The Pierced Side of the Lord (Part 4)

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

This evening we continue, with the help of the Lord and the grace of our Most Holy Theotokos, whose holy person is the chief subject of our discussion. Those of you who were with us on the other evenings

will remember that we are making an effort—as I can also see from my notes—to present something beyond Holy Scripture, which everyone reads; that is, the whole world reads it, and all the European heresies read Holy Scripture. Beyond Holy Scripture, then, we are trying to show another side as well, one that demonstrates that our faith is true. The side we are presenting is the Tradition that has been handed down and gathered together. In it we have the Annunciation, Holy Scripture, the Resurrection, the Apocalypse, the Annunciation; testimony from the all-holy Tomb of our Lord in Jerusalem, from the Light of the Resurrection given to us Orthodox each year, and from the Holy Synods and their miracles;

from the holy relics, which remain with us to this day and work miracles—something no one else possesses—and from the events surrounding the person of the Theotokos, a person who transcends the ages and who has appeared in the life of faith from the foundation of the world.

We also came to the icons of our Most Holy Theotokos from the first centuries, icons not made by human hands; and last night we dwelt on the icons of the Apostle and Evangelist Luke. As tradition holds, and as I said, they remain to this day. And since they have survived to this day—and are, indeed, icons of the Most Holy Theotokos—

the Most Holy Theotokos herself has the authority to preserve them, and icons are necessary for the whole body of the faithful who bear the name of Christ. We also wanted examples of the power of holy icons from the negative side: that is, from Satan’s own admission of how he regards holy icons. We can understand this, because one of the first concerns of those opposed to the Orthodox Church, as soon as they approach our homes, is to tell us to take down the holy icons. They must come off the walls; they stand in their way. And you know that once the icons are gone, the persons depicted in them also depart from our lives, and then follow the consequences that you know better than I do. Continuing, then, with the holy icons of our Most Holy Theotokos,

through which it is shown that the Orthodox faith, which preserves the icons, is right—for all these things occurred among us before those people appeared—I do not know whether you have ever considered this. Forgive me for making this digression, but have you ever considered who these people are who claim that their faith is the true one? They are people who cannot withstand the testimony of history; they cannot bear to acknowledge it. To the Protestant world we ask, “Sir, when did you appear?” In 1519. So for fifteen hundred years there was no Church? We have never sat down seriously to consider why Protestantism arose as it did. Where can a Protestant trace himself back to? He falls into the arms of Luther in 1519. Protestantism came even later

than the Latins of the Papacy. Go farther back, gentlemen, and where do you arrive? In 1054, in the arms of the Pope. Take the Jehovah’s Witnesses. Go back, gentlemen, and where do you arrive? In the arms of Russell. Only the Orthodox Church can reach all the way back to the upper room, where the tongues of the Holy Spirit descended upon and illumined the Apostles. How, then, can we now say that these people found the truth after sixteen centuries, while for sixteen centuries mankind was blind, with no light and nothing of substance? The things we are discussing were ours sixteen centuries ago and have been ours ever since—from the very cradle, so to speak, of Christianity. We did not discover them just now; and if we discuss them, it is not a matter of saying

that yours are good, ours are good, or that they belong to someone else’s way of thinking.

These things have stood the test of time. Even if the so-called churches were examined solely from a historical standpoint, we would see that they cannot endure the test. There is only one Church that can claim the place of honor—and does claim it—because she is connected with the upper room and with the first Church. Everything we have presented on these evenings predates those groups and, as I said earlier, reveals the truth of our faith. When we possess icons painted by the Apostle and Evangelist Luke, how can you now tell me that the early Christians had no icons, that we are idolaters, that Christians were idolaters for sixteen centuries? And how have these icons survived until today? Is not the manner of their preservation miraculous? When you see an angel stand before an icon and teach the Orthodox, “You will not sing only ‘More honorable than the Cherubim’; you will sing, ‘It is truly meet to bless you, the Theotokos,’” and so forth—

an angel comes down from heaven and teaches the hymn “Axion Estin” in Greek, writing it with his own hand upon a stone because there is no paper or pencil. Tell me, what is this? Did he come to make us idolaters? Did he come to make us venerate pieces of wood, as they choose to call the holy icons? Is that why he came? I do not know about others, but even if my life depended on it, I would not believe that. I hold fast to this. It strengthens me. On this I stand. And I believe that this is truly ours. That is the conclusion I want to draw. You know that for six hundred years now, on the Holy Mountain, there has been the icon called “Axion Estin,” which I showed you the night before last when I was speaking about Karyes.

You know that it was kept in a hut. One Saturday evening the elder went up to the katholikon at Karyes for the Divine Liturgy, as they all used to do. When we say “katholikon,” we mean the principal church, the center; we do not mean anything papal, so do not be surprised. It is called the katholikon; it has chapels as well as the main church, and this main church is called the katholikon. Everyone went there for the Divine Liturgy, while the elder left his monk behind. “Say your canon, your rule of prayer,” he told him, “and I shall return in the morning.” The monk received another monk as a visitor and gave him hospitality for the night. Then, at about one in the morning, when they customarily rise, they got up to say their rule of prayer. The visitor also rose to pray with him, and when

they reached the hymn to our Most Holy Theotokos, the “More Honorable,” when they offer incense and so forth—as we also see in our own Church when we attend the morning service—

the visitor interrupted him and said, “Please, listen. You will not sing only the ‘More Honorable’; you will sing what I am about to teach you.” And in an angelic melody he began to chant, “It is truly meet to bless you, the Theotokos,” and so forth. The monk stood there open-mouthed. “Very well,” he said, “but let us write it down somewhere. How am I to remember it and repeat it to my elder in the morning?” “Bring paper and a pencil.” There was neither paper nor pencil. “Then bring a stone, bring a slab.” And this guest rose and wrote “Axion Estin” upon the stone with his hand, as though writing in dough, leaving the letters in relief, just as I showed you. And from that time onward we have had the “Axion Estin.” When the elder returned in the morning, the monk remembered both the melody and the words and began to chant it. Thank you.

From that time onward we have had the “Axion Estin,” and this holy icon still exists. Indeed, if you remember, when King Paul was alive and ill, they brought this icon, the “Axion Estin,” to Athens. It remains to this day. So what can anyone come and tell me now? Can he say, “Take it and burn it. It is an idol; throw it away”? How could such a thing be done? Can it be done? It cannot. It simply cannot be done—what else can we say? If someone had the strength to cast the icon away and it reached the Holy Mountain, could anyone stand before it when everyone else falls to their knees? For there we have all the evidence that can help and strengthen a person in the conviction that God is here—I emphasize it again: God is here, in God’s Orthodoxy. Those other people who have gone so far as to say that we do not possess the truth are mistaken. On this subject...

I also spoke about the icon of the Portaitissa. To this day that icon remains there and fills humanity with wonder. Foreigners in particular arrive with guidebooks in hand to visit the Garden of the Most Holy Theotokos, but when they reach the icon, they raise their hands in amazement. This is an event from the seventh century, from the time of Iconoclasm. Where were you in the seventh century, Mr. Protestant, to tell us that icons are idols and pieces of wood, and that we should burn and trample them? Where were you? A poor widow had hidden this icon in Constantinople, but when she could hide it no longer, she and her son secretly carried it to the sea at night and cast it into the water. She said, “Protect yourself, my Most Holy Theotokos, for I can no longer protect you. And protect me as well.” The icon moved away standing upright—she saw it departing upright, not lying on its side, but upright. It came to the Holy Mountain, and I told you the events surrounding the way they brought it out of the sea.

At the place on the shore where they set it down, it caused a holy spring to flow, and it flows to this day between the Holy Monastery of Iviron and the Holy Monastery of Philotheou. Walk three or four hundred meters from Iviron toward Philotheou, right by the sea, and the blessing of water from that holy spring is still there today. The icon also remains there to this day, giving assurance to the fathers of the Holy Mountain: “As long as you see me here, do not be afraid. But when you see that I have departed from here, do not even stop to take your walking staffs; leave at once.” And so they take comfort. This year, moreover, the Holy Monastery of Iviron celebrated its thousandth anniversary. My son, who was present at the vigil, told me by telephone about it. That vigil lasts fourteen or fifteen hours, from nine in the evening until eleven or twelve the next day; it is the vigil of the Theotokos.

The vigil lamp that I showed you last night swung in a festal manner from the evening, throughout the whole night, and into the following morning, until they chanted the beatitudes of the service. So I ask: when we possess such tangible evidence, how should we regard those who reject it? We should probably feel sorrow for them. Is that not so? Here is another example. Many of you will know it and have heard of it, though you may not know its history. Do you know that there is an icon of the Most Holy Theotokos called the Three-Handed Theotokos? It truly does have three hands. It exists, and its story also belongs to the seventh century—not to the fifteenth or the twentieth century, but to the seventh. It is connected with Saint John of Damascus. I shall tell you the story.

Saint John of Damascus was secretary to a ruler, and he was accused of passing the ruler’s secrets to his enemies. The ruler became so enraged that, without any trial, he cut off John’s right hand just above the wrist and hung it in the public square as a warning to others. John of Damascus asked for his hand to be returned. “It is a lie, of course—a slander,” he said. “It is not true.” The hand of Saint John remained hanging in the square all day. Toward evening, two of John’s friends went to the ruler and said, “Enough.

This hand, which was accused of treachery, has been publicly disgraced as much as it deserved, as one might put it. Let it now be taken down.” I do not know how, but the ruler consented to return John’s hand. His wound here was already bandaged—you understand; how the man had bound it or what he had done, I do not know. That evening his severed hand was also given back to him. He took it and went to a small chapel of the Most Holy Theotokos that he had. There he knelt, holding the severed palm at the wrist against his other arm, and began to pray to her: “Take it upon yourself to restore this hand to me, and I shall use it for your glory.” Amid his tears, his pain, and his weeping—amid all that he endured—he fell asleep there...

before the icon of the Most Holy Theotokos. As soon as he fell asleep, he saw our Most Holy Theotokos standing before him. She said, “I have heard you. It will happen as you have said. But take care to remain faithful to your promise.” You know how a hungry man dreams of bread. Since he was devout and ardently desired this, he thought it was merely a dream, though he longed for the dream to be real. Then he awoke and gradually came to himself. He realized that he was no longer in pain and that he felt somewhat better. He tried to touch that wounded, severed hand, but was suddenly overcome with astonishment when he saw that his palm had been joined back onto his arm and that his hand was whole. You can imagine what...

You can imagine what happened to this holy man at that moment—what overwhelming joy and gratitude he felt. But the matter did not remain hidden. John was seen going about with his hand restored, and the news reached the governor. “What a fraud! And those others were in on it too! They gave me a different hand; it was not his own.” You understand what followed. The case went to court, and John faced the severest penalty. He appeared without protesting and gave his defense: “There has been no fraud, sir. The Most Holy Theotokos restored my hand to its place.” Then he raised his sleeve. The Most Holy Theotokos had already provided proof: around his wrist she had left a deep mark, like a ring.

This was the miracle that had taken place, and John believed that he owed it entirely to the Most Holy Theotokos. So he made an icon of her and added another hand at the bottom, as if to say, “This hand that painted you belongs to you.” It was John’s hand, restored by the Most Holy Theotokos—his offering of thanksgiving.

Does this hand belong to me, or is it yours? I do not know whether you have noticed that when iconographers paint an icon, they write at the bottom, “Through the hand of Feripinis,” or “Through the hand of Fotis Kontoglou,” the blessed departed Kontoglou. It was not Fotis who made it; grace made it through the hand of Kontoglou. In the same way, John placed this palm at the bottom, where we see it. There are the two hands of the Most Holy Theotokos holding Christ, and below them an additional palm, another hand. It is John of Damascus’s offering of thanksgiving and his reminder that he owed the restoration of his hand to the Most Holy Theotokos. This is why the icon is called the Three-Handed Theotokos, and it dates from the seventh century—the time when John lived. I have visited his tomb. It is at the Lavra of Saint Sabbas, in the desert of the Jordan.

The date 632 is written there as well. There is no question about it. But this icon has a further history. Before his death, John made a prophecy: “In the future a ruler named Michael will come and ask for this icon. Give it to him.” About three hundred years passed, and a Serbian ruler named Michael visited the Holy Land. In accordance with Saint John’s instruction, they gave the ruler the Three-Handed icon of John of Damascus as a gift. Let me mention that this icon is about one meter twenty centimeters high and eighty centimeters wide. It is double-sided, with Saint Nicholas on the back.

On one side is the Three-Handed Theotokos, and on the other is Saint Nicholas. It is Byzantine, with a full icon of Saint Nicholas. This icon became for them what the sacred ark had been in times of war—I do not know how else to describe it. Just as the Hebrews carried the ark with them on military campaigns, whenever these people went to face foreign enemies, a mule carried the icon of the Most Holy Theotokos to the battlefront. This continued for many years. But during one campaign, the mule disappeared together with the icon. They searched everywhere they could, but neither was found. One night, the customary all-night vigil was being held at Hilandar Monastery, the Serbian monastery on the Holy Mountain. For some reason, a monk went outside around midnight, perhaps one or two in the morning, and saw something like what we described the other day concerning the Portaitissa:

a pillar of light rising from the earth to Heaven, about five hundred meters away. He ran inside and told the fathers what he had seen. They came out and saw the pillar for themselves. What could it be? They marked the direction and went down toward it. There they found a mule collapsed from exhaustion, with an icon still loaded on its back. They understood that this was a miracle and unloaded the icon from the mule. A small shrine now stands on that spot, with a relief depicting the fallen mule bearing the icon and the radiance rising from the earth and reaching Heaven. Then the fathers came with the processional fans and every sign of reverence.

With all the solemn reverence of Athonite monastic fathers, they took the icon from that place and carried it into the monastery. The icon remains there to this day. What am I supposed to do now—go there, set it on fire, and burn it? Tell me. It is still there today. And the story does not end there; listen. They placed the icon in the synthronon, behind the Holy Table, just as the Axion Estin icon has been placed there. It remained in that place. It had come from Serbia to the Serbian monastery on the Holy Mountain. After some time, the abbot of the monastery died—or fell asleep in the Lord, as we say. And, as often happens, the fathers could not agree on whom to appoint as the new abbot. “No, we will choose this man.” “No, we will choose that one.” “No, it must be this man.” “No, it must be the other.” For six months

the monastery remained without an abbot. One morning, when the ecclesiarch went to light the oil lamps before the fathers came for the vigil, he was astonished to find the icon of the Most Holy Theotokos in the abbot’s place. The abbot’s seat is beside the bishop’s throne: the hierarch sits on the bishop’s throne, and the abbot beside him. They assumed that someone was playing a joke and had moved the icon there. After much discussion, they took it back and returned it to its proper place. But, astonishingly, the following night the icon was again found in the abbot’s seat. Once more they discussed it and became troubled, but they again returned it to its proper place. On the third night, the icon was once more in the abbot’s seat. Then they understood that something serious was happening.

Before dawn, as that vigil was drawing to a close and before they went to the refectory and then took their customary rest, a hermit arrived. He was a renowned ascetic known to them all, Father Paisios, a great spiritual figure. When they saw him, they were deeply stirred. They regarded the visit of such a man as a blessing, but they also wondered what news had brought him there at such an hour. He said, “Do not be troubled. I have come at the command of the Most Holy Theotokos.” He had not entered the church, seen anything, or been told what had happened. “Do not keep moving her and causing her further trouble. She told me, ‘Leave me where I am. Since you could not agree on the appointment of an abbot, during the brief days you spend here, I shall be the abbess.’”

“Never move her from the place where she now stands. There will never again be an abbot in this monastery.” And so she remains there to this day. I have venerated her three times in that very place. The monastery has no abbot. There is someone who oversees practical matters—buying provisions, cutting timber, purchasing machinery, and so forth. But in every other matter, they go and make a prostration before the Most Holy Theotokos. What, then, are we to do with this icon? What are we Orthodox to say about the Most Holy Theotokos and all the miracles connected with this Holy Icon? Are we to throw it away? Christ says, “If these should keep silent, the stones would cry out.” How, then, could we fail to reverence these wonders of which Christ speaks, repeatedly foretelling

things which, unfortunately, ought never to befall us?

Is that all? Are there no other examples? You simply do not know the others. Among the books I have written is one called Orthodox Christian Anthology. In its second volume, I list six hundred titles of the Most Holy Theotokos. But are there six hundred different Theotokoses? No. There is one Most Holy Theotokos. Yet so many events are associated with her that each has given rise to a title: the Theotokos Spiliani, the Theotokos Faneromeni, the Theotokos Grigorousa, the Weeping Theotokos, the Nursing Theotokos, the Theotokos the Stewardess, the Theotokos Kremasti, the Theotokos Trypiti, and the Theotokos Malevi. It is always the same Theotokos. But because of different events, circumstances, and places, she has received different names. We speak, for example, of the Theotokos Malevi, whose icon streams myrrh at Agios Petros in Kynouria. I do not know whether anyone here is from Arcadia, near Tripoli.

Malevi. Is she another Theotokos? No, she is the same. But the monastery stands on Malevo—the mountain known in everyday speech as Malevo. There are fifty-one other monasteries there, fifty-two in all. It is the Holy Mountain of the Peloponnese. Why is she called Malevi? At Pyrgos there is the Theotokos Kremasti. Elsewhere she is called Faneromeni because she was revealed there. There is only one Most Holy Theotokos. Yet when people ask us, “How many Theotokoses do you have?” we stand there open-mouthed and do not answer. There is one Most Holy Theotokos. “My unfading rose,” the Annunciation, and all the rest—it is always the same one. Let us not be led astray. We must pay attention to this, because it is a great subject. Forgive me, but if we are Orthodox and care about our salvation today, this is one of the foremost matters.

If we could understand this one thing—who the Most Holy Theotokos is and what her place is in the life of faith—we would need nothing more. Those who pay no attention to this lose a great deal, as do those who treat these matters superficially and often regard her with contempt. Many speak about her without truly knowing her: she is Queen, in the fullest meaning of the word, and at the same time she receives us with tenderness. But I refer to these things elsewhere and will not go into detail now. Tell me, what does that shrine mean for the Greeks and for Christianity? It is another Acropolis. Just as the Acropolis and the Parthenon shine before humanity as monuments of material and worldly wisdom, so the shrine on Tinos is a spiritual Acropolis.

A person need only go up to that Holy Icon and see the votive offerings—the consecrated gifts found there. Ships would be needed to carry them all. And believers, you know, are not so extravagant. These offerings have been earned; they are the fruit of the Most Holy Theotokos’s work, because we make an agreement with her: “Most Holy Theotokos, do this for me, and I will bring you this offering. If you do not do it, do not expect me to bring anything.” The fathers know this even better, because people ask them, “I made a vow, but she did not grant what I asked. Should I still bring the offering or not?” If the work was not done, how can payment be expected? How would a day laborer be paid without doing the work? Behind all these offerings are miracles. If the icon is nothing but wood, and if the Most Holy Theotokos was merely an ordinary woman, how do these miracles happen? Tell me.

These miracles take place there, so how are those who attack them to be judged? We are not so extravagant, and yet you see the controversy surrounding these offerings. People claim, “The Church wants the money and these valuables so that it can sell them and give the proceeds to the poor,” and so forth. Really? No one has the right to take and sell them. I gave that offering to the Most Holy Theotokos. I dedicated it to Saint Paraskevi. I dedicated it to Saint Nektarios of Aegina. Did I dedicate it so that someone else could sell it? If that were what I wanted, I would have given the money away myself. No one has that right. Why are so many of you scandalized by such claims and unable to answer them? “The Church is gathering wealth,” they say. Who is gathering it? The person is freely giving it. I may wish to dedicate this part of my property, this room, or this field to Saint Paraskevi so that, when the Holy Gifts are brought out, they will pray “for the founders of this holy church.” I do not know whether my unbelieving son will hold a memorial service for me, or whether my unbelieving daughter-in-law will bring an offering.

I want my name to be commemorated. Did I give the property to you so that you could sell it and give the money elsewhere? We know these things, but I want us to understand them. No one has ever taken what belongs to the Church and prospered. We often dismiss such things by saying, “It was ownerless property; it is waqf property; it belongs to a monastery.” And when food does not agree with someone, we sometimes say, “You must be eating from the monastery.” This is a whole philosophy and theology handed down through the wisdom of lived experience. These things are holy. Once they have been consecrated, the Fathers and the Canons of ecclesiastical law say that they cannot afterward be made common again. Those who lay hands on them will bear the consequences. Yet we discuss such matters and say whatever suits us.

I say that a person should go to Tinos, learn there, see for himself, and strengthen his faith. Another great beacon is found in Evrytania: the Prousiotissa. Her icon departed miraculously from Prusa and came to Proussos, where it remains to this day. What are we to do? Go and burn it? Remove it? What does the world want us to do? They want us to burn it—but this icon does not burn. I will tell you what happened. Listen. When the Germans occupied Greece, shortly before their departure, a military detachment reached the monastery. When the abbot saw them, he was terrified. They had come to burn the monastery because it had been reported that the monks were sheltering resistance fighters. The abbot fell down before them

and pleaded with them not to burn the monastery. He asked the interpreter to tell the German commander, “This is the house of the Most Holy Theotokos, the mother of Christ. I hope he too believes in Christ.” The commander was a German Protestant. “This is the house of the mother of the One in whom he also believes, and many miracles take place here. Therefore, if possible, do not burn this house of the mother of Christ.” The German replied, “If miracles really happen here, let her perform a miracle for us now, and we will not burn it.” The interpreter relayed his words to the abbot.

“She will perform one for you, my children,” the abbot said. What did he do? “Wait where you are.” At the edge of the cliff there is a tiny chapel, about two and a half meters by two, which houses the Holy Icon, though another building surrounds it. The ground below is paved with stone tiles; this is Evrytania, after all. The abbot took the burning oil lamp from before the icon of the Most Holy Theotokos, climbed to the top of the bell tower, stood there, and released it. The lamp fell onto the stone tiles below, still burning and filled with oil. It landed upright without breaking, spilling its oil, or going out. The German commander immediately gave an order in his own language—something like “About face!” One after another, the soldiers marched away without touching the monastery. Afterward, the monk himself kept making the sign of the Cross.

That night, as he was sleeping, the Most Holy Theotokos appeared to him. “Tell me,” she said, “who told you to do such a thing? Did you ask me? Who told you to take my vigil lamp and throw it down like that? Did you consult the Most Holy Theotokos? You assumed that I did not want the monastery to burn. But if I wanted the monastery to burn because of the sins committed here, do I not have the power to rebuild it within ten days?” He was petrified. When he awoke, no one could approach him; he trembled for days. A few days later the Germans returned. Bang, bang, bang—everything was set on fire. Everything was reduced to ashes. They asked nothing about miracles; they simply burned it all. But what happened then?

Go there even today, and you will remember what I am telling you. The raging fire reached the little chapel where the icon was kept. The flames entered through the little doorway to burn the icon, but they could not burn it. You can still see how the fire licked and ate away at the wall, yet the icon remained untouched. The icon of the Most Holy Theotokos is there to this day, surrounded by those scorch marks, if you go and see it. And the monastery was rebuilt from the ground up, just as the Great Cave Monastery was rebuilt from the ground up. Strange and wondrous things! The Most Holy Theotokos does these things, and we Orthodox Christians must know them and proclaim them.

They are two weapons: one for ourselves, to strengthen us, and one for others, if they are willing to see. I have no theories to offer you; I have deeds and facts to tell you. I have facts from my faith and facts from my homeland. I cannot deny these things. We hope to see the Most Holy Theotokos interceding for us on that day. Have you seen where Holy Scripture places the Orthodox Theotokos at the Judgment? At the right hand of the Lord. And woe to the person who, on the day of Judgment, does not have the Most Holy Theotokos as an advocate and finds himself alone—whoever he may be, even one of us. Woe to him! That day is no longer far away. Many take offense at these things and say, “Look, the Most Holy Theotokos wants votive offerings; she wants this and that. What will she do with all these things?”

Does the Most Holy Theotokos want them? She has asked you for nothing. You sit at home and act on your own. You are the one who goes and troubles her. You are the one who says, “Most Holy Theotokos, cancer is threatening me. Heal me, and I will bring you an offering.” Were you not the one who came to her house? You made the promise—and so did I. Then, so that you will not prove a liar, she later demands it of you and says, “You made the promise and came to me; I did not summon you. You made a vow, so now fulfill it. Why did you believe in me then, but no longer believe in me now? You are obliged to fulfill your vow.” That is why David says so beautifully—and we sometimes hear it as a prokeimenon before the epistle reading—“Make your vows and pay them to the Lord our God.” Make your vows, he says, but fulfill them, so that you may be faithful to your word. These things matter too. We are the ones who create such obligations. Since I have touched on this subject, let me tell you another incident.

See how the Most Holy Theotokos dealt with these matters. In the region of Karpenisi, there was an elderly woman who had been ill for forty-five years. She was now seventy or eighty years old and suffered from her stomach. She had neither relative nor friend, nor the strength to go to a doctor. But every summer she saw crowds going up toward Proussos. From the beginning of August, thousands began climbing there for the feast of August 15, and they returned after the twenty-third. She heard about the miracles that took place and decided to entreat the Most Holy Theotokos herself. Yet she thought she had to promise something in return, because we are always looking for our own advantage: “Do this for me, and I will repay you.” You understand. But what could she give her?

She had nothing. And what do you think she vowed? She said, “Most Holy Theotokos, heal me, and I will bring you the straps from my tsarouchia.” I assure you, I am not telling you tales from some faraway star. “I will bring you the straps from my tsarouchia.” Those straps are necessary for walking; you cannot wear tsarouchia without them. Do you understand? That very night, the old woman awoke healed. Would anyone say that the Most Holy Theotokos was being petty and wanted the woman’s straps or shoes? God forbid! That is not the point, though this is how we tend to look at such things. In any case, the old woman was healed. But there were still several months before August, when the crowds would go up and she could join them on the journey

to Proussos, because she did not know exactly where to go. She waited for people to pass through so that she could join them. During the summer, however, a couple from Athens came with two or three children and stayed in her village. The old woman had two or three hens and a goat. She sold the family a few eggs and a little milk and managed to save about fifteen drachmas. Meanwhile, a traveling peddler passed through, one of those men who carried their wares on their backs and sold various things. Among them were some small, inexpensive icons. The old woman thought she could alter her vow and take something better to the Most Holy Theotokos instead of the straps, so she bought a little icon to bring her.

When the people made their summer pilgrimage, she went with them, happy because she thought she was bringing a better offering. After being pushed and jostled through the crowd, she finally reached the shrine, hung up the little icon as her offering, and left satisfied. She returned home that evening or the following day—I do not know exactly when—and her stomach began to hurt again. She was bewildered, frightened, and distressed. She began to pray, asking, “Why, Most Holy Theotokos? I brought you something even better. Why has this happened?” The Theotokos appeared to her and asked, “What did you vow to bring me?” “The straps from my tsarouchia,” she answered. “And what did you bring me?” “I brought you something better.” “Not what you vowed. You must bring me the straps from your tsarouchia, and then you will be well.” The next day she arose and brought the straps. Those straps from the old woman’s tsarouchia are still kept at Proussos to this day. Are we going to doubt her?

I would say that we simply do not pay attention to these things. That is why I tell you that the Most Holy Theotokos is like a twofold weapon: I look upon her so that I may remain steadfast in my place, and others look upon her and understand why we must not abandon ours. We hold fast to realities. How many people have been corrected and brought to their senses! Let me take you now to Malevi and its ancient icon from the seventh century. The outer covering bears the date 717. I do not know how old the wood beneath it may be. When an icon is covered, some people make a vow: “One day I will place a golden covering over you,” or, “I will place a silver covering over you.” But that is not always a good thing. It is better for the original wood to remain visible, just as it was from the beginning.

Take the Glykophilousa at the Holy Monastery of Philotheou on the Holy Mountain. They removed the covering that had been placed over her, and now she appears most beautiful in her Byzantine colors, drawing you to kiss her. Kissing a metal covering does not feel the same. They have even cut an opening in the protective glass so that people can kiss the blessed wooden icon itself. This is how they touch it and experience it. The icon of Malevi bears the date 717, and it streams myrrh. Myrrh flows from it day and night. Today Malevi is no longer a matter concerning only mountainous Arcadia, Tripoli, the Peloponnese, Greece, or Europe. It concerns all five continents.

I have personal experience of this monastery and this icon of the Most Holy Theotokos, so I speak from personal experience. As we said earlier, there is one and the same Most Holy Theotokos in all these manifestations. If you go there, you will raise your hands in surrender. Scientists went there, took some of the myrrh, and brought it to the state laboratory. Officials went, and representatives of the Church went; they all raised their hands in surrender. Indeed, a military commander gave an order for the icon to be taken out of the Church and placed in the courtyard, where they washed and cleaned it. They wanted to discover whether it was some trick devised by the nuns or by the bishop to collect money. And the result? As soon as they cleaned it, the myrrh came forth...

It spurted out with a hissing sound. The policeman who was with them was the first to hang up his watch as a votive offering. “I believe, Most Holy Theotokos, I believe,” he said. Had anyone forced him to believe? So, as I say, if anyone goes there, he will see. When I went fifteen years ago and photographed the icon, it was like a shy village maiden—a simple icon without even a single votive offering upon it.

You should see it now; it is covered with offerings. Beside it stands a receptacle containing I do not know how many thousands of votive gifts—and I do not know how many have been stolen, because, as you know, there are countless thieves who call themselves Christians. Many have been stolen; they skim off and steal the heavier, more valuable pieces. And this icon is associated with a multitude of miracles. Why? Because it works miracles in the twentieth century. So, what kind of miracle do you want? Women who have been unable to bear a child for five, ten, or fifteen years return the following year to baptize their child there. Cancer, tuberculosis, demonic possession, separated married couples—what do you want? What problem is there that the Most Holy Theotokos of Malevi does not take in hand and bring to a solution? Two miracles happened only the other day.

A little piece of cotton with the myrrh was brought to a girl while the funeral attendants were ready to carry her away. What do you call those who transport the dead here? We now call them funeral homes back in our country. They were ready to lift the girl, but when the cotton with the myrrh reached her, she arose. During the four days I have been here, I have heard of wonders upon wonders. Yet some people want us to remove the icon from there, take it out and burn it, so that we may be done with it. Why would they want to do that, when so many people are benefited by it? Very well, they do not believe in it—but why does it do so much good? Have you read the correspondence between Caesar and Pilate? What did Caesar say about Christ, after Pilate sent him a report

about what had taken place, writing that Christ had performed miracles and many other things, yet the Jews demanded His death and Pilate had Him crucified? Caesar seized him by the hair and said, “Tell me this: even if He was not God, not a saint, nothing of the kind—even if He was simply a man who came among them and they killed Him—could they not at least have respected Him as a human being? Could they not at least have kept Him as a physician?” Do you hear that? “Could they not have kept Him as a physician, since He completely healed the incurable, lepers, and the demon-possessed?” In the same way, let us suppose for a moment that our icons of the Most Holy Theotokos are nothing. Since she grants us so many miracles and does so much good, why should we cast her aside? Who would benefit? Could we not at least keep her as a physician? Do you understand? There are countless incidents concerning this matter. Let me tell you one from Johannesburg.

A woman there had a child who was gravely ill and demon-possessed. She had heard about Malevi and wrote to ask the monastery to send her a little cotton with some of the myrrh. The monastery received her request and sent a reply, placing the cotton inside the letter. The airplane carrying that letter and other mail caught fire in the air. Nothing was left. Later, when people went to search through the burned wreckage, they found the mailbag, completely charred. When they struck it and broke open that mass of charcoal, there was an undamaged letter inside.

They took out the letter and saw that it was addressed to Johannesburg. The postal service delivered it, and the postman said, “We are bringing you a miraculous letter. This letter was inside the mailbag on an airplane that caught fire in the air and was completely destroyed, yet this alone remained.” And it was the letter containing the cotton with the myrrh from the icon of the Most Holy Theotokos.

When we have such evidence, tell me, what are we supposed to do? Shall we set fire to everything and say, “There is nothing here”? I will tell you how this matter became known, because I have personal experience of it. About twenty years ago, around 1960, I was speaking one evening in Athens, at the Church of the Holy Apostles. At the end of the talk, a tall, well-dressed woman in black came up to me and handed me a letter. She said, “Mr. Panagopoulos, this letter has been sent to you from the Holy Monastery of Malevi. Inside is a little cotton with myrrh from the icon of the Most Holy Theotokos. We will be waiting for you to visit.” “Thank you very much,” I said, and took it.

I smelled a fragrance unlike any I had ever known. I do not know whether you are familiar with it. If you wish, at the end I will let you smell it, so that you may know the fragrance that comes from the icon of the Most Holy Theotokos. I do not know what became of that envelope. I did not know where the Holy Monastery of Malevi was, and I gave the matter no further thought. Exactly one year later, at the same season, I came down from the speaker’s platform one evening. Once again, a tall, well-dressed woman in black handed me a white envelope and repeated exactly the same words: “Mr. Panagopoulos, this has been sent to you from the Holy Monastery of Malevi. Inside is a little cotton with myrrh from the icon of the Most Holy Theotokos, and we are waiting for you to visit.” Again I took it and thanked her.

I kissed it, recognized the fragrance from the first letter, and put it in my pocket. What became of it, I do not know. Once again, I did nothing. For the third time, almost exactly a year later, in autumn—the same season—a tall, well-dressed woman in black, unknown to me, gave me precisely the same kind of envelope. It was a pure white envelope, exactly like those used for Baptism and Holy Matrimony invitations. She handed it to me and repeated the same words: “Mr. Panagopoulos, this has been sent to you from the Holy Monastery of Malevi. Inside is a little cotton with myrrh from the icon of the Most Holy Theotokos, and they are waiting for you to visit.” At that moment, I felt something crack inside my head, like the sound of a watermelon cracking when we press it.

I felt something open within me, as though a window had opened inside me, and I was suddenly struck by a sharp rebuke. I said to myself, “What is happening here? For three years this woman and these people have been sending me this message, and I have paid no attention.” From that moment on, I could find no peace. I began asking where this Malevi was, whether these people knew me, whether they had actually written me a letter, and whether this marvel was truly taking place there. By about May, I still had not managed to find out. Then one day I found myself in Aigio. I had gone there to speak, and at midday I was eating with some friends. One of them was a professional driver. I said to him, “Please, since you travel around this region, do you happen to know of a monastery of the Most Holy Theotokos called Malevi?”

“I do not know it,” he said. But the man sitting beside him said, “George and I have been there together. We went on an excursion.” “Where is it?” “At Agios Petros in Kynouria.” “Is there a road to it?” “Yes.” “Is the road passable in rain, bad weather, cold, and so forth?” “Does the monastery have a telephone?” “Yes.” They gave me the telephone number and the other details. Once I had learned this, I called the monastery and asked, “Is this and this and this really happening?” They told me, “Yes, everything is as you describe it, but we do not speak about it. It is kept within the four walls of the monastery.” I asked, “Why do you not speak about it?” “The local bishop will not allow it,” they said, “because people might think this is being done to collect money. That is why it has remained unpublished.” I asked, “Could we come there one evening? We will be one coachload, forty-two people.” They said, “It is summer, though we do not yet have the facilities. Still, because it is summer, it should be safe enough.”

We made a three-day excursion through the Peloponnese, passing through Patras, Pyrgos, Tripoli, and other places. On the afternoon of the third day, we arrived at the monastery. The coach could not reach the monastery gate, so it stopped farther down beside a large walnut tree. When I opened the door, I was met by the same fragrance that had come from the pieces of cotton this woman had given me. Who was that woman? You may imagine, and I may imagine as well. I do not know who she was, nor do I know her personally. The monastery did not know me either, and no one there had sent me anything or said, “Panagopoulos, come here. We know that you are a religious man, and we want you to spread the word.” They knew me neither by face nor by name. As evening was falling, I stood at the door and said, “Ladies and gentlemen, pay attention. What is happening here is no ordinary thing. Do you sense anything?” They replied, “We can smell a fragrance.”

“Then this is a serious matter. Please, I have little more to say.” We got down, entered the monastery, saw the Holy Icon, and venerated it. It was evening, and I had no flash. We brought the icon outside, and I took several photographs. Then I asked the abbess to stand on a step and tell us the story behind it. I asked her again why this matter had remained hidden. She said that the bishop did not permit it to be made known. I said, “Please forgive me, but I am going to make this public. The first issue I publish in October—for twenty years now I have edited a magazine called Saint Marina—will carry the title ‘The Wonderworking Theotokos and We Orthodox Christians.’” Why? Why does the Most Holy Theotokos do this? She does it to strengthen the faithful. Why do icons work miracles? Yet today heretics, and even Greeks themselves, trample upon them. Even Orthodox Christians trample upon them. These icons, then, are not mere pieces of wood.

“This must be brought to light.” She said, “Forgive me, but I do not know what to say.” I replied, “I will publish it under my own name. I will write it under my own name and produce a book. I will include photographs, preserve the evidence, and so forth. I will publish it under my own name and send it to the monastery. You can then give it to the bishop. If the bishop, through the Holy Synod, tells you not to distribute it, let that be blessed. But outside the monastery, as a private individual, I have the right to publish something that has come to my attention.” That was the outcome. We left. I did indeed write the account, had the photograph of the icon developed, and prepared a small book of four or five printer’s sheets, as much as I was able to produce. The book reached the bishop’s hands, and he found that his hands were now free. “I am not the one saying it,” he could say. “Panagopoulos, who is outside the monastery, is saying it. We can no longer keep it hidden.” And so the door of Malevi was opened.

Thousands of miracles have taken place. The book reached a tenth edition, with new miracles added, and I do not know how many I have recorded in a special column of the magazine or how many more are preserved in my archive. And then there are the thirteen thousand extraordinary miracles of Saint Nektarios of Aegina alone—thirteen thousand extraordinary miracles! Books about Saint Nektarios of Aegina have appeared in successive editions, each containing another two hundred and fifty miracles. I mention this only in passing; I will speak to you about it another time. This is another great testimony, another great beacon in our own day, which silences every malicious critic. There is no need to travel as far as Cana in search of miracles. You can go to the Saint on Aegina and see the miracles yourself, if you wish. From that time onward, the story of Malevi became known, and people received mercy and have continued to receive mercy to this very day. The monastery has now become a stronghold, where people can...

...spend the night, because they come from many parts of Greece and even from abroad, bringing the sick and others in need. Malevi has become another Pool of Siloam. Are we to close it because the Protestants reject the Most Holy Theotokos? Are we to close it and burn her icons? Gentlemen, my brothers, this is what pains me, what presses upon my heart, and what concerns me: during these days that I am with you, I want to bring to light these hidden things. For many of us, forgetful as we are, fail to appreciate the great treasure we possess—the one called the Most Holy Theotokos, the Lady of the Angels, the Ever-Virgin, and so many other names that I cannot recount them all. Evening has now fallen upon us. May we be sheltered and preserved by her grace tonight, and may we be watchful from this day forward. “Do not boast as though no one could rival you in holy treasures, but let everyone come to repentance,” said Paul.

Συνεχίζουμε και απόψε το βράδυ, με τη βοήθεια του Κυρίου και της Χάριτος της Παναγίας μας, που κατ' εξοχήν συζητούμε γύρω από το Άγιο πρόσωπο. Όσοι ήμεθα μαζί στα άλλα βράδια,

ενθυμείσθε ότι κάνουμε μια προσπάθεια, όπως βλέπω και εγώ σε σημειώσεις μου, εκτός από την Αγία Γραφή, την οποία όλοι διαβάζουν, δηλαδή όλος ο κόσμος, όλες οι αιρέσεις οι ευρωπαϊκές την Αγία Γραφή διαβάζουν, εκτός, λέω, από την Αγία Γραφή, εμείς κάνουμε μια προσπάθεια να δείξουμε και μια άλλη πλευρά, που να αποδειχθεί ότι η πίστη η δική μας είναι σωστή. Αυτή η πλευρά που παρουσιάζουμε είναι η παράδοση, συλλεγομένη, για την οποία εμείς έχουμε Ευαγγελισμός, Αγία Γραφή, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Ευαγγελισμός, Από τον Πανάγιο Τάφο του Κυρίου μας των Ιεροσολύμων, από το Φως της Αναστάσεως που δίδεται εις εμάς τους Ορθοδόξους κατ' έτος, από τις Αγίες Συνόδους με τα θαύματά τους,

από... από τα Άγια Λείψανα, τα οποία υπάρχουν μέχρι σήμερα και θαυματουργούν, που δεν έχει κανένας άλλος, από περιστατικά γύρω από το πρόσωπο της Θεοτόκου, που είναι ένα πρόσωπο διαχρονικό, και αυτό από καταβολής κόσμου παρουσιάζεται στα θρησκευτικά πράγματα.

Ήρθαμε ακόμη στις αχειροποίητες εικόνες της Παναγίας μας των πρώτων αιώνων και σταθήκαμε χτες βράδυ στις εικόνες του Αποστόλου και Ευαγγελιστού Λουκά, οι οποίες, όπως φέρεται και όπως είπα, υπάρχουν μέχρι σήμερα. Και για να υπάρχουν μέχρι σήμερα, και μάλιστα εικόνες της Παναγίας,

και η Παναγία έχει κύρος που τις διατηρεί, και οι εικόνες είναι αναγκαίες στο χριστεπώνυμο πλήρωμα. Ακόμη, θέλαμε παραδείγματα δυνάμεως των Αγίων εικόνων με αρνητικά στοιχεία, δηλαδή με ομολογία του σατανά πώς βλέπει τις Άγιες εικόνες. Και εμείς θα μπορούμε να το καταλάβουμε, γιατί ένα από τα πρώτα μελήματα των ανθρώπων των αντιθέτων της Ορθοδόξου Εκκλησίας, μόλις πλησιάζουν στο σπίτι μας, πρώτο που θα μας μιλήσουν είναι να κάνουμε αποκαθήλωση των Αγίων Εικόνων. Να φύγουν από τους τοίχους, τους εμποδίζουν. Και ξέρετε, από εκεί και κάτω, όταν φύγουν οι εικόνες, φεύγουν και τα πρόσωπα τα οποία υπάρχουν πάνω στις εικόνες και έχουμε τα επακόλουθα, τα οποία γνωρίζετε καλύτερα από μένα. Στη συνέχεια των Αγίων εικόνων της Παναγίας μας,

που αποδεικνύεται η ορθόδοξη πίστη, που διατηρεί τις εικόνες, ότι έχει δίκιο, διότι όλα αυτά γίνονται, τα έχουμε εμείς πριν έρθουν αυτοί. Δεν ξέρω αν σας έχει απασχολήσει ποτέ —με συγχωρείτε που κάνω αυτή την παρένθεση— σας έχει απασχολήσει ποτέ ποιοι είναι αυτοί που διεκδικούν την ορθότητα της πίστεως; Άνθρωποι οι οποίοι δεν αντέχουν στην ιστορία, δεν αντέχουν να παραδεχτούν. Στον προτεσταντικό κόσμο, από πότε, κύριε, επεστήθης; Από το 1519. Ώστε 1.500 χρόνια δεν υπήρχε Εκκλησία; Δεν καθίσαμε ποτέ στα σοβαρά να σκεφτούμε για ποιον λόγο έγινε ο Προτεσταντισμός έτσι. Δεν θα πέσει ο Προτεστάντης; Θα πέσει στην αγκαλιά του Λουθήρου, το 1519. Ήρθε και γρηγορότερα ο Προτεσταντισμός

από τους Λατίνους, του Παπισμού. Προχώρησε πιο πίσω. Δεν θα πάτε, κύριοι; Θα πέσετε στο 1054, στην αγκαλιά του Πάπα. Πάρτε τους Ιεχωβίτες. Δεν θα πέσετε, κύριοι; Θα πέσετε στην αγκαλιά του Ρώσσελ. Μόνο η Ορθόδοξη Εκκλησία αντέχει να φτάσει στο υπερώο, εκεί που οι γλώσσες του Πνεύματος του Αγίου εφώτισαν τους Αποστόλους και εξεχύθησαν. Πώς, λοιπόν, μπορούμε τώρα να πούμε ότι βρήκαν την αλήθεια από 16 αιώνες και επί 16 αιώνες ήταν τυφλοί οι άνθρωποι και δεν υπήρχε φως, δεν υπήρχε τίποτα το σοβαρό; Εμείς αυτά τα οποία συζητούμε τα έχουμε προ 16 αιώνων και τα έχουμε από τότε, από τα γεννοφάσκια, όπως θα λέγαμε, του Χριστιανισμού. Δεν τα βρήκαμε τώρα και αν τα συζητήσουμε, όχι

είναι τα δικά σας καλά, είναι τα δικά μας, είναι του άλλου νου.

Δοκιμασμένα τα πράγματα. Και μόνον ιστορικώς αν εξετάζονται οι λεγόμενες εκκλησίες, θα βλέπαμε ότι δεν αντέχουνε. Μόνη μία είναι εκείνη η οποία μπορεί να διεκδικήσει τα σκήπτρα, και τα διεκδικεί, που έχει σχέση με το υπερώον, που έχει σχέση με την πρώτη Εκκλησία. Όλα αυτά, λοιπόν, που παρουσιάζουμε αυτά τα βράδια είναι προ αυτών και δείχνουν, όπως είπα γρηγορότερα, την αλήθεια της πίστεώς μας. Όταν εμείς έχουμε εικόνες του Αποστόλου και Ευαγγελιστού Λουκά, πώς θα μου πεις τώρα ότι δεν είχαν εικόνες, είμαστε ειδωλολάτραι, σαν 16 αιώνες ειδωλολάτραι, και πώς διατηρούνται μέχρι σήμερα; Δεν είναι θαυματουργικός ο τρόπος που διατηρούνται αυτές; Όταν βλέπεις τον άγγελο και πηγαίνει μπροστά στην εικόνα και διδάσκει στους Ορθοδόξους: «Δεν θα ψάλλετε “Την τιμιωτέραν των Χερουβείμ”, θα ψάλλετε “Άξιόν εστιν ως αληθώς μακαρίζειν σε την Θεοτόκον”», κλπ.

Έρχεται άγγελος από τον ουρανό και διδάσκει το «Άξιόν Εστιν», στην ελληνική, και το γράφει με το χέρι του επάνω στην πέτρα, ελλείψει χαρτιού και μολυβιού. Πείτε μου, τι είναι αυτό το πράγμα; Ήρθε να μας κάνει ειδωλολάτρες; Ήρθε να μας βάλει να προσκυνούμε τα ξύλα, όπως θέλουν να λένε τις Άγιες εικόνες; Αυτό ήρθε; Εγώ δεν το ξέρω. Και το κεφάλι μου να δώσω, εγώ δεν το πιστεύω. Εγώ κρατιέμαι από αυτό. Στερεώνομαι από αυτό. Στέκομαι σ' αυτό. Και πιστεύω ότι το δικό μας είναι αυτό. Αυτό θέλω να βγάλω σαν συμπέρασμα εκεί πάνω. Γνωρίζετε ότι από 600 χρόνια τώρα υπάρχει στο Άγιον Όρος η λεγομένη, που σας έδειξα προχθές το βράδυ όταν έδειχνα τις Καρυές,

το «Άξιόν Εστιν». Γνωρίζετε ότι ήταν σε μια καλύβα μέσα και Σάββατο βράδυ πήγε ο Γέροντας στο Καθολικό, επάνω στις Καρυές, για τη λειτουργία, όπως πηγαίνανε όλοι. Όταν λέμε Καθολικό, εννοούμε τη Μητρόπολη, το κέντρο, δεν εννοούμε το παπικό, μην παραξενευτείτε. Το λέγεται Καθολικό, έχει παρεκκλήσια και έχει και τον κυρίως ναό. Ο κυρίως ναός αυτός λέγεται Καθολικό. Πήγαν όλοι εκεί πέρα και κάναν λειτουργία. Και άφησε τον καλόγερό του πίσω. «Κάμε», του λέει, «τον κανόνα σου εσύ και εγώ θα έρθω το πρωί». Και υπεδέχθη μίαν επίσκεψιν ενός άλλου μοναχού, τον φιλοξένησε το βράδυ και ούτως τη νύχτα, στη μία η ώρα που σηκώνονται αυτοί, σηκώθηκαν να κάνουν τον κανόνα. Σηκώθηκε και ο άλλος να κάνουν τον κανόνα και όταν,

όταν έφτασαν στην Παναγία μας, το «Τιμιωτέραν» που λένε, που βάλουν θυμίαμα και λοιπά, που το βλέπουμε και στην εκκλησία μας όσο εκκλησιαζόμεθα πρωί,

διέκοψε όμως ο αφιχθείς και του είπε: «Ξέρεις, παρακαλώ, άκουσε. Δεν θα ψάλλεις το “Τιμιωτέραν”, θα ψάλλεις αυτό που θα σου πω». Και άρχισε να του ψάλλει σε ήχο αγγελικόν το «Άξιόν εστιν ως αληθώς μακαρίζειν σε την Θεοτόκον» και λοιπά. Αυτός έμεινε με ανοιχτό στόμα. «Σε καλό», του λέει, «θα το γράψουμε κάπου, γιατί εγώ πού να το θυμηθώ, να το πω στον γέροντά μου το πρωί;» «Φέρε χαρτί, φέρε μολύβι». Ούτε χαρτί ούτε μολύβι. «Φέρε λιθάκι, φέρε μια πλάκα». Και σηκώνεται αυτός ο μουσαφίρης και γράφει με το χέρι του επάνω, σαν να έγραψε σε ζυμάρι, πέτρα, ανάγλυφον, όπως σας επέδειξα, το «Άξιόν Εστιν». Και από τότε υπάρχει το «Άξιόν Εστιν». Όταν ήρθε ο Γέροντας το πρωί, αυτός θυμότανε και τον ήχο και τα λόγια και άρχισε να το ψάλλει και λοιπά. Ευχαριστώ.

Από τότε έχουμε το «Άξιόν Εστιν» και υπάρχει αυτή η Αγία Εικόνα. Μάλιστα, αν ενθυμείσθε, όταν ζούσε ο βασιλεύς Παύλος, που ήταν ασθενής, την είχανε φέρει στην Αθήνα, αυτή την εικόνα, το «Άξιόν Εστιν». Υπάρχει μέχρι σήμερα. Τι θα έρθει τώρα να μου πει εμένα; Μπορεί να μου πει: «Πάρ' τη να την κάψεις. Είναι είδωλο, πέταξέ τη»; Πώς θα γίνει αυτό το πράγμα; Μπορεί να γίνει; Δεν μπορεί να γίνει. Δεν πάει να γίνει, πώς θα το κάνουμε; Δεν πάει να γίνει. Αν κάνει η ίδια και τη δύναμη να πετάξει την εικόνα, να φτάσει στο Άγιον Όρος, δεν υπάρχει κανένας, μπορεί να σταθεί κανένας μπροστά, που γονατοποιούνται όλοι; Γιατί εκεί υπάρχουν όλα τα δεδομένα, εκείνα που μπορούν να βοηθήσουν τον άνθρωπο και να τον στερεώσουν σ' αυτό, ότι εδώ είναι ο Θεός, ξανατονίζω, ο Θεός, στην Ορθοδοξία του Θεού. Έχουν λάθος οι άνθρωποι οι άλλοι, οι οποίοι έφτασαν να πουν ότι δεν έχουμε την αλήθεια. Επάνω σε αυτό...

Μίλησα επίσης για την εικόνα της Πορταΐτισσας. Μια εικόνα μέχρι σήμερα που μένει εκεί πέρα, που έχει καταπλαγεί η ανθρωπότητα. Ξένοι που έρχονται κατ' εξοχήν με τα βιβλία στο χέρι να επισκεφτούν το περιβόλι της Παναγίας, όταν φτάνουν εκεί σηκώνουν τα χέρια επάνω. Υπόθεσις του 7ου αιώνος, της εικονομαχίας. Πού ήσουν εσύ, κύριε Προτεστάντα, τον 7ο αιώνα, να μας πεις ότι οι εικόνες είναι είδωλα, ξύλα, να τα κάψουμε και να τα ποδοπατήσουμε; Πού ήσουν; Και την άφησε η χηρούλα που την έκρυβε και δεν μπορούσε να την κρύψει κι άλλο στην Κωνσταντινούπολη, και πήγε στη θάλασσα και την έριξε το βράδυ κρυφά, με τον γιο της, μέσα. Και της είπε: «Φύλαξε τον εαυτό σου, Παναγία μου, δεν μπορώ να σε φυλάξω άλλο. Και φύλαξε και εμένα». Και αυτή έφυγε ορθία, την είδε, έφυγε ορθία, όχι δίπλα, ορθία. Ήρθε στο Άγιον Όρος και σας είπα τα περιστατικά, με τι τρόπο την έβγαλαν από εκεί πέρα.

Εκεί που την ακούμπησαν έξω, άφησε και αναβλύζει μέχρι σήμερα αγίασμα, το οποίο υπάρχει μεταξύ της Ιεράς Μονής Ιβήρων και της Ιεράς Μονής Φιλοθέου. Και θα περπατήσεις 300-400 μέτρα από την Ιβήρων προς τη Φιλοθέου, ακριβώς στη θάλασσα, υπάρχει το αγίασμα αυτό μέχρι σήμερα. Και υπάρχει η εικόνα εκεί μέχρι σήμερα και αγιάζεται μάλιστα στους Αγιορείτες και λέει: «Όσο με βλέπετε εδώ, να μη φοβείσθε. Όταν με δείτε και φύγω από εδώ, να μην πάρετε ούτε τη μαγκούρα σας, να φύγετε αμέσως». Και αυτοί παρηγορούνται. Και φέτος, μάλιστα, η Ιερά Μονή των Ιβήρων εόρτασε τα χίλια χρόνια και, μάλιστα, αναφέρεται, μου έλεγε ο γιος μου από τηλεφώνου, ο οποίος ήταν στην αγρυπνία, εκείνη η αγρυπνία 14-15 ώρες, από τις 9 το βράδυ μέχρι τις 11-12 την άλλη μέρα, είναι η αγρυπνία της Θεοτόκου.

Εκινείτο η κανδήλα που σας έδειξα χτες το βράδυ, πανηγυρικώς, από το βράδυ μέχρι όλη τη νύχτα και την άλλη μέρα το πρωί, μέχρι που είπανε τους μακαρισμούς της ακολουθίας. Λέγω, λοιπόν, όταν έχουμε εμείς τέτοια χειροπιαστά πράγματα, πώς πρέπει να τους σκέψουμε; Πρέπει μάλλον να λυπηθούμε γι' αυτό το πράγμα. Δεν είναι έτσι; Ένα άλλο, θα το ξέρετε, θα το έχετε ακούσει πολλοί, αλλά δεν ξέρετε και την ιστορία. Ξέρετε ότι υπάρχει μια εικόνα της Παναγίας, Τριχερούσα λεγομένη; Και πράγματι έχει και τρία χέρια. Υπάρχει. Και αυτή είναι του 7ου αιώνος υπόθεσις. Όχι του 15ου ούτε του 20ού. Του 7ου αιώνος υπόθεσις. Έχει σχέση με τον Άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό. Θα σας πω το ιστορικό.

Ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός ήτο γραμματεύς σε έναν άρχοντα και κατηγορείται ότι μυστικά του άρχοντα τα δίδει σε εχθρούς του άρχοντα. Εθυμώθη αυτός τόσο πολύ, που ούτε λίγο ούτε πολύ και άνευ δίκης του κόβει το δεξί χέρι, εδώ στον καρπό από πάνω, και το κρεμάει για παραδειγματισμό στην πλατεία. Εζήτησε το χέρι του ο Δαμασκηνός. «Ψέματα βέβαια, συκοφαντία», είπε, «δεν είναι αλήθεια». Εκάθισε το χέρι του Αγίου Ιωάννου όλη την ημέρα κρεμασμένο στην πλατεία. Περί το δειλινό, δύο φίλοι του Ιωάννου επήγανε στον άρχοντα και του λένε: «Αρκετά.

Όσο το άξιζε, διαπομπεύθη η χείρ αυτή η οποία έκανε λαθροχειρία, αυτή όπως θα τη λέγαμε... Να το δώσουμε τώρα να φύγει από εκεί». Και δεν ξέρω πώς αυτός συγκατένευσε να του δοθεί το χέρι του Ιωάννη. Πράγματι, δεμένον το χέρι του εδώ, με καταλαβαίνετε, τραύμα, πώς θα το είχε δέσει ο άνθρωπος, τι θα είχε κάνει, δεν ξέρω. Του δόθηκε το βραδάκι και το χέρι του το κομμένο. Και το παίρνει και πηγαίνει σε ένα εκκλησάκι μικρό της Παναγίας που είχε και γονατίζει με το κομμένο χέρι και, με το χέρι του το άλλο, την παλάμη από τον καρπό και κάτω στο άλλο χέρι, και άρχισε να προσεύχεται σ' αυτή και να της λέγει ότι: «Ανάλαβε να μου το αποκαταστήσεις αυτό το χέρι και εγώ θα το χρησιμοποιήσω για τη δόξα σου». Μέσα στα δάκρυα, μέσα στον πόνο, μέσα στο κλάμα, μέσα, δεν ξέρω τι, εκεί αποκοιμήθηκε...

από την εικόνα της Παναγίας. Και βλέπει, μόλις αποκοιμήθηκε, την Παναγία μας μπροστά του και του λέει: «Σε άκουσα», του λέει, «θα γίνει όπως είπες. Όμως πρόσεξε να βρεθείς στην υπόσχεση». Καταλαβαίνετε τώρα ότι ο πεινασμένος βλέπει ψωμιά στον ύπνο του. Του φάνηκε ότι είναι ένα όνειρο, που ήταν ένας ευσεβής, και ο διακαής πόθος να το βλέπει τουλάχιστον το όνειρο το πραγματικό του. Αποτέλεσμα, ξύπνησε και κάπως ήρθε στον εαυτό του, κατάλαβε ότι δεν έχει πόνο, κατάλαβε ότι αισθάνεται κάπως καλύτερα. Θέλει να ψηλαφήσει το χέρι του αυτό, το πονεμένο, το κομμένο, αλλά παραδόξως ετρόμαξε όταν είδε ότι η παλάμη του ήτανε κολλημένη στο χέρι του και το χέρι του ήτο εντάξει. Καταλαβαίνετε το

τι έγινε εκ μέρους του Αγίου ανθρώπου αυτού αυτή την ώρα. Ευχαρίστηση τόση. Αυτό όμως δεν έμεινε κρυφό. Ο Ιωάννης κυκλοφόρησε με χέρι. Αυτό έφτασε στα αυτιά του επάρχου εκείνου. «Βρε τον απατεώνα, βρε τους άλλους και τους άλλους μέσα. Άλλο χέρι μου δώσανε. Δεν ήταν του ίδιου». Καταλαβαίνετε τώρα τι έγινε. Και φτάνει η υπόθεση στο δικαστήριο για την εσχάτη των ποινών του Ιωάννη. Πήγε και ο Ιωάννης εκεί πέρα, χωρίς να διαμαρτυρηθεί, και έφτασε να απαντήσει, να απολογηθεί, και λέγει ότι: «Δεν πρόκειται περί απάτης, κύριε. Η Παναγία μου μού έβαλε το χέρι εκεί που μου το 'χω». Και σηκώνει το μανίκι του και η Παναγία μας είχε προλάβει αυτό το πράγμα και είχε αφήσει εδώ γύρω στον καρπό ένα πράγμα σαν δαχτυλίδι, βαθιά μέσα.

Αγία Γραφή, Ανάσταση, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Αποκάλυψη, Απόστολος, Αγία Γραφή, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Απόστολος, Αγία Γραφή, Απόστολος, Αγία Γραφή, Απόστολος, Αγία Γραφή. Το θαύμα που έγινε, το οποίο ο Ιωάννης το θεωρούσε ότι το όφειλε εξ ολοκλήρου στην Παναγία μας. Και κάθισε και έφτιαξε μία εικόνα της Παναγίας μας και στο κάτω μέρος πρόσθεσε ένα χέρι άλλο, σαν να της έλεγε ότι αυτό το χέρι που σε έφτιαξε είναι δικό σου. Είναι το χέρι του Ιωάννου που έδωσε η Παναγία μας, η ευχαριστία δηλαδή.

Ανήκει σε μένα ή δικό σου το χέρι; Δεν ξέρω αν έχετε δει, όταν αγιογραφούν οι αγιογράφοι, στο κάτω μέρος λένε «διά χειρός Φερυπίνη, Φώτη Κόντογλου», του μακαρίτη του Κόντογλου, του Αγίου, διά χειρός. Όχι ο Φώτης το έφτιαξε, η Χάρις το έφτιαξε διά της χειρός του Κόντογλου. Έτσι και αυτός, λοιπόν, την παλάμη αυτή την έβαλε στο κάτω μέρος, εδώ που βλέπουμε. Δυο χέρια της Παναγίας που κρατάει το Χριστό και μια πρόσθετη από κάτω παλάμη, ένα χέρι άλλο, το οποίον είναι η ευχαριστία, η υπενθύμιση του Ιωάννου του Δαμασκηνού ότι το οφείλει γι' αυτό η Παναγία η Τριχερούσα, από του 7ου αιώνος. Από του 7ου. Για τον Ιωάννη που έζησε τότε. Δεν ξέρω, εγώ έχω πάει στον τάφο του. Ο τάφος του είναι στη Λαύρα του Αγίου Σάβα, στην έρημο του Ιορδάνου.

Γράφει εκεί 632 ταυτόχρονα. Δεν πάει σε περίπτωση. Αλλά υπάρχει ιστορία για αυτή την εικόνα. Πριν πεθάνει, έκανε μια προφητεία και είπε ότι στο μέλλον θα έρθει ένας βασιλεύς Μιχαήλ που θα την πάρει αυτή την εικόνα, θα τη ζητήσει να τη δώσετε. Πέρασαν 300 χρόνια περίπου και πήγε ένας βασιλεύς Μιχαήλ, Σέρβος, στους Αγίους Τόπους και του δώσανε, του βασιλέως, ως δώρο, όπως είχε ο Άγιος Ιωάννης, την εικόνα, την Τριχερούσα του Ιωάννου του Δαμασκηνού. Δράττομαι της ευκαιρίας να σας πω ότι η εικόνα αυτή είναι περίπου 1,20 ύψος με 80 πλάτος. Είναι ντούμπλα. Το πίσω μέρος τον Άγιο Νικόλαο.

Ένα μέρος έχει την Παναγία μας την Τριχερούσα, το άλλο μέρος έχει τον Άγιο Νικόλαο. Βυζαντινή. Πάντα εικόνα του Αγίου Νικολάου. Η εικόνα αυτή απετέλεσε, στην Κιβωτό του Μαρτυρίου, όπως θα λέγαν, κιβωτό, δεν ξέρω πώς να σας πω. Όπως οι Εβραίοι, όταν είχανε εκστρατείες πολεμικά, παίρνανε κιβωτό μαζί τους, έτσι ακριβώς κι αυτοί, όταν είχανε δοσοληψίες με ξένους, ένα μουλάρι θα μετέφερε και την εικόνα της Παναγίας στο μέτωπο. Αυτό γινότανε επί σειρά ετών. Όμως κάποτε, σε κάποια επιχείρηση, το μουλάρι εχάθη με την εικόνα. Ζήτησαν τα πάντα όσο ήταν δυνατόν, δεν ευρέθη. Ένα βράδυ, στην Ιερά Μονή Χιλανδαρίου, στο Άγιον Όρος, τη σερβική Μονή, εγένετο η καθιερωμένη αγρυπνία. Ένας μοναχός, δεν ξέρω για ποιο λόγο, βγήκε έξω κάπου στα μεσάνυχτα, μία-δύο η ώρα, και βλέπει, όπως

προχθές στην Πορταΐτισσα, μια στήλη από τη γη να φτάνει στον ουρανό. Ήτανε η στήλη στα 500 μέτρα. Έτρεξε μέσα, είπε στους πατέρες: «Αυτό και αυτό είναι έξω». Βγήκαν έξω και πράγματι είδαν αυτή τη στήλη. Τι να είναι; Σημείωσαν το δρόμο και κατέβηκαν. Και βλέπουν ένα μουλάρι αποκαμωμένο από τον κόπο, πεσμένο κάτω, και μια εικόνα φορτωμένη επάνω. Κατάλαβαν ότι πρόκειται περί θαύματος. Έφτασαν να ξεφορτώσουν το μουλάρι με την εικόνα. Στο μέρος εκείνο υπάρχει κιόσκι που έχει ανάγλυφον την εικόνα αυτή: το μουλάρι πεσμένο με την εικόνα και τη λάμψη από τη γη που συνδέεται με τον ουρανό. Και επειδή τους πατέρες, οι οποίοι με τα εξαπτέρυγα και με όλους τους σεβασμούς

μοναχών Αγιορειτών Πατέρων, επήρανε την εικόνα από εκεί και την πήγανε μέσα στο μοναστήρι. Η εικόνα αυτή υπάρχει μέχρι σήμερο. Τι να κάνω τώρα, να πάω να βάλω φωτιά να την κάψω; Πείτε μου. Υπάρχει μέχρι σήμερο. Δεν ακούσατε συνέχεια, ακούστε. Σήμερα την εικόνα τη βάλαμε στο σύνθρονο, όπως έχουν βάλει το Άξιον Εστί πίσω από την Αγία Τράπεζα. Έμενε εκεί. Από τη Σερβία ήρθε στο σερβικό μοναστήρι, στο Άγιον Όρος. Αποτέλεσμα, έπειτα από λίγο καιρό, πέθανε, εκοιμήθη όπως λέμε, ο ηγούμενος του μοναστηριού. Και, όπως συνήθως συμβαίνει, δεν ομονοούσαν να βγάλουν έναν ηγούμενο. «Όχι, θα βγάλουμε αυτό», «όχι, θα βγάλουμε εκείνο», «όχι, θα βγάλουμε αυτό», «όχι, θα γίνει εκείνο». Έξι μήνες

χωρίς ηγούμενο το μοναστήρι. Ένα πρωινό που επήγε ο εκκλησάρης να ανάψει τα καντήλια, προκειμένου να έρθουν οι πατέρες για την αγρυπνία, βλέπει παραδόξως την εικόνα της Παναγίας μας στη θέση του ηγουμένου. Η θέση του ηγουμένου είναι δίπλα στο δεσποτικό. Στο δεσποτικό ο αρχιερεύς και έπειτα ο ηγούμενος. Νόμισαν ότι κάποιος έκανε αστείο, κάποιος που ήρθε έτσι και την έβαλε εκεί πέρα. Την επήρανε, έπειτα από πολλές συζητήσεις, και την βάλαν στη θέση. Παραδόξως όμως, η εικόνα αυτή ξανά, την άλλη μέρα τη νύχτα, βρέθηκε στη θέση του ηγουμένου. Ξανά το συζήτησαν το πράγμα, εθορυβήθηκαν κλπ., έγιναν συζητήσεις, αλλά ξανά την πήρανε στη θέση που έπρεπε. Τρίτη βραδιά, ξανά η εικόνα στη θέση του ηγουμένου. Τότε κατάλαβαν ότι κάτι σοβαρό γίνεται.

Εκεί, πριν τα ξημερώματα, πριν τελειώσουν αυτή την αγρυπνία, πάνε στην τράπεζα και φύγουν για την ανάπαυση την καθιερωμένη. Έρχεται ένας ερημίτης, ασκητής αναγνωρισμένης φήμης όλων, ο τάδε, ο πατήρ Παΐσιος, μεγάλη προσωπικότητα. Όταν τον είδαν, θορυβήθηκαν. Το θεώρησαν και για καλό ότι σε επισκέπτεται ένας άνθρωπος στη χερί μου, αλλά και τι νέα να μας φέρει, πώς ήρθε τόσο εδώ; Ήρθε, λοιπόν, είπε: «Μη θορυβείστε. Έρχομαι κατ' εντολήν της Παναγίας». Δεν είχε μπει μέσα, δεν είχε δει τίποτα, ούτε του είχαν πει τίποτα. «Να μην τη σειράζετε και να μην της προσθέτετε κόπο. Να την αφήσετε εκεί που είναι, μου είπε. Εφόσον εσείς δεν ομονοήσατε να βγάλετε ηγούμενο, να περάσετε τις πρόσκαιρες ημέρες που είσαστε εδώ πέρα, θα είναι αυτή η ηγουμένη».

«Να μην την πειράξετε ποτέ από τη θέση εκείνη που είναι. Δεν θα ξαναγίνει ηγούμενος στο μοναστήρι αυτό». Και είναι μέχρι σήμερον, λοιπόν, εκεί. Την έχω προσκυνήσει τρεις φορές στη θέση εκείνη. Δεν υπάρχει ηγούμενος στο μοναστήρι. Υπάρχει ένας ο οποίος είναι για να ψωνίσουν, είναι για να κόψουν ξύλα, να πάρουν κάποιο μηχάνημα και λοιπά. Όλα τα άλλα θα πάνε να βάλουν μετάνοια στην Παναγία. Τι να την κάνουμε αυτή τώρα; Τι να σηκούν τις Παναγίες με τόσα θαύματα για αυτή την Αγία Εικόνα; Να την πετάξουμε εμείς οι Ορθόδοξοι; «Εάν σιωπήσετε», λέει, «οι λίθοι κεκράξονται». Πώς, λοιπόν, δεν θα σεβαστούμε εμείς αυτά τα θαυμάσια που μας λέγει ο Χριστός, προφητεύοντας

πολλές φορές, δυστυχώς, που δεν πρέπει να πέφτουν.

Αυτά είναι, δεν υπάρχουν άλλα; Εσείς δεν ξέρετε άλλα. Εγώ έχω γράψει, μέσα στα βιβλία που έχω γράψει, και ένα βιβλίο που λέγεται «Ορθόδοξη Χριστιανική Ανθολογία», το δεύτερο τόμο, και έχω 600 επίθετα της Παναγίας. Μα είναι 600 Παναγίες; Μία είναι η Παναγία. Αλλά έχει τόσα περιστατικά που έχει και ένα όνομα: Παναγία η Σπηλιανή, Παναγία η Φανερωμένη, Παναγία η Γρηγορούσα, Παναγία η Δακρυρροούσα, Παναγία η Γαλακτοτρόφος, Παναγία η Οικονόμη, Παναγία η Κρεμαστή, Παναγία η Τρυπητή, Παναγία η Μαλεβή. Η ίδια. Αλλά, λόγω των διαφόρων περιπτώσεων, καταστάσεων, υποθέσεων, έχει πάρει και ένα όνομα. Λέμε τώρα η Παναγία η Μαλεβή, που βγάζει μύρο στον Άγιο Πέτρο της Κυνουρίας. Δεν ξέρω αν είναι κανείς εδώ από την Αρκαδία. Τρίπολη.

Μαλεβή. Είναι άλλη Παναγία; Η ίδια. Αλλά διότι είναι απάνω στο Μαλεβό, το Ταΰγετο στη δημοτική λέγεται Μαλεβό. Και διότι είναι απάνω στη Μαλεβή, το Μαλεβό αυτό, που είναι άλλα 51 μοναστήρια, έχει 52 μοναστήρια, είναι το Άγιον Όρος της Πελοποννήσου. Τι λένε Μαλεβή; Στον Πύργο, Παναγία η Κρεμαστή, είναι εκεί. Το άλλο μέρος, η Φανερωμένη, διότι φανερώθηκε. Μία η Παναγία. Μας λένε αυτούς, δεν ανοίγουμε το στόμα και χαζεύουμε όταν μας λένε «πόσες Παναγίες είναι;». Μία είναι η Παναγία. Το ρόδο μου το αμάραντο, ο Ευαγγελισμός, ξέρω τι, μία είναι. Μην πλανώμεθα. Ας το προσέξουμε, είναι μεγάλο κεφάλαιο. Συγχωρείτε, αν είμαι σαν Ορθόδοξος και προσέχαμε σήμερον τη σωτηρία ημών, των κεφαλαίων και του απεώνας

η Φανέρας. Αυτό αν μπορούσαμε να ερμηνεύσουμε, δεν μας χρειαζόταν τίποτα άλλο. Το τι είναι η Παναγία. Το τι είναι η Παναγία μέσα στα θρησκευτικά πράγματα. Και χάνουνε πολλά πράγματα αυτοί που δεν προσέχουν και αυτοί οι οποίοι επιπολαίως τα παίρνουν και την έχουν πολλές φορές ως περιφρονητικό πρόσωπο. Πολλοί την γράφουν επάνω, την γνωρίζουν με τα γιο της Παναγίας. Βασίλισσα και ταυτοχρόνως, με όλη τη σημασία, λέω, να την δεξάρει. Αλλά αναφέρω σε άλλα πανταχτερά σημεία, όχι σε λεπτομέρεια. Δεν μου λέτε, τι είναι εκείνο για τους Έλληνες, για τον χριστιανισμό; Τι είναι εκείνο; Είναι άλλη Ακρόπολη. Όπως είναι η Ακρόπολη, ο Παρθενών που λάμπει την ανθρωπότητα, την υλική, την κοσμική, τη σοφία του κόσμου τούτου, είναι

Ακρόπολη, είναι το πνευματικό μέρος της Τήνου. Και μόνο να πάει ο άνθρωπος στην Αγία αυτή Εικόνα επάνω, να δει τα αναθήματα, δηλαδή τα αφιερώματα που υπάρχουν, πρέπει να φορτώσει καράβια. Και αυτά, ξέρετε, οι πιστοί δεν είναι τόσο κουβαρντάδες. Αυτά είναι δεδουλευμένα, είναι εργασία της Παναγίας, γιατί εμείς κάνουμε μια συμφωνία: «Παναγία μου, κάνε μου αυτό και θα σου φέρω αυτό. Δεν μου το κάνεις, μη με περιμένεις». Οι πατέρες θα ξέρουν καλύτερα αυτά, γιατί ρωτιόνται: «Είχα τάξει, αλλά δεν μου το έκανε. Να το πάω; Μην το πάω;». Δεν εδούλεψε, πώς θα πάρει; Και ο μεροκάματος πώς θα πάρει; Όλα αυτά πίσω έχουν θαύματα. Αν δεν είναι τίποτα, αν είναι λοιπόν ξύλο και αν η Παναγία είναι μια γυναίκα απλή, πώς γίνονται αυτά τα θαύματα; Για πέστε μου.

Γίνονται αυτά τα θαύματα εκεί πέρα και πώς κρίνονται αυτοί οι φιλισταδροί τους; Δεν είμαστε τόσο κουβαρντάδες εμείς και βλέπετε τι πόλεμος γίνεται για αυτά τα αφιερώματα που υπάρχουν. Και τα θέλει η Εκκλησία τα λεφτά και τα θέλει αυτά εκεί πέρα για να τα πουλήσει, μετά να πάρουν οι φτωχοί κλπ. Σοβαρά; Δεν έχει δικαίωμα να το πάρει κανένας να το πουλήσει. Εγώ το έδωσα στην Παναγία, εγώ το αφιέρωσα στην Αγία Παρασκευή, εγώ το αφιέρωσα στον Άγιο Νεκτάριο. Το αφιέρωσα να το πουλήσει άλλος; Αν ήθελα, εγώ το έδινα, εγώ μόνος μου το έδινα. Δεν έχει δικαίωμα. Τι σκανδαλίζεστε τόσοι με αυτό και ακούτε καμιά φορά και δεν ξέρετε να απαντήσετε; «Θα μαζεύει». Ποιος θα μαζεύει; Θα δίνει ο άνθρωπος. Εγώ θέλω το κομμάτι αυτό, το δωμάτιό μου αυτό, το χωράφι μου αυτό να το αφιερώσω στην Αγία Παρασκευή, ώστε αύριο, όταν βγαίνουν τα Άγια, να λέει «υπέρ των κτητόρων του Αγίου Ναού», γιατί δεν ξέρω αν ο γιος μου ο

άπιστος μου κάνει κάνα μνημόσυνο, αν η νύφη μου η άπιστος μου κάνει καμιά προσφορά. Να μνημονεύεται το όνομά μου. Το έδωσα να το πουλήσεις εσύ και να το δώσεις; Άλλωστε τα ξέρουμε αυτά, αλλά θέλω να τα καταλάβουμε. Δεν επήρε κανένας από την Εκκλησία και να πρόκοψε. Και λέμε πολλές φορές «μαγκούφικα ήτανε, βακούφικα είναι, μοναστηριακά». Και λέμε καμιά φορά, κανέναν που δεν τον πιάνει το φαΐ του, «μα από το μοναστήρι τρως». Αυτή είναι η φιλοσοφία, αυτή είναι η θεολογία που διακονιέται με τη σοφία του κόσμου. Είναι βγαλμένα απ' τη ζωή, είναι Άγια αυτά. Άπαξ και γίνουν Άγια, λένε οι πατέρες και οι κανόνες, δεν μπορούν να γίνουν κοινά έπειτα. Γιατί όσοι θα μπροστά εκεί, θα μείνουν προς τα οίκη. Αλλά εμείς συζητούμε και λέμε πράγματα όπως θέλουμε.

Λέγω, στην Τήνο να πάει κανείς, εκεί να μάθει, να δει και να στερεώσει την πίστη του. Ένα άλλο πάλι φανάρι μεγάλο είναι εκεί επάνω στην Ευρυτανία. Είναι η Προυσιώτισσα, η οποία από την Προύσα έφυγε θαυματουργικώς και ήρθε στον Προυσό εκεί πέρα. Και υπάρχει μέχρι σήμερον. Τι θα κάνουμε; Θα πάμε να την κάψουμε, θα την βγάλουμε; Τι θα κάνουμε; Πώς θέλουν ο κόσμος; Θέλουν να την κάψουμε. Μα αυτή που δεν καίγεται; Θα σου πω ένα περιστατικό. Ακούστε. Όταν ήσαν Γερμανοί εδώ, πριν φύγουν, έφτασαν με ένα απόσπασμα εκεί. Όταν τους είδε ο ηγούμενος, τρομοκρατήθηκε. Πάνε να κάψουν το μοναστήρι, διότι είχαν καταγγελία ότι περιέθαλπε αντάρτες. Έπεσε ο ηγούμενος

διπλός, που λέμε, να μην καεί το μοναστήρι. Είπε στο διερμηνέα να πει στον επικεφαλής Γερμανό ότι «εδώ είναι της Παναγίας το σπίτι αυτό, της μητέρας του Χριστού. Ελπίζω και αυτός να πιστεύει». Ήταν Γερμανός προτεστάντης αυτός. «Της μητέρας εκείνου που πιστεύει και αυτός, και γίνονται πολλά θαύματα εδώ. Γι' αυτό, αν είναι δυνατόν, να μην το κάψει αυτό το σπίτι της Μητέρας του Χριστού». Απαντά αυτός και λέει: «Εάν γίνονται θαύματα, να μας κάνει κι εμάς ένα θαύμα τώρα και δεν θα την κάψουμε». Το λέει αυτό το πράγμα ο διερμηνευτής στον ηγούμενο.

«Να σας κάνει», λέει, «παιδιά». Και τι κάνει ο ηγούμενος; «Περιμένετε όπως είσαστε». Είναι βράχος εκεί στην άκρη. Ένα μικρό εκκλησάκι. Δυόμισι επί δύο είναι, που έχει μέσα την Αγία Εικόνα, αδιαφόρως αν απ' έξω έχει άλλο κτίριο. Κάτω λιθόστρωτα πλακάκια. Καταλαβαίνετε, Ευρυτανία. Αποτέλεσμα: παίρνει το καντήλι από το καντήλι της Παναγίας μας και ανεβαίνει στο καμπαναριό επάνω και πηγαίνει επάνω στο καμπαναριό και στέκεται και το απολάει το καντήλι, όπως ήταν αναμμένο με το λάδι, κάτω επάνω στα πλακάκια. Και πέφτει κάτω το καντήλι και στάθηκε όρθιο, χωρίς να σπάσει, χωρίς να χυθεί, χωρίς να σβήσει. Στη γερμανική γλώσσα αυτός έδωσε ένα παράγγελμα, σαν να λέγαμε «μεταβολή». Ο ένας κατόπιν του άλλου έφυγαν χωρίς να το πειράξουν το μοναστήρι. Ο μοναχός έπειτα σταυροκοπιόταν επίσης.

Το βράδυ, να κοιμηθεί, να η Παναγία: «Δεν μου λες», του λέει, «ποιος σου είπε να κάνεις αυτό το πράγμα; Εμένα», λέει, «με ρώτησες; Ποιος σου είπε εσένα», του λέει, «να πάρεις το καντήλι μου και να με φέρεις να πάω να το πετάξεις κάτω; Και αν έχουμε κουβέντα με την Παναγία; Η Παναγία μου λέει να μην καεί και το μοναστήρι και λοιπά. Και αν εγώ θέλω να το κάψω το μοναστήρι, λόγω της αμαρτίας της πολιτικού πάρκη εδώ, δεν έχω τη δύναμη να το φτιάξω μέσα σε 10 μέρες;». Κόκαλο. Αποτέλεσμα. Ξύπνησε αυτός, ποιος να τον πλησιάσει, έτρεμε μέρες. Σε λίγες μέρες ξαναέρχονται οι Γερμανοί. Μπαμ, μπαμ, μπαμ, μπαμ, φωτιά. Έγιναν ασβέστης όλα. Χωρίς να ρωτήσουν για τα θαύματα, χωρίς τίποτα. Έγιναν ασβέστης όλα. Τι έγινε όμως;

Πάτε μέχρι σήμερα, θα μου θυμηθείτε τα λόγια που σας λέω. Η φωτιά η οποία εμαίνετο έφτασε και στο εκκλησάκι που ήταν η εικόνα μέσα. Και έμπαινε τώρα η φωτιά, οι γλώσσες έμπαιναν μέσα να κάψουν την εικόνα. Και την εικόνα δεν την έκαιγαν. Έμπαιναν μέσα, δηλαδή από την καύση της η φωτιά έμπαινε από την πορτίτσα τη μικρή μέσα να κάψει την εικόνα. Τίποτα, δεν έκαιγε την εικόνα. Φαίνεται πώς γλείφει τον τοίχο, πώς φάγει τον τοίχο η πυρκαγιά. Η εικόνα δεν επηρεάστηκε και υπάρχει μέχρι σήμερα, με καψίματα τέτοια, η Παναγία μας, αν πάτε εκεί πέρα. Και έχει γίνει το μοναστήρι ξανά εκ του μηδενός, όπως έχει γίνει και το Μέγα Σπήλαιο ξανά εκ του μηδενός. Παράξενα πράγματα. Η Παναγία τα κάνει αυτά. Κι εμείς οι Ορθόδοξοι θα τα γνωρίζουμε εδώ και να τα προβάλλουμε.

Δυο όπλα. Μία στον εαυτό μας, να στερεωνόμεθα, και μία στους άλλους, αν θα ήθελαν να ιδούνε. Δεν έχω θεωρίες να σου πω, έχω πράξεις να σου πω. Έχω γεγονότα να σου πω από την πίστη μου, έχω γεγονότα να σου πω από την πατρίδα μου. Δεν μπορώ να αρνηθώ αυτά τα πράγματα. Θα περιμένουμε να δούμε την Παναγία εκείνη την ημέρα να συνηγορεί σε εμάς. Την έχετε ιδεί πού την έχει τοποθετήσει η Αγία Γραφή, η Ορθόδοξη Παναγία, στην Κρίση; Την έχει στα δεξιά του Κυρίου. Και αλίμονο από τον άνθρωπο που δεν θα έχει δικηγόρο την Παναγία στην ημέρα της Κρίσεως και θα βρεθεί μοναχός, οποιοσδήποτε κι εμείς. Αλίμονο. Δεν είναι πια μακρινό. Γιατί πολλοί σκανδαλίζονται γύρω από τα πράγματα αυτά και λένε: «Να, η Παναγία θέλει τάματα, η Παναγία θέλει τούτο, θέλει τ' άλλο, και τι θα τα κάνει και τα τι αυτά», όπως λένε.

Τα θέλει η Παναγία; Η Παναγία δεν σου ζήτησε τίποτα. Κάθεσαι στο σπίτι και αυτενεργείς. Εσύ πας και την ενοχλείς, εσύ πας και της λες: «Παναγία μου, καρκίνος με απειλεί, κάνε με καλά και θα σου φέρω». Εσύ δεν ήρθες στο σπίτι; Εσύ είπες, και εγώ, και για να μην είσαι ψεύτης, εκ των υστέρων σου ζητάει και σου λέει: «Εσύ είπες και έρχεσαι, εγώ δεν σε κάλεσα. Εσύ ευχήθηκες, αλλά να αποδώσεις. Γιατί όταν με πίστευες, τώρα δεν με πιστεύεις; Είσαι υποχρεωμένος να αποδώσεις». Γι' αυτό λέει και ωραία εκ προοιμίου ο Δαβίδ, και το ακούμε καμιά φορά σαν προκείμενο των Αποστόλων: «Εύξασθε και απόδοτε Κυρίω τω Θεώ ημών». Τάξτε, λέει, αλλά να αποδίδετε, για να είσαστε συνεπείς. Τον ενδιαφέρουν κι αυτά τα πράγματα. Εμείς θα δημιουργούμε. Πω ένα άλλο περιστατικό μαζί, μια και την έθιξα εκεί πέρα.

Δείτε πώς σκέφτηκε η Παναγία στα θέματα αυτά. Στην περιοχή εκείνη του Καρπενησίου ήταν μια γιαγιά 45 χρόνια άρρωστη, πολύ γριά, 70-80 χρονών τώρα πήγαινε, και υπέφερε από το στομάχι της. Δεν είχε ούτε συγγενή ούτε φίλο, ούτε δυνάμεις να πάει σε γιατρό. Έβλεπε όμως κάθε καλοκαίρι που ανέβαινε κόσμος επάνω. Από την αρχή του 15 Αυγούστου άρχιζε και ανηφόριζε κόσμος προς τον Προυσό, χιλιάδες, οι οποίοι επέστρεφαν μετά τις 23. Άκουγε, λοιπόν, θαύματα που γίνονται και σκέφτεται κι αυτή να παρακαλέσει την Παναγία, αλλά ενόμιζε ότι πρέπει και κάτι να τάξει, γιατί εμείς πάντοτε είναι από συμφέρον: «Κάνε και εγώ θα σε πληρώσω», καταλάβατε. Αλλά τι να της δώσει αυτή;

Δεν είχε τίποτα. Και τι λέτε ότι έταξε; Λέει: «Παναγία μου, κάνε με καλά και θα σου φέρω τα λουρίδια από τα τσαρούχια μου». Νομίζω να μη σας μιλάω πράγματα που γίνονται στην Πούλια ούτε στον Αυγερινό. Τα λουρίδια από τα τσαρούχια μου να σου φέρω. Τα λουρίδια είναι απαραίτητα για να περπατήσει κανείς, δεν περπατά τα τσαρούχια έτσι. Καταλάβατε; Την ίδια βραδιά η γιαγιά ξημέρωσε καλά. Θα πει κανείς, χαιροντολόγα η Παναγία ήθελε τα λουρίδια, τα τσαρούχια τα δικά της; Προς Θεού, δεν είναι αυτός ο λόγος. Αλλά εμείς θα τοποθετούμε κατά αυτή την έννοια. Εν πάση περιπτώσει, λοιπόν, αποτέλεσμα, η γιαγιά γίνεται καλά. Αλλά είναι κάμποσος καιρός τώρα για να φτάσουμε στον Αύγουστο, για να ανέβει ο κόσμος, να μπει και αυτή μέσα εκεί, να πάει

στον Προυσό, γιατί δεν ήξερε πού ακριβώς θα πάει. Περίμενε πότε θα περάσει κόσμος, να μπει και αυτή να πάει. Μέσα στο καλοκαίρι, όμως, από την Αθήνα ήρθε ένα ζευγάρι με κάνα δυο παιδάκια και έμεναν εκεί στο χωριό. Αυτή είχε δυο-τρεις κότες και μια κατσίκα. Και πούλησε μερικά αυγά από εκείνα που είχε εκεί και πούλησε και μερικό γάλα στην οικογένεια αυτή και οικονόμησε καμιά δεκαπενταριά δραχμές τότε. Εν τω μεταξύ, πέρασε ένας γυρολόγος από αυτούς που έχουν κάποια μόστρα στην πλάτη τους και πουλάνε διάφορα. Μεταξύ αυτών, πουλούσε και κάτι εικονίτσες μικρές, αϊ-βασιλιάτικες που λέμε, και ενόμισε αυτή ότι θα μπορεί να τροποποιηθεί το τάμα, να πάρει κάτι καλύτερο να πάει στην Παναγία, αντί για λουρίδια, και πήρε μια εικονίτσα μικρή να την πάει.

Ο κόσμος το καλοκαίρι επήγε. Και αυτή το τάμα, με χαρά ότι πάει καλύτερο. Έφτασε εκεί, σπρώχνοντας και σπρωχνόμενη. Έφτασε κάποτε και της το κρέμασε εκεί, ευχαριστήθηκε, έφυγε. Γύρισε το βράδυ, την άλλη μέρα, δεν ξέρω πότε, στο σπίτι. Το στομάχι ξανά άρχισε να πονάει. Τα έχασε, φοβήθηκε, στενοχωρήθηκε, άρχισε να παρακαλεί και ζητούσε: «Γιατί, Παναγία μου; Εγώ σου έφερα και καλύτερο. Γιατί να γίνει αυτό το πράγμα;». Της παρουσιάζεται η Θεοτόκος και τι λέει; «Τι μου έταξες;». Λέει: «Τα λουρίδια από τα τσαρούχια μου». «Και τι μου έφερες;». Λέει: «Σου έφερα καλύτερο». «Όχι αυτό που έταξες. Τα λουρίδια από τα τσαρούχια σου, αυτό θα φέρεις και θα γίνεις καλά». Σηκώνεται την άλλη μέρα, τα λουρίδια από τα τσαρούχια, και υπάρχουν μέχρι σήμερα τα λουρίδια από τα τσαρούχια της γιαγιάς από το Καρπενήσι, στον Προυσό. Την αμφισβητούμε;

Θα πω εγώ, δεν τα προσέχουμε. Γι' αυτό σας λέγω, είναι ανάγκη να είναι μια Παναγιά ντουμπλουφά, τη βλέπω εγώ για να στέκομαι στη θέση μου και να τη βλέπουνε και οι άλλοι, να καταλαβαίνουνε γιατί εμείς δεν πρέπει να φύγουμε από τη θέση μας. Εμείς κρατούμε τα πραγματικά. Πόσος κόσμος δεν έχει ελεγχθεί! Να σας μεταφερθώ στη Μαλεβή, τη λεγομένη, της συγχρόνου εικόνος του 7ου αιώνα. 717 γράφει απ' έξω το ντύμα. Δεν ξέρω από μέσα το ξύλο από πότε είναι. Όταν την έντυσαν, ορισμένοι κάνουν ένα τάμα: «Καμιά φορά να σου βάλω χρυσό το φόρεμα απ' έξω, να σου βάλω αργυρό το φόρεμα απ' έξω». Άσχημο πράγμα αυτό, κακό πράγμα αυτό. Καλύτερα να μένει μέσα το ξύλο. Όπως είναι το αρχικό, είναι καλύτερα.

Γλυκοφιλούσα, Ιερά Μονή Φιλοθέου του Αγίου Όρους. Το βγάλανε αυτό το απ' έξω, που της είχαν βάλει ένα μπάστιλα εκεί πέρα, και φαίνεται ωραιοτάτη όπως είναι, με τα χρώματα τα βυζαντινά, που σε προκαλεί να φιλάς. Να φιλήσεις εκεί πέρα τον μπάστιλα δεν το νιώθεις τόσο. Και έχουν κόψει μάλιστα και το τζάμι απ' έξω για να φιλούνε από το σανίδι εκεί επάνω, το ευλογημένο αυτό. Έτσι το πιάνουνε, έτσι το ζούνε. Στα 717 γράφει η εικόνα της Μαλεβής, η οποία ρέει μύρον. Μύρον ρέει μέρα νύχτα. Και είναι ένα γεγονός όχι της ορεινής Αρκαδίας, ούτε της Τριπόλεως, ούτε της Πελοποννήσου, ούτε της Ελλάδος, ούτε της Ευρώπης· των πέντε ηπείρων είναι η υπόθεση σήμερα, η υπόθεση της Μαλεβής.

Έχω ατομική πείρα και ομιλώ από ατομική πείρα για αυτή τη Μονή και για αυτή την Παναγία, δηλαδή την εικόνα της Παναγίας, γιατί είπαμε γρηγορότερα, είναι μία και η αυτή η Παναγία και όλες τις εκδηλώσεις. Εάν πάτε εκεί πέρα, θα σηκώσετε τα χέρια ψηλά. Επήγαν οι επιστήμονες, επήραν μύρο και το πήγαν στο χημείο του κράτους. Επήγαν αξιωματούχοι, επήγαν της Εκκλησίας, σήκωσαν τα χέρια ψηλά. Μάλιστα ένας στρατιωτικός διοικητής έδωσε εντολή και τη βγάλαν από την Εκκλησία και τη βάλανε στην αυλή και την επλύνανε. Την καθαρίσανε και λοιπά, για να δουν εάν και κατά πόσον είναι κάποια κομπίνα των καλογραιών για αργυρολόγημα ή του αρχιερέως. Αποτέλεσμα, μόλις την καθάριζαν, βγαίνει πως...

με τη γίδα και κάνει σφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφφ Κρέμασε πρώτος το ρολόι του. Το πρώτο ήταν το ρολόι του χωροφύλλακα που ήσανται μαζί. Πιστεύω, λέει η Παναγία μου, πιστεύω. Σε καλέζει κανένα να πιστεύει. Εάν λοιπόν λέγω πάει κανείς εκεί πέρα θα πεις. Όταν εγώ που πήγα προ 15 ετών και που τη φωτογράφησα την εικόνα είναι σαν μια χωριατοπούλα ντροπαλή απλή εικόν χωρίς να έχει ούτε ένα θάμα.

Τώρα να τη δείτε, είναι κατάλληλη. Δίπλα υπάρχει μια υποδοχή που δεν ξέρω πόσες χιλιάδες θα έχει τάματα και δεν ξέρω πόσα είναι τα κλεμμένα, γιατί, ξέρετε, χριστιανοί κλεφταράδες αμέτρητοι. Κλεμμένα πολλά· τα βαριά βαριά τα ξαφρίζουνε, τα κλέβουνε. Και τούτη, πληθώρα θαυμάτων. Γιατί; Γιατί κάνει θαύματα τον 20όν αιώνα. Λοιπόν, τι θαύμα θέλεις; Γυναίκες που έχουν πέντε, δέκα, δεκαπέντε χρόνια να κάνουν παιδί και βλέπεις του χρόνου θα πάει να βαφτίσει το παιδί εκεί πέρα. Καρκίνοι, φυματίωση, δαιμονισμένοι, χωρισμένα αντρόγυνα. Τι θέλεις; Ποιο είναι το θέμα το οποίο δεν επιλαμβάνεται και δεν βρίσκεται η λύση του όταν φτάσει η υπόθεση της Μαλεβής; Δύο θαύματα έγιναν προχθές.

Ένα μπαμπακάκι που πρόσφερα, νεκροπομπή άλλη. Πώς λέτε εδώ τις νεκροφόρες και λοιπά αυτούς; Εμείς τα λέμε τώρα γραφεία τελετών. Τα λέμε τα γραφεία των κηδειών, τα λένε γραφεία τελετών τώρα στην πατρίδα. Ήσαν έτοιμοι να σηκώσουν την κοπέλα. Και όταν πήγε το μπαμπακάκι με το μύρο, η κοπέλα σηκώθηκε και πήγε στη θήκη. Τέσσερις μέρες που ήμουν τώρα εδώ πέρα, θαύματα θαυμάτων. Και διότι οι άνθρωποι θέλανε να την εκδηλώσουμε από εκεί, να την βγάλουμε, να την κάψουμε και να ησυχάσουμε. Και τόσος κόσμος που ενεργείται, γιατί να το κάνουν; Καλά, δεν την πιστεύουν· πως το κάνει τόσο καλά; Έχετε διαβάσει την αλληλογραφία του Καίσαρος μετά του Πιλάτου; Τι είπε για τον Χριστό; Όταν ο Πιλάτος εκ των υστέρων έκανε μια έκθεση...

στον Καίσαρα το τι έλαβε χώρα κάτω και λοιπά και λοιπά, του έγραφε ότι αυτός έκανε θαύματα, τούτο, τ' άλλο και λοιπά, και όμως οι Εβραίοι ζητούσαν και δεν τον σταύρωσε. Και τον βουτάει απ' τα μαλλιά ο Καίσαρας και του λέει: «Δεν μου λες; Καλά, Θεός δεν ήταν, Άγιος δεν ήταν, τίποτα δεν ήταν. Ήρθε κάποιος, λέει, και τον σκότωσαν τον άνθρωπο· δεν σεβάστηκαν τον άνθρωπο; Για γιατρό», λέει, «δεν τον κρατούσε τουλάχιστον;» Ακούτε; Για γιατρό, λέει, δεν τον κρατούσε, εφόσον έκανε ολοκλήρους καλά, αγιάτρευτους, λεπρούς, πράγματα, δαιμονισμένους; Για γιατρό δεν τον κρατούσε; Λοιπόν, και εμείς, οι Παναγιές μας, ας πούμε για μια στιγμή ότι δεν είναι τίποτα· εφόσον μας κάνει τόσα θαύματα, τόσο καλά, γιατί να την βγάλουμε από τη μέση; Ποιος θα ωφεληθεί; Για γιατρό δεν την κρατάμε τουλάχιστον; Καταλαβαίνετε; Για αυτή την υπόθεση αυτή είναι πλείστα όσα. Θα σας πω ένα περιστατικό από το Γιοχάνεσμπουργκ.

Κυρία που είχε το παιδί της πολύ άρρωστο, δαιμονισμένο ήταν, είχε μάθει και είχε γράψει στη Μαλεβή να της στείλουν ένα μπαμπακάκι με λίγο μύρο. Το μοναστήρι το έλαβε και έγραψε και ταυτόχρονα στο γράμμα έβαλε μέσα και μπαμπάκι. Το αεροπλάνο που μετέφερε το γράμμα αυτό και άλλο ταχυδρομείο ανεφλέγη στον αέρα. Δεν έμεινε τίποτα. Όταν πήγανε εκ των υστέρων εκεί και αναζητούσαν και ανάσκαβαν, κατά κάποιον τρόπο, τα λείψανα, τα καμένα από το αεροπλάνο, ευρέθηκε και ο ταχυδρομικός σάκος, ο οποίος ήτανε κάρβουνο. Λοιπόν, όπως τον έκτυπαν και άνοιξε το κάρβουνο αυτό το καμένο, μέσα υπήρχε ένα γράμμα ανέπαφο.

Ανασύρουν το γράμμα αυτό και πήγαινε για το Γιοχάνεσμπουργκ. Και το πήγε το ταχυδρομείο και είπε ο ταχυδρόμος: «Σας φέρνουμε ένα γράμμα-θαύμα. Το γράμμα αυτό ήταν μέσα στον ταχυδρομικό σάκο, που το αεροπλάνο ανεφλέγη στον αέρα και κάηκε ολόκληρο, και έμεινε αυτό μόνο». Πάρε. Και ήταν αυτό που είχε το μπαμπακάκι με το μύρο μέσα της Παναγίας.

Όταν υπάρχουν ντοκουμέντα, πείτε μου, τι πρέπει να κάνουμε εμείς; Ας βάλουμε φωτιά λιγάκι παντού και να πούμε «δεν υπάρχει τίποτα»; Θα σας πω πώς απεκαλύφθηκε αυτή η υπόθεση, γιατί έχω προσωπική εμπειρία. Προ 20 ετών περίπου, το 1960, ομιλούσα στην Αθήνα, μια βραδιά, ας παραδεχτούμε, στους Αποστόλους. Στο τέλος της ομιλίας ήρθε μπροστά μου μια κυρία ψηλή, καλοκαμωμένη, με μαύρα, και μου έδωσε μια επιστολή. Και μου λέει: «Κύριε Παναγόπουλε, αυτή την επιστολή σας τη στέλνουν από την Ιερά Μονή της Μαλεβής. Έχει μέσα μπαμπακάκι με μύρο από την Παναγία. Θα σας περιμένουμε να πάτε». «Ευχαριστώ πάρα πολύ». Την πήρα εγώ.

Μύρισα ένα άρωμα ξένο μέχρι της ώρας· δεν ήξερα πώς είναι. Δεν ξέρω αν το ξέρετε το άρωμα αυτό. Αν θέλετε, στο τέλος θα σας δώσω να μυρίσετε, να δείτε πώς είναι το άρωμα αυτό που βγαίνει από της Παναγίας την εικόνα. Τι έγινε ο φάκελος αυτός δεν ξέρω. Εγώ δεν ήξερα πού είναι η Ιερά Μονή Μαλεβή και δεν το συζήτησα καθόλου. Τι έγινε, δεν ξέρω. Σε ένα χρόνο ακριβώς, την ίδια εποχή, ξανά που κατέβηκα ένα βράδυ από την έδρα, μια κυρία ψηλή, μαύρη, καλοκαμωμένη, μου δίνει ξανά ένα φάκελο λευκό και μου λέει στερεοτύπως τα ίδια λόγια: «Κύριε Παναγόπουλε, αυτό σας το στέλνουμε από την Ιερά Μονή Μαλεβή. Έχει μέσα μπαμπακάκι με μύρο από την Παναγία και σας περιμένουμε να πάτε». Το πήρα ξανά, την ευχαρίστησα.

Φίλησα, ενεθυμήθηκα το άρωμα που είχε και η πρώτη επιστολή, το έβαλα στην τσέπη μου. Τι έγινε, δεν ξέρω. Δεν το ενέργησα ούτε. Τρικοφωνία. Μετά ένα χρόνο περίπου ακριβώς, φθινόπωρο, τέτοιος καιρός ήτανε, ξανά μια κυρία ψηλή, με μαύρα, καλοκαμωμένη, άγνωστη σε μένα, μου έδωσε ξανά ακριβώς τον ίδιο φάκελο. Ήταν ακριβώς σαν αυτούς που βάζουν μέσα στα προσκλητήριά μας για τις βαπτίσεις, για τους γάμους, έναν ολόλευκο φάκελο, ακριβώς το ίδιο. Και μου το δίδει και μου είπε τα ίδια λόγια: «Κύριε Παναγόπουλε, αυτό σας το στέλνουν από την Ιερά Μονή της Μαλεβής. Έχει μέσα μπαμπακάκι με μύρο της Παναγίας και σας περιμένουν να πάτε». Σε αυτή τη στιγμή ένιωσα μέσα στο κρανίο μου ένα κρακ, όπως πιέζουμε το καρπούζι και ακούμε κρακ.

Ένιωσα ένα πράγμα να ανοίγει, σαν να άνοιξε ένα παράθυρο μέσα μου, και ήρθε ένας έλεγχος απότομος και λέγω: «Τι είναι αυτό που συμβαίνει; Τρία χρόνια η γυναίκα αυτή και οι άνθρωποι αυτοί μου παραγγέλνουν και εγώ αδιαφορώ». Από εκείνη την ώρα και έπειτα δεν μπορούσα να έχω ησυχία. Και άρχισα να ερωτώ, να βρω πού είναι αυτή η Μαλεβή και αν αυτοί οι άνθρωποι με γνωρίζουν και αν αυτοί οι άνθρωποι έχουν γράψει επιστολή σε μένα και αν συμβαίνει αυτό το πράγμα εκεί. Έφτασα στον Μάιο περίπου και δεν είχα κατορθώσει. Βρέθηκα λοιπόν κάποτε στο Αίγιο. Έτρωγα ένα μεσημέρι με κάτι φίλους μου. Είχα πάει να μιλήσω και έτρωγα με κάτι φίλους μου. Ο ένας ήταν αυτοκινητιστής. Του λέγω: «Σε παρακαλώ, εδώ που γυρίζεις, μήπως ξέρεις κάνα μοναστήρι Μαλεβής Παναγίας;»

«Εγώ δεν το ξέρω». Και ο διπλανός: «Έχουμε πάει», μου λέει, «με τον Γιώργο μαζί. Πήγαμε», μου λέει, «εκδρομή». «Πού είναι;» «Στον Άγιο Πέτρο Κυνουρίας». «Πάει δρόμος;» «Πάει». «Πατιέται με βροχή, πυρετά, ψύχρα κ.λπ.;» «Έχει τηλέφωνο;» «Έχει». Μου έδωσαν το τηλέφωνο και τα διάφορα. Όταν έμαθα λοιπόν, παίρνω εγώ το μοναστήρι και ρωτώ: «Είναι έτσι, έτσι, έτσι, έτσι;» Μου λέγει: «Ναι, είναι όπως μου τα λέτε, αλλά εμείς δεν το λέμε. Αυτό είναι κλεισμένο μέσα στους τέσσερις τοίχους του μοναστηριού». Λέω: «Γιατί δεν το λέτε;» «Δεν αφήνει», λέει, «ο δεσπότης της περιοχής, της πόλεως, γιατί μη θεωρηθεί από τους ανθρώπους ότι είναι θέμα αργυρολογήματος. Γι' αυτό», λέει, «μένει ανέκδοτο». «Μπορούμε», λέω, «να έρθουμε ένα βράδυ εκεί; Ένα πούλμαν θα είμαστε, 42 άνθρωποι». Λέει: «Καλοκαίρι είναι, εμείς δεν έχουμε τα μέσα ακόμη. Όμως καλοκαίρι είναι, κάπως ασφαλές».

Μία τριήμερη εκδρομή στην Πελοπόννησο, μέσω Πατρών, Πύργου, Τριπόλεως και λοιπά. Και από το αποκειμέρος φτάσαμε την τρίτη ημέρα να έρθουμε στο μοναστήρι. Όταν φτάσαμε στο μοναστήρι, δεν επήγαινε το αυτοκίνητο απέξω από την πόρτα. Στεκόταν παρακάτω, σε μια καρυδιά μεγάλη. Όταν άνοιξα την πόρτα, έρχεται ένα άρωμα αυτού που ήταν τα μπαμπάκια εκείνα τα οποία μου έδινε η γυναίκα αυτή. Ποια ήταν η γυναίκα; Φανταστείτε κι εσείς, ας τη φανταστώ κι εγώ. Δεν ξέρω ποια ήταν, ούτε τη γνωρίζω. Ούτε το μοναστήρι με γνώριζε εμένα, ούτε είχαν στείλει τίποτα αυτοί να πούνε ότι «Παναγόπουλε, έλα προς τα εδώ, ξέρουμε ότι είσαι θρησκευόμενος άνθρωπος, να διαδώσεις». Δεν με γνώριζαν ούτε κατά πρόσωπο ούτε κατ' όνομα οι άνθρωποι. Βασιλευτού, σταμάτησα στην πόρτα επάνω και έτσι λέω: «Κύριοι και κυρίες, προσέξτε, τα πράγματα εδώ δεν είναι απλά. Αισθάνεστε τίποτα;» Λέει: «Ένα άρωμα αισθανόμεθα».

«Λοιπόν, τα πράγματα είναι σοβαρά. Παρακαλώ, δεν έχω πολύ λόγο». Κατεβήκαμε, μπήκαμε μέσα, είδαμε την Αγία Εικόνα, την προσκυνήσαμε. Ήταν βράδυ, φλας δεν είχα. Την βγάλαμε έξω και πήρα μερικές φωτογραφίες και παρακάλεσα την Ηγουμένη να ανεβάσει τα άμφια σε μια σκάλα, να μας πει γύρω από την υπόθεσή της. Την ερώτησα και πάλι γιατί αυτό το πράγμα έμενε. Είπε ότι ο Δεσπότης δεν επιτρέπει. Λέγω: «Με συγχωρείτε πάρα πολύ, εγώ θα το κοινολογήσω το θέμα. Το πρώτο φύλλο που θα βγάλω τον Οκτώβριο, γιατί γράφω ένα περιοδικό, “Αγία Μαρίνα”, 20 χρόνια τώρα, το πρώτο φύλλο που θα βγάλω τον Οκτώβριο θα γράφει με τίτλον “Θεοτόκος Θαυματουργή και Εμείς οι Ορθόδοξοι”». Για ποιο λόγο; Λοιπόν, γιατί το κάνει αυτό; Το κάνει να στηρίξει τους πιστούς. Γιατί θαυματουργούν οι εικόνες. Και σήμερα τις ποδοπατούν οι αιρετικοί και αυτοί οι Έλληνες ακόμη. Οι Ορθόδοξοι τις ποδοπατούν. Λοιπόν, δεν είναι ξύλα.

Να βγει στην επιφάνεια. «Με συγχωρείτε», λέει, «δεν ξέρω». «Εγώ θα το βγάλω στο όνομά μου. Εγώ θα γράψω στο όνομά μου και θα γράψω βιβλίο. Θα βάλω φωτογραφίες, θα κρατώ στοιχεία κ.λπ. Θα το βγάλω στο όνομά μου και θα το στείλω στο μοναστήρι. Και εσείς δώστε το στον επίσκοπο. Κι αν ο επίσκοπος διά της Ιεράς Συνόδου σας πει να μην κυκλοφορήσει, να είναι ευλογημένο. Εγώ όμως έξω, σαν άτομο, έχω το δικαίωμα να κυκλοφορήσω κάτι που υπέπεσε στην προσοχή μου». Αυτό ήταν το αποτέλεσμα. Φύγαμε. Πράγματι, το έγραψα εγώ, έβγαλα την εικόνα και την πάω στη φωτογραφία και κάθισα και έφτιαξα και ένα βιβλίο, 4-5 τυπογραφικά, όσα μπορούσα να φτιάξω. Έφτασε το βιβλίο στα χέρια του Δεσπότη. Ο Δεσπότης βρήκε έναν τρόπο ότι του λύθηκαν τα χέρια. «Δεν το λέγω εγώ, ο Παναγόπουλος το λέει απ' έξω. Δεν μπορούμε να το κρύψουμε τώρα». Κι έτσι άνοιξε η πόρτα της Μαλεβής.

Έχουν γίνει χιλιάδες θαύματα. Σε δεκάτη έκδοση εξεδόθη το βιβλίο με καινούργια θαύματα και δεν ξέρω πόσα έχω καταχωρήσει σε στήλη ειδική του περιοδικού αυτού και πόσα υπάρχουν στο αρχείο μου. Μαζί με 13.000 θαύματα απέραστα του Αγίου Νεκταρίου μόνο. 13.000 θαύματα απέραστα! Σε νέες εκδόσεις, με 250 θαύματα κάθε φορά, έχουν εκδοθεί βιβλία για τον Άγιο Νεκτάριο. Παρεμπιπτόντως σας λέγω, θα σας μιλήσω μια άλλη ώρα γι' αυτό. Άλλο στοιχείο μεγάλο, άλλο φανάρι σύγχρονο μεγάλο, που καθηλώνει όλους τους πονηρούς, που δεν είναι ανάγκη να φτάσεις στην Κανάνα να ζητάς θαύματα. Πηγαίνεις στον Άγιο στην Αίγινα και τα βλέπεις τα θαύματα, αν θέλεις. Και από τότε άνοιξε η υπόθεση της Μαλεβής και ο κόσμος ελεήθηκε και ελεήθηκε μέχρι σήμερα. Έχει γίνει κάστρο τώρα, μπορούν...

άνθρωποι να κοιμηθούνε το βράδυ εκεί πέρα, γιατί έρχονται από τα διάφορα μέρη της Ελλάδος και από το εξωτερικό ακόμη, με αρρώστους και τα λοιπά, και έχει γίνει εκεί πέρα μια άλλη κολυμβήθρα Σιλωάμ. Να την κλείσουμε, διότι δεν τη θέλουν οι Προτεστάντες την Παναγία; Να την κλείσουμε, να της κάψουμε τις εικόνες; Κύριοί μου, αδελφοί, αυτό είναι που με πονεί, αυτό είναι που με συνέχει, αυτό είναι που με ενδιαφέρει: να προβάλλω, τις μέρες αυτές που βρίσκομαι μαζί σας, αυτά τα κεκρυμμένα, που και πολλοί εμείς, επιλήσμονες, δεν προσέχουμε τον μεγάλο αυτό θησαυρό που έχουμε, που λέγεται Παναγία, που λέγεται Κυρία των Αγγέλων, που λέγεται Αειπάρθενος, που λέγεται, που λέγεται, δεν ξέρω τι λέγεται. Έχουμε βασιλευτώσει και απόψε, με τη χάρη της να σκεπαστούμε και να διατηρηθούμε και να προσέξουμε από εδώ και κάτω. «Στους θησαυρούς της Αγίας υπερηφανεύεσθε ως κανείς, όμως παραγένη πάση μετανοή», είπε ο Παύλος.