Zacchaeus

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

This association customarily uses this hour for a somewhat broader discussion of texts, especially the Gospel readings. This does not mean that it does not also take up other subjects, but I mean that this is what it does for the most part. The Church therefore makes this effort in order, so to speak, to instruct her members in what our Holy Church wishes to teach. And, as you know, our Holy Church is Spirit-bearing and has brought together everything necessary for man, provided that man is willing to pay attention.

We now find ourselves in the days following the great events of the Lord’s becoming man, His Incarnation. We celebrated the Nativity of Christ, the Circumcision, and the Baptism, and we have now seen Christ enter His public ministry. In these feasts, that is, we saw Him as the Son of Man, as the Son of Mary.

God has the power to work miracles; that is, through His works He reveals His Divinity. The Divinity of Jesus is demonstrated, on the one hand, by all that preceded Him—by the many who wrote about Him and proclaimed Him before He came into the world—and, on the other hand, by all the miracles He performed in this world, works that lie beyond human power. More specifically, last Sunday, for example, the Gospel brought Him face to face with ten lepers, and there we saw Him heal a disease which, I dare say, remains incurable even to this day.

For leprosy is a type, or image, of sin. There the Lord also connected this with the priesthood and so forth, sending the lepers to present themselves to the priests. In any event, the miracle over leprosy remains: all ten were cleansed. This, of course, as we said earlier, lies beyond human powers and belongs to the power of God—to the omnipotence that demonstrates His Divinity. Today, in continuation, the Church sets before us another leper, though not one leprous in body, but one leprous in soul: the man called Zacchaeus. In a single encounter, Christ changed this man’s nature and disposition, and in that one meeting He revealed a man who had been lost as one who was now saved. All these are works that only God can perform: such transformations and such healings, both bodily and spiritual.

This sequence of Sundays, then, reveals Christ to us through His works as God also. Today’s text, which our Church has given us for study, comes from the nineteenth chapter of Luke, beginning with verse one, and it shows Christ passing through Jericho. Jericho still exists to this day. The name Jericho means “city of palms,” perhaps because many palm trees grow there, as those who describe these events have written and as visitors to the Holy Land can confirm. It is said to lie about one hundred and fifty stadia northeast of Jerusalem and about sixty stadia from the...

Jordan River. Historians tell us that Jericho was a prosperous city. Josephus writes, as I found, that it was “rich in palm trees and productive of balsam.” I also want you to know that, after the capital—that is, after Jerusalem—it was the second city, and it was a city of which one might say...

That one simply had to pass through it. This is why, if you remember, after crossing the Jordan—as we read in the third chapter—Joshua the son of Nun captured this city, the city of Jericho. And in the days of Elijah and Elisha, the springs associated with Elisha were there, and they remain there to this day.

It is said that the schools of the prophets had their seat there. In the days of Christ, of course, Jericho was the second city. It was difficult to descend from Jerusalem to Jericho; I do not know whether you are aware of this. Jericho lies more than three hundred metres below the level of the Mediterranean. In summer the temperature there reaches forty-five to forty-eight degrees Celsius. Now consider this: in Jerusalem, the Church of the Resurrection stands 829 metres above the Mediterranean, while Jericho lies more than three hundred metres below it. Imagine the descent that was required. Today it is about thirty-three kilometres by the new road they have built, since one no longer has to follow mountain paths and so forth. The mountains have been cut through and the road is paved. So today the distance is thirty-three kilometres, about six hours on foot.

From Jericho to Jerusalem—or rather, from Jerusalem to Jericho, since in the opposite direction it is an ascent. In any event, Christ is shown there passing through the city. The text says, “And having entered, He was passing through Jericho.” I want you to understand that He was not alone, as becomes clear from what follows. Christ was always approached by various people; we might imagine one or two hundred people around Him. They remained close to Him for different reasons. First of all, we may picture those who had received some benefit from Him, who had in some way been healed and followed Him out of gratitude.

Others were merely curious to hear what He might say. Still others were in need and wanted to approach Him, to be healed or to receive something else. And there were malicious people as well, seeking to catch Him in His words so that they could report to the scribes and Pharisees what they had heard, what He had said, and how He had acted. So there was a varied crowd around Jesus, and, as the text goes on to show, this crowd—together with his short stature—prevented Zacchaeus, the chief tax collector, from seeing Him. “And behold,” it says, “there was a man named Zacchaeus. He was a chief tax collector, and he was rich. And he sought to see who Jesus was, but could not because of the crowd, for he was short in stature.” Because he was short and there were so many people around Christ, he could not see Him. I would like to pause at this point.

Here is a man who was seeking to see Jesus. He had a beautiful name, for in Hebrew Zacchaeus means “pure.” He was a man of social standing within the Roman administration, a chief tax collector, and he was wealthy. In our language today, we would call such a man successful, someone who had arrived. He lacked nothing. Yet here he shows that none of these things satisfied him or gave him peace. He might have said, “My future is secure. I have no need to go running anywhere or put myself to any trouble. Whom should I go to see? What could this man possibly offer me? I already have everything I need.” Yet it becomes clear that...

Whatever a person may possess according to the standards of this world, if he does not have Christ, if he does not have God, he is empty and unsatisfied. Something is missing, and he searches for it. This man expected to find something in the person of Jesus, because he had heard many things about Him. Perhaps he had also read about Him and had begun to wonder whether He might be the Messiah. In any case, it is clear that neither his name, nor his position, nor his money had left him calm and content, enjoying what he already possessed as though he needed nothing else. And this is true. Even today there are highly educated people with great wealth, important positions, and celebrated names...

Yet they suffer from nervous disorders; they cannot sleep; they are tormented and in pain, because Christ is missing from their lives, because God is missing. The soul was not created for material things; material things are for the body. The soul needs God. If you do not give God to the soul, you will be tormented both in this world and in the world to come. Zacchaeus is shown here as just such a man. He possessed every worldly good, yet within himself he felt an emptiness, and he trampled all these things underfoot in order to encounter God. In any event, the text tells us that this man was short and could not reach Christ.

He could not see Christ, in any event. A natural obstacle immediately presented itself: he was short. At the same time, his stature made the scene somewhat amusing. Seeing that Christ was walking straight along that road and being unable to see Him, Zacchaeus left the crowd, ran ahead, and went farther down the road to a place where he imagined Christ would pass. There he climbed a sycamore tree, which, I want you to know, still exists to this day. It no longer flourishes; only the trunk remains. They have even covered it from above with roofing sheets and metal, so as to preserve it as far as possible and keep the rain from causing it to rot away completely and disappear. To this day, the trunk of the tree that Zacchaeus climbed is preserved.

At the same time, about a metre or a metre and a half away, sycamore trees apparently growing from the same root can still be seen. In this way one can form some idea of what that sycamore tree was like. Its form resembled a mulberry tree, while its fruit resembled figs; that is roughly how we might describe it in terms familiar to us. In any event, consider this man running. He was short and, we imagine, somewhat well-fed. Since he was a wealthy chief tax collector, he certainly was not some lad of fifteen or eighteen, but a mature man, at least thirty, thirty-five, or forty years old.

So here was this rather plump man running and trying to climb a tree. This would naturally provoke laughter among both children and adults. The adults knew who he was. It is difficult for a man to do such a thing while worrying about public opinion and about what might appear the next day in the newspapers of Jericho: “You know, the chief tax collector has lost his mind!” For, in the world’s judgment, such behaviour belongs to people who are not quite right in the head. But everyone, then and now, must understand that from the moment a person decides to follow Christ, the world will regard him as somewhat mad. To most people, Christianity is madness. Never be offended if they call you mad. According to Scripture, the first One to be called mad was the Lord. They first said this of the Lord: “He is beside Himself; He has gone mad. Seize Him,” they said when they saw Him working miracles. So it is today as well: Christianity is madness in the eyes of the world.

To fast is madness; to practise self-restraint is madness; to have children is madness; to go forward bearing the cross is madness; to attend Church is madness; to go to Holy Confession is madness; to receive Holy Communion is madness. To the world, all these things are madness. But that is not the main point. The point is that this man did not care. The crowd was preventing him from reaching Christ, was it not? So he went around the crowd. This is a great lesson. Unless you are willing to go around the world and its ways, you will never manage to reach Christ and speak with Him. You know, the world manifests itself among us in many ways. Many people have returned to Christ, yet they have not broken off their former friendships, associations, and so forth. They have not yet done anything. You will understand that you are walking toward Christ, or that you have some relationship with Christ, only...

When those former relationships have been broken off—the worldly, carnal, friendly, and social ties—and you see the world withdrawing, visiting you less often, calling you less frequently, and so forth. Then you may understand that you have begun to walk on the path of Christ. That is how you will know. If you have merely added Christ to everything else, nothing will come of it—nothing at all. In some way, then, you must go around the world, because the things of the world make it difficult to see Christ. You will see the flesh, fashion, the ego, self-interest, worldly things, and so forth, but you will not see Christ. You must somehow pass beyond these things and rise a little above earthly concerns. You must rise upward, as this man did, and then you will begin to see. And when Christ sees that you truly are moving toward Him, He will condescend to you and find a way.

As someone beautifully says concerning this event, “He saw him with the eyes of His humanity.” That is, He saw him with His physical, human eyes. “But He had already seen him,” the writer says, “with the eyes of His Divinity.” As Christ walked along, with the eyes of His Divinity He had already seen Zacchaeus—where he was going, that he would be in the tree, and everything else. So He went and stood beneath him and called him down. For Christ does not possess only human eyes with which to see him; He also has the eyes of Divinity, by which He had foreseen him. And when He sees a person beginning to be inwardly stirred, beginning to seek knowledge of God and the faith, becoming troubled by the thought that his life is not going well and wondering whether another way may exist, Christ knows it. He Himself will then create the proper conditions to help that person, take hold of him, and make good use of him.

So it is here. This man faced his first natural obstacle, and he went around it. Along with this came self-consciousness and shame: an important man running, perhaps throwing off his jacket and his hat, and climbing a tree. What could make him do such a thing? He had to become indifferent to everyone, with one purpose alone: to see Christ. We too always need this courage, because, as you know, many of us are ashamed even to raise our hand and make the sign of the Cross. Such is our shame. Many make the sign of the Cross inside their pocket; others make it beneath their jacket; still others make it hurriedly, incompletely, or crookedly. The world is a formidable beast, a formidable beast; we must take this very seriously. Other people can become a terror to a person. This is why we need attentiveness and careful study of these texts and of the lives of the people who appear in them.

These were people who truly cared. In any case, this man faced another obstacle, a political one. What was it? He was an official—and indeed a senior official in the Roman administration, a chief tax collector. It was not easy for someone in his position to behave like this. Christ was treated as an outcast. They called Him a Samaritan and a deceiver, and all manner of other things. “Where are you going? What do you lack? Why are you going there?” You know, even today, if a senior official steps up to the chanter’s stand to chant, it causes a stir. If a military officer goes to chant, it causes a stir—if they do not dismiss him from the service altogether. You know how things are today. How much more, then, was this man hindered by his position. But he disregarded his position.

He overcame both the physical obstacles and the political obstacles. Now the social obstacles remained. He was rich, of noble birth, a member of the social elite. There were his friends and acquaintances, his pride and arrogance, his rank and self-importance. What was to become of all these things? How could he cast them aside and climb up into the sycamore tree? Yet these obstacles fell away as well. And when a person makes even a small effort against the things that stand in his way, Christ will take the other nine hundred and ninety-nine steps. The person takes one step, and Christ takes nine hundred and ninety-nine—just as with the Prodigal Son, if you remember: “When he saw him still a long way off, he ran and fell upon his neck.” This is always the scene.

It is always so with every person. Therefore, we should not be surprised when we see someone who, as the world says, ought to be happy, yet is not. He is unhappy because he lacks God. The One who gives true happiness in this world, and the One who gives true happiness in the world to come, is Christ. If a person does not come to know Christ in this world, and does not learn how Christ saves within His Orthodox Church, it would have been better for him not to have been born. Today, all human striving is directed toward improving material conditions. You see me...

Rich people take their own lives. Why? Because they lack Christ. Many rich people cannot sleep. Why? Because they lack Christ. What people lack today is Christ. Blessed is the person who finds Christ here, and blessed is the person who leads someone else to find Christ. That is why, I think, we should always say in our prayer, “My God, is there something I can do for one of my fellow human beings?” For salvation comes through human beings. God has angels He could send, but He expects something from us. This is a responsibility. And if many people today are led astray, or say, think, and believe what they should not, perhaps this is also due to our own negligence, and that burden may be found hanging like a yoke around our necks.

The responsibility that comes with the knowledge of Jesus revealed to us is immense. We are not made from a different kind of clay than anyone else, as though one person were made from red soil and I from white soil. No, we are the same. What, then, has happened? God revealed Himself to us, and we learned something about Him. He knows why. But from that point onward, each of us bears a great responsibility. We must take this seriously and ask God, as far as it is possible for us, to guide us, so that first we may become more firmly established ourselves, and then lead someone else to Christ. In any case, this man disregarded all these obstacles, which most people today use as excuses.

It is a great beast. Money is a bad companion, especially money gained unlawfully. Positions of status, too—which we often obtain by trampling on others—keep us far from Christ. I remember a particular incident. Once, on the Monday after Christmas, I was coming down from Psychiko, and two ladies were talking directly behind me on the bus. One of them was speaking about the events of the previous day, Christmas Day, saying how beautiful everything had been. She especially mentioned that the church service on Christmas begins earlier than it does on other feast days and Sundays. She was now waiting...

for the other woman to respond, perhaps by saying, “Yes, that is true; we enjoyed it too,” and so forth. But the other woman said nothing and gave no answer. The first kept insisting, directly and indirectly, trying to draw out what impression the previous day had made on her. And what do you think I heard? When she asked, “Did you not go to Church yesterday morning?” the other replied that she had not. And why had they not gone? “You see,” she said, “our positions do not permit it.” Their high social position did not permit them to go to the poor Nazarene who had been born, so they did not go. No doubt they had held a card party or an evening gathering at home the night before, or something of that sort—I do not know what—as befitted a wealthy, worldly household. Naturally, then, they did not go in the morning, when Christ was born.

They would not rise early and go to Bethlehem. Very well. But their position did not permit them to go to the poor Nazarene. So this, too, is an obstacle. Consider also Christ’s three temptations. If you read them, or if you have already read them, in the fourth chapter of Matthew and the fourth chapter of Luke, you will see the flesh, the world, and then self-interest joined with the devil. These are the three great enemies of man. We must understand them rightly and be watchful, learning what they are and how to escape them. This man, then, left us a great teaching: we must go around the world and its obstacles. Once you have gone around the world, be assured that everything will change. The passage then says, “And he ran on ahead...”

“and climbed into a sycamore tree, so that he might see Him, because He was about to pass that way.” As I told you, he worked out where Christ would pass, ran ahead, and climbed up. The account continues: “And when He came to the place”—when He reached the place where the sycamore tree stood—the rest of the crowd suspected nothing and did not know what was happening. They did not know that someone was up there among the leaves, looking curiously at the One who had caused such a commotion in those days. “When He came to the place, Jesus looked up, saw him, and said to him...” Christ stopped, looked up, and said, “Zacchaeus, make haste and come down, for today I must stay at your house.” I have determined that I must stay in your home.

I have decided it. This came after all the preparation that had surely taken place within you, because a person must make some preparation on his own part. The human will—our willingness—is indispensable. Whatever a person is able to cast off, renounce, and set aside so that the grace of Christ may pass through, he must do. Christ will do everything that the person cannot do. But whatever the person can contribute, he must contribute; this is what God awaits. Christ addressed him by his first name. How did He know it? Was Zacchaeus wearing a sign on his forehead? How could He have known? Some people say, “It was a coincidence; He happened to know people there.” A coincidence? How did He know his name? And what is implied by the words, “I must stay at your house”? They show that He had already purposed it within Himself. This is what I said earlier: “He saw him with the eyes of His humanity, but He had already foreseen him with the eyes of His Divinity.”

He certainly saw him with human eyes, but He had already foreseen him with His divine eyes. He knew what he was thinking, what anxieties he had, what was happening within him, and much more besides. He also knew what this man was destined to become. He knew that Zacchaeus would receive Him. When Christ sees such willingness, He works miracles. He opens even what is most twisted, blackened, darkened, extinguished, shut, and locked twice over. He opens it miraculously. It is enough for the person to keep knocking from within and saying, “I want to, but I cannot. Yet I do want to.” This willing desire is what wins over and disarms the justice of God and brings about such miracles. In any case, let us enter for a moment into this man’s experience. As you know, he would have been trying to...

see Christ while remaining as hidden as possible from the eyes of the others. He wanted to be hidden from their eyes. When Christ came beneath the sycamore tree, the man’s pulse must have begun to race. Imagine what happened when he heard his own name, and when Christ’s stopping caused every eye to turn upward and look at him. Think how that man must have felt—how he kept from falling out of the tree. Christ called him by name and told him, “Come down.” And now that entire crowd—you know how a fox can make hens fall merely by staring at them—that whole malicious crowd turned to see whom? Someone they knew, for these were the people of Jericho.

Zacchaeus was the chief tax collector, a well-known public figure. Imagine the shock, the struggle, and the warfare that erupted within this man. And Christ said to him, “Make haste”—come down quickly, do not delay or start looking for a ladder; come down. How that man managed to descend, where he found the strength and composure to do so...

before the eyes of that entire crowd—a man scarcely a handbreadth tall—and what confusion followed, and what things were said, anyone can imagine. How he disentangled himself and climbed down, whether his shirt was torn, whether he had left his hat, coat, jacket, or anything else on the ground—I do not think he had time to pick up anything, or even the courage to think about it. The shock of what Christ had done had left him in that state. The outcome assures us that...

they set out for his house. The others followed behind, grumbling, as the passage says: “When they saw it, they all murmured, saying, ‘He has gone in to lodge with a man who is a sinner.’” This was their pride. They believed that Christ, the Messiah, ought to have come for the righteous, but that is not correct. A physician is for the sick, not for the healthy. Christ came for sinners; as He says at the conclusion of this whole passage, He came to save that which was lost. What inconsistency did Luke describe here? What improper thing happened? Nothing improper happened; what happened was right. “With a sinner”—yes, because here there is sickness, and this is where the physician goes. Why should you, standing outside, take offense? Yet this is how we are. Let us not imagine that God always deals only with those who are sanctified—and that, among them, we ourselves rank first. We think very highly of ourselves and place ourselves before God, and so on and so forth. But it is not like that.

God sees very differently. He sees the motives. He does not look merely at what happened, but at why it happened, how it happened, what motives were at work, what path brought the person to that point, and why he is doing this particular thing. When He looks further back, He finds mitigating circumstances for the person, and perhaps concerns Himself more—as He should—with someone gravely ill than with someone who is not ill. They call this man an extortioner. In any case, the door opened and they entered. If you read attentively, you will see that later the door opens again, and an announcement is made—an announcement arising from this private meeting between Zacchaeus and Christ.

First of all, let us consider how Zacchaeus thought and how Christ acted; what Zacchaeus desired, and what Christ gave him. Zacchaeus wanted to see Him from afar, simply to find out what sort of man He was—the One who had the power to keep everyone in such a state of excitement in those days. Christ, who knew from afar this man’s concerns and anxieties, helped him not merely to see Him, but to see Him close at hand. You seek only to see Him from a distance, and He gives you the opportunity to have Him come into your home and sit at your table—perhaps even to greet Him with a handshake.

His wife might greet the Lord with a handshake; Christ might caress his children; they might sit at the same table and serve Him some food, a drink, or a sweet. These are natural, everyday things. They might drink from the same pitcher and eat the same food. What had he asked for? Only this much: to see Him from afar. And what did Christ give him? Things beyond the grasp of the human nous, the spiritual intellect.

The result was that, after some time—whether long or short—the door opened again, and the passage says: “Zacchaeus stood and said to the Lord, ‘Behold, Lord, I give half of my possessions to the poor; and if I have defrauded anyone of anything, I restore it fourfold.’” But what had happened? How did Zacchaeus come to this decision? The text does not tell us. It passes over the exchange between them, whose result was this change in Zacchaeus: he repented, and instead of gathering wealth, he began to give it away. That is a difficult thing.

For such a change to take place in a person! And many people, surely, if they paid attention even to themselves, would see that they no longer love today what they loved yesterday, and that today they love what they did not love yesterday. Yet they cannot explain how this happens. For when we speak of Zacchaeus, we are speaking of a great beast, a hard-hearted man—for you must be hard-hearted to collect taxes while knowingly committing injustice.

You must be a hard-hearted man, because you will take not only from the rich, but from the poor as well. A great beast. Once, in this connection, someone was asked, “Which are the most savage beasts?” He replied, “In the mountains, bears and lions; in the cities, tax collectors and slanderers.” These, he said, are the most savage beasts. And as you understand, from this man’s point of view, it is a hard thing to change your mind. It is difficult to let go of what you hold in your hand. It is difficult to admit that you have wronged others.

It is difficult, because you know how many excuses we seek in order to cover up our unlawful deeds. Indeed, many times we use the faults of others to conceal our own, even though the two are not the same. In any case, the conclusion is this: do not try to discover exactly what this change within you is or how it comes about. Only one thing matters: whether, in complete freedom, you can bring yourself to desire it. From that point onward, Another sets everything in order. In our Church we hear a hymn that says: “Every soul is given life by the Holy Spirit; through purification it is raised on high and made radiant by the Triune Unity in sacred mystery.”

In sacred mystery. Do you know what the Holy Spirit is, or how He acts upon the soul and changes it? When the door opened, my dear friends, the Lamb of God entered with a beast of this world. When the door opened again, the Lamb of God appeared once more, but now with a sheep. The beast had been transformed into a sheep. Beasts drink the blood of others, devour their flesh, and consume everything; but now this sheep gives what he has and offers himself. Within a few minutes of meeting Christ, he became poor. He became poor according to the world, deprived of the material things in which most of us place our salvation and our standing.

We rely on our possessions, without realizing that we also need Christ. Those things alone are not enough, because they may be of no help to us at all. So the miracle that took place inside that house also takes place in each one of us. Yet a person does not know what it is or how it happens. I once knew a very wealthy man who told me, “Do not speak to me about gambling, cigarettes, women, or anything else. I will take these things with me to the grave,” he said. “It is impossible for me to give them up; I will take them with me.” I told him, “If you come to know Christ, you will not take them with you.” And four or five years later, this man changed. He returned to God, underwent metanoia and repented, went to Holy Confession, wept, and abandoned all those things.

People asked him, “How could you, of all people, change?” “I do not know,” he said. “I only know that now those things seem absurd and ridiculous to me, and I wonder how I could ever have been bound by them and said such things. How did it happen? I do not know. How is it that I now loathe the things I once loved—the things I said they would put in my coffin with me—and see them as mere toys? How?” That is the point. Christ, my dear friends, is like a dealer in eyeglasses, and so is the devil. If a person chooses to let the devil put his own glasses on him, he will see things as most of the world sees them. But if he chooses to let Christ put His glasses on him...

he sees things differently. If we do not see clearly today, it is because we do not have Christ’s glasses; we have Satan’s glasses. He puts his own glasses on us and makes, for example, a mere cardboard box look like an atomic bomb, while something that is truly like an electron bomb—something that brings us to Hell and consumes us for all eternity—looks like nothing at all. Nothing. The whole world does these things. Who permits Satan to put these glasses on him and make him see the very opposite of reality? The person himself, in his freedom. There is a Mystery here, then. How exactly it happens, I do not know. But a miracle certainly occurs in the transformation of a person. From the moment Christ enters a person’s house, everything changes. Yet we have not brought Christ into our house. That is precisely why Christianity, which is very easy, seems so difficult to us.

Afterward, Christ Himself sets things in motion and makes everything as easy for the person as it needs to be. It is said that there was once an unmarried man who worked all week. On Sunday he used the day to rest, sleep a little longer, then get up, wash his shirts, cook, and attend to such things. He had no connection with the Church, because he had no time left. A friend told him that he needed to make room for the Church as well. “I do not have time,” he replied. “I cannot get everything done as it is. Even though I do not go to Church, everything is still in disorder here in the one room where I keep my things.” His friend said, “Put the Church into your schedule, and then you will be able to do everything.” But it was no use. He could not understand this.

If he added time to spend in Church, he reasoned, then there would be fewer hours left for everything else, and he would be twice as unable to accomplish anything. In any case, it is said that one Sunday morning, while he had still not risen even to do his housework, there was a knock at the door. At that knock, he suddenly sensed within himself that Christ was standing outside, knocking. Terrified, he leapt up and tried to take off his pajamas and put on some trousers. He tried to move a cushion over there, throw a towel over there, and hide his slippers. But the more he tried to put everything in order, the more things fell around his feet. He became completely entangled. Then the door was struck again, more insistently.

He still felt that Christ was outside. Again he hurried to put everything in order, but things kept falling, creating still more confusion around him. He could not straighten anything out. The knock came a third time, and the door opened by itself. Christ entered the room in all His majesty. The man stood there frozen just as he was, unable to speak. But strangely, the slippers moved by themselves beneath the bed, the cushion returned to its place, the towel hung itself where it belonged, and everything was set in order. Christ said to him, “Why did you not open the door when I knocked three times?” He answered, “Lord, I wanted to tidy up a little. I was not ready to receive You.”

He said to Him, “I understood that it was You outside. But the more I tried to put things in order, the more they fell down.” The Lord asked him, “And how did they return to their places now?” “Your presence put them in their place,” he replied. The Lord placed His finger here, then turned and departed without saying anything more, as if to say: “So you do need Me here. Do you understand what My presence does? It puts everything in its proper place. By yourself, you can never put it all in order.” Yet, as you know, man still does not want God. Do you know why he does not want God? Both people of former times and people today—and you can see it for yourselves; I need not tell you—why do they not want God? Because He rebukes their lawless way of life. Christ is not desired.

Everything He teaches and everything He has ordained in His Church rebukes their lawless way of life, and so they try to uproot it all and erase even its memory—the Gospel itself. Unless Christ changes His Gospel for them, they will never accept Him. If He changes His Gospel and fashions it according to their own way—turning every “no” into “yes” and every prohibition into permission—then they will all become Christians. Otherwise, they will not accept Christ. But however much a person wilfully blinds himself and buries his head in the sand, one day he will stand face to face with God, whether you wish it or not. We will be taken where we ourselves do not wish to go. And woe to the person...

who is unwilling to meet Christ here, to accept some loss in the eyes of the world, to pass beyond the world, to disregard the other so-called good things of the world, and to make sure that he comes to know Christ here. If he comes to know Christ here, the matter is settled. And do you know more specifically where a person meets Christ? In the Orthodox Church. More specifically still, do you know where within the Orthodox Church? At the solea, before the Holy Doors. If a person does not meet Christ there, it would have been better for him not to have been born. There is no other means and no other road. There is none. That is where he will meet Him. It is the only means, the only road...

the only gate. Do you remember the miracle that took place—the very first one after our Christ said, “It is finished”? What was it? The veil of the Temple was torn from top to bottom. The way was now opened. The sacrificial death of Jesus on the Cross at Golgotha opened humanity’s road to Heaven. This is the gate called the Holy Doors. It is called “beautiful” not because it is more attractive than the others, but because of the work it performs and the role it has: there human beings meet their Creator, and through it they pass into the Kingdom of Heaven. There is no other road. People often say that they will go by some way of their own. This is symbolized by the two other doors in the sanctuary. There is the north door and the other door, is there not? If you have noticed, each bears an archangel holding a sword.

Why are they placed there? To remind the person: “Not this way; you must go through the middle. Are you trying to enter from there? Not this way; you must go through the middle. The open gate is there.” There you always behold Adam and Eve, the Most Holy Theotokos (All-Holy) and Christ—the new Eve and the new Adam—and through there you must pass. No paths pass through these side doors; the way is guarded. A person ought to be able to understand this. Yet this is precisely what people lack—not only those who, I dare say, still know nothing about Christ, but even those who claim to be religious. Even from them this secret is hidden: the Mystery of the person’s encounter with Christ there, at the Holy Doors. You see religious people going to Church merely to receive the antidoron, the blessed bread distributed after Liturgy. Is that your calling? What is the antidoron you receive? It is a witness against you that you do not receive the Gift...

but instead receive the antidoron. It is a blessing and mercy from the Lord, but it is not salvation; it is not given for the forgiveness of sins and eternal life. We choose an easy piety. Why? Because we do not want to stop committing our other sins. There are exceptions: some people, through ignorance or for some other reason, are so wrongly instructed that, although nothing prevents them from approaching, they still do not do so. People need illumination on this point, so that they may approach the Holy Chalice more frequently. For only the Body and Blood of Christ make human beings fit for the Kingdom of Heaven. Very soon, during Great Lent—and particularly in the Triodion—we shall learn this. Or rather, we shall be reminded of it more clearly when we hear: “Come, inherit the Kingdom.”

The Kingdom, as you understand, is inherited. To inherit, you must be a relative; you must belong to the household, be a brother of Christ, a child of God, and so forth. The Kingdom of Heaven is not for just anyone, but for the heirs, for those who are kin. To become fit for the Kingdom, you must place royal blood in your veins. That royal blood is the Blood of our Lord Jesus Christ, Christ the King of all. It transforms human nature: in place of Adam’s blood, it gives a person royal blood, so that he may inherit the Kingdom. A person must learn this better than he knows the Lord’s Prayer, better than bread, and better than water. This is what he must learn.

If a person does not learn this, then he does not undergo this transformation. But when he learns to do this, he will see that his nature has changed, his intentions have changed, and his nous—the spiritual intellect—has changed. Yet he does not know how this happened, because this work is accomplished by the grace of the Holy Spirit, which intervenes, just as it did here. That is precisely why the Evangelist does not report the conversation. He reports the transformation. What happened, what they said, how Christ brought him around, and how Zacchaeus came to say these things—the Evangelist does not tell us. These are Mysteries; we do not know them. You who are listening to me, as well as those who may hear me in the future, can fully confirm that this is truly so. We do not know how we changed. I myself used to gamble at cards for four days and nights at a time. I could play eleven kinds of backgammon, and today I do not even know where the cafés are. I stay far away. I feel a weight descend upon me whenever I pass a café. I would have eaten my last morsel there; my last morsel would have fallen onto the gaming table. I do not know how these things changed. In what manner the change occurred, I do not know.

I can tell you that it changed, but I cannot tell you how. It is like what the divine John Chrysostom says about God: “That He is—that God exists—I know. What He is, I do not know.” It is exactly the same with me. And if you too have truly entered the Christian life, you will look back at your former life and say, “How in the world did I do those things? How did I, who used to say, ‘I will take these things with me to the grave,’ come to abandon them?” How did it happen? It is a Mystery. Leave these things to God, and God will accomplish them. But we do not leave them to Him; we demand beforehand that He tell us what will happen and how. That is not how it works. In any case, precisely because a person’s return to God and transformation is a Mystery, as I have told you, the account clearly passes over what was said...

and exactly how everything took place. Christ, then, is the physician of both bodies and souls. For this reason the Orthodox Church, which possesses the Spirit of God and is the one true Church in the world, has placed these readings in order. The other day she showed us the lepers in body; today she shows us the leper in soul. Christ works a miracle for the former, and He works a miracle for the latter. Thus He is the physician of souls and bodies. And as for those who freely choose to set aside, in some way, their own reasoning... The other day those lepers made a courageous act of faith; I do not know whether you noticed it. Christ did not heal them first and then send them away. I do not know whether you noticed. When they cried out from afar, “Jesus, Master, have mercy on us,” He said to them, “Go and show yourselves to the priests.” To the priests.

“We have already shown ourselves to them, and they gave us a certificate saying that we must leave the village and live outside it. Heal us now, so that we may go and show them that we are well, and they can give us a certificate allowing us to return to our homes.” But He did not heal them then. “Go,” He said, “and show yourselves to the priests.” And they obeyed. On the path of obedience, they were healed. One of them returned, as we know—for such is man’s constant ingratitude. And Christ said, “Were not the ten cleansed? But where are the nine?” If they had relied on their own reasoning and said, “Are You mocking us, Teacher, Rabbi, Master? We were cast out because the priests judged that we had to leave,”

they would have missed the miracle. And here is the great and remarkable thing: in every other illness, physicians give the diagnosis; but in the case of leprosy, the judgment belonged to the clergy. Read the Wisdom of Sirach, which speaks about physicians and medicines, and read chapters 13 and 14 of Leviticus, where God, like another Hippocrates, teaches the priests how to judge cases of leprosy. For leprosy is a type—a foreshadowing—of sin, and throughout the whole course of human life, priests will always be called to discern matters concerning sin.

God had given them that authority. So those lepers showed great courage the other day, and this is the same courage He asks of all of us: set your own reasoning aside and raise your hands in surrender. “Take charge of me, Lord,” and things will change. I pray that the Holy God, in His longsuffering, may grant all humanity to come to know Him while still in this world. For He is the One who takes away the leprosy of mankind, provided that we are willing. May God be our helper.

Σύλλογος αυτός είθισται την ώρα αυτή να τη χρησιμοποιεί πάντοτε, προκειμένου κάπως πλατύτερα να γίνεται συζήτηση επάνω στα κείμενα, κατ’ εξοχήν των Ευαγγελικών Περικοπών. Όχι ότι δεν καταπιάνεται και με άλλα θέματα, αλλά λέγω ως επί το πλείστον. Επομένως, η Εκκλησία κάνει αυτή την προσπάθεια, προκειμένου να καταρτίζει, ούτως ειπείν, τα μέλη επάνω σε αυτά που θέλει η Αγία μας Εκκλησία να διδάξει. Και ότι, όπως ξέρετε, η Αγία μας Εκκλησία είναι πνευματοφόρος και έχει επιστρατεύσει αυτά που χρειάζονται για τον άνθρωπο, αρκεί ο άνθρωπος να θελήσει να προσέξει.

Μας βρίσκουν οι ημέρες αυτές μετά τα μεγάλα γεγονότα της ενανθρωπίσεως, δηλαδή, του Κυρίου μας. Εορτάσαμε Χριστούγεννα, εορτάσαμε Περιτομή, εορτάσαμε Βάπτιση, είδαμε τον Χριστό μας πλέον στον Δημόσιο Βίο. Τον είδαμε, δηλαδή, μέσα στις γιορτές αυτές σαν Υιόν ανθρώπου. Σαν Υιό της Μαρίας.

Ο Θεός έχει το θαυματουργείν, δηλαδή δείχνει από τα έργα Του τη θεότητά Του. Η θεότης του Ιησού αποδεικνύεται αφενός από την προϊστορία, που τόσοι έγραψαν και Τον παρουσίασαν πριν να έρθει στον κόσμο, αλλά και από, γενικά, τα θαύματα τα οποία έκαμε εις τον κόσμον τούτον, τα οποία ξεφεύγουν από τη δύναμη του ανθρώπου. Πιο συγκεκριμένα, την περασμένη Κυριακή, επί παραδείγματι, Τον έφερε αντιμέτωπο με δέκα λεπρούς και είδαμε εκεί ότι εθεράπευσε ασθένεια που, τολμώ να πω, είναι αθεράπευτος μέχρι τη σήμερον.

Διότι η λέπρα είναι τύπος της αμαρτίας. Έκανε τον συνδυασμόν αυτόν με τον κλήρο κλπ. εκεί. Έστειλε να επιδειχθούν σε αυτούς τους ιερείς. Πάντως, μένει ότι έγινε θαύμα επί της λέπρας και καθαρίστηκαν και οι δέκα. Αυτό βέβαια, όπως είπαμε γρηγορότερα, ξεφεύγει από τις δυνάμεις του ανθρώπου και περνάει πλέον στη δύναμη του Θεού, στην παντοδυναμία που αποδεικνύει τη θεότητά Του. Σήμερα, στη συνέχεια, την άλλη Κυριακή η Εκκλησία τη χρησιμοποιεί φέρνοντας μπροστά πάλιν έναν άλλον λεπρόν, αλλά όχι στο σώμα· στην ψυχή λεπρόν, τον λεγόμενο Ζακχαίο, που και σε αυτόν, μέσα σε μια συνάντηση, του άλλαξε τη φύση, τη διάθεση του ανθρώπου, και από απολεσμένο τον παρουσίασε, μέσα σε μια συνάντηση, σωσμένο. Όλες αυτές είναι ενέργειες που μπορεί να τις κάνει μόνο ένας Θεός. Μεταβολές αυτές, τις θεραπείες αυτές, τις σωματικές και τις ψυχικές.

Αυτό, λέγω, η σειρά αυτή των Κυριακών παρουσιάζει τον Χριστό μας, λόγω των έργων Του, και ως Θεόν. Το κείμενο το σημερινό, που μας παρέδωσε η Εκκλησία μας προς μελέτη, είναι από το 19ο κεφάλαιο του Λουκά, στίχος 1 και κατωτέρω, που παρουσιάζει τον Χριστό μας να διέρχεται την Ιεριχώ. Ιεριχώ. Ξέρετε, η Ιεριχώ υπάρχει μέχρι τη σήμερον. Η Ιεριχώ ερμηνεύεται πόλις φοινίκων, ίσως και διότι υπάρχουν εκεί πολλοί φοίνικες, όπως γράφουν αυτοί που περιγράφουν τα γεγονότα και όπως είναι αλήθεια από αυτούς που επισκέπτονται τα Άγια Μέρη. 150 περίπου στάδια την παρουσιάζει βορειοανατολικώς των Ιεροσολύμων και εξήντα περίπου στάδια από τον...

Ιορδάνη. Οι ιστορικοί λέγουν ότι η Ιεριχώ ήταν πόλις ευδαίμων. Αυτή, λέει, «φοινικούς τε φέρειν αγαθή και βάλσαμον γινομένη». Έτσι γράφει ο Ιώσηπος, όπως βρήκα. Ακόμη θέλω να ξέρετε ότι ήταν, μετά την πρωτεύουσα, δηλαδή μετά τα Ιεροσόλυμα, η δευτέρα πόλη και είναι μια πόλη που θα μπορούσε να πει κανείς...

Δηλαδή εκεί πρέπει οπωσδήποτε, από εκεί να διέλθει κανείς. Γι’ αυτό και ο Ιησούς του Ναυή, αν ενθυμείσθε, μετά τη διάβαση του Ιορδάνου, που διαβάζουμε εκεί στο τρίτο κεφάλαιό του, αυτήν εκυρίευσε, την πόλη της Ιεριχούς. Επί των ημερών δε του Ηλιού και του Ελισσαίου, όπου και οι πηγές εκεί υπάρχουν μέχρι τη σήμερον, του Ελισσαίου.

Λέγει, η έδρα των σχολείων των προφητών εκεί πέρα. Επί ημερών, βέβαια, του Χριστού μας ήτο η δευτέρα πόλις. Ήταν δύσκολο δε να κατέβει κανείς από τα Ιεροσόλυμα στην Ιεριχώ, δεν ξέρω αν ξέρετε. Η Ιεριχώ είναι τριακόσια τόσα μέτρα κάτω από τη Μεσόγειο. Το καλοκαίρι εκεί φτάνει 45-48 βαθμούς η ζέστη. Και φανταστείτε τώρα, τα Ιεροσόλυμα, 829 μέτρα είναι ο Ναός Αναστάσεως υπέρ τη Μεσόγειο, και 300 τόσα κάτω αυτή· φανταστείτε τι κατήφορος χρειαζόταν. Είναι περίπου 33 χιλιόμετρα σήμερα, με τον καινούργιο δρόμο που έχουν φτιάξει, γιατί τώρα δεν έχει ατραπούς και βουνά κλπ. Ναι, δεν υπάρχουν τα βουνά, αλλά είναι διασχισμένα και έχει άσφαλτο. Και είναι 33 χιλιόμετρα σήμερα. Είναι περίπου 6 ώρες πεζή να περπατήσει κανείς.

Την Ιεριχώ στα Ιεροσόλυμα· ή μάλλον από τα Ιεροσόλυμα στην Ιεριχώ, γιατί πάει ανάποδα, έχει ανήφορο. Εν πάση περιπτώσει, εκεί παρουσιάζεται ο Χριστός μας να διέρχεται, να διέρχεται. Λέγει λοιπόν: «Καὶ εἰσελθὼν διήρχετο τὴν Ἱεριχώ». Θέλω να ξέρετε, δεν είναι μόνος, όπως βγαίνει από τη συνέχεια του κειμένου. Τον Χριστό μας πάντοτε Τον επλησίαζαν διάφοροι άνθρωποι, πρέπει να πούμε 100-200 ανθρώπους γύρω Του. Είχαν διαφόρους αιτίας, λόγους δηλαδή, που ήσαν κοντά. Θα φανταστούμε πρώτα πρώτα τους ανθρώπους οι οποίοι είχαν ευεργετηθεί από Αυτόν, είχαν θεραπευτεί κατά κάποιον τρόπο και από ευγνωμοσύνη Τον ακολουθούσαν.

Άνθρωποι άλλοι, περίεργοι τι άρα να λέει, να πάνε να ακούσουν. Άλλοι που είχαν ανάγκη... Να Τον πλησιάσουν, να θεραπευτούν ή να πάρουν κάτι τι άλλο. Ήσαν δε και οι πονηροί, να Τον συλλάβουν από λόγο, να μεταφέρουν δηλαδή στους γραμματείς και Φαρισαίους τι άκουσαν, τι είπε, πώς εκινήθη. Διάφορος κόσμος, λοιπόν, γύρω από τον Ιησούν, και αυτό, όπως αποδεικνύεται στη συνέχεια, γινόταν εμπόδιο αυτού του Ζακχαίου, του αρχιτελώνου, να Τον δει, βέβαια, μαζί με το μικρό του ανάστημα. «Ιδού λοιπόν», λέει, «ἀνὴρ ὀνόματι καλούμενος Ζακχαῖος, καὶ αὐτὸς ἦν ἀρχιτελώνης, καὶ οὗτος ἦν πλούσιος, καὶ ἐζήτει ἰδεῖν τὸν Ἰησοῦν τίς ἐστι, καὶ οὐκ ἠδύνατο ἀπὸ τοῦ ὄχλου, ὅτι τῇ ἡλικίᾳ μικρὸς ἦν», διότι όταν ήτο κοντός και ο κόσμος ήταν πολύς γύρω από τον Χριστόν, δεν μπορούσε να Τον δει. Θα ήθελα να σταθώ στο σημείο αυτό.

Είναι ο άνθρωπος αυτός ο οποίος ζητούσε να ιδεί τον Ιησούν. Ήτο ένας άνθρωπος με ένα ωραίο όνομα, γιατί Ζακχαίος πάει να πει καθαρός στην εβραϊκή γλώσσα. Ήτο ένας άνθρωπος ο οποίος είχε μια κοινωνική θέση μέσα στη ρωμαϊκή υπόθεση, αρχιτελώνης, και ήτο ένας άνθρωπος ο οποίος είχε χρήμα. Αυτός, λοιπόν, ο άνθρωπος σήμερα λέγεται ο επιτυχημένος στη δική μας διάλεκτο, ο φτασμένος. Αυτός δεν ενδεής τίποτα. Αλλά εδώ αποδεικνύει αυτός πάλι ότι όλα αυτά δεν τον ικανοποιούσαν, δεν τον άφηναν ειρηνικόν. «Εγώ είμαι εξασφαλισμένος, δεν έχω ανάγκη να πάω να τρέξω, δεν έχω ανάγκη να πάω να κουραστώ. Να δω ποιον; Να δω τι θα μου προσφέρει αυτός; Εγώ όλα τα έχω αυτά που χρειάζονται». Αλλά αποδεικνύεται ότι...

Οτιδήποτε και αν έχει κατά κόσμον ο άνθρωπος, εάν Χριστό δεν έχει, Θεόν δεν έχει, είναι κενός, δεν ικανοποιείται, κάτι του λείπει και ψάχνει να το βρει. Και όπως αυτός ο άνθρωπος, εν τω προσώπω του Ιησού, κάτι περίμενε, γιατί άκουγε πολλά πράγματα γι’ Αυτόν και ίσως να διάβαζε κιόλας και να είχε και την υπόνοια μήπως είναι ο Μεσσίας. Πάντως δείχνει ότι ούτε το όνομά του, ούτε οι θέσεις του, ούτε το χρήμα του τον είχαν αφήσει ήρεμον, ήσυχον, να απολαμβάνει αυτά που ήδη έχει, που δεν έχει ανάγκη από τίποτα άλλο. Και είναι αλήθεια αυτό το πράγμα. Και σήμερα άνθρωποι πολύ μορφωμένοι και με πολλά χρήματα και με πολλές θέσεις μεγάλες και τρανές και ονόματα...

Τούτοι όμως είναι νευρασθενικοί, δεν έχουν ύπνο, βασανίζονται, υποφέρουν, γιατί τους λείπει ο Χριστός, λείπει ο Θεός. Η ψυχή δεν είναι φτιαγμένη για υλικά πράγματα· υλικά πράγματα είναι για το σώμα. Η ψυχή έχει ανάγκη από Θεό. Όταν στην ψυχή δεν δίνεις Θεό, θα είσαι βασανισμένος και σε αυτόν τον κόσμο και στον άλλον κόσμο. Έναν τέτοιον άνθρωπο δείχνει εδώ, ότι όλα τα είχε, τα κατά κόσμον αγαθά, όμως μέσα του ένιωθε ένα κενό και τα ποδοπάτησε όλα αυτά για να συναντήσει αυτόν τον Θεό. Εν πάση περιπτώσει, λέγει ότι ο άνθρωπος αυτός ήταν κοντός και δεν μπορούσε να φτάσει στον Χριστό.

Να Τον δει, εν πάση περιπτώσει, τον Χριστό. Παρουσιάζεται αμέσως ένα φυσικό κώλυμα. Ήτο κοντός. Ταυτόχρονα αυτό... Το ανάστημά του τον έκανε λίγο ιλαρόν, διότι, όπως δείχνει εδώ, βλέποντας ότι ο Χριστός βαδίζει έτσι κατευθείαν αυτήν την οδόν και μη δυνάμενος, παρέκαμψε αυτός και έτρεξε από μπροστά, φαίνεται, και βγήκε παρακάτω, κάπου που φανταζόταν ότι θα περάσει από εκεί, και αναρριχήθηκε επάνω σε μια συκομορέα, η οποία, θέλω να ξέρετε, υπάρχει μέχρι τη σήμερον. Βέβαια, δεν θάλλει, ο κορμός είναι, και μάλιστα τον έχουν σκεπάσει από πάνω με ελενίτ, με τσίγκο κλπ., να φυλαχθεί όσο είναι δυνατόν, να μην βρέχεται και σαπίσει τελείως και χαθεί. Διατηρείται μέχρι τη σήμερον αυτός ο κορμός, επί του οποίου κορμού ανέβη ο Ζακχαίος.

Βέβαια, παράλληλα, σε ένα μέτρο, ενάμιση, υπάρχουν από την ίδια ρίζα προφανώς συκομορέες, και έτσι έχει κανένας το σχήμα περίπου πώς δηλαδή ήτο αυτή η συκομορέα. Είχε μορφή αφενός συκαμίνου, καρπούς δε συκής· έτσι είναι περίπου με τα δικά μας τα δεδομένα. Εν πάση περιπτώσει, λέγω ότι ο άνθρωπος αυτός, για να τρέξει, ένας κοντός και κομμάτι τον φανταζόμαστε δηλαδή καλοδίαιτον, διότι για να είναι αρχιτελώνης και πλούσιος ασφαλώς δεν θα ήταν κανένα παλικαράκι 15-18 χρονών, αλλά ένας άνθρωπος ώριμος, 30-35-40 ετών το λιγότερο.

Να τρέχει, λοιπόν, αυτός με λιπάκια, να πάει να αναρριχηθεί επάνω σε ένα δέντρο. Αυτό δημιουργεί ιλαρότητα και για τους μικρούς και για τους μεγάλους. Οι μεγάλοι που τον ήξεραν, τα τι αυτά... Δύσκολο ο άνθρωπος, υπολογίζοντας τον κόσμο, τον κόσμο και τι μπορούσε να γραφεί την άλλη μέρα στα φύλλα της Ιεριχούς, ότι «ξέρετε, ο αρχιτελώνης την έπαθε, τρελάθηκε», διότι αυτά είναι εκδηλώσεις μάλλον ανθρώπων όχι καλά στα μυαλά, όπως σκέφτεται ο κόσμος. Πρέπει να ξέρει ο άνθρωπος, και ο τότε και ο τώρα, ότι από τη στιγμή που ο άνθρωπος θα θελήσει να ακολουθήσει τον Χριστό, θα πρέπει να λέγεται κομμάτι τρελός κατά κόσμον. Είναι τρελός ο άνθρωπος, είναι τρέλα για τον πολύ κόσμο ο χριστιανισμός, είναι τρέλα. Μη σας κακοφάνει ποτέ αν σας πούνε τρελούς. Ο πρώτος τρελός κατά τη Γραφή είναι ο Κύριος. Τον Κύριο είπαν πρώτον τρελό. «Ἐξέστη», λέει, «τρελάθηκε», λέει, «πιάστε Τον», όταν Τον είδαν να θαυματουργεί. Έτσι είναι σήμερα, είναι τρέλα ο χριστιανισμός.

Να νηστεύεις, τρέλα να εγκρατεύεσαι, τρέλα να κάνεις παιδιά, τρέλα να πηγαίνεις με τον σταυρό στο χέρι, τρέλα να εκκλησιάζεσαι, τρέλα να εξομολογείσαι, τρέλα να κοινωνείς· τρέλα είναι όλα για τον κόσμο. Λοιπόν, το θέμα όμως δεν είναι αυτό. Το θέμα είναι ότι αυτός ο άνθρωπος αδιαφόρησε. Ο κόσμος τον εμπόδιζε προς τον Χριστόν, έτσι; Αυτός παρέκαμψε τον κόσμο. Είναι μεγάλο μάθημα αυτό. Εάν δεν θελήσεις να παρακάμψεις τον κόσμο, δεν θα κατορθώσεις ποτέ να φτάσεις στον Χριστό και να μιλείς μαζί Του. Ο κόσμος, ξέρετε, εκδηλώνεται με πολλούς τρόπους μεταξύ μας. Πολλοί άνθρωποι επέστρεψαν εις Χριστόν. Δεν σταμάτησαν τις πρώτες φιλίες, τις πρώτες σχέσεις που είχαν κλπ. Δεν έχουν κάνει τίποτα ακόμα. Τότε μόνο θα καταλάβεις ότι βαδίζεις προς τον Χριστό ή ότι έχεις κάποια σχέση με τον Χριστό.

Όταν... Όταν διεκόπησαν οι σχέσεις οι πρώτες, οι κοσμικές, οι σαρκικές, οι φιλικές, οι κοινωνικές. Δεις και ο κόσμος αποχωρεί, ο κόσμος αραιώνει τις επισκέψεις του μαζί σου, τα τηλεφωνήματα κλπ. κλπ. Να καταλάβεις ότι άρχισες να περπατάς στον δρόμο του Χριστού. Από εκεί θα το καταλάβεις. Εάν απλώς προσέθεσες και Χριστόν, δεν βγαίνει τίποτα. Καθόλου δεν βγαίνει. Τον κόσμο, λοιπόν, κατά κάποιον τρόπο θα τον παρακάμψεις, γιατί αυτά που έχει ο κόσμος δυσκολεύουν να ιδείς τον Χριστό. Θα βλέπεις τη σάρκα, θα βλέπεις τη μόδα, θα βλέπεις το εγώ, θα βλέπεις το συμφέρον, θα βλέπεις τα κοσμικά, θα βλέπεις και λοιπά· Χριστό δεν θα βλέπεις όμως. Πρέπει αυτά να τα παρακάμψεις κατά κάποιον τρόπο και να σηκωθείς από τα γήινα λίγο παραπάνω, να σηκωθείς προς τα επάνω, όπως σηκώθηκε ο άνθρωπος αυτός, και τότε θα αρχίσεις να βλέπεις. Και όταν ο Χριστός σε δει ότι εσύ πράγματι κινείσαι προς Αυτόν, Αυτός θα συγκαταβεί και θα βρει έναν τρόπο.

Όπως λέγει ένας ωραία στην περίπτωση αυτή, «είδεν», λέει, «αυτόν τοις οφθαλμοίς της ανθρωπότητος». Δηλαδή, είδε με τα μάτια Του, με τα μάτια τα ανθρώπινα τον είδε. «Προείδεν όμως αυτόν», λέγει, «τοις οφθαλμοίς της Θεότητος». Αλλά εκεί που πήγαινε, με τα μάτια της Θεότητος τον είχε δει, και πού πήγαινε και ότι θα είναι επάνω κλπ. Και πήγε και στάθηκε από κάτω και τον κατέβασε. Γιατί δεν είναι ο Χριστός, δεν έχει μάτια ανθρώπινα μόνο να τον δει· έχει και μάτια Θεότητος, που τον είχε προείδει. Και όταν δει τον άνθρωπο μέσα του να αρχίσει να θορυβείται, να κινείται γύρω από το να μάθει κάτι για τον Θεό, για τη θρησκεία, να ελέγχεται ότι δεν τα πάει καλά και μήπως υπάρχει κάποιος άλλος τρόπος κλπ., αυτό το ξέρει και θα δημιουργήσει αυτός τις κατάλληλες προϋποθέσεις, ώστε να σε βοηθήσει, να σε συλλάβει και να σε αξιοποιήσει.

Τέτοιο είναι εδώ, ώστε ο άνθρωπος αυτός έχει το πρώτο φυσικό εμπόδιο, το οποίο παρακάμπτει. Άλλωστε, μαζί με αυτά είναι η συστολή, η ντροπή, να τρέχει ένας επίσημος άνθρωπος, να πετάξει το σακάκι του, ξέρω εγώ, τη ρεπούμπλικα κάτω, δεν ξέρω τι, και να αναρριχηθεί επάνω. Τι είναι που μπορεί να το κάνει αυτό το πράγμα; Δηλαδή, πρέπει να αδιαφορήσει από τους πάντας με ένα μόνο σκοπό, να δει Αυτόν. Και αυτή η παλικαριά χρειάζεται πάντοτε από εμάς, γιατί, ξέρετε, πολλοί από εμάς και το χέρι του σταυρού ντρεπόμαστε να σηκώσουμε να κάνουμε. Η ντροπή αυτή· πολλοί κάνουν μέσα στην τσέπη τους τον σταυρό, άλλοι τον κάνουν κάτω απ’ το σακάκι τους ή άλλοι τον κάνουν γρήγορα ή μισόν, στραβόν κλπ. Μεγάλο θηρίο ο κόσμος, μεγάλο θηρίο· να το έχουμε σοβαρώς υπόψη. Οι άνθρωποι είναι φόβητρο για τον άνθρωπο. Γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή και μελέτη των κειμένων αυτών και της ζωής των ανθρώπων αυτών.

Οι οποίοι ενδιαφέρθησαν. Εν πάση περιπτώσει, άλλο εμπόδιο για τον άνθρωπο αυτό, πρόσκομμα άλλο, είναι πολιτικό εμπόδιο. Ποιο δηλαδή; Αυτός είναι υπάλληλος, και μάλιστα της ανωτέρας ρωμαϊκής υπηρεσίας, είναι αρχιτελώνης. Δεν είναι εύκολο να κάνει τέτοια πράγματα. Τον Χριστό μας Τον έχουν ως αποδιοπομπαίο, Τον έχουν Σαμαρείτην, Τον έχουν ως πλάνον, Τον έχουν, Τον έχουν. «Πού πας εσύ; Τι σου λείπει εσένα; Πού πας εσύ;» Ξέρετε και σήμερα εδώ, αν ένας ανώτερος υπάλληλος ανέβει στο αναλόγι να ψάλλει, γίνεται στάσιμος. Ένας αξιωματικός, αν πάει να ψάλλει, γίνεται στάσιμος, αν δεν τον αποβάλουν από το σώμα, το ξέρετε σήμερα. Πολύ μάλλον τότε ο άνθρωπος αυτός, λόγω της θέσεώς του, εμποδίζεται. Αδιαφόρησε για τη θέση.

Και τα φυσικά εμπόδια τα παρέκαμψε, και τα πολιτικά προσκόμματα τα παρέκαμψε. Υπολείπονται τώρα τα κοινωνικά προσκόμματα. Είναι πλούσιος, από αρχοντικογένεια, έτσι, αριστοκρατία εκλεκτή, οι φίλοι του, οι γνωστοί του, υπερηφάνεια, αλαζονία, πράγματα κλπ., θέσεις, εγωισμοί. Πού να πάνε αυτά; Πώς θα τα πετάξεις κάτω και θα ανεβείς επάνω στη μουριά; Πάνε κι αυτά όμως. Και όταν ο άνθρωπος κάνει έναν μικρό αγώνα επάνω στα θέματα αυτά, τα οποία παρεμβάλλονται, τότε ο Χριστός θα κάνει τα 999 βήματα. Ο άνθρωπος κάνει το ένα και ο Χριστός κάνει τα 999. Όπως έγινε και με τον Άσωτο Υιό, ενθυμείσθε. «Ἰδὼν αὐτὸν μακρὰν ἔδραμε καὶ ἐπέπεσεν ἐπὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ». Αυτή η σκηνή πάντοτε.

Πάντοτε σε όλους τους ανθρώπους, ώστε μη μας φανεί περίεργο έναν άνθρωπο, που βλέπουμε έναν άνθρωπο που, όπως λέει ο κόσμος, θα πρέπει να είναι ευτυχισμένος, και δεν είναι ευτυχισμένος. Και δεν είναι ευτυχισμένος διότι του λείπει ο Θεός. Αυτός που δημιουργεί την πραγματική ευτυχία στον κόσμο αυτόν και Αυτός ο οποίος δημιουργεί την πραγματική ευτυχία στον κόσμο εκείνον είναι ο Χριστός. Εάν ο άνθρωπος τον Χριστό δεν Τον μάθει στον κόσμο τούτον και τον τρόπο που σώζει ο Χριστός εν τη Ορθοδόξω Του Εκκλησία, καλύτερα να μην είχε γεννηθεί. Όλοι οι αγώνες σήμερα γίνονται οι άνθρωποι να καλυτερεύσουν τα υλικά τους. Με βλέπετε...

Άνθρωποι πλούσιοι αυτοκτονούν. Γιατί; Γιατί τους λείπει ο Χριστός. Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν ύπνο, πλούσιοι. Γιατί; Γιατί τους λείπει ο Χριστός. Αυτό που λείπει από τον άνθρωπο σήμερα είναι ο Χριστός. Και χαρά στον άνθρωπο που θα βρει τον Χριστόν εδώ, και χαρά στον άνθρωπο που θα οδηγήσει έναν άλλον άνθρωπο να βρει τον Χριστόν. Γι’ αυτό πάντοτε στην προσευχή μας, νομίζω, θα πρέπει να λέμε: «Θεέ μου, μήπως εγώ μπορώ να κάνω κάτι για έναν συνάνθρωπο;» Διότι δι’ ανθρώπου η σωτηρία. Έχει αγγέλους ο Θεός να στείλει, αλλά από εμάς περιμένει. Και είναι ευθύνη αυτή. Και αν πολλοί άνθρωποι παρασύρονται σήμερα ή λένε και σκέπτονται και πιστεύουν τα μη δέοντα, ίσως να είναι και στην ολιγωρία τη δικιά μας κρεμασμένο και να βρεθεί με τον ζυγόν κρεμασμένο στον λαιμό μας.

Ευθύνη είναι τεραστία της γνώσεως του Ιησού που μας απεκαλύφθη εμάς. Δεν είμαστε από άλλο βιλάρι εμείς ή από άλλο χώμα, αυτός είναι από κοκκινόχωμα και εγώ είμαι από ασπρόχωμα· όχι, το ίδιο είμαστε. Τώρα τι γίνεται; Ο Θεός απεκαλύφθη σε εμάς και κάτι μάθαμε για Αυτόν. Αυτός το ξέρει. Αλλά από εκεί και κάτω, όμως, είναι μεγάλη ευθύνη στον καθένα μας και θα πρέπει να το λάβουμε σοβαρώς υπόψη και να ζητάμε από τον Θεό, μέσα στο πλαίσιο του δυνατού, να μας οδηγεί ώστε να γίνουμε αιτία σταθεροποιήσεως πιο καλής της ειδικής μας, αφενός, αλλά και να οδηγήσουμε κάποιον άλλον στον Χριστό. Εν πάση περιπτώσει, ο άνθρωπος αυτός αδιαφόρησε για τα εμπόδια αυτά, τα οποία ως επί το πλείστον οι άνθρωποι σήμερα έχουν ως επιχειρήματα.

Είναι μεγάλο θηρίο. Το χρήμα είναι κακός σύντροφος, και μάλιστα το παράνομο, και γενικά οι θέσεις —πολλές φορές πατάμε επάνω σε άλλους για να τις πάρουμε αυτές τις θέσεις— μας κρατάνε μακριά από τον Χριστό. Ενθυμούμαι συγκεκριμένα μια περίπτωση που κατέβαινα κάποτε από το Ψυχικό τη Δευτέρα των Χριστουγέννων και πίσω μου ακριβώς, στο λεωφορείο, μιλούσαν δύο κυρίες. Και η μία μιλούσε για τα γεγονότα της χθεσινής ημέρας, δηλαδή των Χριστουγέννων, και έλεγε πόσο ωραία είναι κλπ. Και μάλιστα είχε σταθεί στο σημείο ότι ο εκκλησιασμός γίνεται πιο πρωί εν σχέσει με τις άλλες εορτές και τις Κυριακές. Περίμενε τώρα...

να πάρει κάποια απάντηση από την άλλη, να της πει «ναι, αλήθεια, έτσι είναι, και εμείς χαρήκαμε» κλπ. Η άλλη δεν ομιλούσε, δεν απαντούσε. Αυτή, εν πάση περιπτώσει, επέμενε και στα ίσα και πλάγια να εκμαιεύσει τι εντύπωση έκανε η χθεσινή ημέρα σ' αυτήν. Και τι λέτε άκουσα; Όταν της είπε ότι «δεν πήγατε χθες το πρωί στην εκκλησία;» κλπ., αυτή είπε ότι δεν επήγε. Και γιατί δεν επήγανε; «Βλέπετε», λέει, «οι θέσεις μας δεν το επιτρέπουν». Δεν το επέτρεπε η θέση των, μεγάλη θέση, δεν το επέτρεπε να πάνε στον φτωχό Ναζωραίο που εγεννήθηκε, και δεν επήγανε. Ασφαλώς αυτοί θα είχαν από βραδύς χαρτί στο σπίτι ή βεγγέρα και λοιπά, τι θα είχαν δεν ξέρω, σαν κοσμικό σπίτι και μεγάλο σπίτι, και φυσικό ήταν το πρωί να μην πάνε, που γεννήθη ο Χριστός.

Μη σηκωθούν πρωί να πάνε στη Βηθλεέμ. Καλώς. Αλλά η θέση των δεν τους το επιτρέπει να πάνε στον φτωχό Ναζωραίο. Είναι, λοιπόν, και αυτό εμπόδιο. Και ο Χριστός, μάλιστα, με τους πειρασμούς, τους τρεις πειρασμούς, και αν τους διαβάσετε, αν τους έχετε διαβάσει, στο τέταρτο του Ματθαίου και στο τέταρτο του Λουκά, θα δείτε εκεί που παρουσιάζει τη σάρκα, τον κόσμο και έπειτα το συμφέρον με τον διάβολο μαζί. Είναι οι τρεις μεγάλοι εχθροί του ανθρώπου, για τους οποίους πρέπει να έχει ορθή γνώμη και να προσέχει τι είναι και με τι τρόπο θα τους ξεφύγει. Ο άνθρωπος, λοιπόν, αυτός μας άφησε, μπορώ να πω, μια μεγάλη διδασκαλία: ότι θα πρέπει να παρακάμψει τον κόσμο. Από τη στιγμή που θα παρακάμψει τον κόσμο, να ξέρεις, τα πράγματα θα αλλάξουν. Και αναφέρει εδώ στη συνέχεια ότι «καὶ προδραμὼν ἔμπροσθεν»...

«ἐπὶ συκομορέαν, ἵνα ἴδῃ αὐτόν, ὅτι ἐκείνης ἤμελλε διέρχεσθαι». Όπως σας είπα, υπελόγισε πού θα περάσει και βγήκε μπροστά και ανέβηκε επάνω. Σαν συνέχεια αυτού: «Καὶ ὡς ἦλθεν ἐπὶ τὸν τόπον»· όταν έφτασε στο μέρος εκείνο που υπήρχε η συκομορέα, ο κόσμος ο άλλος είναι ανύποπτος, δεν ξέρει περί τίνος πρόκειται. Δεν ξέρει ότι εκεί επάνω, στο φύλλωμα μέσα, υπάρχει κάποιος που κοιτάζει με περιέργεια Αυτόν που κάνει όλον αυτόν τον θόρυβο τις ημέρες εκείνες. «Ὡς ἦλθεν ἐπὶ τὸν τόπον, ἀναβλέψας ὁ Ἰησοῦς εἶδεν αὐτόν, καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν». Σταμάτησε ο Χριστός και γυρίζει επάνω και του λέει: «Ζακχαῖε, σπεύσας κατάβηθι· σήμερον γὰρ ἐν τῷ οἴκῳ σου δεῖ με μεῖναι». Πρέπει να μείνω στο σπίτι σου, έτσι λογαριάζω.

Απεφάσισα. Έπειτα από όλη αυτή την προετοιμασία που ασφαλώς έκαμε σε εσέ, διότι θα κάνει ο άνθρωπος από την πλευρά του κάποια προετοιμασία. Το θέλω του ανθρώπου είναι απαραίτητο, και αυτά που μπορεί ο άνθρωπος να διώξει, να απεμπολήσει, να παραμερίσει για να περάσει η χάρις του Χριστού, πρέπει να τα κάνει. Θα κάνει τα άλλα που δεν μπορεί ο άνθρωπος να κάνει. Ό,τι μπορεί, όμως, ο άνθρωπος θα το βάλει· ο Θεός περιμένει αυτό το πράγμα. Του μίλησε στο μικρό του όνομα. Πώς το ξέρει; Το είχε η ταμπέλα στο κεφάλι του εδώ; Πού να το ξέρει; Λένε ορισμένοι «κατά σύμπτωση, λέει, εκεί τα 'ξερε». Κατά σύμπτωση; Το όνομά του πού το ξέρει; Και ότι πρέπει να μείνω στο σπίτι σου, αυτό τι προϋποθέτει; Ότι είχε από μέσα προμελετήσει. Και εσύ εκείνο το οποίο είπα γρηγορότερα: «Εἶδεν αὐτὸν τοῖς ὀφθαλμοῖς τῆς ἀνθρωπότητος, προεῖδε ὅμως αὐτὸν τοῖς ὀφθαλμοῖς τῆς θεότητος».

Είδε, βέβαια, με τα μάτια τα ανθρώπινα, αλλά τον είχε προείδει με τα θεϊκά του μάτια. Πώς σκέφτεται, τι ανησυχίες έχει, τι του συμβαίνει και θέλετε και ακόμη. Και το τι μέλλει να γίνει αυτός ο άνθρωπος. Ότι θα δεχτεί και, Όταν δει τέτοια πρόθεση ο Χριστός, θαύματα κάνει. Τα πιο ανάποδα, τα πιο μαύρα, τα πιο σκοτεινιασμένα, τα πιο σβησμένα και κλεισμένα και διπλοκλειδωμένα τα ανοίγει. Θαυματουργικώς. Αρκεί να χτυπάει από μέσα και να λέει ο άνθρωπος: «Θέλω, μα δεν το μπορώ· θέλω, όμως». Ε, αυτό το θέλω είναι εκείνο που σαγηνεύει και αφοπλίζει τη δικαιοσύνη του Θεού και κάνει αυτά τα θαύματα που έκανε. Εν πάση περιπτώσει, να μεταφερθούμε λίγο στη στιγμή του ανθρώπου αυτού. Τώρα, όπως ξέρετε, ο άνθρωπος αυτός θα κοίταζε να...

δει τον Χριστόν, αλλά όσο μπορούσε πιο ασφαλισμένος από τα μάτια των άλλων. Ασφαλισμένος από τα μάτια των άλλων. Και όταν έφτασε κάτω εκεί από τη συκομορέα, θα είχε ανέβει και ο σφυγμός του κατά κάποιον τρόπο. Και φαντάζεσαι τώρα το τι έγινε όταν άκουσε το όνομά του και όταν το σταμάτημα αυτό του Χριστού μας γύρισε όλα τα μάτια αυτά επάνω, να τον δουν. Σκεφτείτε, δηλαδή, το πώς θα αισθάνθηκε ο άνθρωπος αυτός, δηλαδή το πώς δεν έπεσε κάτω. Του μίλησε με το όνομά του και του είπε «κατέβα», και όλος αυτός ο κόσμος τώρα —ξέρετε, η αλεπού τις κότες ρίχνει με τα μάτια της κάτω— όλος αυτός ο κόσμος ο πονηρός να δει ποιον; Είναι ένα που τον ήξεραν τώρα, γιατί ο λαός αυτός είναι ο λαός της Ιεριχούς.

Αρχιτελώνης ο Ζακχαίος, είναι γνωστό πρόσωπο. Φανταστείτε τώρα, δηλαδή, τι τρακ έγινε, τι πάλη έγινε, τι πόλεμος έγινε μέσα στον άνθρωπο αυτόν. Και του λέει «σπεύσας», γρήγορα του λέει κατέβα, μην αργοπορείς, ψάχνε να βρεις σκάλα κλπ.· κατέβα. Τώρα το πώς κατέβηκε ο άνθρωπος αυτός, πού βρήκε τις δυνάμεις, την ψυχραιμία κλπ. και κατέβηκε...

στα μάτια όλου αυτού του κόσμου, μια πιθαμή άνθρωπος, και το τι σύγχυση θα έγινε και το τι ελέχθη, αυτό μπορεί να το φανταστεί ο καθένας. Τώρα πώς ξεπιάστηκε και κατέβηκε, σκίστηκαν τα πουκάμισα, πήρε τίποτα από κάτω, καμιά ρεπούμπλικα αν είχε, ξέρω εγώ, παλτό, σακάκι και λοιπά, εγώ νομίζω δεν θα πρόλαβε να πάρει τίποτα ούτε θα είχε κουράγιο να σκεφτεί τίποτα. Όταν του έκαμε αυτό, το τρακ τού δημιούργησε αυτή την κατάσταση. Μας βεβαιώνει το αποτέλεσμα, είναι ότι...

ότι πάνε για το σπίτι. Οι άλλοι τώρα από πίσω μουρμουρίζουν, όπως αναφέρει εδώ. «Ἰδόντες», λέει, «πάντες διεγόγγυζον, λέγοντες ὅτι παρὰ ἁμαρτωλῷ ἀνδρὶ εἰσῆλθε καταλῦσαι». Αυτός είναι ο εγωισμός τους. Πιστεύανε ότι ο Χριστός, ο Μεσσίας, έπρεπε να έρθει για τους δικαίους, αλλά δεν είναι σωστό. Ο γιατρός είναι για τους αρρώστους, δεν είναι για τους υγιείς. Άλλωστε ο Χριστός ήρθε για τους αμαρτωλούς, όπως λέει, ήρθε να σώσει το απολωλός, στο απόσταγμα της όλης αυτής της περικοπής. Ο Λουκάς, τι ανακόλουθο έγινε; Σαν τι έγινε δηλαδή; Δεν έγινε τίποτα, έγινε κάτι το σωστό. Παρ' αμαρτωλώ· αυτό εδώ είναι αρρώστια, εδώ πάει ο γιατρός. Τι σου κακοφαίνεται εσένα απ' έξω; Αλλά αυτοί είμαστε εμείς. Μην νομίζουμε ότι ο Θεός έχει πάντοτε να κάνει με τους αγιασμένους και μεταξύ των αγιασμένων πρώτος είναι ο εαυτός μας. Τον εαυτό μας έχουμε μεγάλη ιδέα, τον έχουμε τοποθετήσει ενώπιον του Θεού κλπ. και λοιπά και λοιπά και λοιπά. Ετούτης, όμως, δεν είναι έτσι.

Βλέπει πολύ διαφορετικά. Βλέπει τα ελατήρια. Δεν βλέπει το τι έγινε· γιατί έγινε, πώς έγινε και μέσα στα ελατήρια πώς ο άνθρωπος έφτασε εκεί, ποια πορεία τον έφτασε εκεί, γιατί αυτός το κάνει αυτό το πράγμα. Και όταν ψάξει πίσω, βρίσκει ελαφρυντικά του ανθρώπου και καταπιάνεται ίσως περισσότερο —και έτσι πρέπει— με τον άρρωστον τον βαρύ αυτόν παρά με έναν άλλον που δεν είναι άρρωστος. Συκοφάντη, λέει, αυτόν. Εν πάση περιπτώσει, άνοιξε η πόρτα και εισήλθον. Αν θα διαβάσετε κι εσείς και προσέξετε, θα δείτε ότι έπειτα ξανάνοιξε η πόρτα και παρουσιάζονται και διαβάζουν ένα ανακοινωθέν, το οποίο έχει σχέση με τη συνάντηση αυτή, κατ' ιδίαν, του Ζακχαίου μετά του Χριστού.

-πρωτα! Σκεφτούμε πώς εσκέφθη ο Ζακχαίος και πώς ενήργησε ο Χριστός. Τι επιθύμησε ο Ζακχαίος και τι του έδωσε ο Χριστός. Ο Ζακχαίος επιθυμούσε να τον δει από μακριά, σαν τι σχέδιο είναι. Αυτός που έχει τη δύναμη να κρατάει τον κόσμο σε τέτοια ανησυχία τις ημέρες εκείνες. Ο Χριστός, ο οποίος γνωρίζει από μακριά τις απασχολίες και τις ανησυχίες του ανθρώπου αυτού, τον βοηθάει όχι απλώς να τον δει, αλλά να τον δει και από κοντά. Θέλεις εσύ να τον ζητάς να τον δεις από μακριά και αυτός σου δίνει την ευκαιρία να έρθει στο σπίτι σου, στο τραπέζι σου, ίσως να χαιρετηθείς, ξέρω εγώ, διά χειραψίας.

Χαιρετηθεί η κυρία του διά χειραψίας με τον Κύριο, τα παιδιά του, ξέρω εγώ, να τα χαϊδέψει ο Χριστός, να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι, να σερβίρουν, ξέρω εγώ, ίσως φαγητό, μα ένα ποτό, μα ένα γλυκό. Να, φυσικά πράγματα αυτά. Να πιουν από την ίδια καράφα, να φάνε από το ίδιο φαγητό. Τι ζητούσε; Τόσο: να τον δει από μακριά. Και τι του έδωσε; Πράγματα που δεν μπορεί να τα πιάσει ο νους του ανθρώπου.

Αποτέλεσμα είναι ότι έπειτα, ίσως από αρκετή ώρα ή από λίγη ώρα, ξανάνοιξε η πόρτα και λέει εδώ: «Σταθεὶς δὲ Ζακχαῖος εἶπε πρὸς τὸν Κύριον· ἰδοὺ τὰ ἡμίση τῶν ὑπαρχόντων μου, Κύριε, δίδωμι τοῖς πτωχοῖς, καὶ εἴ τινός τι ἐσυκοφάντησα, ἀποδίδωμι τετραπλοῦν». Τι έγινε, όμως; Πώς επήρε αυτή την απόφαση ο Ζακχαίος; Δεν αναφέρει εδώ. Δηλαδή αποσιωπά τη στιχομυθία, που αποτέλεσμα της στιχομυθίας ήτο η συμπεριφορά αυτή του Ζακχαίου: να μεταμεληθεί και από εκεί που μάζευε να δώσει. Αυτό είναι δύσκολο πράγμα.

Να γίνει αυτή η αλλαγή του ανθρώπου. Και πολλοί άνθρωποι, ασφαλώς και στον εαυτόν τους, αν θα ήθελαν να προσέξουν, θα δούνε ότι πράγματα που αγαπούσαν χθες δεν τα αγαπούν σήμερα και πράγματα που δεν αγαπούσαν χθες τα αγαπούν σήμερα. Πώς, όμως, γίνεται, δεν μπορούν να το ερμηνεύσουν το πώς γίνεται αυτό το πράγμα. Διότι όταν λέμε Ζακχαίο, λέμε μεγάλο θηρίο, σκληρόν άνθρωπο, για να μαζεύεις και εν γνώσει σου ότι αδικείς στους φόρους.

Να είσαι σκληρός άνθρωπος, γιατί αν θα πάρεις μόνο από τους πλουσίους, θα πάρεις και από τους φτωχούς. Ένα θηρίο μεγάλο. Και κάποτε ρωτούσανε κάποιον επάνω σε αυτή τη σκέψη: «Τίνα εἰσὶ τὰ ὠμότερα τῶν θηρίων;» Ποια είναι, λέγει, τα πιο σκληρά θηρία; Απεκρίθη, λέει, αυτός και είπε: «Ἐν μὲν ὄρεσι», στα βουνά, λέει, «ἄρκτοι καὶ λέοντες, ἐν δὲ πόλεσι», στις πόλεις, «τελῶναι καὶ συκοφάνται». Είναι τα πιο σκληρά θηρία, λέει, αυτά. Και όπως καταλαβαίνετε, με βάση αυτή την άποψη του ανθρώπου αυτού, είναι σκληρό πράγμα να αλλάξεις τη γνώμη. Είναι δύσκολο να τα βγάλεις από το χέρι σου. Δύσκολο να πιστέψεις ότι αδίκησες.

Δύσκολο, γιατί ξέρετε εμείς πόσες δικαιολογίες ζητούμε να καλύψουμε τα παράνομά μας και παίρνουμε, μάλιστα, πολλές φορές τα σφάλματα των άλλων για να καλύψουμε τα δικά μας, εφόσον δεν είναι έτσι. Εν πάση περιπτώσει, το αποτέλεσμα είναι το εξής: μην ζητάς να μάθεις τι είναι ή με τι τρόπο γίνεται η μεταβολή μέσα σου. Ένα είναι το θέμα: αν θα κατορθώσεις εσύ, εν πλήρει ελευθερία, να θελήσεις. Από εκεί και κάτω τα πράγματα τα βάζει άλλος. Στην Εκκλησία μας ακούμε ένα που ψάλλεται και λέει το εξής: «Πᾶσα ψυχὴ ζωοῦται, καθάρσει ὑψοῦται, λαμπρύνεται τῇ Τριαδικῇ Μονάδι ἱεροκρυφίως».

ιεροκριφίους Ξέρεις τι είναι ή με τι τρόπο ενεργεί το Πνεύμα το Άγιον στην ψυχή επάνω και την αλλάζει; Όταν άνοιξε η πόρτα, αγαπητοί μου, εμπήκε ο αμνός του Θεού και ένα θηρίο του κόσμου. Και όταν ξανάνοιξε η πόρτα, ξαναπαρουσιάστηκε ο αμνός του Θεού και ένα πρόβατο. Το θηρίο είχε μετατραπεί σε πρόβατο. Τα θηρία πίνουν το αίμα των άλλων, τρώνε τα κρέατά τους, τρώνε τα πάντα, και τώρα προσφέρει το πρόβατο αυτό, προσφέρεται. Έμεινε πτωχός μέσα σε λίγα λεπτά συναντήσεως με τον Χριστό. Έμεινε πτωχός κατά κόσμον, σε υλικά πράγματα που ως επί το πλείστον εμείς έχουμε τη σωτηρία μας και τη θέση μας.

Στα υπάρχοντά μας στηριζόμεθα εμείς, χωρίς να ξέρουμε ότι χρειάζεται και Χριστός. Δεν χρειάζονται μόνο αυτά, γιατί μπορεί να μη μας βοηθήσουν σε τίποτα. Λοιπόν, το θαύμα το οποίο έγινε εκεί μέσα γίνεται στον καθένα από εμάς. Τι είναι ή με τι τρόπο, όμως, δεν ξέρει ο άνθρωπος. Έναν πολύ πλούσιο που είχα γνωρίσει, μου έλεγε ότι «μη μου μιλάς ούτε για χαρτιά, ούτε για τσιγάρο, ούτε για γυναίκα, ούτε για τίποτα. Αυτά θα τα πάρω κοντά μου», μου λέει. «Είναι αδύνατο, θα τα πάρω κοντά μου». Του λέω: «Αν γνωρίσεις τον Χριστό, δεν θα τα πάρεις κοντά σου». Και ήρθαν τα πράγματα έπειτα από τέσσερα-πέντε χρόνια ο άνθρωπος αυτός να αλλάξει. Επέστρεψε, μετενόησε, εξομολογήθη, έκλαψε κλπ. και τα άφησε όλα αυτά.

Τον ρωτούσαν «πώς εσύ;» «Δεν ξέρω», λέει, «ξέρω ότι τώρα τα βλέπω αστεία και γελοία και λέω πώς εγώ είχα δεσμευθεί και έλεγα και τέτοια πράγματα. Πώς έγινε, δεν ξέρω», λέει. «Πώς πράγματα που αγαπούσα, που έλεγα “θα μου τα βάλουν στο φέρετρο”, τώρα τα σιχαίνομαι και τα βλέπω ότι είναι κάτι σαν παιχνίδια, πώς;» Αυτό είναι. Ο Χριστός, αγαπητοί μου, είναι έμπορος οπτικών ειδών, όπως και ο διάβολος είναι έμπορος οπτικών ειδών. Και αν ο άνθρωπος θελήσει να του βάλει ο διάβολος τα γυαλιά τα δικά του, θα τα βλέπει όπως τα βλέπει ο πολύς ο κόσμος. Αν, όμως, θελήσει να του βάλει ο Χριστός τα δικά του τα γυαλιά...

τα βλέπει διαφορετικά. Αν δεν βλέπουμε σήμερα... γιατί δεν έχουμε τα γυαλιά του Χριστού· έχουμε τα γυαλιά του σατανά, ο οποίος μας βάζει τα δικά του και βλέπουμε, παραδείγματος χάριν, ένα φυτόκουτο μάς το παρουσιάζει αερολογιακή βόμβα και μια βόμβα ηλεκτρονίου, που μας κολάζει, στην αιωνιότητα μας τρώει, για τίποτα. Τίποτα. Όλος ο κόσμος τα κάνει αυτά τα πράγματα. Ποιος είναι εκείνος που του επιτρέπει να του βάλει αυτά τα γυαλιά, ώστε να του δείχνει το αντίθετο; Ο ίδιος ο άνθρωπος, εν τη ελευθερία του. Είναι μυστήριο, λοιπόν, εδώ. Πώς, τι, δεν ξέρω πώς γίνεται. Πάντως, ότι γίνεται θαύμα μες στην αλλαγή του ανθρώπου, γίνεται θαύμα. Από τη στιγμή που ο Χριστός θα μπει μέσα στο σπίτι του ανθρώπου, τα πράγματα θα αλλάξουν. Αλλά εμείς δεν τον έχουμε βάλει τον Χριστό στο σπίτι. Γι' αυτό και ακριβώς μας φαίνεται πολύ δύσκολος ο χριστιανισμός, που είναι πολύ εύκολος.

Ο ίδιος ο Χριστός είναι εκείνος ο οποίος κινεί τα πράγματα έπειτα και διευκολύνει τον άνθρωπο όσο χρειάζεται. Λέγεται ότι κάποτε ήτο ένας ο οποίος ήτο άγαμος. Εργαζόταν την εβδομάδα και την Κυριακή τη χρησιμοποιούσε να ξεκουραστεί, κοιμόμενος λίγο περισσότερο, και να σηκωθεί, να πλύνει τα πουκάμισά του, ξέρω εγώ, να μαγειρέψει, να κάνει αυτά τα πράγματα. Δεν είχε καμιά σχέση όμως με την Εκκλησία, γιατί δεν του έμενε χρόνος. Του μιλούσε ένας φίλος του ότι θα πρέπει να μπει και η Εκκλησία στη μέση. «Δεν προλαμβάνω, δεν κάνω πράγματα κι άμα και εγώ δεν πηγαίνω στην Εκκλησία και πάλι είναι ατακτοποίητα εδώ πέρα, σε ένα δωμάτιο που έχω πράγματα». «Να βάλεις την Εκκλησία στο πρόγραμμά σου και τότε θα τα μπορείς όλα». Τίποτα. Δεν μπορούσε να το καταλάβει αυτό το πράγμα.

Εφόσον θα προστεθεί χρόνος να καταναλώσουμε στην εκκλησία, άρα θα λιγοστέψει από τις ώρες τις άλλες. Δεν θα μπορεί δυο φορές να επιτύχει τίποτα. Εν πάση περιπτώσει, λέγεται ότι ένα πρωινό, κάποια ώρα, αυτός ακόμη δεν είχε σηκωθεί να κάνει έστω και του σπιτιού, μιας Κυριακής πρωί, χτυπάει η πόρτα. Πόρτα. Με το χτύπημα της πόρτας έχει αυτός την αίσθηση από μέσα ότι είναι ο Χριστός απ' έξω και χτυπάει την πόρτα. Τρομοκρατείται, πετάγεται επάνω, κοιτάει να βγάλει την πιτζάμα, να βάλει κάποιο παντελόνι, ξέρω εγώ, κοιτάζει να βάλει κάποια μαξιλάρα προς τα εκεί, μια πετσέτα προς τα εκεί, τις παντόφλες του να τις κρύψει. Όσο φρόντιζε να τα τακτοποιήσει αυτά, τόσο αυτά πέφτανε στα πόδια του μέσα. Είχε μπλέξει. Ξανά επιτακτικά χτυπούσε η πόρτα.

Αίσθηση ότι είναι ο Χριστός απ' έξω. Ξανά αυτός γρήγορα να τακτοποιήσει αυτά. Αυτά πέφτανε και γινόταν περισσότερη φασαρία μέσα σ' αυτό. Δεν μπορούσε να τακτοποιήσει. Τρίτη φορά χτυπάει και ανοίγει η πόρτα μόνη της και εισέρχεται ο Χριστός μας μεγαλοπρεπέστατα στο δωμάτιο. Αυτός, όπως ήταν, έμεινε σύξυλος. Έχασε τη φωνή του. Όμως, παραδόξως, οι παντόφλες μόνες τους φύγανε και πήγανε από κάτω απ' το κρεβάτι, η μαξιλάρα πήγε στη θέση της, η πετσέτα κρεμάστηκε στη θέση της, τα πάντα πήγανε στη θέση τους. Του λέει: «Γιατί δεν ήνοιξες, που σου χτυπάω τρίτην ταύτην φορά;» «Κύριε, ήθελα να τακτοποιήσω λίγο, ήμουν ανέτοιμος να σας δεχτώ».

Του λέει: «Κατάλαβα, λέει, ότι είστε εσείς, λέει, απ' έξω», λέει. «Γιατί δεν τακτοποίησες;» «Όσο πήγαινα να τακτοποιήσω, λέει, τόσο πέφτανε αυτά κάτω». «Τώρα, του λέγει, πώς επήγαν στη θέση τους;» «Η παρουσία σας, λέει, τα έβαλε, λέει, στη θέση». Του κάνει, βάζει το χέρι, το δάχτυλο του Κυρίου εδώ, και γυρίζει και φεύγει, δεν του είπε τίποτα. «Σου χρειάζομαι λοιπόν εδώ. Το καταλαβαίνεις, του λέει, η παρουσία μου τι κάνει; Τα βάζει τα πράγματα στη θέση τους. Μόνος δεν μπορείς ποτέ να τα βάλεις στη θέση τους». Αλλά ο άνθρωπος, όπως ξέρετε, και πάλι δεν τον θέλει τον Θεό. Ξέρετε γιατί δεν τον θέλει τον Θεό; Και ο παλαιότερος άνθρωπος και ο σύγχρονος —και τα βλέπετε, τα βλέπετε, δεν είναι ανάγκη να τα πω εγώ— γιατί δεν τον θέλουν τον Θεό; Ξέρετε γιατί; Τους ελέγχει τον παράνομο βίο τους. Ο Χριστός δεν είναι επιθυμητός.

Γενικά όλα αυτά που διδάσκει, αυτά που έχει νομοθετήσει στην Εκκλησία του, γι' αυτό κοιτά να τα ξεριζώσει, να μην υπάρχει μνήμη αυτών, διότι τους ελέγχει τον παράνομο βίο τους. Το Ευαγγέλιο. Και αν ο Χριστός γι' αυτούς δεν αλλάξει το Ευαγγέλιό του, δεν θα τον δεχτούν ποτέ. Αν αλλάξει το Ευαγγέλιό του και το φτιάξει κατά τον τρόπο τον δικό τους, δηλαδή τα μη να τα κάνει ναι και τα ου να τα κάνει ναι, τότε θα γίνουν όλοι χριστιανοί· διαφορετικά δεν θα δεχτούν τον Χριστό. Αλλά όσο να εθελοτυφλεί ο άνθρωπος και όσο να στρουθοκαμηλίζει ο άνθρωπος, θα βρεθεί αντιμέτωπος με τον Θεό μίαν ημέρα, είτε το θέλετε είτε όχι. Θα μας πάνε εκεί που δεν θέλουμε εμείς να πάμε. Και αλλοίμονο από τον άνθρωπο

ο οποίος δεν θα θελήσει να συναντηθεί με τον Χριστόν εδώ, να κάνει αβαρίες του κόσμου, να παρακάμψει τον κόσμο, να αδιαφορήσει για τα άλλα, τα λεγόμενα καλούδια του κόσμου, και να φροντίσει να γνωριστεί με τον Χριστόν εδώ. Αν γνωριστεί με τον Χριστόν εδώ, το θέμα ελύθη. Και ξέρετε πιο συγκεκριμένα πού συναντάται ο άνθρωπος με τον Χριστόν; Στην Ορθόδοξον Εκκλησία. Και ακόμη πιο συγκεκριμένα, σε ποιο μέρος της Ορθοδόξου Εκκλησίας, ξέρετε; Στη σολέα, στην Ωραία Πύλη. Εάν ο άνθρωπος δεν συναντάται εκεί με τον Χριστόν, καλύτερα να μην είχε γεννηθεί. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος, άλλος δρόμος, δεν υπάρχει. Εκεί θα συναντηθεί. Είναι ο μοναδικός τρόπος, είναι ο μοναδικός δρόμος,

η μοναδική πύλη. Θυμόσαστε ένα θαύμα που έγινε, το πρώτο συγκεκριμένα, μετά το «τετέλεσται» του Χριστού μας; Ποιο ήτανε; Το καταπέτασμα του ναού εσχίσθη από άνωθεν έως κάτω. Άνοιξε πλέον ο δρόμος. Η σταυρική θυσία του Ιησού στον Γολγοθά άνοιξε τον δρόμο της ανθρωπότητας προς τον Ουρανό. Είναι αυτή η Ωραία λεγομένη Πύλη και δεν λέγεται Ωραία για την ομορφιά, σε σχέση με τις άλλες, αλλά για τη δουλειά που κάνει, για τον ρόλο που παίζει: ότι εκεί συναντώνται οι άνθρωποι με τον Δημιουργό και από εκεί περνούνε για τη Βασιλεία των Ουρανών. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Άλλοι μιλούν πολλές φορές ότι θα πάνε κατά κάποιον τρόπο δικόν τους, θα πάνε. Το συμβολίζει αυτό με τις δύο άλλες πύλες που υπάρχουν στο Ιερό. Υπάρχει η βόρεια πύλη και η άλλη πύλη, έτσι; Εκεί έχει δύο αρχαγγέλους με ένα σπαθί, αν τους έχετε προσέξει.

Γιατί τους έχει εκεί πέρα; Υπενθυμίζει στον άνθρωπο: «Όχι από εδώ, στη μέση θα πας. Πας από εκεί εσύ να μπεις; Όχι από εδώ, στη μέση θα πας. Εκεί είναι ανοιχτή η πύλη». Πάντα μιλείς εκεί πέρα με τον Αδάμ και την Εύα, την Παναγία και τον Χριστό, τον καινούργιο Αδάμ και την καινούργια Εύα, και από εκεί θα περάσεις. Εδώ δεν περνάνε τα μονοπάτια, είναι πιασμένα τα στέκια. Θα μπορούσε να το καταλάβει ο άνθρωπος. Και αυτό λείπει από τον άνθρωπο. Και όχι από τους ανθρώπους οι οποίοι, τολμώ να πω, τους ανθρώπους οι οποίοι δεν γνωρίζουν ακόμη τίποτα περί Χριστού, αλλά και από αυτούς ακόμη που διατείνονται ότι θρησκεύουν. Και από αυτούς είναι κρυφό το μυστικό αυτό της συναντήσεως του ανθρώπου εκεί, στην Ωραία Πύλη. Και βλέπεις ανθρώπους που θρησκεύουν και πηγαίνουν να πάρουν το αντίδωρο στην Εκκλησία. Αυτός είναι ο προορισμός σου; Τι είναι το αντίδωρο το οποίο παίρνεις; Ένας μάρτυς κατηγορίας ότι δεν παίρνεις το δώρο,

παίρνεις το αντίδωρον, το οποίο είναι ευλογία Κυρίου και έλεος, όχι σωτηρία, όχι εις άφεσιν αμαρτιών και ζωήν την αιώνιον. Και εμείς την εύκολη ευσέβεια. Γιατί; Διότι δεν θέλουμε να σταματήσουμε και τις αμαρτίες μας τις άλλες. Εκτός ορισμένων οι οποίοι, από άγνοια ή δεν ξέρω τι, τόσο στραβά τοποθετημένοι, που δεν έχουν λόγους να μην προσέλθουν και πάλι δεν προσέρχονται. Χρειάζεται διαφώτιση και σε αυτό το σημείο, οι άνθρωποι να πλησιάσουν περισσότερο το Άγιο Ποτήριο. Διότι μόνο το Σώμα και το Αίμα του Χριστού κάνει ανθρώπους καταλλήλους για τη Βασιλεία των Ουρανών. Και μεθαύριο, μέσα στην περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και συγκεκριμένα στο Τριώδιο, θα το μάθουμε εκεί. Πιο καλά μας το υπενθυμίζει, όπου λέγει: «Ελάτε να κληρονομήσετε τη Βασιλεία».

Η Βασιλεία, όπως καταλαβαίνετε, κληρονομείται. Για να κληρονομείς πρέπει να είσαι συγγενής, πρέπει να είσαι οικείος, ή αδελφός του Χριστού, παιδί του Θεού κλπ. Δεν είναι για τον καθέναν η Βασιλεία των Ουρανών, αλλά είναι για τους κληρονόμους, για τους συγγενείς. Για να γίνεις για Βασιλεία πρέπει να βάλεις αίμα βασιλικό στις φλέβες σου. Και το αίμα το βασιλικό είναι το αίμα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, του Πανβασιλέως Χριστού, που τροποποιεί τη φύση του ανθρώπου· από αδαμιαίο αίμα τού βάζει γαλάζιο, για να κληρονομήσει τη Βασιλεία. Τώρα το μάθει ο άνθρωπος καλύτερα απ' το Πάτερ ημών, καλύτερα απ' το ψωμί και καλύτερα απ' το νερό. Αυτό πρέπει να το μάθει.

Εάν λοιπόν ο άνθρωπος δεν μάθει αυτό το πράγμα, δεν έχει την αλλαγή αυτήν. Και όταν μάθει να κάνει αυτό το πράγμα, θα δει ότι άλλαξε η φύση του, άλλαξαν οι προθέσεις του, άλλαξε ο νους του. Αλλά πώς άλλαξε δεν ξέρει, γιατί αυτή την εργασία την κάνει η χάρις του Πνεύματος του Αγίου, η οποία μπαίνει στη μέση, όπως εν προκειμένω. Γι' αυτό και ακριβώς ο Ευαγγελιστής αυτός δεν αναφέρει τη στιχομυθία. Αναφέρει την αλλαγή. Τι έγινε όμως, τι είπαν, πώς τον έφερε βόλτα κλπ. και είπε αυτά τα πράγματα, δεν τα αναφέρει. Διότι αυτά είναι μυστήρια πράγματα, δεν τα ξέρουμε. Θα μπορείτε να με δικαιολογήσετε πλήρως, εσείς που με ακούτε ή όσοι μέλλουν να με ακούσουν, ότι είναι έτσι πραγματικά, είναι έτσι. Δεν ξέρουμε πώς αλλάξαμε, πώς αλλάξαμε. Εγώ ήμουν χαρτοπαίκτης, τέσσερα ημερόνυχτα, έπαιζα έντεκα ειδών τάβλι, και σήμερα δεν ξέρω πού θα στέκουν τα καφενεία. Μακριά. Αισθάνομαι ένα βάρος να πέφτει επάνω μου όταν περνάω από το καφενείο απ' έξω. Ο τελευταίος πουκιάς θα ήταν στο καφενείο, ο τελευταίος πουκιάς θα πέναν στο τραπέζι. Πώς άλλαξαν αυτά τα πράγματα δεν ξέρω. Τινί τρόπω έγινε η αλλαγή δεν ξέρω.

Να σου πω ότι αυτό άλλαξε, αλλά πώς άλλαξε δεν το ξέρω αυτό το πράγμα. Δηλαδή γίνεται εκείνο που λέει ο θείος Χρυσόστομος για τον Θεό: «Ότι εστί, λέει, ότι υπάρχει Θεός, ότι είναι, ξέρω. Τι εστί, λέει, ούτε επίσταμαι. Δεν ξέρω, λέει, τι είναι». Έτσι ακριβώς και εγώ. Έτσι και εσείς, αν μπήκατε στον χριστιανισμό πραγματικά, θα βλέπετε την παλιά σας ζωή και θα λέτε: «Πώς εγώ, βρε παιδί μου, έκανα αυτά τα πράγματα και πώς εγώ, που έλεγα “αυτά θα τα πάρω κοντά μου”, τα άλλαξα;» Πώς; Είναι μυστήριο πράγμα. Άστα στον Θεό και ο Θεός θα τα βγάλει πέρα. Αλλά δεν τα αφήνουμε σε Αυτόν και ζητάμε εμείς προκαταβολικώς να μας πει τι και πώς. Δεν είναι έτσι το θέμα. Εν πάση περιπτώσει, γι' αυτόν και μόνον τον λόγον, διότι είναι μυστήριο, όπως σας λέγω, η επιστροφή του ανθρώπου και η αλλαγή του ανθρώπου, γι' αυτό και αποσιωπάται προφανώς εδώ γύρω το τι ελέχθη και

πώς ακριβώς έχουν τα θέματα. Ο Χριστός λοιπόν είναι ο και σωμάτων και ψυχών ιατρός. Γι' αυτό η Εκκλησία, η Ορθόδοξος, η έχουσα Πνεύμα Θεού, μόνη Εκκλησία του κόσμου, τα έχει βάλει κατά σειράν. Έδειξε προχτές τους λεπρούς στο σώμα και σήμερα τον λεπρό στην ψυχή. Και στους μεν θαυματουργεί και στον δε θαυματουργεί. Ώστε είναι ο ψυχών και σωμάτων ιατρός. Και οι άνθρωποι που θα θελήσουν μόνοι τους να παρακάμψουν κατά κάποιον τρόπο... Γιατί εκεί προχτές κάμανε μια παλικαριά, δεν ξέρω αν την προσέξατε. Δεν τους έκαμε καλά ο Χριστός και τους έστειλε, δεν ξέρω αν το προσέξατε. Όταν του φώναξαν από μακριά «Ιησού, επιστάτα, ελέησον ημάς», τους λέει: «Πηγαίνετε να δείξετε τους εαυτούς σας τοις ιερεύσι». Τοις ιερεύσι.

«Εμείς τους δείξαμε τους εαυτούς μας και μας δώσαν χαρτί ότι πρέπει να φύγουμε από το χωριό, να βγούμε έξω. Κάνε μας τώρα καλά εσύ, να πάμε να δείξουμε ότι είμαστε καλά, να μας δώσει χαρτί να πάμε στα σπίτια μας». Δεν τους έκαμε καλά. «Πηγαίνετε, λέει, να δείξετε τους εαυτούς σας τοις ιερεύσι». Και αυτοί υπήκουσαν. Και εις την οδόν της υπακοής εθεραπεύθησαν. Και γύρισε ο ένας πίσω, όπως ξέρουμε· η αχαριστία πάντοτε του ανθρώπου. Και είπε ο Χριστός μας: «Ουχί οι δέκα εκαθαρίσθησαν; Οι δε εννέα πού;» Αν βάζαν τη λογική τους στη μέση και λέγανε: «Μα μας κοροϊδεύεις, δάσκαλε, ραββί, επιστάτα; Μας βγάλανε από μέσα, διότι οι ιερείς γνωμάτευσαν ότι πρέπει να βγούμε έξω»,

αυτοί είχανε —εδώ το παράξενο το μεγάλο— σε όλες τις αρρώστιες έχουν γνώμη οι ιατροί. Στη λέπρα, γνώμη κληρική. Διαβάστε τη Σοφία Σειράχ, που μιλάει για ιατρούς και για φάρμακα, και διαβάστε το 13ο και το 14ο κεφάλαιο του Λευιτικού, που ο Θεός, ως άλλος Ιπποκράτης, διδάσκει τους ιερείς να έχουν γνώμη επί της λέπρας, διότι η λέπρα είναι τύπος της αμαρτίας και οι ιερείς πάντοτε, σε όλη τη ζωή της ανθρωπότητας, θα έχουν γνώμη επί της αμαρτίας.

Αυτός την είχε δώσει σ' αυτούς. Κι αυτοί λοιπόν κάμαν παλικαριά προχτές. Αυτή την παλικαριά τη ζητάει από όλους μας. Τη λογική στην μπάντα και τα χέρια ψηλά. «Ανάλαβέ με, Κύριε», και τα πράγματα θα αλλάξουν. Εύχομαι στον Άγιο Θεό να επιτρέψει σε όλη την ανθρωπότητα, μακροθυμών, να τον γνωρίσουν από τον κόσμο τούτον. Και είναι εκείνος ο οποίος παίρνει τη λέπρα των ανθρώπων, αρκεί εμείς να το θελήσουμε. Ο Θεός βοηθός.