Counsels from Sinai

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

We were together for our previous talk. You will remember that we spoke about some things I had brought back from Mount Sinai—or rather, from a certain man there who offers much good counsel, preserved from this world and its carnal way of thinking. It was a joy to be together then. We also gave that talk rather hurriedly, before the summer break, in July.

In that talk we mentioned certain incidents so that we might see how those who live far from the world think, and how we who live within the world think. You know, the life of those who have left the world is always, in a sense, a mirror. Saint John Climacus says that the angels are the model for monks, and monks are the model for the laity. If you wish, go to the most unsuccessful monastery and look at the most unsuccessful monk. You will still receive something from him, and you will leave a different person. Look even at the most unsuccessful nun. The mere sight of her monastic habit, or simply remaining in that place for a night or a few hours, or lighting a candle for her, will make you leave a different person. What, then, can we say of those who...

They stand within a tradition of two thousand years, you understand, and may see another human being only after who knows how long. They have no transport, no telephone, no radio, no television; they see nothing of the things of the world. Think, then, of people who have the patient endurance to remain in a place where, at one time, no rain fell for thirteen years. You understand how spiritually refined these people become. One elder there told us, “I have been here for twenty-seven years. Three people have fallen asleep in the monastery, and twenty-seven outside it.” Even now, in the heart of the twentieth century, there are people hidden in caves and holes in the earth, as Paul writes.

“Never overlook a poor man in tears.” Tears give power to prayer. Pray as much as you wish and weep as much as you wish; if you have shown yourself hard toward another person, if you have not given to him or paid attention to his voice and his tears, you will receive no answer to your prayer.

Throw yourself to the ground and beat upon the ground, as we say—you will still find no answer to your prayer. But the person who has the strength, whether by word or deed, to comfort people in their tears becomes like Christ. Let me take you to the Gospel reading for the Third Sunday of Luke, concerning the death of the son of the Widow of Nain. He was being carried out for burial when the procession met Christ on the road. The Lord turned toward the mother, a widow who was now utterly alone, without even her son, and said to her, “Do not weep.” Anyone else might have gone to console her from the night before and remained there at the funeral.

Others might have followed afterward, but they could not have stopped her tears, because they had no convincing reason to give her. What could “Do not weep” mean to her? “I buried my husband. My one consolation was my son, and now I am burying him too, my only-begotten child. How can you tell me not to weep?” But Christ, the only One who could do so, stopped and healed her tears. That is why anyone who takes upon himself another person’s need, pain, circumstances, and cross becomes like Christ. And so this man says, “Never overlook or despise a poor man who is weeping.” Do not pass him by.

Do not despise either the moment of his need or his tears. Your own prayer is bound up with those tears; it is not only a matter of shedding tears while you pray. Many times we ourselves ask for help and weep before another person, but he does not believe that we are truly in need or that he ought to help us. Perhaps this is because we once despised someone else. The virtue of almsgiving is shown when another person cries out to you, tells you what troubles him, pleads with you, and reveals a need which he knows you are able to relieve. To pass such a thing by is shameful. To pass such a thing by is shameful.

And yet you expect to behold God!

“Blessed are the merciful, for they shall obtain mercy”; and that mercy is given both in this age and in the age to come. Allow me, my beloved, to dwell on this. No one else draws these things out for us, because it would take many years to reach such clear conclusions. This concerns every person, both the one in need and the one who is not. Indeed, it concerns the person who is not in need twice over: first, because he may one day fall into need and encounter the indifference of others; and second, if he never does fall into need, because he will have to give an account to God for failing to attend to another person’s tears and need. I once had a friend, unfortunately, who treated such matters in this way.

He was a communist and, of course, believed in nothing. One day we were walking down Panepistimiou Street. There we came across someone in need. I took out the small wallet I had and went to give him something. What could I give? Perhaps a small coin—whatever I was able to offer. My friend said to me, “Why are you giving him that? You should not give it to him. The state is responsible for these things. There is the Red Cross,” and he went on listing one organization after another.

“Thank you; this is the first time I have heard of them,” I told him. “In any case, since I suddenly found this person before me, I thought I ought to give him something.” I remember this, and it has a bearing on what I am saying now. There is...

There is a way of thinking that is not of God, but satanic and worldly. It wants, if possible, no one ever to need anyone else, imagining that in this way it will create happiness. After criticizing everyone else—the Red Cross, charitable institutions, Christians, the Churches, and so forth—it passes through every safeguard, reaches the very center, turns toward God, and accuses even God: “God has forgotten him!” That is wrong. Look, sir: the fingers are not all alike. One is long, another thick, but all of them together form...

Harmony.

If only that man could have understood the answer that Christ, in His love for mankind, gave to Judas. Judas—that scoundrel and thief, as John calls him—pretended to be concerned for the poor. He complained that the myrrh, worth three hundred denarii, or three hundred days’ wages, had not been sold and the money distributed to them. He was thinking, “Fine, they will become a little richer; they will eat one more piece of bread. What joy will that bring?” What did the Lord say? “Leave her alone. She is doing a good work; she is doing this for My burial. They will not anoint Me after My death. The Myrrh-bearing Women will be left holding their vessels, because they will find Me risen. Let this woman anoint Me now.”

“You will always have the poor with you.” Have your compassionate feelings suddenly appeared today? Let this woman do what she must do now. “You will always have the poor with you.” Will someone say that Christ is cruel? Christ is not cruel. He gives us an opportunity, and the meaning is explained for those who read and seek answers to their questions—but people do not read. Nowadays their televisions do their reading for them. If anyone would truly read, he would find an answer. This saying has remained in the minds of many: “Almsgiving was given by God so that the commandment of love might be fulfilled; otherwise, God Himself is able to feed the poor.” God does not need you; He can feed them Himself. He rained down manna for forty years, without any machinery breaking down, and He can do the same today.

God has allowed this need so that you may show your love, not so that no one will ever trouble you and you may eat, drink, and keep everything for yourself. You want the other person to experience need and pain. But do you know what that pain and need do within him—how deeply they work upon him and how they can benefit and edify him? Many people have lost God through their misfortune, and many have found God through their misfortune. You know that suffering is one way in which people are often helped. Beyond this, however, it also reveals whether a person has tender compassion for his fellow human being.

For the sake of the commandment of love, almsgiving is expected from one person toward another. Did Christ Himself not show us this? Someone may object, “But you humiliate the other person by making him stretch out his hand. You humiliate him. Why should he not retain his dignity and feel at ease, as people say today?” Look at Christ. When they had no money to pay the temple tax, He said to Peter, “Go to the sea and cast in a hook. Take the first fish that comes up, look inside its mouth, take what you find, and pay for Me and for yourself.” It was the gold coin required for the tax at that time. So Peter went and obtained the money.

He caught the fish, found the lawful four-drachma coin, took it, and paid the tax. Did Christ have no money? No, He did not. Could He not have fed His Apostles miraculously and provided for the needs of their company? Yes, He could. But read Luke, who says that many women “ministered to them from their possessions.” Some had been benefited by Him, while others loved this work. They contributed from what they possessed, and in this way they covered the expenses of so many men who were not working, who had left their homes and perhaps wives and children as well. These women contributed, and Christ received their charity. The first Person presented to us as receiving human charity is Christ Himself. If He humbled Himself in this way, why should I, as though I were some great lord, refuse to humble myself? Why?

Unfortunately, our egotism prevents either side—the one who has and the one who does not have—from understanding what flows from this fellowship of giving and receiving. We cannot understand it. Yet it is a mystery, a true Mystery, and a great virtue that brings joy to those who take it seriously and value it. Nine hundred and fifty years before Christ, David saw this in the Holy Spirit and wrote in Psalm 36:27 concerning the faithful man: “All the day long he shows mercy and lends, and his seed shall be blessed.” He shows mercy and lends. What does that mean? I should not simply say, “What does that mean?”

When I show mercy, I give without expecting anything back. When I lend, I offer you temporary assistance and you will return it to me. Here we see how the faithful person should conduct himself: “All the day long he shows mercy and lends, and his seed shall be blessed.” He will find this blessing before him, and even his family will receive it. For many of us who are unworthy and prodigal are unfortunately sustained beneath the shade, under the shelter, of the charity shown by our parents and ancestors. We ourselves are not worthy of it. Would you like me to bring you still more testimony? This subject matters deeply to me. Everyone must learn this, even the poorest person, the one who does not have a single coin to his name: he too must learn that, at times, he should show mercy from whatever he has. What a great blessing!

Tobit’s counsel to Tobias. Have you read the Book of Tobit in the Old Testament? Tobit has a son named Tobias. So Tobit says to his son Tobias: “Give alms from what you possess”—from what you have. “If you have only a little, do not be afraid to give alms according to that little.” If you have little, he says, do not wait until you become, let us say, a Niarchos or a Makarios in Athens before you give. Give from the little you have. Will you not be saved if you give? And if you do not give, is there any prospect of being saved? Yet people cannot see this.

Consider the feeding of the five thousand, the multiplication of the five loaves, when Christ fed the multitude with five loaves and two fish. He fed five thousand people—five thousand men, besides women and children. “Tell them to sit down, and we shall give them something to eat.” How could they possibly manage with two fish and five loaves? “Tell them to sit down.” They sit and rest. He raises His hands and offers a prayer, teaching us that we too must pray at the table. Go into a tavern and see whether anyone raises his hand in prayer. All such people will be judged even by the hen; the hen that drinks water will testify against them, because it lifts its head and looks toward God.

They think they will be justified—but will they? Christ gives thanks and blesses the food, and then He begins to break it. “Take and distribute it.” The Apostles took from what was there, and more kept coming, as though their hands were continually being filled. They distributed great quantities. The more they gave, the more He broke; the more they gave, the more He broke. When they ceased distributing, He ceased breaking. He did not say, “Wait until I earn some interest, put something into a welfare fund, and then, if anything remains, we shall give from what we have.” He is the same Christ who was in Heaven, in the bosom of the Father. He came to earth and gave us this example; now He has ascended again and waits for us to put into practice what He Himself did. Try it, if you wish: give from what you possess.

Give whatever you can: a piece of bread when someone needs it, a cup of oil, a little rubbing alcohol, a few drachmas. Give, and you will see the repayment. God does not need what you have. He will immediately return it to you tenfold, if not a hundredfold. You will say, “My God, I had scarcely managed to give it before You returned it; You did not even let me enjoy the offering.” Take it back—God does not need it. He is simply testing you. But how can we believe this, when some people give a small coin, a garment that no longer fits them, or a pair of shoes that even the ragman would not take, and then make the recipients’ lives miserable? They act as though they were great benefactors and the others their helpless beneficiaries, who must always wag their tails like little dogs.

Tobit tells him to give from the little he has. And in the same book, if you read chapter 12, verse 8, you will find the following. Raphael now appears—not my friend Raphael here, but the Archangel Raphael. He had been called to the house to accompany Tobias on an important errand. And Raphael, who traveled with the young Tobias, says: “A little with almsgiving is good.” It is good and beautiful to have little, he says, if almsgiving comes from that little, rather than to have much with injustice—to possess much and withhold it unjustly. For when you withhold what another person needs, you act unjustly: you wrong that person, and at the same time you wrong yourself. It is good to give alms.

It is better, he says, to give alms than to store up gold. “For almsgiving delivers from death”; almsgiving helps deliver a person from death. “And it will cleanse every sin”—this is said in the Old Testament. “Those who practice almsgiving and righteousness will be filled with life, both temporal and eternal.” Where it says, “Almsgiving delivers from death,” we may think of Cornelius. His almsgiving and prayers rose to the throne of God; Heaven, so to speak, was moved, and an angel told him, “Go and bring Peter, and he will tell you what you must do from this point onward.” His almsgiving and his prayers reached the throne of God. Thank you.

The Wisdom of Sirach, chapter 3, verse 19, says: “Almsgiving makes atonement for sins.” Christ is the atonement for sins. Yet in the Old Testament, the person who gave alms was brought into such a likeness to Christ that he was benefited. “Almsgiving delivers from death,” as the passage above says. It then continues: “Be as a father to orphans”—present yourself to orphans as a father—“and take the place of a husband toward their mother, and you shall be as a son of the Most High.” Protect the widowed woman and stand beside her in her need, and then, it says, you will resemble the Son of the Most High. What a great thing this is! And yet, for most of us, almsgiving...

...has no place in our program. I cannot set out all our concerns in order. We arrange our time, our work, and everything else according to its priority, but we do not order our wallet as we should. Whatever enters our wallet ought first to be blessed through almsgiving. In the Old Testament, the believer was required to give a tenth of what he possessed; indeed, the Pharisee boasted that he did so, as was required. In the New Testament, of course, there is no fixed limit. You may give half; you may give everything. But you must give. By giving, you bring a blessing upon what remains. Symeon Metaphrastes also has this teaching concerning almsgiving. He says:

“A person standing near a furnace in winter is warmed more than one standing far away.” Just as someone sitting close to the fire is warmed more than the person far away who is freezing, “so those who, during this life, give their money to the needy will enjoy incomparably greater blessings.” In the same way, those who use their money to help people in need receive far greater warmth—an incomparable enjoyment, benefit, and reward, both now and after death.

Our people spoke of doing good to others as a great virtue. I have found, for example, a saying of Socrates: “The person who benefits no one is neither useful nor pleasing to God.” Someone who does no good, he says, is neither useful nor pleasing to God.

This is the person who does no good to another. There is also Moses, who writes in Deuteronomy 15:11: “The needy will never cease from the land.” There will never cease to be people in need upon the earth. There will always be people in need. “The needy will never cease from the land. Therefore I command you.” And what is the command? “You shall open your hand wide to your poor and needy brother.” For this reason, I tell you and command you: open your hand and give from what you possess to the one who is in need. Of course, then comes the housewife’s calculation: “Where will it end if we give to everyone in need? How will we manage?” People say that even marble would be worn away and a person would become poor. But if the first small coin is given where it ought to be, that cupboard is blessed; and although something leaves it, someone replaces it. Many people say, “I do not know how we manage. Our income is not much—look how little we receive—and there are so many of us, yet we lack nothing.”

There are people receiving thirty, thirty-five, forty, or fifty thousand drachmas a month—perhaps even more—whether as wages or a pension. Once, when I went to collect my own pension, I saw a man ahead of me receiving fifty-seven thousand drachmas—fifty-seven thousand as a pension! I have also seen people receiving four hundred drachmas, others eight hundred, twelve hundred, two thousand, three thousand, five thousand, eleven thousand, or twelve thousand seven hundred. There are people who believe in Divine Providence and do not know how their needs are provided for: how God protects them from illness, how He preserves them from some misfortune, and how they manage, Glory to God. And there are also people who manage to put something aside.

They even save something from the little they have. Other people owe money before they have even received their wages and are pursued by collectors, although they receive twenty-five, thirty, or forty thousand drachmas, because they squander it. That is wastefulness. But showing mercy to someone truly in need is not waste and is not squandering; it is to your own benefit. Listen to these thoughts in the spirit of Saint Basil the Great: “Wealth dispersed in the manner appointed by the Lord remains, but when hoarded it passes into the possession of others.” When you gather it all into one place, it is lost. In a certain sense, this is true. Let me give you a frightening example:

During the Occupation, many millions were reduced to nothing, though that money could have met the needs of many people. People kept it, and before long it became as worthless as plane-tree leaves. Had they given it to a poor person, an orphan, someone in need, an institution, a church, or a monastery—wherever it might have been—it would still have existed; it would have accomplished something. That is why Saint Basil says: “Wealth dispersed in the manner appointed by the Lord remains, but when hoarded it passes into the possession of others.” And again: “If you keep it, you do not possess it; if you scatter it, you do not lose it.” Pay attention to what he says. If you hoard your wealth, it is as though you do not have it.

A moment will come when it will simply remain beyond your reach. Let me give you an example. Less than a year ago, depositors were allowed to withdraw only one hundred thousand drachmas in cash. The banks closed and everything was locked up. How can a person understand this and, in time of need, entrust himself more fully to the providence of God and the power of Christ? He cannot understand it. Who is the one who helps, then? And who is the one who scatters his wealth? Isaac says that he is a prudent man, because it is as though he deposits his money somewhere secure. Holy Scripture says: “He has dispersed, he has given to the poor; his righteousness endures unto ages of ages.” This refers to the righteous man. These are the words of Saint Basil the Great, not our own. Diadochos of Photike...

...also speaks of this. We came to it from the saying of that elder: “Never overlook a poor man in tears.” That is where we began. When, he says, you show mercy to a poor person for the sake of the Lord and for the glory of God, what you give is both a gift and a loan.

When one person gives to another, it is a gift on the one hand and a loan on the other.

It is a gift to the person who receives it, and a loan to God, who will repay it to you tomorrow with interest. And I do not think it was a small achievement of Saint Basil the Great’s mind that he was able to bring these truths together:

“It is a gift because there is no expectation of receiving it back.” You gave it freely; you must write it off and must not seek to recover it. “It is a gift, but also a loan, because of the generosity of Christ, who repays it on the recipient’s behalf. Having received a little through the hand of the poor person, He will repay great things in return.” For, he says, it is Christ who asks through the hand of the poor person, and He will repay you greatly. “The one who shows mercy to the poor lends to God.” You lend to God—not because God is in need, but because He will repay you many times over.

Since the subject of Jesus has brought us to this point: the one who gives money as alms gives back to the One who first provided it, through the hand of the poor person. What does this mean? God is the One who gives the money, and now He Himself asks to borrow it through the hand of the poor. Or do we imagine that it is truly ours and that we acquired it through our own cleverness? He gave us the ability; He gave us the work; He created the circumstances; He arranged the necessary relationships. Through Him we found some comfort and acquired whatever possessions we have.

We have a little money, we receive a salary, we have something set aside, perhaps some property—whatever it may be. God is the One who gives, provides, and protects. He gives you the money, and then asks for alms through the hand of the poor. And what happens? Even though you are giving back what is His, He assigns the whole grace of the deed to you as though it were entirely your own. He says, “You did this from what was yours.” And this is true. I do not know whether you have experienced it—whether you have ever opened your heart and given with some sacrifice. I say with sacrifice because we often give without even noticing it, without depriving ourselves of anything. We give merely as a convenience, or simply because we happen to be passing by. We have a wedding, for example, so we give twenty drachmas and go on our way.

Or the collection plate passes before us; we pull out a twenty-drachma note, put it in, and spend the rest—and we think we have done something. But we must give—this is a fearsome saying—from what will actually cost us something, without anyone else knowing. In Proverbs we read: “Let mercy and faith never forsake you; bind them around your neck.” Both faith and almsgiving, it says, must never be absent. Hang them around your neck like a medallion. “Bind them around your neck, and you will find grace.”

Almsgiving, too, must never be absent. These are two things that greatly help a person. Proverbs 11:26 also says: “A blessing rests upon the head of him who shares.” A blessing, it says, rests upon the head of the giver. “A merciful man does good to his own soul.” The person who shows mercy has mercy on his own soul and brings a blessing upon it. Now, I am not the only one speaking here, nor is the Lord the only one present; the devil is here as well. He always will be. When these words are recorded and broadcast, he will also be there, telling people, “Do you know whom you are giving to? They do not even thank you.”

“Those people consumed the fruit of my labor and then turned against me as well.” The devil knows this argument. Scripture anticipates it and says, “Give to the devout.” But who is devout? Where am I to find such a person, and how am I to know who is devout? We have many answers to that question, and perhaps we shall discuss them here another time. We need not give alms personally; we may give through others. There is our spiritual father. In earlier times people would not give alms by themselves. Whatever they set aside, they placed in the hands of their spiritual father. I do not know whether people still do that now.

Here, for example, they may give to Panagiotis or to the committee that cares for people’s needs. Do you understand? If you cannot personally apply what the divine John Chrysostom teaches, entrust the amount you wish to give to a committee that knows where help is needed, what should be given, and to whom. Help the faithful—first of all, those who belong to the household of faith. Christ said, “Inasmuch as you did it to one of the least of these My brethren.” His brethren are the faithful: those who have been baptized, receive Holy Communion, make their confession, and are one body and blood. Yet there are also cases in which we cannot determine whether someone is devout or irreverent. We simply see his need and show mercy to that need. In such a case, do not expect him even to thank you.

Do not say, “Then I will not give you anything.” Remember that Someone above is assigning the marks, and you have no need to seek approval from the people who received your mercy. Ingratitude exists in the world. Of the ten lepers who were cleansed, where were the other nine? That proportion seems to remain among people in every age. Even through ingratitude, however, God may be glorified. What has the recipient’s conduct to do with you? Did you examine him because you expected repayment? If you give to an irreverent person, perhaps he will not say, “Glory to You, O God,” but will say instead, “You were obliged to give me this.”

The Lord Himself will reward you from above for those few things you gave, regardless of what such people may do. The One above is watching; He is the One who tells you to give. Of course—and let him who has understanding understand—there are many cases in which a person must be discerning and must not give, because the gift may be used for something harmful. You may rightly decide not to give to a particular individual. But you must not generalize and say, “Everyone is a thief, an idler, or a profiteer.” No, no. Even if you have doubts, the person before you may truly be in need today, and something must be given.

Allow me to say one more thing. Many people have complained both to me personally, to our late former president, and to the present president of the association, asking that the beggars be removed from outside the church below. When we come out, we see ten or fifteen people begging, and they can indeed be rather persistent. One shows us his decayed teeth, another asks for dentures, another stands there on crutches, and so on. They beg. Some have even asked that the police be brought in to drive them away. But would Christ agree with such an attitude?

We want our eyes to see only pleasant things, and we do not understand where that desire ultimately leads. We imagine ourselves superior because we have clean clothing and they do not, because we know a few things, have manners, and have managed to make our way, while they appear uncultivated and disorderly. We have a respectable outward appearance; they do not. What, then, should be done? The Fathers say that the poor who sit outside the Church are like washbasins for the soul.

You wash your hands before entering the Church, and outside the Church sit the poor, so that through almsgiving you may wash your soul. Washing cleans the dust and dirt from your hands; in the same way, those beggars—with their dirt, their sores, and their ragged clothes—are there so that you may cleanse the impurity of your soul through mercy. Very well, I will not dwell on this. When Satan sees that a person is about to give even a small coin, he becomes disturbed and tries to hinder him. I have heard people confess how many objections arise within them when they intend to send even a little money to some tormented person in need.

People are struggling simply to make ends meet. Yet when Satan hears that someone intends to give even one or two coins, he resists, because he knows how much almsgiving benefits a person—as an individual, in his material circumstances, in his health, in this present life, and in eternity. He makes giving difficult; that is why people find it so hard to put their hands into their pockets. At one moment a person becomes enthusiastic, but when the enthusiasm fades, his resolve fades with it. Unfortunately, man is like someone sitting by a fire: while he remains close, he is warm; when he moves away, he grows cold. Such, unfortunately, is man. That is why you must continually be watchful, study, and listen.

A person is like a battery: he is charged and gives, then he runs down and gives nothing. That is what man is like. People may fast, exercise self-restraint, and possess other gifts, yet not give a single coin—not one. Diadochos of Photike says that he knew people who fasted, practiced self-restraint, sighed with compunction, and did many other things, yet remained unmoved when it came to giving. They had hardened themselves into complete stinginess.

Such things do not admit a person into the Kingdom of Heaven when generosity toward others is absent. There is another objection I wish to anticipate. Some people say—and materially speaking it may be true—that although they receive a certain amount, they have an equally large amount of necessary expenses and must keep what they have. It is therefore possible that such a person cannot give, or that he would have to deprive himself greatly in order to meet even some small need of another person, such as the cost of a fare or of medicine.

Nevertheless, even such a person can still show mercy, because almsgiving is not limited to money. The poor man who weeps in his need is not merely flesh, nor merely a body; he also has a soul. If you cannot help him materially, can you not perhaps comfort him spiritually? Can you not kneel down and pray for him?

Could you not go to the market and do the shopping for her, or watch her child? Could you not look after the child so that she may attend the second Divine Liturgy? Could you not show mercy in some other way? You can, but you never think of it. You say, “I do not know where I can help.” Have you asked anyone? Have you bent your knee and said, “Lord, where can I offer something today?” We think only of people who need material help, but mercy is not confined to that. This is why we must take the first step ourselves.

“Mercy is shown not only through money, but also through a word—and, if one has nothing else, through tears. For the ways of almsgiving are many.” There are many ways in which mercy can be expressed toward another person’s tears, need, and sighing. This matter is of the utmost urgency. It is something we absolutely must acquire if we do not possess it. Whoever already has this disposition should increase it; those who do not have it at all should strive to cultivate it. Let us make it part of our rule. Let us place a jar in the kitchen.

Let us put our spare change into it and see what can be gathered by the weekend, and how much a family can save from seemingly insignificant amounts. When a woman goes shopping in the morning, if she avoids wasting fifty, one hundred, two hundred, three hundred, or five hundred drachmas on unnecessary purchases, she can place five or ten drachmas from each trip into that jar. In this way she may gather twenty, fifty, one hundred, or two hundred drachmas. Think how much you and I could collect, almost without noticing, and how many needs could be met. Many deeply spiritual people know numerous families, women, young girls, and sick people who need help. Let us ask who may be brought to our attention today. Why should I turn away? Why should I not help? Such needs are everywhere, but if each person remains closed within his own neighborhood, he will never learn of them.

This holy man taught: “Never overlook a poor man who is weeping, and never pass him by from afar.” One day you yourself may be in need and may pray for your family, your child, yourself, your father, or your brother. Take care that you are not then found without an answer because you withheld mercy from others. Through the prayers of this holy man and of all the Fathers who have taught us this evening, may this great virtue abide with the whole world and with us as well.

Μαζί στην περασμένη μας ομιλία. Θα ενθυμείσθε ότι μιλήσαμε εν σχέσει με μερικές πληροφορίες που είχα φέρει από το όρος Σινά ή από ανθρώπους, μάλλον από άνθρωπο κατά κάποιον τρόπο, που δίδει πολλές και καλές συμβουλές, αφυλαγμένες βέβαια από τον κόσμο αυτόν και από το σαρκικό αυτό φρόνημα. Ευχάριστα ότι είμεθα μαζί, κάναμε και μία ομιλία γρηγορότερα, προ των διακοπών, στο μήνα Ιούλιο.

Σ' αυτή αναφέραμε ορισμένα περιστατικά, προκειμένου να δούμε... Δούμε πώς σκέφτονται οι άνθρωποι αυτοί που ζουν μακριά από τον κόσμο και πώς σκεφτόμαστε εμείς που βρισκόμαστε μέσα στον κόσμο. Η ζωή, ξέρετε, πάντοτε των ανθρώπων που έφυγαν από τον κόσμο είναι κατά κάποιον τρόπο ένας καθρέφτης. Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος λέγει ότι οι άγγελοι είναι το μοντέλο των μοναχών και οι μοναχοί το μοντέλο των λαϊκών. Πηγαίνετε, αν θέλετε, στο πιο αποτυχημένο μοναστήρι και δείτε τον πιο αποτυχημένο καλόγερο. Κάτι έχετε να πάρετε από αυτόν. Άλλος άνθρωπος θα φύγετε. Δείτε τη πιο αποτυχημένη μοναχή. Και μόνο το σχήμα, και μόνο ότι θα μείνει μέσα στον χώρο αυτόν μια βραδιά ή λίγες ώρες ή θα της ανάψετε ένα κερί. Διαφορετικός άνθρωπος θα βγει. Τι λοιπόν οι οποίοι...

Σε μια παράδοση δύο χιλιάδων ετών, καταλαβαίνετε, και που βλέπουν άνθρωπο δεν ξέρω κάθε πόσο καιρό. Συγκοινωνία δεν έχουν, τηλέφωνο δεν έχουν, ραδιόφωνο δεν έχουν, τηλεόραση δεν έχουν, πράγματα του κόσμου δεν βλέπουν. Καταλαβαίνετε τώρα, οι άνθρωποι που έχουν την υπομονή να παραμείνουν σε ένα μέρος που είχε κάποια εποχή 13 χρόνια να βρέξει. Αντιλαμβάνεστε λοιπόν πόσο είναι οι άνθρωποι αυτοί ρεφιναρισμένοι. Οι άνθρωποι ακόμη, όπως μας έλεγε ένας γέροντας εκεί, «27 χρόνια έχω εδώ. Τρεις έχουν κοιμηθεί μέσα στο μοναστήρι, 27 έξω από το μοναστήρι». Τώρα, εν πλήρει 20ώ αιώνι, υπάρχουν άνθρωποι κρυμμένοι μέχρι στις οπές της γης, όπως γράφει ο Παύλος.

ενδέκατο πρόσφατο πρέγμα. Αποκάλυψης της Θεοτόκου, Ευαγγελία των Ουρανών, Γέννησης της Θεοτόκου, Ευαγγελία Ουρανών, των Γέννησης Θεοτόκου, της Ευαγγελία των Ουρανών, Γέννησης της Θεοτόκου, Ευαγγελία των Ουρανών, Γέννησης της Θεοτόκου, οφών, γήποτε παρίδη, δύναμη παροχής της ευχής τα δάκρυα. Προσεύχου όσο θέλεις, κλάψε όσο θέλεις, εφάνης σκληρός σε κάποιον άνθρωπο, δεν του άφησες, δεν του πρόσεξες τη φωνή του, τα δάκρυά του, απάντηση δεν παίρνεις στην προσευχή σου.

Βροντήξου κάτω, χτυπήσου κάτω, που λέμε, απάντηση δεν θα βρεις στην προσευχή σου. Παρά στον άνθρωπο που έχει δύναμη είτε λόγω είτε έργω να παρηγορεί στα δάκρυα των ανθρώπων, ομοιάζει του Χριστού. Να μεταφέρω στην τρίτη Κυριακή του Λουκά, που είναι ο θάνατος του υιού της χήρας της Ναΐν, που εξεκομίζετο για τον ενταφιασμό και συναντήθηκαν με τον Χριστό στον δρόμο, και ο Κύριος εστράφη προς τη μητέρα, τη χήρα και την πλέον μόνη, άλλο ούτε με γιο, και της λέγει «Μη κλαίε». Άλλος επήγαινε να σταματήσει από βραδύς και εκεί ήταν στην κηδεία.

Πήγαιναν και εκ των υστέρων, δεν θα κατόρθωναν όμως να σταματήσουνε τα δάκρυα, διότι δεν είχαν εύλογοφανή επιχειρήματα. Τι «να μην κλαίω»; Τον σύζυγο τον εκήδεψα, τώρα είχα μια παρηγοριά, τον γιο, τον κηδεύω κι αυτόν τον μονογενή. Τι «να μην κλαίω»; Με τούτο ο Χριστός, για να τα σταματήσει, εθεράπευσε τα δάκρυα, ο μόνος. Γι' αυτό ο άνθρωπος ο οποίος παίρνει τέτοιο ρόλο, την ανάγκη του άλλου, τον πόνο του άλλου, την περίσταση του άλλου, το σταυρό του άλλου, μοιάζει με τον Χριστό. Αυτό λοιπόν λέει ο άνθρωπος αυτός: «Δακρύοντα», λέει, «πτωχόν μήποτε παρίδης ή περιφρονήσης». Μην τον αντιπαρέλθεις.

Να μην παρουσιαστεί να τα περιφρονήσεις, τη στιγμή και τα δάκρυα. Τη δική σου προσευχή στα δάκρυα, δηλαδή δεν είναι μόνο τα δάκρυα της προσευχής. Πολλές φορές ζητάμε και εμείς, κλαίμε σε έναν άλλον και δεν μας πιστεύει ότι έχουμε ανάγκη και δεν πρέπει να μας βοηθήσει, και δεν πρέπει να βοηθήσει, δηλαδή. Δηλαδή εμείς κάποτε περιφρονήσαμε κάποιον άλλον, και ο άνθρωπος δεν υποστηρίζει ούτω και θερμίζει. «Ποιο όνομα είστε εσείς;» «Είμαι Βασίλειος». Αυτή η αρετή, όπως θα λέγαμε, της ελεημοσύνης, γιατί είναι ελεημοσύνη, όταν ο άλλος σου φωνάζει, σου σκέφτεται, σου λέει, σε παρακαλεί και τέτοια και λοιπά, που έχει την ανάγκη την οποία ξέρει τι μπορείς να γίνεις, να δαμάσεις και τα διάφορα, και το αντιπαρέρχεσθαι αυτό το πράγμα είναι άσχημο. Το αντιπαρέρχεσθαι αυτό το πράγμα είναι άσχημο.

Έχεις παρουσία να ιδείς τον Θεό!

Οι ελεήμονες, ότι αυτοί ελεηθήσονται, και το έλεος είναι και εν τω αιώνι και εν τω μέλλοντι. Θα μου επιτρέψετε, αγαπητοί μου, να σταθώ. Δεν μας βγάζει κανένας άλλος, γιατί πολλά χρόνια θα χρειάστηκε για να τα βγάλει αυτά τα πράγματα. Να βγάλει τα συμπεράσματα, δηλαδή τα καθαρά συμπεράσματα. Είναι κάτι που ενδιαφέρει κάθε άνθρωπο. Λοιπόν, και τον έχοντα ανάγκη και τον μη έχοντα ανάγκη. Με τούτο, τον μη έχοντα ανάγκη τον ενδιαφέρει δυο φορές. Μήπως αυτός έρθει ποτέ σε ανάγκη και πιάσει την περιφορά των άλλων, εάν δεν έρθει στην ανάγκη, που θα δώσει λόγο στον Θεό, διότι δεν επρόσεξε τα δάκρυα και την ανάγκη του άλλου. Είχα ένα φίλο, δυστυχώς, ο οποίος τους τούτωνε.

Κομμουνιστή, δεν πίστευε σε τίποτα βέβαια. Κατεβαίναμε μια μέρα στην οδό Πανεπιστημίου. Φύγει το κάψος εκεί, επέτυχε, επέτυχε. Εγώ έβγαλα ένα πορτοφολάκι μικρό που είχα και πήγα να δώσω κάτι. Τι μπορούσα; Άλλη μια δεκάρα, ξέρω εγώ τι μπορούσα να δώσω. Μου λέει: «Γιατί το δίνεις αυτό; Δεν θα πρέπει να του δώσεις, δεν θα το δώσεις. Αναλαμβάνει», μου λέει, «το κράτος αυτά τα πράγματα. Υπάρχει Ερυθρός Σταυρός» και μου απαρίθμησε μια σειρά.

«Ευχαριστώ, πρώτη φορά τα ακούω», του λέω. «Εν πάση περιπτώσει, εγώ αυθόρμητα, εφόσον το βρήκα μπροστά μου, ενόμιζα», λέω, «ότι πρέπει να δώσω». Ενθυμούμαι αυτό και έχει και περιθώριο αυτό που λέω αυτή την ώρα. Υπάρχει...

Υπάρχει μια νοοτροπία, όχι θεϊκή, σατανική και κοσμική, η οποία ίσως κατά κάποιον τρόπο θέλει, ει δυνατόν, οι άνθρωποι να μην έχουν κανένας ανάγκη άλλου. Έχει τη γνώμη ότι κατά αυτήν την έννοια θα δημιουργήσει ευτυχία. Και φτάνει πολλές φορές, εφόσον ξεπεράσει όλους τους άλλους, τους Ερυθρούς Σταυρούς, τα φιλανθρωπικά καταστήματα, τους Χριστιανούς, τις Εκκλησίες κλπ., στρέφει όλες τις ασφάλειες, φτάνει στο κέντρο, στον Θεό, και κοιτάει τον Θεό! «Μου τον Θεό ξέχασε!» Είναι λάθος! Κοιτάξτε, κύριέ μου, τα δάχτυλα είναι ανόμοια. Πέσε μακρός, πέσε πάχος. Όμως όλα μαζί...

Αρμονία.

Μπορούσε να το καταλάβει ο άνθρωπος αυτός, να μπορούσε να καταλάβει την απάντηση που έδωσε ο φιλάνθρωπος Χριστός στον Ιούδα, όταν ο Ιούδας ενδιαφέρθη, αυτός το κατεργάρι, ο κλεφταράς όπως τον λέει ο Ιωάννης, ενδιαφέρθη στο τι θα γίνει η πτωχή, να πουλήσουνε το μύρον που κόστιζε τριακόσια δηνάρια, τουτέστι τριακόσια μεροκάματα, και να διαδοθεί στους φτωχούς. Σκέπτεται, καλά, γίνονται πλούσιοι, καλά φάνε από ένα κομμάτι ψωμί ακόμα. Τι χαρά έγινε; Τι είπε ο Κύριος; «Άσε», λέει, «καλή δουλειά κάνει, για τον ενταφιασμό μου το κάνει. Δεν θα με μυρώσουν τότε πεθαμένον, θα μείνουν με τα μπουκάλια στο χέρι, θα με βρουν αναστημένο οι Μυροφόρες. Ας με μυρώσει αυτή τώρα».

«Τους πτωχούς θα τους έχετε πάντοτε μεθ' υμών». Βγήκαν λοιπόν τα φιλάνθρωπα σπλάχνα σας αύριο; Άσε τώρα αυτή να κάνει τη δουλειά της. «Τους πτωχούς θα τους έχετε πάντοτε μεθ' υμών». Θα πει κανείς, κακός ο Χριστός; Δεν είναι κακός ο Χριστός. Δίνει μια ευκαιρία και ερμηνεύεται σε όσοι διαβάζουν, βρίσκουν τις απορίες τους, αλλά δεν διαβάζουν. Τώρα μας διαβάζουν οι τηλεοράσεις τους. Να διαβάζει τώρα ο οποίος πει τόσο ποτέ έχει μια απάντηση. Λόγισαι αυτή συνέχισε στην πολλών ανθρώπων: «Ελεημοσύνη εδόθη από του Θεού διά την εντολή της αγάπης. Άλλως δύναται ο Θεός θρέψει αυτούς». Και πάντα θα πονηθεί. Δεν σε χρειάζεται, λέει, ο Θεός, μπορεί να τους θρέψει. Σαράντα χρόνια έβρεχε μάννα, δεν τους χάλασαν τα μηχανήματα, και σήμερα μπορεί.

Το έχει επιτρέψει, λέει, αυτό για να δείξεις εσύ την αγάπη σου, αλλά για να μην σε πειράζει κανένας. Να τα τρως μοναχός σου και να τα πίνεις μοναχός σου, να τα κρατάς μοναχός σου, γιατί ακριβώς τον θέλεις αυτόν να έχει την ανάγκη και τον πόνο. Όμως ξέρεις τι κάνει αυτός ο πόνος, αυτή η ανάγκη τον άλλον μέσα; Πόσο τον κατεργάζεται, πόσο τον ωφελεί, φέρει ο άνθρωπος. Πολλοί άνθρωποι για τη δυστυχία τους έχασαν τον Θεό και για τη δυστυχία τους ευρήκαν τον Θεό. Ξέρετε ότι είναι ένας τρόπος κι αυτός που βοηθάει πολλές φορές τους ανθρώπους, αλλά εκτός αυτού δείχνει τα σπλάχνα οικτιρμών του ανθρώπου προς τον συνάνθρωπο.

Για την εντολή της αγάπης, περιμένει και η ελεημοσύνη από τον άνθρωπο στον συνάνθρωπο. Αυτό δεν το έδειξε ο ίδιος ο Χριστός; Βέβαια θα πει κανείς, μα τον ταπεινώνεις τον άλλον να απλώσει το χέρι του. Τον ταπεινώνεις. Γιατί να μην έχετε αυτό στην αξιοπρέπειά σας; Να αισθάνεστε άνετα, όπως λέγει η γλώσσα η σημερινή. Κοιτάξτε τον Χριστό. Όταν δεν είχαν χρήματα να πληρώσουν το φόρο, το κεφαλιάτικο, είπε στον Πέτρο: «Πήγαινε», του λέει, «στη θάλασσα, ρίξε άγκιστρον, τον πρώτο ψάρι που θα βγάλεις, κοίταξε το μέσα, πάρε ό,τι θα έχει και πλήρωσε για μένα και για σένα». Το χρυσό νόμισμα, κεφαλιάτικο, διότι ήταν τότε. Λοιπόν, πήγαινε ο Πέτρος, έκανε λεπτά.

μια αναγκαίστρια γουλάκια να ψάρεις να μεθασπαραγνάτε ένα σπατήρι 4 δραχμό νόμιμο Πήρε και επλήρωσε. Δεν είχε χρήματα; Όχι. Δεν μπορούσε θαυματουργικώς να τρέφει τους Αποστόλους του και να οικονομεί τις ανάγκες της συντροφιάς του; Ναι. Διαβάσετε όμως τον Λουκά, γιατί λέει: «Πολλές κυρίες διακονούσαν εκ των υπαρχόντων αυτών» τη συντροφιά του Χριστού. Άλλες που είχαν ευεργετηθεί, άλλες που αγαπούσαν την κίνηση αυτή, έβαζαν από τα υπάρχοντά τους και έτσι θα αντεπεξέρχονταν στα έξοδα που είχαν τόσοι άνθρωποι που δεν εργάζονταν και είχαν και ανάγκη να αφήσουν και το σπίτι, είχαν και γυναίκα και παιδί, δεν ξέρω τι. Και τα έβαζαν και ελεείτο ο Χριστός. Ο πρώτος ο οποίος παρουσιάζει ότι ελεείται από φιλανθρωπία ανθρώπινη είναι αυτός ούτος ο Χριστός. Γιατί αυτός θα ταπεινωθεί κι εγώ, κύριος, να μην ταπεινωθώ; Γιατί;

Δυστυχώς ο εγωισμός μας δεν μας αφήνει να καταλάβουμε ούτε η μία πλευρά, η έχουσα, ούτε η μη έχουσα, τι απορρέει από αυτόν τον συνεταιρισμό της προσφοράς και της αποδοχής. Δεν μπορεί να το καταλάβει. Είναι μυστήριο όμως, μυστήριο, και είναι μια μεγάλη αρετή που δίνει χαρά στους ανθρώπους που τη λογαριάζουν και την υπολογίζουν. Ο Δαβίδ είχε δει 950 χρόνια π.Χ. εν Πνεύματι Αγίω και γράφει στον 36ο ψαλμό του, στίχος 27, το εξής για τον πιστόν: «Ο πιστός», λέγει, «όλην την ημέραν ελεεί και δανείζει, και το σπέρμα αυτού εις ευλογίαν έσται». Ελεεί και δανείζει. Τι πάει να πει; Δεν λέω «πάει να πει».

Και δεν τα περιμένω. Και δανείζω πάει να πει, σου βγάζω προσωρινώς τη φιλία, θα μου τα επιστρέψεις. Και βλέπει πώς πρέπει να συμπεριφέρεται ο πιστός. Ο πιστός, λέει, «όλη την ημέρα ελεεί και δανείζει, και το σπέρμα αυτού εις ευλογίαν έσται». Θα τα βρει, λέει, μπροστά και η οικογένειά του ακόμη. Γιατί πολλοί από εμάς, δυστυχώς τους ασώτους, διατηρούμεθα κάτω από τη σκιά, από την ομπρέλα, τη φιλανθρωπία των γονέων μας και των προγόνων. Δεν αξίζουμε. Θέλετε ακόμη να σας φέρω μαρτυρίες; Γιατί με ενδιαφέρει αυτό το θέμα. Να το μάθει ο καθένας, ο πιο πτωχός, αυτός που δεν έχει να ξύσει το δόντι του δεκάρα, να μάθει ότι πρέπει να ελεεί από εκείνο που έχει κάποτε. Μεγάλη ευλογία!

Γνώμη του Τωβίτ προς τον Τωβία. Έχετε διαβάσει στην Παλαιά Διαθήκη το βιβλίο του Τωβία, του Τωβίτ; Έχει γιο που τον λένε Τωβία. Λέγει λοιπόν ο Τωβίτ προς τον Τωβία, τον γιο: «Εκ των υπαρχόντων σοι ποίει ελεημοσύνην», από αυτά που έχεις. «Εάν ολίγον σοι υπάρχει, κατά το ολίγον μη φοβού ποιείν ελεημοσύνην». Εάν έχεις λίγα, λέγει, μην περιμένεις να γίνεις, να πούμε, Νιάρχος, να γίνεις Μακάριος στην Αθήνα για να δώσεις. Από εκείνο το λίγο δώσε. Δεν θα σωθείς; Εφόσον δίνεις, δεν θα σωθείς; Εάν δεν δώσεις, υπάρχει εκδοχή να σωθείς; Αυτό δεν θα μπορεί ο άνθρωπος να το δει.

Πολλαπλασιασμό των πεντακισχιλίων, των πέντε άρτων, που εχόρτασε ο Χριστός μας με πέντε άρτους και δύο ιχθύες. Τότε εχόρτασε τους πέντε χιλιάδες κόσμου. Πέντε χιλιάδες άνδρες άνευ γυναικών και παιδίων. Αντιστοιχούν οι άνδρες πάντοτε έναν προς πέντε γυναίκες. «Πες τους να καθίσουν και θα τους δώσουμε». Πού να βγούμε με δυο ψάρια και με πέντε ψωμιά; «Πες τους να καθίσουν». Κάθονται, αναπαύονται. Σηκώνει τα χέρια του, κάνει μια προσευχή, για να μάθει σε μας ότι πρέπει να προσευχόμεθα στο τραπέζι. Μπείτε σε μια ταβέρνα μέσα και αν δείτε άνθρωπο να υψώσει το χέρι. Αυτούς όλους θα κρίνει η κότα, τότε θα είναι μάρτυρες κατηγορίας αυτών, η οποία κότα πίνει νερό.

Κοιτάζει και τον Θεό. Αυτοί νομίζουν ότι θα δικαιούνται. Θα δικαιούνται. Και ευλόγησε, ομολογείς, και αρχίζει και κόβει. «Παίρνετε και δίδετε». Από αυτά που έχουν. Κάνανε οι Απόστολοι και ερχόταν. Σαν να τους γέμιζε τα χέρια. Έδιναν ποσότητες. Όσο έδιναν τόσο έκοβε, όσο έδιναν τόσο έκοβε. Έπαψαν να δίνουν, σταμάτησε να κόβει. Δεν είπε: «Περιμένετε να κάνω έναν τόκο, να βάλω κάτι στο Ταμείο Ευημερίας και αν περισσέψουν να δώσουμε από αυτά που έχουμε να δώσουμε». Ο ίδιος είναι. Αυτός που ήταν στον ουρανό, στους κόλπους του Πατρός, ήρθε στη γη και έδωσε το παράδειγμα και έχει πάει επάνω και περιμένει τώρα να το πραγματοποιήσουμε εμείς αυτό που αυτός έκανε σήμερα. Προσπαθήστε το, εάν θέλετε. Από αυτά που έχετε δώστε.

Ένα κομμάτι ψωμί που είναι ανάγκη, μα ένα φλιτζάνι λάδι που είναι ανάγκη, μα λίγο οινόπνευμα που είναι ανάγκη, μα λίγες δραχμές, μα τι μπορείς, δώσε και θα δεις την πληρωμή. Δεν σε έχει ανάγκη ο Θεός. Θα έρθει αμέσως να σου δώσει ένα σκαμπίλι, θα σου το δώσει δεκαπλάσιο, να μην σου πω εκατονταπλάσιο, αμέσως. Θα να πεις: «Θεέ μου, μα δεν πρόλαβα να το δώσω, δεν μ' άφησες να χαρώ». Πάρε το, δεν σε έχει ανάγκη, απλώς εξετάσεις δίδει. Αλλά πού να το πιστέψουμε εμείς, όπως ορισμένοι δίνουν καμιά δεκάρα κάπου, κανένα ρούχο που δεν τους πηγαίνει, κανένα παπούτσι που δεν το παίρνει ο παλιατζής, και τους βγάζουν το λάδι των ανθρώπων, έξω της θεότητας. Ότι είναι οι ευεργέτες και οι άλλοι ευεργετούμενοι και πρέπει να κουνάνε την ουρά τους πάντοτε σαν τα σκυλάκια.

Εκείνο το λίγο, του λέει, που έχει, να δίνει. Ακόμη δεν το... Ίδιο βιβλίο, άμα διαβάσετε, θα βρείτε στο 12ο κεφάλαιο, 8 το εξής. Έρχεται τώρα ο Ραφαήλ, όχι εδώ ο φίλος μου, ο Ραφαήλ ο Αρχάγγελος. Έρχεται ο Ραφαήλ, ο οποίος εκάλεσε το σπίτι να πάρει τον Τωβία να πάει για μια δουλειά σοβαρή. Και λέει τώρα ο Ραφαήλ, που πήγαινε με το παιδί τον Τωβία: «Αγαθόν το ολίγον μετά ελεημοσύνης». Λίγα, του λέει, είναι καλό, όμορφο, εάν υπάρχει ελεημοσύνη από αυτά τα λίγα, «ή πολύ μετά αδικίας», ή να έχεις πολλά και να είναι άδικα, να τα κρατάς αδίκως. Διότι όταν κρατάς την ανάγκη του άλλου, είσαι άδικος, τον αδικείς, τον αδικείς και τον εαυτόν σου ταυτόχρονα. Καλόν ποιείν ελεημοσύνην.

θησαυρίσαι χρυσίον. Και καλύτερο, λέει, να κάνεις ελεημοσύνη, παρά να θησαυρίσεις χρυσό. Η ελεημοσύνη γαρ εκ θανάτου ρύεται, από τον θάνατο τον άνθρωπο τον βοηθάει, λέει, η ελεημοσύνη. Και αύτη αποκαθαριεί πάσαν αμαρτίαν, στην Παλαιά Διαθήκη. Οι ποιούντες ελεημοσύνας και δικαιοσύνας πλησθήσονται ζωής και προσκαίρου και αιωνίου. Εδώ που λέγει «ελεημοσύνη γαρ εκ θανάτου ρύεται», θα μπορέσει κανείς να πάει στον Κορνήλιο, ο οποίος, ελεημοσύνες, προσευχές κλπ., που έφτασαν στον θρόνο του Θεού και με την έννοια να συγκινηθεί ο Ουρανός και έναν άγγελο να του πει «πήγαινε να φέρεις τον Πέτρο να σου πει τι θα κάνεις από εδώ και κάτω». Και η ελεημοσύνη του και οι προσευχές του έφτασαν στον θρόνο του Θεού. Σας ευχαριστώ.

Σοφία Σειράχ, το γάμμα 19, λέει: «Ελεημοσύνη εξιλάσεται αμαρτίας». Ο ιλασμός των αμαρτιών είναι ο Χριστός. Αλλά ο άνθρωπος ο οποίος έκανε ελεημοσύνη στην Παλαιά Διαθήκη προβολογήθηκε κατά τέτοια ομοιότητα ώστε να ωφεληθεί. «Η ελεημοσύνη ρύεται εκ θανάτου», λέγει πιο πάνω η ηλικία. Και συνεχίζει με την εξής: «Γίνου ορφανοίς ως πατήρ», στα ορφανά να παρουσιαστεί σαν πατέρας, «και αντί ανδρός τη μητρί αυτών, και έση ως υιός Υψίστου», και τη γυναίκα τη χήρα να τη σκεπάσει και να της παρασταθεί στην ανάγκη της, και τότε, λέει, θα ομοιάζει σαν τον Υιόν του Υψίστου. Μεγάλη υπόθεση! Και εντούτοις, οι περισσότεροι από εμάς, η ελεημοσύνη...

την έχουμε μέσα στο πρόγραμμά μας. Δεν είναι δυνατόν να σας πω στη σειρά όλα τα θέματά μας. Θα ιεραρχούμε ούτως ή άλλως και τον χρόνο μας και τις εργασίες μας κλπ. Το πορτοφόλι μας όμως δεν το ιεραρχούμε όπως πρέπει. Πόσο θα πρέπει ό,τι μπαίνει στο πορτοφόλι να το ευλογούμε πρώτα διά της ελεημοσύνης. Στην Παλαιά Διαθήκη, ο πιστός είχε όρο να αποδεκατώνει από αυτά του, και μάλιστα το καυχήθηκε ο Φαρισαίος, όπως έπρεπε να γίνει. Στην Καινή Διαθήκη βέβαια δεν υπάρχει όριο. Μπορεί να δώσεις τα μισά, μπορεί να τα δώσεις όλα. Πρέπει όμως να δώσεις. Δίνοντας, ευλογείς τα υπόλοιπα. Ο Συμεών ο Μεταφραστής έχει και αυτό στη γνώμη του επάνω στην ελεημοσύνη. Λέει:

«Θερμαινόμενος πλησίον καμίνου εστώς εν χειμερινώ καιρώ, πλέον θερμαίνεται του πόρρωθεν εστώτος», όπως, λέει, ένας άνθρωπος, όταν κάθεται κοντά στη φωτιά, θερμαίνεται περισσότερο από εκείνον που είναι μακριά, που παγώνει, «ούτω και οι εν τη ζωή τα εαυτών χρήματα τοις ενδεέσι παρέχοντες πλείονος ασυγκρίτως απολαύσουσι». Έτσι, λέγει, και εκείνοι που από τα χρήματα βοηθούν άλλους ανθρώπους που έχουν ανάγκη θερμαίνονται τόσο περισσότερο απ’ ό,τι θερμαίνεται αυτός κοντά στην πυρά. Ασυγκρίτως της απολαύσεως, ωφελείας και αμοιβής των μετά θάνατον εκ διαδοχής.

Θεοτόκου, Δευτέρα Παρουσία, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Απόστολος, Ευαγγέλιο, Ευαγγέλιο των Ουρανών, Γέννησις της Θεοτόκου, Ευαγγέλιο των Ουρανών, Γέννησις της Θεοτόκου, Ευαγγέλιο των Ουρανών. Οι άνθρωποι μας εξεφράζουσαν υπέρ της ευποιίας στους ανθρώπους σαν μια μεγάλη αρετή. Έχω βρει ένα του Σωκράτους, επί παραδείγματι, ο οποίος λέει: «Τον μηδέν ευεργετούντα, ούτε χρήσιμον, ούτε θεοφιλή είναι». Ένας, λέγει, που δεν κάνει καλό, ούτε χρήσιμος είναι, λέγει, αλλά ούτε αρέσει στον Θεό. Ούτε χρήσιμος ούτε θεοφιλής είναι.

Άνθρωπος που δεν κάνει το καλό προς τον άλλον. Υπάρχει ένας ακόμη, ο Μωυσής, ο οποίος γράφει στο Δευτερονόμιο, στο ΙΕ΄ 11, το εξής: «Ου μη εκλίπη ενδεής από της γης». Δεν θα σταματήσει, λέγει, να υπάρχει άνθρωπος που να έχει ανάγκη στη γη. Πάντοτε θα υπάρχουν άνθρωποι που θα έχουν ανάγκη στη γη. «Ου μη εκλίπη ενδεής από της γης. Διά τούτο εγώ σοι εντέλλομαι». Τι είναι το ρήμα; Τους λέγω: «Ανοίγων ανοίξεις την χείρα σου τω αδελφώ σου τω πένητι και τω επιδεομένω». Γι’ αυτό εγώ σου λέω, σε διατάσσω, εκείνα που έχεις, να ανοίξεις το χέρι σου να δώσεις σ’ αυτόν ο οποίος έχει ανάγκη. Τώρα βέβαια είναι και η γυναικεία, με τον γυναικείο λογαριασμό: «Και πού θα βγούμε, να δίδουμε στον καθένα που έχει ανάγκη; Πού θα βγούμε;». Φτάνονται, φωτίζονται και τα μάρμαρα, λέει, φτώχαινε. Αν δίδεται όμως τον πρώτο οβολό εκεί που πρέπει, ευλογείται το ντουλάπι αυτό και, εφόσον λείπεις εντούτοις, όμως κάποιος που τα αντικαθιστά. Και υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που λένε: «Δεν ξέρω πώς τα βγάζουμε πέρα. Πολλά δεν παίρνει. Να, τόσα λίγα παίρνουν. Είμαστε τόσοι άνθρωποι, μα δεν μας λείπει τίποτα».

Οι άνθρωποι που παίρνουν 30, 35, 40, 50 χιλιάδες δραχμές, να μην σας πω παραπάνω, τον μήνα, ή μισθό ή σύνταξη... Βρέθηκα κάποτε, πήγα να πάρω τη φυλακτή μου κι εγώ, βλέπω έναν μπροστά μου και παίρνει 57.000... 57.000 σύνταξη, ανευλογημένοι. Λοιπόν, έχω δει άλλον που έπαιρνε 400 δραχμές, άλλον 800, άλλον 1.200, άλλον 2.000, 3.000, 5.000, 11.000, 12.700 και λόγω της. Υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν στην πρόνοια και δεν ξέρουν πώς οικονομιούνται, πώς τους προφυλάσσει από μια ασθένεια, πώς τους προφυλάσσει από ένα κακό και τα βγάζουν πέρα, με δόξα στον Θεό. Και υπάρχουν άνθρωποι επίσης που βάζουν και στην άκρη.

Βάζουν και στην άκρη από αυτά τα λίγα. Είναι άνθρωποι που χρωστάνε και τα προκαταμισά τους ακόμη και τους κυνηγάνε οι εισπράκτορες, παρότι παίρνει 25-30-40 χιλιάδες δραχμές, διότι τα σπαταλούν. Εκεί τα σπαταλά. Εκείνοι είναι σπάταλοι. Το να ελεήσεις έναν που έχει όμως ανάγκη δεν είναι σπατάλη, δεν είναι σκόρπισμα, του είναι συμφέρον. Ακούτε ορισμένες σκέψεις και πάνω σε αυτό το πνεύμα του Μεγάλου Βασιλείου: «Σκορπιζόμενος ο πλούτος, καθ’ ον ο Κύριος υπέθετο τρόπον, παραμένει· συνεχόμενος δε, αλλοτριούται». Όταν τον μαζεύεις σ’ ένα μέρος, χάνεται. Είναι αλήθεια αυτό κατά κάποιον τρόπο. Ένα φοβερό παράδειγμα:

η Κατοχή, που εκμηδένισε πολλά εκατομμύρια, και θα μπορούσαν αυτά κατά κάποιον τρόπο να έχουν καλύψει πολλές ανάγκες ανθρώπων. Τα φύλαξαν, έγιναν πλατανόφυλλα σε λίγο. Αν θα τα είχαν δώσει σε έναν πτωχό, σε ένα ορφανό, σε κάποια ανάγκη, σε ένα ίδρυμα, σε έναν ναό, σε ένα μοναστήρι, ξέρω πού, θα υπήρχαν, κάποιον τόπο θα είχαν πιάσει. Γι’ αυτό λέει: «Σκορπιζόμενος ο πλούτος, καθ’ ον ο Κύριος υπέθετο τρόπον, παραμένει· συνεχόμενος δε, αλλοτριούται». «Εάν φυλάσσεις, ουκ έχεις· εάν σκορπίσεις, ουκ απόλλυς». Προσέξτε τι λέγει. Εάν, λέγει, τα μαζεύεις, είναι σαν να μην τα ’χεις.

Θα έρθει μια στιγμή που θα μείνει έτσι. Θα σας φέρω ένα παράδειγμα. Δεν πάει ένας χρόνος, οι καταθέτες επεστράτευσαν εκατό χιλιάρικα στο χέρι όλων. Έκλεισαν οι τράπεζες και λοιπά. Λουκέτο! Πού να μπορέσει να το καταλάβει, να το πιάσει ο άνθρωπος και να επαφίεται, όταν είναι ανάγκη, στην πρόνοια του Θεού περισσότερο, ο πρεσβύτερος, η δύναμη του Χριστού; Δεν μπορεί να το καταλάβει. Ο αντιλαβής, λέει, ποιος είσαι εσύ; Ο σκορπίσας ποιος είναι; Ο πρεσβύτης, λέει ο Ισαάκ, γιατί είναι σαν να τα καταθέτεις κάπου ασφαλισμένα. «Εσκόρπισεν», λέει στη Γραφή, «έδωκε τοις πένησιν, η δικαιοσύνη αυτού μένει εις τον αιώνα του αιώνος». Ο δίκαιος δηλαδή. Ή του Μεγάλου Βασιλείου, δεν είναι δικό μας. Διάδοχος Φωτικής

μιλάει, όπως πήγαμε από τη σκέψη εκείνη που είπε ο γέροντας αυτός: «Δακρύοντα πτωχόν μήποτε παρίδης». Από εκεί ξεκινάμε. Όταν, λέγει, πτωχώ παρέχεις έλεος διά τον Κύριον, για τη δόξα του Θεού, τούτο και δώρο είναι και δάνεισμα.

Δίνει ένας άνθρωπος στον άλλον· είναι αφενός δώρο, αφετέρου δάνεισμα.

Δώρο προς αυτόν που δίνεις και δάνεισμα προς τον Θεό, που θα σου τα δώσει αύριο με τόκο. Και έπειτα, δεν νομίζω ότι ήταν δευτερεύον το μυαλό του Μεγάλου Βασιλείου που μπόρεσε να συνδυάσει αυτά:

«Δώρον, διά την ανελπιστία της απολαύσεως». Τα δώρισες, δεν πρέπει να τα ξεγράφεις, δεν πρέπει να τα πάρεις. «Δώρον· δάνεισμα δε» «διά τη μεγαλοδωρία του αποτίνοντος υπέρ αυτού, του Χριστού, ως μικρά λαβόντος διά της χειρός του πένητος, μεγάλα υπέρ αυτού αποδώσει». Παρότι, λέει, με το χέρι του πένητος είναι ο Χριστός που το ζητάει. Θα σου τα δώσει, λέει, μεγάλα. «Ο ελεών πτωχόν δανείζει Θεώ». Δανείζεις Θεόν. Όχι, όχι Θεόν· θα σου τα δει ιδανικά πολύ.

Μια και το έφερε το θέμα αυτό του Ιησού: «Ο χρήματα διδούς ελεημοσύνην εκεί παρασχόντι διά χειρός του πένητος». Και ποια είναι τέτοια; Αυτός που δίνει τα χρήματα, ο Θεός, του ζητάει τώρα ο ίδιος δανεικά διά της χειρός του πένητος. Ή έχουμε τη γνώμη δικά μας και απ’ την καπατσοσύνη μας τα βρήκαμε; Αυτός έδωσε την ικανότητα, αυτός έδωσε την εργασία, αυτός δημιούργησε τις περιστάσεις, αυτός έκανε τους συνδυασμούς των γνωριμιών και βρήκαμε άνεση και δημιουργήσαμε το άλφα βήτα.

Έχουμε μια δεκάρα, παίρνουμε έναν μισθό, έχουμε κάτι στην άκρη, έχουμε κάτι ακίνητο, ξέρω τι. Αυτός είναι ο διδούς, ο χορηγών και σκέπης. Το χρήμα το διδούς... ελεημοσύνης επί παρασχών διά χειρός του πένητος. Και τι γίνεται τώρα; Αν λάβεις τα εαυτού, παρότι σου δίνει από τα δικά του, ακέραιαν τη χάρη ως ιδίαν αποκληροί. Και λέει: «Μα, έτσι το έκανες εσύ από δικά σου». Και είναι αλήθεια αυτό το πράγμα. Δεν ξέρω αν το έχετε δει. Αν έχετε ανοίξει τα σπλάχνα σας μια φορά, με κάποια θυσία. Με κάποια θυσία, γιατί πολλές φορές δίνουμε, αλλά χωρίς να το καταλάβουμε, χωρίς να στερηθούμε τίποτα εμείς. Δίνουμε εξυπηρεσιότητα. Ή δίνουμε κι αν συμπαρερχόμεθα. Έχουμε, κύριε, γάμο, δίνουμε ένα εικοσάρικο και πάμε σε έναν πόλεμο στον γονέα μας

αναπαυόμενα, δηλαδή μια σειρήνα. Συγχωνάζει στην ύλη, πέραν. Περνάει ο δίσκος και μια εικοσάρα τραβιέται, την παίρνουν έξω, τη δίνει και σκορπάει τα υπόλοιπα. Και νομίζουμε ότι κάτι κάναμε. Να δώσουμε, φρικτός λόγος, εκ των όσων θα στερηθούμε, μη γνωρίζοντας αυτοί που περνούν εδώ. Στις Παροιμίες διαβάζουμε το εξής: «Ελεημοσύναι και πίστεις μη εκλιπέτωσάν σε· άφαψαι δε αυτάς επί σω τραχήλω». Και τα δύο, πίστη, λέει, και ελεημοσύνη, να μην εκλείψουν. Κρέμασέ τα στον τράχηλό σου, στο μετάλλιο εδώ. Κρέμασέ τα εδώ. «Άφαψαι δε αυτάς επί σω τραχήλω, και ευρήσεις χάριν». Ανάληψη, Ευαγγελισμός,

Να μην εκλείψει και η ελεημοσύνη. Δύο πράγματα αυτά που βοηθούν πολύ τον άνθρωπο. Επίσης, Παροιμίες 11:26, λέγει το εξής: «Ευλογία εις κεφαλήν του μεταδιδόντος». Ευλογία, λέει, στο κεφάλι αυτού που ρίχνει. «Και την ψυχήν αυτού αγαθοποιεί ανήρ ελεήμων». Ελεεί, λέει, την ψυχή του, ευλογεί την ψυχή του ο άνθρωπος ο οποίος ελεεί. Τώρα, δεν είμαι μόνος που μιλώ εδώ, ούτε ο Κύριος μόνος· είναι και ο διάβολος εδώ τώρα. Θα είναι πάντοτε. Και αυτά που γράφονται εδώ, που θα μεταδοθούν, θα είναι και εκεί και θα πάει να τους πει το εξής: «Ξέρεις πού τα δίνεις; Δεν σου λένε ούτε ευχαριστώ».

«Οι άνθρωποι φάγανε τον ιδρώτα μου και με βρήκανε κι από πάνω». Το ξέρει. Έχει την εξής σειρά και προλαμβάνει αυτό το πράγμα και λέγεται: «Ο ευσεβής». Ε, τι είσαι; Ο ευσεβής. Το καλό φρόντισε να το κάνεις στον ευσεβή. Πού θα τον βρω εγώ τον ευσεβή και πού ξέρω εγώ ποιος είναι ο ευσεβής; Έχουμε εμείς απαντήσεις πολλές. Θα το πούμε κάποτε άλλοτε εδώ. Ας μην κάνουμε προσωπικά την ελεημοσύνη, ας την κάνουμε μέσω άλλων. Είναι ο πνευματικός μας. Παλιά ποτέ δεν κάναμε μόνοι την ελεημοσύνη. Ό,τι βγάζανε στην άκρη, οι άλλοι τα βάζανε στου πνευματικού τα χέρια. Δεν ξέρω αν εκεί τα έχουν δώσει.

Εδώ, στον Παναγιώτη, προς την επιτροπή για τις ανάγκες, στην άλλη μοναχή με καινούρια γραβάτα, ο Παναγιώτης προς την επιτροπή, η καινούρια γραβάτα κλπ. Καταλάβατε; Αν δεν μπορείς να εφαρμόσεις αυτό που λέει ο θείος Χρυσόστομος, τι ποσά που επιχειρήσεις, κράτα την επιτροπή εδώ μέσα να γνωρίσει το χέρι, πού να δώσει, τι να δώσει και ποιον θα το δώσει. Το Παύλο Γραφείο, το Δημόσιο, το Ευθύνσον, τη Θητή, Ισχυνόν κλπ., τους πιστούς, πρώτα τους πιστούς της πίστεως. Και ο Χριστός είπε: «Εφόσον εποιήσατε ενί τούτων των αδελφών μου των ελαχίστων». Αδελφοί του είναι οι πιστοί, αυτοί που είναι βαπτισμένοι, που κοινωνούν, που εξομολογούνται, που είναι σάρκα μία, μα πρέπει να λέει το αίμα του. Λοιπόν τώρα, είναι περιπτώσεις που δεν μπορούμε να ελέγξουμε αν είναι ευσεβείς ή ασεβείς και βλέπουμε την ανάγκη του και ελεούμε την ανάγκη του. Γνώριζε και σε αυτή την περίπτωση που ευχαριστώ να μην σου πει αυτό:

«Να μην σου τα δώσω» και οτιδήποτε. Αν γίνει ότι υπάρχει άλλος από πάνω που βάζει τους βαθμούς και εσύ δεν ενδιαφέρεσαι να σου δώσουν τον βαθμό οι άνθρωποι οι οποίοι ελεήθηκαν. Αχαριστία υπάρχει στον κόσμο. Στο 90%. Οι δέκα εκαθαρίστηκαν, οι δε εννέα πού; Το ποσοστό πάντοτε αιώνιο, το οποίο τυπικώς υπάρχει στους ανθρώπους. Και με την αχαριστία τιμίζει και τον Θεό στους ανθρώπους μας. Τι έγινε λοιπόν αυτός ο λήπτης; Εσύ τον εξέτασες, προσδοκείς ανταπόδομα. Εάν δώσεις σε ασεβή, ο ασεβής θα πει «δόξα σοι» και ούτω καθεξής. Ο ασεβής θα πει ότι είσαι υποχρεωμένος να μου δώσεις, όπως είπε ο Γρουκιανός, υποχρεωμένος.

Την υγεία των παιδιών, ευχή, πρεσβεύθηκα τα πρόσωπα, δεν είδα τα πρόσωπα. Απλώς ο Κύριος θα σε βραβεύσει από πάνω για τούτες τις λίγες, παρά αυτούς. Αλλά παρατηρητής είναι ο άλλος από πάνω, που σου λέει να δίνεις, και εγώ είμαι εδώ παρατηρητής. Εάν εσύ, ο νοών νοείτω, πρόσεχες κιόλας, το ελευθέρωσες το γαστήρι, γιατί είναι πολλές περιπτώσεις που πρέπει ο άνθρωπος να προσέξει, δεν πρέπει να δώσει, γιατί το αντικείμενο αποτελεί. Όχι, δεν πρέπει να δώσει στον άλφα. Δεν πρέπει να δώσει γενικά και να πει «ο κόσμος είναι λωποδύτες, τεμπέληδες και μαυραγορίτες», που θα τους πείτε αν τους βρήκαν για να μην δηλώσουν. Όχι, όχι. Είναι ακόμη από αύριο, όσο έχεις ενδοιασμούς, αλλά και μπορεί να έχουν σήμερα ανάγκη, ότι πρέπει να δώσουν.

Να πω κάτι ακόμα, επιτρέψτε και εμένα. Πολλοί μου έχουν παραπονεθεί, και σε μένα ατομικά και στον μακαρισμένο τον κύριο πρόεδρο των Άνω, που πήγε, και στον νυν πρόεδρο εδώ στον σύλλογο, να απομακρυνθούν οι επαίτες από το Ποιμακοστάσιο κάτω. Και που ερχόμεθα να δούμε 10-15 ανθρώπους να επαιτούν, εξερχόμενοι, μάλιστα φορτικοί, μπορώ να πω, ο ένας για τα βρωμερά τα δόντια και ο άλλος για τα τεχνητά και ο άλλος για να βρίσκεται με τα δεκανίκια, ορισμένα πράγματα, και ο γονέας. Επαιτούν. Μάλιστα ζήτησαν να φέρουν την αστυνομία να τους διώχνει και τέτοια. Άραγε ο Χριστός θα συμφωνήσει με μια άποψη αυτή;

Που θέλουμε τα μάτια μας να βλέπουν ωραία και να φτάσουν τελικά, δεν το καταλαβαίνουμε. Εμείς που νομίζουμε ότι κάποιοι είμαστε παραπάνω, γιατί έχουμε κοντιούνι και αυτοί δεν έχουν, και αυτό το παιχνίδι. Εμείς που εξαρμογό ξέρουμε και πέντε γράμματα και έχουν και συμπεριφορά και τα πιάσανε, αυτοί είναι ανάγωνοι, εξαρμογοτικοί και έτσι. Το εξωτερικό έχει φαινόμενο, δεν έχουν. Τι πρέπει να γίνει; Άφθαρη λουτήρες σκύλατος και τη Ρωμένη εστίκαση προσομφυρών της Εκκλησίας.

Να νύχτει στα σκοίρα σου, πλαινώσαν για να μπουν μέσα, ούτω της Εκκλησίας έξω, καθόζονται οι παίνητες, ή να πλύνει τα σκοίρα στη στιγμή του, τη ελεημοσύνη. Η λουτήρεση μεν, λέει, είναι να πλένεις τα χέρια σου για να βγάλεις τις σκόνες και να καθαριστούν, και αυτοί οι παίγνιτες που είναι εκεί, ότω με τα βρώμικα και με τα πουλές, του βάζουν τα λάσμα και τα δικά τους και στην όρθια τους, και για να πλένεις την ακάθαρτη ψυχή της ιδέας του λόγου μας τελικής. Εντάξει, δεν γράφω αυτό. Ο σατανάς, όταν δει τον άνθρωπο ότι πρόκειται να δώσει μια δεκάρα, δεν το λέει, μπαινοχωρεί. Έχω ακούσει ομολογία του Τατατούνη, ο οποίος βάζει έναντι όλων αυτών, και ξέρω εγώ, στέλνω μια δεκάρα σε μια δαιμονισμένη ύπαρξη που υπάρχει.

Θέλουν να μπορέσουν να τα βγάλουν πέρα. Πίστευε, όταν ακούσει ότι θα δώσει μια δεκάρα, δεύτερη, γιατί γνωρίζει ο σατανάς ποιο έως βρέθηκε ο άνθρωπος σαν άτομο, σαν ύπαρξη οικονομική, σαν υγεία, σαν προσωρινότητα και σαν αιωνιότητα. Το δυσκολεύει τον άνθρωπο, δι’ αυτό δύσκολα ο άνθρωπος βγάζει το χέρι στην τσέπη του. Καμιά στιγμή επάνω ενθουσιάζεται, όμως όταν ξεενθουσιάζεται και συμφωνεί και συνέντευξε. Ο άνθρωπος, δυστυχώς, είναι σαν τον τελευταίο αγαπητή της φορέτης. Έχουμε εμείς να είστε πριν σε δεύτερη. Εγώ πιστεύω ότι είναι σαν τον τελευταίο. Όταν κάθεται κοντά στη φωτιά, είναι αυτό. Όταν απομακρυνθεί, παγώνει. Αυτός, δυστυχώς, είναι ο άνθρωπος. Γι’ αυτό χρειάζεται συνεχώς και να προσέχετε και να μελετάτε και να ακούτε.

Μπαταρία είναι ο άνθρωπος· τη φορτώνει και ποτίζει και ξεφορτώνει και δεν ποτίζει. Τέτοιος είναι ο άνθρωπος. Γι’ αυτό μπορεί οι άνθρωποι να νηστεύουν, μπορεί οι άνθρωποι να εγκρατεύουν, μπορεί οι άνθρωποι να έχουν άλλα χαρίσματα. Δεκάρα όμως δεν δίνουν, δεκάρα δεν δίνουν. Μέχρι συγκεκρίτηση αυτής, ο οποίος εσάς το είδα, λέει, χωλούς πληθειανούς γνωρίζει, δυσκολεύονται προς τους παιδιούς και μάζονται όσαν την αδάπανων εξέβουαν συγκινομένους. Έχουν βολώσει ένα μικρό ενόμιο στους συγκινομένους. Είδαν ανθρώπους, λέει, που να νηστεύουν, που να εγκρατεύονται, που να στενάζουν, που να, που να, που να... Ανάσταση, Ευαγγέλια των Ουρανών, Γέννησις της Θεοτόκου, Διάδοχος Φωτικής, Ευαγγέλια των

παραδέχεται αυτούς στη Βασιλεία των Ουρανών, λόγω της γέννησης ελεύθερης στη Βασιλεία των Ουρανών. Υπάρχει και μία άλλη ένσταση που θέλω να την προλάβω. Είναι η ένσταση των ανθρώπων οι οποίοι λένε ότι είναι αλήθεια ότι υλικά υπάρχουν άνθρωποι που λένε: αν παίρνουν και ένα Α ποσόν, έχουν όμως ένα Λ ποσόν να καταναλώσουν και αυτό πρέπει να κρατώνουν ακόμη. Είναι πιθανό λοιπόν αυτό, ώστε ο άνθρωπος αυτός να μην μπορεί να δώσει ή θα πολύ θα στερηθεί για να δώσει, να καλύψει κάποια μικρή ανάγκη κάποιου που έχει ανάγκη για τα ναύλα του, μα για ένα φάρμακο, δεν ξέρω τι.

Εντούτοις, ο άνθρωπος πάλι μπορεί να ελεεί, διότι η ελεημοσύνη... Αυτός ο πτωχός δακρύων που έχουν την ανάγκη και λοιπά, δεν είναι μόνον σάρκα που έχει πνεύμα, δεν είναι μόνον σώμα, είναι και ψυχή. Δεν μπορεί λοιπόν να τον βοηθήσει φυσικώς, μήπως μπορεί να τον παρηγορήσει πνευματικώς; Μήπως μπορεί να γονατίσει και να προσευχηθεί γι’ αυτόν;

Μήπως μπορεί να πας εσύ στην αγορά να ψωνίσεις και να μην να φυλάξεις το παιδί; Μήπως μπορεί να το φυλάξεις εσύ το παιδί και να πάει αυτή στη δεύτερη λειτουργία; Μήπως μπορεί να ελεήσεις κάπως αλλιώς; Μπορεί να ελεήσεις, αλλά δεν το σκέφτεσαι ποτέ. Δεν ξέρω πού να πάω. Ερώτησες κανέναν; Έβαλες το γόνατο κάτω να μου πεις: «Κύριε, πού μπορώ να προσφέρω εγώ σήμερα;» Δηλαδή, το περιμένουμε μόνο σε άλλοι άνθρωποι που έχουν ανάγκη και δεν έχουν ανάγκη. Γιατί; Γι’ αυτό πρέπει να περιμενουμεστείς το πρώτο νέο.

Οὐ διὰ χρημάτων μόνον ἐστὶν ἐλεεῖν, ἀλλὰ καὶ λόγου· αν μη δεν έχει διά δακρύων. Ποικίλοι γαρ εισίν ελεημοσύνης τρόποι. Το πλαστεία αυτοί οι βαγγελοί και πολλοί τρόποι που μπορούν να εκδηλωθούν επάνω στην υπόθεση των δακρύων των άλλων, της ανάγκης του άλλου, του στεναγμού του άλλου. Προσφατικά είναι ο περισσότερος το θέμα αυτό. Είναι κάτι που πρέπει οπωσδήποτε να το αποκτήσουμε, εάν δεν το έχουμε. Εκείνος που έχει την ευκαιρία να συνεργωθεί, ας τη μεγαλώσει. Αυτοί που δεν την έχουν καθόλου, ας φροντίσουν να την αυξήσουν. Ας το βάλουμε πρόγραμμα. Ας βάλουμε ένα πιθάρι στην κουζίνα τους.

Βρήκουμε εκεί τα περιστά, να δείτε τι θα βγάλουμε για το Σαββατοκύριακο, πόσα θα μπορεί να περπατήσει η οικογένεια από τίποτα. Αν η γυναίκα που βγαίνει το πρωί να ψωνίσει, μη χαλά 50, 100, 200, 300, 500 χιλιοστά αγορασμές με ένα τραπέζι, αν δεν θα στο 5 και 10 με ένα τραπέζι, θα μπορεί από εκεί να βγάλει 20, 10, 5, 100, 200 χιλιάδες. Και τι θα βρεις και τι θα βρω, χωρίς να κάνεις τίποτα, να καλύψεις τόσες ανάγκες. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που κατ’ εξοχήν είναι πνευματικοί, γνωρίζουν πολλούς ανθρώπους, πολλές γυναίκες, πολλές κοπέλες, πολλούς αρρώστους. Να δω απόψε ποιος μας παρουσιαστεί. Γιατί εγώ να αντιδράσω; Γιατί να μην βοηθήσει; Αυτό κι αυτό συμβαίνει. Γιατί, αν θέλει να μένει ο καθένας στη γειτονιά του, αυτά δεν το ξέρουν αυτό το θέμα εκεί, δεν το ξέρουν.

Ευαγγελισμός, Ανάσταση, Ανάσταση, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Ανάσταση, Αυτός ο Άγιος Άνθρωπος, δακρύων, αυτοφρόν, μη ποτέ παρίδης ή να μη παροχθείς εσύ και εσύ στα μακριά. Εσύ κάποτε θα γυριστείς και βοηθάς κάτι και προσευχήσεις για την οικογένειά σου, για το παιδί σου, για τον εαυτό σου, για τον πατέρα σου, για τον αδελφό σου. Μη κάποτε θα βρεθείς και δεν θα έχεις απάντηση. Πράγματα οποίων απέσχονται. Ευχαί των οπτών του Αγίου αυτού ανθρώπου και όλων των Πατέρων που μας δίδαξαν απόψε το βράδυ και της μεγάλη σε αυτήν την αρετή να είναι με όλο τον κόσμο και με εμάς.