Commentary on Exodus (Part 6)

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Up above I see a question that asks the same thing — it asks me to explain the phrase "Stomen kalos," quoting the ancient exclamation that we hear in our Divine Liturgy: "Stomen kalos, stomen meta phovou" — "Let us stand well, let us stand with fear." This has been placed exactly at the point where the Creed ends. I don't know whether you've noticed it. It is an exhortation to the faithful to stand firm in the things they have just confessed,

the Creed.

It sums up all the articles of the faith in a few words. "I believe in one God." "I believe in one Holy Spirit." "I believe in one holy, catholic and apostolic Church." That He became man for us, that He was crucified under Pontius Pilate, that He was buried, that He rose again. "I confess one Baptism," and so on. And so, all of this dogma that is contained in the Creed — at the end the priest calls out: stand well in these dogmas. "Stomen kalos" — "Let us stand well" — is taken, according to tradition, from the Archangel Michael, who, when the fall of the angels took place, stood in the midst and said, "Stomen kalos." Stand firm, do not fall. The Church takes up this cry and places it right there, straight after the Creed, to remind the people.

Don't you fall either, the way the angels fell. So stand rightly, hold fast to the confession you made just a moment ago. That's why these words have been placed exactly where they are in the Liturgy. Truly, the Orthodox faith is the most blameless of all, the most inviolate, the most incorrupt. We have the one true faith, the true religion, the true Church. That is, there is one faith, there is one Church. We have so many chapters, we bring one Gospel, and we draw out one interpretation from it — the interpretation is one. That is what this reminds us of, and that is why it was placed there: "Stomen kalos, stomen meta fovou" — let us stand well, let us stand with fear of God.

'Let us stand well.' It refers to the confession of faith we had just made a moment before, that is, the articles of the Faith which we confessed within the Divine Liturgy. That is the reason our Holy Church has placed it exactly where she has placed it. Now, as to our subject. We are in Exodus, in our sixth session, if I remember rightly, and specifically in chapter twelve, at the point where God had given His command to Moses: in what way they were to be kept safe, in what way they would not be destroyed. He told them to slaughter the lamb, to keep it, to gather its blood, and to put that blood on the doorposts.

Rather, they were to stay inside until morning, because an angel was going to pass through and strike all the firstborn, from man to beast, and in the morning all the Egyptians were in an uproar, and so they were forced to let the Hebrews go. And that is just what they managed to do, as it goes on to say. And indeed, we read the other day what was said about exactly how this was to be done. Now we come to a part that says they also had to remove the leaven from their houses for those seven days.

So the leaven is a type — a foreshadowing — of sin. And the person who eats the Pascha, that is, the one who receives Holy Communion, eats of the Lamb of God. And of course for us this does not happen only once, because we call this Pascha to mind many times over. Whoever receives Holy Communion, as the divine John Chrysostom says, celebrates Pascha — whether today, whether tomorrow, whether whenever. Is Holy Communion somehow better when it is received only at Pascha, on the day of Pascha, than on the other days? No, it is not. Holy Communion is the same on all the days, because it is one and the same Holy Spirit in Holy Communion. And so, whenever a person receives Holy Communion, he celebrates Pascha.

So at that time He had given the command that the leaven be removed, that there be no leaven at all. Listen to this. Seven days you shall eat unleavened bread; from the first day you shall remove the leaven from your houses, for whoever eats leavened bread from the first day until the seventh day, that soul shall be cut off from Israel. Paul, who had these events in mind, when he writes his first letter to the Corinthians, the fifth chapter, verse five,

It says there how many people should come to it.

Very much.

In First Corinthians, chapter five, he says this: "Cleanse out therefore the old leaven, that you may be a new lump, since you are unleavened." That is, he did not want any leaven inside, "for Christ our Pascha was sacrificed for us." There a lamb was sacrificed to free the Hebrews from the destroying angel and from the fury of the Egyptians — there a lamb was sacrificed; here it says Christ was sacrificed. "Therefore let us keep the feast, not with the old leaven, nor with the leaven of malice and wickedness, but with the unleavened bread of sincerity and truth."

He shows that the leaven is sin, and that when a person comes forward to receive Holy Communion — that is, to keep Pascha — he has to be unleavened. Clean, in other words, free of sin. This is exactly what we Orthodox say: a person must be repentant and confessed, he must be clean. He must not come forward no matter what state his soul is in. It was on pain of death, on pain of destruction, that there be no leaven in the house. There was to be no leaven in the house at all. And from this it is proved that Christ did not eat the unleavened bread required by the Law, the way the Latins and the Roman Catholics use unleavened bread in the offering.

It says that He dipped the morsel in the dish, in the broth — He gave the bread and He dipped it. And unleavened bread cannot be dipped. It was artos, leavened bread. That is one more difference, one more proof. If Christ had kept the Passover of the Law, that is what it would have meant. And there was every chance they would have put Him in the dock for it; they would have had one more accusation to bring. They could not even find enough false witnesses to charge Him with other things, nor anything else at all — but if He had broken the Law of Moses, that alone would have been enough to condemn Him. Then it goes on and says: and on the first day there shall be a holy convocation, and on the seventh day there shall be a holy convocation for you. So the feast of the Pascha lasts seven days — something that carries over to us as well, and for us too it lasts seven days.

Keep in mind here what popular theology says: three days at Christmas, it says, three at Theophany, and six at the Resurrection. There is even a specific Canon about frequent Communion which says that there is a fast-free week, the week called Diakainisimos, Bright Week — Monday, Tuesday, Wednesday, Thursday of Pascha — and that is because during those days there is no fasting kept at all, and so it essentially permits daily Communion. This circumstance has a certain type behind it, a typological meaning, in what he said: no work at all shall be done on those days, except what is needed — that is, only what has to do with food.

On these days, festive and joyous days, He forbade any work at all, except for whatever each person needs in order to eat. That alone you may do. So you shall keep this feast of unleavened bread, because on this very day I brought your hosts — your people — out of the land of Egypt. As a perpetual ordinance you shall keep this day throughout your generations; you shall hand it down, so that all who come after you keep this day as well. You shall begin counting from the fourteenth day of the month, in the evening, and you shall eat unleavened bread until the twenty-first day of the month, in the evening. Seven days.

"No leaven shall be found in your houses." That is, that bit of leaven has to be taken out completely; the house has to be entirely free of leaven. And whoever eats what is leavened, that soul shall be cut off from the congregation of Israel. "Whether he is a stranger or born in the land, he shall eat nothing leavened; in all your dwellings you shall eat unleavened bread." In other words, even those who are not under the law, the uncircumcised who are staying in your houses, living there as if it were their own home — they too are not to eat it. And this, unfortunately, is exactly where we do the opposite.

Take this: we, as Orthodox Christians, are fasting on a Wednesday, say, or on a Friday, or it's Great Lent, and some guest comes who doesn't fast — he doesn't fast, so we set food in front of him that breaks the fast. This is exactly what is forbidden here. You are not to give it to him, it says, nor offer it to him. You understand what I mean. I see it, and I seize every chance I get to say that we handle this very badly. "I don't fast." Fine — I'm not asking you whether you fast or not, that's your own account. But in my house you won't be breaking the fast. "We have a fast today. Come another day when we don't, and we'll roast a young goat. But today, this is the food we'll be having." Instead we give in on this, so as not to offend anyone, not caring in the least whether we offend the One we say we believe in.

So then, Moses clearly received these commandments from God. Then we read that Moses called all the elders of Israel and said to them: "Go and take for yourselves a lamb according to your families." Pascha is a Hebrew word, and it means exodus, it means crossing over, it means passing over. The word "Pascha" didn't start with us Orthodox — Pascha is a Hebrew word, and it goes back 1450 years before Christ. And in the twelfth chapter of Exodus you find the exact type, the pattern that prefigures what we have: how they drank, how they ate — all of it is taken from there.

"Take a bunch of hyssop and you shall dip it in the blood that will be in the basin." You will slaughter the lamb, you will gather its blood in a basin, and you will take a plant — hyssop — whose wood is red, and with it you will sprinkle; you shall strike the lintel and the two doorposts of the door. And you make it, evidently, here, in the name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit. "And none of you shall go out of the door of his house until morning." And if you want to be safe, in a manner of speaking, behind that blood, you will stay inside there.

He goes on: because the Lord will pass through to strike the Egyptians. And when He sees the blood on the lintel and on the two doorposts, the Lord will pass over the door and will not allow the destroyer to enter your houses to strike you. What stands out here is the weight He gives to that blood — that this blood had such power that it secured the lives of the people who took shelter behind it. Now, as you know, all of this is types, Old Testament types, and from there a person can grasp the whole reality. If in the types things had such power, then think what power things have now in the reality itself. If the blood of a ewe there, of a lamb, of a ewe —

If that blood could protect those people and preserve their life, their physical life at any rate — how much more power does the blood of the Lamb of God have in our case! In any case, it continues: "You shall keep this thing as a law." That is, God lays it down as law that they must take it seriously — "for you and for your sons forever. And when you come into the land which the Lord will give you" — here He makes a prophecy that He will count them worthy to enter the Promised Land, and they will no longer be slaves, they will have something of their own — "the land which the Lord will give you, just as He has spoken."

"You shall keep this service" — you will go on doing what He is now laying down for you as law. And when your children, who will be born later on, say to you, "What does this service mean to you? Why do you do it? What does it symbolise? What do you want to teach by it?" — then "you shall answer: This is the sacrifice of the Pascha to the Lord, because He passed over the houses of the children of Israel in Egypt when He struck the Egyptians and saved our houses." In remembrance of that Pascha which happened then, because He passed us by, He spared us, He did not punish us there in Egypt — this you must know, that I did this for you. "Then the people bowed the head and worshipped."

As we would say, may it be blessed. And they departed — that is, these people raised no objections, they didn't say, "We won't do it," or, "Is this true? What is this new thing now?" They said yes, as you wish, may it be blessed. "And the children of Israel went away and did as the Lord had commanded Moses and Aaron, so they did. And the Lord struck every firstborn in the land of Egypt, from the firstborn of Pharaoh who sat on his throne to the firstborn of the captive in the prison house, and all the firstborn of the cattle." That is, He exempted no one — not the palace, not the prisons, not the poor, not the rich, not the educated, no one at all. Every house.

Every house had a funeral, whether of a person or of an animal. Because there might be a couple in one house, an old man with no children — there an animal was struck instead. In other words, there was no house without a funeral on that night. "And Pharaoh rose up in the night, he and all his servants and all the Egyptians, and there was a great cry in Egypt, for there was no house where there was not one dead." Egypt became one endless cemetery in a single night. And under that pressure he called for Moses.

This is the second time he gives way, because until now he had not yielded, as you know, through all that had come upon him. "He called for Moses and Aaron by night and said: Rise up, go out from among my people, both you and the children of Israel, and go, serve the Lord as you have said." For this is what they kept asking of him — that he let them go and worship their God. But he, for reasons of economic advantage, because he needed his workforce, would not allow it. "And take your flocks and your herds, as you have said, and be gone. And bless me also" — bless me too. It is like what we were saying today about the divine Paul: strive together with me in your prayers, help me with your prayers. Here it is, "and bless me also."

Who knows how he felt at that hour — like a very small child, and clearly he understood that this was not just some people but a unique people, who do not have just some god but an almighty God, from whose hands and from whose wrath you cannot escape. That is plainly why he asked them to pray for him too. "And the Egyptians urged the people, that they might send them out of the land in haste" — the very ones who had oppressed them and had kept that people of Israel as captives. They had exploited them and made them work for them; and now they are clearly helping them to get away, helping them to get up and go, telling them to take everything they have and leave nothing behind of what they had gathered there.

They were helping them, in a great hurry, supposedly so as to be rid of them: "And the Egyptians urged the people, to send them out of the land in haste, for they said, We are all dead men" — we are all lost; as long as you stay here, we are ruined. "And the people took their dough before it was leavened," and took dough with them for the road. We are not inside those days yet. "And the people took their dough before it was leavened, their kneading troughs bound up in their clothes upon their shoulders," wrapped in their garments. "And the children of Israel did according to the word of Moses. And they asked of the Egyptians" —

— "vessels of silver and vessels of gold and raiment." I don't know whether you remember from earlier, He had told them: I will strike them at such an hour, and whatever you ask of them they will give you — that is, when you leave, ask them if you can. You will take all their gold and their silver as your wages, for all the years you have worked for them there. Not every one of them would have had work to give, but God would clearly move them at that moment, so that they would be found willing to give. And so the Israelites came out of Egypt in a certain sense paid for the work they had given there.

It says here, I see this: "And the Lord gave the people favour in the sight of the Egyptians." Sometimes I pray like this myself: Lord, let me find favour before this person, if I have to go and ask for something, for a job. As a human being you make a prayer and you say, let me find favour before him, dispose him kindly, let the way be open, as we say. Wherever I go, let them hear me, let them accept my opinion, my request. And so here it says: the Lord gave the people favour in the sight of the Egyptians, and they gave them whatever they asked, and they despoiled the Egyptians.

You understand now — these people, loaded down, with their own belongings and with whatever else they could take, gold and silver and anything of value, and they set out to leave in haste, at their exodus. "And the children of Israel departed from Rameses to Succoth" — these are places over there — about six hundred thousand men on foot, besides the children. Not counting the women: men, six hundred thousand, apart from the children. And see how Holy Scripture presents these people.

Further on it comes to the passage that speaks of Joshua son of Nun, and it says that out of these six hundred thousand men only two went into the Promised Land: Joshua son of Nun and Caleb. Not even Moses himself entered the land of promise. Moses disobeyed God and did not enter the land of promise; he was punished, and only Joshua son of Nun and Caleb went in, only two. And besides that, a journey of forty days he turned into forty years before reaching the Promised Land.

They left everything there; they all left their bones scattered in that wilderness. Six hundred thousand people did not reach the Promised Land, and Moses himself only saw it from far off — God had him go up on a mountain and showed it to him, and that for a single act of disobedience. And we, who do nothing right, expect to see the face of God. "And a mixed multitude went up with them also" — all sorts of other people — "and flocks and herds, very much cattle." That is, whatever Israel had gained, the Hebrews gathered it all up and took it with them.

"Which they brought out of Egypt, they baked unleavened cakes." In other words, the dough they had taken — if they had already made up the dough to knead it, they took that with them. They took it along, and wherever they halted they did not leave it behind; they took it and kneaded it on the road and baked it quickly on the road as they went. Then further down, as it appears, the situation changes — if you remember, the manna begins to come to them, and the food they ate for forty years. They had not yet prepared provisions for themselves, so they took what they had and went on, and they filled and closed it up and ate along the way; that is how it appears. "Now the time of the sojourning of the children of Israel, which they sojourned in Egypt," —

— was four hundred and thirty years. For four hundred and thirty years the Israelites were in Egypt. It is counted from the time Joseph went down there, sold by his brothers. That is where the history begins. He was the first to arrive in Egypt, sold by his brothers to the Midianites — if you remember, they threw him into the pit and sold him for silver. That pit exists to this day. Then, because of the great famine that came, and because Joseph interpreted Pharaoh's dreams, if you remember — we remember it from school.

The ears of grain that swallowed the others, and the seven cows and so on — and Pharaoh made Joseph his Minister of Finance, as we would say, Joseph the all-comely. His brothers came and bought wheat and all the rest of it, and they were recognised there, and after that the old man came down too with the rest of the household, and they were seventy. The whole family, those seventy persons, in four hundred and thirty years give us a growth of about three million people. Here we have six hundred thousand men able, in a sense, to bear arms, as we would say, or to work, apart from the children; add the women too and we come to about three million — in four hundred and thirty years.

We have a history of three thousand years and we are still eight million; while childbearing is strongly encouraged among Jewish communities, even as it is discouraged in many other countries, including Orthodox Christian ones. "And after the four hundred and thirty years, on that very same day, all the hosts of the Lord went out of the land of Egypt." Clearly the same day on which they had gone down — let us say, for example, the first of March of such and such a year; then four hundred and thirty years later, on the same day of that year, after those four hundred and thirty years —

— they came out of Egypt. "This is a night to be kept unto the Lord." Scripture does not forget that this great slaughter took place and this exodus from there, "because He brought them out of the land of Egypt. This is that night of the Lord, to be kept by all the children of Israel throughout their generations. And the Lord said to Moses and Aaron: This is the law of the Pascha." Everything I have given you, everything I told you to do and so on, is gathered together in the law of the Pascha. "No foreigner shall eat of it" — of the Pascha. No foreigner.

"But every servant bought with money" — a slave who has been redeemed, paid for, not a Hebrew, not an Israelite — "when you have circumcised him, then shall he eat of it." You know, circumcision was what reconciled a person with God. Every circumcised person was regarded from then on as having a relationship with God. God had given this commandment first to Abraham, as we read in Genesis. Anyone uncircumcised had no relationship with God, and he was not even permitted to eat the Pascha, as you see here. And He commands that he first be circumcised. This too is something symbolic. Circumcision was done like this: they cut away from the male member the excess in front. There is blood in it, and that is how it was accomplished.

Sin is transmitted through birth, through the seed — "in iniquities was I conceived, and in sins did my mother bear me" — and this cutting away lets us understand that. The damage, death — that is what has to be cut off. This is a type, as Paul writes to the Colossians: circumcision is a type of Baptism. Consider how it was then with the circumcision on the eighth day: the child became a friend of God without being asked. Did they ask the child on whom they performed circumcision whether he wanted God? They did not ask him. Yet that child was reckoned a friend of God. Exactly the same thing happens today with infant baptism. Because many object and say, "I don't want to be baptised; my father is baptising me, he is forcing me." Where is that written?

That is the way of it, and that is the theology of the question. They did not ask the child, and yet they said from the start that he belongs to God's household. He is not outside the blessing. So here too we can put the same question. This is a matter that costs you nothing at all if you are going to throw your Baptism away. We might say: if my parents baptised me, what am I to reckon it, when I come of age? These objections are not really the issue. The issue lies elsewhere: why should it be done at all? And what does happen? The person himself is harmed, and so is the other one who gives in to his will. It is the evil one who does not want this thing to happen. And that is exactly what is going on, though in essence it amounts to nothing. Here it says: when he has been circumcised, then he may eat the Pascha. Holy Scripture says, "A stranger and a hired servant shall not eat of it," because they have no share in circumcision.

"In one house shall it be eaten" — you shall not carry any of the flesh out of the house. You are not to carry it anywhere; inside the house, and there it is to be eaten. "And you shall not break a bone of it." Now think about what that means in practice. For no bone to be broken, the lamb must not be cut up into pieces, it must not be carved. So this is proof that the lamb was not put whole into a pot to be boiled, and it was not chopped up to be cooked. It was roasted whole over the fire, as the text says — on a spit, as we would say today, roasted whole. And I gave you an example of this the other day.

To take a spit and set it upright, you have a cross: a piece of wood, an upright post, and at the back another piece by which you turn it round and round — you have a cross. So take that spit, that shape of a cross, put it in at my head and bring it out at my feet, stand me upright and stretch out my arms, and you will see Christ crucified. Put the lamb on it, run it from the head and out the other end, and open out its legs, and you will see the Lamb of God crucified. This is a type of the Crucifixion of Jesus — a foreshadowing of it. This lamb points ahead from many angles to the fact that it is about the Lamb of God. And here it says that not one bone of it shall be broken. And you remember what is said back there in John, chapter nineteen.

It records that when the Crucifixion of Christ took place, this was fulfilled, because at the same time another prophecy was also fulfilled, which said, "Not a bone of Him shall be broken," and, "They shall look on Him whom they pierced." So this shows exactly how the matter stands.

"After this, Jesus, knowing that all things were now accomplished, that the Scripture might be fulfilled, said, 'I thirst.'" David had spoken of this: "They gave me gall for my food, and for my thirst they gave me vinegar to drink." "Now there was set a vessel full of vinegar, and they filled a sponge with vinegar, and put it upon hyssop, and put it to His mouth. When Jesus therefore had received the vinegar, He said, 'It is finished,' and He bowed His head and gave up the spirit." Then the Jews, so that the bodies should not remain on the Cross on the Sabbath — of the two thieves, clearly, and of Christ — because it was the Preparation, and that Sabbath was a great day, asked Pilate that their legs might be broken and that they might be taken away. They wanted them to die an hour sooner, to be thrown down from there, so that they themselves could go and eat their Pascha. Before the sun went down. They were very clean about everything else — only this was missing. So the soldiers came, and they broke the legs of the first thief, and of the other who was crucified with Him; but when they came to Jesus and saw that He was already dead, they did not break His legs. Instead one of the soldiers pierced His side with a spear, and immediately there came out blood and water. "And he who saw it has borne witness" — John was standing there, it seems, and he saw it —

"and his witness is true. And he knows that he tells the truth, so that you may believe. For these things were done that the Scripture should be fulfilled: 'Not a bone of Him shall be broken.'" That is exactly what it says here: "And you shall not break a bone of it." So then, that lamb was a type of the Lamb of God, who would be crucified fifteen hundred years later on Golgotha. And again Holy Scripture says, "They shall look on Him whom they pierced" — the one whom the Roman soldier struck, and out came blood and water. Here, when we set the events of the old Exodus side by side with the events here, we can see the correspondences.

Something else also shows through here. The divinity of Jesus shows through, and the love of Jesus for mankind. Where does it show? It shows in the manner of His death. Where it says, "When He had said, 'It is finished,' and had bowed His head, He gave up the spirit." He did not die here as a man dies; He died as God. As God — because a man gives up his spirit and then his head drops; but Christ bowed His head first, and then gave up the spirit. That is to say, He died at the hour He chose, so that the others would not get there in time to break His legs — so that He might be the one pointed out, so that the prophecy might be fulfilled in His own person: "Not a bone of Him shall be broken."

These are the correspondences, and this is why Christ says, "I have not come to abolish the law, but to fulfil the law." To fulfil it and to complete it — that has its own interpretation. I fulfil, and I fill it out. So from this His love for mankind is also proved: that willingly He gave Himself for the salvation of mankind. So here we have the foreshadowing of that great event, which was outlined back there beforehand with prophecies, with images, with symbols, with everything, so that people might be able to see the person of Jesus and recognise Him. So that He would not slip past them unnoticed — because, as it turns out, there is no salvation outside the person of Jesus.

That sacrifice which God sent Abraham to make up there — Golgotha, today's Golgotha, is Moriah of that time, the place where Abraham went to sacrifice Isaac. There are the three little hills, exactly; the spot where Isaac was offered is forty paces, or less, thirty paces from the spot where Christ was offered. There are three little peaks. On one of them, then, Isaac was offered, and the place is preserved to this day where Isaac was offered by Abraham. And a little way off is the place where Christ was crucified, where Christ was offered, and He took the place of the image that had gone before. And you see.

It is prefigured back then: God the Father sacrifices His only Son, His only-begotten, His beloved — "He gave His only-begotten Son" — and He sacrifices Him on Moriah, upon the wood of the Cross which He Himself carried. Just as Abraham, eighteen hundred years earlier, sacrifices on Moriah his own beloved only-begotten son, upon the wood which the boy himself carried. Because Scripture tells us that when they had walked part of the way, he told them to unload. And the boy is loaded with the wood, and the boy carried the wood, and there was a conversation along the road. "My father, behold, here am I with the wood."

"Here is the knife and the fire — but where is the lamb for the offering?" And the elder answers and says, "God will provide for Himself a lamb. Come along." And now they go up, and they climb up there. And he sets him down; they build the form of the altar, and he lays Isaac upon it. You know, the Lord came willingly, He was offered willingly — our Church proclaims that He came to His voluntary Passion, to the suffering He willed. He could have escaped from the Jews. How many times did He not slip out of their hands when they wanted to throw Him off a cliff, or stone Him there, and so on? And He got away — even when they went to seize Him in the garden.

He struck them with a vision, and they all fell down like wilted cabbages. He says, "Come — why do you draw back? Is it Me you are looking for? Yes, take Me, here I am; let these men go." He could have gone. But Christ came willingly, to be crucified. Now take the scene — since we are speaking of this scene, I put it before you as a parallel — take the scene of the elder Abraham, and take the scene of the young Isaac. For Isaac to be able to carry wood, and a whole load of wood at that, enough for him to be sacrificed upon it, he has to be at least eighteen, twenty, twenty-two, twenty-five years old; he cannot be some little child of five. Is it possible now that an elder, roughly over a hundred years old, could seize that young man, put him down, throw him and drag him twenty metres back? You are mistaken! What nonsense you are talking now! And yet — he did put him down! Willingly!

Of his own will he offered himself. And when the elder raised his hand to take off his head, then he heard the voice behind him, and it said to him: "Abraham, hold back your hand — do not slay him, do not sacrifice him, it accomplishes nothing. It was the type I wanted you to make for Me. His blood accomplishes nothing. I have My own lamb, slain from the foundation of the world." Go and read where the Apocalypse — the Book of Revelation — says this. "Spare My lamb, and turn around and see where the voice is coming from." And he sees behind him a ram caught by the wood, tangled in a tree which is called Sabek, and which exists to this day. That tree is exactly on the second little hill opposite Golgotha. I have photographed it; it is there to this day, and it is called Sabek. It is a Hebrew word which is interpreted as "the tree of forgiveness."

As if He were saying to him: I have My own lamb, and one day, upon the wood of the Cross, upon the wood of forgiveness, His blood will be poured out. It is only the type I want you to make for Me in this case. Now, if a person knew the Old Testament well, as Paul knew it — Paul, who was always calling up the events of the Old Testament in order to apply them to the New Testament — he would have found things much easier, he would know a great deal about Christ, and he would do a great deal for his Saviour and for his fellow human beings. Of course Paul had a deep familiarity with the Old Testament, and he says himself that he was a zealot. And he was educated at the feet of Gamaliel, the man called the teacher of the law, and you can see clearly how well he knew the Old Testament and all these types and symbols that were there.

Look at the Epistle of Paul to the Hebrews, when he comes to make his defence and to write to his own countrymen: "Notice this, notice that, notice the other thing," and so on. And especially the passage where he gathers together all the types that took place inside the Holy Place, the Holy of Holies, and so on. There he shows clearly how well Paul knew the Old Testament. Well, something of this sort is happening here too, in what I have been reading to you this evening — and with that let me close this part.

Let me add a little more. It says: "All the congregation of Israel shall do this" — everyone. "And if a stranger sojourns with you" — a foreigner is staying near you in those days — "let all his males be circumcised." Sojourning with you. "And he wishes to keep the Pascha to the Lord" — he wants to accept what you yourselves are doing — "let all his males be circumcised." Why does it say nothing about the woman? Because the woman does not bear responsibility for ancestral sin. Ancestral sin is transmitted through the seed; ancestral sin is transmitted from the man. Thank you.

"Abraham begot Isaac, Isaac begot Jacob" — it does not mention Sarah, it does not mention Rebecca, and where it says Judah begot his sons it does not say Leah or Rachel — because it is from the man's seed that ancestral sin is carried over, and death with it. The seed even of the holiest man is dead; it brings forth a person stamped with death. That is why we come to Baptism and rise again, all of us who believe in Christ. It says here: if someone says, I want to be with you and stays with you, and he too wishes to keep the Pascha to the Lord, let all his males be circumcised, and then let him come near and go along with them too. "And he shall be as one born in the land" — that is, like one of your own people — "for no uncircumcised person shall eat of it."

As we would say today: no unbaptised person shall partake of it. And as you know, the Orthodox Church gives Holy Communion to no unbaptised person — not even to a small child, not even at the very end, not to anyone who has not been baptised. This is also why the early Church baptised in the morning; it did not baptise at just any hour, the way people baptise now, even though in fact any hour is suitable for Baptism. The Eunuch was baptised at one hour, others were baptised at another — the seven hundred, the three hundred, the three thousand and so on who were baptised by the Apostles.

This Church, from the very beginning, baptised in the morning, at dawn, and the newly baptised stayed and received Holy Communion — because the purpose of Baptism is to bury the old man and to bring forward a new one, cleansed and able to receive from Christ. You see: they say of the side, "it was pierced, and out came blood and water" — Baptism and Holy Communion. The side of Christ is Eve, the side of Adam; Eve, who was pierced by Satan and brought forth death; and here now is the new side of the new Adam, and through Baptism and Holy Communion He undoes the death which she produced, and that piercing by Satan back then. These things are all connected. That is why it says, no uncircumcised person shall eat of it. "One law shall there be"

"for the native-born and for the stranger who sojourns among you" — one law will apply. That is, once you are united in religion, nothing else plays any part; let one keep it and let the other keep it too. "And all the children of Israel did as the Lord commanded Moses and Aaron; so did they. And on that very same day the Lord brought the children of Israel out of the land of Egypt, according to their hosts."

Here the Lord laid down another law as well, which even today is still partly in force. You see, when a woman gives birth, we say she is going to be churched at forty days. Our Most Holy Theotokos did this very thing herself. When she gave birth, after forty days she went to the temple. She took Christ and also made the offering that was customary then, which He had given as a law. They would sacrifice: anyone who brought his male child to the temple had to make the following sacrifice and a symbolic act as well. If he was a man whose purse allowed it, he had to take a lamb and a dove, or a turtledove.

He would go, he would slaughter the lamb, he would take blood from the lamb and sprinkle the dove with it, and then he would let that dove fly away free. This was a type, a foreshadowing: that the blood of the lamb would allow the soul to be set free, that it would set the soul free. If, on the other hand, he did not have the money to buy a lamb, for example, then he had to bring either a pair of turtledoves or a pair of pigeons. And that is clearly what we see with Joseph and the Theotokos (the God-bearer), that pairing of theirs — not a couple in the sense we use the word today. They were poor, so they took a pair of turtledoves; they sacrificed one of the turtledoves and anointed the other with its blood,

and then they let the other one go free. It was a type, a foreshadowing of how the soul of a human being would be set free from Satan only through blood. This law — well, today of course we no longer have the sacrifice, but everything else still happens. The woman goes to the Church, she is churched after forty days, and the Meeting of the Lord, the Hypapante, takes place. The priest, like another Symeon the God-receiver, comes forward at the door and carries the child inside. Back then there was also this, which we no longer have today: if the child was female, not male, the mother would come after eighty days. The woman was considered doubly unclean, so she would come at eighty days — without a sacrifice, of course. The sacrifice was offered only for the children, only for the boys, only for the firstborn. And here Scripture writes this law down; it writes it out next.

"And the Lord spoke to Moses, saying: Consecrate to Me every firstborn, whatever opens the womb among the sons of Israel, both of man and of beast; it is Mine." So they had to bring the firstborn to God, because the firstborn had been spared, thanks to that law which God Himself had laid down. They had been spared at that time, and so it was held that they had to be given back to God. In any case, Moses says: "Remember this day, on which you came out of Egypt, out of the house of bondage, for the Lord brought you out from there with a mighty hand. No leavened bread shall be eaten today; you are going out in the month of Abib."

Keep this in your memory always — what God did for you. We do not value this thing we call Pascha nearly enough. We do not really know what was done for us, what Pascha actually is. We have made this Pascha of ours into something else; we have shut it up inside good company, a good meal, a lamb on the spit, a bonus we are going to get, a day off work, whatever it may be — and nothing beyond that. We hold a candle too, we say "Christ is Risen," we go and stand outside the Church and take the light — but deep inside we know only that this is something symbolic for us: that this sacrifice of the Lamb of God took us out from the spiritual Pharaoh, to bring us across into the Promised Land, just as it took the Hebrews out from the physical Pharaoh back then and brought them across into the Promised Land.

In any case, we will stop here, because our time is up, and God willing we will continue next time.

επάνω βλέπω μία ερώτηση, η οποία λέγει το ίδιο, λέγει να ερμηνεύσω το «στώμεν καλώς» ή «Πανατή», προτείνοντας την αρχαία, το οποίο ακούμε στην οικηθεία μας, «στώμεν καλώς», «στώμεν μετά φόβου». Αυτό έχει τοποθετηθεί ακριβώς μόλις τελειώνει το πιστεύω. Δεν ξέρω αν το έχετε προσθέσει και είναι μια προτροπή προς τους πιστούς να σταθούν καλά σε αυτά τα οποία οφειλώ λοιπόν γρηγορότερα γιατί πιστεύω,

θα το πιστεύω.

όλα τα θέματα της ΒΕΖΕΩ συνοψιτώς. Η ΣΤΕΓΟ ΕΙΣ Ένας Θεός, η ΣΤΕΓΟ ΕΙΣ Ένα Αγκίνος, η ΣΤΕΓΟ ΕΙΣ Ένα Εγγενική Σου Πειλήση, ότι με εσπαθαίνουν, ότι θα βράσει επιποντίου πειλάτου, ότι επάφη, ότι ανέχει, η ΣΤΕΓΟ ΕΙΣ Ένα Βάστημα, τη ΣΤΕΓΟ κλπ. και όλο λοιπόν αυτό το δόγμα το οποίο υπάρχει μέσα στον Φιστέρο προκρέτει ο Χριστέας στο τέλος πως θα είσαι γιορτής, σπαστείτε καλώς τα δόγματα αυτά. Το «στώμεν καλώς» είναι παρμένο κατά την παράδοση από τον Αρχάγγελο Μιχαήλ που όταν έγινε το ιππόσις των αγγέλων έστειλε στο μέσον και είπε «στώμεν καλώς». Σταθείτε, μη μπέσθετε. Αυτή τη λαλιά παίρνει η αιτησία και την τοποθετεί τη δεύτερη θέση για να υπερθυμήσουν στους ανθρώπους.

μην βέσετε κι εσείς, όπως οι άγγελοι έπεθαν στα θήκη λοιπόν σωστά, σαφά προμολογήσετε γρηγορότερα και ψεύτε. Έχει στον λόγο τις πιστά σε λέξεις που έχει προποθετηθεί στην Ισουρία. Δεν είναι στην αλήθεια η ορθόδοξη, είναι αυτά την πλέον ακατήθηση, την πλέον αδιάβαση, την πλέον αδιάφορη. Παρότι έχουμε την μόνη, την αληθινή πίστη, την αληθινή θρησκεία, την αληθινή εκκλησία. Δηλαδή μία πίστης υπάρχει, μία εκκλησία υπάρχει, είναι τόσα κεφάλαια φέρμε ένα Ευαγγέλιο και βγάζουμε και βράζουμε μια ερμηνεία, είναι μία η ερμηνεία. Δεν ξέρουμε. Αυτό επαναπτύνει λοιπόν και γι' αυτό εξοποθετηθεί εκεί το στώμεν καλώς, στώμεν μετά φόβου.

Με καλά. ομολογία που πόναμε γρηγορότερα, δηλαδή τα άσπρα της Τύχεως, τα οποία ομολογήσαμε εντός της Θεούς, αυτή η δορυμενία της και αυτός είναι ο λόγος που έχει τοποθετηθεί εκ του μέρους της Αγίας μας Εκκλησίας και εκεί που έχει τοποθετηθεί. Τώρα αναφορικώς με το θέμα μας. Είμαστε στην έξοδο, όσοι με θα μας διακοινήσουν, αφού το μάθημά μας είναι στο έκτο, αν καλώς τον θυμούμε, και συγκεκριμένως στο δωδέκατο κεφάλαιο, εκεί που είχε δώσει εντολή ο Θεός στο Μωσή, τινού τρόπο θα φυλακτούν αυτοί, τινού τρόπο δεν θα καταστραφθούν. Ούτε και είπε να τα σαμερνεί, να το κρατήσουν, να μαζευτούν τα αίμα, να βρεθούν πάνω στα θανητιόν.

μάλλον είναι μέσα μέχρι της πρωείας, διότι θα περάσει άγγελος να σπάξει όλα τα πρωτόκοκα από ανθρώπου μέχρι κτίνους και το πρωί θα είχαν εκεί βία οι Αιγύπτιοι όλοι και έτσι εναγκάζονται να επιτρέψουν τους Εβραίους να φύγουν. Πράγμα το οποίο και επέτυχαν όπως αναφέρετε στη συνέχεια. Και πράγματι, διαβάσαμε αυτό που είπανε προχθές, αναφορικώς με το πως ακριβώς θα πρέπει να γίνει. Τώρα βρισκόμαστε σε ένα μέρος που αναφέρει ότι θα έπρεπε να σηκώσουν και το φροντίμι τις επτά ημέρες αυτές από το στήτη.

τύπος της αμαρτίας και ο άνθρωπος ο οποίος θα φάει το Πάσχα, δηλαδή θα κοινωνήσει, θα φάει από τον αμνό του Θεού και αυτό βέβαια τώρα σε εμάς δεν γίνεται άπαστο, διότι αναμνητικόμεσα πολλές φορές αυτό το Πάσχα που ότι ο άνθρωπος ο Σάκης κοινωνεί, λέγει ο θείος Χρυσόστομος, Πάσχα επιτελεί καν σήμερον, παν αύριον, παν οποτεούν, οποτεδήποτε μόνο το Πάσχα ή την ημέρα του Πάσχα γίνεται η Θεία Κοινωνία καλύτερα από τους άλλους, από τις άλλες. Δεν γίνεται. Η Θεία Κοινωνία είναι η υγεία που γίνεται στις όλες τις ημέρες διότι ένα και το αυτό πνεύμα του Αγίου Κάτια έχουν την Θεία Κοινωνία. Κατά συνέπεια οποτεδήποτε να κοινωνήσει ο άνθρωπος Πάσχα επιτελεί.

είχε δώσει λοιπόν εντολή τότε το προζύμι να σηκώνεται, να μην υπάρχει προζύμι. Ακούσατε πόσο έτσι. Εκτά ημέρα θέλετε τώρα άζυμα, από τις πρώτης ημέρας θέλετε σηκώσει το προζύμι σας των νητιών σας, διότι ως της φάγη θέλει βήμα από τις πρώτες έως τις ευρών η σημερά, η ψυχή εκείνη θέλει εξοδοστρεφθεί έτσι που Ισραήλει. Παύλος ο οποίος είχε υπόψη του αυτά τα περιστατικά, όταν γράφει την πρώτη προσφορησίου της επιστολής του, το 5ο κεφαλαίο του, στίχος 5,

Λέγει εκεί το πόσοι άνθρωποι πρέπει να προσέρχονται.

πολύ

στην Α Κορινθίους το ε έτσι, λέει εκεί, καθαρίστηκε λοιπόν από τις παλαιά ζύμης για να είχε νέον χείραμα, καθώς είχε άζυμη, δηλαδή δεν ήθελε μέσα να έχει ζύμη διότι το Πάσχα ημών εθυσιάσθη περί μόνο Χριστός, εκεί εθυσιάσθη αμνώς για να ελευθερώσει τους Εβραίους από την άκαιρα του εξωτερικής του Αρχαγγέλου Αθενός και της Μανίας των Αιγυπτίων εθυσιάσθη αμνώς, εκεί εδώ λέει εθυσιάσθη Χριστός. Ας εορτάζουμε ούχι με ζύμην παλαιά, ουδέ με ζύμην κακίας και πονηρίας, αλλά με άζυμα ειλικρινίας και αληθείας.

παρουσιάζει ότι η ζύμη είναι η αμαρτία και ο άνθρωπος όταν προσέρχεται για να κοινωνήσει, προφανώς για να κάνει πάσχα, θα πρέπει να είναι άζυμος, καθαρός δηλαδή ασυλλαγμένος από αμαρτία. Είναι εκείνο που λένε εμείς οι Ορθόδοξοι ότι πρέπει να είναι μετανοημένος και ψευμολογημένος, καθαρός δεν πρέπει να προσέλθει με οποιαδήποτε κατάσταση ψηφική και αν υπάρχει να προσέλθει εις τον Λύκη, δηλαδή λοιπόν επιτυνή θανάτου, επιτυνή εξορροθρέψεως ήτο, πραν η Κίρκε προζύμι το στίχη. Δεν έπρεπε να υπάρχει προζύμι στο στίχη. Από αυτό δια αποδεικνύεται ότι ο Χριστός δεν έχαγε των νομικών τόσα, όπως οι Λατίνοι και οι Καθολικοί στο γραφείο έβαλαν ένα ζήμα, μας, ευχή μας, η θυσία της συλλεγωμένης.

έρθον, το δείξη είναι ότι εβούτυξε στο τριγύρον ζωμές, έδωσε σε ψωμί και εβούτυξε γιατί το άζυμο δεν βουτιώθηκε. Άρτος. Είναι κι αυτή η διαφορά, κι αυτή η αποδεικτία. Κι αν ο Χριστός έκανε το νομικό στόχα σημαίνει πως το βράζει. Υπάρχει αυτό να τον καθίσουνε στο σκάμι, θα ήρθανε άλλη δικαιολογία. Δεν ήταν αρκετά αρκετοί να δούνε ούτε σχεδιομάρτυρες για να του κατηγορηθούν για άλλα πράγματα, ούτε τίποτα άλλο, δικιάς κανόνας που αν καταστρατηγούσε το Μωσραϊκό νόμο είχε άξιος συμβουλές. Προχύβει και λέγει, και με την πρώτη ημέρα θέλει είσαι σύναξης Αγία, και διευρώνει σύναξης Αγία θέλει είσαι εσάς, δηλαδή το επταήμερος η εορτή του Πασχατών, πράγμα το οποίο συνδέεται σε εμάς, και σε εμάς επταήμερος είναι.

να έχετε υπόψη σε αυτό που λέει η λαϊκή θεολογία, «Τρους τα γένα», λέγει, «τρους τα φώτα» και έξι την Ανάσταση. Υπάρχει μάλιστα και ο ειδικός κανόν της έξις κοινωνικής χειμώδου, ο οποίος λέγει ότι υπάρχει κυλώνιμος Εβδομάς, του διακαινήσιμος λεγονένη Εβδομάς, τη δεσπέρα, τρίτη, τέταρτη, πέμπτη του Πάσχα και γι' αυτό διότι κατά κάποιων κράτει όλο σκέρα από αυτός ποιος βρόχεως όλο σκέρα και επιτρέπει σε την ουσίαν κοινωνίαν καθημερινός ανεξορθεί την ουσίαν. Έχει κάποιον τύπον αυτό το περιστατικό ότι είπε. Μια εργασία θέλει γίνεσαι εν αυτές, εκτός ό,τι χρειάζεται, δηλαδή τι χρειάζεται μόνο θέμα φαγητού

Απαγόρευε τις ημέρες αυτές, δευτερούς και χαρμόσυνες ημέρες, ό,τι θεάζεται προσέξας των ανθρωπών για να φάγει. Τίποτε μόνο θέλει κάνει. Θέλετε λοιπόν φυλάξη στην εορτή των αζύμων αυτών, διότι την αυτήν και αυτήν η μέρα θέλω εξαγάγει τα τάγματά σας, το λαό σας, και εκ της γης της Αιγύπτου. Ως εμ κατανόμων παντοτινών, θέλετε φυλάτη την ημέρα αντάφτει ή σας γενναιάστας διαδοτικώς, θα τη μεταφέρετε αυτή την ημέρα, να τη φυλάτουν δηλαδή όλοι οι επερχόμενοι σας. Αρχόμενη, θα μετρήστε, από τις δεκτά της Τετάρτης ημέρας του μηνός αφ' εσπέρα, θα λεπετρώγει άζυμα έως στις 21ης ημέρας του μηνός την εστέρα. Πεστά ημέρα.

θέλει ευρύθετε προζύμιον εγωσυχίες μόνος, δηλαδή θα αφαιρεθεί τελείως αυτή η κοτή του προζύμιου, θα πρέπει να είναι τελείως προζύμιου και εξηχεί εκείνη, θέλει εξολοφρευτή, Επ' τη συναγωγή του Ιδραΐη, η οποία θέλει φάγη ένζυμα. Επ' τη συναγωγή σ' αυτοί. Είναι σένος, είτε αυτόχθον, ουδέν ένζυμον θέλει φάγη, εν πάθους εσκατοικίωσι μόν άζυμα θέλει και τρώγη». Δηλαδή και εκείνοι οι μη νομιμόνοι, δηλαδή οι μη περικνημένοι που βρίσκονται στα σπίτια σας και λένε ότι στη βία σας ακριβώς είστε ως στη δική σας και αυτοί δεν θα φάνε. Δηλαδή κάτι που κάνουμε εμείς δυστυχώς διάφορο.

φορά εμείς, σαν Ορθόδος, τη νηστεύουμε μια τετάτη, την Παρασκευή, ξέρω εγώ, ή μια Σαρακοστή και κάποιος παιχνιός ο οποίος δεν νηστεύει, δεν νηστεύει και εμείς αυτού τη θεοσφέρουμε αρτήσιμον. Αυτό εδώ το απαγορεύεις. Ούτε αυτού μου, λέει, θα δώσεις, ούτε σε αυτόν θα προσφέρεις. Καταλαβαίνετε, το βλέπω, Αντράτο, με τις ευκαιρίες να πω ότι κάνουμε πολύ άσχημα, ξέρεις, εγώ δεν. Καλά κάνεις, αλλά στο σπίτι στης, να μην νησχεύεις. Εγώ στο σπίτι αυτό δεν νησχεύει. Καλά κάνεις και δεν νησχεύεις. Λες ερώτηση, αν δεν νησχεύεις ή δεν νησχεύεις. Στο σπίτι σου όμως να μην νησχεύεις. Εγώ εμείς έχουμε νηστεία σήμερα. Έλα μια άλλη μέρα που θα έχουμε, να σπάσει το παιδεκατσίκια. Τώρα όμως, ημέρα, θα έχουμε αυτό το φαγητό. Κάμα το οποίο ενδύνουμε εμείς δίχαινα να μην παρεξηγήσουμε και λοιπά, αδιαφορώντας αν παρεξηγούμεθα με εκείνον που λέμε ότι πιστεύουμε.

Βασιλευτώση, αυτές τις εντολές επήρε προφανώς ο Μωσής από το Θεό. Τότε, αναθώρη, εκάλεσε ο Μωσής πάντα στους Πρεσβυτερούς του Ισραήλ και ούτε προς αυτούς. Εκλέψατε και λάβετε είχε αυτούς εμφανίων κατά της οικογένειας. Πάσχα είναι εβραϊκή λέξη που ερμηνεύεται έξοδος, που ερμηνεύεται λάβασης, που ερμηνεύεται περάγμα. Το λόγο Πάσχα δεν είναι τόσο δραμενός στις δύο εκπαιδευμένες ορθώδες, αλλά Πάσχα είναι εβραϊκή λέξη και είναι 1450 χρόνια π.Χ. και ο δέκατος κεφάλαιος του εξωτερικού πρώτου βρίσκεται και ο τύπος ακριβώς που ο Βενήρας, πόσες πίνανε εκείνοι, πόσες τρώδανε και τα διάστα είναι από εκεί παρμένα όλα.

λάδι δεύνην εισόπου και θέλετε εμβάπτη αυτήν εις το αίμα, το οποίο θέλει είσαι εις λεσάνι. Το αρνείς θα σπάξετε, θα μαζέψετε το αίμα του σκυλοφώνη και θα πάρετε ένα δέντρο που είναι εις ο φως, που είναι πόκκινο το ξύλο του, με τον οποίο θα ραντίσετε, θέλετε κοιτήσει το ανώφιον και τα δύο παραστάτους των χειρών. Αν όσεν έρθεει και οικήθεν, προφανώς εδώ στην βολή του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος το όνομα, και δεις από σας και η εξέλθεια επιστήρας της ηχείας αυτού έως το πρωί. Και αν θέλετε κατά κάποιον τρόπο να είστε ασφαλισμένοι πίσω από αυτό το αίμα, θα μείνετε μέσα εκεί.

προχωρεί διότι ο Κύριος θέλει περάσει διανόηση. Διαναπατάξη τους Αιγυπτίους. Και όταν ήδη το αίμα επί το ανόφλειο και επί τους δύο παραστάτες ο Κύριος θέλει παρατρέξη στην πείρα και δεν θέλει ασκήσει την εξολόθρεψη να εισέλθει η στασικία σας διαναπατάξη. Εκείνο που είναι χαρακτηριστικό εδώ είναι το βάρος που δίδει σε αυτό το αίμα, ότι αυτό το αίμα είχε δηλαδή τέτοια δύναμη να εξασφαλίσει τη ζωή των ανθρώπων που ήρθαν πίσω από εκείνο το αίμα. Τώρα όπως ξέρετε όλα αυτά είναι τύχηση, παλιά διατύχηση και από εκεί μπορεί να καταλάβει ο άνθρωπος όλα την ουσία αν στους ποιας τα πράγματα είχανε τέτοια δύναμη σε σκοπό τώρα της ουσίας τα πράγματα τι δύναμη έχουν αν το αίμα μιας τροβατίνας εκεί, ενός αρμιού μιας τροβατίνας

Ευχαριστώ. φυλάξει τον κόσμο εκείνον, τη ζωή, τη φυσική εμπάς περιπτώσει. Πόσο μάλλον τώρα το αίμα του αμνού του Θεού, τη δύναμη έχει στην περίπτωση αυτή. Εμπάς περιπτώσει συνεχίζει. Θέλετε φυλάξει το πράγμα τούτο ως νόμος. Δηλαδή νομοθετεί ο Θεός ότι πρέπει να το πάρετε στα σοβαρά σε Αυτόν και στους Υιούς έως αιώνος. Και όταν εισέλθετε η σκυνηγή την οποία ο Κύριος θα σας δώσει, κάνει μια προφητεία τώρα ότι θα τους αξιώσει να επιστρέψουν στη γη της Επαγγελίας και θα είναι πλέον δούλοι, θα έχουν κάτι δικό τους, την οποία ο Κύριος θέλει να σας δώσει καθώς ελάλησε.

φυλάξη τη λατρείαν τάφην, θα συνεχίσετε να το κάνετε αυτό το οποίο σας νομοθετεί τώρα. Όταν σας λέγω συνηθίζατε, θα σας λέμε τα παιδιά σας έπειτα που θα γεννηθούν αργότερα, τι σημαίνει ησάς η λατρεία αυτή, γιατί το κάνετε, τι συμβολίζει, τι θέλετε να διδάξετε με αυτό. Εγώ, θέλετε αποκρίνεστε, τούτο είναι θυσία του Πάσχα, εις τον Κύριον, διότι παρέτρεξε τα θυσία στον Ιωάννη Ιδραήδεν Αιγύπτο, ότε επάταξε τους Αιγυπτίους και έσωσε τα θυσία συμών, εις ανάμνηση με εκείνους του Πάσχα που έγινε τότε, διότι επέρασε, μας παρέτρεψε, δεν μας τιμώρησε τότε, στην Αίγυπτο, αυτό θα πρέπει να το ξέρετε ότι το έκανα. Τότε ο λαός κύψας προσεκίνησε

όπως λέμε να είναι ευλογημένο. Και αναχωρήσαντες, δεν έφεραν αντιρρήξεις δηλαδή οι άνθρωποι να πούνε δεν το κάνουμε και είναι αλήθεια και τι είναι αυτό το νέο τώρα ξέρω εγώ τι. Είπανε ναι, ως θέλετε να είναι ευλογημένο. Και αναχωρήσαντες οι Ισραήλ έκαμον καθώς προθέταξαν ο Κύριος εις τον Μωτσίν και τον άλλον και τους έκαμον. Κύριος, όμως, επάταξε παν πρωτότοκον εντυγίτης Αιγύπτου από του πρωτοτέχη του Φαραώ, όσοι σκάθηκαν επί του θρόνου, έως του πρωτοτέχη του εχμαλότου, του εργοσμοτουρίου και πάντα τα πρωτότοκα των κτινών. Δηλαδή δεν εξέρεσε ούτε παλάτι, ούτε φυλακές, ούτε προφούσες, ούτε πλουσίους, ούτε μορφωμένος, ούτε τίποτα. Όλα τα σπίτια

κηδεία, ή άνθρωπο, ή κτήνο. Διότι μπορεί ένα ανδρόγενο που σε ένα σπίτι να είναι ένας γέρον να μην είχε παιδιά. Αυτού του φωνεύε ένα ζώο κάτι. Δηλαδή δεν υπήρξε σπίτι που να μην είχε κηδεία το βράδυ εκείνη. Και σηκώθη ο Φαραώ τη νύχτα και πάντες οι θεράποντες αυτού και πάντες οι Αιγύπτιοι και έγινε βοή μεγάλη εντί Αιγύπτω, διότι δεν ήταν οικία στην οποίαν δεν υπήρξε νεκρός, ένα απέραντο νεκροταθείο δηλαδή έγινε η Αίγυπτος μέσα σε μια βραδιά και κάλεσε τον Μωθή κάτω από αυτών των εκβιασμών

οποίος είναι ο δεύτερος σε πειρασμό, διότι μέχρι τώρα δεν υπέληξε μέσα στο νησί, όπως ξέρετε, από τα θάλασσια γάστα του ΕΣΤΕΤΕΤΕΤΕΤΕΤΕΤΕΤΕΤΕΤΕΤΕ. Πρεκάλεσε τον Μωσήμ και τον Αρών διανοικτώς, και έτσι η Φώθητη εξέλθεται εκ μέρους του λαού, φύγεται, είχε ελεύθερη και εσείς και οι του Ισραήλ, και υπάγετε, λατρέστετε τον Κύριο, καθώς είπατε. Γιατί αυτοί ζητούσαν αυτοί να τους επιτάξει να πάνε να λατρέσει το φόρο τους. Αυτός όλοι, για λόγους της Φορεντονομικούς Πλεονότητας, ο σωστός μου συργάδιο του, δεν το εφέρασε. Και τα πήμιά σας και τα σαγιάλα σας λάβετε, καθώς είπατε και απέρθετε. Ευλογήσατε δε και εμέ και εμένα, ευλογήσατε δε εμένα, και όπως τα λέγαμε σήμερα ο Τένιο Παύλος, συναγωνιστείτε με τις προσευχές σας, συμβείτε με τις προσευχές σας. Εδώ ευλογήσατε δε και εμένα.

ξέρει πώς αισθάνθηκε εκείνη την ώρα, σαν και πολύ μικρός άσχαλος και προφανώς και κατάλαβε ότι δεν πρόκειται περί κάποιου λαού αλλά περί μοναδικού λαού που έχει όχι κάποιο Θεό αλλά έχει παντοδύναμο Θεό που δεν μπορεί να του ξεφύγεις από τα χέρια του και από την οργή του προφανώς γι' αυτό και ζήτηκε να προσευχηθούν και για Αυτόν και εγίαζον οι Αιγύπτιοι των λαών για να εκβάλωσαν αυτών τα χέωσα τους τόφους, αυτοί που τον παρουμπόζηκαν και τον ήθελαν των μεσραϊδικών λαών ως αισθουμάλωτα. Και άμα το εκμεταλλεύονται και δουλεύει γι' αυτό, τώρα του βοηθάνε προφανώς να απολάρουν, του βοηθάνε να σηκωθούν να φύγουν, να μην ξεφέρουμε ό,τι έχουν να μην αφήσει δίποτα, το οποίο έσυλλεγε εδώ πέρα.

Πρεβοηθούσαν λεωδίαζον σε βράτες, υποτίθεται, μήναν σε βοηθήσουν, γι' αγίφτει το λαόν, δι' αναλεξουμάνωσιν αυτών τα χέρια σε πτυχώσεις, γι' ό,τι είπων, εμείς πάντες αποκλείσκομεν, θα βρήκαμε, όσο μένετε εδώ γυμνά, καταστραφήκαμε. Και εσήκωσε ο λαός την ζήμενη αυτού πριν αναβγεί και πήρε μαζί του προζύμι για να στείλει στον δρόμο. Δεν είμαστε μέσα στις ημέρες τώρα. Και εσήκωσε ο λαός την ζήμενη αυτού πριν αναβγεί, έχονται οι φτάφοιν αυτού και τους ώμους αυτού που είναι τιμισμένοι και τα πορέματα αυτού, έτσι στα ρούχα τους. Και Καμονιή του Ισραήλ κατά των λόγων του Μωυσέου. Περιτύπησαν παρά των Αιγυπτίων

έβει αργυρά και σκέφτει χρυσά και εμπλήματα το ότι, δεν ξέρω αν συγχωρείτε από τα προηγούμενα, τους είχε πει ό,τι εγώ θα τα λείσω κατά τέτοια ώρα και ό,τι τους διχύσετε θα σας δώσει, δηλαδή θα σας δώσει, δηλαδή όταν φύγετε να τους γρίσετε ή δυνατόν. Θα τους πάρετε όλο το χρυσάφι και το αργύριο σαν να είναι τα μεροκαματά σας και φέτος σας πως πόσα χρόνια τους δουλεύετε εδώ πέρα. Δεν θα βρίσκολο ο καθένας δουλειά να δώσει, όμως ο Θεός θα τους διασκεδάζεται προφανώς στον νέο τόσο να βρεθούνε μπόχοι να δώσουν. Και κατά συνέπεια όταν έχεις βγάλει Ισραηλίτε από την Αίγυπτο και κατά κάποιον τρόπο χειρομένη για τη δουλειά που είχαν προσφέρει εκεί.

λέγει, βλέπω εδώ πέρα το εξής. Και ο Κύριος έδωσε μισό λαό χάρη ενώπιον των Αιγυπτιών. Και στους κανιά φορά προσευχόμουν και αν είναι Κύριε, ας δω χάρη ενώπιον του αν θα ζητήσεις κάποια δουλειά. Ας τον δικαστούμε, να τη ζητάς των δικαιών σου. Του λέει πόσες σε απασχολεί. Σαν άνθρωπο μια προσευχή και λες, ας δω χαρήν μπροστά του, ας βάλεις σε αγαθά εσύ, ας είναι ανοιχτή η ώρα που λέμε με άλλα λόγια. Εκεί που θα πάω να μ' ακούσουνε, να δεχτούνε τη γνώμη μου, ξέρω εγώ το έτοιμά μου. Και εδώ λοιπόν λέει, έδωκε ο Κύριος της Περιλάβης χάρην ενώπιον των Αιγυπτίων ειδάνισαν εις αυτούς πρώτα βίστα ότι τους βρεθούσαν πόδινων και ευδήμωσαν τους Αιγυπτίους.

Καταλαβαίνετε τώρα, φορτωμένοι, οι άνθρωποι αυτοί, όσο με τα υπάρχοντά τους, όσο και με ό,τι άλλο, Χριστίων και Αργύριων ή Τιμαλθές που μπορούσαν να πάρουνε και ξεκίνησαν να σφίγγουνε διανοικτός εξοδείς τους. Ανεχώρησαν δε οι Ισραήλ από Ρωμεσίη, Εισόκου, όχι είναι περιοχές εκεί. Περίπου 600.000 άντρες παιδί χωρίς των παιδίων. Χωρίς και γυναίκες, άντρες, παιδί, 600.000 χωρίς τα παιδιά. Και δείτε δηλαδή τι συμφέροντα υλικά είχε η Αγία Γραφή από τους ανθρώπους αυτούς που δημιουργάζουν το καθημερινό, υπόρτων εγκλησίων χωρίς νεροκαρμότητα.

έρχεται κάτω στο νόμο το οποίο αναφέρει παρακαλώ ο Ιησούς του Ναυή και λέγει ότι από τις εξακόσες χιλιάδες αυτούς τους άντρες δύο μόνον υπήρθαν στη γη της Επαγγελίας. Ο Ιησούς του Ναυή και ο Χάλεβ, ούτε αυτός ο Μωσής προσήλθε, εχήλθε στη γη της επαγγελίας και ο Μωσής παρήκουσε τον Θεό και δεν ήρθε στη γη της επαγγελίας, εκτιμωρήθη και εχήλθον μόνον ο Ιησούς του Ναυή και ο Χάλεβ, δύο μόνον, και εκτός αυτού, η αυτόθεση 40 ημερών την έκαμε 40 χρόνια για να φτάσει με τη γη της Επαγγελίας.

άφησαν όλα, όλοι τα πόλα εντυερεί μου, όπως ένα χέρι αλλού όλα είναι τα κοντά σκόκαλα εδώ, από τους μυρούς, από τα πόδια των ανθρώπων. 600.000 άνθρωποι δεν έφτασαν στη γη της Αμβουλίας και αυτός ο Μωσής από μακριά του είπε και ανέβαταν σε ένα όρος και του την έδειξε και πλάκαμε μια παρεχοή και εμείς που δεν κάνουμε τίποτα σωστό, περιμένουμε να δούμε Θεού πρόσωπο. Μετά αυτόν συνανέβηκε μέγα πλήθος φίμικτων ανθρώπων, διάφοροι άλλοι άνθρωποι, επίμνοια και αγέλε, κίνη πολλά σφόδρα, ό,τι δηλαδή προκοπεί είτε το Ισραήλ, οι Εβραίοι τα ψηφικόσανε όλα και τα πήρανε μαζί τους.

οποίαν έφεραν εξ Αιγύπτου, έψηζαν ευρυθιάς αδείμους. Δηλαδή το ζυμάρι που πήρανε, δηλαδή αν είχαν φτιάξει το ζυμάρι να ζυμώσουν, το πήρανε αυτό. Το πήρανε μαζί τους και όσοι στάθησαν δεν το άφησαν εκεί, το πήραν και το ζύμωσαν στον δρόμο και το έψησαν προχήρως στον δρόμο να περάσουν. Επίτα πιο κάτω, όπως φαίνεται, αλλάζει η στιγμή, αν ενθυμείστε, αρχίζει να τους δει η μάνα και τα αδιάφθα που τρέχονται 40 χρόνια. Στοιχεία του Πασχά δεν είχαν ακόμη προσδήμη και πήραν να πάρουν και συνέχισαν να περάσουν, εμπλήσαν, κλείσαντε, κατ' οδόν, έτσι φαίνεται. Ο καιρός δε της παρικίας των Ιών Ισραήλ, την οποίαν παρόκησαν εν Αιγύπτω,

το 436, 430 χρόνια ευρίσκοντο οι Ισραηλίτες στην Αίγυπτο. Είναι από τότε που εκατέβηκε ο Ιωσήφ πολυθής από τα αδέρφια του. Από εκεί αρκίζει το ιστορικό μου. Αυτός ήταν ο πρώτος ο οποίος έφτασε στην Αίγυπτο πολιθής από τα αδέρφια του στους Μεδιανίτες, αν εν κινήσετε που τον ρίξανε μέσα στο λάκκο και τον πόλησαν εκ των υφαίρων. Που αυτός ο λάκκος υπάρχει μέχρι τις σήμερα. Έπειτα λόγω της μεγάλης πείνας που έγινε τότε και διότι ο Ιωσήφ ερμήνευσε αν ενθυμεί σε τα όνειρα του Φαραώ, θυμόμαστε από το σχολείο.

στάχες που έφαγαν στα Σαδινάτους και Σκεπτά γελάδες κλπ. που τον χρησιμοποίησε ως Υπουργό των Οικονομικών τότε των Ιωσήφ των Πάνκαλων που πήγαν τα αδέρφια του και αγόρασαν σιτάρι και τα τι αυτά και ανεγνωρίστησαν από εκεί και έπειτα εκατέβηκε και ο Γέροντας με τα υπόλοιπα πρόσωπα που ήρθανε 70. Ολόκληρος η οικογένεια, τα 70 αυτά πρόσωπα στα 430 χρόνια μας παρουσιάζουν μια παραγωγή 3 εκατομμύρια περίπου ανθρώπους. Έχουμε εδώ 600.000 άντρες δυναμένους κατά κάποιον τρόπο να φέρουν όπλα όπως θα λέγαμε ή να εργαστούν εκτός των παιδίων, βάλετε και τις γυναίκες θα βρεγάλουμε περίπου 3.430.000 χρόνια.

έχουμε μια ιστορία τριών χιλιάδων ετών και ακόμη είμαστε οκτώ εκατομμύρια και οι Εβραίοι σήμερα απαγορεύουν δια νόμου στους δικούς τους να αποφύγουν επισήμως την εκλογονία και σπέντουν να ποραπλασιαστούν καθήν στιγμή σε όλα σχεδόν τα άλλα κράτη και μάλιστα στα Ορθόδοξα, τα Χριστιανούτα και ρωτήσουν με την προπαγάντα τους την αποφυγή της εκλογονίας. Και μετά τα 430 έτη, την αυτήν εκείνη ημέρα εξήλθον πάντα τα τάγματα του Κυρίου εκ γης Αιγύπτου. Προφανώς, η ίδια ημέρα που εκατέβηκαν, παραδείγμα να λέμε σήκωση Μαρτίου του τάδε έτους, έπειτα από 430 χρόνια, την ίδια ημέρα του άλλου έτους έπειτα από 430

έβγαιναν από την Αίγυπτο. Άχτι είναι νίξη, η της πρέπει να φυλάσσεται εις τον Κύριον. Δεν μοιάζει η Γραφή που έγινε αυτό το μακελιό το μεγάλο και αυτή η έξοδος από εκεί, διότι εξήγαγαν αυτούς πρεκτικής Αιγύπτου. Άχτι είναι η νίξη εκείνη του Κυρίου, η της πρέπει να φυλάσσεται παραπάντων των Ιεών Ισραήλ, ήστας γενεάς αυτός. Είπε δε Κύριος προς τον Μωσή και τον Ααρών, ούτως είναι ο νόμος του Πάσχου. Αυτά όλα που σας έδωσα, που σας είπα να κάμελ και λοιπά, συνδυάζουν μέσα στον νόμο του Πάσχου. Ουδής άλλογενής θέλει φάγη από αυτού. Από το Πάσχο. Ουδής άλλογενής.

έκαστος δούλος αργυρώνητος, εξαγορασμένος, πληρωμένος δούλος, όχι Εβραίος, όχι Ιβραϊνήτης, αφού περιτμηθεί, τότε θέλει φάγη απ' αυτού. Ξέρετε οι περιπτωμείς, είτε εκείνοι που συμφιλίωνε τον άνθρωπο με το Θεό. Κάθε περιπτυμμένος θα θεωρεί το πλέον ότι έχει σχέση με το Θεό. Είχε δώσει αυτή την εντολή το πρώτον στον Αβράμω Θεό, όπως διαβάζουμε στον 14ο Ζηγενέφθαιρο. Κάθε μη περιπνημένος δεν είχε σχέση με τον Θεό και δεν επέτρεπε ούτε το φάσκα να φάει εδώ όπως βλέπετε. Και δώσε εντολή να περιπνηθεί πρώτα. Είναι και αυτό κάτι των συμβολικών. Περιτομία γένετο έκοπτον από το ανδρικό μόριον το περητόν μπροστά. Ευχή είναι το αίμα και το πετύχαν.

η αμαρτία μεταδίεται δια της νησίας, δια του σπέρματος, ενανομή εις νελίσιν και εναμαρτίες εγγενισθέ σε ημίτευση, αφήνει να εννοηθεί μόνο νέμα αυτό το περιπτό. Η ζημιά, το θάνατο, θα τον νησίσει! Αυτό είναι δεκατεστάθεια όπως γράφει ο Παύλος του Λασαΐης, η περιτονία δεκατεστάθεια του βαπτίσματος. Πώς είχε το τότε η περιτομή των οκτώ ημερών που το παιδί έγινε το φίλος του Θεού χωρίς να ρωτηθεί. Το ρωτούσαν το παιδί που του κάνατε την περιτομή αν θέλει, στον Θεό, δεν το ρωτούσαν. Όμως το παιδί αυτό εθεωρείτο ως φίλος του Θεού. Αυτό τούτο συμβαίνει σήμερα με τον νηπιοβαπτισμό. Γιατί πολλοί διεκτείνονται και λένε ότι εγώ δεν θέλω να βαφτιστώ, γιατί με βαφτίζει ο πατέρας μου και με εκβιάζει. Πού το λέει αυτό;

και αυτός ο τρόπος και η θεολογία του προβλήματος. αυτοί δεν το ρωτούσαν, όμως το έλεγανε πρώην ότι είναι ουκείον. Δεν είναι έξω από την ευλογία. Έτσι και εδώ μπορούμε να το ρωτήσουμε. Αυτό είναι ένα θέμα που δεν σε κουράζει καθόλου να απεμπολύσεις το βάσημα. Θα λέγαμε αν οι γονείς μου τελευταίες βάσουνε εγώ τι σαν θεωρούν, όταν θα μπάνει ο ακόμη. Το εγωτώνουν. Οι φρουγά τα ουτισμοί αυτοί δεν είναι θέμα. Αλλά το θέμα είναι αλλού, γιατί να γίνει. Τι να γίνει; Δε βλάβεται και ο άνθρωπος, βλάβεται και άλλος που υποκλείται στην θελοντά του. Είναι ο πονηρός ο οποίος δεν το θέλει αυτό το πράγμα να γίνει. Και αυτό ακριβώς γίνεται τόσο στόρευος στην ουσία, δεν είναι τίποτα. Εδώ ο Εμπαστοδετός λέει, αφού περιτιμηθεί, τότε θα μπορεί να φάει το πάσα. Αγία Γραφεία, ο Ξένος δε και ο Μισωτός δε θέλουν τυφάγια από αυτού, εκώστον δεν έχουν κάνει εστέση με πιπρισσία.

αυτή τη οικία θέλει φαγωθεί από του κρέατος. Δεν θέλετε φέρει έξω της οικίας. Δεν θα μεταφέρετε, μέσα στο σπίτι και ο ίδιος εκεί θα φαγωθεί. Και ωστούν δεν θέλετε συντρίψη από αυτού. Δηλαδή, τι θα γινόταν, πώς θα γινόταν, για να μην συντριφθεί, πρέπει να μην τεμαχιστεί, να μην κοπεί. Αυτό λοιπόν είναι απόδειξης ότι το αρνεί, ούτε ολόκληρο έμπαινε μέσα σε μια κατσαρόλα να βράσει, ούτε τεμαχίζεται να μαγειρευτεί, αλλά έγινε το οκτών εμπειρίου όπως λέγει, με το δηλαδή ο Βελίας όπως λέμε σήμερα μισθήτως και σας έκανα ένα παράδειγμα προχθές.

για να φτάσεις μια σούβλα και να τη βάλεις ορθία είναι ένα σταυρό, ένα ξύλο ή ένα στήριο ή το πίσω μέρος έχει ένα άλλο με το οποίο το γυρίζεις γύρω γύρω, έχεις ένα σταυρό. Αν από το λοιπόν το σουβλί, το τύπο σταυρού, το βάλεις στο κεφάλι το δικό μου και βγει κάτω-κάτω και με στείλεις όρθιον και μου ανοίξεις τα χέρια, θα δεις το Χριστό διασαυρωμένο. Αν βάλεις το αρμί και το καρπότσι από το κεφάλι και βγες κάπου και το ανοίξα προς την απώλεια, θα δεις το αμνό του Θεού εσταυρωμένο. Είναι τύπος της Σταυρώσεως του Ιησού αυτό το πράγμα. Ο αμνός αυτός προδειλούται από πολλές πλευρές ό,τι πρόκειται περί του αμνού του Θεού. Και εδώ λέγει ότι δεν θα συντριφθεί κανένα από αυτού κόκαλο και θυμόσαστε τι λέγει εκεί πίσω τον Ιωάννη το 19ο

Αναφέρει ότι όταν έγινε η Σταύρωση του Χριστού, λέγει ότι επραγματοποιείται αυτό, διότι ταυτόχρονα πραγματοποιείται και μία προφητεία η οποία έλεγε «Ως τούν αυτού ούσιν τριβήθετε και όπτωδε αυτών επί εκείνων των οποίων εκέντησαν». Άρα λοιπόν αυτό ακριβώς δείχνει ότι έτσι έχει το θέμα.

μετά τούτο γινώσκων ο Ιησούς ότι πάντα ήδη ετελέσθησαν για να πληρωθεί η Γραφή λέγει διψώ. Το ανέφερε ο Δαβίδ αυτό, έδωσαν η Χιλίπτσα του χωλή και στο αυτό του ποτίθαν όξος. Έκειτο εκείαν γείον πλήρες όξους και εκείνοι γεμίσανται σπόνγκων από όξους Ιησούς, περιεθέσαντες εις ύσσωπον προσέφερον εις οστόμα αυτού. Ούτε λοιπόν έλαβε το όξος ο Ιησούς είπε σε τέλεσθε και κλίνασιν κεφαλήν παρέδωκε το πνεύμου. Η δέη ου δέη δια να μην μείνοντιν επί του Σταυρού τα σώματα των δύο ληστών προφανώς και του Χριστού εν το Σαββάτω, επειδή ήτο Παρασκευή το μεγάλη εκείνη ημέρα του Σαββάτου παρεκάλεσαν των Πιλάτον δε να συμφλαστώσουν αυτόν τα σκέλη και σηκωθώσουν. Και σκλήσουν να πεθάνουν μια ώρα γρηγορότερα, να τους πετάξουν από εκεί πέρα για να πάνε να φάνε το Πάσχα τους. Πριν πέσει ο ήλιος, ήταν καθαρή κατά τα άλλα και αυτός έλειπε τώρα. Λοιπόν, ήρθαν λοιπόν οι στρατιώτες και του μεν πρώτου συνέφρασαν τα σκέλη του ληστού και του άλλου του, του συσταυρωθέντος μετ' αυτού, εις δε τον Ιησούν ελθόντα, πως ειδων αυτών ήδη θεχνικότα δεν συνέφλασαν αυτού τα σκέλη, αλλά εις των στρατιωτών εκέντησε με λόγχην την πλευράν αυτού και εξήλθεν αίμα και ύδωρ. Κι ο ηδών μαρτυρή, ο Ιωάννης ήταν μπροστά φαίνεται και το είδε,

αληθινή είναι η μαρτυρία αυτού. Και εκείνος εξέβρι ότι αλήθεια λέγει, για να πιστέψετε εσείς, διότι έγιναν τα αυτά, για να πληρωθεί η Γραφή, ωστούν αυτού δεν θέλει συντριβής. Αυτό που λέγει εδώ πέρα, ωστούν δεν θέλετε συντρίψη από αυτού. Άραγε, άρα εκείνος το αμνού ήταν τύπος του αμνού του Θεού που σταυρονόταν επίτα από 1500 χρόνια στο Γολγοθά. Και πάλι, Αγία Γραφή λέγει, θέλουσε επιβλέψη εισόν των οποίων εξεκέτησαν, που του έδωσε την καρφωτή ο Ρωμαίος στρατιώτης και εξήλθε αίμα και είδος. Εδώ συσχετίζοντας τα περιστατικά της παλαιάς της εξόδου, με τα περιστατικά εδώ βλέπουμε τις αναλογίες.

επίσης φαίνεται κάτι και άλλο. Φαίνεται η θεότητα του Ιησού και η αγάπη του Ιησού προς τον άνθρωπο. Πού φαίνεται; Φαίνεται στον τρόπο του θανάτου. Εδώ που λέγει «Όταν είπε το τετέλεσται και κλίνας την κεφαλή παρέδωκε το πνεύμα». Δεν πέθανε εδώ σαν άνθρωπος, πέθανε σαν Θεός. Θεός, διότι ο άνθρωπος αφήνει το πνεύμα και κλείνει την κεφαλή, Χριστός και κλείνας την κεφαλή παρέδωκε το πνεύμα, δηλαδή πέθανε την ώρα που ήθελε, ώστε να μην προλάβουν οι άλλοι να έρθουν να του κατεάψουν τα σκέλη για να είναι δαχτυλοδεικτούμενος, να πραγματοποιηθεί εν τω προσώπω του η προφητεία την οποία ομιλούνται στον αυτού ου συντριβήσεται.

εδώ των συσχετισμών, γι' αυτό λέει ο Χριστός. Δεν ήρθα, λέει, να καταλύσω τον νόμο μου, αλλά να πληρώσω τον νόμο μου. Την πληρώσω και να εκπληρώσω, θα έχει δική μερμηνία. Επληρώνω και συμπληρώνω. Λοιπόν, εξ αυτού λοιπόν αποδεικνύεται και η αγάπη του προς τον άνθρωπο, ότι θεληματικά έδωσε τον εαυτόν του προς τη σωτηρία του ανθρώπου. Εδώ λοιπόν είμαι θα επιταείχνει αυτού του μεγάλου γεγονότος το οποίον επρωτηθούτο τότε εκεί πίσω ώστε με προφητείες, με εικόνες, με σύμβολα, με τα πάντα να μπορέσουν οι άνθρωποι να δουν το πρόσωπο του Ιησού και να το γνωρίσουν. Να μην τους διαφύγει λάθρα, διότι δεν υπάρχει όπως φέρεται σωτηρία έξω του προσώπου του Ιησού.

εκείνη η θυσία που έστειλε τον Αβραάμ να κάνει εκεί επάνω, το Γολγοθάς, το σημερινός Γολγοθάς, είναι το Μουριάτο τότε, εκεί που πήγαινε ο Αβραάμ να θυσιάσει τον Ισαάκ. Υπάρχουν οι τρεις γλωστοί, ακριβώς, το μέρος όπου εφησιάζει ο Ισαάκ είναι 40 βήματα, λιγότερο, 30 βήματα από το μέρος που εφησιάζει ο Χριστός, ο Ισαάκ. Είναι τρεις κορυφούλες. Στην μία λοιπόν εξ αυτών ευθυσιάσει ο Ισαάκ και υπάρχει το μέρος όπου διατηρείται μέχρι σήμερα, όπου ευθυσιάσει εκ μέρους του Αβράμου ο Ισαάκ. Λίτλα υπάρχει το μέρος που εσταυρώθηκε ο Χριστός, ευθυσιάσει ο Χριστός και αντικατέψησε από την εικόνα που έπιαχνε αυτός. Και βλέπει.

Προτυπώνει τότε, ο Θεός Πατήρ θυσιάζει τον μοναχογιό του, τον μονογενή του, τον αγαπημένον του και όμως αυτού τον μονογενή έδωκεν, τον θυσιάζει επί του Μωριά, επί των ξύλων του Σταυρού που έφερε ο ίδιος. Όπως και ο Αβραάμ θυσιάζει επί του Μωριά, 1800 χρόνια πρώτος, των δικοεκληγαπημένων μονογενήιων, ότι τον ξύλον το οποίο μετέφερε ίδιο. Γιατί η Γραφή αναφέρει ότι όταν περιπάτησαν ένα μέρος, τους είπε να ξυφορτώσουν. Και φορτώζει τα ξύλα το παιδί και μετέφερε τα ξύλα το παιδί και έγινε και στιχομυθία στον δρόμο. Πάτερ μου, ειδού, εγώ τα ξύλα.

την μάχαιραν και το πυρ, ο αμνός που αρνεί τι θα δουλειάσουμε και απαντά ο γέροντος και λέγει θα οικονομήσει λέει ο Θεός των εαυτών του, έλα κοντά και πηγαίνουν επάνω τώρα ε, και ανεβαίνουν επάνω. Και τον βάζει, φτιάχνουν τον τύπο της Αστηρίου, και τον βάζει τον Ισαάκ επάνω. Ξέρετε ο Κύριος ήρθε θεληματικά, εφικιάσει θεληματικά, κόπτεσε η Εκκλησία μας ότι ήρθε στο εκούσιον πάθος, στο θεληματικό πάθος. Μπορούσε να διαφύγει και των Εβραίων. Πόσες φορές δεν ξέφυγε από τα χέρια μέσα που ήθελαν να τον γκρεμίσουν ή μια ράκι εκεί πέρα κάτω κλπ. Και ξέφευγε όταν πήγαν να τον πιάσουν στο περιβόλι εκεί.

χτύπησα ορασία, πέσαν όλοι κάτω, σαγκαμμένα λάχανα, λέει ελάτε λέει γιατί γυρίζετε πίσω, εμένα ζητάτε έτσι, ναι πιάστε με εδώ είμαστε αυτούς αφήσετε να φύγουν, μπορούσε να φύγει, αλλά ήρθε θεληματικά ο Χριστός για να σταυρωθεί. Πάρτε τη σκηνή τώρα, μιας το μιλούμε περί σκηνής, γι' αυτό σας το βάζω σαν παράλληλο. Πάρτε τη σκηνή τώρα του Γέροντο Σαβράμε και πάρτε τη σκηνή του νεαρού Ισαάκ. Για να μπορεί ο Ισαάκ να μεταφέρει ξύλα και μάλιστα φόρτωμα ξύλα που να θυσιαστεί επ' αυτόν, πρέπει να είναι απαλληλά 18, 20, 22, 25 χρονών, δεν μπορεί να είναι κανένα παιδάκι 5 χρονών. Είναι δυνατόν τώρα ένας Γέρων, άνω των 100 ετών περίπου Θεοτόκου, θα φιάσει αυτό το παιδί να τον βάλει κάτω, θα του δώσει μπροστιά και θα τον πάει είκοσι μέτρα πίσω; Ε, λάθηκες! Τι αυτιά που κάνεις τώρα! Και εντούτοις! Τον έβαλε κάτω! Θεληματικά!

θελήσεως να προσφερθεί. Και όταν σήκωσε ο γέροντας του πάρει το κεφάλι, τότε άκουσε πίσω τη φωνή και του είπε αυρά, μη θα έχεις την χειρά να την τοπέδας και να το θυσιάσεις δεν κάνει τίποτα. Το τύπο ήθελα να μου φτιάξεις. Τα αίμα του δεν κάνει τίποτα. Έχω δικό μου αρνί εγώ, εσφαγμένο από καταβολή κόσμου. Για διαβάση να αποκαλύψεις το αναφέρθη. Σπάξε το δικό μου το αρνί και γύρσε πίσω να ειδεί πού θέλει η φωνή. Και βλέπει πίσω έναν κριόν από τα ξύλα, μπερδεμένο σε ένα δέντρο το οποίο λέγεται ο Σαβέκ, το οποίο υπάρχει μέχρι σήμερα. Το δέντρο εκείνο είναι ακριβώς το δεύτερο βουνελάκι απέναντι από το Γολγοθά. Το έχω φωτογραφίσει, υπάρχει μέχρι σήμερα, το οποίο λέγεται ο Σαβέκ. Είναι εβραϊκή λέξη που ερμηνεύεται φίλων αθέσεως.

σαν να του λέγει, έχω το αρνί το δικό μου εγώ, στο ξύλο του σταυρού, στο ξύλο της αφέστασης επάνω μια μέρα, το αίμα του θα χυθεί, είσαι ο τύπος μόνος θέλω να μου κάνεις την περίπτωση αυτή. Αυτό, αν ο άνθρωπος γνώριζε καλά την Παλιά Διαθήκη, όπως τη γνώριζε ο Παύλος, ο οποίος πάντοτε επεστράτευε τα περιστατικά της Παλιάς Διαθήκης για να τα προσαρμόσει στην Καινή Διαθήκη, πολλοί θα είχε διευκολυνθεί, πολλά θα γνώριζε γύρω από τον Χριστό και πολλά θα έπρατε για το σωτήρα του, για τους συμφέροντους ανθρώπων. Υπάρχει μια βέβαια του Παύλου με την Παλιά Διαθήκη και ο Σύλετος ότι ήταν αυτός η Θάκρονς Ζηλοτής. Και είπε παιδευμένος παρά τους πόδας εκείνους του Γαμαλιήλ, του λεγομένου νομοδασκάλου, και φαίνεται καθαρά το πόσο γνώριζε την Παλιά Διαθήκη κι όλους αυτούς τους τύπους και τα σύμβολα που υπήρχαν.

Την προσευρέως επιστολή του Παύλου, όταν έρχεται να απολογηθεί και να γράψει στις πατριώτες του, «Προσέξετε αυτό, προσέξετε εκείνο, προσέξτε δε το άλλο, προσέξτε δε το άλλο» κλπ. Μάλιστα εκεί που συνάσχει όλους τους τύπους που γινόταν μέσα των Αγίων, των Άγιων Ισπινητών κλπ. Και εκεί δείχνει καθαρά πόσο γνώριζε την Παλαιά Διαθήκη ο Παύλος. Κάτι τέτοιο περίπου συνεβαίνει λοιπόν και εδώ, σε αυτά τα οποία σας διάβαζα απόψε, για να κλείσω το μέρος αυτό.

Προσθέτω ακόμη λίγο, λέγει: Πάσα η συναγωγή του Ισραήλ θέλει κάνει τούτο, όλοι. Και αν τί, ξένος, παρικών μετασού. Ένας ξένος μένει κοντά του τις ημέρες εκείνες, θέλει να περιπνηθεί πάντα τα αρσενικά αυτού. Ταρικών μετασού. Θέλει να κάνει το Πάσχα εις τον Κύριον, θέλει να παραδεχτεί αυτό που κάνετε και εσείς, ας περιτιμηθώσει πάντα τα αρσενικά αυτού. Γιατί η γυναίκα δεν λέει τίποτα; Διότι η γυναίκα δεν ευθύνεται εις το προπατορικό αμάρτημα, δια του σπέρματος μεταδίδεται το προπατορικό αμάρτημα, από τον άντρα μεταδίδεται το προπατορικό αμάρτημα. Ευχαριστώ.

γέννησε Ισαάκ, Ισαάκ γέννησε Ιακώβ, δεν λέει ούτε Ισάρα ούτε Ρεγέτα, για ποιο δεν γέννησε Ιούδα και Σαλοπούθατος του, εγώ λέω Ιραχήλ, που από το σπέρμα του μεταφέρεται το προπατορικό αμάρτημα, ο θάνατος. Το σπέρμα του πιο Αγίου ανθρώπου είναι νεκρό, βγάλει ένα άνθρωπο αποτυπωμένο από τον Θεό, γι' αυτό φτάσετε το βαπτίσματοι και ανήστατε, όσοι πιστεύουν εις τον Μαρσούλη. Λέγει εδώ, αν λέει κάποιος, θέλω ότι είναι μαζί σας και μένει μαζί σας, θέλει κάνει το Πάσχα κι αυτός τον Κύριον, ας περιπνηθώσει πάντα τα αρσενικά του και τότε ας πλησιάσει να πάει κι αυτός μαζί του. Και θέλει είσαι ως ο αυτόστος τη γη, αν πρέπει σαν ένας δικός σας ανθρωπός, διότι ο γης απερίτμητος θέλει φάγη από αυτού.

Να λέγαμε σήμερα, ουδείς αβάπτιστος θέλει πάγια απ' αυτού. Και όπως ξέρετε, η Ορθόδοξη Εκκλησία σε κανέναν αβάπτιστο και σε μικρά τελευταία ακόμη γίνει το μαγνώμα αυτών πράσεων των Χριστών που δεν έχει βαπτιστεί. Με αυτό και η πρώτη Εκκλησία βάπτιζε το πρωί, δεν βάπτιζε όπως βαπτίζουν και οποιαδήποτε ώρα, χωρίς ότι οποιαδήποτε ώρα είναι κατάλληλος για βάπτιση. Άλλο την ώρα ευαπτήθηκε ο Ευνούχος, άλλη ώρα ευαπτήσαν άλλοι, οι 700, οι 300, οι 3.000 κ.μ. που ευάφθισαν οι απεύθεροι.

Αυτή η εκκλησία απ' αρχής βάπτιζε το πρωί στον όσπορο και έμεναν οι δακτυσμένοι και οι κοινωνούς τους, διότι το σκοπό... βαπτίσματος είναι να θάψει έναν παλιόν άνθρωπο και να παρουσιάσει έναν καινούριον, ικανόν να πάρει από τον Χριστιανοφρέον και καθαρμένον. Είδατε, πλευρά λένε «κεντήθηκε, έβαλε αίμα και ύδρο», βάπτισμα και θεία κοινωνία. Πλευρά του Χριστού είναι η Εύα, πλευρά του Αδάμ, είτε η Εύα η οποία κεντήθη από το σατανά και έπαιξε θάνατον, εδώ και μόλις η νέα πλευρά του Αδάμ και η καινούργια του Αδάμ και αναφέρει δια του βαπτίσματος και της θείας κοινωνίας τον θάνατον που παρήγαγε εκείνη και αυτό το κέντρημα του σατανά τότε. Είναι συγχετισμένα αυτά. Οι δίκτυοι που λέγει, απερίτμητος θέλουν φάγη από αυτούς. Ο αυτός νόμος θέλει είστε

των Αυτόκτονα και διά των Ξένων, τον Παρικούντα μεταξύ σας, ένα θα ισχύει, επόσον δηλαδή θρησκευτικός ενώθητες δεν παίγει κανένα ρόλο, κι ας φυλήσει το ένας κι ας φυλήσει το άλλο. Πέκαμον πάντες Ιηί του Ισραήλ, καθώς προθέταξαν ο Κύριος εις τον Μωθήν και τον Ααρών, κούτως πέκαμεν. Και την αυτήν την εκείνη ημέρα, εξήλαγεν ο Κύριος τον Φιός Ισραήλ εκ της γης Αιγύπτου, κατά τα στάγματα Αυτών.

Εδώ ο Κύριος εθέστησε και έναν άλλο νόμονο, ο οποίος ισχύει και μερικώς και σήμερα. Βλέπετε, όταν γεννήθηκε μια γυναίκα, λέμε πάει να σαραντίσει. Αυτό τούτο το έκαμε και η Παναγία μας. Όταν γέννησε, έπειτα από 40 μέρες επήγε στην Εκκλησία. Πήγε τον Χριστό και έκανε και μία θυσία κηπική που έκαναν τότε, που είχε δώσει νόμον. Θυσίαζαν, ένας που πήγαινε το παιδί του το αρσενικό στην εκκλησία, θα έπρεπε να κάνει και την εξής θυσία και μία συμβολική ενέργεια. Εάν είναι το άνθρωπο που κρατούσε το πορτοφόλι του, έπρεπε να πάρει ένα αρνί και ένα περιστέρι ή μία τριγώνη.

Που θα πήγαινε, θα έσφαζε το αρνί, θα έπαιρνε αίμα από το αρνί και θα εράμπηζε το περιστέρι, το οποίο το περιστέρι θα το άφηνε να πετούσε. Αυτό ήταν ο τύπος ότι το αίμα του αμνού θα επιτρέψει την ψυχή να ελευθερωθεί, να την ελευθέρωνε. Εάν πάλι δεν είχε χρήματα για να πάρει αρνίε παραδείγματι, θα έπρεπε να πάρει ή ζεύγος τριγώνων ή ζεύγος περιστερών. Όπως προφανώς παρουσιάζεται το ζεύγος Ιωσήφ και Θεοτόκου, ο συνδυασμός δηλαδή αυτός, όχι ζεύγος υπό την έννοια τη δικιά μας. Φτωχοί, πήρανε ζεύος τριγώνων, έσταξαν το να τριγώνει, το άλυψαν με το αίμα του άλλου,

άφησαν το άλλο ελεύθερο. Ήταν τύπος πώς θα ελευθερώνεται η ψυχή του ανθρώπου από τον Θατωνά μόνον διά του αίματος. Αυτόν τον νόμο, τον οποίο σήμερα βέβαια εμείς τη θυσία δεν την έχουμε, τα υπόλοιπα γίνονται, πηγαίνει στην εκκλησία, σαραντίζει η γυναίκα, γίνεται η Υπαπαντή. Ο ιερές, σαν άλλος Συμεών Θεοδόχος, προβάλλει την πόρτα και παίρνει το παιδί μέσα. Τότε μάλιστα υπήρχε και το εξής, το οποίο σήμερα δεν υπάρχει. Εάν είτο θήλυ, όχι άρσεν, θα πήγαινε στις ογδόντα μέρες. Θεωρείται διπλία κάθετος η γυναίκα, τότε θα πάει στις ογδόντα μέρες, χωρίς βέβαια θυσία. Θυσία γίνεται μόνο στα παιδιά, μόνο στα αγόρια, μόνο στα πρωτότοκα. Και εδώ γράφει, το νόμο αυτό γράφει εδώ στη συνέχεια.

Και λάλησε η Κύριος προς τον Μωσήν λέγων, Κατιέρωσον εις εμέτ των πρωτόν τοκών, διανοίγων πάσα μήτρα μεταξύ των ιών Ισραήλ, από ανθρώπου έως ξίνος, η δικό μου είναι τούτο. Θα έπρεπε λοιπόν να το πηγαίνουνε στον Θεό, διότι αυτός θα είχε τότε γλιτώσει εξαιτίας αυτού του νόμου που επέτρεψε αυτός. Είχανε γλιτώσει αυτοί τότε και έτσι θεωρούνται ότι έπρεπε να δοθούν εσύ τον οθόν. Στην πάση περιπτώσει θα είτε αυτά, ο Μωσής έχετε λέει στη μνήμη σας την ημεράν τάσκη, εξήν εξήλθετε εκ της Αιγύπτου, εξή κουδουλίας, διότι ο Κύριος Διαχειρός Κρατέας εξήν καγεννημάς εκείθεν. Ουδίσερη φάγη άζημα σήμερον, εξέρχεστε κατά τον μήνα Αβίβ.

ήμουν αθυμός σας και πάντοτε αυτό το οποίο έκαμε ο Θεός για εσάς. Εμείς δεν το εκτιμούμε τόσο πολύ αυτό το λεγόμενο Πάσχα. Δεν ξέρουμε ακριβώς το τι έγινε για μας, το τι είναι το Πάσχα. Εμείς το έχουμε φτιάξει αυτό το Πάσχα, το έχουμε κλείσει κάτω από μια καλή συντροφιά, από ένα καλό φαΐ, από ένα αρνί, από ένα μισθό που θα πάρουμε, από μια αργία, ξέρω γω τι, τίποτα παραπέρα. Κρατούμε και μια λαμπάδα, είσο πούμε και Χριστός Ανέστης, πάμε και απέξω από την εκκλησία και πάρουμε το φως, αλλά μέσα μας μόνο γνωρίζουμε ότι αυτό είναι κάτι για μας συμβολικό, ότι μας πήρε από τον νοητό το Φαραώ η θυσία αυτή του αμνού του Θεού, να μας περάσει τη γη της επαγγελίας, όπως πήρε από τον υλικό το Φαραώ τους Εβραίους τότε και τους πέρασε για τη γη της επαγγελίας.

Πάση περιπτώσει, μένουμε μέχρι εδώ, γιατί η ώρα έκλεισε, και Θεού θέλοντος θα συνεχίσουμε το επόμενο.