Zacchaeus

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Tonight I would like our subject to be drawn from today’s Gospel reading, because it contains a very serious teaching, and I would not want it to pass unnoticed. You know, many people do not accept Christianity—that is, they do not come to Christ—because of the many obstacles they say stand in their way. For the most part, they name the world, money, and social position. These are the obstacles people usually put forward.

In this way, a person justifies remaining far from Christ. It is natural, and it is true that these things exist, but in reality they are not the obstacle. The real obstacle preventing someone from following the Christian path is the self—one’s own ego. It is not the world, as people say, nor social position, nor money, because many who possessed high positions, great wealth, and a good name chose to follow Christ. They were few, yet they were not held back by what we call these difficulties.

It is true that people struggle greatly

to acquire money, improve their position, and gain prestige in the world. Yet whatever they do, however much they acquire, and whatever they achieve, it will never fill their whole being. The soul always remains empty, and they continue to feel a void within. A person must find that which truly fills the soul. We have seen people with great wealth who became poor. We have seen people of high position end up in psychiatric clinics. We have seen people from prominent families who are of no help even to themselves, much less to anyone else.

The fundamental question for a person is what he is and how he will come into communion with Christ. Whatever he may achieve in the world, he will remain empty. He will always feel that something is missing; he will remain dissatisfied, as we say. Approach such people, if you are not among them yourselves, and you will see that although they possess every material good, they have no peace within. There is no peace in their homes, no meaning in their work—nothing. Every day they run about seeking satisfaction, yet they remain dissatisfied. Our Church—whether you believe it or not—has the Holy Spirit. And every Sunday, and on every appropriate feast, she brings forth for her children the particular passage that can...

be taken into the heart and help a person. Today, those Orthodox Christians who attended church will have noticed that the Church placed before us a chief tax collector named Zacchaeus. Zacchaeus. Of course, the subject was discussed, the passage was read, and Zacchaeus returned to Christ. Yes—but did you examine more deeply who Zacchaeus was? Did you examine more deeply the disposition of Zacchaeus? Did you examine more deeply how many obstacles he had that could have kept him from going to Christ, and yet he went? Do you understand? This is the matter that ought to hold a person’s attention

and compel him to take heed, because the passages placed before us are not chosen casually or at random, merely to fill some portion of time in the life of the Church. They have a purpose. Fifteen days ago, the Church presented ten lepers who had leprosy in their bodies, and He who came to heal leprosy made them well. Now she presents another man who has leprosy in his soul, and through a single encounter he too is healed by Christ. Perhaps these things pass unnoticed. Since this talk has been permitted to take place here on Sundays, I say that tonight we should make good use of the opportunity and look at this passage...

more broadly, with a somewhat different eye. Before me I have the text of Luke, chapter nineteen, verse one and following. It presents our Christ passing through Jericho. Jericho was a great city, at least in the days of our Christ. It was second only to Jerusalem. Joshua, above all, and Elisha are figures with an important history connected with Jericho. Jericho still exists today. Indeed, if you go there, you will now see mud-brick houses all around it

—very many of them—after Arabs were driven out when the Jews came down into the region in recent times. The text says: “Christ entered Jericho and was passing through it. And behold, there was a man named Zacchaeus. He was a chief tax collector and was rich, and he sought to see who Jesus was. But he could not because of the crowd, for he was short in stature.” Zacchaeus, the rich chief tax collector, sought to see whom? Jesus. And who was Jesus? The son of Mary and of Joseph, for example, as He appeared to people then. Who was He? And you are Zacchaeus—a name meaning pure, a name meaning dove, a name people would envy...

You are a chief tax collector, feared by everyone; whether they want to or not, they take off their hats before you. You are rich and have need of no one. What business do you now have with this man, whom they called a deceiver? What business is it of yours? Why do you not remain at home, preserving your dignity and attending to your work? Yet the Gospel says that he sought to see Jesus. He sought; he desired. Christ also desired. Very well: you wish to see Me, and I wish to see you. God always desires this—know it well. There is no day and no moment when God does not desire to meet His creature. Nor is there any obstacle, any kind or measure of sin, that makes things difficult for God or causes Him no longer to desire us. He always desires us.

He does not dismiss His creature, whatever condition that creature may be in; He does not merely measure him—He weighs him. A Christian is not measured; he is weighed. A Christian has a particular spiritual weight. A Christian is something different. A person united with God is something different and differs greatly from other people. He is weighed by another standard. For precisely this reason, we must know that never, ever, whatever condition we may be in, has God become lost to us, as we sometimes say, or ceased to want us. Perhaps—I dare to say—when I am more deeply in debt to sin and more gravely ill in soul, He then feels greater compassion for us, takes greater care for us, and acts even more to help us escape from the state in which we find ourselves. For Satan will try to drive us to despair...

When Satan gets us into his grasp and brings us to despair, persuading us that nothing remains for us and that everything is over, a person may reach the point of suicide. Many, under this influence, reach the conclusion that nothing remains and that it is the end. Then they suffer that terrible, irreparable, and incurable loss. The one who takes his own life cannot afterward be healed. He has closed the doors, locked them, and taken the keys with him; no one can approach him, and no one can help him. In any event, Zacchaeus has three titles, a kind of threefold distinction: he has a fine name, he is rich, and he holds an important position. He lacks nothing. After all, if we examine it, this is what the world seeks today: to succeed, to become accomplished, and to become educated,

to become someone with financial freedom. This is what people seek. When they attain it, they think they have found happiness. Zacchaeus had all this, but he had not found happiness. He was seeking something for which others might have mocked him. Indeed, in what he did afterward he behaved with such childlike simplicity that he could have become the talk of the day, even appearing in the papers of Jericho, so to speak. Imagine seeing a chief tax collector, a prominent official, sitting in a sycamore tree among the children or the other carefree folk who usually occupy themselves with such things. God, then, desired it, and now Zacchaeus desired it too. Wherever these two wills meet, the salvation of the human person begins. Salvation cannot come through only one will.

If the human person desires it, God must desire it as well. And when God desires it, the human person must also choose it. Where these two wills meet, the salvation of the human person unfolds. Remember our Most Holy Theotokos. How long did the angel remain there until the Most Holy Theotokos said yes? When she said, “Behold the handmaid of the Lord,” the matter was accomplished. The angel departed, and she, now bearing God within her womb, hastened to the hill country to meet Elizabeth and see whether what she had discussed with the angel was indeed true. A person cannot be saved by himself, nor does God save a person without that person’s willing response. He always asks for our “I will”: “Do you want to be made well?” “Do you believe that I can do this?” “If you wish, come after Me.” “Whoever wills.”

As soon as a person wills it, the conditions are created for the whole power of the grace of the Holy Spirit to be set in motion: to illumine the person properly and lead him to metanoia, to repentance; to help him make his confession; to cleanse him; and then to sanctify him. No one who refuses to will it should expect God to save him by force. God respects his free will, so that He may also justly judge him tomorrow. “He who created you without you cannot save you without you.” The One who made you without asking you does not save you without asking you. He desires your consent, and He enters to the extent that we permit Him. “Let Your mercy, O Lord, be upon us, according as we have hoped in You.” If some people make progress in Christianity, it is because they have opened themselves more fully to Christ.

They loved more, and for that reason they were loved more. Many even accuse Christ of showing partiality toward John the Theologian by calling him the beloved disciple. Why was he beloved more than the others? Because he loved more. That is the reason. He offered Christ more ground within himself. He struggled more, humbled himself more, and received more. The more you give, the more you will receive. The larger and cleaner the vessel you present, the more you will receive. Christ is an inexhaustible grace, able to embrace everyone. Yet if some of us do not receive and do not possess the grace we ought to have, it is because we ourselves have failed to attend to these details. In any event, Zacchaeus felt a void and wanted at least to see Him—even if he could not approach Him, speak with Him, or touch Him as one might touch a holy person.

He wanted at least to see Him from afar. When this desire stirred within him, Christ perceived it. Do you remember what He said to Nathanael? “Before Philip called you, I saw you under the fig tree.” Before you met Philip and he told you, “We have found the Messiah,” Christ says, “I saw you beneath a fig tree.” Nathanael was evidently praying there, and when he prayed, where did his prayer go? It went to God, to Christ. But because Christ was then on earth, it went there, and what rose from Nathanael’s heart was made known to Him. Something similar happens in this case. From the moment this man’s desire was born, Christ began creating the conditions for their meeting. It was not a chance event. We speak of coincidence and chance...

Was it by chance that our Christ went to Jacob’s well and the Samaritan woman came there at midday, after having had six men in her life? It was not by chance. Only God arranges such appointments. Was it by chance that He seized Paul outside Damascus? A coincidence? No. He was sent and laid hold of him. Only God brings about these appointments, these encounters. It is enough for Him to see that the person desires Him. Let that person be in delusion; let him be burdened with sins—this does not trouble God. Only let him retain the fear of God somewhere within himself, leaving some small opening, and let him say, “Yes, perhaps it is nothing; but if there is something, I would like to know what that something is.” Then you free God’s hands, and He acts in a mysterious way, so that afterward, when you think about it...

your eyes fill with tears. When you think of it, your knees give way. “My God, You continued to think of me... You pursued me for so many years in order to catch me.” David says this beforehand: “Your mercy shall pursue me all the days of my life.” Do not leave me. I may run away like a goat into sin, but You run after me and catch me. And many of us—I above all—have wearied Christ by making Him pursue us for so long. He walked for many years and wore out many pairs of shoes.

I know it. I did not understand how things truly were. Yet even if He had made them known to me sooner, I would not have been able to grasp them. I could not comprehend them. I had nowhere within myself to receive them. For this reason many people often become discouraged because they do not understand. No—you do not know when each person’s hour will come. He knows. Only tell that person to leave a tiny opening.

He must not close everything off. Yes, perhaps there is nothing. But what if there is? Yes, perhaps everything came about automatically. But if it did not, leave a little opening. And when you leave a little opening, God will find the right moment to enter. Christ created this opportunity for Zacchaeus. Christ came to save the lost, and now He sees Zacchaeus as one of the lost and creates the conditions for him. Here is the proof. Some say, “Zacchaeus went on his own, ran ahead, and climbed the sycamore tree.” Agreed. But if Christ had simply passed beneath him with His entourage—with the crowds following Him, some out of curiosity, some hoping to catch Him in His words, and others seeking to be healed—and had not stopped and said, “Zacchaeus, make haste and come down, for today I must remain in your house,” would salvation have come about? No. Would they have spoken? No. Would his metanoia, his repentance, and his desire have been brought to fulfillment? No.

He would merely have seen Christ with his own eyes—whether He was tall or short, fair-haired, or whatever He looked like. Then one would have gone about his business, and the other about his own. But salvation would not have taken place. So Christ, by stopping there, made use of Zacchaeus’s effort. For when a person takes one step, Christ takes nine hundred and ninety-nine. Remember the scene of the Prodigal Son: “While he was still a long way off, his father saw him, had compassion on him, and ran.” The elder runs, takes hold of him, and covers him with kisses. The man makes one effort, and God supplies the other nine hundred and ninety-nine steps and comes to meet him. God waits for each person, watching for the slightest stir, the smallest movement of the will. Then He is ready to help him, to increase what he has begun, to give to him, to bring him to fulfillment, and to save him. Christ willed it, and Zacchaeus also willed it; and where those two acts of will were united...

...this man’s salvation sprang forth. In any case, as I was saying, neither his name, nor his money, nor his position could keep him satisfied. A human being cannot be satisfied by these things. He feels an emptiness within. Give him drink in vessels of gold—it makes no difference. He remains unsatisfied. The other day, when I was speaking about ingratitude, I said that we see a small example of this in our parents. We place them inside those little golden cages called homes for the elderly. “You will have a doctor, you will have food, you will have this, and you will have that.” Yet neither the old man’s heart nor the old woman’s heart is filled. The grandmother wants her grandchild. She wants to hold her child in her arms in the evening, to exchange a few words, or to caress her little granddaughter.

Let her eat nothing at all. She finds joy and fulfillment in her child’s child, even if she has nothing else. We try to fill her life with golden things, but the human heart is not filled that way. Perhaps you know this from your own experience. In any case, Zacchaeus would not normally have gone ahead like that. But he did; he set out. Did he find a clear road? No. What did he find before him? A crowd, people, noise, and commotion. What did they do? They made it difficult for him to see Christ or draw near to Him. Tell me, then: what is the world? Where have you placed the world—among the friends of your salvation, or among its enemies? The world is an enemy. Christ tells us, “Beware of men,” and, “The whole world lies in the power of the evil one.” He did not say, “Beware of lions,” or, “Beware of wild beasts.” He said, “Beware of men.”

A person who does not live as a Christian can become worse than a wild beast. When the right circumstances arise, he acts in ways that afterward he himself is ashamed to look upon, as are those who once regarded him as an exceptional man. He did not have the brake called Christ to restrain him in a difficult moment—in his anger, his flesh, his desires, and his self-interest. When Christ is absent, you will see insane things; indeed, we see them every day. One man, an educated man, stabbed his girlfriend twenty-seven times; and then there were those musicians down in Achladokampos. Would a wild beast do such a thing? No. Another educated man, a student with two or three diplomas, threw his girlfriend, herself holding two diplomas, out of a window. Do wild beasts do such things? No. Yet he did it, though he is a human being and wants to be called superior. This is what happens wherever Christ is absent...

...Christ, who puts things in their proper order, assigns them their true value, and shows a person the right path. In any case, the world belongs among the wild beasts, the obstacles, and the enemies of the human soul. It is the second enemy. The first is the flesh. A person’s flesh is an enemy. The world is enemy number two, and after that come self-interest and the devil—these are the enemies. The world differs from the flesh. You cannot cast off the flesh or shut it outside. Wherever you go, you must take it with you, and it will cry out and demand what it wants. But you can shut out the world. You can close the door on it, put down the telephone, turn your back on it, and avoid it. Yet it remains a great beast, and especially today it has become active and acts independently.

The great beast is the world. People today do not fear God; they fear other people. Whatever they have become, they have become because they are afraid of men. Above all, they are concerned with receiving the world’s certificate of approval: they do not want to be left behind; they want to conform to the world and to be regarded by it as civilized people...

...as people who are, I do not know, progressive. They agree with whatever the world demands. And you know what the world demands today and whom it calls progressive. For example, if you have a car, you are progressive—even if you are in debt for it. If you have a television, you are modern—even if you still owe the money for these things. And that money may belong to someone who is suffering, to a shepherd, to a widow, or to an orphan.

Do you have the right to do that? At every moment, it is the Christian who lays hold of what is real. We are speaking about human beings, but a human being and a Christian are not the same thing; they are two distinct things. A good person and a Christian are also not the same thing. The responsibility is not small; it is great, and God will require an account. Why has the woman today become like a man? Because she fears the world and will not put on what is proper; she has shut the Most Holy Theotokos outside. Why has the son become like a woman today? For the same reason. Why does the woman avoid having children today? How could she show herself in public? The world will judge her; everyone is against her. The world is a great beast. Blessed is the person who can defeat it or go around it. Zacchaeus could not defeat it. He did not put his chest against the crowd to push it aside and go straight to Christ; he went around it.

He left the crowd and took another way. He rose above it, rising to the demands of the moment, and from that height he found his salvation. But a person must truly desire this. He must carry it within and set himself firmly against every obstacle, as a man in love does, or a thief, or a king. Then he brings about circumstances that afterward make you rub your eyes and ask, “How did he manage it? How did it happen?” It takes that determination to attain the goal. But we do not have this determination, this persistence, as we might call it. At the slightest obstacle, we step aside. “You see, we live in the world. You see how things are.” You know people who remove fasting from their homes—on Wednesdays, Fridays, and during Great Lent—because guests are coming to visit. “Out with Christ, out with the Most Holy Theotokos (All-Holy), out with fasting; we are receiving guests! After all, we live in the world.” The world is a great beast, and a person must go around it.

Many who cannot overcome this world go around it: they flee into the deserts or go somewhere far away, so that they may escape it. Why? Because they recognize it as their enemy—and it is an enemy. The world does not offer a person things that lead to salvation. For the most part, it offers things that lead to destruction, and whoever makes peace with the world will perish together with it. This is what we have seen so far. In any case, let us continue and return to this man. The text says, “And he ran on ahead and climbed up into a sycamore tree to see Him, for He was about to pass that way.” He calculated: “He is going this way, and He will come out over there.” So Zacchaeus ran there. Think for a moment: which of us would do this? Which of us would disregard the world in such a situation? For this...

...chief tax collector was a prominent person: first of all, a well-fed man, well dressed in his silks and fine hats. He had money, position, and importance. Could such a man now run like a child through the narrow streets and then scramble up a tree, as we did when we were little, climbing up to reach the nests? Could a man like that do such things? He was a respectable man. Yet a person becomes foolish when Christ is at stake. This is why those who follow Him are all called mad. “That man is mad! Are you going to listen to him?” The world does not understand. Christianity is a kind of madness; a person becomes mad for Christ. But I pray that all of us may have the madness of Zacchaeus. It is a saving madness. There is a madness that leads to destruction, and there is also a madness that leads to salvation.

I say, may we all possess this kind of madness. Can you picture this man? First, he must have run as fast as he could so that the procession coming along the main road would not overtake him. I do not know whether you have been there, whether you have been counted worthy to visit the Holy Land and Jericho, where the sycamore tree stands, for it remains there to this day. Of course, it no longer flourishes or lives; it has dried up. But they have covered it with sheets of metal and fiber cement so that it will not rot and disappear altogether. The whole trunk remains. In fact, one evening I showed it to those of you who were here with us.

What can I tell you? When you see that place and imagine that this man climbed up here, onto this very branch, you will say, “My God!” He had to climb high enough to reach the fork of the tree and hide within the foliage. Surely he was not simply clinging there, hanging out in the open. He must have gone into the leaves so that he could see Christ without being seen himself. Psychologically and humanly speaking, that is how I imagine he acted. To understand it, you must reach the very thought I am describing and see it before you. So he climbed up, and the text says, “When He came to the place...” Christ was seeking him, for He came “to seek and to save the lost,” and Zacchaeus, in this instance, was one of the lost sheep. Looking up, Christ now saw him even with His bodily eyes and said to him by name, “Zacchaeus, make haste and come down.”

Did Zacchaeus have a sign on him? No. Then how did Christ know his name? Because He is also God. How did He know that a man was hidden up there among the leaves? Because He is God. He is not only the son of Mary; He is also the Son of God. “For today I must remain in your house.” “But Teacher, Rabbi, are You really coming to my house? I only wanted to see You!” “You asked for that much, but I will give you this much. It is enough that you asked; it is enough that you set out. I will provide everything else.” Indeed, many of us could speak from personal experience: we asked Christ for very little, and He gave us so much that afterward we felt ashamed.

Afterward we felt ashamed. He gave us so much. He gives because He is rich, open-handed, generous, and magnanimous. Christ is not stingy; Christ is not poor. If some have not received, it is because they themselves were miserly and did not open themselves. They did not open, though He gives to a person in abundance and truly overwhelms him. Here, then, Christ reveals His divinity. He stops and addresses Zacchaeus by his first name: “Zacchaeus, make haste and come down.” Come down quickly. I have descended to your earth, and I am seeking you here upon the earth. I am not in Heaven, nor am I between Heaven and earth. Tomorrow I shall be crucified between Heaven and earth so that I may unite you with the Father and then return. But now, come down here. And not only that.

“I must remain there. For today I must remain in your house.” I must stay in your home. Who offers his home to Christ so that he may behold Christ’s miracles? We do not. And a person has two homes to offer Christ: a material home and a spiritual home. Most homes today are closed to Christ. Christ has been driven out, or perhaps He is merely a decorative figure—an icon set off in a corner, in some little shrine. It may be an icon of Him, of the Most Holy Theotokos (All-Holy), His mother, or of some miracle-working Saint whom we need. But only for a few things. And you know this. When circumstances become difficult, we cry, “Most Holy Theotokos, help me! My Christ, help me! Saint...” But when things are not difficult, it is another matter. I shook my head when I read about a man whose relative was...

...in the hospital. He kept visiting a bookstore and asking for religious books to take to him. “Do you have anything for the hour of pain? Anything about illness? Do you have something?” and so forth. The bookseller gave him suitable books. One day the man came in, and as soon as he entered, the bookseller assumed that he would ask for more books. He asked him, “How is your patient doing?” The man replied, “He is better.” “Then surely you will not want a religious book today.” “No,” he said, “I will take him something else.” Religious books were useful while the patient was doing badly. Now he was better, so what need was there for religious books? He should read something more suitable—something amusing, something lighthearted. Would a man who was recovering read religious books? Unthinkable! Examine yourselves and you will see that I am right. I am not a medium, nor can I read people’s hearts. I know this from personal experience.

When things are going badly, we are down on our knees. But let them improve a little, and we rise and often say, “Out, Lord Jesus Christ! We do not want You.” When they need You again, they will call both upon You and upon the Most Holy Theotokos, Your mother. And yet He still puts up with us. He could shake this filthy dish of a world and turn it over, so that we would cease to exist altogether. Yet He still endures us. And we imagine that our life comes from our own heart, that we deserve to possess it, to live, to act, and to enjoy ourselves. In any case, how did Zacchaeus feel now? He had gone there secretly, and Christ exposed him—not only to himself, but before the eyes of all the people. Down below were children, women, gentlemen, and men, all exclaiming, “Zacchaeus!” So it really was him. Now the poor man had to come down, like a fox emerging while its eyes gleam at the sight of a hen. That was how he had to descend after Christ did this to him.

Imagine it—we would never have climbed up there in the first place, for fear of what might happen to us at work! In any case, the result was that Zacchaeus came down: “He made haste and came down, and received Him joyfully” into his house. “I must remain in your house.” But how did he come down? Did he call, “Bring me a ladder”? How did he descend? Surely he wrapped his arms around the tree, slid down, and reached the ground. Whether he tore his silk clothes or ripped something else as he came down, I do not know. At that moment, I believe, he cared nothing about such things. Consider what happened when he found himself face-to-face—not with me, but with God. God radiates divine power. His words carry weight: they hold you fast, convict you, and pierce through you. You understand the state Zacchaeus was in. Did he remember to take his cape or his overcoat? Did he remember to retrieve his hat? I do not know.

In any case, the two of them set out for the house, and it says here that Christ entered the house and Zacchaeus received Him with joy. What had he asked for? To see Him. And what does Christ give him? A visit to his home. He gives him the opportunity to see Him up close, to put his questions to Him, and to receive His answers; the opportunity to eat together at the same table, to drink from the same carafe, for Christ to caress his children, if he has any, and for his wife to greet Him with a handshake: “This way, this way, Teacher, Rabbi,” and so on. You understand what was happening here. And now consider this: Christ enters the house and blesses that table. The room was shut; the house remained closed, and the door was closed. Inside were a beast of this world and the Lamb of God—a lamb destined for slaughter and a beast.

The door opened, and they went in. After a little while—though the Evangelist does not tell us what they discussed, what Zacchaeus asked Him, what answer he received, or how Christ ultimately brought him to the point of saying what we read in the announcement—a joint announcement came out of that encounter. It reads as follows:

“Zacchaeus stood and said to the Lord, ‘Behold, Lord, I give half of my possessions to the poor, and if I have defrauded anyone of anything, I restore it fourfold.’ That was the communiqué. The result of this encounter with Christ was that, within a very short time, this rich man became poor. What, then, do we discern here?

Repentance.

Repentance put into practice. We repent without making amends for the injustices we have committed, what we have stolen, the wrongs we have done, the words we have spoken, the bitterness we have laid upon others, and so on—and we think everything has been put right. This is the repentance a person needs: yes, to encounter Christ, but also to put repentance into practice...

He will prove that he believes what Christ told him. When the door closed, some remained outside. “When they all saw it”—Pharisees, scribes, and various others who were nearby—“they murmured, saying, ‘He has gone in to stay with a man who is a sinner.’” What unanimity! Even today, there are people who believe that Christ has dealings with the saints, not with sinners. Yes, he is holy—but does Christ say that he came for the saints? He came for sinners. “I did not come,” he says, “to call the righteous, but sinners to metanoia, to repentance.” It is not the healthy who need a physician; it is the sick. Why are you scandalized? He is God. To you, blind Pharisee, is this chief tax collector not an open wound? Is he not someone who drains your blood legally? They have managed to do it through the law—the law...

He drains your lifeblood and fears nothing. So let the One whom you hear works so many miracles have the opportunity to transform him, to make him a different man—as indeed He did. The beast that went inside later emerges as a sheep. It gives meat, wool, milk—it gives everything. This beast that used to devour others is now itself consumed; it now gives itself and is spent for others. Who brought about this change? That great Physician. He is not the sinner; He is the One who came to deal with sin. And this is how we too must always keep Christ before us throughout our journey and throughout this life.

In any case, the result was that this man made restitution—and far beyond what justice required. The requirement was twofold restitution, but he made it fourfold.

He could give away his wealth, and he did: he gave away half of all he possessed. In other words, within a few minutes he became poor. Yet he became rich in Christ. That is the point. Many of us, because we do not want to become poor in worldly terms, because we do not want to lose the world, our reputation, our circle of friends, our savings—some of them unjustly gained—and all our achievements and possessions, push Christ aside. Know this, my friend: Christ costs something. Christ costs something. Do not expect a painless Christ. Christ will cost you in the flesh; He will cost you the world, your ego, your self-interest—Christ will cost you everything. But He is the One who promises us another life. This world promises us nothing. Christ promises life even beyond this world, beyond the grave.

In this world, many people find peace and tranquility. At last they sleep soundly, without nightmares; they are no longer in danger, and the life to come is assured for them. Why, then, were the people murmuring? Why did Christ go to him? He went because he was the one who was sick. Is it so remarkable for a doctor to visit a sick person? If you see a doctor going to someone with cancer, or to someone else suffering from some serious illness, that is his calling. But these people did not receive Christ in this way—as the physician, as the Savior who came to seek what was lost. That is precisely why they murmured. The world does not want this. When it sees a person coming into contact with Christ, it becomes hostile. It sees things differently and tries to stand in your way. Pay no attention to the world; pay no attention to it. I tell you, the door opened once again, and in a mysterious way this man was changed.

He became a different man. As I told you, from a wild beast he became a sheep. Where once he consumed and devoured others, today he lets himself be consumed: he gives back what he took and makes restitution. Examine your accounts with the world and with God, and make sure you settle them now. Do not put off setting these matters right. If you have wronged anyone, make sure you also return what you owe. These are among the few things that are never forgotten, among the few bonds from which a person cannot be released even in Hades—not even by death. If, for example, I die and rise again, my wife is no longer my wife, and I am no longer her husband. Death has dissolved the marriage, as Paul says.

If I have caused someone loss, stolen from someone, or wronged someone—if I am withholding what belongs to him, whether it is a plot of land, an apartment, or anything else—even if I die and rise again, I am still in debt. I am obliged to repay it. You may have heard—I do not know whether it is true—that there is a law concerning workers’ wages: no matter how much time passes or what happens, such debts never expire. Whatever is owed to the worker is the fruit of his sweat, because he worked for you...

If I do not repay it here, I will repay it in the next life.

And so on. Think how profound the things of God are. Many of us are reproved by our conscience, not only after hearing such things, but even without hearing them, because the conscience speaks on God’s behalf: it lights a little red warning light within us and reminds us. But if we cover it over, wanting to see only the green lights and refusing to see the red ones as well...

When your conscience reminds you of something, do not brush it aside. Face it and speak to God about it. You may say, “But after all that has happened, I cannot put it right in the same way.” Then ask God. I do not know—ask God: “I have done this and that, and I acknowledge it because of what You have brought back to my remembrance—through something I heard, something I read, or something I saw in a dream.” Even our nightmares sometimes remind us of these things. Ask Him, “Tell me what I should do. How can I put this right? After what has happened, I cannot resolve it now as I once could.” He will show you a way. Take the matter in hand; look into it. Do not brush it aside. Speak about it, include it in your prayer, and ask others to pray for your difficult situation as well, because you must not drag other people down with you. Justice must be done here, and a person’s metanoia—his repentance—must include setting things right according to God’s justice. Amends must be made in kind. Did you steal? Give back what you stole.

Have you wronged someone? Make amends. Have you cursed? Bless instead. Do the exact opposite, so that you can close the wound. Do you remember what Christ did with Peter at a meal before the Ascension? He asked him, “Simon, son of Jonah, do you love Me more than these?” Peter said, “Yes, Lord; You know that I love You.” “Shepherd My sheep.” A second time He asked, “Simon, son of Jonah, do you love Me more than these?” “Lord, You know that I love You.” “Shepherd My lambs.” A third time He asked, “Simon, son of Jonah, do you love Me more than these?” Peter became upset: I have already said it once, twice. But why do you resist, Peter? Did you open only two wounds by your denial? Did you not open three? How could you close only two? Did you not deny Me three times? Then you will confess Me three times—and I am doing this for your own good.”

“I am leaving tomorrow. What will become of the wound you opened through your three denials?” Thank you. Three professions of faith were needed to close the three doors opened by those denials. So this matter of making amends in kind is very important. It puts a person in his proper place. We are egotists: we cause harm, and then we go to Confession. Yes—but what about the harm you caused, the person you wronged, the person you accused, the person whose reputation you destroyed? Do you understand? You will have to answer for that. In this respect, you are a murderer. How many of us have dragged another man’s family, his wife, or his daughter through the mud? How many of us have morally put people to death? Consider an incident told about Saint Ephraim the Syrian. Once, while Saint Ephraim was traveling to Alexandria, night fell before he could enter the city, so he stayed outside it at the sheepfold of an acquaintance. During the night, thieves came and robbed that shepherd.

When the police took up the case, they accused the Saint of having gone there as part of a plan: that he had conspired with others and had gone to distract the shepherd, and so on, so that they could steal from him. So the Saint was put in prison, though he had done nothing at all. Once inside, he found two other men there. They too were embittered, not so much because they were in prison, but because they had been unjustly convicted. “What did you do, Father?” “The Lord knows, my children—nothing.” “It does not happen like that,” one of them said. “You must have done something.” “Nothing.” “But is God unjust? Are you not a monk?” “Yes,” he said. “And you are still content to remain a monk? God allowed you to be wronged and thrown in here, and you are still a monk?” “What can we do, my children?” he said. What could he do? The very thing that we ourselves would think of doing.

You are tempted to blaspheme Him, because we are here unjustly. But how are you here unjustly? He now listens to each man’s story. “I have been convicted of a murder I did not commit, this man has been convicted of a murder he did not commit, and now you have been convicted of a theft you did not commit. Where is God, and where is His justice?” Fine words—understandable, plausible, reasonable. The elder was stunned. What could he say? In any case, as we said, this was his first night there. How could he possibly sleep? He began to pray, asking Christ to reveal to him what was happening. What was the truth of the matter? “All right, am I a monk, or am I a worthless wretch? If this is what God wills, let them do it to me; let them tear me to pieces. But why should these other people, the ordinary faithful, be scandalized? Why does He permit this injustice?” So, as he was speaking with our Lord and was somewhere between sleep and wakefulness, he was visited by an imposing gentleman, who asked him, “What are you doing here, elder?” He sprang up. “What am I doing?” he replied. “Can’t you see?”

“What are you praying for?” “I am praying to the Lord,” he said, “to explain to me this injustice that has happened here.” “What injustice?” “I am accused of being a thief,” he said, “while these two men are both accused of murder. What are we being made to pay for, and why? I believe these men have been falsely accused.” “Listen,” the visitor told him, “do not be mistaken. God is just. That first man,” he said, “the one sleeping in this little bed here”—the men were asleep and had no idea what was happening to the elder—“once went with another man to cut wood by the river. The other man slipped and cried out to him, ‘Run farther downstream and catch me!’ But this man paid no attention. The other man drowned, and he bears the guilt for that death.” The elder was stunned when he began hearing such strange things. “The other man,” the visitor continued, “the one sleeping farther down by the door...”

“He had a quarrel,” the man said, “with a prominent person in his village, a powerful man. Since he could not overpower him physically, strike him, confront him, or do anything else to him, he accused the man’s daughter of being immoral. In God’s sight, this is considered a kind of moral murder, and that is what he is now paying for. This, too, is taken into account before God and by God’s justice. And you, when you were a boy of ten or eleven, were playing and went and let a woman’s young cow loose, and she lost it. The butchers took it and slaughtered it, and to this day the woman still mourns for that cow. That is what you are paying for now,” he told him. “Well, yes, I did it—but is that really the issue?” he asked.

He said, “I sold everything I had, gave it away, and distributed it to the poor. Do I still owe her for that heifer?” “What you gave away,” the man told him, “you gave as alms. But that was a debt, and you have not repaid it.” How many people use stolen money to make chandeliers for churches? How many use stolen money to commission icons? How many use stolen money to provide dowries for orphans, and so on? Such things are not counted as repayment, no matter how much they may give.

God sees things differently—very differently—and we must pay close attention to this. Through even a single encounter with Christ, a person’s nature is changed, but the person must desire it. He sets aside his ego, his position, and the world, and begins to think with Christ. Everything changes at once. How it changes, I do not know; nor do I know how these changes take place. If you ask me how I can hate today the things I loved yesterday...

...and how I can love today the things I hated yesterday, I cannot answer you. I know what happened, but I cannot tell you how it happened. It is a mystery. This is precisely why, in the account, a kind of bracket closes when Christ enters the house with Zacchaeus. Then another bracket opens and tells us what happened afterward, but it does not tell us what passed between them. How did this man’s transformation take place? Why does the Gospel not tell us? Did the one writing through the Holy Spirit not know? Luke was not present when these events took place; he wrote through the Holy Spirit. Why, then, does he not record this detail as well? What words passed between the Lord and Zacchaeus? We would like to know how it happened. But do not ask how it happened. The transformation of a human being is a mystery. A person does not know how it takes place. Our Church has some words that express this, and you will remember them too.

“The soul is given life, purified, raised up, and made radiant as the Triune Unity performs the sacred work within it.” A person’s nature is changed as this sacred work is performed within him. How? You do not know how your hair grows, or how you yourself grow until you reach a certain height; after that, even if they pull and stretch you, you will grow no taller. And Christ says, “Which of you can add one cubit to his stature?” My friend, can you add even that much to your height? You cannot. Your growth reaches the point appointed for it. These are mysterious things. We know that they happen, but no human being knows how they happen. So do not ask how this transformation will take place. Do not ask. Only run to meet Christ and entrust yourself to Him. Give Him the whole file; do not take certain things out and keep them for yourself. Say to Him, “Take me into Your care.”

“What will You prescribe? Surgery? Then surgery. A bandage? Then a bandage. What will You prescribe? That I become poor? Then let me become poor. What will You prescribe? I want only to be saved. I want to be saved.” But a person does not cry out like this. He seeks Christ as a helper in his needs, as I said earlier. He seeks Christ in his hardships and fears. Yes, he seeks Him. But if Christ points out a painful path, so to speak, we are not prepared to follow it. Yet if a surgeon tells us, “You must undergo a severe operation, and even then recovery is not certain—there are only probabilities,” and asks us to sign a consent form, we sign it. Why, then, do we not sign ourselves over to Christ, this great Surgeon?

For He assures you beforehand that the treatment will be painful to your ego and painful in the eyes of your world, but it will bring salvation to your soul. Why? My beloved, if we are lost, we will be lost because we ourselves choose it, not because God desires it. Every day He creates many opportunities for us, and blessed is the person who chooses to make use of them. Through the intercessions of the Most Holy Theotokos, the Mother of the Lord, and of all the Saints, I pray that even some small spiritual benefit may come from what we have said this evening.

Θέμα μας απόψε το βράδυ θα ήθελα να είναι παρμένο από την ημέρα, διότι έχει μια πολύ σοβαρή διδασκαλία και δεν θα ήθελα να περάσει απαρατήρητο. Ξέρετε, πολύς κόσμος δεν δέχεται τον χριστιανισμό, δεν πηγαίνει δηλαδή προς τον Χριστό εξαιτίας πολλών εμποδίων, όπως λέγει ενίοτε ότι έχει διάφορα εμπόδια. Τα εμπόδια είναι ως επί το πλείστον ο κόσμος, είναι το χρήμα και οι θέσεις αναλόγως. Αυτά είναι εμπόδια τα οποία παρουσιάζει ως επί το πλείστον ο άνθρωπος.

Δικαιολογείται να μένει μακριά από τον Χριστό. Είναι φυσικό και είναι αλήθεια ότι αυτά είναι, αλλά δεν είναι στην πραγματικότητα εμπόδιο. Το πραγματικό εμπόδιο στο να ακολουθήσει ένας άνθρωπος τον δρόμο τον χριστιανικό είναι ο εαυτός του, είναι το εγώ του. Δεν είναι ο κόσμος που λέγει, δεν είναι οι θέσεις, δεν είναι το χρήμα, διότι πολλοί άνθρωποι οι οποίοι ηθέλησαν, με μεγάλες θέσεις, με πολύ χρήμα, με καλό όνομα, ακολούθησαν τον Χριστό. Ήσανε λίγοι όμως, δεν εδυσκολεύτησαν, όπως λέμε εμείς ότι είναι δυσκολία αυτό το πράγμα.

Αλήθεια ότι γίνονται αγώνες εκ μέρους των ανθρώπων.

Χρήμα να αποκτήσουν και τη θέση τους να καλυτερεύσουν και περιωπή να πάρουν μέσα στον κόσμο. Αλλά οτιδήποτε κι αν κάνουνε, οσαδήποτε κι αν αποκτήσουνε, οτιδήποτε κι αν κατακτήσουνε, δεν πρόκειται να τους γεμίσει το είναι τους. Η ψυχή μένει πάντοτε άδεια και θα νιώθει ένα κενό μέσα. Θα πρέπει ο άνθρωπος να βρει εκείνο που του γεμίζει την ψυχή. Έχουμε ανθρώπους με πολλά χρήματα οι οποίοι φτωχόλησαν. Έχουμε ανθρώπους με μεγάλες θέσεις οι οποίοι είναι σε νευρολογικές κλινικές. Έχουμε ανθρώπους από μεγάλα σπίτια οι οποίοι ούτε καν είναι χρηστικοί για τον εαυτό τους ή για τους έξω.

Βασικό θέμα του ανθρώπου είναι τι είναι, ο τρόπος που θα έρθει σε επαφή με τον Χριστό. Οτιδήποτε και αν επιτύχει στον κόσμο, θα είναι κενός. Θα νιώθει ότι πάντοτε κάτι του λείπει, δεν θα είναι, θα είναι ο ανικανοποίητος, όπως λέμε. Πλησιάστε ανθρώπους, αν δεν είστε από τους ανθρώπους αυτούς, και θα δείτε ότι, παρότι έχουν όλα τα αγαθά, εντούτοις όμως δεν έχουν ειρήνη μέσα τους. Ούτε στο σπίτι τους ειρήνη, ούτε περιεχόμενο στη δουλειά τους, τίποτα. Τρέχουν καθημερινώς να ικανοποιηθούν και είναι ανικανοποίητοι. Η Εκκλησία μας, δεν ξέρω αν το πιστεύετε, έχει Πνεύμα Άγιον. Και αυτή επιστρατεύει για τα παιδιά της κάθε Κυριακή και σε κατάλληλον εορτή το ανάλογο κομμάτι που θα μπορούσε...

Ο άνθρωπος να το αφομοιώσει, να τον βοηθήσει. Σήμερα, όσοι εκκλησιάσθηκαν, χριστιανοί ορθόδοξοι, θα προσέξατε ότι η Εκκλησία προέβαλε έναν αρχιτελώνιο, τον Ζακχαίο. Ζακχαίος. Βέβαια συνεζητήθη το θέμα, εδιαβάστηκε η περικοπή, ο Ζακχαίος επέστρεψε εις Χριστόν. Ναι, εξήτασες πιο βαθιά τι ήταν ο Ζακχαίος; Εξήτασες πιο βαθιά τι διαθέσεις είχε ο Ζακχαίος; Εξήτασες πιο βαθιά πόσα εμπόδια είχε ο Ζακχαίος να μην πάει στον Χριστό και αυτός επήγε έτσι; Καταλάβατε; Αυτό είναι το θέμα που πρέπει τον άνθρωπο.

Τον συνέχει και να τον αναγκάζει να προσέχει, διότι τα κείμενα τα οποία προβάλλονται δεν προβάλλονται έτσι και ως έτυχε, για να καλύψουν κάποια ώρα μέσα στην όλη υπόθεση της Εκκλησίας. Έχουν σκοπόν. Προ 15 ημερών παρουσίασε 10 λεπρούς που είχαν λέπρα στο σώμα και το αίμα τους έκανε καλά Αυτός ο οποίος ήρθε να θεραπεύσει τη λέπρα. Τώρα παρουσιάζει έναν άλλον, ο οποίος έχει τη λέπρα στην ψυχή, και σε μια συνάντηση πάλι κι αυτός θεραπεύεται από τον Χριστό. Ίσως αυτά να περνούνε απαρατήρητα. Μια και επέτρεψε να γίνεται αυτή η ομιλία Κυριακή εδώ, γι' αυτό λέγω να το εκμεταλλευόμεθα αυτό απόψε το βράδυ, να το βλέπαμε από...

Πλατιά, με ένα μάτι κάπως διαφορετικό. Έχω μπροστά μου το κείμενο του Λουκά, στο 19ο κεφάλαιο, ιώτα θήτα, στίχος 1 και κατωτέρω. Παρουσιάζει τον Χριστό μας να διέρχεται την Ιεριχώ. Η Ιεριχώ είναι μια μεγάλη πόλη, τουλάχιστον για τις ημέρες του Χριστού μας. Είναι η δευτέρα μετά τα Ιεροσόλυμα. Ο Ιησούς του Ναυή κατεξοχήν, ο Ελισσαίος, θα είναι πρόσωπα τα οποία έχουν μια σοβαρή ιστορία και συνδεδεμένα γύρω από την υπόθεση της Ιεριχούς. Υπάρχει μέχρι σήμερα η Ιεριχώ. Μάλιστα, γύρω γύρω έχει πλινθόκτιστα σπίτια σήμερα, εάν θα πάτε.

Πάρα πολλά, από τα οποία εξοστρακίστησαν Άραβες από την κάθοδο των Εβραίων κάτω τώρα στην περιοχή. «Εισελθών», λέει, «ο Χριστός την Ιεριχώ διήρχετο αυτήν. Και ιδού ανήρ ονόματι καλούμενος Ζακχαίος, και αυτός ην αρχιτελώνης και ούτος ην πλούσιος, και εζήτει ιδείν τον Ιησούν τίς εστι. Και ουκ ηδύνατο από του όχλου, ότι τη ηλικία μικρός ην». Ο Ζακχαίος, ο αρχιτελώνης, ο πλούσιος, λέει, ζητούσε να δει ποιον; Τον Ιησούν. Και τι είναι ο Ιησούς; Ο γιος της Μαρίας, επί παραδείγματι, και του Ιωσήφ, όπως εφαίνετο τότε. Τι είναι; Εσύ είσαι Ζακχαίος, που πάει να πει καθαρός, που πάει να πει περιστερά. Όνομα που το ζηλεύουν οι άνθρωποι να το...

Αρχιτελώνης, που σε φοβούνται οι πάντες, βγάζουν το καπέλο θέλουν και δεν θέλουνε. Εσύ είσαι πλούσιος, που δεν έχεις ανάγκη κανέναν. Τι δουλειά έχεις τώρα με αυτόν, τον πλάνον όπως τον λέγανε; Τι δουλειά έχεις εσύ; Δεν κάθεσαι στο σπίτι σου; Δεν κάθεσαι στην αξιοπρέπειά σου, στη δουλειά σου; Όμως εζήτει, λέγει, ιδείν τον Ιησούν. Εζήτει, ήθελε. Ο Χριστός ήθελε. Καλά, εσύ θέλεις να με δεις, εγώ θέλω να σε δω. Πάντα θέλει ο Θεός, να το ξέρετε αυτό. Δεν υπάρχει ημέρα, δεν υπάρχει στιγμή που να μη θέλει ο Θεός να συναντηθεί με το πλάσμα του. Επίσης δεν υπάρχει κανένα εμπόδιο, κανένα είδος ή ποσό της αμαρτίας, που να δυσκολεύει τον Θεό, να μη θέλει πλέον. Πάντοτε θέλει.

Δεν λογαριάζει το πλάσμα του σε οποιαδήποτε κατάσταση και αν βρίσκεται, δεν το μετράει, το ζυγίζει. Δεν μετριέται ο χριστιανός, ζυγίζεται. Έχει ξεχωριστό ειδικό βάρος ο χριστιανός. Είναι άλλο πράγμα ο χριστιανός. Άλλο πράγμα ο άνθρωπος ο οποίος θα συνδεθεί με τον Θεό. Διαφέρει πολύ των άλλων ανθρώπων. Ζυγίζεται διαφορετικά. Γι' αυτό ακριβώς θα πρέπει να ξέρουμε ότι ποτέ μα ποτέ δεν υπάρχει, σε οποιαδήποτε κατάσταση την οποία βρισκόμαστε, ότι ο Θεός μας εχάθηκε, που λέμε. Δεν μας θέλει πλέον. Ίσως, τολμώ να πω, όταν είμαι πιο πολύ χρεωμένος, πιο πολύ άρρωστος ψυχικά, τότε να μας πονάει πιο πολύ και να ενδιαφέρεται πιο πολύ και να ενεργεί πιο πολύ, για να μας βοηθήσει να ξεφύγουμε από εκεί που βρισκόμεθα. Γιατί ο σατανάς θα μας φέρει σε απόγνωση...

Όταν ο σατανάς μας βάλει στο χέρι και μας φέρει σε απόγνωση, ότι δεν υπάρχει πλέον τίποτα για εμάς και λοιπά, φτάνει ο άνθρωπος στην αυτοκτονία. Πολλοί κάτω από αυτή την οδηγία φτάνουνε, ότι δεν υπάρχει τίποτα πλέον, τέρμα. Και παθαίνουνε τη μεγάλη αυτή ζημιά, την ανεπανάληπτη και την αθεράπευτη. Ο αυτοκτονών δεν θεραπεύεται. Έκλεισε τις πόρτες, σφάλισε και πήρε και τα κλειδιά μαζί του και δεν μπορεί κανείς να τον πλησιάσει, δεν μπορεί κανείς να τον βοηθήσει. Εν πάση περιπτώσει, αυτός έχει τρεις τίτλους, έχει ένα τρίπτυχο, όπως λέμε: έχει ωραίο όνομα, είναι πλούσιος, έχει ωραία θέση, δεν του χρειάζεται τίποτα. Άλλωστε ο κόσμος, ας το εξετάσουμε, αυτό ζητάει σήμερα: να επιτύχει, να γίνει φτασμένος, να γίνει μορφωμένος,

Να γίνει ο άνθρωπος που έχει μια ελευθέρα κίνηση από απόψεως χρημάτων. Αυτό ζητάει. Όταν το επιτύχει, νομίζει ότι βρήκε την ευτυχία. Αυτός το είχε αυτό. Την ευτυχία όμως δεν τη βρήκε. Εζήτει κάτι που οι άλλοι θα μπορούσαν να το ειρωνευτούν. Και μάλιστα, όπως συμπεριεφέρθη στη συνέχεια, συμπεριεφέρθη με τέτοια αφέλεια παιδική, που θα μπορούσε να γίνει το πρόσωπο της ημέρας και στα φύλλα της Ιεριχούς, δηλαδή στις εφημερίδες κ.λπ. Βλέπουν έναν αρχιτελώνιο, επίσημο πρόσωπο, επάνω σε μια μουριά, και στους άλλους τους μικρούς εκεί ή στους άλλους τους φαιδρούς, οι οποίοι απασχολούνται ως επί το πλείστον με τέτοια πράγματα. Ο Θεός λοιπόν θέλει, αλλά τώρα να που θέλησε και αυτός. Όπου συναντηθούν οι δύο θελήσεις, από εκεί και πέρα ξεκινά η σωτηρία του ανθρώπου. Με μια θέληση μόνο δεν γίνεται σωτηρία.

Να θέλει ο άνθρωπος, θα πρέπει να θέλει και ο Θεός. Το να θέλει ο Θεός, θα πρέπει να θελήσει και ο άνθρωπος. Και εκεί που θα συναντηθούν οι δύο θελήσεις, εκεί αναπτύσσεται η σωτηρία του ανθρώπου. Θυμηθείτε την Παναγία μας. Πόση ώρα έμεινε εκεί ο Άγγελος μέχρι να πει η Παναγία μας το «ναι»; Όταν είπε «ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου», ε, τελείωσε η υπόθεση. Έφυγε ο Άγγελος και, έχουσα αυτή Θεοδόχον πλέον τη μήτραν, ανέδραμε προς την Ορεινή για να συναντηθεί με την Ελισάβετ, να ιδεί αν και κατά πόσον είναι αλήθεια αυτά τα οποία συνεζήτησε με τον Άγγελο. Δεν μπορεί ο άνθρωπος μόνος του να σωθεί, ούτε ο Θεός μπορεί μόνος του τον άνθρωπο να τον σώσει. Ζητάει πάντοτε το «θέλω» του. «Θέλεις υγιής γενέσθαι;», «Πιστεύεις ότι μπορώ να το κάνω αυτό;», «Αν θέλεις, έλα πίσω μου», «Όστις θέλει».

Θελήσει ο άνθρωπος, αμέσως δημιουργεί προϋποθέσεις να κινητοποιηθεί η ενέργεια όλη της χάριτος του Πνεύματος του Αγίου. Να φωτίσει τον άνθρωπο σωστά εις μετάνοια, να τον βοηθήσει να εξομολογηθεί, να καθαρίσει και στη συνέχεια να τον αγιάσει. Μην περιμένει κανείς, αν δεν θέλει, να τον σώσει δυναμικά ο Θεός. Του σέβεται το αυτεξούσιο, για να έχει και δικαίωμα να τον κρίνει αύριο. «Ὁ ἄνευ σου πλάσας σε, οὐ δύναται ἄνευ σου σῶσαί σε». Αυτός που σε έφτιαξε χωρίς να σε ρωτήσει, δεν σε σώζει χωρίς να σε ρωτήσει. Θέλει τη συγκατάθεση, και όσο του επιτρέπουμε τόσο εισέρχεται. «Γένοιτο, Κύριε, τὸ ἔλεός σου ἐφ’ ἡμᾶς, καθάπερ ἠλπίσαμεν ἐπὶ σέ». Αν ορισμένοι έχουν πρόοδο στον χριστιανισμό, είναι γιατί περισσότερο επέτρεψαν στον Χριστό.

Περισσότερο ηγάπησαν και γι' αυτό αγαπήθησαν. Πολλοί μάλιστα κατηγορούν τον Χριστό ότι μεροληπτεί στο πρόσωπο του Ιωάννου του Θεολόγου και τον λέγει ηγαπημένον. Γιατί οι άλλοι; Διότι αυτός αγάπησε πιο πολύ. Αυτός είναι ο λόγος. Προσέφερε περισσότερο οικόπεδο. Αγωνίστηκε περισσότερο, εταπεινώθη περισσότερο και έλαβε περισσότερο. Όσο δώσεις, τόσο θα πάρεις. Ό,τι δοχείο προβάλλεις, σε μέγεθος ή σε καθαρότητα, τόσο θα πάρεις. Ο Χριστός είναι μια χάρις, μπορεί να καλύψει τους πάντες. Όμως, αν ορισμένοι δεν λαμβάνουμε και δεν έχουμε τη χάρη που θα έπρεπε, είναι διότι εμείς δεν έχουμε προσέξει τις λεπτομέρειες αυτές. Εν πάση περιπτώσει, αυτός ένιωθε ένα κενό και ήθελε να τον δει τουλάχιστον, αν όχι να τον πλησιάσει και να μιλήσει ή να ακουμπήσει επάνω του, σαν ένα άγιο πρόσωπο κ.λπ.

Τουλάχιστον να τον δει από μακριά. Η επιθυμία αυτή, όταν εκυκλοφόρησε, έγινε αντιληπτή από τον Χριστό. Θυμόσαστε τι είπε στον Ναθαναήλ; «Πρὸ τοῦ σε Φίλιππον φωνῆσαι, εἶδόν σε ὑπὸ τὴν συκῆν». Πριν συναντηθείτε με τον Φίλιππο και να σου πει ότι βρήκαμε τον Μεσσία, εγώ, του λέγει, σε έβλεπα κάτω από μια συκιά. Προσηύχετο προφανώς εκείνος και, όταν προσηύχετο, πού πήγαινε η προσευχή; Πήγαινε στον Θεό, στον Χριστό. Αλλά τώρα, διότι ήταν στη γη, πήγαινε εκεί. Του κοινοποιούν εδώ αυτά που έφευγαν από τον Ναθαναήλ. Έτσι κάπως είναι και σε αυτή την περίπτωση. Από τη στιγμή που η επιθυμία του ανθρώπου αυτού εγεννήθη, ο Χριστός τού δημιουργεί τις προϋποθέσεις. Δεν είναι τυχαίο γεγονός. Εμείς λέμε κατά σύμπτωση και κατά τι...

Γεγονός ήταν ο Χριστός μας πήγε στο φρέαρ του Ιακώβ και ήρθε η Σαμαρείτισσα εκεί το μεσημέρι με τους έξι άντρες; Δεν είναι τυχαίο. Τα ραντεβού αυτά τα κλείνει μόνο ο Θεός. Τυχαίο ήταν ότι συνέλαβε τον Παύλο έξω από τη Δαμασκό; Κατά σύμπτωση; Όχι, εστάλη και τον συνέλαβε. Αυτά τα ραντεβού, αυτές τις συναντήσεις, δημιουργεί μόνο ο Θεός. Αρκεί να βλέπει ότι ο άνθρωπος θέλει. Ας είναι στην πλάνη, ας είναι φορτωμένος με αμαρτίες, αυτό δεν τον πειράζει. Να έχει μόνο μέσα του φόβο Θεού, να αφήνει ένα υπόλοιπο και να πει: «Ναι, δεν είναι τίποτα, μα αν είναι κάτι, θα ήθελα αυτό το κάτι να το γνωρίσω». Του λύνεις τα χέρια και ενεργεί ο Θεός κατά έναν μυστήριον τρόπο, που εκ των υστέρων, σαν θα το σκέπτεσαι...

Βουρκώνουν τα μάτια σου. Σαν θα το σκέφτεσαι, τα πόδια σου θα λυγίζουν. Θεέ μου, εσύ εξακολουθούσες να σκέφτεσαι... Με κυνηγούσες εμένα τόσα χρόνια να με συλλάβεις. Εκ προοιμίου ο Δαβίδ του το λέγει αυτό: «Τὸ ἔλεός σου», λέει, «καταδιώξεταί με πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου». Μην με αφήσεις. Εγώ θα φεύγω σαν κατσίκι στην αμαρτία, αλλά εσύ τρέξε κοντά να με πιάσεις. Και πολλοί μας, εγώ κατεξοχήν, τον εκούρασα τον Χριστό για να με συλλάβει. Πολλά χρόνια περπάτησε, χάλασε πολλά ζευγάρια παπούτσια.

Το ξέρω. Δεν γνώριζα πώς έχουν τα πράγματα. Μα και αν μου το γνώριζε γρηγορότερα, δεν θα μπορούσα να το πιάσω. Δεν μπορούσα να το συλλάβω. Δεν είχα πού να το βάλω. Γι' αυτό πολλές φορές πολλοί απογοητεύονται μη γνωρίζοντας. Όχι, δεν ξέρεις πότε η ώρα του καθενός. Ξέρει Αυτός. Μόνο πες του να αφήνει μια τρυπίτσα.

Να μην τα κλείνει. Ναι, δεν υπάρχει τίποτα. Αν υπάρχει; Ναι, έγιναν αυτόματα όλα. Αν δεν έγιναν, άφηνε μια τρυπούλα. Και όταν αφήνεις μια τρυπούλα, θα βρει ο Θεός την κατάλληλη ώρα που θα εισέλθει και θα μπει. Ο Χριστός τη δημιούργησε αυτή την προϋπόθεση στον Ζακχαίο. Ο Χριστός ήρθε να σώσει το απολωλός και βλέπει τώρα τον Ζακχαίο σαν ένα απολωλός και του δημιουργεί τις προϋποθέσεις. Απόδειξη πως του δημιούργησε. Γιατί ορισμένοι λένε: μόνος του έφυγε και πήγε μπροστά και ανέβηκε στη συκομορέα. Σύμφωνοι. Εάν ο Χριστός περνούσε από κάτω με την κουστωδία του, όπως πήγαινε κόσμος μαζί του, άλλοι από περιέργεια, άλλοι να τον συλλάβουν από λόγο, άλλοι για να ευεργετηθούν, περνούσε και δεν στεκότανε να του πει: «Ζακχαῖε, σπεύσας κατάβηθι, σήμερον γὰρ ἐν τῷ οἴκῳ σου δεῖ με μεῖναι», θα γινόταν σωτηρία; Δεν θα γινόταν. Θα γινόταν συζήτηση; Δεν θα γινόταν. Θα ολοκληρούτο η μετάνοια και η επιθυμία; Όχι.

Τον έβλεπε με το μάτι τον Χριστό, ψηλός, κοντός, ξανθός, έτσι ήτανε. Ο μεν θα πήγαινε στη δουλειά του και ο άλλος θα πήγαινε στη δικιά του δουλειά. Αλλά η σωτηρία δεν γινότανε. Άρα ο Χριστός, που εστάθη εκεί, αξιοποίησε την προσπάθεια. Διότι όταν ο άνθρωπος κάνει ένα βήμα, ο Χριστός κάνει 999. Ενθυμηθείτε τη σκηνή αυτή στον Άσωτο Υιό: «Ἰδὼν αὐτὸν ἔτι μακρὰν, ἐσπλαγχνίσθη ἐπ’ αὐτῷ καὶ δραμών». Τρέχει ο γέροντας και τον αρπάζει και τον καταφιλεί. Μια προσπάθεια έκανε, 999 βάζει από εδώ ο Θεός και πάει σε συνάντηση του ανθρώπου. Περιμένει σε κάθε άνθρωπο πάνω να τον δει, απλώς να θροήσει, λιγάκι να κινηθεί η θέλησή του, και είναι έτοιμος να τον βοηθήσει, να του αυξήσει, να του δώσει, να τον ολοκληρώσει και να τον σώσει. Ήθελε ο Χριστός, θέλησε και αυτός, και εκεί που ενώθησαν τώρα τα...

Δύο «θέλω», εξεπήδησε η σωτηρία αυτού του ανθρώπου. Εν πάση περιπτώσει, λέγω, ούτε το όνομα, ούτε το χρήμα, ούτε οι θέσεις τον εκράτησαν ικανοποιημένο. Δεν ικανοποιείται ο άνθρωπος. Νιώθει ένα κενό μέσα. Δώσ' του να πιει σε χρυσά δοχεία. Τίποτα. Δεν ικανοποιείται. Προχτές που μιλούσα περί αχαριστίας, αυτό εν σμικρώ το βλέπουμε στους γονείς, τους οποίους εμείς τους βάζουμε λίγο σε εκείνα τα χρυσά κλουβιά μέσα, που λέγονται ευγηρίας κλουβιά. Θα έχεις τον γιατρό, θα έχεις το φαΐ, θα έχεις, θα έχεις. Δεν γεμίζει του γέρου η καρδιά, ούτε της γριάς. Η γριά θέλει το εγγονάκι, θέλει να έχει το παιδί της στην αγκαλιά το βράδυ, θέλει να πει μια κουβέντα ή θέλει να χαϊδέψει την εγγονούλα.

Ας μην φάει τίποτα. Νιώθει το παιδί του παιδιού του χαρά του, ικανοποίησή του, και ας μην έχει τίποτα. Εμείς κοιτάζουμε να το γεμίσουμε με χρυσά πράγματα. Δεν γεμίζει η καρδιά του ανθρώπου. Και θα το ξέρετε ίσως από ατομικό πειραματισμό αυτό το οποίο σας λέγω. Εν πάση περιπτώσει. Δεν έπρεπε αυτός κανονικά να πάει μπροστά εκεί. Επήγε, ξεκίνησε. Βρήκε λεωφόρο; Όχι. Τι βρήκε μπροστά; Όχλο, κόσμο, βοή, δουλειά. Τι του κάνανε; Του δυσκολεύαν να δει και να πλησιάσει τον Χριστό. Ο κόσμος τι είναι, μπορείτε να μου πείτε; Πού τον έχετε τοποθετήσει τον κόσμο; Πού τον έχετε τοποθετήσει τον κόσμο, μεταξύ των φίλων της σωτηρίας σας ή των εχθρών; Είναι εχθρός ο κόσμος. Ο Χριστός μας λέγει: «Προσέχετε από των ανθρώπων». Και «ὁ κόσμος ὅλος ἐν τῷ πονηρῷ κεῖται». Δεν είπε «προσέχετε εκ των λεόντων», «προσέχετε εκ των θηρίων». Εκ των ανθρώπων.

Άνθρωπος ομι... Μη χριστιανός είναι μεγαλύτερος από το θηρίο. Όταν θα έρθει κατάλληλη στιγμή, ενεργεί κατά τέτοια έννοια που ντρέπεται και ο ίδιος να τα δει εκ των υστέρων και οι άλλοι οι οποίοι τον είχαν για ανώτερον άνθρωπο. Αλλά δεν είχε τα φρένα αυτά που λέγεται Χριστός, ώστε να τροχοπεδήσει σε μια δύσκολη στιγμή, στα νεύρα του, στη σάρκα του, στις επιθυμίες του, στο συμφέρον του. Όταν δεν υπάρχει Χριστός στη μέση, τρελά πράγματα θα ιδείτε και θα βλέπουμε κάθε μέρα. 27 μαχαιριές ο άλλος, επιστήμων, της έδωσε της άλλης, φιλενάδας του, και αυτοί οι οργανοπαίχτες κάτω εκεί στον Αχλαδόκαμπο. Το έκανε ένα θηρίο αυτό; Δεν το έκανε ένα θηρίο αυτό. Μορφωμένος ο άλλος, ο φοιτητής εκεί, είχε δύο-τρία διπλώματα, η φιλενάδα του με δύο διπλώματα, έξω από το παράθυρο την πέταξε κάτω. Τα κάνουν τα θηρία αυτά; Δεν τα κάνουν τα θηρία αυτά. Το έκανε όμως αυτός, και είναι άνθρωπος, και θέλει να λέγεται ανώτερος, και εκεί, εκεί, εκεί, όπου Χριστός.

Ο οποίος ταξινομεί τα πράγματα και κοστολογεί τα πράγματα και δίνει τον σωστό δρόμο στον άνθρωπο. Εν πάση περιπτώσει, ο κόσμος είναι στη σειρά των θηρίων και των εμποδίων και των εχθρών της ψυχής του ανθρώπου. Είναι δεύτερος. Δεύτερος ο κόσμος. Πρώτος είναι η σάρκα. Η σάρκα του ανθρώπου είναι ένας εχθρός. Ο κόσμος είναι ο υπ' αριθμόν δύο εχθρός και έπειτα έρχεται το συμφέρον και ο διάβολος, που είναι τρία, υπάρχουν τρία. Ο κόσμος διαφέρει της σαρκός. Τη σάρκα δεν μπορείς να την αποβάλεις, δεν μπορείς να την κλείσεις έξω. Θα την πάρεις όπου και αν πας κοντά σου και θα σου φωνάζει και θα ζητάει τα δικά της. Τον κόσμο μπορείς να τον κλείσεις. Του κλείσεις την πόρτα, θα του βάλεις το τηλέφωνο κάτω, του γυρίσεις τα οπίσθια, να τον αποφύγεις, μπορείς να τον κλείσεις. Δεν παύει όμως να είναι ένα μεγάλο θηρίο και μάλιστα σήμερα έχει δράσει, είναι ανεξάρτητο.

Το μεγάλο θεριό, ο κόσμος. Οι άνθρωποι σήμερα δεν είναι θεοφοβούμενοι, είναι ανθρωποφοβούμενοι. Αν έγιναν ό,τι έγιναν, έγιναν φοβούμενοι τους ανθρώπους. Ενδιαφέρονται κατεξοχήν για το πιστοποιητικό του κόσμου. Να μην μείνουν πάρα πίσω αυτοί, να είναι σύμφωνοι με τον κόσμο και ο κόσμος να τους λογαριάζει σαν ανθρώπους πολιτισμένους.

Ανθρώπους, δεν ξέρω, προχωρημένους. Συνηγορούν με αυτά τα οποία ο κόσμος ζητάει. Και ξέρετε τι είναι αυτά που ζητάει σήμερα ο κόσμος και ποιος λέγεται ότι είναι προοδευμένος σήμερα. Έχεις, παραδείγματι, αυτοκίνητο, είσαι προοδευμένος, ας είσαι χρεωμένος. Έχεις τηλεόραση, είσαι σύγχρονος άνθρωπος, ας τα χρωστάς αυτά τα πράγματα, ας τα οφείλεις αυτά τα πράγματα. Και αυτά μπορεί να είναι χρήματα ενός πονεμένου, ενός ποιμένα, μιας χήρας, ενός ορφανού.

Έχεις δικαίωμα εσύ; Κάθε στιγμή είναι ο άλλος που παίρνει, ο χριστιανός, το πραγματικό. Μιλάμε για τους ανθρώπους. Άλλο άνθρωπος, άλλο χριστιανός, δυο πράγματα ξεχωριστά. Και άλλο καλός άνθρωπος, άλλο χριστιανός, πράγματα ξεχωριστά αυτά. Η ευθύνη δεν είναι απλή, μεγάλη η ευθύνη, και θα ζητήσει ο Θεός. Γιατί η γυναίκα σήμερα έγινε άντρας; Φοβάται τον κόσμο, δεν βάλει. Την Παναγία την έκλεισε έξω. Γιατί ο γιος έγινε γυναίκα σήμερα; Γι' αυτό. Γιατί η γυναίκα αποφεύγει τα παιδιά σήμερα; Πού να παρουσιαστεί έξω; Θα κριθεί από τον κόσμο, όλοι είναι εναντίον. Ο κόσμος είναι μεγάλο θηρίο. Χαρά στον άνθρωπο που θα μπορέσει να τον νικήσει ή να τον παρακάμψει. Ο Ζακχαίος δεν μπόρεσε να τον νικήσει, δεν έβαλε το στήθος να τον σπρώξει, να τον ωθήσει και να πάει κατευθείαν στον Χριστό· τον παρέκαμψε.

Άφησε τον κόσμο και πήγε με έναν άλλον τρόπο και εξήρθη, ανέβηκε σε ύψος περιστάσεων και από εκεί ήδη βρήκε τη σωτηρία του. Αλλά χρειάζεται ο άνθρωπος να το θέλει, να το έχει μέσα του, να το βάλει κόντρα, όπως το βάζει ο ερωτευμένος, όπως το βάζει ο κλέφτης, όπως το βάζει ο βασιλιάς, και δημιουργεί καταστάσεις που τρίβεις τα μάτια σου εκ των υστέρων: πώς τα κατάφερε, πώς έγινε; Το πείσμα εκεί, να το επιτύχει αυτό το πράγμα. Εμείς αυτό το πείσμα, αυτή την εμμονή, όπως θα μπορούσαμε να πούμε, δεν την έχουμε, δεν την έχουμε. Στο παραμικρό εμπόδιο κάνουμε στην άκρη. Βλέπεις, ζούμε σε κόσμο, βλέπεις εκεί. Ξέρετε ανθρώπους που βγάζουν τη νηστεία από το σπίτι τους, Τετάρτη, Παρασκευή, Σαρακοστή, εξαιτίας που θα έρθει ο κόσμος, θα έρθει μια επίσκεψη. Έξω Χριστέ, έξω Παναγία, έξω νηστεία· δεχόμαστε κόσμο. Πως εμείς ζούμε σε κόσμο. Μεγάλο θηρίο ο κόσμος και είναι ανάγκη ο άνθρωπος να τον παρακάμψει.

Πολλοί άνθρωποι, οι οποίοι δεν μπορούν να νικήσουν αυτόν τον κόσμο, παρακάμπτουν τον κόσμο, φεύγουν στις ερήμους, φεύγουν κάπου μακριά και λοιπά, για να μπορέσουν να αποφύγουν τον κόσμο αυτόν. Γιατί; Διότι τον εντοπίζουν σαν εχθρόν τους και είναι εχθρός. Ο κόσμος δεν προσφέρει σωτήρια πράγματα στον άνθρωπο· ως επί το πλείστον του προσφέρει πράγματα εις απώλειαν, και όποιος άνθρωπος συνθηκολογήσει με τον κόσμο θα συναπολεσθεί με τον κόσμο. Έτσι δείχνουν τα πράγματα μέχρι εδώ. Εν πάση περιπτώσει. Προχωρούμε τώρα πιο κάτω και ερχόμαστε στην περίπτωση αυτού του ανθρώπου. Αναφέρει εδώ ότι «και προδραμών έμπροσθεν ανέβη επί συκομορέαν ίνα ίδη αυτόν, ότι εκείνης έμελλε διέρχεσθαι». Ζύγισε: από εδώ πάει, εκεί θα βγει· τρέχει λοιπόν αυτός από εκεί. Σκεφτείτε αυτή τη στιγμή ποιος από εμάς το κάνει αυτό το πράγμα, ποιος θα αδιαφορεί για τον κόσμο στην περίπτωση αυτή. Γιατί ο...

Αρχιτελώνης αυτός είναι ένα επίσημο πρόσωπο, ένας άνθρωπος ευτραφής πρώτα πρώτα, ένας άνθρωπος καλοντυμένος, με τα μεταξωτά του, με τις ρεπούμπλικες του. Χρήματα έχει, θέση έχει, τρανός είναι. Μπορεί τώρα να τρέχει σαν μικρός μέσα στα σοκάκια και να πάει να αναρριχάται επάνω, σαν τα μικρά που πηγαίναμε και ανεβαίναμε και φτάναμε φωλιές επάνω από τα αυτά; Μπορεί να τα κάνει ένας άνθρωπος αυτά; Να τα κάνει ένα... Είναι σοβαρός άνθρωπος, αλλά ο άνθρωπος τρελαίνεται όταν πρόκειται περί του Χριστού. Γι' αυτό και όλοι λέγονται τρελοί, εκείνοι οι οποίοι ακολουθούν. Αυτός είναι τρελός, δε, αυτόν τρελόν πρέπει να ακούσεις. Δεν το καταλαβαίνει. Είναι τρέλα ο χριστιανισμός, τρελαίνεται ο άνθρωπος. Εύχομαι όμως τέτοια τρέλα του Ζακχαίου να την έχουμε όλοι. Είναι σωτήριος τρέλα. Είναι τρέλα εις απώλειαν και είναι και τρέλα προς σωτηρία.

Λέγω Αυτή την τρέλα να την έχουμε όλοι. Τον φαντάζεστε τον άνθρωπο αυτό; Πρώτα θα έτρεξε όσο μπορούσε γρηγορότερα, να μην τον προλάβει η κουστωδία η οποία ερχόταν από τη λεωφόρο. Δεν ξέρω αν έχετε πάει εκεί πέρα, αν έχετε αξιωθεί και έχετε πάει στους Αγίους Τόπους και έχετε πάει στην Ιεριχώ, εκεί που είναι η συκομορέα, διότι υπάρχει η συκομορέα μέχρι σήμερον. Βέβαια, δεν θάλλει, δεν είναι ζωντανή, διότι έχει ξεραθεί, αλλά την έχουν σκεπάσει από πάνω με τσίγκους και με ελενίτ, για να μη σαπίσει και χαθεί τελείως. Υπάρχει ο κορμός ολόκληρος. Ένα βράδυ, μάλιστα, σας την έδειξα εδώ πέρα, όσοι είμαστε μαζί.

Πού να σας πω, όταν δείτε το μέρος εκείνο και φανταστείτε ότι εδώ πάνω, σε αυτό το κλαδί, ανέβηκε αυτός ο άνθρωπος, θα πείτε: «Θεέ μου!» Και είναι ανάγκη... Ψηλό το κλαδί, να φτάσει στη διακλάδωση επάνω και να κρυφτεί μέσα στο φύλλωμα, διότι ασφαλώς δεν θα πιάστηκε εκεί, ήταν κρεμασμένος απ' έξω. Θα μπήκε μέσα στο φύλλωμα εκεί και από εκεί να τον έβλεπε χωρίς να τον δούνε. Έτσι είναι ψυχολογικά, ανθρώπινα, έτσι φαντάζομαι ότι θα ενήργησε. Για να μπορέσεις, λέγω, να φτάσεις εκεί πέρα, θα πρέπει να φτάσεις σε αυτή τη σκέψη ακριβώς που σου λέω να δεις. Και ανέβηκε και αναφέρει εδώ ότι «και ως ήλθεν επί τον τόπον». Ο άλλος τον ζητάει αυτόν, γιατί αυτός ήρθε «ζητήσαι και σώσαι το απολωλός», και ένα από τα απολωλότα πρόβατα είναι και ο Ζακχαίος, εν προκειμένω. Αναβλέψας είδεν αυτόν, και με τα μάτια τα σαρκικά πλέον, και είπε προς αυτόν: «Ζακχαίε, σπεύσας κατάβηθι», στο όνομά του.

Ταμπέλα; Όχι, δεν είχε ταμπέλα. Ε, πού το ξέρει το όνομά του; Ε, μα είναι και Θεός. Πώς ξέρει ότι εκεί επάνω στο φύλλωμα είναι άνθρωπος; Είναι και Θεός αυτός, δεν είναι μόνο ο γιος της Μαρίας, είναι και ο γιος του Θεού αυτός. «Σήμερον γαρ εν τω οίκω σου δει με μείναι». Μα εγώ, δάσκαλε, Ραββί, να έρθεις κιόλας στο σπίτι μου; Να σε ιδώ μόνο ήθελα. Εσύ τόσο ζήτησες, εγώ τόσο θα σου δώσω. Αρκεί που εσύ ζήτησες, αρκεί που εσύ ξεκίνησες. Τα άλλα θα τα βάλω εγώ. Και πράγματι θα μπορούσαμε πολύ να μιλήσουμε από ατομικό πειραματισμό, ότι λίγα πράγματα ζητήσαμε από τον Χριστό και αυτός μας έδωσε τόσα που ντρεπόμαστε εκ των υστέρων.

Ντρεπόμαστε εκ των υστέρων. Μας έδωσε τόσα και... Δίδει, γιατί είναι πλούσιος, είναι ανοιχτοχέρης, είναι κουβαρντάς, είναι γαλαντόμος ο Χριστός. Δεν είναι τσιγκούνης ο Χριστός, δεν είναι πτωχός ο Χριστός. Εάν ορισμένοι δεν έλαβαν, δεν έλαβαν γιατί αυτοί ήσαν τσιγκούνηδες και δεν άνοιξαν, δεν άνοιξαν, γιατί αυτός δίδει στον άνθρωπο εις πλησμονήν και τον τρελαίνει πραγματικά. Βέβαια, εδώ, στην περίπτωση λοιπόν αυτή, δείχνει τη θεότητά του ο Χριστός και στέκεται και του μιλάει με το μικρό του όνομα: «Ζακχέ». Δεν ξέρω πώς έλεγε το άλλο το όνομα. «Ζακχέ, σπεύσας κατάβηθι». Έλα γρήγορα κάτω. Προς γην σου έχω κατέβει εδώ και σε ζητάω στη γη. Δεν είμαι στον ουρανό, ούτε μεταξύ ουρανού και γης. Αύριο θα σταυρωθώ μεταξύ ουρανού και γης, για να σε ενώσω με τον Πατέρα, για να επιστρέψω. Τώρα κατέβα εδώ. Και όχι μόνο αυτό.

Πρέπει να μείνω. «Σήμερον γαρ εν τω οίκω σου δει με μείναι». Πρέπει να μείνω στο σπίτι σου. Ποιος προσφέρει το σπίτι στον Χριστό, για να ιδεί τα θαύματα του Χριστού; Δεν προσφέρουμε. Και ο άνθρωπος έχει δυο σπίτια: έχει υλικό σπίτι και πνευματικό σπίτι για τον Χριστό. Τα σπίτια είναι κλεισμένα για τον Χριστό τα περισσότερα σήμερα. Ο Χριστός έχει εξοστρακιστεί ή μπορεί να αποτελεί διακοσμητικόν τι πρόσωπον, με μια εικόνα εκεί πέρα στην άκρη, σε κάποιο προσκυνητάρι. Ή αυτός ή η Παναγία, η μητέρα του, ή κάποιος Άγιος που κάνει θαύματα, που τον έχουμε ανάγκη, που είναι θαυματουργός. Όχι για πολλά πράγματα όμως. Και το ξέρετε αυτό το πράγμα. Όταν τα πράγματα είναι δύσκολα: «Παναγία μου, βόηθα! Χριστέ μου, βόηθα! Η Αγία...» Δεν είναι δύσκολα. Και κούνησα το κεφάλι μου όταν διάβασα ότι ένας είχε ένα συγγενή...

Στο νοσοκομείο και περνούσε και ζητούσε θρησκευτικά βιβλία να του πάει. «Έχεις τίποτα για την ώρα του πόνου; Έχεις τίποτα για την αρρώστια; Έχεις τίποτα;» και λοιπά. Του δίνει πράγματι ο βιβλιοπώλης τα ανάλογα βιβλία. Έφτασε μια μέρα· μόλις μπήκε μέσα, κατάλαβε ο βιβλιοπώλης ότι θα ζητήσει βιβλία. Τον ρώτησε: «Πώς πάει ο ασθενής σου;» Λέει: «Είναι καλύτερα». «Ε, ασφαλώς δεν θα θέλεις θρησκευτικό σήμερα βιβλίο». «Όχι», λέει, «να του πάρω κάτι τι άλλο». Θρησκευτικό ήταν όσο δεν πήγαινε καλά. Τώρα είναι καλύτερα· θρησκευτικά τι μου χρειάζονται τώρα; Να διαβάσει κάτι κατάλληλο, αστείο, κανένα φαιδρό, κανένα αυτό. Θρησκευτικά θα διαβάζει τώρα που γίνεται καλά ο άνθρωπος; Απτύμασιμο. Εξετάστε τον εαυτό σας και θα με δικαιολογήσετε. Εγώ δεν είμαι μέντιουμ, ούτε ξέρω να διαβάζω τις καρδιές των ανθρώπων. Ξέρω από ατομικό πειραματισμό.

Τα πράγματα δεν πάνε καλά, είμαστε γονατισμένοι κάτω. Θα πάτε λίγο καλύτερα; Σηκωθήκαμε και πολλές φορές: «Έξω, Κύριε Χριστέ, δεν σε θέλουμε». Όταν σε χρειαστούν, θα σου φωνάξουν και εσένα και την Παναγία Μητέρα. Και εντούτοις μας ανέχεται ακόμη. Και εδώ το βρωμόπιατο αυτό να το κουνάει, να το γυρίσει έτσι, να μην υπάρχουμε καθόλου. Μας ανέχεται ακόμη. Και εμείς το θεωρούμε ότι είναι πάλι η καρδιά μας και ότι αξίζει να το έχουμε αυτό το πράγμα και να ζούμε και να κάνουμε και να απολαμβάνουμε. Εν πάση περιπτώσει. Πώς αισθάνθηκε τώρα εκείνος; Όχι μόνο που αυτός πήγαινε κρυφά και τον ξεσκεπάζει. Δεν τον ξεσκέπασε τώρα τον Ζακχαίο έναντι του εαυτού του, τον ξεσκέπασε και σε όλα τα μάτια του λαού. Από κάτω οι μικροί, οι γυναίκες, οι κύριοι, οι άντρες: «Τον Ζακχαίο!» Είναι αυτός δηλαδή. Τώρα έπρεπε να έρθει κάτω ο κακομοίρης αυτός, σαν την αλεπού που βγαίνει κάτω και γυαλίζει με το μάτι της κότας· έτσι έπρεπε να πέσει κάτω αυτός, όταν του έκανε αυτό.

Ήρθαμε από το φανταστείο, θα πάθαμε στη δουλειά. Δεν ανέβαινε ποτέ επάνω. Εν πάση περιπτώσει, το αποτέλεσμα είναι ότι κατέβηκε και «σπεύσας κατέβηκε και υπεδέξατο αυτόν χαίρων» στον οίκο του. «Εν τω οίκω σου δει με μείναι». Πώς κατέβηκε τώρα; «Φέρτε μου μια σκάλα»; Πώς κατέβηκε; Ασφαλώς αγκαλιάστηκε στο δέντρο και εσύρθη κάτω και κατέβηκε. Τώρα, το ότι έσκισε το μεταξωτό, το ότι έσκισε και το αυτό του, πώς κατέβηκε, δεν ξέρω. Δεν ενδιαφέρει, πιστεύω, για τίποτα εκείνη τη στιγμή, το πώς του ήρθε όταν βρέθηκε αντιμέτωπος, γιατί δεν βρέθηκε αντιμέτωπος με μένα, αντιμέτωπος με τον Θεό. Ο Θεός έχει ακτινοβολία, τα λόγια του έχουν βαρύτητα, σε καθηλώνουν, σε ελέγχουν, σε διαπερνούν. Καταλαβαίνετε σε ποια κατάσταση ήτανε. Τώρα, θυμήθηκε να πάρει την καπαρντίνα του, το παλτό του; Θυμήθηκε να πάρει τη ρεπούμπλικά του; Δεν ξέρω τι.

Εν πάση περιπτώσει, οι δυο ξεκινάνε για το σπίτι και αναφέρει εδώ ότι εμπήκε στο σπίτι και τον υπεδέχθη χαίρων. Τι ζήτησε; Να τον δει. Τι του δίδει; Επίσκεψη στο σπίτι του. Θα του δώσει την ευκαιρία να τον δει από κοντά, να του θέσει τις απορίες του και να πάρει τις απαντήσεις του. Δώστε την ευκαιρία να φάνε μαζί στο ίδιο τραπέζι, να πιούνε από την ίδια καράφα, να χαϊδέψει τα παιδιά του αν έχει, να χαιρετηθεί δια χειραψίας η σύζυγός του: «Από εδώ, από εδώ, δάσκαλε, Ραββί», και λοιπά. Καταλαβαίνετε τι γίνανε εδώ. Και καταλαβαίνετε τώρα: μπαίνει ο Χριστός στο σπίτι, σε αυτό το τραπέζι να το ευλογεί. Έμεινε κλειστό το δωμάτιο αυτό, το σπίτι αυτό έμεινε κλειστό, έκλεισε η πόρτα. Εισήλθε μέσα ένα θηρίο του κόσμου και ο αμνός του Θεού, ένα αρνί για σφάξιμο και ένα θηρίο.

Άνοιξε η πόρτα και μπήκαν. Έπειτα από λίγη ώρα, χωρίς να μας αναφέρει εδώ ο Ευαγγελιστής ποια η συζήτηση μεταξύ των, τι τον ερώτησε, ποια απάντηση πήρε, πού τον έφερε εν πάση περιπτώσει ώστε να πει αυτά που είπε, που διαβάζουμε στο ανακοινωθέν. Διότι έπειτα από αυτή τη συνάντηση βγήκε ένα κοινό ανακοινωθέν, το οποίο λέγεται το εξής:

«Σταθείς δε Ζακχαίος είπε προς τον Κύριον· ιδού, τα ημίση των υπαρχόντων μου, Κύριε, δίδωμι τοις πτωχοίς, και ει τινός τι εσυκοφάντησα, αποδίδωμι τετραπλούν». Αυτό ήταν το ανακοινωθέν. Το αποτέλεσμα αυτής της συναντήσεως με τον Χριστό ήταν να γίνει φτωχός σε λίγη ώρα ο πλούσιος αυτός. Τι δηλαδή διακρίνουμε εδώ;

Μετάνοια.

Μετάνοια εμπράκτως. Εμείς μετανοούμε χωρίς να αποκαθιστούμε τις αδικίες, τα κλεμμένα, τα αδικημένα, τα λόγια που έχουμε πει, την πικρία που έχουμε φορτώσει στον άλλον και λοιπά, και έχουμε τη γνώμη ότι είναι τακτοποιημένο. Αυτή τη μετάνοια έχει ανάγκη ο άνθρωπος. Ναι μεν να συναντηθεί με τον Χριστό, αλλά και εμπράκτως να...

Αποδείξει ότι πιστεύει σε αυτά που του είπε ο Χριστός. Όταν έκλεισε η πόρτα, απ' έξω μείναν ορισμένοι. «Ιδόντες πάντες», Φαρισαίοι, γραμματείς, διάφοροι που ήσαν κοντά, «διεγόγγυζον λέγοντες ότι παρά αμαρτωλώ ανδρί εισήλθε καταλύσαι». Τέτοιο σύμφωνο. Και υπάρχουν και μέχρι σήμερα άνθρωποι οι οποίοι πιστεύουν ότι ο Χριστός έχει να κάνει με τους Αγίους, όχι με τους αμαρτωλούς. Άγιος είναι, μα ο Χριστός λέει ήρθε για τους Αγίους; Ήρθε για τους αμαρτωλούς. «Ουκ ήλθον», λέει, «καλέσαι δικαίους, αλλά αμαρτωλούς εις μετάνοιαν». Και ανάγκη δεν έχει ο υγιής· έχει ο άρρωστος ανάγκη του γιατρού. Γιατί σκανδαλίζεσαι; Θεός. Για σένα, Φαρισαίε τυφλέ, ο αρχιτελώνης αυτός δεν είναι μία πληγή; Δεν είναι ένας που σου πίνει το αίμα εννόμως; Με νόμο έχουν κατορθώσει, νόμος...

Σου πίνει το αίμα και να μην φοβάται τίποτα. Αν λοιπόν είναι μια ευκαιρία αυτός που ακούς τόσα θαύματα που κάνει, να τον μετατρέψει αυτόν, να τον κάνει έναν άνθρωπο διαφορετικό, όπως και τον μετέτρεψε. Αυτό το θηρίο που μπήκε μέσα έπειτα παρουσιάζεται πρόβατο. Δίδει κρέας, δίδει μαλλιά, δίδει γάλα, δίδει τα πάντα. Αυτό το θηρίο που έτρωγε τους άλλους τώρα τρώγεται, τώρα δίδεται, τώρα καταναλίσκεται από τους άλλους. Ποιος την έκανε την αλλαγή αυτή; Αυτός ο μεγάλος γιατρός. Αυτός δεν είναι ο αμαρτωλός· είναι αυτός που ήρθε να τακτοποιήσει την αμαρτία. Και σαν τέτοιον θα πρέπει να τον έχουμε και εμείς υπόψη, Χριστό, μέσα στη διάβα μας και μέσα σε αυτή τη ζωή μας.

Εν πάση περιπτώσει, το αποτέλεσμα είναι ότι ο άνθρωπος αυτός απέδωσε δικαιοσύνη και μάλιστα πολλαπλάσια δικαιοσύνη. Ήταν το ένα προς δύο, αυτός το έκαμε τέσσερα.

Περιουσία θα μπορούσε να δώσει και έδωσε τη μισή περιουσία, δηλαδή έγινε φτωχός σε λίγα λεπτά. Έγινε πλούσιος όμως εν Χριστώ. Αυτό είναι το θέμα. Πολλοί από εμάς, για να μην φτωχύνουμε κατά κόσμον, για να μην χάσουμε τον κόσμο, για να μην χάσουμε το όνομα, για να μην χάσουμε τις συντροφιές, για να μην χάσουμε τις αποταμιεύσεις, τις άδικες και λοιπά, και τις κατακτήσεις και τις αποκτήσεις, αφήνουμε τον Χριστό στην άκρη. Άνθρωπε, γνώριζε το εξής: ο Χριστός κοστίζει, ο Χριστός κοστίζει. Ανώδυνον Χριστόν μην περιμένεις. Ο Χριστός κοστίζει και σε σάρκα κοστίζει και σε κόσμο κοστίζει και σε εγώ κοστίζει και σε συμφέρον κοστίζει και στα πάντα κοστίζει ο Χριστός. Αλλά είναι αυτός ο οποίος υπόσχεται στον άνθρωπο άλλη ζωή. Ο κόσμος εδώ δεν υπόσχεται τίποτα. Αυτός υπόσχεται και από εκεί, από τον τάφο.

Σε αυτόν τον κόσμο πολλοί άνθρωποι βρίσκουν την ειρήνη τους, τη γαλήνη τους, κοιμούνται πλέον ήσυχα, δεν έχουν εφιάλτες, δεν κινδυνεύουν, και την άλλη ζωή έχουν εξασφαλισμένη. Τι διεγόγγυζον; Πώς αυτός πήγε; Πήγε διότι ήταν ο άρρωστος. Αν πηγαίνει ένας γιατρός στον άρρωστο, είναι σοβαρό θέμα; Να δεις έναν γιατρό να πάει σε έναν καρκινοπαθή, που πάει σε έναν άλλον, ξέρω εγώ, με βαριά αρρώστια· αυτός είναι ο προορισμός. Αυτοί δεν τον δέχονται τον Χριστό έτσι, σαν γιατρό, σαν σωτήρα που ήρθε για το απολωλός. Γι' αυτό και ακριβώς διεγόγγυζον. Ο κόσμος δεν το θέλει αυτό. Όταν βλέπει τον άνθρωπο να έρχεται σε επαφή με τον Χριστό, αγριεύει ο κόσμος. Βλέπει διαφορετικά τα πράγματα και σου μπαίνει εμπόδιο. Αδιαφορήστε για τον κόσμο, αδιαφορήστε. Σας λέγω, η πόρτα αυτή, αλλά ξανάνοιξε η πόρτα και μυστηριωδώς αυτός ο άνθρωπος άλλαξε.

Έγινε διαφορετικός άνθρωπος. Όπως σας είπα, από θηρίο έγινε πρόβατο. Από εκεί που έτρωγε, κατασπάραζε, κατασπαράζεται σήμερα και δίδει και αποκαθιστά. Εξετάστε τις δοσοληψίες σας με τον κόσμο και με τον Θεό και φροντίστε να τις τακτοποιήσετε τώρα. Μην αναβάλλετε την τακτοποίηση αυτών των υποθέσεών σας. Αν έχετε αδικήσει κόσμο, φροντίστε να επιστρέψετε επίσης. Είναι τα μόνα τα οποία δεν ξεχνιόνται. Είναι από τα μόνα από τα οποία ο άνθρωπος δεν μπορεί να αποδεσμευτεί ούτε στον Άδη, ούτε ο θάνατος. Εάν, παραδείγματι, εγώ αποθάνω και αναστηθώ, η γυναίκα μου δεν είναι γυναίκα μου και εγώ δεν είμαι άντρας της. Ο θάνατος διέλυσε τον γάμο, όπως λέει ο Παύλος.

Εγώ έχω ζημιώσει κάποιον, έχω κλέψει κάποιον, έχω αδικήσει κάποιον... Κατακρατώ, μα το οικόπεδο, μα το διαμέρισμα, μα, Και αποθάνω και αναστηθώ, είμαι χρεωμένος. Είμαι υποχρεωμένος να πληρώσω. Έχετε ακούσει ότι, δεν ξέρω αν είναι αλήθεια, υπάρχει ένας νόμος για τους εργάτες που δεν παραγράφονται ποτέ, όχι ηλικία, όχι ό,τι θέλει να γίνει. Δεν παραγράφονται τα χρέη. Ό,τι οφείλει στον εργάτη, που είναι ιδρώτας του, που σε δούλεψε...

Το πληρώ, στην άλλη ζωή θα το πληρώ.

Και τέτοια πράγματα. Σκεφτείτε πόσο είναι τα θέματα του Θεού. Πολλοί μας ελεγχόμεθα από τη συνείδησή μας, όχι μόνο αφού ακούμε αυτά, αλλά και χωρίς να ακούμε αυτά, διότι η συνείδηση αντιπροσωπεύει αυτή του Θεού, ανάβει ένα κόκκινο φωτάκι μέσα και υπενθυμίζει τον άνθρωπο. Διαφορετικά, αν εμείς βάζουμε κάλυμμα επάνω και θέλουμε να βλέπουμε μόνο τα πράσινα και δεν θέλουμε να βλέπουμε και τα κόκκινα.

Όταν η συνείδηση σου υπενθυμίζει, μην την αντιπαρέρχεσαι. Να το συζητήσεις. Μα δεν τακτοποιείται όπως έχει γίνει. Ρώτησε τον Θεό. Δεν ξέρω, ρώτησε τον Θεό. Εγώ έχω κάνει αυτό και αυτό και το αναγνωρίζω, με αυτό που με ενθυμίζεις, με αυτό που άκουσα, με αυτό που διάβασα, με αυτό που είδα σε ένα όνειρο, γιατί έχουμε και εφιάλτες μας, τα οποία ενθυμίζουν αυτά τα πράγματα. Πες μου τι θα κάνω, πώς θα τακτοποιήσω αυτό; Δεν τακτοποιείται τώρα όπως έχει γίνει. Θα σου υποδείξει τρόπο. Καταπιάσου το, δες το, μη του αντιπαρέρχεσαι, συζήτησέ το, βάλ' το στην προσευχή σου, ζήτησε και από άλλους προσευχή για τη δύσκολη περίπτωσή σου, διότι πρέπει να μη σύρεις τον κόσμο πίσω. Η δικαιοσύνη θα γίνει εδώ και η μετάνοια του ανθρώπου είναι διά της τακτοποιήσεως της δικαιοσύνης του Θεού. Πρέπει να γίνεται διά ταυτοπαθίας. Έκλεψες; Να επιστρέψεις.

Αδίκησες; Να αποκαταστήσεις. Βλαστήμησες; Να ευλογήσεις. Το ακριβώς αντίστοιχο, για να μπορέσεις να κλείσεις την πληγή. Θυμόσαστε τον Πέτρο, πριν ο Χριστός μας αναληφθεί, τι του έκαμε σε ένα τραπέζι; Ηρώτησέ τον, λέει: «Σίμων Ιωνά, αγαπάς με πλέον τούτων;» Λέει: «Ναι, ξέρεις, Κύριε, ότι φιλώ σε». «Ποίμαινε τα πρόβατά μου». Δεύτερη φορά: «Σίμων Ιωνά, αγαπάς με πλέον τούτων;» «Κύριε, εσύ ξέρεις ότι φιλώ σε». «Ποίμαινε τα αρνία μου». Τρίτη φορά: «Σίμων Ιωνά, αγαπάς με πλέον τούτων;» Θύμωσε ο Πέτρος. Το είπα μια-δυο. Και γιατί κλωτσάς, Πέτρε; Δυο τρύπες είχες ανοίξει με την άρνηση; Δεν είχες ανοίξει τρεις; Πώς θα κλείσεις δύο; Τρεις φορές δεν με αρνήθηκες; Τρεις θα ομολογήσεις, και στο κάνω για καλό σου.

Εγώ φεύγω αύριο. Τι θα γίνει αυτό που έχεις ανοίξει με τις τρεις αρνήσεις; Ευχαριστώ. Ομολογίες για να κλείσουν οι τρεις πόρτες της αρνήσεως. Αυτό το θέμα, λοιπόν, της ταυτοπαθίας είναι μεγάλο πράγμα. Τον άνθρωπο τον βάζει στη θέση του. Εμείς είμαστε εγωιστές, κάνουμε ζημιά και πάμε και εξομολογούμεθα. Ναι, εκείνο που ζημίωσες, αυτόν που αδίκησες, αυτόν που κατηγόρησες, αυτόν που τον διέσυρες, το ξέρεις; Αυτό το πράγμα θα πληρώσεις. Και ότι είσαι φονιάς στο σημείο αυτό. Πόσοι δεν έχουμε διασύρει την οικογένεια του άλλου, τη γυναίκα του άλλου, την κοπέλα του άλλου; Πόσοι δεν έχουμε ηθικά εκτελέσει ανθρώπους; Έχετε υπόψη μια περίπτωση που αναφέρεται στον Όσιο Εφραίμ τον Σύρο, που κάποτε ο Όσιος Εφραίμ επήγαινε στην Αλεξάνδρεια και ενύχτωσε, δεν πρόλαβε να μπει στην πόλη και έμεινε απέξω, σε ένα ποιμενοστάσιο εκεί πέρα ενός γνωστού του. Και τη νύχτα πήγανε και τον έκλεψαν αυτόν τον τσοπάνο.

Όταν επελήφθη η αστυνομία, έβαλαν την κατηγορία στον Άγιο ότι αυτός πήγε επί σκοπώ εκεί, είχε συνεννοηθεί με άλλους, πήγε για να τον απασχολήσει και λοιπά, για να κλέψει. Ο Άγιος μέσα, ως δεν πρέπει, δεν είχε κάνει τίποτα ο άνθρωπος. Όταν μπήκε μέσα, βρήκε και δύο άλλους, οι οποίοι και οι άλλοι δύο ήσαν πικραμένοι, όχι τόσο γιατί ήσαν στη φυλακή, όσο γιατί είχανε καταδικαστεί αδίκως. «Τι έκανες, πάτερ;» «Κύριος οίδε, τίποτα, τέκνα μου». «Δεν έρχεται έτσι», λέει, «κάτι θα έχεις κάνει». «Τίποτα». «Μα είναι άδικος ο Θεός; Δεν είσαι καλόγερος;» Λέει: «Ναι». «Και κάθεσαι καλόγερος», του λέει, «ακόμη; Επέτρεψε ο Θεός να αδικηθείς και να μπεις εδώ και κάθεσαι καλόγερος;» «Τι να κάνουμε», λέει, «παιδιά μου;» Τι να κάνει; Ό,τι σκεφτόμαστε να κάνουμε και εμείς.

Σκέπτεσαι να τον βλαστημήσεις, γιατί εμείς είμαστε άδικα εδώ. Πώς είστε άδικοι; Ακούει τώρα την ιστορία του καθενός. «Εγώ έχω δικαστεί για φόνο τον οποίο δεν έκανα, και αυτός έχει δικαστεί για φόνο τον οποίο δεν έκανε, και εσύ έχεις δικαστεί τώρα για κλοπή την οποία δεν έκανες. Πού είναι ο Θεός και πού είναι η δικαιοσύνη του;» Όμορφα πράγματα, δικαιολογημένα, αληθοφανή, εύλογα. Κόκαλο ο Γέροντας, τι να πει; Εν πάση περιπτώσει, είπαμε, τότε πήγε, πρώτη βραδιά, πού να του πάει ύπνος; Άρχισε να προσεύχεται και να ζητάει από τον Χριστό να του αποκαλύψει τι γίνεται εδώ. Πώς έχει το θέμα; Καλά, εγώ είμαι καλόγερος ή είμαι ένα τομάρι; Αυτά ο Θεός θέλει να με κάνουν, να με κάνουν κομμάτια. Αλλά τούτοι εδώ οι άλλοι, ο λαός, γιατί να σκανδαλίζεται; Γιατί επιτρέπει την αδικία; Εκεί, λοιπόν, που τα έλεγε με τον Κύριό μας και ήταν μεταξύ ύπνου και εγρηγόρσεως, του επισκέφθηκε ένας επιβλητικός φίλος, κύριος, και του θέτει το εξής ερώτημα: «Τι κάνεις, γέροντα, εδώ;» Πετάχθηκε αυτός. «Τι κάνω», λέει, «δεν βλέπεις;»

«Τι προσεύχεσαι;» «Προσεύχομαι στον Κύριο», λέει, «να μου ερμηνεύσει αυτή την αδικία που έχει γίνει εδώ πέρα». «Ποια είναι η αδικία;» «Εγώ», λέει, «κατηγορούμαι ως κλέπτης και αυτοί οι δύο κατηγορούνται, ο μεν ένας ως φονεύς και ο άλλος ως φονεύς, και εγώ ως κλέπτης. Τι οφείλουμε να πληρώσουμε εμείς; Πώς; Και εγώ πιστεύω ότι οι άνθρωποι άδικα έχουν κατηγορηθεί». «Άκουσε», του λέει, «μη σφαλλείς, ο Θεός είναι δίκαιος. Αυτός ο πρώτος», του λέει, «που κοιμάται σε αυτό το κρεβατάκι εδώ» — αυτοί κοιμόντουσαν, δεν ήξεραν τι γίνεται τώρα με τον Γέροντα — «αυτός ο πρώτος επήγε κάποτε», λέει, «στο ποτάμι να κόψουν ξύλα με έναν άλλον. Και ο άλλος εγλίστρησε και του φώναξε: “Τρέξε πιο κάτω να με πιάσεις”, και λοιπά. Και αυτός αδιαφόρησε», λέει. «Και ο άνθρωπος επνίγηκε και έχει χρεωθεί αυτός γι' αυτό τον θάνατο». Κόκαλο, όταν άρχισε να ακούει τέτοια παράξενα. «Ο άλλος», του λέει, «πιο κάτω, προς την πόρτα, που κοιμάται...»

«Ήρθε», λέει, «σε λόγια με έναν προύχοντα στο χωριό του, δυνατός άνθρωπος εκείνος, και διότι δεν μπορούσε να του βάλει», λέει, «κάτω διά χειρός ή να τον χτυπήσει ή να του μιλήσει, να του κάνει κ.λπ., του κατηγόρησε το κορίτσι του ως ανήθικο. Και αυτό θεωρείται από τον Θεό ως φόνος ηθικός και έχει και πληρώνει αυτό. Αυτό το λογαριάζει και αυτό στα μάτια του Θεού και στη δικαιοσύνη του Θεού. Εσύ, όταν ήσουνα μικρός, έπαιζες, δέκα-έντεκα χρονών, και πήγες και απόλυσες μιας κυράς μια μοσχάρα και την έχασε τη μοσχάρα. Την πήρανε», λέει, «οι χασάπηδες, τη σφάξανε και την κλαίει ακόμα αυτή τη μοσχάρα η κυρά. Αυτή πληρώνεις», του λέει, «τώρα». «Ε, να, και το είπα, δεν είναι το θέμα». Τον ερώτησε.

Λέει: «Εγώ τα πούλησα όλα ό,τι είχα και τα έδωσα, τα μοίρασα», λέει, «στους φτωχούς. Ακόμα», λέει, «τη χρωστάω και η δαμαλίδα;» «Εκείνα», του λέει, «τα έδωσες σε ελεημοσύνη. Εκείνο είναι χρέος, δεν το έχεις ξεχρεώσει». Πόσοι από μας απ' τα κλεμμένα δεν φτιάχνουν πολυελαίους; Πόσοι απ' τα κλεμμένα δεν κάνουν εικόνες; Πόσοι απ' τα κλεμμένα δεν παντρεύουν ορφανά κ.λπ.; Δεν λαμβάνονται υπόψη. Μα και τόσο...

Βλέπει διαφορετικά. Και ας το προσέξουμε αυτό το πράγμα, πολύ διαφορετικά. Σε μια συνάντηση και μόνο με τον Χριστό αλλάζει η φύση του ανθρώπου, αλλά το θέλει ο άνθρωπος. Παρακάμπτει το εγώ του, παρακάμπτει τη θέση του και τον κόσμο, και σκέφτεται με τον Χριστό. Τα πράγματα άλλαξαν αμέσως. Πώς άλλαξαν δεν ξέρω και πώς αλλάζουν δεν ξέρω. Αν με ρωτήσετε εμένα πώς τα πράγματα που αγαπούσα χθες τα μισώ σήμερα...

Πώς τα πράγματα τα οποία μισούσα εγώ χθες τα αγαπώ σήμερα, δεν ξέρω να σου απαντήσω. Ξέρω τι έγινε. Δεν ξέρω να σου πω πώς έγινε, όμως. Είναι μυστήριο. Γι' αυτό και ακριβώς υπάρχει μια αγκύλη εκεί που μπήκε μέσα ο Χριστός με τον Ζακχαίο και κλείνει. Και έπειτα υπάρχει μια άλλη αγκύλη που ανοίγει και μας λέει τι έγινε. Αλλά το τι διεμείφθη δεν μας το λέει. Πώς έγινε η μετατροπή αυτού του ανθρώπου; Γιατί δεν το λέει; Δεν ήξερε αυτός που γράφει διά Πνεύματος Αγίου; Ο Λουκάς δεν ήταν μπροστά που έλαβαν χώρα τα γεγονότα. Τα γράφει διά Πνεύματος Αγίου. Πώς δεν γράφει και αυτή τη λεπτομέρεια; Ποια ήταν η στιχομυθία μεταξύ του Κυρίου και του Ζακχαίου; Ε, να ξέρουμε πώς έγινε. Μη ρωτάς πώς έγινε. Η μεταβολή του ανθρώπου είναι μυστήριο. Το πώς γίνεται δεν ξέρει ο άνθρωπος. Η Εκκλησία μας έχει μερικά λόγια που λένε τα εξής, θα τα ενθυμείστε κι εσείς.

«Ψυχή ζωούται, καθαίρεται, υψούται, λαμπρύνεται, τη τριαδική μονάδι ιερουργουμένη». Αλλάζει η φύση του ανθρώπου ιερουργουμένη. Πώς; Δεν ξέρεις πώς αυξάνουν τα μαλλιά σου, πώς αυξάνεις εσύ και σταματάς σε ένα μέρος και να σε τραβάνε έπειτα και να σε κρεμούνε έπειτα, δεν μεγαλώνεις. Και λέγει ο Χριστός: «Τις δύναται προσθείναι επί την ηλικίαν αυτού πήχυν ένα;» Ένα μπόι, φίλε, μπορείς να προσθέσεις; Δεν μπορείς να προσθέσεις. Πας εκεί που θέλει. Αυτά είναι μυστήρια πράγματα. Ότι γίνεται έτσι, είναι. Το πώς γίνεται, όμως, δεν ξέρει ο άνθρωπος. Μη ρωτάς, λοιπόν, το πώς θα γίνει αυτό. Μην το ρωτάς. Τρέξε μόνον να συναντηθείς με τον Χριστό και βάλε Αυτόν. Δώσ' του δε ολόκληρο το φάκελο. Μη βγάζεις από μέσα ορισμένα και τα κρατάς. Ανάλαβέ με.

Τι θα διατάξεις; Εγχείρηση; Εγχείρηση. Έμπλαστρο; Έμπλαστρο. Τι θα διατάξεις; Να γίνω φτωχός; Να γίνω φτωχός. Τι θα διατάξεις; Να σωθώ θέλω μόνο. Να σωθώ θέλω. Αυτό δεν το φωνάζει ο άνθρωπος. Ζητάει τον Χριστό βοηθό στις ανάγκες του, όπως είπα γρηγορότερα. Ζητάει τον Χριστό στις δεινότητές του και στους φόβους του. Τον ζητάει. Αλλά αν ο Χριστός υποδείξει έναν επώδυνο τρόπο, όπως θα λέγαμε, δεν είμαστε διατεθειμένοι να τον ακολουθήσουμε. Αν μας τον υποδείξει ο χειρουργός, ότι ξέρεις, θα γίνεις κομμάτια πάνω σε αυτό και με όχι βεβαία την αποθεραπεία, με ποσοστά, και σε βάνει να υπογράψεις, και το υπογράφει αυτό το πράγμα. Πώς δεν υπογράφει μπροστά σε αυτόν τον μεγάλο χειρουργό, τον Χριστό;

Ο οποίος σε βεβαιώνει από τα προτέρων ότι θα είναι επώδυνον στο εγώ, στον κόσμο σου, θα είναι επώδυνον, αλλά θα είναι σωτήριον στην ψυχή σου. Γιατί; Αγαπητοί μου, εάν απολεσθώμεν, θα απολεσθώμεν διότι εμείς το θέλουμε, όχι ότι το θέλει ο Θεός. Πολλές προϋποθέσεις μάς δημιουργεί καθημερινώς και χαρά σε εκείνον ο οποίος θα θελήσει να τις εκμεταλλευτεί. Εύχομαι, με τις πρεσβείες της Παναγίας Μητρός του Κυρίου και πάντων των Αγίων, να προκύψει μικρή ωφέλεια και από αυτά που είπαμε το βράδυ.