Counsels from Sinai

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Our subject will be a continuation of the talk from the day before yesterday. As you know, when we were together for that talk, drawing on what had been said at Sinai, we tried to explain more fully the words of that holy man: “Never overlook a tear,” and, “Do not immediately wipe away tears.” We spoke here for more than an hour on the subject of compassion. We have a duty to respond to those around us and to seek their blessing, because a person is blessed through doing good to another and through fulfilling the corresponding commandment of God.

If you leave so much in the hands of the one who asks, and become a defender of what has been given, you will become someone who resembles the giver. What majesty that person will possess! This is something man could attain.

How beautiful such a person appears, and how beautifully this godly man acts! He stands beside another in his need and never passes him by. He does not overlook another person’s tears, pain, or need. Renounce luxury and comfortable living; do not look only to yourself. Renounce sweetness and self-indulgence.

For this draws you toward deeds and leads you to act. These sighs arise through nepsis, or watchfulness. And take heed, he says, concerning deeds which, once your eyes have been opened, will make you say, “What have I done? What have I done?” Many people came to the Apostle and to Jesus. They found an opportunity to lend a hand, yet did nothing. The conscience bears witness against those who shrink from such deeds: “I could have done it, but I did not. I could have removed the noose from the other person’s neck, but I did not. I could have comforted him, but I did not.” That settles it. Take heed, he says, concerning these deeds taught by God.

These sighs that follow nepsis, or watchfulness, will be continual; they will arise constantly. Here we should consider a parallel and pay close attention. We should remember the words of Saint James the Brother of the Lord: “To him who knows to do good and does not do it, to him it is sin.” We have learned to examine each day—at least, those of us who do examine it.

A person must not remain merely at the beginning. He must examine his day and recognize it as sin, for only in this way will he be corrected and become active. The spiritual elder is not passive; he is active, not passive. That is what is being said here. And I repeat: there are people who have suffered because of something they could have prevented but did not. Others suffered when they could have helped them, but they did not even consider it. The text then offers another reflection about people and says: “Repel fleshly logismoi, or intrusive thoughts, lest you be ensnared.” It is good, he says, to avoid them, “for they corrupt the body.”

“They defile the soul, corrupt the body, and condemn the soul.” And this is true; it comes from experience. Yet all of us who are carried away by pleasure, all of us who are drawn into the temptation of indulgence, have often failed to recognize that pleasure, as Basil the Great says, is the mother of sin. That is where sin begins. And if someone wished to examine the thought of this holy man, he might ask: Where did he find this? How did he reach this conclusion?

It is better to avoid fleshly logismoi, or intrusive thoughts, because they corrupt the body and defile and condemn the soul. The body itself is also corrupted and becomes sick, as we say today. This leads us into many passions, many ways of life, and all manner of spiritual and psychological afflictions.

Let me offer you a few observations about pleasure and its power—how a person may view it and how holy people respond to it. But we must be careful. Pleasure, says Basil the Great, is “the mother of sin.” And sin is...

the sting of death. Sin, when brought to completion, gives birth to death. Pleasure leads toward eternal terrors, and this is what a person must understand. Pleasure, when it first arises, sweetens the one who enjoys it for a little while. For a moment it gives him gratification and sweetness, but soon afterward it gives him something more bitter than poison.

He takes delight in himself. Soon he will want to walk a little and will be unable to do so; he will grasp at things and cry out. And yet he indulges himself while being destroyed all the while. Consider the man who gets drunk because he loves wine. Where will he end up? Consider another who delights in some other pleasure. Where will he end up? And so it goes. This is true: pleasure acts for a moment and makes things sweet, but afterward it gives you something more bitter than poison. And what shall I say about fleshly things? Someone says, “It is only a flirtation, a caress, a kiss; there is nothing in it.” Suppose the opportunity presents itself now. This will set you on the path, drop by drop, and so on. If a person wished to study this, he would not need to look far or consult the great book of society and human life.

He could look at the little book—the Gospel—which is easy to read, as we say. A person may devour many words, magazines, and newspapers, yet claim that he cannot read even a small Gospel book. If he reads that alone, he will find many definite teachings concerning society and human life. Terrible things have taken place upon this earth. The sun has witnessed many strange events. But the greatest and strangest of all was the Crucifixion of the Lord. Unable to behold the creature doing such a thing to the Creator, the sun hid its rays from humanity’s sacrilegious deed.

Another great and terrible event, my child, is the beheading of the precious head of Saint John the Forerunner. For this reason, the Church has set apart this day and preserved its history for our instruction. And what was the cause of this observance?

An indecent and sinful woman dared to ask for the head of a Saint—the Forerunner. Her slave to passion, King Herod, was weak. What did he do? He was not afraid to order the execution. Pleasure lay behind it all. As I told you, there is no greater crime after the Crucifixion of our Lord. Therefore, our Church has appointed the day of the Beheading to be observed like Great Friday. It is a fast day, so that Christians may understand.

They are to remember such deeds, and to remember that the greatest crimes are committed amid revelry, drunkenness, and the passions—and that everything may quickly arise from nothing. From nothing. Consider a plant like grass, like a lawn, as we were saying. In springtime a person lies upon it and enjoys it while it is beginning to grow. Yet many grasses that are soft and tender in spring conceal something beneath them.

Thorns. If you return to the same place where you lay and took your pleasure in spring, you will find thorns. The tender growth has turned into thorns.

Are these Saints mistaken? They expose the errors that arise from our flesh, our worldliness, our pleasure, our ego, and our own desires. The same Saint, continuing the subject raised by the other Saint, adds: “Pleasure is the great evil one’s ingenious bait.” Just as a fisherman puts bait on his hook to catch something, so the great fisherman, Satan, places pleasure upon his own hook in order to catch man.

Pleasure, then, is the ingenious bait of the great enemy, Satan. Human beings are easily drawn into sin because they are inclined toward it, and through pleasure every soul is pulled by a hook toward death. Every soul, he says, is caught, taken alive, drawn in, and fished out by Satan’s hook toward death. We must therefore guard ourselves, because we possess an inclination toward sin. Yet through self-control we can succeed in fleeing every sin. We must use the counterweight, the antidote to pleasure, which is self-control, so that we are not carried away in the end and are not caught alive in that net. Now listen to what the great teachers say.

Those who have turned away from pleasure have come to know sin and the true worthlessness of sin. But the Fathers are not speaking about them here. They are speaking about young people who are carried away and say: “Let us enjoy ourselves; God is good. Let us enjoy ourselves today, and tomorrow we shall perform metanoia, repentance. Who has ever gone to God in this way and not been forgiven by Him?” This is how a person is deceived by theoretical reasoning and led into sin. Many sin because they intend to go to Holy Confession the following Saturday. They sin on Wednesday, Thursday, and Friday so that they may confess everything together. Look—there are people like this as well.

God shows patient endurance and gives you grace, waiting for you, while you imagine that tomorrow you will have time to perform metanoia, repentance, and go to Holy Confession. Yes, you have Christ’s assurance of forgiveness. But do you have any assurance that time will be given to you? That is the question.

Those of you who have been following closely will understand. He comes and says, “Do not make merchandise of My grace.” Do not say, “The law is good, of course, and it is just—but pleasure and sin are sweeter.” Pleasure is the devil’s hook, drawing us toward destruction. And often, just when a person thinks...

...that he has time, he does not. Many people have been granted many opportunities through God’s forbearance, yet they have failed to make use of them, even though they had the ability. A person must understand that there are two things: the soul and the body. Each has its own needs. But if someone weighs the body against the soul, he will find that the soul must hold first place, while the body is secondary. The body is necessary too, but it comes second. And if we examine the matter much more seriously, we see that the soul can exist apart, whereas the body cannot; once separated from the soul, it dissolves. So yes, we need the body, but its value is far lower.

We must therefore care for each of them according to its place, its value, its purpose, and our need for it. What should I care for more: a bodily member, which may be cut off while I continue to live, or my immortal soul? I must attend to what the soul requires and to the direction in which it is going. Yet we do not care as we should for the mistress, the soul. Instead, we often tend to the servant—the earthly flesh. We neglect what raises us up and attend to what drags us down. We care for the cage and neglect the bird within it. Do you understand? This is why Basil the Great says:

“The poor soul has nothing but this promise.” You have been entrusted with two companions, body and soul. The body will remain here, while the soul will depart for the other life. Yet you give everything to the lesser and refuse to give anything to the better, the soul. At least, he says, divide your care equally and save your soul. Give as much concern to your soul as you give to your flesh. But we do no such thing. If we place body and soul on a scale, we load everything onto the side of the body, while the soul receives nothing.

An American came from abroad and brought a horse to the village. Every day he had to spend two or three hours grooming the horse, washing it, and cleaning it. So someone asked him, “Every day you spend three hours on this horse. But, Mr. George, how much time do you spend on your own soul?” “Oh...”

You see a man preparing and adorning his horse, while leaving his own soul naked and alone. And as you present your soul, so it will remain in eternity. This is what this holy man says, and what those who followed him also teach. He kept all these things in mind when drawing his conclusions and giving us this concentrated spiritual nourishment, as we might call it. He then answers those who want the easy road. You know, we are sluggish and lazy about eternal things, while often applying ourselves intensely to temporary things. We are in a very poor state. Here, then, he gives us another concise saying:

“Not even the good things of the earth are attained without toil.” None of this world’s good things is acquired without labor. “Why, then, do we shrink from toil for the sake of heavenly things?” Since you labor to obtain, arrange, possess, and enjoy earthly goods, why do you avoid the labor connected with Heaven? Material things are temporary, and you cannot take them with you on your journey. The Lord said to Martha, “Martha, Martha...”

“You are anxious and troubled about many things.” None of those things will accompany you. Mary chose the good portion, and it will not be taken away from her. However hard you work, however good a housekeeper you are, however highly people esteem you, and however clean and beautiful you make your house, it will all remain here. But the provisions Mary is placing within her immortal soul—because she understands that the opportunity may not return and therefore seizes it to fill her spiritual treasury—will pass with her into the other life. She will take them with her. If we Christians confess that another life exists, and if we know how much labor earthly and material goods require, why should we not also labor for eternal things?

Why should we not set aside some things of this world in order to enjoy the things of the next? I labor so much for temporary possessions that I cannot take with me. Though they pass for a time from your hands into mine, they never truly become mine, for tomorrow they will belong to someone else. Why, then, should I not labor for heavenly things as well? This is true wisdom. “Come, Nicholas, Paradise is here,” says the other man, acting as Satan’s instrument. “Come, Nicholas; this is Paradise.” But both Hell and Paradise begin here. Whatever spiritual state finds me at the biological end of this life, that state will accompany me into eternity. Therefore, begin to experience Paradise from here, and do not be deceived about where Hell and Paradise begin. How does he continue? “Do you wish to be watchful?”

Do you think you can cultivate virtue without labor? You cannot. It requires toil, both spiritual and bodily. To remain in virtue, a person will suffer and struggle. Every malicious tongue will speak against him, beginning with those in his own family. His friends, his workplace, and the world will oppose him. He will suffer and labor. Do you know how difficult it is to make your way through this world? It is very difficult. Unless you act like the man leading his animal through a crowded marketplace, you will not get through. When the horse finds a crowd blocking its way, what does its master do?

He calls out and urges it forward. If you do not act in this way, you will not make your way through the world. Woe to you if you fail to pass through it rightly. When difficult circumstances arise and obstacles are placed before you because you belong to Christ, you too must rise to the demands of the moment. You must shut your ears to the world’s mockery, understand what is happening, and expect it: “They persecuted Me, and they will persecute you.”

So he says: Do you think you can cultivate virtue without toil? It is impossible. You will labor, and your true character will be revealed. “Remember that the labors are temporary, but the rewards are eternal.” I shall suffer here, in this passing life. I may become the world’s laughingstock and be thought crazy, foolish, or simple-minded—but my final aim is to be there, in eternity. Whatever I endure here, I will receive its reward there. Remember, then, that the toil is temporary. It passes.

Do you know how quickly human pain and hardship pass? Our people express it well: “Once they have passed, they seem like playthings.” It is true. Approach people who have passed through a great furnace of suffering, and you will find that it now seems like something small and distant. Others are inside the furnace at this very hour and are being burned by its flames. Yet God sends people to stand beside them, strengthen them, and offer consolation. And when, by God’s grace, they come out of that furnace, they see things differently.

Now, my children, someone might say to me, “What do you know about such sufferings?” It may be true that I have not endured what another person has endured, and therefore do not possess his experience. Yet when someone bears great trials, he should remember that I did not place them upon him. God knows each person and the measure of what he can bear.

Can I claim to know better? When I give a little child something to carry, I consider the child’s bodily strength and give only the weight he can bear. In the same way, the Apostle writes in the tenth chapter of First Corinthians: “No temptation has overtaken you except what is human”—that is, a temptation a human being can bear. The Lord provides both the temptation and the way out. Some people bear such a Cross, such a temptation, that it appears unbearable and beyond human comprehension. Yet there have been monks who accepted such trials because they loved Christ.

If a person does not learn to see these things with spiritual wisdom, he will break under them. Every pleasure—the gratification of my ego and every enjoyment I can imagine—is small, corruptible, and passing, nothing more than a plaything. Let a slight fever come upon you for a week, and you no longer think about any of it. You forget everything at once because of a few tenths of a degree. But when will we learn to see these things wisely? Everything around us is corruptible. Is nothing incorruptible? Virtue is incorruptible. Virtue is incorruptible; everything else decays. Therefore, do not neglect virtue for the sake of what is perishable.

Abandon whatever makes a person brutish—whatever turns him into a beast and prevents him from looking upward. Set such things aside if you want to rise and be edified. Then he says, “If you have mastery over your stomach, see whether you also have mastery over the rest of yourself.” Many people deceive themselves in this matter, saying, “Look how self-controlled and strict in fasting they are! Surely they are spiritually mature.” Yes—but we must examine this carefully.

Do you understand how we behave and what occupies us? We do not eat oil, but we devour priests and bishops. We do not eat meat, but we devour our neighbors, our children, and businesspeople. What do we not devour? What do we not chew to pieces? Do you understand? The tongue works like a typewriter, and many people are deceived on this point.

This is foolishness, and it is something we do not keep sufficiently in mind. Listen to this detail from John Chrysostom: “Do not accept as true self-control that which is accompanied by the banishment of meekness and by an uncontrolled tongue.” Do not be impressed by someone’s abstinence or by anything else he may do if he has no meekness—if he is hot-tempered, shouts, pounds his fist, and has no restraint. Such a person’s other faculties are not ordered or held under control. Do not accept such self-control, he says. “He who abstains from food and drink, but is irrationally moved by anger and cannot control his tongue...”

“...is like a ship sailing with a demon as its captain.” He has the devil at the helm. The ship is moving, but it sails with the devil as captain, not with Christ as captain.

I now come to something else that he sets down further on. Allow me to turn to another passage where it appears.

This is a parenthesis that I would rather not include. But since the saintly man includes it, I must do so, lest I treat him unjustly. It concerns those who, because of their attachment to mother, father, brother, and other relatives, do not follow the way of God. He says: “Love God with all your soul.” The force lies in the word “all.” Do not, for the sake of your own people, endure evils that carry you far from God, “lest you be found contrary to His own words.”

And what does He say? “He who loves father or mother more than Me is not worthy of Me. And he who loves son or daughter more than Me is not worthy of Me.” What does He say first? We must pay attention to the words He Himself has spoken. The Ascension, the Theotokos, the Kingdom of Heaven, the Nativity of the Theotokos, the Gospel, the Annunciation, Hesychios the Priest, and the evangelists—all these are subjects we may develop during our final hours or days together.

Many people in this world might have had another calling, but they did not go forward because they were held back by family ties and worldly concerns. They remained in the world, though they might have become hesychasts and followed Christ in that way. Of course, not everyone can leave the world; we must not forget that every human being is made in the image of God. But someone says, “What about my dear mother, my dear father, my dear sister?” Should I do nothing for them? Christ knows that you have a mother, a father, and brothers and sisters. Yet knowing all this, He still calls you. Therefore, if He calls you, pass through that fire and go where He leads.

Many people lose their calling over this matter. Attachment to relatives is indeed a powerful thing. There are many who could not be formed for their calling because they gave themselves to their family and abandoned the path set before them. That is what he says here. There are, of course, many details involved. Anyone personally concerned by this—whether listening now or later to these recordings—should find a discerning spiritual father and explain the particular problem to him. Each person has his own spiritual condition. I want to believe that a person may sometimes be mistaken about such a calling; but when the Lord truly calls someone, it is the Lord who calls.

People say, “Wait, Christ! I have my mother, my father, my sister, and all the rest.” But when the call comes, you must listen. When your own relatives react harshly, say painful things, or try to shut the way before you, you must still learn to rise above your little world and live according to the Gospel. This is the understanding of hesychia, inner stillness, and it is also the firm teaching expressed here.

Blessed is the person who suffers wrong—who is afflicted and tormented by evils that he himself did not cause—“for he is a fellow heir with Christ.” The one who suffers evil is not the same as the one who commits it. A person who suffers unjustly because of the wickedness of the world and of other people is a fellow heir with Christ. But the one who does evil is a fellow heir with the devil. And what kingdom will the devil inherit? A dark kingdom.

A Kingdom has been prepared for man: “Come, you blessed, inherit the Kingdom prepared for you.” But fire has been prepared for the devil and his angels. Therefore, the person who commits evil becomes a fellow heir with the devil and will inherit Hell and eternity with him. These words ought to make us reflect. I include them even though the remembrance is unpleasant. The evil that others do to us is not pleasant.

Yet it is beneficial. Saint Gregory the Theologian sums up this matter in a few words, saying in effect that the righteous must also fast and that an athlete must contend according to the rules. Many people say, “I understand why a sinner should suffer—but why should I? I go to Holy Confession, I receive Holy Communion, I attend Church, I have my prayer rope in my hand, and I keep my fast.”

But that changes nothing: “An athlete must contend lawfully.” Can an athlete receive a crown without striving? Can he sit idly and expect crowns to be handed to him? He must train for hours. If he says, “I already know everything,” he cannot win the crown. These are familiar sayings, as we have said. The Lord also speaks of the branches: “the branches that bear no fruit.”

And “every branch that bears fruit” will bear still more. Christ cleanses and prunes the one who bears fruit. He removes an unnecessary twig so that the branch may produce more fruit. The same principle applies here. If people understood these things, they would be greatly consoled. They would not turn around and complain to Christ, “Where is God? What have I done to God?” A person should remember that everything comes and passes away. As the people say, “Once things become past, everything has passed.” Yet someone else adds another thought.

Yes, things pass. A person may die with sorrow still upon his lips. His trials have passed, yet to him they seemed endless. If there were no other prospect beyond this life, no spring after this winter, and if it were always winter both here and there, I could understand such despair. If there were no light beyond and only perpetual darkness, I could understand that as well.

But it is not always winter, says the saint. Why judge everything by what you are enduring today? Tribulation does not last forever; there will also be relief. If, in your tribulation, you manage always to thank God and say, “Glory to God; I deserve even worse, and others are enduring far worse things,” then the night will not last forever. You will come out into the day and pass into spring. Sometimes that spring lies beyond the grave.

Listen to one more striking saying. I know I have kept you for some time, but at this final moment listen also to the saints. Let their words strengthen you, so that you may understand what all this means.

Temptations are necessary, healing, and purifying. Through tribulations, trials, family troubles, and bodily weakness, a person is refined. Such trials raise the virtuous still higher and cast down the malicious demon. They are the winter of the soul, preparing that soul for spring. Without experience of the spiritual battle, a person remains soft, useless, and unable to endure. But the person who has been tested becomes strong. If he does not complain or blaspheme God, he can later guide and help others. The saints teach us this in many ways. Consider an unfired brick: take a tile or brick that has not yet passed through the fire.

It is weak. Pour a little water over it and it will crumble; the whole brick will dissolve. It cannot withstand the assault of water. Even a steady dripping will eventually bore a hole through it. But once it has passed through fire and been properly fired, it becomes strong and fit for building. God permits this testing because He knows what He intends to make of us. Those who endure it become useful stones in the building and, in the end, they overcome.

Once the clay has been fired and made solid, it remains firm. Even when rain beats against it, it does not dissolve or fall apart.

The Resurrection, Holy Scripture, the Resurrection, and the Annunciation all speak to us about these things. Since death exists and the body must suffer, the saints endured beatings and yet rejoiced in Christ. Still, I now want to say something consoling: tribulations truly are tribulations. Unfortunately, we often fail to stand beside the person who is suffering. On Great Friday, Christ gave us a great lesson when He asked His disciples to remain and watch with Him for just one hour.

This is something that deserves our attention. Can you remain for one hour with the person who is suffering, saying, “I too share your pain”? We are often not truly present beside people because we are inattentive. One of the Fathers says that when another person shares the weight of someone’s suffering, the burden becomes lighter for the one who suffers.

Θέμα μας θα είναι η συνέχεια του προχθεσινού. Όπως ξέρετε, που είμεθα μαζί στην δωρισμένη μας ομιλία, γράφοντας από αυτά που είπαμε από το Σινά, να ερμηνεύσετε επί το πλατύτερον αυτό το οποίο είχε πει αυτός ο Άγιος άνθρωπος, «Δάκρυον δακρυόν μη ποτέ παρίδεις» και να μη «τα ροφτή της στής ευθείς τα δάκρυα». Και μιλήσαμε εδώ μια ώρα, πάρα πολύ πλέον, με το θέμα της ευσπλαχνίας. Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε, ότι έχουμε υποχρέωση να αντιμετωπίσουμε αυτούς μας, αυτούς μας, και να ζητούμε αυτούς μας να ευλογείται, διότι ευλογείται από την αγαθοεργία προς τον άλλον και αντίστοιχη εντολή του Θεού όσοι ως εγκυτικοί.

Γέννησις της Θεοτόκου, Διάδοχος Φωτικής, Αγία Γραφή, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Αποκάλυψη, Ευαγγελισμός, ο Πρεσβύτερος, Τυπώνης Θεός, Ευθύνη του Αρατιάτου. Τόσην ήρθανε αφήνω εις τέτοιν του ορωτή και γίνε πολιστής των κτηκτήθην εν δίοντος και θα γίνεις ένας κάποιος, όπως έλεγαμε, που θα μοιάζει σε εκείνον που ενέδισε την κτήθη. Ποια μεγαλοπρέπεια θα έχει! Μπορούσε ο άνθρωπος να πιάσει.

Πόσο ωραίος φαίνεται και πόσο ωραία ασχολείται αυτός ο θείος. Παραστέκεται στην ανάγκη του άλλου, παρελθούν ποτέ. Δεν παραβλέπει το δάκρυ, τον πόνο, την ανάγκη του άλλου. Παραιτήσου από την τρυφή, κοίτα μόνον τον εαυτό σου από την καλοπέραση, παραιτήσου από τη γλυκιά, από την καλοπέραση.

Και έλκει γαρ εις πράξεις και οδηγεί σου εις πράξεις. Αυτοί οι στεναγμοί μετά τη νήψη γίνονται. Και πρόσεξε, λέγει, από πράξεις που, όταν ανοίξουν τα μάτια σου, θα δεις και θα πεις: «Τι έκανα; Τι έκανα;» Και πολλοί άνθρωποι που ήρθαν στον Απόστολο και τον Ιησού. Του βρήκανε το χέρι του να κάνουν και δεν το έκαναν. Οι ποιούντες αυτές, οι ποιούντες πραγματικά υποστολή, η συνείδησις καταμαρτυρεί: «Μπορούσα να το κάνω και δεν το έκανα. Μπορούσα να βγάλω τη θηλιά του άλλου και δεν την έβγαλα. Μπορούσα να τον παρηγορήσω και δεν το έκανα». Τελείωσε! Πρόσεξε, λέγει, για τις θεοδίδακτες πράξεις.

Οι στεναγμοί μετά τη νήψη θα είναι συνεχείς, θα γίνονται συνεχώς, διότι εδώ, αν επικαλεστώ ένα παράλληλο, θα πρέπει να προσέξουμε. Θα γνωρίσω εκείνο που λέγει ο αδελφόθεος Ιάκωβος: «Ο ειδώς καλόν ποιείν και μη ποιούντι, αμαρτία αυτώ εστίν». Εμείς μάθαμε να ελέγχουμε την ημέρα, όσοι την ελέγχουν.

Δεν πρέπει ο άνθρωπος να στέκεται μέσα στην αρχή, να κάνει την ημέρα και να το βράσει αμαρτία, γιατί έτσι μόνο θα διορθωθεί, έτσι μόνο θα γίνει ενεργητικός. Δεν είναι παθητικός ο πρεσβύτερος, είναι ενεργητικός, δεν είναι παθητικός. Αυτό λέγεται εδώ. Και υπάρχουν, επαναλαμβάνω, άνθρωποι που περίπου υπέφεραν για κάτι που μπορούσαν να το προλάβουν και δεν το πρόλαβαν. Υπέφεραν, αλλά που μπορούσαν να το αγαθέψουν και δεν το εξέταζαν. Η πλαίσια έχει έναν άλλο λογισμό γύρω από τους ανθρώπους υπαρκών και λέγει το εξής: «Τους φιλοσάρκους λογισμούς άμυνον, δελήτεσαι». Καλό είναι, λέει, να τους αποφεύγεις. «Φθείρουσι γαρ το σώμα».

«Την ψυχή μολύνουσι και το σώμα φθείρουσι και την ψυχή κολάζουσι». Και είναι αλήθεια. Είναι βγαλμένο από την πείρα. Αλλά όλοι που εμείς παρασυρόμεθα από την ηδονή, όλοι που εμείς παρασυρόμεθα από τον πειρασμό αυτών της απολαύσεως, του Πρόεδρου, του Αρχαίου, του Λάριντος, του Βασιλείου, του Κυρίου, και εντός δεν έχει από πολλούς μας εντοπιστεί ότι η ηδονή, όπως λέγει ο Μέγας Βασίλειος, είναι μήτηρ της αμαρτίας. Από εκεί ξεκινάει. Και αν ήθελε κανείς να εξετάσει το λογισμό του Αγίου αυτού ανθρώπου, πού το βρήκε αυτό, από πού το έβγαλε το συμπέρασμα;

Καλύτερο είναι να αποφεύγομε τους φιλοσάρκους λογισμούς, διότι φθείρουσι το σώμα και την ψυχή κολάζουσι, μολύνουσι. Διότι και το σώμα φθείρεται, αρρωσταίνει, όπως λένε στη γλώσσα μας τελευταία. Και πάμε σε πολλά πανιά των, και πάμε σε πολλούς τύπους της ζωής, και πάμε σε όλα τα πνευματικά, ψυχολογικά, μεσαφωνία κλειδιούς.

Εισόδιο της Θεοτόκου, Βασιλεία των Ουρανών, Γέννησις της Θεοτόκου, Εισόδιο, Ευαγγέλιο, Θεοτόκου, της Ανάσταση, Ανάσταση, Ανάσταση, Ανάσταση, Βασιλεία των Ουρανών, Γέννησις της Θεοτόκου, Εισόδιο της Θεοτόκου, Εισόδιο της Θεοτόκου, Εισόδιο της Θεοτόκου, Εισόδιο της Θεοτόκου. Ο άνθρωπος αυτός ο οποίος θα έχει το ποτήρι. Ακούσαμε, να σας μεταφέρω μερικές σχέσεις αναφορικώς με την ηδονή και γενικά με τη ζωηρότητα της ηδονής, πώς ο άνθρωπος μπορεί να βλέπει και πώς δημιουργιάζουν οι Άγιοι άνθρωποι στην ηδονή. Όμως χρειάζεται προσοχή. Η ηδονή, λέγει ο Μέγας Βασίλειος, «μήτηρ της αμαρτίας». Η δε αμαρτία το...

κέντρον εστί του θανάτου. Αμαρτία πραγματοποιηθείσα γεννά τον θάνατον. Ηδονή προς τους αιωνίους φόβους, αυτός πρέπει το θατανά. Ηδονή είναι που γεννήθηκε τότε, υστερόχρονον μεν καταγλυκαίνει τον απολαύοντα, για μια στιγμή του δημιουργεί μια ευχαρίστηση, μια γλύκα, μετ' ολίγον δε πικρότερον βοηθήσει την ίδια σας τη δόξα.

Χαίρεται και τον εαυτόν του. Θα θέλει να περπατήσει λίγο και δεν θα μπορεί, θα πιάνει και θα ανακοινωνήσει. Κι όμως αυτός απολαμβάνει, αλλά καταστρέφεται αυτό το χρόνο. Πάρε τον άλλον που μεθύει, που του αρέσει το κρασί. Πού θα καταντήσει; Πάρε τον άλλον που του αρέσει το ήλιο. Πού θα καταντήσει; Για ό,τι είπε και ούτω καθ' εξής. Είναι αλήθεια αυτό. Για μια στιγμή ενεργεί η ηδονή, καταγλυκαίνει, και ύστερον δε πικρότερο φαρμάκι, τι είδες, θα σου τη δώσει. Τι λέγω για τα σαρκικά πράγματα; Δεν θέλω που ένα φλερτ, ένα χάδι, ένα φιλί, δεν έχουμε τίποτα. Πες ότι είχα τώρα την ώρα. Αυτό θα σε ξεκινήσει, ακούς, στάγματα, στάγματα και λοιπά, ε; Αν μπορούσε ο άνθρωπος να εντρυφήσει, αν όχι μακριά, δεν ήθελε να ιδεί το μεγάλο βιβλίο της ζωής, της κοινωνίας.

Έβλεπε το μικρό βιβλίο. Ευαγγέλιο, που είναι εύκολο πράγμα να το διαβάσει, αν είτε λέμε. Λόγω καταδροχθίζει, δεν γνωρίζει πολλά γράμματα, πολλά περιοδικά, πολλές εφημερίδες. Πραγματικότητα είναι οικιαστήριος και δεν μπορεί ένα ευαγγελιάκι τώρα να το διαβάσει. Αυτό μόνο αν διαβάσει, εκεί θα έχουμε και συγκεκριμένα πολλά πράγματα γύρω από το θέμα της κοινωνίας. Υπάρχουν φοβερά πράγματα τα οποία έχουν λάβει χώρα σ' αυτήν τη γη. Ο ήλιος έχει δει πολλά παράξενα πράγματα. Το μεγαλύτερο δε τούτο παράξενο, το πιο παράξενο, είδε: η Σταύρωση του Κυρίου, που ο ήλιος, μη δυνάμενος να δει αυτό το πράγμα να γίνεται εκ μέρους του δημιουργήματος προς τον Δημιουργόν, και απέκρυψε τας ακτίνας από το ανοσιούργημα του ανθρωπότητος.

Άλλη μεγάλη παραστολή, παιδί μου, είναι η αποτομή της τιμίας κεφαλής. Γι' αυτό η Εκκλησία και η εμφυλία μέρας αυτήν έχει στηρίξει η ιστορία για τον ουσούρι μας. Και ποια είναι η αιτία της γιορτής;

Λέγει, άσεμνη και αμαρτωλή γυναίκα τόλμησε να ζητήσει την κεφαλή ενός Αγίου, του Προδρόμου. Ένας γυναικόδουλος, ο φίλος της, ο φιλιάδος της, ο βασιλεύς Ηρώδης, και ασθενικός βασιλιάς. Τι κάνει; Δεν φοβήθηκε να διατάξει την εκτέλεση. Συνέπεια: η ηδονή είναι πίσω. Δεν υπάρχει μεγαλύτερο έγκλημα μετά τη Σταύρωση του Κυρίου μας, όπως σας είπα. Λοιπόν, γι' αυτό σαν τη Μεγάλη Παρασκευή έχει η Εκκλησία μας νομοθετήσει να εορτάζεται η μέρα της Αποτομής, η μέρα του Αγίου Θεού, που είναι νηστεία για να φαινούν οι χριστιανοί.

Τέτοιες πράξεις, και να θυμούνται πως μέσα στη γλεντοκόπηση και στη μέθη των παθών διαπράττονται τα μεγαλύτερα των εγκλημάτων, και εν τάχει τελειούν όλα από το τίποτα. Από το τίποτα. Βλέπετε, το φυτό σαν χορτάρι, σαν γκαζόν, όπως τα λέγαμε, που ξαπλώθηκε πάνω την άνοιξη και το απολαμβάνει, όσο αρχίζει η διαμαρτία, όσο αρχίζει η δεύτερη. Όμως πολλά χορτάρια που είναι απαλά και τρυφερά την άνοιξη είναι από κάτω, από το παρακάτω.

Ακάνθες. Και αν πάρεις το ίδιο μέρος που ήσουν την άνοιξη και κυλιόσουν και απολάμβανες, πάρεις το μέρος, θα βρεις αγκάθια. Εξελίχθηκαν σε αγκάθια.

Κάνουν λάθος αυτοί οι Άγιοι; Όμως κάνουν λάθος για τα μέσα από τη σάρκα μας, από τον κόσμο μας, από την ηδονή μας, από το εγώ μας, από τους θεσσαλονίκες μας. Ο ίδιος Άγιος αυτός, παραπέρα πάνω στο θέμα του, που θίγει ο άλλος Άγιος, προσθέτει το εξής: «Ηδονή, ευφυές το μέγα του κακού δέλεαρ». Όπως ο αλιεύς, για να ψαρέψει κάτι, βάζει δόλωμα, έτσι την ηδονή ο μεγάλος ψαράς, ο Σατανάς, βάζει στο δικό του το αγκίστρι για να πιάσει τον άνθρωπο.

Ηδονή, λοιπόν, ευφυές το μέγα του Σατανά δέλεαρ, δι' ευκόλως, μάλιστα προς αμαρτίαν, εσμένοι άνθρωποι, διότι οι άνθρωποι είναι επιρρεπείς προς την αμαρτίαν, υφ' ης πάσα ψυχή. Υπό αγκίστρου προς τον θάνατον έλκεται. Κάθε ψυχή, λέει, τη λαμβάνεται διά της συλλογής και ζωγρεύεται, τραβιέται μέσα, ψαρεύεται με το αγκίστρι του Σατανά προς τον θάνατον. Προς πρόγε μη προσφυλούμενος, είπα εσείς, διότι έχουμε επιθυμία προς την αμαρτία. Αν έχουμε γίνει προς τη λιμανή θύπη, όπως λέγει σε ένα άλλο μέρος ο Θεός ο Ιησούς. Όμως εμείς και υπάρχει, διά της εγκρατείας, πάσαν φυγήν αμαρτημάτων κατορθώσομεν. Να χρησιμοποιήσουμε το αντίβαρο, το αντίφαρμακο, τη μη ηδονή, που είναι η εγκράτεια, και σε ένα σημείο, ώστε να μην παρασυρθούμε από το τελευταίο και να μην ζωγρευτούμε σ' αυτό το δίχτυ και τα φύλλα. Τώρα, λένε τώρα οι μεγάλοι.

Οι οποίοι εγκατέλειψαν από την ηδονή, δεν εγκατέλειψαν, εγκατέλειψαν από την ηδονή, γνώρισαν την αμαρτία, την άξια αμαρτία. Δεν μιλάνε για αυτούς. Μιλάνε για τους νέους τώρα, οι οποίοι οι νέοι παρασύρονται ότι: «Ας απολαύσουμε και ο Θεός είναι καλός Θεός. Ας απολαύσουμε σήμερα και θα μετανοήσουμε αύριο. Ποιος πήγε έτσι στο Θεό και δεν τον συγχώρεσε ο Θεός;» Κι αυτό είναι ο άνθρωπος, η μαρτύτη της θεωρικής, παρασέλευσε ότι αμαρτάνε. Πολύ δε επειδή προσεχώς θα εξομολογηθούν εκείνο το Σάββατο. Αμαρτάνουν Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, για να τα πούνε όλα μαζωμένα. Κοιτάξτε και τέτοιοι άνθρωποι.

Μακροθυμεί, τη χάρη, την ενοχή, που σε περιμένει ο Θεός, και έχει τη γνώμη ότι αύριο θα προλάβει να μετανοήσει και να εξομολογηθεί. Ναι, έχεις την εγγύηση της συγχωρήσεως του Χριστού, έχεις. Των χρόνων έχεις, όμως; Αυτό είναι το θέμα.

Πολύ που παρακολουθήσατε. Αυτό έρχεται και λέει: «Μη εμπορεύου την χάρη μου». Μη είπεις: «Καλός ο νόμος, βέβαια δίκιο είναι, αλλά η ηδονή, η αμαρτία, είναι πιο γλυκιά». Η ηδονή, άγκιστρον εστί του διαβόλου, προς απώλειαν έλκον. Και εκεί που νομίζει ο άνθρωπος πολλές φορές...

Έχει χρόνο, δεν τον έχει τον χρόνο. Πολλοί άνθρωποι, ρωτήρω τώρα, μακροσύνηται εμάς τώρα και τους έλασαν πολλές ευκαιρίες, ενώ τη δυνατότητα την έχουν. Έκαναν τη ζωή όπως αυτή τη βρήκα, όχι αυτό το μοσπορείο αυτή και όχι αυτό το λέξημα. Θα πρέπει ο άνθρωπος να αποφασίσει ότι είναι δύο πράγματα. Είναι ψυχή και είναι υπερπνεύμη. Είναι το σώμα. Το καθένα θέλει τα δικά του. Αν κάποιος κοστολογήσει το σώμα και την ψυχή, πρέπει να βρει ότι η ψυχή έχει την πρώτη θέση και υποδεέστερο είναι το σώμα. Απαραίτητο κι αυτό, όμως έρχεται σε δεύτερη μοίρα. Και αν μάλιστα εξεταστεί πολύ, πολύ, πολύ πιο σοβαρά και πούμε ότι η ψυχή μπορεί να μείνει μόνη της, το σώμα δεν μένει, θα διαλυθεί όταν χωριστεί από την ψυχή. Τότε θα το φέρουμε: ναι μεν μας χρειάζεται, αλλά πολύ θα μιλάμε.

Χαμηλό. Και τότε πρέπει εμείς... Να προσέξουμε να απολυτευτούμε στο καθένα από αυτά, κατά αναλογία της θέσεως, της αξίας, του προορισμού και της ανάγκης που έχουμε γι' αυτό το πράγμα. Τι θα προσέξω τώρα; Το στόμα, που αν μου το κόψεις λίγο το πόδι και μου το πετάξεις, μπορώ να ζήσω ή θα μου το δώσει ο αδελφός. Στην αθάνατη ψυχή μου. Να προσέχω την απαίτηση και να προσέξω την κατεύθυνση. Δεν προσέχουμε, λοιπόν, να περιποιηθούμε όσο πρέπει την κυρία. Και πολλές φορές προσέχουμε τη δούλη, τη γήινη, τη σάρκα. Δεν προσέχουμε την αναβάθμιση, αλλά προσέχουμε την άμαρση. Δεν προσέχουμε το κλουβί, προσέχουμε το κλουβί. Καταλαβαίνετε; Γιατί πάλι ο Μέγας Βασίλειος λέγει:

«Υπάρχει η καημένη, μόνο αυτήν την υπόσχεση δεν υπάρχει». Δύο συνόμιστον είναι τη γατέρα της, πάνω σε δυο τη γατέρα, το σώμα και την ψυχή. Την ευπάθεια, την ελφάδε και την ζωή την προσεξουδανείς. Το σώμα, το οποίο θα μείνει από εδώ, και την ψυχή, που θα πάρουν από εκεί. Οι μυθελίζοι στα πάντα δούνε την κρείττονα, δεν θέλει δε να δώσει στα πάντα στην καλύτερη, στην ψυχή. Τουλάχιστον λέγει, εξ ημίσεος διακόλασσε το παιδί και τη σώθωνε. Μοίρασε, λέει, μισά-μισά. Όσο ενδιαφέρεται για το κόλασμα το παιδί, γι' αυτό, για τη σάρκα του, με την ψυχή του. Εμείς δεν κάνουμε τέτοιο πράγμα. Αν βάλουμε σε μια ζυγαριά το σώμα και την ψυχή, όλο το σώμα θα φορτώνουμε, την ψυχή θα να μην κινουρένει. Σας ευχαριστώ.

Αμερικάνος πουνιμένος που ήρθε από εκεί και έφερε ένα άλογο στο χωριό και κάθε μέρα 2 -3 ώρες πρέπει προκειμένου να σκιστείς το άλογο, να το πλύνεις το άλογο, να το καθορίσεις το άλογο. Και τις ώρες μπήγαινε, κάθε μέρα πόσο καταναλήσεις χρόνο για αυτό το άλογο, ποιο 3 ώρες θα πας, για τη δική σου κύριε Γιώργη πόσο καταναλήσεις χρόνο. Ωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωωω

Δείχνει να προϋπηθήσει και να σωλίσει στη θάλασσά του, και τη γυμνή ψυχή σου θα την αφήσεις, λέγει, γυμνή και μοναχική, διότι όπως θα την παρουσιάσω, έτσι ακριβώς και θα υπάρχει κοινωνία. Αυτό λέγει ο Άγιος άνθρωπος αυτός, και αυτά λέγουν στη συνέχεια οι άλλοι που ακολούθησαν. Τότε τους είχε υπόψη, προκειμένου να βγάλει αυτά τα συμπεράσματα και να μας δώσει εμάς τη συμπυκνωμένη αυτή τροφή, όπως τα λέμε. Τώρα δίδει μια απάντηση στη συνέχεια στους ανθρώπους που θέλουν τον εύκολο δρόμο. Ξέρετε, είμαστε οκνηροί, είμαστε τεμπέληδες γύρω από τα θέματα τα αιώνια και πολλές φορές είναι τα πρόσκαιρα. Είμαστε πολύ σε κακή κατάσταση. Εδώ, λοιπόν, έχει ένα συμπυκνωμένο πάλι που λέγει το εξής.

Την έχω επικεντρωθεί: «Οὐδὲ τὰ τῆς γῆς ἀγαθὰ χωρὶς κόπων ἀνύονται». Τα αγαθά της γης, όλα, και αυτά τα αγαθά της γης δεν αποκτώνται χωρίς κόπο. «Φροῦδοι γὰρ οἱ οὐράνιοι διὰ τῶν μόχθων ἐκκλίνωμεν». Εφόσον για τα αγαθά κουράζεσαι να κτήσεις, να οργανώσεις, να αποκτήσεις, να απολαύσεις, γιατί αποφεύγεις το μόχθο που έχει σχέση με τον Ουρανό; Ναι, και τα υλικά πράγματα είναι πρόσκαιρα, τα οποία δεν μπορείς μετά να λαμβάνεις μαζί σου στο ταξίδι. Του είπε ο Κύριος η Μάρθα: «Μάρθα, Μάρθα, πρέπει να σε κάτσεις αυτό το πόδι».

«Μεριμνάς και τυρβάζεις» εντελώς. Δεν θα συγκαταλεχθεί η χρήμα. Η Μαρία την αγαθή μερίδα εξελέξατο. Εδώ και είπες πως θα ευχηθείς και απ' αυτή. Πόσο κι αν κάνει, πόσο νοικοκυρά καλύτερα αν είσαι, πόσο κι αν μας θεωρηθείς, πόσο κι αν φτιάξεις το σπίτι, καθαρά, θα μείνουν όλα εδώ. Αυτά όμως που από τα εφόδια αυτή τώρα τα βάζει στην αθάνατο ψυχή της μέσα, διότι αντιλαμβάνεται ότι δεν ξαναναμελεί και δράττεται της ευκαιρίας να φορτώσει την μπαταρία της, θα μπορέσει να τα περάσει από πέρα, από τ' άλλο. Θα τα πάρει μαζί της. Αν, λοιπόν, εμείς, τουλάχιστον οι χριστιανοί, παραδεχόμεθα ότι υπάρχει και άλλη ζωή, και εφόσον γνωρίζουμε τα αγαθά της γης, τα υλικά, χρειάζονται τόσο κόπο, γιατί να μην κουραστούμε και για τα αιώνια;

Να μην περιφρονούμε και ορισμένα πράγματα του κόσμου τούτου, προκειμένου να απολαύσουμε εκείνα; Αν για τα πρόσκαιρα, τα οποία δεν μπορούμε να μεταφέρουμε, τα οποία, παρότι έγιναν από σου, έγιναν μου, εντούτοις δεν γίνονται δικά μου, αύριο θα είναι του αλλουνού, και ούτω καθεξής, κάνω τόσο κόπο, γιατί να μην κάνω και για τα ουράνια; Που είναι η φιλοσοφία. Έλα, Νικόλα, εδώ είναι ο παράδεισος, του λέει ο άλλος, το όργανο του σατανά. Έλα, Νικόλα, εδώ. Από εδώ και παράδεισος. Είναι μια αγαπητόμασμα η κόλαση και ο παράδεισος. Από εδώ αρχίζει η κόλαση. Από εδώ αρχίζει ο παράδεισος. Και όποια κατάσταση με βρει αυτό το βιολογικό τέλος του βίου, εκεί θα έρθω στην αιωνιότητα. Κάνετε, λοιπόν, εύκολη φάση. Από εδώ μια είστε εδώ και προϋπαστώσετε τον παράδεισο, και μην πλανάστε ότι είναι εδώ η κόλαση και ο παράδεισος. Πώς συνεχίζει; «Βούλει ἐπιφυλῆς».

Αρετή χωρίς κόπο εργάζεσαι; Δεν μπορεί. Χρειάζεται κόπος, και κόπος ψυχικός και κόπος σωματικός. Για να κρατηθεί ο άνθρωπος στην αρετή, θα υποφέρει, θα βασανιστεί, θα τον βάλουνε όλες οι κακές γλώσσες, αρχής γενομένης από την οικογένειά του. Θα τον βάλουνε οι φίλοι του, θα τον βάλουνε η δουλειά του, θα τον βάλει ο κόσμος. Θα υποφέρει, θα μοχθήσει. Ξέρετε πόσο δύσκολο είναι ο άνθρωπος να περάσει τον κόσμο τούτο; Είναι πολύ δύσκολο να περάσει, και αν δεν κάνει εκείνο που κάνει το μανάρι όταν βρεθεί με το ζώο του σε μια αγορά με πολύ κόσμο, δεν θα μπορέσει να περάσει. Τι κάνει; Τον κόσμο βρίσκει μπροστά, το άλογο βρίσκει κόσμο. Τι κάνει αυτός; Είπε: «Σας ευχαριστώ».

«Φαλ, προσφάλ, δε». Αν δεν κάνεις κατ' αυτήν την έννοια, δεν θα περάσεις τον κόσμο του Θεού. Καλή μονά σου, αν δεν κατορθώσεις να περάσεις τον κόσμο του Θεού. Σας! Γιατί, ευρέφησε μια δύσκολη τέτοια κατάσταση, η κατάσταση των βιωσιμών των διευθερωμένων, και τον έκαναν σε, να νότειτε συσκευορεία για να μπερβείτε ο Χριστός. Θα εξαρθεί και εσύ το ύπτος των περιστάσεων, θα ξεχλίψεις αυτό το κόσμο, θα χλύφεις τα αυτιά, εμείς ήταν και εμάς νησίσωτοι, θα καταλάβεις αυτό και θα το περιμένεις, εμείς διώχθηκαν και εμάς διώχθηκαν, ναι, ήταν εμένα το πλωρό κύλο με βάλανε σε φωτιά, Σας ευχαριστώ.

Λοιπόν, λέγει, την αρετή δίχως κόπο εργάζεσαι; Δεν είναι δυνατόν. Θα κοπιάσει, θα διαφανεί. «Λογίζου τῶν κόπων ὅτι πρόσκαιροι, τῶν δὲ μισθῶν ὅτι αἰώνιοι». Θα υποφέρω εδώ, θα υποφέρω στην προσωρινότητα. Θα γίνω καταγέλαστος, λεγόμενος του κόσμου και του χάστη, θα θεωρηθώ τρελός, ηλίθιος, βλαμμένος, δεν ξέρω τι και λοιπά, αλλά ο απώτερος σκοπός μου είναι να είμαι εκεί. Οτιδήποτε κι αν υποστώ εγώ, θα τα βρω εκεί. Γι' αυτό λέγει, προσευχή, εργασία, ανεπιθύμητη συνεργασία, δεν γίνεται. Τον κόπο ότι είναι πρόσκαιρος. Περνούν.

Ξέρετε εσείς πόσο εύκολα περνάει ο πόνος του ανθρώπου, πόσο εύκολα περνούν τα βάσανα; Το έχουμε βγάλει, άλλωστε, εμείς το δικό μας το παράδειγμα: άμα γίνουν περαστικά, τέτοια παιχνίδια. Είναι αλήθεια. Πλησιάστε ανθρώπους που πέρασαν από μεγάλο καμίνι και θα βρήκατε τέτοιο παιχνίδι. Υπάρχουν άνθρωποι που είναι μέσα στο καμίνι αυτή την ώρα και φλέγονται και αυτοί απ' αυτό το μεγάλο καμίνι. Μελούνται σκοτεινοί, παρηγορημένοι, οι οποίοι έρχονται δίπλα τους και κεντρεύονται. Γι' αυτό ο Θεός, μέσα στο καμίνι που έχει πάρει στις τρεις ώρες, την άλλη μέρα που φύγει ένας ειδικός μόνος από εσείς.

Τον θεωρούμε τούτον. Τώρα, παιδιά, θα μπορούσε κάποιος να μου πει: «Λένε, ούτε ποια βάσανα;». Είναι αλήθεια ότι πιθανόν να μην έχω περάσει αυτά τα βάσανα και δεν θα είχα την εμπειρία ενός άλλου που έχει μεγάλα βάσανα. Παράλληλο, τίποτα στιγμή όμως, θα μια φορά, γιατί ο άλλος θα έχει τα βάσανα, θα βρει ότι δεν του τα έβαλα εγώ, διότι αυτός είναι μοναχός.

Μπορώ να πω εγώ ότι εγώ είμαι κυριότερος; Δεν ξέρω πόσο βάρος θα δώσω να κρατήσει το παιδάκι, με τις ανάλογες σωματικές δυνάμεις που έχει. Και θα σας δίνει λίγο πόσο βάρος θα δώσει. Βλέπετε, ο μακαριστός Αυγουστίνος, που έφερε στη γραφή του «Αναστολής Αγώνας», βλέπουμε το γραμμένο στο 10. Λέγεται ότι λέγει: «Πειρασμὸς ὑμᾶς οὐκ εἴληφεν εἰ μὴ ἀνθρώπινος», σηκωτός, που μπορεί να σηκωθεί. Ο Κύριος, λέει, και τον πειρασμό δίνει και την έκβαση. Πανορισμένοι έχουν τέτοιο Σταυρό, τέτοιο πειρασμό. Είναι δυσβάσταχτος, και εδώ μπορεί να τον συλλάβει ο ανθρώπινος. Τον έφτιαξαν μοναχοί και τον αγάπησαν τον Χριστό. Τον έφτιαξαν μόνοι. Ευχαριστώ που με...

Να φιλοσοφήσει ο άνθρωπος, ο πεθαμένος θα σκάσει. Αρκετή, Ανεπιστείς. Κάποιες απολαύσεις, είτε το εγώ μου ικανοποιήσει, είτε υπάρξω απόλαυση, είτε δεν μπορεί να φανταστείς, όλα είναι λίγα, φθαρτά, περαστά, παιχνιδίσματα, λίγα. Δέκατα πυρετός να σου δίνει, μια βδομάδα να έχεις 37 και 1, 37 και 2, δεν υπάρχει σκέψη για τίποτα. Τα ξέχασες αμέσως με δυο δέκατα πυρετό. Αλλά πού να φιλοσοφήσουμε εμείς αυτά τα πράγματα; Πάντα να νομίζεις φθαρτά. Αλλά άφθαρτο δεν υπάρχει τίποτα; Η αρετή είναι άφθαρτη. Η αρετή είναι άφθαρτη και όλα τα άλλα φθαρτά. Και αμέλει και μη θεμένει τον άλλον, τον φθαρτόν, μόνο για την αρετή.

Τον άλλον, όσα κτηνώδη κατασκευάζουν τον άνθρωπο, αυτά που τον κάνουνε κτήνος των ανθρώπων και δεν τον αφήνουν να βλέπει και επάνω, αυτά, λέει, να τα εγκαταλείψεις, να τα αφήσεις στην άκρη, αν θέλεις να ανέβεις και να ωφεληθείς. Και στον Εκείσου, «ἢ ἐγκρατὴς γαστρός, κρατὴς καὶ βλέπεις», γιατί πολλοί άνθρωποι βεβαιώνονται σε αυτό, που λένε: «Βλέπετε; Τόσο εγκρατευόμενοι, νηστευτές, είναι συνειδητικοί». Ναι, πρέπει να σκεφτείτε.

Κατάλαβες, κύριε Πίνης Πολύτη, πώς θέλετε εμείς, πόσο ασχολούμαστε; Δεν τρώμε λάδι, τρώμε παπάδες και δεσποτάδες. Δεν τρώμε κρέας, τρώμε γείτονες, τρώμε παιδιά, τρώμε επιχειρηματίες. Τρώμε, τι δεν τρώμε, τι δεν μασάμε εμείς! Καταλαβαίνετε; Η γλώσσα δουλεύει σαν τη γραφομηχανή και πολλοί άνθρωποι πλανώνται στο σημείο αυτό.

Ανοήτως ελεύθερος. Και είναι κάτι, βέβαια, το οποίο εμείς δεν το έχουμε τόσο πολύ υπόψη. Ακούστε μια λεπτομέρεια του θείου Χρυσοστόμου. Λέγει: «Μὴ ἀποδέχου ἐγκράτειαν διωκομένης πραότητος καὶ γλώσσης ἀκρατοῦς». Μην παραδέχεσαι, λέει, ας εγκρατεύεται, λέει, ας κάνει ό,τι θέλει από αυτά, ο οποίος δεν έχει πραότητα, είναι θυμώδης, φωνάζει, χτυπάει το χέρι του και λοιπά, και δεν προειλάζει, λέει. Τα υπόλοιπά του δεν είναι συμμαζεμένα, δεν έχουν στο σώμα τους. Μην παραδέχεσαι τέτοια, λέει. «Ὃς δὲ βρωμάτων, πομάτων ἀπέχεται», δεν τρώει, δεν πίνει, δεν... «θυμῷ δὲ ἀλόγως κινεῖται καὶ γλώσσης ἀκρατεῖ».

Έοικε. Αυτός ομοιάζει τον ποκορούσινη, σαν ένα πλοίο που ταξιδεύει και έχει δαίμονα κυβερνήτη, και έχει το διάβολο μέσα στο τιμόνι. Ταξιδεύει, αλλά ταξιδεύει με το διάβολο κυβερνήτη, δεν ταξιδεύει με τον Χριστό κυβερνήτη.

Συναντώ κάτι άλλο που έχει θέσει παρακάτω. Επιτρέψτε μου να το βάλω σε μια άλλη στροφή, που είναι εκεί.

Μια παρένθεση αυτή, που δεν θα ήθελα να τη μεταφέρω, αλλά μιας και την έχει, να μην αδικήσω τον Άγιο άνθρωπο, πρέπει να τη μεταφέρω. Είναι για αυτούς που, εκ της φιλοσυγγενείας της μητρός, του πατρός, του αδελφού κ.λπ., δεν ακολουθούν το δρόμο του Θεού. Και λέγει: «Ἀγάπα τὸν Θεὸν ἐν ὅλῃ τῇ ψυχῇ σου». Η δύναμη του όλου. «Μὴ πέρας τῶν δεινῶν μὴ προσθέσεις». Μην υποφέρεις, δηλαδή, χάριν των δικών σου και μακριά από το Θεό. «Μήπως κατὰ τὴν αὐτοῦ φωνὴν εὑρεθεὶς...». Ευχαριστώ.

Και τώρα τι λέει; «Ὁ φιλῶν πατέρα ἢ μητέρα ὑπὲρ ἐμὲ οὐκ ἔστι μου ἄξιος». «Ὁ φιλῶν υἱὸν ἢ θυγατέρα ὑπὲρ ἐμὲ οὐκ ἔστι μου ἄξιος». Πρώτα τι λέει; Η νούτα κατά την αυτοίχρονη που έχει πει, δουλεύει. Τα λέγουν που έχει πει, ευρεθεί. Ανάληψης Θεοτόκου, της Βασιλείας των Ουρανών, Γέννησης της Θεοτόκου, Ευαγγέλιο, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελιστής της Θεοτόκου, Ευαγγελιστή της Θεοτόκου, Ευαγγελιστή Θεοτόκου, της Ευαγγελιστή της Θεοτόκου, Ευαγγελιστή της Θεοτόκου, και τελευταίες ώρες ή ημέρες να αναπτύξουμε αυτό το θέμα.

Πολλοί άνθρωποι στον κόσμο αυτόν, παρότι μπορούσαν να έχουν κάποιον άλλον προορισμό, το εγώ δεν πρότρεξα και δεύτησα από τις συγγένειες και τα τράπεζα, και έμεινα στον κόσμο αυτόν, που δεν μπορούσαν τον Χριστό να γίνουν οι ησυχαστές. Πρέπει να είμαστε αυτοί όλοι στον κόσμο, για να μην ξεχνάμε ότι είναι ένας κατ' εικόνα. Είμαι χαλμός για τη μανούλα, για τον πατερούλη, για την αδερφούλα κ.λπ. Μα να μην τα κάνω; Για να σου το πει ο Χριστός, για να πει ότι ξέρει ότι έχεις μάνα και αδελφό και πατέρα, και ξέρω ότι το ξέρει. Για να σε καλεί, λοιπόν, εφόσον το ξέρει. Για να σε καλεί, λοιπόν, εφόσον το ξέρεις, πέρασε τη φωτιά του αυτό, πέρασε τη φωτιά του αυτό. Πέρασε, λοιπόν, εκεί.

Πολλοί άνθρωποι ξεκάνουν την υπόθεση αυτή. Ναι, μεγάλη υπόθεση της φιλοσυγγενείας, μεγάλη υπόθεση. Με πολλούς ανθρώπους, οι οποίοι δεν μπορούν να εκπαιδευθούν, που προσφέρθηκαν στον κόσμο τους και άφησαν στον κόσμο τους εκείνον. Αυτό λέγει εδώ. Λόγος, διότι είναι λεπτομέρειες πολλές γύρω από την υπόθεση αυτή. Αν υπάρχει κάποιος ενδιαφερόμενος, ασφαλώς κάποιος από αυτούς που ακούνε τώρα ή που θα ακούσουν από αυτές τις γράψεις, θα βρει έναν διακριτικό πνευματικό για να πει ποιο πρόβλημα έθεσε κάποιος προς τέτοιο, γιατί κάποιος προς έφερε το δικό του πνεύμα. Διότι θέλω να πιστεύω ότι τότε αυτός κάνει λάθος. Η Ματσαγράφη, ο Κύπριος, ο οποίος καλεί ανθρώπους πραγματικά, να τους καλεί.

Λένε: «Περίμενε, Χριστέ, γιατί έχω τη μάνα μου, έχω τον πατέρα μου, έχω την αδερφή μου, έχω ξέρω εγώ τι». Αυτό το παιδί, αν θέλεις να μην ακούσεις, τη λέξη η ανάγκη. Πρέπει να ακούς. Όταν βλέπεις αυτά τα αυστηρά στις δικές σου νομές, είναι πράγματα που τον έλεγαν και τους κλείνουν, σαν να... «Εγώ μας βάλει αυτό, τα δυο μας χέρια, θέλω παπούτσι τώρα. Τι γίνεται εδώ;». Τα τέτοια άνθρωποι που προσφέρουν να ακολουθήσουν και ενδοιαζόμενοι, πρέπει ο άνθρωπος να μάθει να υπερβαίνει τον κόσμο του και να δείξει ευαγγέλιο και νεότητα. Αυτή είναι η τέτοια γνώμη, η γνώμη ησυχίας και δογματική. Αυτή η θέση που έχει λάβει. Παρτέρει, παστρίζει. Τέσσερα, δηλαδή, παστεροφορία, παστρίζει, παστρίζει. Ευχαριστώ.

Εισασπλούσιν Ιστοίς, αυτοί που απαλλεύουν με τις Λουρκείς, αυτοί που έχουν το ταξιφάνι. Μακάριον το πάσκιν κατώ, μακάριος είναι ο άνθρωπος του πάσκιν, που υπεφέρει, κακός, δηλαδή που υπεφέρει, που βασανίζεται. και τέτοιος, το γάρ του Χριστού, γάρ και γερονόμος ο Πάσχων, επιώνδε ο Πάσχων κακός, γερονόμος του Χριστού, επιώνδε κακός, του διαβόλου της γερονόμου. Ακούτε λεπτοί, μακάριος ο άνθρωπος που πάσει, που υπεφέρει, Δυο άσχημα των κόσμων τούτων, εξαιτίας ορισμένων περιστατικών που δεν τα δημιούργησε ο ίδιος, «τοῦ Χριστοῦ γὰρ συγκληρονόμος». Ο ποιών κακώς, αυτός που κάνει το κακό, άλλο αυτός που πάσχει, που δεν έπρεπε να πάσχει, που κακώς πάσχει εξαιτίας κακίας του κόσμου, των άλλων και λοιπά. Τι άλλο; Ο ποιών το κακό, αυτός που πάσχει και υποφέρει κακό, αυτός είναι συγκληρονόμος του Χριστού. Ο ποιών, όμως, κακά είναι συγκληρονόμος του διαβόλου, συγκληρονόμος του διαβόλου. Δηλαδή ο διάβολος πρόκειται να κληρονομήσει τι; Βασιλεία, μαύρη βασιλεία.

Τον άνθρωπο έχει ετοιμαστεί βασιλεία: «Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν». Για τον διάβολο έχει ετοιμαστεί πυρ, που έδεσε το διάβολο και τους αγγέλους αυτού. Αυτός, λοιπόν, ο οποίος πράττει το κακό είναι συγκληρονόμος. Ο φυσικός συγκληρονόμος είναι ο διάβολος του κακού, και γίνεται και ο άνθρωπος να κληρονομήσει μαζί με το διάβολο την κόλαση, την αιωνιότητα. Με λόγια αυτά, τα οποία θα πρέπει να μας προβληματίζουν κατά κάποιον τρόπο, και παραλαμβάνω, γιατί δεν είναι ευχάριστη η θύμησή της, δεν είναι ευχάριστη η κακία των άλλων προς εμάς, δεν είναι ευχάριστο.

Είναι χρήσιμο. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος αυτό το θέμα το έχει κλείσει σε λίγα λόγια σήμερα, που λέγουν: «Μὴ πρέπει τὸ δίκαιον νηστεύειν, οὐδὲ λέγεσθαι, ἢ μὴ νομίμως τὸν ἀθλητὴν ἀγωνίζεσθαι». Γιατί πολλοί λέγουν ότι θα υποφέρει ένας που είναι αμαρτωλός, το καταλαβαίνω, αλλά εγώ τι θέλω; Εγώ που εξομολογούμαι, εγώ που κοινωνώ, εγώ που εκκλησιάζομαι, εγώ που βλέπουμε το κομποσκοίνι στο χέρι, εγώ έχω νηστεία μου, εγώ,

Δεν είναι τίποτα άλλο. «Ἢ μὴ νομίμως τὸν ἀθλητὴν ἀγωνίζεσθαι». Ότι θα είναι ένας αθλητής, θα παίρνει στεφάνια; Παρά δεν θα έχει κανένα αναπαμό και θα δίνει μέσα στεφάνια. Αλλά ο αθλητής μπορεί να καθίσει σε ένα μουσούφι; Θα πάει και μερικές ώρες πρέπει να προπονηθεί. Γιατί «εγώ τα έμαθα»; Δεν μπορεί να πάρει στεφάνια. Δεν μπορεί να πάρει στεφάνι. Λέτε, αυτά είναι λόγια αμφιόθυνα, όπως τα λέγαμε. Θα σας πω και μερικά στρατιωτικά. Αν είστε, αν θέλετε, το δέκατο χρόνο και προσπαθείτε να βρείτε ο Κύπριος. Και θα βρείτε ότι πέρα στην ελληνοχριστιανική, τους άνδρες λέγονται τα κλήματα. Ο βέβαιος είναι ίδιο άνθρωπο. Εσείς βλέπετε τα κλήματα. Ο μένος είναι διαβέλαιο πολύ και αυτόν φέρνει. Ο Κύπριος δεν λέγεται διάβολος, απ' τη δική του. «Τὰ μὴ φέροντα καρπὸν κλήματα».

«Πᾶν τὸ φέρον καρπὸν», θα φέρει. Αυτό είναι που να καρπόν φέρει, το δέντρο. Εσύ, λέει, που φέρεις καρπόν, σε καθαρίζει ο Χριστός. Δεν θα πάει να πετάξει κανένα κλαδάκι, παραπανίσιο, για να φέρει αυτό τον καρπόν. Αυτή είναι η περίπτωση, παράλληλος. Αν τα βλέπανε οι άνθρωποι αυτά, έβγαιναν στην επιφάνεια, πολύ θα είχαμε παρηγορηθεί και δεν θα γύριζαν και να δήλωναν του Χριστού: «Πού είναι ο Θεός και τι του έκανα εγώ του Θεού;». Άλλωστε, θα πρέπει να έχει υπόψη ο άνθρωπος ότι όλα έρχονται και παρέρχονται. Και όπως σας είπα γρηγορότερα, ο λαός έχει βγάλει και λέγει: «Άμα γίνονται περαστικά, όλα περνούν». Λέγει, όμως, κάποιος άλλο.

Περαστικά. Άνθρωπος πέθανε και έφυγε με τον καημό στα χείλη. Έγιναν περαστικά, όμως, αιώνια θέατρες. Τα περαστικά τα δικά της ήταν θέατρες. Με αλλωστεύοντες άνθρωποι εσείς, θα λέμε, ματίστηκε ο Πρεσβευτής εδώ και λες «Με αλλωστεύοντες άνθρωποι εσείς μας πέφερε». Αν δεν υπήρχε άλλος πλέπος από εκεί, αν δεν υπήρχε άνοιξη από εκεί και ήταν πάντοτε στο χειμώνα και από εδώ και από εκεί, το καταλαβαίνω. Αν δεν υπήρχε τέσσερις από εκεί και ήταν πάντοτε σκεφτότες από μέσα από εκεί, και αυτό το καταλαβαίνω.

Είναι πάντοτε, λέει, η μίστα, ουδέα Άγιος. Τι βάζεις σήμερα, τότε και ημέρα; Πού είσαι; Που λέει Άγιος, θλίψης. Δεν είναι πάντοτε θλίψης, αλλά είστε σε άνεση. Μόνον εάν εβδισμή θλία παντός. Ευχαριστούμε τον Θεό. Κατορθώνει να ευχαριστήσει τον Θεό πάντοτε στη θλίψη σου, να λες «Δόξα στον Θεό, αξίζεται και χειρότερα». Υπάρχουν άλλοι που πολύ χειρότερα υποχωρούν. Τότε δεν θα έχεις πάντοτε νύχτα, βγεις προς την ημέρα, μόνο θα περάσεις και στην άνοιξη. Σε αυτές τις φορές, η άνοιξη είναι πέραν του τάττου.

Ακούσετε μια βρονή, και όσο με πού σας δουλειώνω με τέσσερα, αλλά είναι ειλικρινικά τελευταία στιγμή να παρακολουθήσετε και τους αγίους να σας ασφαλμιώσουν στις πλευρές σας, να το καταλάβετε γιατί πού θα να πει.

Πρεσβύτες οι λόγοι, νησίμοι, Ιατώνοι και Σαρατικοί. Ο άνθρωπος λεπτομένηται στις θέσεις, με το βούλο λεπτό, με το μυαλό που έλαβε στο μυαλό, με τους πειρασμούς, με τα τράπεζα, αλλιώς με το δυναμικά σωμαϊκά. Πρεσβύτες οι νησίμοι, Ιατώνοι και Σαρατικοί. Υφνίστης ανοιχτή των ενάρετων, τον ανεβάζει πιο πολύ των ενάρετων, τον δαιμοχθηρό καταβάλλει. Υφνίστης εσύ ο χειμών της ψυχής, ο προπαραστευάζον αυτή την ψυχή στο έαρ. Ανάληψη, Βασιλεία των Ουρανών, Γέννηση της Θεοτόκου, Διάδοχος Φωτικής, Ευαγγελισμός, Δεθμίδι, δε γίνει εμπειροπόλεμος, όπως λέμε, μένει πλαδαρότης των κόσμων τούτων, άχρηστος, δεν κάνει, δεν αντέχει. Ο άνθρωπος, όμως, που σκύνεται, ο άνθρωπος αυτός αντέχει. Αυτόν τον να μην βαρυγκομήσει και να μη βλαστημεί στο ζώο του και άλλους μπορεί να χειραγωγηθεί, σημαίνει οι άνθρωποι χειραγωγούν, λένε τους Αγίους, τρόπους, αναλαμβάνουν, προεργούνται και ούτως καθεξής και βοηθούν πολλούς ανθρώπους. Είναι ένα παράδειγμα που βρισκόταν ο Ιωαννικός. Του λέγεται ότι έφεργα πλίνθος. Πάρτε ένα κεραμί ή ένα σπούχο ή μια πλίνθος, που δεν έχει ακόμη ψηθεί. Έφεργα πλίνθος και αν το κοκοπτηθεί από πυρός...

Ανίσχυρος θέσης, θα στάξει λίγο νερό απάνω, θα διαλυθεί το κόμμα, θα διαλυθεί το τούβλο. Που δινύσετε την τονιδά των προσβολήν, δεν μπορεί να αντέξει νερό, θα διαλυθεί. Αλλουδέ, σταγόνιση ετού υπήρξατε, με σταγόνιση θα κάνει τρύπα. Εκεί επώσα δεν είναι σημερινό πράσινο. Πρεσβάμις, Λεύτες, Αυτοίχοι, Λεωνομονδρήτες, Αυτοίχοι, Καλό και Χειρολογικοί, Μακημαστοί, Αντιφανείς. Διότι ο Θεός το φοβάσει ό,τι λέμε, γιατί θέλετε το κανείς. Και εσείς εδώ μία, αυτοί που λένε οι τριχοί, γίνεστε με τον Ερμέλα εκεί πέρα, αυτός που ρετρεί με τον Χάνωτο, πάρετε μέσα εκεί πέρα και κάνετε οικοδομή. Αλλά μάλλον νικάτε!

Την υγρά, τον υλά, τον στήθι, τραγμός γενομένη, ασφαλώς μένει. Και φτάσει το ταμεράδι και πηγαίνεται έξω. Δεν πέρετε μετά τώρα.

Ανάσταση, Αγία Γραφή, Ανάσταση, Ευαγγελισμός, Θα διαφορούν για όλα αυτά τα πράγματα. Και εφόσον υπάρχει θάνατος και το κορμί θα λέβει, τον δέρνουνε και λέγανε μου ότι χαίρονται Χριστίστατα. Τώρα, όμως, θέλω να πω παρηγορητικό και του Λιώνον. Δεν το κάνετε, οι θλίψεις είναι θλίψεις. Και εμείς, δυστυχώς, δεν παραβλησκόμαστε αυτού που θλίψαμε τότε. Ο Χριστός μας τη Μεγάλη Παρασκευή έδωσε ένα μεγάλο μάθημα. Μόνο το λέει μαζί μου για μερικές ώρες αυτό. Ευχαριστώ.

Είναι αυτός να προσεχηθεί και, λοιπόν, σε βρίσκοντα του Βρύτου και της Μόρφης. Θα μείνετε μια ώρα τόσο που έχω κι εγώ την αδελμία μου. Δεν είστε οι παράστατοι άνθρωποι, γιατί δεν προσέχετε. Μπορείτε εμείς να μην είμαστε το κανείο των κούπτων ή να είμαστε ο ελευθερών των κανείων και ούτε ουσιαστότερο. Αυτός είναι αυτός ο Βρύτου. Για αυτούς τους ανθρώπους του Βρύτου και του κούπτου. Διότι, λέγει ο ένας πατέρας το εξής: «Η νύχη της θεούς διαμεριζομένου μετριώθερον βάκινου κατάσταμα». Η νύχη που λέει ότι πρέπει να περνούμε μαζί και βάσανα του άλλου τεβάρος, θα έπαιρε μετριώτερα τον δευτερότητα αυτού, αυτού που υποφέρει.