From Twelve to Thirty; On Blasphemy

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

At the request of many brethren in Christ, we are giving this talk in order to answer the question of where Christ was from the age of twelve until the age of thirty. Our purpose, of course, is to enlighten those of good faith and, at the same time, to leave those of bad faith without excuse in this matter. For from time to time many people—some knowingly and maliciously, others through naïveté and ignorance—claim that the Holy Gospels supposedly maintain a mysterious silence about Christ’s life from the age of twelve, when He is seen going up to the Temple, until the age of thirty, when He entered public life. But because this claim is false, and because the purpose of most who make it is clearly malicious—to support further slander against Jesus and usually to prove that He is not God—we accepted this request.

And so we are giving a talk on this subject. We shall draw our evidence from the Gospel itself, which, I might say, proclaims quite emphatically that Christ never left the borders of Palestine, despite the claims of those acting in bad faith that the Gospel supposedly remains mysteriously silent.

Unfortunately, many people do indeed hold the view that the Gospels of Matthew, Mark, Luke, and John maintain a mysterious silence about where our Lord was from the age of twelve, when He appears in the Temple, until the age of thirty, when He entered public life. Yet, as we discovered in a recent conversation with a certain armchair Christian—who, of course, denied the Divinity of Christ—such people do not even know the Gospel.

When we asked this gentleman whether he knew where the Gospel says that Christ went to the Temple at the age of twelve, do you know what answer we received? He said that he had read it in the Old Testament. So I asked him, “Is it not written anywhere else?” “No, no,” he replied, “because the New Testament had not yet been written;

Christ was still a child.” Such, my dear friends, is the level of those who go about speaking of the supposed silence of the Gospels. For if they were students of the New Testament, they would know where it says that He went up to the Temple at the age of twelve,

that He entered public life at the age of thirty, and that He never left the borders of Judea, but lived with Joseph, who was regarded as His father, and even worked at the carpenter’s trade. But, as we have said, let us take the relevant evidence from the Gospels. Let us read Luke, chapter 2, verses 41–52, where Jesus is first presented to us at the age of twelve in the Temple. It says: “His parents went to Jerusalem every year at the Feast of Passover.

And when He was twelve years old, they went up to Jerusalem according to the custom of the feast. When the days were completed and they were returning, the child Jesus remained behind in Jerusalem, but Joseph and His mother did not know it. Supposing Him to be among their traveling companions, they went a day’s journey and sought Him among their relatives and acquaintances. When they did not find Him, they returned to Jerusalem, looking for Him. And after three days they found Him in the Temple, sitting among the teachers, listening to them and asking them questions.

And all who heard Him”—that is, the teachers—“were astonished at His understanding and His answers. When they saw Him, they were amazed, and His mother said to Him, ‘Child, why have You done this to us?

Look, Your father and I have been searching for You in anguish.’ And He said to them, ‘Why were you searching for Me? Did you not know that I must be about My Father’s business?’ But they did not understand the saying that He spoke to them. Then He went down with them and came to Nazareth, and He was obedient to them.

And His mother kept all these sayings in her heart. And Jesus increased in wisdom and stature, and in grace before God and men.” Thus, the second chapter of Luke tells us that Jesus went up to the Temple at the age of twelve. From that point on, they claim, all trace of Him supposedly disappears from the Gospel. According to them, He evidently withdrew somewhere outside Palestine, perhaps to study the practices of fakirs, magic, exorcisms, and similar things. Then, eighteen years later, at the age of thirty, He supposedly returned and entered public life equipped with the learning and skills He had acquired abroad.

But if there were sincerity and even a little goodwill, anyone approaching this passage from Luke in good faith would see that Jesus had no reason to go to India, for example, in order to acquire learning and skills. For when a child—a twelve-year-old child—has the ability and wisdom to sit among teachers, to ask and answer questions, and to make everyone marvel, as the text says, at His understanding and His answers, He cannot be merely a child. He is the divine Child, the God-child. And that He was the divine Child and had no need of human assistance is shown by the answer He gave to His Most Holy Mother when she said to Him, “Look, Your father”—meaning Joseph, who was regarded as His father—“and I have been searching for You in anguish.” What did He answer? He said: “Did you not know that I must be about My Father’s business?”

Did you not know that I must attend to the things of My Father? As we understand it, “about My Father’s business” means “in My Father’s house.” Here the house means the Temple, and the Father means God. Thus, the child Jesus calls the Temple of God His Father’s house, in order to show His mother, Joseph, and the teachers present there that He is the true Son of God and the Savior of mankind. But, as the Evangelist goes on to say, “they did not understand the saying”; they did not grasp what He was teaching them there.

That is, they did not understand what Jesus told them about His relationship with God and with the Temple of God. Neither did the religious people of His time and His slanderers throughout the ages, just as various people down through the centuries have failed to understand. From all this, then, it is clear that even before the age of twelve Christ possessed such abilities that He had no need to go to India, to be educated there, or to come under the influence, as we might say, of the practices of fakirs. For Christ is God, and as God He has no need of human illumination. But because those who raise these objections

reject the Divinity of Jesus, they invent the story that He received further training in India. We must pay attention to this, and I repeat it: this is why they fabricate a period of further training for Him in India. Let no one imagine, then, that He went to India, received further instruction there, and learned some art. Moreover, if we pay attention to this Gospel passage, we read that after leaving the Temple He came to Nazareth, remained obedient to His parents, and increased, it says, in wisdom, age—that is, stature—and grace. Thus, He returned to Nazareth and remained under the care of His parents.

As He grew older, He increased—not, of course, according to His divine nature, for as God He is all-perfect, but according to His human nature, because His human wisdom developed in keeping with His age. Now, that He remained in Nazareth and did not go abroad is stated by the Evangelist himself when he recounts another incident from the life of Jesus, found in chapter 4. In chapter 4, verses 16–23, of the same Evangelist, Luke, we read the following further words of clarification, which concern the life of Jesus after He came down from the Temple: “And

He came to Nazareth, where He had been brought up; and, as His custom was, He entered the synagogue on the Sabbath day and stood up to read. The book of the Prophet Isaiah was handed to Him. And when He had opened the book, He found the place where it was written: ‘The Spirit of the Lord is upon Me, because He has anointed Me to proclaim the Gospel to the poor. He has sent Me to heal the brokenhearted, to proclaim release to the captives and recovery of sight to the blind, to set the oppressed free, and to proclaim the acceptable year of the Lord.’ Then He closed the book,

gave it back to the attendant, and sat down. And the eyes of everyone in the synagogue were fixed upon Him. Then He began to say to them, ‘Today this Scripture has been fulfilled in your hearing.’ And all bore witness to Him and marveled at the words of grace proceeding from His mouth, and they said, ‘Is this not Joseph’s son?’” From this passage, then, three points clearly emerge that shed light upon our subject, for those who are willing to see. First, Christ was brought up in Nazareth. Second,

Christ is God, for the Spirit of the Lord was upon Him. And third, those who heard His interpretation of the passage from the Prophet Isaiah, chapter 61, verses 1–2—which our Lord read as the reader in the synagogue—were astonished at His wisdom and His refined learning. For they knew Him as a simple carpenter, not as someone educated abroad; indeed, as far as they knew, He was only a humble carpenter. And so they said, “Where did He learn these things?”

Since He is God, it was only natural that He should interpret the passage and amaze His listeners. The Lord had no need of further training in India. Another testimony supporting our case is found in the Evangelist Mark, in chapter 6, verses 1–5, which reads as follows: “Then He went out from there and came to His own country”—clearly Nazareth—“and when the Sabbath had come, He began to teach in the synagogue. And many who heard Him were astonished, saying:

‘Where did this Man get these things? What is this wisdom that has been given to Him, and how are such mighty works performed by His hands? Is this not the carpenter, the son of Mary?’ And they took offense at Him. But Jesus said to them, ‘A prophet is not without honor except in his own country, among his relatives, and in his own house.’ From this passage, then, it follows that Jesus had not left the region of His homeland to study abroad. This is precisely why His fellow townsmen found it so strange when they suddenly saw and heard that the man they had known simply as the local carpenter was teaching in the synagogue and performing mighty works.

Of course, if He had gone abroad, beyond Palestine, it would not have seemed so strange. They would have said that He had gone abroad, studied for four years, and acquired learning in various subjects. But none of that had happened. Since, as it appears, He had never even left Nazareth, they knew perfectly well what education He had received. And so they were astonished and said, “Where did this man get these things? Is this not the carpenter, the son of Mary?” That this is indeed the case is also clear from the Lord’s reply to their taking offense at Him: “A prophet is not without honor except in his own country, among his own relatives, and in his own house.” So extraordinary did this transformation in the Lord appear to them

and so utterly impossible that they could not accept it: that someone they had known as a simple carpenter should suddenly proclaim the knowledge of God and call himself His Son. They simply could not swallow it, as we say. Therefore, Scripture says, “When His own people heard about it, they went out to seize Him, for they said, ‘He is out of His mind.’” Thus, His own fellow villagers are witnesses; by their very behavior they assure us that our Christ had never left the region of Nazareth. The Evangelist Matthew tells us nearly the same thing

in his thirteenth chapter, verses 53–58. There he says: “Now it came to pass, when Jesus had finished these parables, that He departed from there. And when He had come to His own country, He taught them in their synagogue, so that they were astonished and said, ‘Where did this man get this wisdom and these mighty works? Is this not the carpenter’s son? Is not His mother called Mary?’ And they took offense at Him. And He did not do many mighty works there”—He did not work many miracles—“because of their unbelief.” The conclusion, then, from the words of both the Evangelist Mark and

the Evangelist Matthew is this: if Jesus had meanwhile been abroad—in India or elsewhere in the East, as some would have it—the question of His Jewish compatriots, “Where did this man get these things?” would make no sense. Nor, as we said before, would Jesus’ reply make sense: “A prophet is not without honor except in his own country.” Some simple-minded people, who do not know the Scriptures, are therefore wrong to imagine that the Evangelists supposedly pass over Jesus’ life in silence from the age of twelve until thirty. Yet another Evangelist, John, gives us passages which also testify that Christ had not left His homeland. For example, in his seventh chapter, verses 14–15, we read: “Now about the middle of the feast Jesus went up into the Temple and taught. And the Judeans marveled, saying, ‘How does this man know the Scriptures, having never studied?’” Is it not perfectly clear here that His countrymen knew He had received no education? And is not their amazement and bewilderment evidence that He had never left His home at all? For if He had gone away—especially for eighteen whole years, as these various deniers who have not studied Holy Scripture claim—why would they have been amazed?

Why would they say that they knew Him to be uneducated? To maintain that He had no learning, they must have known that He had never attended school. Here we should say, beloved, that the Lord not only did not attend advanced schools, universities, and the like; He did not even receive an elementary education. His fellow villagers, the Nazarenes, knew this better than anyone. That is why, as we said, they stood open-mouthed when they heard such teaching and saw such wonders and signs performed through His hands—that is, the miracles He worked. But the Lord Himself also resolves their question and tells them: “My teaching is not Mine, but His who sent Me.” In other words:

You wonder and take offense at how I speak and preach without having attended school or received an education. Then understand that what I say and preach is heavenly, not earthly. And if you desire to do the will of Him who sent Me—that is, of My Father—you will understand that I am telling you the truth and that My teaching is heavenly. The Lord said this in His own words, beloved: “If anyone wills to do His will”—the will of God the Father—“he shall know concerning the teaching, whether it is from God or whether I speak on My own authority.” This is written in chapter seven, verse 17. The conclusion from all these exceptionally clear testimonies, then, is...

the testimony of John and of the other Evangelists: Christ had not gone away from the people of Nazareth. Because they had known His whole life firsthand, they were later scandalized, disbelieved, and rejected Him. And this was true not only of His fellow villagers, but even of those called His brothers: “For even His brothers did not believe in Him,” as we read in John 7:5. If He had been absent for even a short time, let alone the eighteen years they claim, they would have had no reason to insist that He had never studied. Nor would there have been any place for the Lord’s reply that His knowledge had come from Heaven.

Their explanation simply does not hold. These, then, are the testimonies of the four Evangelists concerning this supposedly serious question. Meanwhile, the alleged well-informed enemies of Jesus casually declare in drawing rooms, cafés, and taverns that the Gospels supposedly remain silent. But these are the words of coarse and ignorant people, as you understand. Deep down, such people reject the Divinity of Jesus. We remind them, however, that Jesus is not only the Son of Mary, but also the Son of God. For that reason, He had no need of human wisdom or of the satanic arts of India. Our Christ was not a fakir trained abroad, nor did He rise as fakirs supposedly rise.

At this point, before I finish, I would like to say something to all who think in this way. It is true that fakirs are also buried, perhaps even for more than the thirty-three hours that our Christ lay in the tomb, and then emerge again—but they are buried alive. That is the difference. Let a fakir die; let a spear be thrust into his side so that blood and water flow out, the serum and the blood; then let him be buried, and we shall see whether he rises. Such comparisons are absurd, as we have said, because our Christ truly died, and our Christ was truly buried.

Our Christ died, and all His blood and serum flowed out. Even His enemies established that He had died and been buried. “We remember,” they said, “that while He was still alive that deceiver said...” Thus, He was dead. “Give us a guard, so that we may seal the tomb, lest they take Him away and the last deception be worse than the first.” He was therefore buried; they sealed the tomb and secured it with the guard. Christ was not stolen, but rose in the Resurrection. It is therefore futile for uninstructed people to occupy themselves with such matters, which lead to perdition. As Sirach says, “A man who does not know the Scriptures goes astray, but one who knows them and despises them goes terribly astray.” I pray to the Holy God that we may understand this matter. Amen. Thank you.

I will now ask your loving attention concerning something about which, for the most part, we do not think rightly, and by which we suffer great spiritual harm. This is the matter of blasphemy. As you yourselves know, it is an evil habit which, unfortunately, is not addressed as much as it should be—or, I dare say, is not addressed at all. Apart from the correction spiritual fathers give when this sin is brought to Holy Confession, there is generally no serious instruction about it, certainly nothing forceful enough to bring an end to this great sin and the great curse it brings upon a person. For blasphemy, as Basil the Great says, is not a transgression against a particular law, but against God Himself.

And the question arises: why was blasphemy omitted in various cases? Since there is no specific Canon concerning the blasphemer, why should I not blaspheme? But that is not the point. God never wished even to imagine that one of His creatures would be found blaspheming Him, and so He did not establish a corresponding Canon. It is as though He were saying to us: “I never expected this; therefore I made no provision against it.” What does He command? Do not murder another person. What else? Do not steal from another. What else? Do not...

do not commit fornication; do not harm another person. But I left Myself exposed, trusting that you would reverence Me. I never expected otherwise. I took care to protect you and left Myself exposed. For God, as you understand, is never endangered by our wicked words or our blasphemies. Even the person who blasphemes God, Christ, or the Theotokos is like someone who shoots an arrow into the sky, only for it to fall back upon his own head. He is like someone who spits at the sun, only for the spittle to fall back upon his own face. God is neither insulted nor defiled by it; He is neither stained nor soiled.

At most, your own spittle and filth will fall back upon your head. Nothing more will happen to God. God never expected such a thing, and He showed this by not establishing a Canon or imposing a penance for those who would blaspheme. I do not know whether this matter has ever concerned you, or whether you have tried to discover who the first blasphemer was—who first blasphemed. You will find him in the Old Testament, when Moses was leading the people of Israel toward the Promised Land.

A son of an Egyptian woman and a Hebrew father was the first to blaspheme God. When the others heard him, they were left speechless—utterly stunned, as we say. They immediately hurried to tell Moses. Since no law had yet been given for this, Moses inquired what he should do in this case. He prayed to God, asking Him what was to be done with the man who had blasphemed Him. What was the punishment? You know it: stoning. The first blasphemer was stoned and put to death, and this defilement was removed from their midst. Thank you.

You know, the people of old not only refrained from blaspheming the name of God; they would not even take God’s name upon their lips. They did not say “God,” but “the Blessed One,” or “the name of the Blessed One.” They even referred to blasphemy as “blessing.” Thus, “Bless God” could mean “Blaspheme God.” Holy Scripture does not even condescend to write the word “blasphemy” plainly. Yet we today treat these matters lightly. We say, “By God!” How can such words come out of your mouth—“By God”?

This is a matter which, unfortunately, is found everywhere and must be confronted. We find it in the home, in the marketplace, in the café, on the street, at school, in Parliament, and often even inside the Church. You hear coarse people consigning others to the devil even inside the Church. This sin has climbed every social step and descended to every level. Wherever you look, you will find filthy blasphemy. Go to apartment buildings under construction: it seems five hundred blessings of water would be needed before anyone could live there. At every brick the name of the Most Holy Theotokos is blasphemed. There are, of course, a few exceptions, though very few

who are careful, and everything they do is blessed by God. But if we consider the matter even on a merely human level, have you thought about what you are saying? You blaspheme the Most Holy Theotokos—but what is it that you say you would do to her? If anyone said such things about your wife, you would smash his head. If anyone said them about your sister, you would smash his head. Yet you dare to say them about the Most Holy Theotokos! Think about it; examine your words. What do you say you would do to Christ? What do you say you would do to God? What do you say about the Precious Cross? What are these things? How do you dare?

You must be out of your mind; you must be mad.

You speak with your mouth wide open, and yet He does not strike you down. This is His longsuffering. He waits for you to come to metanoia, to close your mouth, seal it, and bite your tongue. Worse still is this: if God, Christ, the Most Holy Theotokos, or the Saints are blasphemed openly in the marketplace, no one so much as bats an eye. At most, some woman may say, “May He put out your eyes”—which is itself a curse. But if the Prime Minister, the King, or the head of government is insulted, the offender will be taken into custody. A police officer will arrest him and take him away. The appointed authorities will enforce the law, because there is a law against it.

There is a law that forbids many forms of this offense, and it ought not simply to remain unused on the statute books. However great a worldly official may be, the difference between that person and God is immeasurable; our response to this matter should reflect that difference. The state has laws against blasphemy, but they are not enforced. Indeed, those charged with enforcing the law themselves blaspheme quite openly: police officers, gendarmes, officials, and people throughout the realm. There are, of course, some exceptions—blessed exceptions. But most people trample these laws underfoot, showing no concern either for Heaven or for the Theotokos. I do not know whether I am the right person to draw attention to this, but at this point I would like to shed light on...

...one particular aspect of blasphemy which Satan, through our spiritual deafness, manages to let pass unnoticed. It is a matter that even many spiritual fathers have not yet addressed. You hear a mother tell her child to go to the devil. You hear a father tell his child to go to the devil. You hear a craftsman say it to his younger assistant. You hear someone else say it to an animal—to his wife, his mother, his father, or his brother. Then one day the person comes to Holy Confession, and the priest asks, “Do you blaspheme, my child? Do you blaspheme, madam?” “No, Father. Only once in a while I mention the evil one.” And the answer is: “So you do not blaspheme? Well, that is still wrong. You must stop doing it. I will give you a canon, a rule of prayer.” Here is the delusion: if you blaspheme Christ, you are guilty; if you blaspheme the Most Holy Theotokos, you are guilty; if you blaspheme the Precious Cross, you are guilty; and if you blaspheme God, you are guilty. But if you send another person to the devil, it is supposedly not so serious. Do you know what a person becomes when he sends someone else to the devil? A servant of the devil, an agent of Satan! He is wishing that his own child—a baptized member of Christ—might leave and be taken by the devil.

The Kingdom of God must then lose one person, and the kingdom of the devil must gain one! We have not paid attention to this. I become an agent of Satan, seeking through my curses to enlarge the kingdom of the devil. How can you send someone to the devil? For that person to go to the devil, he must first leave the Kingdom of God and enter the kingdom of the devil. Therefore, when you invoke the devil against someone, are you not blaspheming? Of course you are. Learn this from me, an old man: it is Christ whom you are blaspheming.

You seek to enlarge the devil’s kingdom with my child, my wife, my husband, my sister, or my relative. You wish Satan upon that person, and you think this is not blasphemy. But what, then, is happening? Tell me, why did Christ come into the world? Did He not come to take humanity away from Satan—the very place to which you are sending another person? Did He not come to destroy the works of the devil? Did He not come to bind the strong man and take people out of his grasp? He even descended into Hades and drew them out from there, yet you come along and tell them to go to the devil. What, then, was all His suffering for? Where is Great and Holy Friday? Where is the Cross? Where is the sword that pierced the heart of the Most Holy Theotokos? Where is Christ, who offers Himself in sacrifice? Where is the Father, who sent Him?

Are all these things to be cast aside so that people may go to the devil? With a single stroke, a person demolishes all of this. If I blaspheme Christ, I blaspheme Christ openly. But if I send another person to the devil, I reject Christ, Great and Holy Friday, the Cross, the Most Holy Theotokos, and the blood that was shed. Consider these points, beloved. Take them seriously. If what I am saying is wrong, reject it; but if it is right, put your life in order and put a stop to this. Confess it if you have spoken in such ways against another person and against the whole divine economy of the Incarnation. The person who wishes another into the devil’s hands tears down the whole of Golgotha and tramples it underfoot.

I sometimes say, “Father, if someone receives a two-year canon for blaspheming Christ, then when he sends another person to the devil, he should receive forty years.” That is how serious the matter is. There is also another way in which people fall into this sin...

They use another expression: “To the crows with him,” they say. Who are these crows? “I did not say anything. I did not even say, ‘Let the evil one take him.’ I only said, ‘To the crows with him.’” But what is that supposed to mean? Is the crow the devil? Is the crow an angel? Why do you not wish Christ upon that person? Why do you wish the crows upon him? Why do you not truly bless him? These words remain, and the devil keeps account of them. When the day of judgment comes, you will see them carried in as a heavy load and laid before you, because they were never brought to Holy Confession. And every evil thing, whether done knowingly or unknowingly...

...that has not been brought to Holy Confession is kept by the devil and presented as evidence. If he could, he would tear me into a billion pieces and make me disappear because of what I am telling you, for I am exposing his cunning. I am unmasking him and helping people understand. He has kept this delusion hidden beneath many expressions and euphemisms: “Let the evil one take him,” “Go to the devil,” and countless others. All these things dispose a person beforehand toward Hell. I pray that only blessings may always come from your mouths.

If you wish to see the devil’s cunning, put this to the test. Often, when you stop blaspheming, he will come to you in your sleep and try to make you blaspheme even there. He behaves as though you were his own property, though you have resolved not to do such things.

Have you noticed this? Think about it if you have not. Why do you blaspheme? “Because,” the person says, “I feel a sense of relief.”

A person blasphemes and feels relief. But what did he feel just before that? Something was choking him, something was tormenting him demonically. Then, as soon as he blasphemed Christ or told the person who was troubling him to go to the devil, he became calm. Why? Because Satan was pressing him for precisely this reason: to make him blaspheme. Once he had blasphemed, Satan recorded it, took the document, and departed. He left the person alone, and so the person felt calm. Must you, then, blaspheme Christ and send animals, your fellow human beings, your brothers, and the very things that trouble you to the devil merely to find relief? Is it not better to struggle and say, “Get behind me, Satan! I will not say it. Go away under God’s rebuke”? Yet people do not do this, because when a person truly struggles, then he will see what happens.

Since God has granted that I should be here among you and speak these words, I ask you to take a stand. Enlighten others as well about this matter, because people have not been properly instructed. Even those who know something about it need these particular details explained. What we do is irrational. Let me give you a simple example. You see someone on the road whose vehicle has broken down.

He tries everything, but nothing helps. He thinks of the distance still ahead and cries, “My God, how can I find a way to get to the city, so that I do not have to walk or remain here tonight and freeze in the snow?” He entreats the Most Holy Theotokos: “My Most Holy Theotokos, help me! My God, how can I get this car moving?” Yet some foolish people then lose control and begin to curse when the car does not work. But all these holy persons help us. Many people begin well: they leave home, make the sign of the Cross, start their car, and bless the road before them so that they may travel safely. Even when the journey takes an unexpected turn, they should not become like those who begin with pious words but then turn to blasphemy.

A person may call upon a Saint when setting out, yet blaspheme that Saint when something goes wrong; he may call upon the Most Holy Theotokos and then blaspheme her when difficulties arise. He was not prepared to bless God in that situation. I remember something that happened to a friend of mine who came to Marousi, in Athens. He is a family man, a believer, and a truck driver who transports marble. In a small eight-ton Fiat truck, he would load ten or twelve tons of marble and bring it down from Penteli, around all those bends, to Sepolia. One day he told me, “Ah, Father Dimitri, how God protected me! I left Penteli at eleven o’clock carrying twelve tons. When I reached the marble merchant’s yard...”

“I made the necessary turns inside the yard, backed into place, and stopped,” he told me. “As soon as I stopped, and the cranes were about to unload those enormous blocks of marble, the bar suddenly snapped. If that had happened a little earlier, while I was driving or turning, imagine what would have happened! But it broke only after I had stopped.” What shall we call that? A coincidence? Whatever happens, this man does not send his vehicle to the devil, because it is precious to him and his life depends on it; neither does he blaspheme the Most Holy Theotokos or Christ. What we so often do is irrational. “But I was angry,” someone says. Who is it that stirs you to anger? Precisely in a difficult moment you must preserve your composure...

...and remain calm so that you can think clearly about what to do. If you become angry, inflamed, and agitated, you will do foolish things. Can an enraged person act rationally? Anger itself is a kind of drunkenness. We often hear people say that for many years they have regretted something they did in a moment of anger, because Satan exploited that intoxication of rage. A person committed a crime, perhaps even killed or struck someone, and afterward remained ashamed of that moment for the rest of his life. He blames his anger, yet it was the devil who used that anger and caused the terrible fall. If you blasphemed God, say so in Holy Confession. If you blasphemed the Most Holy Theotokos, say so, so that your soul may be relieved.

If, whether knowingly or unknowingly, you have blasphemed or cursed someone, disclose the details as fully as you can. For when a person gathers these things together and brings them to Holy Confession, he does nothing less than demolish...

...what Satan had been building, forcing him to begin again from the beginning. There are people among us who have not confessed for many years. They should remember everything they have said and done—not only blasphemies, but many other things as well. People watch their physical condition closely. They have medical examinations and annual checkups, and rightly so. But they leave their spiritual condition unattended, as though nothing were happening. Then they say, “I have not killed anyone; I do not need a spiritual father.” If only the spiritual record—not the cardiogram, but the spiritual record—of each person for a single day could be displayed according to the law of God, rather than according to the opinions of a girlfriend, a friend, a husband, or a wife! For, as I told you on the first evening, we shall not be judged by what our relatives say about us. A woman I know recently lost her husband to cancer. For years they had tried to persuade him to return to the Church. When I learned that he had died, I said, “Glory to God. How did he depart? Did he confess?” “No, Dimitri,” she replied, “he did not confess, but he was a good man. Do you know how many people attended his funeral?” They were present at his funeral—but how many are with him where he is now? This earthly life, however many years it lasts, is only a short journey. Thank you.

May that person remember and come to his senses. God’s mercy will answer when we draw near to Him. After death, what can a person do for himself? Others may then help him through memorial services, offerings, and all that the Church provides, but during his life he must also have labored for his own soul. Therefore, go and entreat God. Begin by confessing broadly what you can remember, with the guidance of one spiritual father. When God sees your intention—that you are trying to bring out and cast away the sins you can presently see—the grace of the Holy Spirit will afterward help you and remind you of the other things you have forgotten because they are so numerous.

The children of God must put these matters in order. When a person begins to set things right, God will help him act in time and put the rest in order as well. That is what I wished to say concerning blasphemy.

Παρακλήσει πολλών εν Χριστώ αδελφών, προκειμένου να απαντήσουμε πού είναι ο Χριστός από 12 ετών έως 30, κάνουμε αυτή την ομιλία, προκειμένου βέβαια να διαφωτίσουμε τους καλοπίστους και ταυτόχρονα να καταστήσουμε αναπολόγητους τους κακοπίστους περί της υποθέσεως αυτής, καθότι πράγματι κατά καιρούς πολλοί, άλλοι μεν εν γνώσει και πονηρία, άλλοι δε εν αφελεία και αγνοία, υποστηρίζουν δήθεν τα Ιερά Ευαγγέλια τηρούν μυστηριώδη σιγή περί της ζωής του Χριστού από 12 ετών, που φαίνεται ότι ανήλθε στο ναό τότε, έως τριάκοντα, όπου εξήλθεν έπειτα στο δημόσιο βίο. Διότι όμως το τοιούτον είναι ψευδές και προφανώς ο σκοπός των περισσότερων είναι πονηρός, για να στηρίξουν περαιτέρω συκοφαντία κατά του Ιησού και να αποδείξουν συνήθως ότι δεν είναι Θεός, δεχτήκαμε την παράκληση.

Κάνουμε μια ομιλία αναφορικώς με την υπόθεση αυτή. Τας αποδείξεις μας βέβαια θα τας αρυσθώμεν από αυτό τούτο το Ευαγγέλιο, όπου τόσον πομπωδώς, θα μπορούσα να πω, αυτό διακηρύττει ότι ο Χριστός ουδέποτε εξήλθε των ορίων της Παλαιστίνης, παρότι διακηρύττουν οι κακόπιστοι ότι δήθεν μυστηριωδώς σιωπά το Ευαγγέλιο.

Αλήθεια, ότι επικρατεί η αντίληψη σε εκ μέρους πολλών, δυστυχώς, ότι τα Ευαγγέλια Ματθαίου, Μάρκου, Λουκά και Ιωάννου τηρούν μυστηριώδη σιγή αναφορικώς με το πού ήτο ο Κύριος ημών από ηλικίας 12 ετών, όπου φαίνεται στο ναό, μέχρι τριάκοντα, όπου εξήλθε στο δημόσιο βίο. Δυστυχώς όμως, όπως διαπιστώσαμε από μια πρόσφατη συζήτηση με κάποιον, να πούμε, του σαλονιού χριστιανό, αρνητή βέβαια της Θεότητος του Χριστού, ότι οι τοιούτοι δεν γνωρίζουν ούτε καν το Ευαγγέλιο.

Στην ερώτησή μας εάν γνωρίζει ο κύριος αυτός πού αναφέρεται στο Ευαγγέλιο ότι ο Χριστός δωδεκαετής επήγε στο ναό, ξέρετε τι απάντηση πήραμε; Ότι το έχει διαβάσει στην Παλαιά Διαθήκη. Και του λέω: «Δεν το γράφει πουθενά αλλού;» «Όχι, όχι», λέει, «διότι η Καινή Διαθήκη δεν είχε γραφεί ακόμη,

ο Χριστός ήταν μικρός». Τοιούτου επιπέδου, αγαπητοί μου, είναι οι περιφέροντες την δήθεν σιωπήν των Ευαγγελίων. Διότι αν ήσαν μελετητές της Καινής Διαθήκης, θα εγνώριζαν πού αναφέρεται ότι δωδεκαετής ανήλθεν στον Ναόν, ότι

τριακονταετής εξήλθεν εις τον δημόσιον βίον και ότι ουδέποτε εξήλθε των ορίων της Ιουδαίας, ζων μετά του νομιζομένου πατρός του Ιωσήφ, επαγγελλόμενος μάλιστα την τέχνη του μαραγκού. Αλλά, όπως είπαμε, ας πάρουμε από τα Ευαγγέλια τα σχετικά μας. Ας διαβάσουμε το Λουκά, στο β' κεφάλαιο, 41-52, όπου μας τον παρουσιάζει τον Ιησού δωδεκαετή πρώτον εν τω Ναώ. Γράφει εκεί τα εξής: «Και επορεύοντο οι γονείς αυτού κατ' έτος εις Ιερουσαλήμ τη εορτή του Πάσχα.

Και ότε εγένετο ετών δώδεκα, αναβάντων αυτών εις Ιεροσόλυμα κατά το έθος της εορτής και τελειωσάντων τας ημέρας, εν τω υποστρέφειν αυτούς υπέμεινεν Ιησούς ο παις εν Ιερουσαλήμ, και ουκ έγνω Ιωσήφ και η μήτηρ αυτού. Νομίσαντες δε αυτόν εν τη συνοδεία είναι, ήλθον ημέρας οδόν και ανεζήτουν αυτόν εν τοις συγγενέσι και εν τοις γνωστοίς. Και μη ευρόντες αυτόν, υπέστρεψαν εις Ιερουσαλήμ ζητούντες αυτόν. Και εγένετο μεθ' ημέρας τρεις, εύρον αυτόν εν τω ιερώ καθεζόμενον εν μέσω των διδασκάλων και ακούοντα αυτών και επερωτώντα αυτούς.

Εξίσταντο δε πάντες οι ακούοντες», οι διδάσκαλοι δηλαδή, «αυτού επί τη συνέσει και ταις αποκρίσεσιν αυτού. Και ιδόντες αυτόν εξεπλάγησαν, και προς αυτόν η μήτηρ αυτού είπε· Τέκνον, τι εποίησας ημίν ούτως;

Ιδού ο πατήρ σου καγώ οδυνώμενοι εζητούμεν σε. Και είπε προς αυτούς· Τι ότι εζητείτέ με; Ουκ ήδειτε ότι εν τοις του Πατρός μου δει είναι με; Και αυτοί ου συνήκαν το ρήμα ο ελάλησεν αυτοίς. Και κατέβη μετ' αυτών και ήλθεν εις Ναζαρέτ και ην υποτασσόμενος αυτοίς.

Και η μήτηρ αυτού διετήρει πάντα τα ρήματα ταύτα εν τη καρδία αυτής. Και Ιησούς προέκοπτε σοφία και ηλικία και χάριτι παρά Θεώ και ανθρώποις». Εις το δεύτερο λοιπόν κεφάλαιο του Λουκά αναφέρεται ότι ο Ιησούς ανέβη δωδεκαετής στο ναό. Από κει πλέον χάνονται δήθεν αυτού τα ίχνη από το Ευαγγέλιο, αποσυρθείς βέβαια, κατ' αυτούς, προφανώς έξω της Παλαιστίνης διά σπουδάς φακιρισμών ίσως, μαγείας, εξορκισμούς και τα τοιαύτα, επιστρέψας βέβαια μετά 18 έτη, ηλικίας 30 ετών, όπου και εξήλθεν πλέον με γράμματα και τέχνη που έμαθε στο εξωτερικό

εις τον δημόσιον βίον. Αλλά αν υπήρχε ειλικρίνεια και ολίγη καλή θέληση, θα έβλεπε ο κάθε καλής πίστεως συζητητής της περικοπής ταύτης του Λουκά ότι δεν υπήρχε κανένας λόγος να μεταβεί εις Ινδίας, παραδείγματι, ο Ιησούς, για να μάθει γράμματα και τέχνη. Διότι όταν εις παις, ένα παιδί δώδεκα ετών, έχει την δύναμη και την σοφία να βρίσκεται εν μέσω διδασκάλων και να ερωτά και να ερωτάται και να εξίστανται ως λέγει πάντες τη συνέσει και ταις αποκρίσεσιν αυτού, δεν είναι δυνατόν να είναι απλώς εις παις, ένα παιδί, αλλά Θεόπαις, Θεόπαιδο. Και ότι ήτο Θεόπαις και δεν είχε την ανάγκη της ανθρωπίνης βοηθείας αποδεικνύεται από την απάντηση που έδωσε στην Παναγία Μητέρα του, όταν του είπε ότι «Ιδού ο πατήρ σου», ο Ιωσήφ δηλαδή, ο νομιζόμενος πατήρ, «καγώ», και εγώ δηλαδή, «οδυνώμενοι εζητούμεν σε». Τι απήντησε; Απήντησε ως εξής: «Ουκ ήδειτε», δε γνωρίζετε, «ότι εν τοις του Πατρός μου δει είναι με».

Δεν εξεύρετε ότι πρέπει να είμαι εις τα του Πατρός μου; Το «εν τοις του Πατρός μου» σημαίνει, όπως καταλαβαίνουμε, εις τον οίκον του Πατρός μου, και οίκον μεν νοεί εν προκειμένω τον ναόν, Πατέρα δε τον Θεόν. Λοιπόν, ο παις Ιησούς ονομάζει το ναό του Θεού οίκον του Πατρός του, για να αποδείξει εις τη μητέρα του, τον Ιωσήφ και τους παρευρισκομένους εκεί κυρίους δασκάλους ότι αυτός είναι ο αληθής Υιός του Θεού και Σωτήρ των ανθρώπων. Αλλά αυτοί, όπως αναφέρει εν συνεχεία ο Ευαγγελιστής, «ου συνήκαν τον λόγο», δεν το έπιασαν το θέμα. Τι τους εδίδασκε εν προκειμένω;

Δεν εννόησαν δηλαδή όσα ο Ιησούς είπε προς αυτούς περί της σχέσεως την οποίαν είχε προς τον Θεό και το Ναό του Θεού. Οι θρησκευτές της εποχής Του και οι ανά τους αιώνας συκοφάνται Του, καθώς δεν καταλαβαίνουν και οι διάφοροι ανά τους αιώνας. Εξ αυτών λοιπόν φαίνεται καθαρά ότι και προ του δεκάτου έτους ο Χριστός είχε ικανότητες, ώστε δεν χρειάζεται να απέλθει εις Ινδίας ή να μορφωθεί εκεί ή να υποστεί επίδραση, όπως θα λέγαμε, τινά εκ των φακιρισμών. Διότι ο Χριστός είναι Θεός και σαν Θεός δεν έχει ανάγκη ανθρωπίνων φώτων. Αλλά διότι οι ενιστάμενοι

απορρίπτουν τη Θεότητα του Ιησού, γι' αυτό τεχνουργούσι μετεκπαίδευσή Του εις Ινδίας. Αυτό πρέπει να το προσέξουμε και το επαναλαμβάνω: γι' αυτό τεχνουργούσιν μετεκπαίδευσή Του εις Ινδίας. Μη φανεύονται δηλαδή ότι πήγε και μετεκπαιδεύτηκε εις Ινδίας και έμαθε τέχνη. Ακόμη, εις αυτήν την Ευαγγελικήν περικοπή διαβάζουμε, αν προσέξουμε βέβαια, ότι μετά το Ναόν ήρθε εις Ναζαρέτ και υπετάσσετο εις τους γονείς του και προέκοπτε, λέει, σοφία και ηλικία, ανάστημα δηλαδή, και χάριτι. Ώστε επέστρεψεν εις Ναζαρέτ και ήτο υπό την κηδεμονία των γονέων του.

Προχωρούσης της ηλικίας προέκοπτε, όχι βεβαίως κατά την θείαν φύση, διότι ως Θεός είναι παντέλειος, αλλά κατά την ανθρωπίνη, διότι κατά το μέτρο της ηλικίας εξελίσσετο εν αυτώ η ανθρωπίνη σοφία. Τώρα, ότι έμεινε στην Ναζαρέτ και δεν έφυγε στο εξωτερικό, μας το αναφέρει ο ίδιος ο Ευαγγελιστής, διηγούμενος ένα άλλο περιστατικό του Ιησού που το βρίσκουμε στο τέταρτο κεφάλαιο. Στο τέταρτο λοιπόν κεφάλαιο, στίχος 16 έως 23, του ίδιου Ευαγγελιστού, του Λουκά, διαβάζουμε τα εξής ακόμη διαφωτιστικά, τα οποία έχουν σχέση με τη ζωή του Ιησού μετά την κάθοδό Του εκ του ναού. «Και

Εισόδια της Θεοτόκου, Ευαγγέλιο, Ευαγγελισμός, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Αποκάλυψη, Αντίχριστος, Αγία Γραφή, Απόστολος, Αγία Αγία Αγία Αντίχριστος, Αποκάλυψη, Απόστολος, Γραφή, Γραφή, Γραφή, Απόστολος, Αγία Γραφή, Απόστολος, Αγία Γραφή, Απόστολος, Αγία Γραφή, ου ειν διαγραμμένος, πνεύμα Κυρίου έπε με, ου είναι και νέα χρυσέ με, ευαγγελίσαστε πτωχής απέθαλκέ με, ιάσαστε τους συνδετριμένους την καρδίαν, κηρήξε αιχμαλώτης άφεσιν και τυφλής ανάβλεψιν. Αποστήλετε θρασμένους εν εφέση, κηρήξε εν η αυτών Κυρίου δεκτόνων. Και πτήξας το βιβλίο.

αποδούς τω υπηρέτη εκάθισε. Και πάντων εν τη συναγωγή οι οφθαλμοί ήσαν ατενίζοντες αυτώ. Ήρξατο δε λέγειν προς αυτούς ότι· Σήμερον πεπλήρωται η γραφή αύτη εν τοις ωσίν υμών. Και πάντες εμαρτύρουν αυτώ και εθαύμαζον επί τοις λόγοις της χάριτος τοις εκπορευομένοις εκ του στόματος αυτού και έλεγον· Ουχ ούτός εστιν ο υιός Ιωσήφ;» Επί της περικοπής λοιπόν αυτής προκύπτουν προφανώς τρία διαφωτιστικά στοιχεία υπέρ της υποθέσεώς μας, για τους θέλοντας πάντοτε. Πρώτον, ότι ο Χριστός ανετράφη εις τη Ναζαρέτ. Δεύτερον,

ο Χριστός είναι Θεός, καθό Πνεύμα Κυρίου επ' αυτόν. Και τρίτον, ότι οι ακούσαντες την ερμηνεία της περικοπής του προφήτου Ησαΐου από το εξηκοστό πρώτο κεφάλαιο, στίχος 1-2, που ανέγνωσε ο Κύριός μας ως αναγνώστης της συναγωγής, εξεπλάγησαν διά τη σοφία του και διά την ευγενή μόρφωσή του, καθότι τον εγνώριζαν ως έναν απλούν ξυλουργόν και ουχί πεπαιδευμένον στο εξωτερικό, όχι μάλιστα όσο νόμιζαν αυτοί, ενός ταπεινού μαραγκού, και γι' αυτό έλεγαν: «Πού τα έμαθε;

Εφόσον είναι ο Θεός, φυσικόν ήτο να ερμηνεύσει και να καταπλήξει τους ακροατάς του, μη έχων ανάγκην, ο Κύριος, μετεκπαιδεύσεως της Ινδίας. Μια άλλη ακόμη μαρτυρία υπέρ της υποθέσεώς μας βρίσκεται στον Ευαγγελιστή Μάρκο, στο έκτο κεφάλαιο αυτού, από στίχος ένα έως πέντε, που έχει ως εξής: «Και εξήλθεν», λέγει, «εκείθεν και ήλθεν εις την πατρίδα αυτού», τη Ναζαρέτ προφανώς, «και γενομένου Σαββάτου ήρξατο εν τη συναγωγή διδάσκειν, και πολλοί ακούοντες εξεπλήσσοντο λέγοντες·

λέω τούτου τ' αυτά και τι η σοφία, η δοθήσα αυτό και οι δυνάμεις διάθε διαχειρών αυτού γίνονται που ακούτουσες την Τέκνος και τον Σιλουργές δηλαδή, ο Μάστης Μαριώδης και σκανδαλίζοντον εν αυτό Αυτό. Έλεγε δι' αυτής ο Ιησούς ότι ο πίστης προφήτης άτιμος ημείε την πατρίδη αυτού και την συγγενέστη και τη διοικεία αυτού. Εκ της περικοπής λοιπόν αυτής προκύπτει ότι ο Ιησούς δεν εκστήθε τον στενομένη της πατρίδας του διασπουγάς και είδε από την αετία, γι' αυτό και οι πατριώτες του λένε ειδηνίδησαν να το τραβηθούν. τότε είδαν και άκουσαν ότι ένας απλούσιος εκείνης της ώρας της συλλογής γύριζε και επιτελεί φάγματα και έτσι.

Βεβαίως, εάν είχε φύγει στο εξωτερικό, έξω από την Παλαιστίνη, δεν θα φαίνετο τόσο περίεργο. Θα έλεγαν ότι στο εξωτερικό πήγε, τέσσερα χρόνια σπούδασε και σε άλλο θέμα δείχνει και γράμματα και τέτοιες. Δεν είναι αυτό όλα αυτά. Αλλά διότι, όπως φαίνεται, ούτε ποτέ απεμακρύνθη από τη Ναζαρέτ, είχαν ολοκληρωμένη γνώμη περί της μορφώσεως αυτού και λοιπόν κατεπλήσσοντο και έλεγαν: «Πόθεν τούτω ταύτα; Ουχ ούτός εστιν ο τέκτων, ο υιός της Μαρίας;» Και ότι έτσι έχει το πράγμα προκύπτει και από τον ορισμό που δίνει ο Κύριος στην απάντηση του σκανδαλισμού αυτών: «Ουκ έστι προφήτης άτιμος ει μη εν τη πατρίδι αυτού και εν τοις συγγενέσι αυτού και εν τη οικία αυτού». Τόσο δε σοβαρά τους εφάνη η μεταστροφή του Κυρίου

και εντελώς απίθανος, δεν είναι δυνατόν να παραδεχτούν τη μεταστροφή του αυτή από απλούς ξυλουργός, απότομος, να επαγγέλλεται γνώσιν εκείνου Θεού και παιδαρίου εαυτόν ονομάζει, όπως λέγει και ο σατανάς και γράφει ως το φως ολομών στο Β13. Αυτό δεν μπορούσαν να το χωνέψουν, όπως λέμε στη γλώσσα μας. Γι' αυτό «ακούσαντες οι παρ' αυτού εξήλθον», λέει, «κρατήσαι αυτόν· έλεγον γαρ ότι εξέστη», ότι τρελάθηκε. Αυτοί λοιπόν οι ίδιοι οι χωριανοί του είναι μάρτυρες και με τη συμπεριφορά των μας βεβαιώνουν ότι ο Χριστός μας ουδέποτε εξήλθε των ορίων της Ναζαρίτιδος. Περίπου δε τα ίδια αναφέρει και ο Ευαγγελιστής Ματθαίος

στο 13ο κεφάλαιό του, στίχος 53-58. Λέγει εκεί: «Και εγένετο, ότε ετέλεσεν ο Ιησούς τας παραβολάς ταύτας, μετήρεν εκείθεν. Και ελθών εις την πατρίδα αυτού, εδίδασκεν αυτούς εν τη συναγωγή αυτών, ώστε εκπλήττεσθαι αυτούς και λέγειν· Πόθεν τούτω η σοφία αύτη και αι δυνάμεις; Ουχ ούτός εστιν ο του τέκτονος υιός; Ουχί η μήτηρ αυτού λέγεται Μαριάμ; Και εσκανδαλίζοντο εν αυτώ. Και ουκ εποίησεν εκεί δυνάμεις πολλάς», δεν μπόρεσε να κάνει θαύματα πολλά, «διά την απιστίαν αυτών». Το συμπέρασμα λοιπόν τόσο εκ των λόγων του Ευαγγελιστού Μάρκου όσο και εκ των

του Ευαγγελιστού Ματθαίου είναι ότι, εάν ο Ιησούς είχε απουσιάσει εν τω μεταξύ στο εξωτερικό, στας Ινδίας, στην Ανατολή, που θέλουν ορισμένοι, δεν θα είχε καμιά θέση η απορία των συμπατριωτών του Ιουδαίων το «πόθεν τούτω ταύτα;». Ούτε, όπως προείπαμε, η απάντηση του Ιησού θα είχε θέση, που λέγει: «Ουκ έστι προφήτης άτιμος ει μη εν τη πατρίδι αυτού». Κακώς λοιπόν φαντάζονται μερικοί απλοϊκοί, μη ειδότες τας Γραφάς, ότι δήθεν οι Ευαγγελιστές παρασιωπούν τη ζωή του Ιησού από 12 ετών έως τριάκοντα. Άλλος ακόμη Ευαγγελιστής, ο Ιωάννης, μας παρέχει χωρία που μαρτυρούν επίσης ότι ο Χριστός δεν απεμακρύνθη της πατρίδος του. Διαβάζουμε έτσι, παραδείγματος χάριν, στο 7ο κεφάλαιό του, στίχος 14-15, τα εξής: «Ήδη δε της εορτής μεσούσης ανέβη ο Ιησούς εις το ιερόν και εδίδασκε. Και εθαύμαζον οι Ιουδαίοι λέγοντες· Πώς ούτος γράμματα οίδε μη μεμαθηκώς;» Δεν φαίνεται λοιπόν καθαρά εδώ ότι οι πατριώτες του εγνώριζαν ότι δεν έμαθε γράμματα; Και δεν είναι μια απόδειξη ο θαυμασμός των και η απορία των ότι δεν απεμακρύνθηκε από την κατοικία του καθόλου; Διότι αν απεμακρύνετο, και μάλιστα 18 ολόκληρα χρόνια, ως θέλουν οι διάφοροι αυτοί αρνητές και αμελέτητοι των Αγίων Γραφών, διά τι να θαυμάζουν τότε;

Γιατί να λέγουν ότι εγνώριζαν ότι είναι αγράμματος; Για να υποστηρίξουν λοιπόν ότι είναι αγράμματος, εγνώριζαν ότι δεν πήγε σχολείο. Εδώ θα θέλαμε να πούμε ότι ο Κύριος, αγαπητοί, όχι μόνο δεν πήγε σε ανώτερα σχολεία, πανεπιστήμια και λοιπά, αλλά ούτε για στοιχειώδη εκπαίδευση δεν πήγε. Και αυτό το γνώριζαν βέβαια οι χωριανοί του, οι Ναζαρηνοί, καλύτερα απ' όλους. Γι' αυτό και μένουν, όπως τα λέγαμε, με ανοιχτό το στόμα όταν ακούουν και αυτή τη διδασκαλία και βλέπουν και αυτά τα τέρατα και σημεία διά των χειρών Του, τα θαύματα δηλαδή που έκανε. Αλλά και αυτός ο Κύριος τούς διευκρινίζει την απορία τους και τους λέει τα εξής: «Η εμή διδαχή ουκ έστιν εμή, αλλά του πέμψαντός με». Δηλαδή,

απορείτε και σκανδαλίζεστε πώς ομιλώ, πώς κηρύττω, χωρίς να έχω πάει σχολείο, χωρίς να έχω μάθει γράμματα. Ε, μάθετε λοιπόν ότι αυτά που λέγω εγώ και κηρύττω είναι ουράνια και ουχί επίγεια. Και αν θέλετε να πράξετε το θέλημα αυτού που έστειλε εμένα, του Πατέρα μου δηλαδή, θα εννοήσετε ότι αληθινά σας λέγω, ότι η διδαχή μου είναι ουράνιος. Με δικά Του λόγια ο Κύριος αυτά τα είπε, αγαπητοί, ως εξής: «Εάν τις θέλη το θέλημα αυτού ποιείν», του Θεού Πατρός δηλαδή, «γνώσεται περί της διδαχής, πότερον εκ του Θεού εστιν ή εγώ απ' εμαυτού λαλώ». Έχει γραφεί στο ζ' 16. Συμπέρασμα λοιπόν όλων αυτών τόσων εξόχως...

Ευαγγελισμός, Ιωάννης και των λοιπών. Και ό,τι πει ότι ο Χριστός δεν έχει μακρύνσει τους Ναζαρέτους και διότι έχουν άμεθορ μόνο στην τη ζωή τους και σε δεύτερος σκανδαλίζονται, δυσπιστούν και τον απορρίπτουν, και όχι μόνο οι χωριανοί του αλλά και αυτοί οι λεγόμενοι αδελφοί του, «ουδέ γαρ οι αδελφοί αυτού επίστευον εις αυτόν», όπως διαβάζουμε στον Ιωάννη, ζ΄ 5. Εάν λοιπόν απουσίαζε έστω και για λίγο χρονικό διάστημα, όχι 18 χρόνια που λένε, και επανήλθε, τότε δεν είχε λόγο να βεβαιώνει ακροατέτου ότι δεν έμαθε γράμματα. Και η απάντηση του Κυρίου θα είχε θέση, δηλαδή ότι τα γράμματα τα έχει φέρει από τον ουρανό.

Δεν είναι εξηγιόν. Λοιπόν, μαρτυρίαι των τεσσάρων Ευαγγελιστών περί του δήθεν σοβαρού αυτού θέματος. Καθ’ ον χρόνον οι δήθεν καλώς πληροφορημένοι πολέμιοι του Ιησού βεβαιώνουν αβασανίστως στα σαλόνια, στα καφενεία, στις ταβέρνες ότι δήθεν τηρείται σιωπή στα Ευαγγέλια. Αυτά όμως είναι λόγια, όπως καταλαβαίνετε, χονδρών ανθρώπων. Και οι άνθρωποι αυτοί στο βάθος απορρίπτουν τη θεότητα του Ιησού, αλλά υπενθυμίζουμε σε αυτούς ότι ο Ιησούς δεν είναι Υιός της Μαρίας μόνον, αλλά είναι και Υιός του Θεού, και γι’ αυτό δεν είχε ανάγκη της ανθρωπίνης σοφίας ούτε της σατανικής τέχνης των Ινδών. Δεν ήταν ως φακίρης ο Χριστός μας, εκπαιδευθείς στο εξωτερικό, και έτσι ανέστη όπως ανίστανται οι φακίρηδες.

Θα ήθελα στο σημείο αυτό, πριν τελειώσω, να πω για όλους αυτούς οι οποίοι σκέφτονται κατά αυτήν την έννοια. Φακίρηδες, είναι αλήθεια, ότι θάπτονται και αυτοί, και ίσως και περισσότερες ώρες από τις 33 που ετάφη ο Χριστός μας, και ανίστανται, αλλά θάπτονται ζωντανοί. Είναι η διάκριση. Ας πεθάνει ένας φακίρης, ας του δοθεί και μια λογχιά στην πλευρά και να χυθεί το αίμα και το ύδωρ, ο ορός και το αίμα να χυθούν, και να ταφεί, και να δούμε: θα αναστηθεί; Αυτά είναι τα θέματα, τα αστεία όπως τα λέγαμε στην περίπτωση αυτή, διότι ο Χριστός μας απέθανε, ο Χριστός μας ετάφη.

Ο Χριστός μας απέθανε και εχύθηκε και το αίμα του όλο και ο ορός όλος. Διεπίστωσαν και οι εχθροί του αυτό το πράγμα, ότι απέθανε και ετάφη. «Και εμνήσθημεν», λέει, «ότι εκείνος ο πλάνος είπε έτι ζων», άρα είναι πεθαμένος. Δώσε μας φρουρά να σφραγίσουμε τον τάφο, να μην μας τον πάρουνε και γίνει η εσχάτη πλάνη χείρων της πρώτης. Άρα είναι θαμμένος, και σφράγισαν τον τάφο και φύλαξαν αυτόν μετά της κουστωδίας. Άρα και ο Χριστός δεν εκλάπη, αλλά ανέστη. Εις μάτην λοιπόν οι άνθρωποι, μη καταρτισμένοι, θα πιάνονται με αυτά τα θέματα, τα οποία είναι προς απώλειαν. Όσο ο Σειράχ λέγει, «πλανώμενος ανήρ το μη ειδέναι τας γραφάς, δεινώς δε πλανάται ο επιστάμενος και καταφρονών». Εύχομαι στον Άγιο Θεό να το καταλάβουμε αυτό το θέμα. Αμήν. Σας ευχαριστώ.

Θα απασχολήσω την αγάπη σας με κάτι στο οποίο δεν έχουμε ως επί το πλείστον ορθή γνώμη και ζημιώνουμε πολύ. Αυτό είναι το θέμα της βλασφημίας. Όπως ξέρετε κι εσείς, πρόκειται για μια κακή συνήθεια, η οποία δυστυχώς δεν διαφωτίζεται όσο πρέπει ή καθόλου, τολμώ να πω. Εκτός του ελέγχου που κάνουν οι πνευματικοί όταν φτάσει στην εξομολόγηση αυτή η αμαρτία, γενικότερα δεν γίνεται σημαντικός διαφωτισμός, μάλλον όχι δυναμικός, για να εκλείψει αυτή η μεγάλη αμαρτία και ταυτόχρονα η μεγάλη κατάρα από τον άνθρωπο. Διότι η βλασφημία, όπως λέει ο Μέγας Βασίλειος, δεν είναι παράβαση σε έναν νόμο, αλλά σε αυτόν τον Θεό. Δευτέρα Παρουσία, Ευαγγελισμός,

να περιμένει αυτόν που θα βλασφημήσει. Και σηκώνεται το ερώτημα: γιατί άραγε το άφησε, η βλασφημία, διάφορες περιπτώσεις; Εφόσον δεν υπάρχει κανόνας που βλασφημεί, γιατί να μην βλασφημώ; Δεν είναι εκεί το θέμα. Ο Θεός ουδέποτε ήθελε να φανταστεί ότι θα βρεθεί πλάσμα του να τον βλασφημήσει, ώστε να φτιάξει ανάλογο κανόνα. Είναι σαν να μας λέγει: «Ουδέποτε αυτό το περίμενα, γι’ αυτό και δεν επήρα και θέση εναντίον». Τι γράφει; Να μη φονεύετε τον άλλο. Τι γράφει; Να μην κλέβετε τον άλλο. Τι γράφει; Να μην...

χαίρετε, να μην πορνεύετε, να μην βλάπτετε τον άλλον. Τον εαυτό μου τον άφησα εκτεθειμένον, με τη σκέψη ότι θα με εσεβόσαστε. Δεν το περίμενα ποτέ. Ενδιαφέρθηκα να καλύψω εσάς και άφησα εκτεθειμένον τον εαυτόν μου. Γιατί ο Θεός δεν κινδυνεύει ποτέ, όπως καταλαβαίνετε, από την κακή αγγέλικα μας και από τις βλασφημίες μας. Γιατί κι αυτός ακόμη που βλασφημεί τον Θεό και λοιπά, τον Χριστό, τη Θεοτόκο, είναι σαν να πετάει μια σαΐτα στο ύψος και του έρχεται στο κεφάλι. Είναι σαν να φτύνει τον ήλιο και του έρχονται τα ροχάλια στο πρόσωπό του. Και ο Θεός ούτε υβρίζεται, ούτε βλασφημείται, ούτε μολύνεται, ούτε λερώνεται. Εγώ δεν περπατώ, είναι ένα ελευθερίσιο αυτό. Είστε ξαναφθούν στον ίδιο και

θα είναι η απάντηση. Το πολύ-πολύ τα σάλια σου και τα ροχάλα σου να έρθουν στο κεφάλι σου. Τίποτε παραπάνω δεν πρόκειται να γίνει. Ποτέ δεν το περίμενε ο Θεός και το έδειξε με αυτή του τη χειρονομία, ότι δεν έφτιαξε κανόνα, δεν έβαλε επιτίμιο για τους ανθρώπους που επρόκειτο να βλασφημήσουν. Δεν ξέρω αν σας έχει, επαναλαμβάνω, απασχολήσει αυτό το θέμα και αν έχετε εγγύσει να βρείτε ποιος είναι ο πρώτος βλάσφημος, ποιος πρωτοβλασφήμησε. Θα το βρείτε στην Έξοδο, όταν ακόμη ο Μωυσής οδηγεί τον λαό τον Ισραηλιτικό διαμέσου της θαλάσσης προς τη γη της Επαγγελίας.

Ένας υιός μιας Αιγυπτίας και πατέρα Εβραίου ήταν ο πρώτος που βλασφήμησε τον Θεό, και όταν το άκουσαν οι άλλοι έμειναν ενεοί, άναυδοι που λέμε. Έσπευσαν αμέσως να το πούνε στον Μωυσή. Ο Μωυσής άφησε, νομοθετήθηκε και έγινε αμέσως ερώτημα του Μωυσέως να κάνει εν προκειμένω, και προσευχήθηκε εις τον Θεόν, ώστε να του πει ο Θεός τι να κάνει με τον άνθρωπον αυτόν ο οποίος τον βλασφημεί. Ποια η ποινή; Το ξέρετε: του λιθοβολισμού. Ελιθοβολήθη ο πρώτος βλάσφημος, εφονεύθη, έφυγε από τη μέση το μίασμα αυτό. Σας ευχαριστώ.

οποίο εξόργισε το πρώτο να βλασφημήσει τον Θεό. Ξέρετε, οι παλαιοί διασκέψεις όχι μόνο δεν βλασφημούσαν το όνομα του Θεού, αλλά ούτε καν το πιάναν το όνομα του Θεού στο στόμα τους. Δεν τον έλεγαν Θεό, τον έλεγαν Ευλογητό, το όνομα του Ευλογητού. Δεν τον έλεγαν Θεό και τη βλασφημία τη λέγανε ευλογία. «Ευλόγησε τον Θεό», που σημαίνει βλασφήμησε τον Θεό. Δεν καταδέχεται καν η Γραφή να τονίσει, να γράψει βλασφημία κατά τιμή, κατά εμού, κατά του βασιλέως, κατά του Προέδρου της Δημοκρατίας, κατά του Πωλού. Και όσα και τα μονοπάτια, όσα να διευκολύνει τον άνθρωπο. Εμείς βέβαια εσείς δεν τα έχουμε στο παιδό, αυτά τα πράγματα. Μα τον Θεό. Πώς το βγαίνεις αυτό, μα τον Θεό.

Θέμα που δυστυχώς... συναντάται και έχει ανάγκη αντιμετωπίσεως. Το βρίσκουμε μέσα στο σπίτι, το βρίσκουμε στην αγορά, το βρίσκουμε στο καφενείο, το βρίσκουμε στον δρόμο, το βρίσκουμε στο σχολείο, το βρίσκουμε στη Βουλή, το βρίσκουμε και πολλές φορές μέσα στην εκκλησία. Οι κούστοι άνθρωποι να φέρουν στον διάβολο άλλους ανθρώπους μέσα στην εκκλησία. Είναι μια αμαρτία που έχει ανεβεί όλα τα σκαλοπάτια και έχει κατεβεί όλα τα υπόλοιπα. Όπου και να ζητήσεις θα βρεις βρώμικη βλασφημία. Να πάτε σε κτιζόμενες πολυκατοικίες, δεν είναι που πρέπει να γίνουν 500 αγιασμοί για να μπει άνθρωπος μέσα. Κάθε τούβλο και μια Παναγία. Κάθε νησιά και ένας πληθός. Εκτός βέβαια ορισμένων, που είναι απολύτως το μικρό.

οι οποίοι προσέχουν και κάθε τι που κάνουν είναι ευλογημένο από τον Θεό δι’ αυτόν. Τώρα, αν εξεταστεί το θέμα, ανθρωπίνως να το πάρουμε, εσκέφτεσαι, άνθρωπε, τι λες; Βλασφημείς την Παναγία και τι δουλειά λες να κάνεις στην Παναγία; Αυτοί που αν σου λέγανε για τη γυναίκα σου, θα τους πέταγες τα μυαλά τους. Αν σου λέγανε να το κάνουν στην αδερφή σου, θα τους πέταγες τα μυαλά τους. Εσύ τολμάς να το πεις για την Παναγία! Για σκέψου, για έλεγξε τα λάθη. Τι λες να κάνεις στον Χριστό, τι λες να κάνεις στον Θεό, τι λες να κάνεις στον Τίμιο Σταυρό, τι λες να φας τα γα και τα γα και τα γα. Τι είναι αυτά; Πώς τολμάς;

Να είσαι παράφρων, πρέπει να είσαι τρελός.

Μιλείς με το στόμα ανοιχτό. Άλλο, αυτή είναι η μακροθυμία του. Σε περιμένει να μετανοήσεις και να το κλείσεις, να το σφραγίσεις, να δαγκώσεις τη γλώσσα σου. Και ακόμη το χειρότερο είναι το εξής: εάν ακουστεί έξω στην αγορά να βλασφημείται ο Θεός, ο Χριστός, η Παναγία, οι Άγιοι, δεν ιδρώνει το αυτί. Και πολύ-πολύ καμιά γυναίκα να πει «να σου βγάλει τα μάτια», ευχή κι αυτή. Αν βλασφημηθεί όμως ο Πρωθυπουργός, αν βλασφημηθεί ο Βασιλεύς, ο πρόεδρος της κυβερνήσεως, δεν ξέρω ποιος είναι, θα πάει μέσα. Θα τον δέσει ο αστυνομικός και θα τον πάει μέσα. Βάλει λόγο, θα δώσουν οι εντεταλμένοι τον νόμο, διότι υπάρχει και νόμος,

ο οποίος απαγορεύει πολλά σημεία και θα έπρεπε όχι εκτίσου να είναι στην περιφορά. Όσο διαφέρει ο άνθρωπος, οσοδήποτε αξιωματούχος και αν είναι στον κόσμο, του Θεού, έτσι θα πρέπει να είναι και η ενέργεια γύρω από την υπόθεση αυτή. Υπάρχουν νόμοι στο κράτος κατά της βλασφημίας, όμως δεν εφαρμόζονται. Και αυτοί είναι εντεταλμένοι να εφαρμόζουν τον νόμο και αυτοί βλασφημούν καπηλικότατα, και αστυνομικοί βλασφημούν καπηλικότατα, και οι χωροφύλακες, και οι πρόεδροι, και οι πάντες του βασιλείου καπηλικότατα. Εκτός βέβαια πάντοτε ορισμένων· υπάρχουν και οι εξαιρέσεις, οι ευλογημένες εξαιρέσεις. Όμως οι περισσότεροι τους νόμους αυτούς τους καταπατούν, αδιαφορώντας και για τον Ουρανό και για τη Θεοτόκο. Δεν ξέρω τώρα εάν είμαι κατάλληλος να προσέξει. Συγκεκριμένα θα ήθελα εδώ, στο σημείο αυτό, να διαφωτίσω...

λεπτομέρεια περί βλασφημίας, η οποία διά κωφίας μάλλον κατορθώνει ο σατανάς να περνάει απαρατήρητη, και είναι ένα θέμα που δεν το έχουν πιάσει και πολλοί πνευματικοί ακόμα. Ακούς μια μάνα και στέλνει στον διάβολο το παιδί της. Ακούς έναν πατέρα και στέλνει στον διάβολο το παιδί του. Ακούς έναν τεχνίτη και στέλνει στον διάβολο τον τεχνίτη του, τον μικρότερον. Ακούς κάποιον άλλο και στέλνει στον διάβολο το ζώο. Στον διάβολο τη γυναίκα σου, τη μητέρα σου, τον πατέρα σου, τον αδερφό σου. Και φτάνουμε τώρα κάποτε στην εξομολόγηση. Και ο πάτερ, με τη σειρά του, ρωτάει: «Μήπως βλασφημείς; Κόρη μου, μήπως βλασφημείς; Κυρία μου;» «Όχι, πάτερ μου. Πάλι μια φορά τον εξαποδώ εδώ», λέει. Δεν βλασφημείς; Καλά, αυτό είναι κακό, δεν πρέπει να το κάνεις, να το κόψεις. Δεν είσαι τιμωρό ή είσαι τιμωρό, σου βάζω έναν κανόνα, δεν ξέρω τι. Γιατί εδώ είναι η πλάνη: ότι άμα βλασφημείς τον Χριστό, είσαι ένοχος. Αν βλασφημείς την Παναγία, είσαι ένοχος. Αν βλασφημείς τον Τίμιο Σταυρό, είσαι ένοχος. Αν βλασφημείς τον Θεό, είσαι ένοχος. Αν στείλεις τον άλλο στον διάβολο, δεν είναι τόσο ένοχο. Ξέρεις τι είναι εκείνος που στέλνει τον άλλον στον διάβολο; Ο υπηρέτης του διαβόλου, πράκτορας του σατανά, και εύχεται να φύγει το παιδί του, το βαφτισμένο του

του Χριστού το μέλος, για να το πάρει ο διάβολος! Πρέπει τότε να μειωθεί κατά ένα πρόσωπο η Βασιλεία του Θεού και να αυξηθεί η Βασιλεία του Διαβόλου! Δεν το έχουμε προσέξει! Είμαι πράκτορας του σατανά! Και κοιτάζει με τις ευχές του να αυξηθεί η Βασιλεία του Διαβόλου! Θεού. Πώς τον στέλνεις στον διάβολο; Πού δεν θα φύγει αυτός να πάει στον διάβολο; Πρώτα θα φύγει από τη Βασιλεία του Θεού και θα πάει στη Βασιλεία του Διαβόλου. Κατά συνέπεια, δε βλασφημείς όταν λες τον διάβολο; Δε βλασφημείς; Ε, μάθε το από μένα τον γέρο: ε, τον Χριστό βλασφημείς.

Θα τον αναστήσει η Βασιλεία του, με το παιδί μου, με τη γυναίκα μου, με τον άντρα μου, με την αδερφή μου, με τη διεθνή μου. Του εύχεσαι τον σατανά, δεν βλασφημάς. Τον έψα πολλών, λέγω. Του εύχεσαι να γίνει. Και τι γίνεται τότε; Γιατί ο Χριστός ήρθε στον κόσμο, μπορείτε να μου πείτε; Μήπως ήρθε για να πάρει τον άνθρωπο από τον σατανά, εκεί που τον στέλνεις; Δεν ήρθε να καταργήσει τα έργα του διαβόλου; Δεν ήρθε να δέσει τον δυνατόν και να του πάρει τους ανθρώπους; Και πήγε στον Άδη ακόμη και τους σύρει από εκεί, και εκεί έρχεσαι τώρα να πάνε στον διάβολο. Τι ήταν λοιπόν η διαφορά τόση; Πού είναι η Μεγάλη Παρασκευή; Πού είναι ο Σταυρός; Πού είναι η ρομφαία της Παναγίας που πέρασε την καρδιά της; Πού είναι ο Χριστός που θυσιάζεται; Πού είναι ο Πατήρ που τον έστειλε να

πάνε στον διάβολο όλα αυτά, και να πάνε εκεί οι άνθρωποι; Θα γκρεμίζει ο άνθρωπος μονοκοντυλιά όλα αυτά. Αν βλασφημώ τον Χριστό, βλασφημώ τον Χριστό. Αν στέλνω τον άλλον στον διάβολο, κόβω Χριστό, Μεγάλη Παρασκευή, είναι ο Σταυρός, Παναγία, αίματος ένας κοινός τύπος. Φτιάξτε τα, αγάπη σας, γέννησης, σηκώστε τα. Αν δεν είναι σωστά, πετάξτε τα μου πίσω. Αν είναι σωστά, φτιάξτε και φτιάξτε την μπλόκα. Εξομολογηθείτε, αν τυχόν έχετε μιλήσει κατά κάποιων τρόπων, θέσεων, εναντίον ανθρώπου και της ολοκλήρου ενσάρκου οικονομίας του Θεού. Ο άνθρωπος που θέλει τον άλλον στον διάβολο κάνει τον Γολγοθά ολόκληρο και τον γκρεμίζει κάτω και τον ποδοπατάει. Με διαφέρει η επανευθερία.

Γέννησης της Θεοτόκου, Δευτέρα Παρουσία, Αγία Γραφή, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Αντίχριστος, Ευαγγέλιο, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Αγία Γραφή, Ανοίξης της Θεοτόκου, Δευτέρα Παρουσία, Ανάσταση, Αγία Γραφή, Ευαγγελισμός, Αγία Γραφή, Ανοίξης της Θεοτόκου, Δευτέρα Αγία Γραφή, Παρουσία, να παρουσιάζεται και αυτός. Τον έχεις από δω. Λέω καμιά φορά: «Πάτερ μου, εάν βλασφημήσεις τον Χριστό και σου βάλει δυο χρόνια, όταν στείλεις τον άλλο στον διάβολο θα σου βάλει 40 χρόνια και της φανατίου κλίνους δεν θα ξανασυγχωρείς όταν πεθαίνεις. Στην φοράγη τότε θα συγχωρείς». Έτσι έχουν τα πράγματα, έτσι έχουν τα φαινόμενα. Άλλη επίσης...

πέφτουνε με άλλο τρόπο. «Ας τον κόρακα», θα πω. Ποιος είναι ο κόρακας; Εγώ δεν λέω τίποτα. Ούτε «ας τον εξαποδώ». Τον κόρακα λέω καμιά φορά. Ποια έχει να γίνει; Το τι; Κόρακας και εκείνη; Είναι ο διάβολος ο κόρακας; Είναι άγγελος ο κόρακας; Γιατί τον θέλεις τον Χριστό; Γιατί τον θέλεις τον κόρακα; Γιατί δεν τον ευλογείς στην αλήθεια από εδώ; Γιατί και μένουν αυτά και τα κρατάει αυτός, και όταν αύριο πάνε στην γηγαριά θα δείτε να εφτάνονται φορτωμένοι και να βάζουν στην γηγαριά να μας τους πάρουν από εδώ. Γιατί αυτά ουδέποτε έφτασαν σε εξομολόγηση. Και κάθε τι κακό, είτε εν γνώσει είτε εν αγνοία,

το οποίο δεν έφτασε στην εξομολόγηση, το κρατάει αυτός και το καταθέτει. Τώρα, αν ήταν δυνατόν, με αυτά που λέγω, να με κάνουν ένα δισεκατομμύριο κομμάτια, να με διαλύσει, να μη φανώ πουθενά. Διότι του αποκαλύπτω την πανουργία του. Τον ξεσκεπάζω. Και τον δίνω στους ανθρώπους να καταλάβουν. Έχουν μια πλάνη που απαιώνω, την έχουν αφήσει και καλυμμένη, είτε κατά ρασίσκο, είτε στρασινή, είτε «στον διάβολο φύγε», είτε, είτε, είτε, είτε. Αυτά είναι όλα που τον άνθρωπο τον προδιαθέτουν ευπροοιμίου για την κόλαση. Εύχομαι από τα στόματά σας πάντοτε να βγαίνουν ευχές.

Δοκιμάστε, αν θέλετε να δείτε, να δείτε την πανουργία. Πολλές φορές, άμα κόψετε τη βλασφημία, μέσα στον ύπνο θα σας έρθει να σας βάζει να βλασφημήσετε, μέσα στον ύπνο σας. Με το τσιφλίκι που δείχνουν, αγία μου, χωρίς να μην κάνω τέτοια πράγματα.

Ανάληψης της Θεοτόκου, Βασιλεία των Ουρανών, Γέννησης της Θεοτόκου, Ευαγγέλιο, Ευαγγελίες, Ευαγγελίες, Ευαγγελίες, Ευαγγελισμός, Θεοτόκου, Θεοτόκου, της, της, της Θεοτόκου, Ευαγγελίες Θεοτόκου, της Ευαγγελίες της Θεοτόκου, Έχετε προσέξει; Σκεφτείτε, αν δεν έχετε προσέξει. Γιατί βλασφημείς; «Νιώθω», λέγει, «μια ανακούφιση».

Βλασφημεί ο άνθρωπος, νιώθει μια ανακούφιση. Λίγο νωρίτερα τι ένιωθε; Ένα πράγμα να τον πνίγει, ένα πράγμα να τον δαιμονίζει. Και μόλις βλαστήμησε τον Χριστό, ξέρω εγώ, ή έφερε κάποιον στον διάβολο που τον πείραζε, ηρέμησε. Γιατί; Ο σατανάς γι' αυτό σε πίεζε, να σε βάλει να βλαστημήσεις. Εφόσον βλαστήμησες, έγραψε, πήρε το χαρτί και έφυγε. Τώρα σε άφησε, ηρέμησες. Ώστε πρέπει να βλαστημήσεις τον Χριστό, να στείλεις το αντικείμενο των ζώων, των συνανθρώπων σου, των αδερφών σου και ρωγώ το είναι σου, να το στείλεις στον διάβολο για να ησυχάσεις; Δεν είναι προτιμότερο να παλέψεις και να του πεις «πίσω μου, σατανά, δεν θα το πω, στην ευχή του Θεού να πας»; Αλλά πού; Διότι όταν ο άνθρωπος αγωνιστεί, τότε και αυτός θα δει.

Γέννησις της Θεοτόκου, Διάδοχος Φωτικής, Ευαγγελισμός, Ευαγγέλιο, Ευαγγελισμός, Εν προκειμένω, μια και ο Θεός επέτρεψε να βρεθώ σε τα κτήρια, να σας πω τα λόγια αυτά, να πάρετε κάποια θέση. Κι άλλους κι εσείς να διαφωτίσετε ό,τι είναι το θέμα. Γιατί οι άνθρωποι δεν έχουν κατατοπιστεί. Αν και να έχουν, πρέπει να διαφωτιστούν αυτές τις λεπτομέρειες. Και είναι παράλογο. Έχω να σας πω ένα απλό παράδειγμα. Βλέπετε στον δρόμο κάποιον που κάτι είχε πάθει στο κινητό του.

Τα φέρνω εμπρός. Άλλα βοήθεια και λοιπά, το έχω σχεδιασμένο με την πατρίδα. Αυτή η στροφή, Θεέ μου, πώς, Θεέ μου, να βρω έναν τρόπο να τον ισοπαλώσω, μέχρι που να φτάσω στην πόλη, να μην πάω με τα πόδια ή να μη μείνω εδώ απόψε και ξυλιάσω μέσα στο χιόνι, και να παρακαλέσω την Παναγία. «Παναγία μου, πώς, Θεέ μου, πώς, Θεέ μου, μπορούμε να κάνουμε εδώ την πρακτική αυτοκίνηση;» Και μερικοί, ο παράφρων άνθρωπος, θα κόψουν τη θεωρία τους και θα τους δουλέψει. Γιατί όλα αυτά τα άγια πρόσωπα μας βοηθούν. Πολλοί άνθρωποι που έχουν καλή αρχή, φεύγουν, κάνουν τον σταυρό τους, βάζουν μπρος το αυτοκίνητό τους, σταυρώνουν τον δρόμο μπροστά, να πάνε με το καλό. Και πολλές φορές τους πηγαίνει κάτω στον δρόμο από την ανάποδη και πώς δεν έπρεπε να μην βρεθεί. Ούτε βέβαια από αυτούς που βλέπεις ότι βγαίνουν με τσόι και λένε οι άλλοι «Άγιος είσαι, άγιος είσαι».

Άγιος είναι και τον βλαστήμησε τον Άγιο όταν έφυγε, τον βλαστήμησε την Παναγία όταν έφυγε, ούτε ήταν διατεθειμένος και τον ευβότησε και τον ευθύνασε σε αυτήν την περίπτωση. Θυμούμαι μια λεπτομέρεια ενός φίλου μου που ήρθε στο Μαρούσι, στην Αθήνα. Δεν είναι οικογενειάρχης άνθρωπος, αλλά πιστός άνθρωπος, και είναι σοφέρ και κουβαλάει μάρμαρα από ό,τι δεν τέλει. Σε ένα Φιατάκι οκτώ τόνων βάζει δέκα-δώδεκα τόνους και τους κατεβάζει από την Πεντέλη μέσα σ' αυτές τις στροφές και τους φέρνει στα Σεπόλια. Μία μέρα μού λέει λοιπόν το εξής: «Αχ, πατήρ Δημήτρη, πώς με φύλαξε ο Θεός! Ξεκίνησα στις έντεκα η ώρα από την Πεντέλη, με δώδεκα τόνους. Όταν έφτασα μέσα στην αυλή του μαρμαρά του...»

«Έκαμα και τις ανάλογες στροφές μέσα εκεί και κόλλησα», μου λέει, «πίσω και εστάθηκα». «Εστάθηκα. Μόλις εστάθηκα, που πλέον οι γερανοί θα έφερναν τα μάρμαρα, σαν ογκόλιθοι μεγάλοι, εκεί», μου λέει, «ραπ, έσπασε η μπάρα. Που αυτό», μου λέει, «αν γινόταν λίγο παραπάνω, όταν ήρθε, όταν έκανε στροφή, δεν έσπαγε. Τώρα που σταμάτησε, έσπασε». Ε, θα πούμε, τι ήτανε; Θα πούμε σύμπτωση; Τι ήτανε; Ναι, αλλά ό,τι να συμβεί, ούτε στον διάβολο θα στείλει το εργαλείο του αυτό, γιατί είναι πολύτιμο, είναι η ζωή του, ούτε βλαστήμησε την Παναγία και τον Χριστό. Είναι, λέγω, παράλογο αυτό που κάνουμε πολλές φορές. «Μα, στα νεύρα μου». Ποιος είναι αυτός που σε νευρώνει; Ή θα είσαι σε μια δύσκολη στιγμή, πρέπει να κρατήσεις την ακεραιότητά σου,

τη ψυχραιμία σου, για να σκεφτείς σωστά πώς πρέπει να ενεργήσεις. Αν θυμώσεις, αν ανάψεις, φουρτουνιάσεις, θα κάνεις τρελά πράγματα. Ένας νευριασμένος, λογικά πράγματα; Διότι και ο θυμός είναι μια μέθη. Από την άλλη πλευρά, ακούμε πολλές φορές ανθρώπους να μετανιώνουν για χρόνια πολλά γι' αυτά που έκαναν σε λεπτό θυμού επάνω, διότι ο σατανάς έχει μεταλέξει αυτή τη μέθη του θυμού του σατανικής. Αφετέρου, έκαμε και ένα ανοιχτούργημα. Σκότωσε κάποιον, κοίταξε κάποιον. Δεν ξέρω πώς η Βέριας Πέρκης αναναλωτερώθηκε, λοιπά, και ντρέπεται πάντοτε γι' αυτή τη στιγμή. Και κατηγορεί τον θυμό. Και κατηγορεί τον θυμό. Κατηγορεί τον Νεαστόριξη, ο οποίος είχε χρησιμοποιήσει τον διάβολο του Πούση και είχε χρησιμοποιήσει τον Ζαμίδη κατά τέτοια έννοια και σου παρουσιάζει την πολιτική ολίσθηση. Βλαστήμησα τον Θεό, να τα πείτε. Βλαστήμησα την Παναγία, να τα πείτε, και τόσο, λέει, να ανακουφιστείτε.

Δευτέρα Παρουσία, Διάδοχος Φωτικής, Ευαγγελισμός, Αν, τυχόν, είτε εν γνώσει είτε εν αγνοία, ή έχετε βλασφημήσει ή έχετε καταραστεί, κοινοποιήστε τις λεπτομέρειες όσο είναι δυνατόν. Διότι, όταν ο άνθρωπος τα μαζέψει και φτάσει στην εξομολόγηση, δεν κάνει τίποτα άλλο ή μη να κατεδαφίσει

που ο σατανάς έκτιζε και πρέπει να αρχίσει ξανά από την αρχή. Είναι άνθρωποι μεταξύ μας οι οποίοι έχουν πολλά χρόνια να εξομολογηθούν. Όλα να θυμηθούν τι έχουν πει, τι έχουν κάνει, όχι μόνο να πω απόψε βλασφημία, αλλά και πολλά πράγματα. Τα σωματικά τα προσέχουν από κοντά, τα ελέγχουν, τα θέματα της υγείας των, κάνουν check-up ετησίως και λοιπά, και καλώς κάνουν. Τα πνευματικά τα έχουν αφήσει χαλαρά, σαν να μη συμβαίνει τίποτα, και αύριο αναζητούν και λένε «εγώ δεν σκότωσα κανέναν, δεν χρειάζομαι τον πνευματικό». Και αν ήταν δυνατόν να παρουσιαστεί το ψυχογράφημα, όχι το καρδιογράφημα, το ψυχογράφημα ενός εκάστου ανθρώπου για μια μέρα μόνο, με βάση βέβαια τον νόμο του Θεού, όχι της φιλενάδας, του φίλου, του ανδρούλη, της γυναικούλας, με τον νόμο του Θεού. Γιατί δεν θα κριθούμε, όπως σας είπα την πρώτη βραδιά, από το τι λένε οι συγγενείς μας. Όπως μου έλεγε μια γνωστή μου κυρία, πέθανε ο άντρας από καρκίνο προ ημερών και πάλευαν χρόνια να επιστρέψει. Λέγω στο τέλος, όταν προχθές το έμαθα, «Δόξα τω Θεώ», λέω, «πώς έφυγε; Εξομολογήθηκε;» Λοιπά. «Όχι», μου λέει, «Δημήτρη μου, δεν εξομολογήθηκε, αλλά ήτανε», μου λέει, «καλός άνθρωπος. Όμως ξέρεις πόσος κόσμος ήταν στην κηδεία του;» Στην κηδεία του ήσανε. Και εκεί τώρα που είναι πόσοι είναι; Παρά τα χρόνια ζωής, τον είπα χρόνια ζωής, πατάκι, πατάκι, πορεία μικρή. Ευχαριστώ.

Τον θυμηθεί αυτός ο άνθρωπος και ξεμάθελε. Πάντα έρχονται από κοντά και θα απαντήσει το έλεος του Θεού. Από εκεί και κάτω τι θα κάνει αυτός; Τότε τον βοηθήσανε στον υφέρον και ήταν τα μνημόσυνα και ήταν προσφορές και ήταν εφτά που προσφέρει η Εκκλησία μας, και είχε χρησιμοποιήσει με τον τρόπο του έργα του για τον εαυτόν του. Υπότιτλος. Πάτε εδώ λοιπόν, αυτονοήτως, παρακαλέστε τον Θεό και πάτε χοντρικά-χοντρικά, αν είσαστε ενός της συμβούλου της μίας ή, παραδείγματος, κι αυτός ή άλλο. Και αυτός, όταν δει την πρόθεσή σας, ότι εσείς αυτά που βλέπετε για την ώρα πάτε να τα βγάλετε, αν δεν τα θέλετε, θα σας βοηθήσει έπειτα η χάρη του Πνεύματος του Αγίου και θα σας υπενθυμίσει και τα άλλα τα οποία δεν ενθυμείστε λόγω πλήθους.

Υιοί του Θεού μόνο τακτοποιούν αυτές τις υποθέσεις. Τακτοποιεί ο άνθρωπος και θα τον βοηθήσει τότε, τον άνθρωπο, να προλάβει και να τακτοποιήσει τα υπόλοιπα. Αυτά είχα να πω αναφορικώς με τη βλασφημία.