The Ninth Ode of the Theotokos

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

You will remember that we spoke about what is known as the Ninth Ode.

We laid some groundwork, so to speak: what occasioned this ode, why it was spoken and written, and roughly how our Holy Church has arranged it.

As we said, eight other odes precede it. This one is placed ninth. Almost all of them are connected with the Old Testament, apart from the prayer of Zechariah, the father of the Forerunner. This Ninth Ode, however, is connected with the New Testament.

It is, so to speak, a new ode—a truly new song—which in a certain sense embraces all the others, all the events that belonged to the shadow and to the Law. The odes of the Old Testament were concerned with bodily deliverance.

This ode, above all, is concerned with events relating to the salvation of the soul.

This is mentioned in Isaiah, chapter 45, verse 17:

“Israel is saved by the Lord with an everlasting salvation.” Israel—that is, the people of God—is saved through the Lord with an everlasting salvation.

This is something new, something that had never been heard before, and yet now it is heard. The Apocalypse also says, in chapter five, verses eight and nine: “And when He had taken the book, the four living creatures and the twenty-four elders fell down before the Lamb, and they sing a new song.”

Not one of the customary odes, but a new ode—a fresh song, something new. That is why, when this ode is about to be proclaimed and sung, we hear, “Let us magnify the Theotokos and Mother of the Light,” followed by “More honorable than the Cherubim,” “My soul magnifies the Lord,” and the other verses.

It is preceded by incense: the priest comes out and censes, preparing us, so to speak, through the grace of the Holy Spirit, which the incense symbolizes.

It prepares us to hear and receive...

This is something new, which had never been heard before and will never be heard again, because what took place—God becoming man through the Virgin—had never happened before and will never happen again.

It is something entirely new, wholly new, and it will always remain new. This is why the Church receives this ode with incense. And if one pays attention, the Church has placed it, in a certain sense, at the end of Matins (Orthros).

The events of Christ’s life will be presented. This comes first, like the dawn that foretells the first sweet light of day; the daybreak heralds the sun, which will soon appear. And all these things have been arranged by the Holy Spirit.

The time and the manner in which all these things are proclaimed are meant to lead a person into this great event, which took place for the sake of humanity.

Many people do not value this as they should. They remain aloof and receive the incense offered by the priest without even stepping down from their stalls. How fitting it would be for the chanters themselves, if possible, to step down from their stalls when they are about to sing this ode and receive the incense from the priest or deacon, as part of the whole preparation for what is about to be proclaimed.

There are three stages surrounding the coming of the sun. The sun presupposes night and dawn. First comes the night, then the dawn, and then the sun. The Theotokos is the mystical dawn that announces: the sun is coming. She is “the dawn of the mystical day,” as the hymnographer of the Akathist Hymn says.

That is why, when the three-year-old Theotokos is led by her parents into the Temple, our Church begins to sing: “Christ is born; glorify Him!” How can this be? Why say such a thing then? Do you not see the little girl entering the Temple? Yes—but because she is entering, Christ will be born. Her entry points ahead to the birth of Jesus.

So “Christ is born” begins to be sung in November, even though Christ will be born in December. It begins on the feast of the Entry of the Theotokos into the Temple, because her entry into the Holy of Holies, where she was brought by her parents, points ahead to the day when Jesus would be born. The Church anticipates this and reminds us of it, linking the Entry with the conception and the birth.

In the same way, the Church has appointed this ode to be sung toward the end of Matins (Orthros), when the dawn begins to appear. Do not judge by the fact that today we sometimes celebrate the Divine Liturgy around midday. The Divine Liturgy was always celebrated during the night, and it still is; toward daybreak, the Divine Liturgy begins.

The whole service begins the evening before; in the past, the Divine Liturgy was not celebrated apart from the vigil. It was done exactly as it still is on the Holy Mountain. They rise at one in the morning, and the Divine Liturgy is celebrated at six, six-thirty, or seven. And so, at the end, just as dawn begins gently to break and the sun is about to rise, this theme is brought before us.

It is then that we hear this Ninth Ode: “My soul magnifies the Lord, and my spirit has rejoiced in God my Savior.” And because this ode is joined to the person of the Theotokos, we also sing, “More honorable than the Cherubim and beyond compare more glorious than the Seraphim,” and the rest.

The Holy Spirit says in the Song of Songs, speaking of the Theotokos, “Who is she that comes forth like the dawn?” Who is she that appears like the break of day? Who is she? She is none other; she alone is the Theotokos.

There is, then, as I was saying, a preparation for this whole spiritual disposition, and a person must place himself in the proper frame of mind when he hears something in the Church. If you have noticed, all prayer books contain this ode. Yet we, especially in our morning prayers, do not say it. How necessary it is to turn to our prayer book, the Horologion, the Synopsis, or My Prayer—whatever aid each person has—and make use of this ode.

Even if one has no time to say anything else, this ode should still be added after the Trisagion and a few of the morning prayers—not only in honor of the Theotokos, but also for our own sake. For just as she magnified the Lord, we too are called to magnify Him.

Unless an inner renewal takes place within us, unless our nous is refreshed, and unless we continually call this event to mind, we shall drift away from reality and from the blessings that flow from it. Those who fail to draw upon this inexhaustible treasure called the Theotokos, and everything connected with her, lose a great deal.

It is an inexhaustible and undiminished treasure, one that never loses its worth; and blessed are those who attend to it. That is why one hymnographer beautifully writes: “O Virgin, who received the ‘Rejoice’ from the angel and gave birth to your own Creator, save those who magnify you.”

Just as she magnified the Lord, we are called to magnify Him through our lives, by imitating her. Then we shall have her at His right hand on the day of Judgment. For, as you know, at the Judgment the honorable Forerunner stands on one side and the Most Holy Theotokos on the other.

These are the two persons who, together with the angelic hosts, are depicted even in the domes of Orthodox churches, as I have told you. Beneath the Pantocrator above, in the first circle among the angelic hosts, the Most Holy Theotokos and the honorable Forerunner are also depicted.

They are depicted again at the Judgment, when Christ sits to judge. Once more, the Most Holy Theotokos will be at His right hand, and the honorable Forerunner at His left. Those who magnify the Theotokos through their lives here in this world will surely receive her favor—that is, the benefit of her intercessions.

And now you can understand what it means to have the King’s mother as your intercessor and helper on that day.

In any case, this was the reason the ode was spoken, as we have said. It is also why it has been appointed to be read and chanted at this hour, as Matins draws to its close and we go forth into the day that will continue with the Divine Liturgy.

After the revelation Elizabeth herself gave her, and after Elizabeth confirmed that she truly was with child, the whole inner world of the Theotokos burst forth, so to speak, and she uttered the opening words found in the forty-seventh verse of the first chapter of Luke, where the entire ode is recorded: “My soul magnifies the Lord, and my spirit has rejoiced in God my Savior.”

“My soul magnifies the Lord.”

The Theotokos began to magnify the Lord—to become the reason that God and the name of the Lord were glorified—while she was still within the Holy of Holies. This did not begin only when the overshadowing came upon her and she became the Theotokos, nor only when she spoke these words. Even from within the Holy of Holies, she became the reason the Lord was magnified.

For this reason, a Father of the Church, Saint Gregory of Thessalonica, says in a homily on the Entry of the Theotokos into the Temple: “The One alone with her alone.” That is, within the Holy of Holies she was alone with God, and God was alone with her. He expresses it beautifully in these words: “She alone beheld God alone within, and she alone was beheld by God alone.” She saw God alone, and God saw her alone.

“She alone magnified the Lord alone, and she alone was magnified by the Lord alone.” According to the way she lived, thought, and conducted herself, so she received. For we must understand that what we say in the Doxology is true and applicable: “Let Your mercy, O Lord, be upon us, as we have hoped in You.” As much as we have prepared ourselves, purified ourselves, loved, and labored, so much do we ask You to give us.

The Theotokos directed the whole light of her soul toward God alone, and so she received accordingly. For I dare say that, in the days of the Theotokos, there may have been no one else in the world whose soul and understanding were so completely devoted to God.

That is why this Father says, “She alone loved the Lord alone”—she loved Him alone—“and she alone was loved by the Lord alone.” She alone was loved and cherished by the one Lord. These are bold words, one might say, yet they are true. For you have heard of something recorded in the Book of Judges, which the hymnographer also employs in the Salutations to the Theotokos, and specifically in the canon.

“Gideon foresaw the fleece filled with dew.” Do you know what this means? It is a type of the Theotokos. The fleece was a bundle of wool through which Gideon asked for a sign, when an angel was sent to tell him that he would fight on behalf of Israel.

Out of humility, Gideon did not consider himself capable or suitable for this task. So he asked God to perform a wonder for him. He placed a bundle of wool in the middle of the dry threshing floor and said to God: “If, O Lord, tomorrow this fleece of wool is covered with dew, wet and soaked through, while the whole threshing floor remains dry, then I shall accept that You truly sent me to carry out this work of Yours.”

Holy Scripture says that on the following day, when Gideon wrung out the fleece, it yielded a whole basin of water. The hymnographer takes this image and places it in the canon, saying that the fleece filled with dew was the Theotokos, while the dry threshing floor was the world in its sin.

It was utterly parched. There was no righteousness, no morality, nothing at all. In that whole parched threshing floor, only the Theotokos was there. She alone was pleasing to God and brought Him joy, so to speak—if we may speak of God in human terms.

That is why he says, “She alone, He alone”: the One alone looks upon the one woman who stands alone. He finds her, because it truly took so long for this woman to appear, the woman who would lend human flesh to God. Once, a man lent flesh to a woman. That man was Adam, who gave flesh to Eve.

Humanity therefore owed a debt: the feminine order owed it to the masculine. And now the feminine order repays the masculine in the same coin the debt incurred when man first gave flesh to woman.

This reversal brings salvation, because, as you know, the first woman brought ruin, while the second rebuilt what had been destroyed. These are not accidental parallels. What takes place is not random. It has meaning, reason, and coherence—provided it is examined with humility. But if it is examined merely by rational calculation, with pencil and paper, a person will find nothing and will be deceived.

These things, then, had been written and prefigured, and this is precisely how they came to pass in the person of the Theotokos. God waited 5,508 years for this maiden to be found. According to the Scriptures, that is the number of years from the creation of the world.

According to science, it is millions upon millions of years. According to the Scriptures, it is 5,508 years—until humanity had, in a sense, been purified enough to offer one pure and undefiled person: one, not many, but one.

God would make use of her in order to descend and become man. Seventy-seven generations passed. Just as a goldsmith repeatedly places gold in the furnace to purify it of every foreign substance, so God worked through seventy-seven generations until He came to Mary, who would give human blood and flesh to God.

The “seventy times seven” that the Lord answered Peter is not unrelated to what I am saying. You remember how Peter once heard our Lord speaking about forgiveness.

Peter made what he thought was a generous offer and said, “Would it be enough if I forgive him up to seven times?” The prevailing attitude set the limit at three times; beyond that, forgiveness was thought to be over.

Peter said, “up to seven times,” and Christ takes that number and tells him, “seventy times seven.”

He did not say ten times seven, or twice seven, or, for that matter, a thousand times seven. He said, “seventy times seven.” According to the Fathers, “seventy times seven” means that you must forgive forever. You never have the right to harbor enmity.

You must forgive forever—even the one who crucifies you. But this number also has another meaning: for a person to be purified from sin, he must pass through seventy-seven waves. Some of you who read the Scriptures and possess a certain knowledge may perhaps be scandalized, thinking that I have come, in a manner of speaking, to offer you some strange new teaching.

If you wish, read the genealogy—Christ’s lineage as recorded by Luke. Take the third chapter of Luke and count how many generations passed from Adam until Joseph the betrothed, the man who was presumed to be Mary’s husband. You will see that there are seventy-seven generations.

That many times, so to speak, you need to go to your confessor; that many times you need to receive Holy Communion—again and again—so that you may be purified and one day come to spiritual maturity. I say this as an aside for those who rest content without attending to these details, who do not hasten often to the Mystery of metanoia and Holy Confession, so that they may attain forgiveness and approach the Mystery of the Holy Eucharist. All these things cleanse a person, advance him little by little, and raise him upward.

Yes, seventy-seven generations passed before a suitable human being appeared, whom God could use so that His Son might descend into the world—or, more precisely, so that God Himself might descend into the world. For in the Son, God Himself is God: “God was in Christ reconciling the world to Himself,” as Paul writes in 2 Corinthians 5:19. You understand, then, that even while the Theotokos was there in the Holy of Holies, she was already magnifying the Lord.

What did she occupy herself with there? What were her activities? Had they brought her dolls, perhaps? Had relatives or parents brought her the kinds of things the world offers children today to distract them?

“But children should play,” people say. Are you serious? What sort of games did the Theotokos play? Or was the Theotokos somehow not normal when she came out? I mean, she had no little girlfriends, no companions, and she did not take part in the usual things.

It is quite absurd for us to try to judge these things on the basis of the pedagogy and psychology of people who have no relationship with Christ. If they did have a relationship with Christ, they would also have the strength and illumination to see exactly how to guide another person’s soul.

They would see where the true center of gravity lies. When a matter is placed solely under the authority of science, it is led astray. Science sees the flesh, or fallen and distorted human nature, but it cannot heal it. It cannot heal it.

Grace is needed; power is needed; things are needed that lie beyond rational calculation and beyond human knowledge. This is above reason and beyond human strength. Only those who took care, in the right way, to raise their children “in the discipline and instruction of the Lord”—not with fanciful fairy tales, not with lies, not with toys, and not with such things, but seriously—lost nothing. They acted in time and wrote upon the little child’s pure, white soul—things that Satan, the world, and the flesh would later have to labor greatly to erase before they could write their own.

It is true that some later rejected these things deliberately, and so their parents’ efforts seemed to fail. But that changes nothing. It cannot condemn those who struggle faithfully. And I would like to add something here, as I picture the Theotokos there in the sanctuary, all by herself among grown people—grown people who are often unable to respond to the needs and aspirations of children.

Yet today all these falsehoods are offered to children simply to leave the mother free—to watch television, do her nails, talk on the telephone, or enjoy various other forms of peace and quiet, freeing herself from a thousand and one concerns by means of devices that turn the child’s little soul outward.

What place do fairy tales have here? Why not read the life of the child’s patron Saint? If you can read a fairy tale, which is only a fairy tale, why not read the life of the Saint and be sanctified by it? Why should a home contain whole libraries filled with every kind of spiritual destruction?

And why should there be no Synaxaria of the Saints, no lives of the Saints written in simple language? Are there not children who know nothing of the life of their patron Saint and do not know their Saint’s troparion? Yet how many other things they know—songs they can sing, people they can imitate, even suggestive remarks they can make, and so forth.

But they do not know the troparion. What account will these people give for this? This is why I tell you that, even from within the sanctuary, the Theotokos magnified the Lord. And this holy man grasps the matter perfectly when he says: “Alone—I repeat, alone—she contemplated God alone, and alone she was beheld by the one God alone.”

“Alone she magnified the Lord alone, and alone she was magnified by the Lord alone. Alone she loved the Lord alone, and alone she was loved by the Lord alone.” Yes, may a person attain to this! We ask for it in one of the petitions of the litany: “For a perfect, holy, peaceful, and sinless day.”

And the chanter answers on our behalf, “Grant this, O Lord”—grant us a day that is perfect, holy, peaceful, and sinless. And if someone were to cry out, “That is a lie,” he would not be lying; he would be telling the truth. For this is precisely what we do not do and do not truly desire. Yet we ask it of Him. The petition stands ready for us within the Church, and we ourselves say it. Then the chanter seals our prayer once again on our behalf: “Grant this, O Lord”—may He give it to us.

Is it true that we desire a day that is perfect, holy, peaceful, and sinless? What do we really want? What are we doing? We are fixated upon and ensnared by every sort of thing except what we say in prayer. How, then, can the One behold us alone, when we ourselves do not wish to behold Him alone or even to hear Him, because He stands opposed to the weaknesses of our flesh, the world, our ego, and our outward self?

This is why I say that even from there she magnified the Lord. And she also became the one through whom the Lord was magnified and revealed, because He who came into the world came through her. Strange and wondrous things! You remember that passage where she says, “He has put down the mighty from their thrones and exalted the humble. He has filled the hungry with good things, and the rich He has sent away empty.”

In other words, He overturned everything in a way that brings human reasoning to a halt. And all of this begins there, with that young maiden of Nazareth. She is the cause. She beheld these things prophetically, as it were, and opened her mouth to speak the words she spoke.

Christ changed everything when He came into the world. He left people speechless. As the hymn says, He showed the “eloquent orators” to be silent as fish; He made all the wise and all the intellectuals into fish indeed, unable to speak.

The Apostle Paul expresses this beautifully in his Epistle to the Corinthians: God regards the wisdom of the wise as foolishness, and so forth. The same truth is proclaimed and recalled in the “Rejoice” verses of the Akathist Hymn to the Most Holy Theotokos. And she remains, for many people, a cause of salvation.

Because of her, humanity returned to Paradise. She is the gate; she is the true vine from which came forth the ripe Cluster, Christ. If anyone turns to that preeminent canon of the Akathist Hymn, in which the Holy Spirit has gathered and placed these images, he will see there all the types and prefigurations of the Theotokos.

There he will see who this child was and what she did. And let him also consider the simplicity and openhanded generosity of those humble parents who offered her to God without any promise of reward and without asking for anything in return.

Think of it: they did not keep her to care for them in their old age. They did not hold on to her so that she might close their eyes when they died—which would have seemed the most natural thing to do with their young daughter.

And God received that cheerful offering, sealed it, and preserves it for all eternity. She has now become the cause of the return of so many people because, as I told you earlier, she took the place of the old Eve, who through her carelessness had closed Paradise.

Then the Theotokos comes as the Platytera, “More Spacious than the Heavens,” and among the Orthodox she is depicted in the apse above the Holy Altar. She bears Him whom nothing can bear and contains Him whom nothing can contain. Opening wide her embrace, she says: “You whom the other woman drove out, come into my arms, and I shall raise you up again.”

There was a beautiful picture in a book that I saw long ago. I do not know whether it was by John Climacus; probably it was not. It was profoundly imaginative, spiritual, and thoroughly imbued with Orthodoxy. It depicted a church.

It showed a road along which the people came and entered the Church.

Above the sanctuary there was a ladder leading up to Heaven, and at the top was Christ, waiting to receive them and give them their place. And so I say now: the people come into the Church, and through the Church they will be saved. Outside the Church there is no salvation.

This means that a person is not saved through the coffeehouse, through going out for a stroll, or even through his good works—through none of these. He will be saved through the Church, whether he likes it or not. He will come there before the solea and the Holy Doors; the Theotokos will intercede for him before Christ, and by receiving Christ’s Body and Blood, his very blood will be transformed. He will be made a king’s son, a nobleman’s son, a prince. Then the Theotokos will take him from above the Holy Table, raise him up, and send him to Christ.

This is how a person should picture it. Therefore, anyone who has no connection with the solea there in front, with the so-called Holy Doors, with the Body and Blood of Christ, and with the intercessions of the Theotokos, our mediatrix and protectress, will achieve nothing.

Consider, then, how many people Eve shut out, and consider how many the Theotokos brought back into Paradise. How many people! This stands to her credit. For she prepared herself so thoroughly and guarded herself so carefully from childhood that she was counted worthy to have, as it were, an open account, and she continues to receive her reward to this day and until the end of the ages.

The more people she brought back to God, the more she magnified and extended the dominion of God. But what did Eve do? Did she magnify and extend it? No—through her carelessness, she diminished it.

She became the cause of God being insulted; she became the cause of God being blasphemed and of Satan appearing to be something great. Satan is proud by his very nature, but man also placed weapons in his hands, giving him grounds to speak harshly against God.

And you can see the consequences even to this day. Think of what was required to correct that one act of carelessness! If only one could fully interpret the words that Christ spoke to our first mother, Eve.

Even the angels did not magnify God as greatly as this young maiden did. For the angels, as you know, are persons who assist us. They cannot save anyone; they help those who desire to be saved, but they cannot save them themselves. This is why Scripture says that God set the boundaries of the nations “according to the number of the angels.” Yet the angels did not bring as many people into obedience and back to Paradise as the Theotokos did through the Lord. Therefore, the first Eve did not magnify the Lord; the second Eve did.

And she says, “My soul magnifies the Lord.” I will magnify the Lord, she says, because she feels it within herself.

Gregory of Thessalonica

The Theotokos made God the Son of Man. In a certain sense, the Theotokos was like a lightning rod: through her purity, she drew God down to earth. Of course, the first champions to accomplish this great feat were we ourselves.

It was our sin that brought God down.

For if we had not sinned, God would not have come down here. Nevertheless, the ladder by which He descended, and the throne upon which He sat, is the Theotokos. Therefore, this holy Father, beholding the mystery through the Holy Spirit, says: “She made God the Son of Man, and she made human beings sons of God.”

This is also the typological image found in the canon of the Akathist Hymn. God descended by Jacob’s ladder, and by that same ladder man ascended. For by descending, God created the conditions by which man could ascend.

“She made the angels unchangeable in their opposition to evil and counted them worthy of greater gifts.” The Theotokos, he says, even showed mercy to the angels and strengthened them. She made them unchangeable, so that they could never fall again.

Therefore, as I told you, our first mother Eve diminished the Lord, while her daughter Mary magnified the Lord. And Origen says somewhere:

“Just as sin began with a woman, so too did the good things begin with a woman.” As he says, evil began with a woman, with Eve; so too the good things began again with a woman, with the Theotokos.

And she made God the Son of Man, while making human beings sons of God. If you read David in the Old Testament, specifically Psalm 33, you will see that he calls upon others—the Saints and the rest—to magnify the Lord.

He says in one verse, “Magnify the Lord with me”; come, let us magnify the Lord together. The Theotokos, however, magnifies the Lord by herself: “My soul magnifies the Lord.” What a difference! Both the thought and the words were expressed through the Holy Spirit and through our Lord Jesus Christ. And yet, what spiritual weight the person of the Theotokos possesses!

David asks others, “Come and help me,” but she undertakes it by herself and says, “My soul magnifies the Lord.” And to the degree that she magnified the dominion of the Lord, to that same degree, conversely, she diminished the devil

to place him in the Kingdom of God, or to take someone else in hand and guide him there.

and Satan. A person who is not enrolled as a citizen and a true soldier of the Kingdom of Christ, who does not lawfully contend under Christ the King of all, is under Satan’s dominion. Let no one deceive himself and say, “Of course, I am not over there with Christ, but neither am I on the other side.”

No! Whoever is not with us is against us, and whoever is against us is not with us. Do you understand? There is no room for anything else. There are two states; there is no third state, no middle ground here. There is only the far right and the far left.

To put it a little humorously, you understand, there is no middle ground. If you are not a person of Christ, if you do not belong to His Church, if you are not baptized, if you do not preserve the grace of your Baptism and remain faithful to the confession you made—“I renounce Satan, and all his works, and all his worship”—then know that you are with the devil, officially, with a certificate and a fine passport to Hell. There is no middle way. Let us not deceive ourselves. I often hear mothers especially, moved by sentiment, speaking about their children: “Of course, he is not a Christian, but he has a heart of gold.” That gold will not gain admission into His Kingdom. First make him a Christian. “But you do not know what a wonderful child he is!” He may be good and saintly by worldly standards. He may be a good provider; he may be sensitive and kindhearted. But if he is not with Christ, he is still nothing. He needs to bear the seal of Christ. You see, many coins circulate, but some are discovered to be counterfeit.

Is that not so? The bank has the authority to examine them and determine which are genuine and which are counterfeit. In exactly the same way, people circulate among humanity without bearing the true seal of Christ the Nazarene, without the signatures and other marks of His Orthodox Church.

Consequently, they cannot pass freely into the Kingdom of Heaven. One day they will be stopped, because they do not bear what they ought to bear. They are not, as we say, genuine; they are not certified and do not bear the true seal.

And this—this is what should make us afraid. Eve, then, diminished the Lord, while the Theotokos magnified Him.

Just as Satan’s kingdom was diminished when Christ came into the world, so also, you should know, were his powers diminished. According to Saint Anthony the Great, Satan’s powers were diminished from the moment Christ came into the world.

The precise meaning, of course, is this: Satan retained the same powers and cunning that he had before. What changed, then? The believer was raised up and made strong in Christ. That is why the believer now rebukes Satan and is not ruled by him.

You have him in your hand and can make him whatever you wish. That is why Paul says, “By myself I can do nothing, but I can do all things through Him who strengthens me. I can do all things,” yes? You remember. So, then, whether we demand this of ourselves or a person demands it of himself, it can never be accomplished by one’s own strength—never. Christ is the One who gives a person the strength to say to Satan, “I will not listen to you. I am not afraid of you. You cannot rule over me.”

A person cannot overcome him alone, because every good thing, every virtue, and everything that benefits and helps toward our salvation is a fruit of the Holy Spirit. Love, joy, self-control, goodness, gentleness, and the rest are all fruits of the Holy Spirit.

Therefore, to receive the Holy Spirit, whose fruits are all these good things mentioned by Paul in Galatians 5:22, I must have a living relationship with Christ. Christ, then, will strengthen me.

This begins with my Baptism. Why does the priest anoint me with holy chrism? What does he proclaim to me? Christ gives me authority “to tread on serpents and scorpions, and over all the power of the enemy.”

Why does he anoint my eyes and my ears, so that I may see and hear, and so forth? Why? Because this is a special grace given to us in Baptism, equipping us so that we may resist the enemy.

Why did the father put shoes on the feet of the prodigal son?

Why did he slaughter the fatted calf and give him food? Why did he clothe him and put shoes on his feet? So that he could walk over temptations. He also gave him food to strengthen his body and, as we might say, restore his blood, because he had become weak out there in sin, feeding on Satan’s carob pods. In this way, his spiritual being could withstand all the schemes of Satan.

Satan, then, suffered many defeats and had his teeth pulled by Christ, and his kingdom was diminished. But if a person willingly chooses to remain with him, he will remain with him for eternity. For each person freely chooses where he will dwell in eternity.

If he resolves and freely chooses here to receive Christ, he will have a place on the right. If not, he will have a place on the left. If he chooses to remain with Christ, his very nature is changed through Holy Communion and through the Mysteries. This is precisely the purpose of Holy Communion: it changes human nature, making the ordinary person new, the temporal person eternal, and the earthly person spiritual.

The Holy Communion changes his very blood: he receives the blood of God within himself and becomes royalty. For this concerns an inheritance, and an inheritance cannot be inherited by mortal men. It concerns a kingdom, and he must become a prince in order to inherit it. This is precisely why Holy Communion makes a person a child of the King, so that tomorrow he may inherit the Kingdom of God. If, then, he is not among those who hear, “Come,” he will be among those who hear, “Depart.” The one who hears “Come” will be with Christ for all eternity. The other will hear “Depart” and will be with the devil and his angels.

It is man himself who makes Satan powerful. Satan cannot do these things by himself. But a person must believe that he himself can do nothing. Christ told us this, and John, as you know, preserved His words: “Without Me you can do nothing.”

Without Me, you cannot do anything good. You can do evil, because then you are a partner with the evil powers; but you cannot do good by yourself. I say this also to those who want to accomplish something but cannot succeed: “I cannot do anything; I keep falling.”

You are not asking for strength as you should, or you are not faithfully doing what Christ says. That is why your little boat is taking on water. First close your mouth, restrain your flesh, your words, your hands, and your eyes. Then watch carefully: where will Satan find an entrance? He will find no way to advance.

The Theotokos, then—I repeat this in order to return to my point—became the cause of God being glorified and magnified, even while she was still there in the Holy of Holies. You know how our Church says that she was wondrously nourished there, receiving angelic food. Just imagine what kind of person, what kind of vessel, this Mary was.

And from that time onward, an angel was sent to help her because of her free choice, her good will, and her humility. For what Paul says in the Epistle to the Hebrews, drawing from the Old Testament—“Are they not all ministering spirits sent forth to serve those who are to inherit salvation?”—is no empty saying. It is true: an angel is sent to every person to help him.

If we drive our angel away through our sins, then, of course, we become easy prey for Satan. But when we refrain from evil—or, if in our human weakness we commit it, we hasten to renounce it through metanoia, repentance, through Holy Confession, and through self-reproach—then the angel always remains our guardian.

“The angel of the Lord encamps around those who fear Him.” The angel did not merely care for her within the place where she lived; he did not even permit a logismos, an intrusive thought, to enter. Satan was fighting against her, but the angel was guarding her. Satan wanted to do his work, but the angel kept watch over her.

Among the things I have been reading, I found a relevant passage which says this: The Theotokos had closed herself to sin. Through her own zeal and free choice, she conquered sin and its assaults. Whatever the spiritual serpent, Satan, brought against her, she rejected and repelled, and she never allowed his poison to enter through the Virgin’s hearing.

He never succeeded in pouring his poison into her. What could he make the Virgin listen to? And so, suspecting the danger of slipping, suspecting the possibility of a fall, she said to the angel, her guardian angel: “Therefore I too fear your strange greeting, being wary of a fall. Watch over me; I am watchful lest I fall.”

She sought him as her helper.

And later, when the Annunciation took place, this is what she said: “How will this be, since I do not know a man?” and so forth. She said all this out of caution, fearing that she might suffer harm like that which the first woman had suffered. All these things are connected.

Our Most Holy Theotokos did, of course, bear ancestral sin. What she did not have was deliberate, personal sin. She bore ancestral sin. Pay no heed to the teachings of papism, which has raised her almost to the level of God and holds her in its hand, making the sign of the Cross with five persons—and even in reverse: the Holy Trinity, the Most Holy Theotokos, and the Pope.

No. The only One conceived without human seed and without ancestral sin is our Lord Jesus Christ. Our Most Holy Theotokos bore ancestral sin until the Annunciation. At the Annunciation, she was purified.

As Saint Gregory the Theologian also says: “Christ was conceived of the Virgin after she had first been purified in both soul and body by the Spirit.”

When Christ was conceived within her, he says, He purified her in both body and spirit through the Holy Spirit. It was then that our Most Holy Theotokos was purified. According to our pious teachers, you should know, beloved, that no one is untouched by ancestral sin—not even the Virgin who gave birth to God. She too was not untouched by ancestral sin. But she was purified at that moment. Then there follows another expression which she spoke: “My soul magnifies the Lord.”

This expression is connected with the name of Jesus, whom she named prophetically. This is a great subject, an entire chapter, but there is not enough time for me to explain it now. Allow me to stop here, and through her prayers and blessing, God willing, we shall continue in our next talk.

Θα ενθυμείσθε ότι μιλήσαμε σχετικώς με την ενάτην λεγομένην ωδή.

Κάμαμε μια προεργασία, ούτως ειπείν, δηλαδή ποια υπήρξε η αιτία που ελέχθη και εγράφη αυτή η ωδή. Και πώς περίπου η Αγία μας Εκκλησία την έχει στοιχειολογήσει.

Προηγούνται προ αυτής, είπαμε, άλλες οκτώ. Αυτό. Αυτή είναι τοποθετημένη ως ενάτη. Όλες έχουν σχέση σχεδόν με την Παλαιάν Διαθήκη, εκτός από την προσευχή του πατρός του Προδρόμου, του Ζαχαρίου δηλαδή, και η ενάτη ωδή αυτή είναι αυτή που έχει σχέση με την Καινή Διαθήκη.

Είναι, ούτως ειπείν, καινή ωδή, δηλαδή όταν λέμε καινή με αι, καινούρια ωδή αυτή, η οποία καλύπτει κατά κάποιον τρόπο όλες τις άλλες, όλα τα γεγονότα της σκιάς και του νόμου. Οι της Παλαιάς Διαθήκης ωδές είχαν σχέση με σωτηρία σώματος.

Η ωδή αυτή είναι αυτή η οποία έχει σχέση κατ' εξοχήν με γεγονότα και με σωτηρία ψυχής.

Εις τον Ησαΐαν αναφέρεται, στο 45ο κεφάλαιο, στο 17:

«Ἰσραὴλ σῴζεται ὑπὸ Κυρίου σωτηρίαν αἰώνιον». Ο Ισραήλ, δηλαδή οι άνθρωποι του Θεού, σώζονται δια του Κυρίου σωτηρίαν αιώνιον.

Είναι κάτι το καινούργιο αυτό, το οποίο δεν ακουγότανε και όμως τώρα ακούγεται. Στην Αποκάλυψη επίσης, στο έψιλον οκτώ, αναφέρεται το εξής: «Και ότε έλαβεν, λέει, το βιβλίον, τα τέσσαρα ζώα και οι είκοσι τέσσαρες πρεσβύτεροι έπεσαν ενώπιον του αρνίου και άδουσιν ωδήν καινήν».

όχι από τις συνηθισμένες οδές, οδύν και νυν, καινούργια οδύν Κάτι το φρέσκο, κάτι το καινούριο. Γι' αυτό και όταν πρόκειται αυτή η ωδή να λεχθεί, να υμνηθεί, που την ακούμε εμείς όταν λέγει «Την Θεοτόκον και Μητέρα του Κωτός και ακούμε τη Μοιοτέρα, το Χερουβείμ, μεγαλύνει η ψυχή μου των Κύριων και τα τία αυτά.

Μας προλαμβάνει με θυμίαμα· βγαίνει ο Ιερεύς και θυμιάζει, θυμιά και προετοιμάζει, ούτως ειπείν, δια της χάριτος του Πνεύματος του Αγίου, που συμβολίζει το θυμίαμα.

Ετοιμάζει να ακούσουμε και να δεχθούμε...

Το νέο αυτό πράγμα, το οποίο δεν ακουγότανε και ούτε πρόκειται να ξανακουστεί, διότι αυτό το οποίο έλαβε χώραν, δηλαδή ο Θεός έγινε άνθρωπος δια της Παρθένου, ούτε ξανά έγινε ούτε πρόκειται να ξαναγίνει.

Είναι κάτι όλως καινούργιο, όλο νέο, και θα μένει πάντοτε νέο. Γι' αυτό αυτή την ωδή την υποδέχεται δια θυμιάματος η Εκκλησία. Την έχει δε τοποθετήσει, αν κανείς θα ήθελε να τα προσέξει αυτά, την έχει τοποθετήσει στο τέλος του Όρθρου, κατά κάποιον τρόπο.

Θα παρουσιαστούν τα γεγονότα του Χριστού. Προηγείται αυτή σαν μια αυγή, η οποία προβλέπει, η αυγή προβλέπει το γλυκοχάραμα, η χαραυγή προϋποθέτει τον ήλιο, ο οποίος θα έρθει σε λίγο. Και αυτά είναι τοποθετημένα με Πνεύμα Άγιον.

Ο χρόνος και ο τρόπος που θα λεχθούν όλα να τον μεταφέρουν τον άνθρωπο σε αυτό το μεγάλο γεγονός, το οποίο έγινε δια τον άνθρωπον.

Πολλοί δεν το εκτιμούν και τόσο και στέκονται αφ' υψηλού και δέχονται και αυτό το θυμίαμα που τους δίδει ο ιερέας. Δεν κατεβαίνουν ούτε από το στασίδι τους, πόσο θα έπρεπε και αυτοί οι ψάλτες, ει δυνατόν, να κατέβουν από το στασίδι όταν πρόκειται να ψάλλουν αυτήν την ωδή και να δεχτούν το θυμίαμα εκ μέρους του ιερέως ή του διακόνου, για όλη αυτή την προετοιμασία που θα λεχθεί γι' αυτό το θέμα.

Είναι τρία γεγονότα γύρω από την έλευση του ηλίου. Ο ήλιος προϋποθέτει νύχτα και αυγή. Πρώτα είναι η νύχτα, έρχεται η αυγή, έρχεται ο ήλιος. Η Θεοτόκος είναι η μυστική αυγή που υπονοεί: ο ήλιος θα έρθει. Είναι αυγή της μυστικής ημέρας, που λέγει ο Υμνωδός του Ακαθίστου Ύμνου.

Γι' αυτό και η Εκκλησία μας, όταν η Θεοτόκος ως τριετίζουσα δάμαλις οδηγείται από τους γονείς της στον ναό, ψάλλει η Εκκλησία. Αρχίζει: «Χριστός γεννάται, δοξάσατε». Από πού κι ως πού; Πώς σου ήρθε και το λες αυτό; Δεν βλέπεις αυτή που πηγαίνει μέσα; Ε, αυτή πηγαίνει μέσα, ο Χριστός θα γεννηθεί. Αυτή προϋποθέτει τη γέννηση του Ιησού.

Και αρχίζει το «Χριστός γεννάται» από τον Νοέμβριο, όμως ο Χριστός θα γεννηθεί τον Δεκέμβριο, από την ημέρα των Εισοδίων, διότι η είσοδος της Θεοτόκου εις τα Άγια των Αγίων υπό των γονέων της προϋποθέτει τη γέννηση του Ιησού κάποια μέρα. Προλαμβάνει η Εκκλησία και υπενθυμίζει και συνδυάζει τα Εισόδια με τη σύλληψη και τη γέννηση.

Έτσι και εδώ την έχει τοποθετήσει να ψάλλεται κατά το τέλος του Όρθρου, όταν αρχίζει να ζωγραφίζεται η αυγή. Μην κοιτάζετε που σήμερα εμείς κάνουμε λειτουργίες το μεσημέρι. Λειτουργίες πάντοτε γινόντουσαν τη νύχτα και γίνονται τη νύχτα, και στα ξημερώματα γίνεται η λειτουργία.

Με ολόκληρος ακολουθία από βραδύς, δε ποτέ εγένετο λειτουργία ανεφαγρυπνία. Γίνεται ακριβώς, εγένετο ακριβώς, όπως γίνεται στο Όρος. Ότι μία τη νύχτα που θα σηκωθούν, λειτουργία θα γίνει το πρωί 6, 6.30, 7.00 Στο τέλος, λοιπόν, που γλυκοχαράζει η αυγή, που θα βγει ο ήλιος, να σου γίνεται η συζήτηση.

Για την ενάτην αυτήν ωδήν, το «μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον καὶ ἠγαλλίασεν τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ Σωτῆρί μου». Και διότι αυτό είναι συνδεδεμένο με το πρόσωπο της Θεοτόκου, την τιμιωτέραν των χειρουργείων και ενδοξωτέρανα στην κρίτωση του Σεραφείου κλπ.

Το Πνεύμα το Άγιος, το άσμα-άσμα των Γράφων, τίς αυτή η εκύπτουσα οσιόρθρος που μιλεί για την Θεοτόκο. Ποια είναι αυτή που προβάλλει σαν χαραυγή; Ποια είναι αυτή; Δεν είναι άλλη· η μόνη είναι η Θεοτόκος.

Υπάρχει, λοιπόν, λέγω, μια προετοιμασία για όλη αυτή τη διάθεση και ο άνθρωπος θα πρέπει να τοποθετείται όταν ακούει κάτι στην Εκκλησία. Αν θα έχετε προσέξει όλα τα προσευχητάρια την έχουν αυτήν την Οδυμβάδη μέσα Εμείς, όμως, και στην πρωινή προσευχή κατ' εξοχήν δεν τη λέγουμε. Πόσο θα πρέπει να ανατρέχουμε στο προσευχητάριο ή στο Ωρολόγιο ή στη Σύνοψη ή στην «Προσευχή μου»· ό,τι έχει ο καθένας βοηθητικό, να επιστρατεύει αυτή την ωδή.

Εάν δεν προλαμβάνει τίποτα άλλο να πει, αυτή η ωδή όμως, έπειτα από το Τρισάγιο και μερικές ευχές της πρωινής προσευχής, πρέπει να προστίθεται, όχι ένεκεν διά τη Θεοτόκο, αλλά και για μας, διότι, όπως αυτή εμεγάλυνε τον Κύριον, καλούμεθα και εμείς να μεγαλύνουμε.

Και εάν δεν γίνεται μία ανακατάταξη μέσα μας, ένα φρεσκάρισμα μέσα στον νου μας, πάντοτε να επιστρατεύεται αυτό το γεγονός, θα απομακρυνθούμε από την πραγματικότητα και από τα αγαθά που απορρέουν. Διότι χάνουν πολλά αυτοί οι οποίοι δεν χρησιμοποιούν αυτό το κεφάλαιο που λέγεται Θεοτόκος και ό,τι έχει σχέση με τη Θεοτόκο.

Είναι κεφάλαιο ανεξάντλητο, αμείωτο, που δεν χάνει ποτέ του την αξία του, και χαρά στους ανθρώπους οι οποίοι προσέχουν. Γι' αυτό έχει ωραία ένας γράψης και λέγει «Η το χαίρε Διαγγέλου δεξαμένη και τεκούσα τον κτίθιν τον ίδιο, παρθένε σώζε τους εμεγαλύνοντα».

Όπως αυτή εμεγάλυνε τον Κύριο, εμείς καλούμεθα να μεγαλύνουμε με τη ζωή μας, μιμούμενοι αυτήν. Και τότε θα την έχουμε στα δεξιά κατά την ημέρα της Κρίσεως. Διότι, όπως ξέρετε, κατά την Κρίσιν, ο Τίμιος Πρόδρομος το ένα μέρος και το άλλο μέρος η Υπεραγία Θεοτόκος.

Είναι τα δύο πρόσωπα, μαζί με τις αγγελικές δυνάμεις, όπως σας έλεγα, που ιστορούνται μάλιστα και στους ορθοδόξους τρούλους. Μετά τον Παντοκράτορα που είναι επάνω, στον πρώτο κύκλο, μέσα στις αγγελικές δυνάμεις, ιστορείται και η Υπεραγία Θεοτόκος και ο Τίμιος Πρόδρομος.

Αυτοί δε ιστορούνται πάλιν κατά την Κρίση, όταν ο Χριστός θα καθίσει να κρίνει. Πάλι στα δεξιά του θα είναι η Υπεραγία Θεοτόκος και στα αριστερά του θα είναι ο Τίμιος Πρόδρομος. Και αυτοί οι οποίοι θα μεγαλύνουν την Θεοτόκον δια της ζωής των εδώ εις τον κόσμον τούτον, ασφαλώς θα τύχουν και της ευμενείας της, δηλαδή των πρεσβειών της.

Και καταλαβαίνεις τώρα τι πάει να πει να έχεις τη μητέρα του βασιλέως μεσίτρια και βοηθόν εν τη ημέρα εκείνη.

Εν πάση περιπτώσει, αυτός ήταν ο λόγος που ελέχθη, όπως είπαμε. Και αυτός είναι επίσης ο λόγος που έχει τοποθετηθεί να αναγιγνώσκεται, να ψάλλεται αυτήν την ώρα, φεύγοντας ο Όρθρος και βγαίνοντας προς την ημέρα που θα ακολουθήσει στη λειτουργία.

Πάντως, έπειτα από την αποκάλυψη την οποίαν της έκανε η ιδία Ελισάβετ, έπειτα από την επιβεβαίωση που της έκανε ότι πράγματι είναι έγκυος, ξέσπασε, ούτως ειπείν, ο εσωτερικός της κόσμος και είπε τα πρώτα λόγια που αναφέρονται στο 47ο εδάφιο του 1ου κεφαλαίου του Λουκά, όπου αναφέρεται ολόκληρος η ωδή: «Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν κύριον καὶ ἠγαλλίασεν τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ θεῷ τῷ σωτῆρί μου».

«Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν κύριον».

Η Θεοτόκος άρχισε να μεγαλύνει, να γίνεται αιτία να δοξάζεται ο Θεός, το όνομα του Κυρίου, μέσα από τα Άγια των Αγίων ακόμη. Δεν είναι από την ώρα που ήλθε η επισκίασις και έγινε μητέρα του Θεού και μετέφερε την ή από την ώρα που λέγει αυτά τα λόγια, αλλά μέσα από τα Άγια των Αγίων ακόμη γίνεται αιτία να μεγαλύνεται ο Κύριος.

Από εκεί ένας πατήρ της Εκκλησίας, ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεσσαλονίκης, σε ένα λόγο του προς τα Εισόδια λέγει γι' αυτό το «μόνος προς μόνην». Δηλαδή, μέσα εκεί ήτανε με τον Θεό μόνη και ο Θεός με αυτή. Και έχει ένα ωραίο περιστατικό διατυπώσει, που είναι το εξής: μόνοι και μόνον των Θεών θεωρούσα εκεί μέσα και μόνοι παρά του μόνου Θεού θεωρουμένοι Αυτή έβλεπε μόνον τον Θεό και ο Θεός έβλεπε μόνον αυτή.

«Μόνη και μόνον τον Κύριον μεγαλύνουσα» «και μόνη παρά μόνου του Κυρίου μεγαλυνομένη», όπως πολιτεύετο, εσκέπτετο και συμπεριέφερετο, απελάμβανε, διότι θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι είναι το σωστό και το εφαρμόσιμο εκείνο που λέγομε στην Δοξολογία: Αγία Γέννητο, Κύριε, το Ελαιός του Εφημάς, καθάπερ ειλπίσαμεν επί σε, όσο ετοιμάσαμεν, όσο εκαθαρίστημεν, όσο αγαπήσαμεν, όσο κουράστημεν, τόσο να μας δώσεις.

Αν λοιπόν η Θεοτόκος είχε μόνον τον προβολέα της ψυχής της στον Θεόν, απελάμβανε, διότι, τολμώ να πω, επί ημερών Θεοτόκου, πιθανόν να μην υπήρχε και άλλος εις τον κόσμο που να είχε τόσο αφοσιωμένη την ψυχή του, τη διάνοιά του στον Θεό.

Γι' αυτό αυτός ο πατήρ λέγει «μόνη και μόνον τον Κύριον ερώσα», μόνον αυτόν αγαπούσε, «και μόνη παρά μόνου του Κυρίου ερωμένη», και μόνη αυτή παρά του μόνου Κυρίου ερωμένη, αγαπημένη. Είναι βέβαια λόγια τολμηρά, όπως θα μπορούσε να πει κανείς, εντούτοις όμως είναι αλήθεια, διότι έχετε ακούσει κάτι που έχει λεχθεί στους Κριτάς και το έχει επιστρατεύσει ο Υμνωδός στους Χαιρετισμούς της Θεοτόκου, στον κανόνα μάλιστα.

Ο πόκος, ο ένδροσος, ο Γεδεών προεθεάσατο. Τι είναι αυτό, ξέρετε; Είναι τύπος της Θεοτόκου. Ο πόκος είναι ένα ποκάρι μαλλιά, επί του οποίου εζήτησε σημάδι ο Γεδεών τότε, όταν εστάλη άγγελος και του είπε ότι αυτός θα πολεμήσει υπέρ του Ισραήλ.

Διότι αυτός θεωρούσε, από ταπείνωση, τον εαυτόν του όχι τον ικανόν, τον ενδεδειγμένον. Εζήτησε από τον Θεό να του κάνει ένα θαύμα. Και τοποθέτησε μέσα στη μέση του αλωνιού, του ξηρού, ένα ποκάρι μαλλιά και είπε στον Θεό: «Εάν, Κύριε, το ποκάρι αυτό, το μαλλί, θα είναι αύριο ένδροσο, βρεγμένο, ποτισμένο, και όλο το αλώνι θα είναι ξηρό, τότε θα παραδεχθώ ότι πράγματι εσύ με έστειλες για να κάνω εγώ αυτή τη δουλειά σου».

Και την άλλη μέρα αναφέρει η Γραφή ότι το ποκάρι αυτό, όταν το έστυψε, έβγαλε μια λεκάνη νερό. Αυτό λοιπόν το παίρνει τώρα ο Υμνωδός και το τοποθετεί στον κανόνα. Και λέγει ότι ο πόκος ο ένδροσος ήτο η Θεοτόκος, το αλώνι το ξηρό ήτο ο κόσμος μέσα στην αμαρτία του.

Κατάξερο, δεν υπήρχε δικαιοσύνη, δεν υπήρχε ηθική, δεν υπήρχε τίποτα. Μόνο η Θεοτόκος υπήρχε μέσα σε όλο αυτό το αλώνι το κατάξερο. Μόνο αυτή ήταν εκείνη η οποία ευχαριστούσε και ευφρόσυνε, ούτως ειπείν, να μιλήσουμε ανθρωποπαθώς, τον Θεόν.

Γι' αυτό λέει «μόνη, μόνος», ο μόνος βλέπει τη μόνη. Την εντοπίζει, γιατί πράγματι έχει χρειαστεί και τόσος καιρός για να βρεθεί αυτή η γυναίκα να δανείσει στον Θεό σάρκα. Κάποτε εδάνεισε ένας άντρας σε μια γυναίκα σάρκα. Αυτός ο ανήρ ήτο ο Αδάμ, που εδάνεισε την Εύα.

Οφείλει η ανθρωπότης, η γυναικεία τώρα στην ανδρική τάξη, και πληρώνει σήμερα με το ίδιο νόμισμα η γυναικεία τάξη στην ανδρική το όφλημα αυτό που είχε δανείσει τότε στην ανθρωπότητα.

Αυτή η εναλλαγή έχει σωτήρια αποτελέσματα, διότι η πρώτη, όπως ξέρετε, κατέστρεψε, η δεύτερη ανοικοδόμησε. Δεν είναι τυχαίοι συνδυασμοί. Αυτά τα οποία λαμβάνουν χώρα όμως δεν είναι τυχαία. Έχουν μυαλό, έχουν λογική, έχουν ειρμόν. Εάν εξεταστούν δηλαδή με ταπείνωση. Αν εξεταστούν απλώς με τη λογική και με μολύβι και χαρτί, ο άνθρωπος βέβαια δεν θα βρει τίποτα, θα γελαστεί.

Ήσαν λοιπόν αυτά γραμμένα και αποτυπωμένα. Και πράγματι έτσι έλαβον χώραν εν τω προσώπω της Θεοτόκου. Ο Θεός, για να βρεθεί αυτή η κόρη, υπέμεινε 5.508 χρόνια. Τόσο είναι κατά τας Γραφάς η χρονολογία της δημιουργίας του κόσμου.

Κατά την επιστήμη είναι εκατομμύρια και κόντρα εκατομμύρια. Κατά τας Γραφάς είναι 5.508 χρόνια, για να ξεκαθαριστεί η ανθρωπότητα κατά κάποιον τρόπο, να φτάσει μέχρι που να είναι εις θέση να δώσει ένα πρόσωπο καθαρό, αγνό, ένα, όχι πολλά, ένα.

για να το χρησιμοποιήσει ο Θεός, να κατέβει, να γίνει άνθρωπος. Επέρασαν εβδομήντα επτά γενεές, όπως ο Χρυσοχόος επανειλημμένως βάζει στην κάμινο, για να καθαρίσει το χρυσίον από πάσης φύσεως ξένην ύλην, έτσι και ο Θεός εβδομήντα επτά γενεές χρησιμοποίησε, για να φτάσει να έρθει στη Μαρία, για να δώσει αίμα στον Θεό.

Εκείνο το εβδομηκοντάκις επτά που απήντησε στον Πέτρο δεν είναι ξένο προς αυτά τα οποία ομιλώ. Ενθυμείσθε κάποτε που ο Πέτρος είπε στον Κύριό μας, που Τον άκουγε που ομιλούσε και έλεγε για συγχωρητικότητα.

Και έκαμε την απλοχεριά του και είπε: «Εάν έως επτάκις, λέει, είναι εντάξει να τον συγχωρήσω;» Και έπρεπε να βγάλω τη φαλτσέτα, γιατί ήταν νοοτροπία και η πρόληψη στις τρεις φορές. Από εκεί κάτω είναι η συγχώρημα.

Αυτός είπε έως εφτάκης και το παίρνει ο Χριστός να σε λέει εβδομικοντάκις επτά του.

Δεν του είπε δέκα φορές στις επτά ή δύο φορές στο επτά ή, ξέρω εγώ, χίλιες φορές στο επτά. Ἑβδομηκοντάκις ἑπτά. Βέβαια, κατά τους Πατέρας, το ἑβδομηκοντάκις ἑπτά ερμηνεύεται: αιωνίως θα συγχωρήσεις. Ουδέποτε έχεις το δικαίωμα να κρατήσεις έχθρα.

Αιωνίως θα συγχωρήσεις. Και τον σταυρωτή σου ακόμα. Αλλά είχε και αυτό: για να κατορθώσει ο άνθρωπος να ξεκαθαριστεί από την αμαρτία, πρέπει να περάσει από 77 κύματα. Και, αν θέλετε, ίσως να σκανδαλίζεστε ορισμένοι που διαβάζετε τας Γραφάς σας και έχετε μία γνώση, και έρχομαι εγώ, κατά κάποιον τρόπο, να σας προσφέρω τώρα δαιμόνια καινά.

Διαβάσετε, αν θέλετε, τη Γενεαλογία, το πιστοποιητικό του Χριστού από τον Λουκά. Πάρετε από το γάμμα του Λουκά και διαβάστε πόσες γενεές επέρασαν από Αδάμ, μέχρι που ήρθε ο μνήστωρ Ιωσήφ, ο νομιζόμενος σύζυγος της Μαρίας, να ιδείτε ότι είναι 77, τόσες γενεές.

Τόσες φορές δικούν χρειάζεται να πας στον εξομολόγο, τόσες φορές χρειάζεται να κοινωνείς, τόσες φορές, συνεχώς, για να ξεκαθαρίσεις, για να κατασταλάξεις μια ημέρα. Θα το λέγω για μερικούς επίσης, εν παρεκβάσει βέβαια, οι οποίοι αναπαύονται χωρίς να προσέχουν τας λεπτομερείας και χωρίς να σπεύδουν πολλές φορές και εις το μυστήριο της μετανοίας και της εξομολογήσεως, ούτως να φτάνουν και εις τη συγχωρητικότητα και εις το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, που όλα αυτά καθαρίζουν τον άνθρωπο και τον προβιβάζουν σιγά σιγά και τον ανεβάζουν.

Ναι, 77 γενεές επέρασαν για να έρθει ένας άνθρωπος κατάλληλος. Για να τον χρησιμοποιήσει ο Θεός, για να κατεβεί ο Υιός Του στον κόσμο. Είμαι πιο σωστός για να κατεβεί ο Θεός στον κόσμο Διότι εν το Υιό ο Θεός ο ίδιος είται Θεός είναι εν Χριστώ Κόσμον καταλάσσον εαυτό Γράφει στη Β' Κορινθίου στο Παύλο στο ΕΕ19 Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, η Θεοτόκος μέσα από εκεί που ήταν, από εκεί εμεγάλυνε τον Κύριον.

Με τι κατατρίφεται το, τι ήταν οι απασχολησίες της εκεί Της είχαν πάει κούκλες άραγε; Της είχαν πάει συγγενείς ή γονείς πράγματα τα οποία ο κόσμος σήμερα προσφέρει για να αποσπά την προσοχή των παιδιών;

Από το σωστό θα παίξουν, λέει, τα παιδιά. Σοβαρά το λες; Σαν τι παιχνίδια έκανε η Θεοτόκος; Ή δεν ήταν νορμάλ η Θεοτόκος όταν εξήλθε; Λέω, δεν είχε φιλενάδες, δεν είχε φίλους και δεν παρηκολούθησε τα συνηθισμένα.

Είναι πολύ αστεία αυτά τα πράγματα, το να θελήσουμε εμείς, με βάση την παιδαγωγική και την ψυχολογία ανθρώπων που δεν έχουν καμιά σχέση με τον Χριστό. Διότι, αν είχαν σχέση με τον Χριστό, θα είχαν τότε και δύναμη και φώτιση να δούνε πώς ακριβώς θα καθοδηγήσουν ψυχολογικά τον άλλον.

Θα έβλεπαν πού είναι το κέντρο του βάρους. Και όταν θέμα στείχεται μόνο κάτω από την επιστήμη, οδηγεί στραβά Η επιστήμη βλέπει τη σάρκα ή τη φύση τη διεστραμμένη, χωρίς να μπορεί να τη διορθώσει. Δεν μπορεί να τη διορθώσει.

Χρειάζεται χάρη, χρειάζεται δύναμη, χρειάζονται πράγματα που είναι έξω από τη λογική και έξω από τη γνώση. Είναι υπερλόγο, υπέρδυνα Και μόνο όσοι εφρόντισαν, κατά κάποιον τρόπο σωστά, να εκπαιδεύσουν ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ Κυρίου, όχι με παραμύθια της Χαλιμάς, όχι με ψέματα, όχι με παιχνίδια, όχι με τέτοια πράγματα. Αλλά στα σοβαρά, αυτοί δεν έχασαν. Επρόλαβαν και έγραψαν στη λευκή ψυχούλα του μικρού, που χρειάστηκε πολύς κόπος εκ των υστέρων να τα σβήσουν ο σατανάς, ο κόσμος και η σαρξ, για να γράψουν τα δικά τους.

Είναι αλήθεια ότι, ό,τι ορισμένοι θεληματικά απέρριψαν, απέτυχαν οι προσπάθειες των γονέων. Αυτό δεν παίζει κανένα ρόλο. Δεν μπορεί να καταδικάσει εκείνους οι οποίοι αγωνίζονται. Και θα ήθελα να το πω ακόμη, επί τη ευκαιρία, που σαν να τη βλέπω τώρα μέσα εκεί στο Ιερό, μοναχή της, μεταξύ μεγάλων ανθρώπων, που οι μεγάλοι δεν μπορούν να ανταποκριθούν στων μικρών τις απαιτήσεις και τις εφέσεις.

εντούτοις όμως που υπενθυμίζει ότι όλα αυτά τα ψέματα για να αφήνει τη μαμά ελευθέρα για να δει την τηλεόραση ή για να φτιάξει τα νύχια της ή για να μιλήσει στο τηλέφωνο Ή για άλλες διάφορες ησυχίες, για να αποδεσμευτεί χίλια δύο πράγματα με τα χειριζόμετρα τα οποία την ψυχούλα του παιδιού την κάνουν εξωστρεφή.

Τι δουλειά έχουν τα παραμύθια; Γιατί να μην διαβάσει τον βίο του Αγίου του; Πώς διαβάζει το παραμύθι που είναι παραμύθι; Γιατί να μην διαβάσει και να αγιαστεί από τον βίο του Αγίου; Γιατί να υπάρχουν βιβλιοθήκες πάσης φύσεως καταστροφής ψυχικής στο σπίτι;

Και να μην υπάρχουν συναξάρια Αγίων, να μην υπάρχουν, σε απλά λόγια, βίοι Αγίων; Δεν είναι παιδιά που δεν ξέρουν τον βίο του Αγίου τους, δεν ξέρουν το τροπάριο του Αγίου τους; Πόσο γνωρίζουνε τόσα άλλα πράγματα, να τραγουδήσουν, να μιμηθούν, να αφήσουν υπονοούμενα ακόμα κ.λπ.

Και δεν ξέρουν το τροπάριο. Ε, πού θα δώσουν λόγο αυτοί οι άνθρωποι; Γι' αυτό σας λέγω, από μέσα εκεί εμεγάλυνε τον Κύριον η Θεοτόκος, και πολύ σωστά αυτός ο άγιος άνθρωπος έχει πιάσει το θέμα και λέει: Μόνη, το επαναλαμβάνω, και μόνον τον Θεόν θεωρούσα και μόνη παρά του μόνου Θεού θεωρουμένη.

Μόνη και μόνον τον Κύριον μεγαλύνουσα και μόνη παρά μόνου του Κυρίου μεγαλυνομένη. Μόνη και μόνον του Κυρίου ερώσα και μόνη παρά μόνου του Κυρίου ερωμένη. Ναι, να το κατορθώσει αυτό ο άνθρωπος. Του το λέμε εμείς αυτό σε μια στροφή ενός ειρηνικού: «Πάσαν ημέραν τελείαν, αγίαν, ειρηνικήν και αναμάρτητον», δεόμενος.

Και λέει ο Ψάλπης για μας παράσχου Κύριε να μας τη δώσετε τελεία Αγία Ειρηνική Αναμάρτητο Και αν φωνάξει ένας από εκεί και πει «ψέματα», δεν θα πει ψέματα, θα πει αλήθεια. Μόνο αυτό δεν κάνουμε εμείς, δεν το θέλουμε. Του το αιτούμε. Είναι έτοιμο, βαλμένο μέσα στην Εκκλησία. Είναι για μας που το λέμε εμείς. Και το προσσφραγίζει ο ψάλτης πάλι για μας: «Παράσχου, Κύριε», να μας τη δώσει.

Είναι αλήθεια ότι θέλουμε τελεία, αγία, ειρηνική, αναμάρτητο; Τι θέλουμε; Τι κάνουμε; Είναι προσηλωμένοι, παγιδευμένοι, για πάσης φύσεως άλλα πράγματα παρά εκείνα τα οποία λέμε. Πώς είναι δυνατόν, λοιπόν, ο μόνος να βλέπει εμάς, εφόσον εμείς μόνοι δεν θέλουμε να βλέπουμε Αυτόν, ούτε να ακούμε Αυτόν, διότι είναι αντίθετος με τις αδυναμίες της σαρκός μας, του κόσμου, του εγώ μας, του εξωτερικού μας.

Γι' αυτό λέγω, μέσα από εκεί ακόμη εμεγάλυνε. Επίσης έγινε αυτή η οποία εμεγαλύνθη ο Κύριος και εφάνει διότι ερχόμενος το πρωτοβουλίο πράγματα αυτός που ήρθε δι' αυτής. Παράξενα. Έχεις ένα μέρος όπως τον θυμίζετε κι εσείς που λέγει εταπείνωσε πως λέγει δυνατούς Πώς το λέει εκεί πέρα, και ύψος εταπινός, κύριος, καθήλε δυνάστας από θρόνο και ύψος εταπινός, ποινώντας εν έπλουση αγαθούς και φλουτούντας εξαφές, λέει κι εμείς.

Δηλαδή, τα έκαμε έτσι που σταματά η λογική του ανθρώπου, και όλα αυτά ξεκινάνε από εκεί κάτω, από την κοπελλούδα αυτή της Ναζαρέτ. Αυτή είναι η αιτία. Αυτά σαν να τα βλέπει προφητικώς, και άνοιξε το στόμα και είπε αυτά τα οποία είπε.

Άλλαξε τα πράγματα ο Χριστός όταν ήρθε εις τον κόσμο. Δηλαδή, τους άφησε τους ανθρώπους αφώνους, «ρήτορας πολυφθόγγους», που αναφέρει εκεί. Ιχθύας πραγματικούς όλους τους σοφούς, όλους τους διανοουμένους, τους κατέστησε.

Ωραιότατα και ο Παύλος το αναφέρει αυτό, στην προς Κορινθίους. Θεωρεί τους σοφούς ως μωρούς και λοιπά. Και στους Χαιρετισμούς της Παναγίας μας, στα «Χαίρε» εκεί, το αναφέρει και το υπενθυμίζει. Είναι ακόμη για πολλούς ανθρώπους αιτία της σωτηρίας.

Εξαιτίας αυτής επέστρεψαν οι άνθρωποι στον παράδεισο. Αυτή είναι η θύρα, αυτή είναι η άμπελος η αληθινή. Από κει ξεκινάει που έφερε τον Βότριν τον Πέπυρο Αν κανείς θελήσει να ανατρέξει εκεί που το Πνεύμα το Άγιον έχει επιστρατεύσει και έχει τοποθετήσει στον κανόνα κατ’ εξοχήν των Χαιρετισμών, εκεί θα δει όλους τους τύπους της Θεοτόκου.

Και εκεί θα δει τι ήταν αυτό το παιδί, τι έκανε. Και αν σκεφτεί κανένας ακόμη την απλότητα και την απλοχεριά των απλών γονέων αυτών που την προσέφεραν, έναντι καμιάς υποσχέσεως και κανενός ανταλλάγματος.

Συνέδεσαι, δεν την κράτησαν για τα γεροντάματά τους, δεν τη βάστηξαν για να τους κλείσει τα μάτια. Τι το φυσικότερο, τη νέα δε.

Και ο Θεός αυτό το ιλαρό δόσιμο το πήρε, το σφράγισε και το διατηρεί στην αιωνιότητα. Και έγινε αιτία τώρα αυτή να επιστρέψει τόσος κόσμος, διότι, βλέπετε, επήρε, όπως σας είπα γρηγορότερα, τη θέση της παλαιάς Εύας, εκείνης που με την απροσεξία της έκλεισε τον παράδεισο.

Και έρχεται αυτή η Πλατυτέρα και τοποθετείται παρά τοις Ορθοδόξοις στην αψίδα, από πάνω από την Αγία Τράπεζα, βαστάει τον αβάστακτον, χωρεί τον αχώρητον και ανοίγει μια αγκαλιά και λέει: «Εσάς που σας έδιωξε η άλλη, ελάτε στην αγκαλιά μου να σας ανεβάσω εγώ επάνω».

Έχει μια ωραία εικόνα σε ένα βιβλίο, το είχα δει παλιά. Δεν ξέρω αν ήταν ο Ιωάννης της Κλίμακος, μάλλον δεν ήταν αυτός. Ήτο πολύ φαντασμένο, πνευματικό και από Ορθοδοξία ποτισμένο. Έδειχνε μια εκκλησία.

Έδειχνε έναν δρόμο που από τον δρόμο αυτόν ήρχετο ο λαός και εισήρχετο στην εκκλησία.

Από το ιερό επάνω είχε μια σκάλα, η οποία οδηγούσε στον ουρανό, και απάνω ήταν ο Χριστός που τους περίμενε να τους τοποθετήσουν. Και λέγω εδώ τώρα: έρχεται ο λαός στην Εκκλησία, διά της Εκκλησίας θα σωθεί, έξω της Εκκλησίας δεν υπάρχει σωτηρία.

Με τον τρόπο ότι ο άνθρωπος δεν σώζεται ούτε από το καφενείο, ούτε από τη βόλτα, ούτε από τα καλά του έργα, τίποτα. Διά της Εκκλησίας θα σωθεί, είτε του αρέσει είτε όχι. Θα έρθει στο Σολέα εκείς, νωρέ απήν, να πρεσβεύσει η Θεοτόκος στο Χριστό Θεοτόκου να του αλλάξει το αίμα του, βιώντας του το σώμα και το αίμα, να τον κάνει Βασιλόπουλο, Αρχοντόπουλο, Πριγυπόπουλο και από εκεί να τον πάρει η Θεοτόκος και από πάνω από την Αγία Τράπεζα να τον ανεβάσει επάνω, να τον στείλει στον Χριστό.

Έτσι θα το φαντάζεται ο άνθρωπος. Γι’ αυτό ο άνθρωπος ο οποίος δεν έχει σχέση με το σολέα, μπροστά εκεί, την Ωραία Πύλη τη λεγόμενη, με το σώμα και το αίμα του Χριστού, Πρεσβύες Θεοτόκου, Μασοφή Διαξωτήρως, δεν πρόκειται να έχει κανένα αποτέλεσμα.

Σκεφτείτε, λοιπόν, τι κόσμο έκλεισε έξω η Εύα και σκεφτείτε τι κόσμο επέστρεψε η Θεοτόκος στον παράδεισο. Τι κόσμο! Είναι στο ενεργητικό της. Διότι ετοιμάστηκε τόσο, επρόσεξε τόσο από μικρή, που ηξιώθη ώστε να έχει ένα λογαριασμό ανοιχτόν και να λαμβάνει και αυτή τον μισθό της μέχρι σήμερα και μέχρι τη συντέλεια των αιώνων.

Τόσον, λοιπόν, όσον περισσότερους ανθρώπους επέστρεψε εις τον Θεόν, τόσο περισσότερο μεγαλύνει και πλατύνει και την κυριότητα του Θεού. Η Εύα τι έκανε, μεγάλινε, επλάτηνε, εσμίκρινε, με την απροσεξία της εσμίκρινε.

Έγινε αιτία να προσβληθεί ο Θεός, έγινε αιτία να βλασφημηθεί ο Θεός και να παρουσιαστεί ο Σατανάς κάτι το μεγάλο. Είναι εγωιστής αφ’ εαυτού, αλλά του δόθησαν και στο χέρι του από τον άνθρωπο ατού να μιλεί σκληρά εναντίον του Θεού.

Και βλέπετε τα αποτελέσματα μέχρι σήμερα. Τι εχρειάστηκε για να διορθωθεί αυτή η απροσεξία! Να μπορούσε κανείς να ερμηνεύσει εκείνα τα λόγια που της είπε ο Χριστός μας, της προμάμμης μας Εύας.

να τους δει δεν μεγάλυναν τόσο τον Θεό όσον αυτοί οι παιδίσεις, διότι αυτοί όπως ξέρετε είναι πρόσωπα τα οποία βοηθούν ημάς, δεν μπορούν κανέναν να σώσουν, βοηθούν τους θέλοντας να σωθούν, δεν μπορούν, δεν έκαμαν τίποτα, γι' αυτό λέγει στο Λεβιτικό έστεισαν όρια, ο Μωσής θα λέει αυτά, εθνών κατά αριθμών «ἀριθμὸν ἀγγέλων»· όμως δεν υπέταξαν τόσους ανθρώπους όσους υπέταξε η Θεοτόκος δια του Κυρίου, για να επιστρέψουν στον Παράδεισο. Γι’ αυτό δεν εμεγάλυνε η πρώτη, η δευτέρα εμεγάλυνε.

Και εγώ λέω: «Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον». Θα τον μεγαλύνω τον Κύριο, γιατί σαν να το αισθάνεται,

Γρηγόριος ο Θεσσαλονίκης

Θεόν εποίησεν Υιόν Ανθρώπου η Θεοτόκος. Η Θεοτόκος, κατά κάποιον τρόπο, σαν ένα αλεξικέραυνο, ετράβηξε με την αγνότητά της τον Θεό στη γη. Βέβαια, οι πρώτοι παλικαράδες που κάναμε το μεγαλύτερο κατόρθωμα είμαστε εμείς.

Η αμαρτία η δικιά μας κατέβασε τον Θεό κάτω.

Διότι, αν εμείς δεν αμαρτάναμε, δεν κατέβαινε ο Θεός εδώ. Εν τούτοις, όμως, η σκάλα δια της οποίας εκατέβη και ο θρόνος όπου αυτός εκάθισε είναι η Θεοτόκος. Γι’ αυτό ο Άγιος αυτός Πατήρ, δια Πνεύματος Αγίου που το πιάνει το θέαμα, λέει: «Τον μεν Θεόν επίηθε ιών ανθρώπων, τους δε ανθρώπους επίηθε Υιούς Θεούς».

Γι' αυτό και αυτόν τον τύπον τον έχει ο κανών των Χαιρετισμών. Την κλίμακα του Ιακώβ κατέβη ο Θεός, δια της οποίας ανέβηκε και ο άνθρωπος. Διότι κατεβαίνοντας ο Θεός δημιούργησε τις προϋποθέσεις να ανεβεί ο άνθρωπος.

Τους δε αγγέλους απέδειξεν ατρέπτους εις το κακό Και μιζώνων χαρισμάτων αυτούς εξήωσεν Και τους αγγέλους ακόμη, λέγει, Η Θεοτόκος τους ηλέησε, τους εγώησε Τους έκαμε ατρέπτους, να μην μπορούν να πέσουν ξανά.

Γι' αυτό, όπως σας είπα, η προμήτωρ Εύα εσμίκρυνε τον Κύριον. Η θυγάτρη της η Μαριάν εμεγάλινε τον Κύριον Και λέγει σε ένα μέρος ο Ωριγένης:

«Ώσπερ ήρξατο η αμαρτία από γυναικός, ούτω και τα αγαθά από γυναικός ήρξατο». Όπως λέει, άρχισαν τα άσχημα από γυναίκα, από την Εύα. Έτσι και τα καλά, λέει, άρχισαν πάλιν από γυναίκα, από την Θεοτόκο.

Και τον μεν Θεόν εποίησεν Υιόν ανθρώπου, τους δε ανθρώπους εποίησεν υιούς Θεού. Ο Δαβίδ, αν διαβάσετε στην Παλαιά Μδιαφύγκινη, συγκεκριμένος των 33ων Σταλμών θα δείτε ότι καλεί και τους άλλους, τους Αγίους κλπ., για να μεγαλύνουν τον Κύριο.

Λέγει σε ένα τροπάριο, μεγαλύνετε τον Κύριο στην εμεί, μαζί μου, τελάκαι να μεγαλύνουμε τον Κύριο. Η Θεοτόκος όμως μόνη της μεγαλύνει τον Κύριο: «μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν κύριον». Τι διαφορά, γιατί και ο μερδιαπνεύματος Αγίου εκφραστεί και η ιδέα, Δια του Κυρίου ημώνης του Χριστού, ο οποίος υπήρχε εν δικηλία, εποτίθηκε μίληση Και εν τούτοις τι βάρος, η προσωπικότητα της Θεοτόκου!

Εφόσον ο Δαβίδ ζητάει και τους άλλους, «ελάτε να με βοηθήσετε», αυτή αναλαμβάνει μόνη της και λέει: «μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν κύριον». Και όσο μεγαλύνει την κυριότητα του Κυρίου, ούτω και εξ εναντίου εσμίκρυνε τον διάβολο

το τοποθετήσουμε στη Βασιλεία του Θεού ή κάποιον άλλον να χειραγωγήσουμε.

και ο Σατανάς. Ο άνθρωπος που δεν είναι πολιτογραφημένος και πραγματικός στρατιώτης και νομίμως δεν αθλείται στη Βασιλεία του Χριστού, κάτω από τον Παμβασιλέα Χριστό, είναι υπό την κατοχή του Σατανά. Μην πλανάται και πει: «Εγώ δεν είμαι βέβαια από κει με τον Χριστό, αλλά δεν είμαι και από κει».

Όχι! Όσοι δεν είναι καθημών υπερημόνεστοι και όσοι είναι υπερημόν καθημόνεστοι Καταλάβατε; Δεν χωράει. Δύο καταστάσεις είναι, τρίτη κατάσταση δεν υπάρχει, κέντρον δεν υπάρχει εδώ. Είναι άκρα δεξιά και άκρα αριστερά.

Αν πούμε λιγάκι με ιλαρότητα λόγια, καταλάβατε, δεν έχει. Δεν είσαι άνθρωπος του Χριστού, δεν είσαι της Εκκλησίας του, δεν είσαι βαπτισμένος, δεν διατηρείς το βάπτισμά του. Δεν είσαι και σε την ομολογία που έδωσες από τα σωμαίθη Θατανά και την πομπή σου και τη λατρεία σου Γνώριζε, είσαι με τον διάβολο, με πατέντα, με πιστοποιητικό, με διαβατήριο ωραίο για την κόλαση. Δεν χωράει μέση λύση. Μην πλανώμεθα, γιατί ακούω πολλές φορές, κατεξοχήν μανάδες από συναίσθημα κινούμενες, ομιλούν για τα παιδιά τους: «Βέβαια δεν είναι, αλλά είναι χρυσό παιδί». Δεν περνάει αυτό το χρυσό στη βασιλεία του. Πρώτα να το κάνεις χριστιανό. «Μα δεν ξέρεις τι παιδί είναι». Καλό και άγιο μπορεί να Κατά κόσμον μπορεί να είναι, κουβαλητής μπορεί να είναι, συναισθηματικός μπορεί να είναι. Με τον Χριστό δεν είναι, τίποτα δεν είναι ακόμα. Χρειάζεται τη σφραγίδα του Χριστού να φέρει. Διότι, είδατε, κυκλοφορούν πολλά νομίσματα, ορισμένα όμως συλλαμβάνονται ως κίβδηλα.

Δεν είναι έτσι; Διότι η τράπεζα έχει τη δύναμη του ελέγχου, ποια τα σωστά και ποια τα κίβδηλα. Βέβαια, έτσι ακριβώς κυκλοφορούν και στην ανθρωπότητα άνθρωποι μη φέροντας τη σφραγίδα τη σωστή του Χριστού, του Ναζαρινού, με υπογραφές και με λοιπά της Ορθοδόξου Εκκλησίας του και τα τοιαύτα.

Και, κατά συνέπεια, δεν μπορούν να κυκλοφορήσουν αυτοί ελευθέρως για τη Βασιλεία των Ουρανών. Θα συλληφθούν μίαν ημέρα ότι δεν φέρουν αυτά που θα έπρεπε. Δεν είναι, που λέμε, βεριτάμπλ, δεν είναι εγγυημένα, δεν φέρουν τη σφραγίδα τη σωστή.

Και αυτό, αυτό να μας φοβίζει. Η Εύα, λοιπόν, εσμίκρυνε τον Κύριον και η Θεοτόκος εμεγάληνε αυτόν.

Όπως εσμίκρυνε η βασιλεία του Σατανά, ερχόμενος ο Χριστός στον κόσμο, έτσι εσμίκρυναν και οι δυνάμεις του, να ξέρετε. Κατά τον Μέγαν Αντώνιον, οι δυνάμεις του Σατανά εσμίκρυναν από τη στιγμή που ήρθε ο Χριστός στον κόσμο.

Η τοποθέτηση, βέβαια, είναι η εξής: Ο Σατανάς έμεινε με τις ίδιες δυνάμεις και την πανουργία που είχε. Τι έγινε όμως; Ο πιστός εν Χριστώ ύψωσε, μεγάλωσε. Γι' αυτό ακριβώς ελέγχει τον Σατανά, δεν ελέγχεται από αυτόν.

Έχεις στο χέρι και τον κάνεις ό,τι θέλεις. Γι' αυτό ο Παύλος λέει: «Εγώ μόνος μου δεν τα μπορώ, τα μπορώ όμως με εκείνον που με ενδυναμώνει. Πάντα δύναμαι», ε; Το θυμάστε. Αν λοιπόν ζητούμε, ή ένας άνθρωπος ζητάει από τον εαυτό του, Με τις δικές σου δυνάμεις ουδέποτε θα το κατορθώσεις, ουδέποτε θα το κατορθώσεις. Ο Χριστός είναι Εκείνος ο οποίος δίνει τη δύναμη στον άνθρωπο, ώστε στον σατανά τού λέει: «Δεν σε ακούω, δεν σε φοβάμαι, δεν μπορείς να με εξουσιάσεις».

Μόνος του ο άνθρωπος δεν τον μπορεί, διότι όλα τα αγαθά, όλες οι αρετές, όλα αυτά τα οποία ωφελούν και βοηθούν τη σωτηρία του ανθρώπου, είναι καρποί Πνεύματος Αγίου. Η αγάπη, η χαρά, η εγκράτεια, η αγαθοσύνη, οι πραότητες κ.λπ. είναι καρποί.

Για να πάρω, λοιπόν, το Πνεύμα το Άγιον, που έχει ως καρπούς όλα αυτά τα αγαθά, που αναφέρει στο ε΄ 22 προς Γαλάτας ο Παύλος, θα πρέπει να έχω σχέση με τον Χριστό. Ο Χριστός, λοιπόν, θα με ενδυναμώσει.

Αρχίζει ενωμένης εκ του βαπτισματός μου Γιατί μου αλήθει από κάτω με το μύρονο ιερέφη, και τι μου λέγει Που δίνει δύναμη του πατήν επί όσπαιων και σκορπίων και επιπάς της δυνάμειος του εξώ

Γιατί μου αλείφει τους οφθαλμούς μου, τα ώτα μου, να ακούω κ.λπ.; Γιατί; Είναι χάρη ειδική, την οποία μας δίνει στο βάπτισμα και μας εξοπλίζει, για να μπορούμε να αντισταθούμε.

Γιατί του έβαλε οι προβήματα του ασώτου Υιού

Γιατί έσφαξε τον μόσχον και του έδωσε να φάγει και τον ενέδυσε και τον εφρούρησε στους πόδας, να μπορεί να περπατήσει απάνω στους πειρασμούς, και του έδωσε να τον ενδυναμώσει σωματικώς, να του φτιάξει το αίμα του, όπως θα λέγαμε, καχεκτικός ων εκεί έξω στην αμαρτία, στα ξυλοκέρατα του Σατανά, για να μπορεί να αντέξει ο πνευματικός του οργανισμός σε όλες τις μεθοδείες του Σατανά.

Ο Σατανάς, λοιπόν, έπαθε πολλές ζημιές και ξεδοντιάστηκε διά Χριστού, και η βασιλεία του εσμίκρυνε. Τώρα, εάν ο άνθρωπος θέλει θεληματικά να μένει σε αυτόν, θα μείνει και με αυτόν στην αιωνιότητα. Διότι πάλι μόνος του ο άνθρωπος εκλέγει πού θα μείνει στην αιωνιότητα.

Εάν κατορθώσει και θελήσει εδώ την προαίρεσή του και δεχτεί τον Χριστόν, θα έχει δεξιά μερίδα. Εάν όχι, θα έχει αριστερά. Εάν θελήσει να μείνει με τον Χριστόν, αλλάζει δε και την φύση του διά της Θείας Κοινωνίας, διά των Μυστηρίων, γιατί αυτόν τον σκοπό έχει η Θεία Κοινωνία: αλλάζει την φύση του ανθρώπου και από κοινόν τον κάνει καινόν, από πρόσερων αιώνιων, από χωματένιων πνευματικών,

Του αλλάζει το αίμα του, παίρνει αίμα Θεού μέσα, γίνεται βασιλιάς. Διότι πρόκειται περί κληρονομίας και κληρονομία δεν κληρονομείται από θνητούς ανθρώπους. Πρόκειται περί βασιλείας και πρέπει να γίνει πρίγκιπας για να κληρονομήσει. Γι' αυτό ακριβώς η Θεία Κοινωνία τον άνθρωπο τον κάνει πριγκιπόπουλο, ώστε να μπορεί αύριο να κληρονομήσει τη βασιλεία του Θεού. Αν λοιπόν δεν είναι από τους «δεῦτε», θα είναι από τους «πορεύεσθε». Αυτός που θα είναι με τους «δεῦτε» θα είναι μαζί με τον Χριστό και στην αιωνιότητα. Ο άλλος θα είναι «πορεύεσθε», θα είναι με τον διάβολο και τους αγγέλους αυτού.

Ο ίδιος ο άνθρωπος κάνει τον σατανά δυνατόν. Μόνος του ο σατανάς δεν τα μπορεί. Πρέπει δε να το πιστέψει ο άνθρωπος ότι δεν μπορεί μόνος του, και το έχει πει ο Χριστός μας και το έχει διασώσει, όπως ξέρετε, ο Ιωάννης, ο οποίος λέγει άνεθε μου ούδη να σε πίνουν ούδεν.

Χωρίς εμένα δεν μπορείς να κάνεις τίποτα καλό. Κακό κάνεις, διότι είσαι συνεταίρος των άλλων. Καλό όμως δεν μπορείς να κάνεις. Το λέγω και σε αυτούς οι οποίοι θέλουν κάτι να κάνουν και δεν μπορούν να το επιτύχουν: «Δεν μπορώ να κάνω τίποτα, πέφτω».

Δεν ζητάς τη δύναμη όπως πρέπει ή δεν κάνεις σωστά ό,τι λέγει, γι' αυτό ακριβώς κάνει νερά το καϊκάκι σου. Πρώτα να κλείσεις το στόμα σου, τη σάρκα σου, τα λόγια σου, τα χέρια σου, τα μάτια σου· πρόσεξε να δεις πού θα εισέλθει ο σατανάς και δεν θα βρει να προχωρήσει.

Η Θεοτόκος λοιπόν, επαναλαμβάνω για να έρθω, έγινε αιτία να δοξαστεί ο Θεός, να μεγαλυνθεί ο Θεός, μέσα ακόμη, λέγω, από εκεί που ήτανε ο τρισάθλιος Αδάμ. Γνωρίζετε όπως λέει η Εκκλησία μας, ετρέφε το παραγγέλιο, αγγελική τροφή είναι δέχτη από εκεί Φανταστείτε δηλαδή τι πρόσωπο, τι δοχείο ήτο αυτό που λέγεται η Μαριάμ.

Και ο άγγελος τώρα από εκεί και κάτω ήταν αυτός που την προαιρέστη της και τη θελήθη της και την ταπεινόση της εστάλει να την βοηθήσει Διότι αυτό που λέγει ο Παύλος, παρμένο από την Παλαιά Διαθήκη, στην προς Εβραίους, Ότι οι άγγελοι εισεί πνεύματα λειτουργικά αποστελώμενα εις διακονίαν της μέλλοντας κληρονομής στο Τιριέλ δεν είναι κενός λόγος. Είναι αλήθεια ότι ο άγγελος είναι απεσταλμένος σε κάθε άνθρωπο να τον βοηθήσει.

Και αν εμείς με τις αμαρτίες μας διώχνουμε τον άγγελό μας, είμεθα βέβαια εύκολη λεία για τον σατανά. Όταν όμως εμείς δεν πράττομε το κακό ή, αν σαν άνθρωποι το πράξουμε, σπεύσουμε να το αποποιηθούμε διά μετανοίας, εξομολογήσεως ή διά ταυτοπαθίας, τότε ο άγγελος είναι πάντοτε φρουρός.

Άγγελος στρατοπεδεύει κύκλο των φοβουμένων αυτών Ο Άγγελος δεν την εφρόντιζε μόνο μέσα εκεί που ευρίσκετο. Ούτε καν λογισμό δεν επέτρεπε να εισέλθει. Σατανάς σου φρουρούσε, ο Άγγελος σε φρουρούσε Ο Σατανάς θέλει να κάνει τη δουλειά του, ο Άγγελος όμως την φρουρούσε.

Μέσα σε αυτά που διαβάζω βρήκα ένα σχετικό που λέγει το εξής: Η Θεοτόκος, που είχε κλείσει προς την αμαρτία, Καθότι σπουδή και προαιρέσει οικία ενίκησε την αμαρτία και τα σπροσβολάς αυτής και ότι ο Σάκης προσέκομεν ο νοητός αυτής όφης και ότι προσκόμιζε ο Σατανάς ο νοητός αυτόν, το Σάκης απεκρίθη, αντέκρουε, και ουδέποτε δεν δείχνεται τον Υιόν εξεμέσε της ακοής της Παρθένου.

Και ουδέποτε δεν κατόρθωσε να ρίξει το δηλητήριό του αυτός. τι θα σ' ακουάσει η Σπαρθένη. Όθεν και υποπτευομένη το ολίσθημα και υποπτευομένη το πέσιμο. Έλεγε προς τον Άγγελο, τον φύλακα Άγγελον: Διώπερκα εγώ δέδικα των ασφασμών των ξένων σου ευλαβουμένη των όλιστων «Πρόσεχέ με, προσέχω να μην πέσω».

Τον ζητούσε βοηθό.

Αυτό και παρακάτω, όταν έγινε ο Ευαγγελισμός, αυτό του είπε. Πώς είσαι με τούτο επί άντρα ου γινώσικο κλπ. Όλα αυτά φοβουμένη. Μήπως πάθω μια ζημιά σαν εκείνη που είχε πάθει η πρώτη. Όλα αυτά είναι συνδεδεμένα.

Είχε βέβαια το προπατορικό αμάρτημα η Παναγία μας. Η θελημένη αμαρτία, αυτή δεν είχε. Το προπατορικό αμάρτημα το είχε. Μη βλέπετε και μη ακούετε του παπισμού, Όσες θα ανεβίβασε η Θεόν και την έχει στο χέρι Και κάνει το σταυρό του με τα πέντε κι ανάποδα: Αγία Τριάδα, Παναγία και Πάπας.

Όχι. Εξ ασπόρου συλλήψεως και άνευ προπατορικού αμαρτήματος είναι μόνο ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός. Είχε το προπατορικό αμάρτημα η Παναγία μας μέχρι του Ευαγγελισμού. Κατά τον Ευαγγελισμόν αυτής εκαθάρη.

Όπως λέγει και ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος: Κοιηθείς, κοιηθείς, ο Χριστός εκπαρθένει και ψυχή και σάρκα προκαθαρθήσει το πνεύμα Του

Όταν έμεινε έγκυος, λέγει, ο Χριστός την εκαθάρισε και στη σάρκα και στο πνεύμα, δια του Πνεύματος. Τότε εκαθάρθη η Παναγία μας. Κατά δέ των ευσέβειων των αιμεωσιανών, εγνώκατε λέει αγαπητοί, ούδης αμέτωπος του προπατουρικού αμαρτήματος, ούδε αυτή η θεογενή των Παρθένων, ούτε αυτή η το αμέτωπος του προπατουρικού αμαρτήματος Όμως εκαθαρίσθη τότε και στη συνέχεια προβάλλεται μια άλλη λέξη που είπε: «μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν κύριον».

Αυτή η λέξη είναι συνδεδεμένη με το όνομα του Ιησού, που προφητικώς αυτή τον ονόμασε. Σε ένα μεγάλο θέμα και κεφάλαιο, το οποίο δεν με παίρνει η ώρα να το δείξω. Θα μου επιτρέψετε να σταματήσω μέχρι εδώ και, με τις ευχές της και την ευλογία της, να συνεχίσουμε, πρώτα ο Θεός, στην άλλη μας ομιλία.