First Sunday (from Saint Nektarios)

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

You know, for most of us, tonight’s gathering is something new. God has granted us the opportunity to speak from this platform for many years—twenty-four full years, to be precise.

The time of our sojourn in this world is short—very short indeed—and we must make good use of it. The Kingdom of Heaven suffers violence, and the violent take it by force. We cannot afford to waste time.

Those who have begun still have a long way to go, while those who have not begun have already let a great deal of time slip away. If we have even another minute... I thought that, since this hall is available on Sundays, we might add one more talk for you to the other efforts we make during the week.

We could offer whatever else we can for the further instruction of some, and perhaps also as a new beginning for others. So tonight’s lesson is the first gathering of its kind. I therefore ask for your prayers as well, because whenever you hear the word of God being preached publicly, you should know that Satan will fight against it. Yet the prayers of the faithful will overcome the obstacles.

Many complain that there are no speakers. But how many have ever prayed for God to raise up laborers for His vineyard? And have they ever prayed that the grace of the Holy Spirit would guard those laborers who already exist?

Have they prayed that, if there are not enough, God will raise up new ones who will rightly divide the word of truth and speak to people’s hearts, not merely to their intellects? They have not. How, then, can we demand an accounting and say that the word of God is absent? We have a responsibility. It is not only the speaker who matters, but the listener as well. And when God sends speakers, He sends them not for their own sake, but for the sake of their listeners: on the one hand, to minister to them, and on the other, to leave them without excuse. Clouds are not sent or laden by God for their own sake, but for those who will be benefited by the gentle showers they bring.

I would like you to take part in this gathering, and in every other gathering where people speak for the glory of God and for the illumination of others. Consider it your duty to support them with your prayers. For if the Apostle Paul asked for the prayers of the people of his day, think how much more we need them, since we fall so far short of that spiritual giant.

I do not know why it happened this way. Was it coincidence? There is no coincidence, no luck, and no mere chance, but always the blessing of God. We are beginning today; we did not begin last Sunday, nor are we beginning next Sunday. I would like to make use of this fact as well and ask, together with your prayers, for the prayers of the holy hierarch Saint Nektarios, Bishop of Pentapolis and Wonderworker, whose grace we Orthodox venerated today. And I would ask for more than this: may this exceptional Saint stand beside us in this work, since we place him at the foundation of our protection. I am certain from the outset that he will help us.

He has never refused anyone. So, as an expression of honor and gratitude, let us begin tonight with this person and take him as our subject: Saint Nektarios—his life, his manner of living, and all that follows from his story. Many people call blessed those who lived in the days of our Christ, who heard Him directly and saw His miracles. They especially call the Apostle Thomas blessed, because in his disbelief he found the Lord’s side into which he could put his finger, so that he might cease being unbelieving and become believing. But why do you call him blessed? Are we living in a different age?

Do we not have sides of Christ today into which we can put our finger? What are the Saints? What are miracles, holy relics, and holy icons that work wonders? Are these not sides of our Christ that can be touched—signs that remain for everyone of little faith, for unbelievers, and for the indifferent, so that they may bring them some spiritual benefit? Must I travel to Capernaum to encounter Christ working miracles? Do I not see His Saint working miracles on Aegina? I go there; I touch him, I see him before me, and I put my finger there. Or do you imagine that it is the Saint himself who works the miracle? The Saint does not work miracles by his own power; Christ works through the Saint.

Does the Theotokos work miracles by her own power? It is Christ who works through the Theotokos. Not a single leaf can move unless Christ gives His consent. Let all the Saints, the Theotokos, and the Angels cast themselves down in supplication—if the Lord does not give His consent, nothing will happen. The heterodox, and even some among us who are ignorant, have misunderstood this truth about Orthodoxy and the Saints. No Saint works miracles by his own power. Therefore, glory, honor, veneration, and worship belong to Christ. Even all the prayers addressed to a Saint are carried by that Saint to Christ. What, for example, does the beautiful dismissal hymn of Saint Spyridon say? ‘Glory to Him who has glorified you—’

‘—Christ; glory to Him who has made you wondrous; glory to Him who, through you, brings healing to all.’ Abundant glory, honor, and worship belong to our Lord Jesus Christ. And so, at least throughout Greece, there are countless such sides of Christ into which a person may put his finger and cease being unbelieving, but believing. One of these sides—and a remarkable one—is the side called Saint Nektarios. A person can go to him and see that beyond what we see, hear, touch, and smell, other realities truly exist.

When you reach the point of imploring the Saint, the Saint, through the divine uncreated energies at work in him, overcomes the laws of nature. When everyone has signed the case off and is waiting for the inevitable to unfold, everything is overturned: the sick person rises and goes home. Where God wills, the order of nature is overcome. Does that tell us nothing?

Our age has need of this, because people have shifted the basis of their faith. They no longer make it depend upon hearing, but upon sight, even though faith comes by hearing. ‘Go therefore and make disciples of all nations’; and those who hear, believe, act, are baptized, and so forth, will be saved.

Faith comes by hearing. But people in our time demand faith through sight: ‘Unless I see, I will not believe.’ Yet this argument is absurd, because once you see, it is no longer faith; it is knowledge. And Christ does not reward mere knowledge, because knowledge allows a person to retain his ego. Christ asks you to believe in what you do not see. Then you lay down the ego.

The Apostle Paul gives us the definition of faith:

it is ‘the evidence of things not seen.’ I hold something without seeing it, and yet I truly hold it. I hold it: that is faith. But faith presupposes that we lay down the ego, and we are unwilling to do so. We therefore try to grasp God, the things of God, and these supernatural realities through knowledge. Saint Nektarios resolves these difficulties, if only a person is willing to study them deeply. And, as I said, he is not the only such Saint in Greece; he was simply added more recently. There are other beacons from much earlier times, and other sides of Christ that have been present for centuries, beginning with Saint Spyridon. Saint Nektarios is not the only Saint in Greece who, through what we can see, can give a person assurance concerning these matters.

Consider this fact: there are five holy relics in the Ionian Islands. I say this for those who know of only three. The ordinary Christian knows of Saint Spyridon on Corfu, Saint Gerasimos on Kefalonia, and Saint Dionysios on Zakynthos. But that is not the whole story. There are two holy relics on Corfu. There is also the relic of Saint Theodora the Empress, in the church of the Metropolitan Theotokos. Saint Spyridon is the patron Saint of the city, while the church of the Most Holy Theotokos is the cathedral. The relic of Saint Theodora is also kept there, making two relics. The same muleteer transported them after Constantinople, the Queen of Cities, fell. With a mule, he carried them down to Thessaloniki, then to Epirus, from there to Igoumenitsa, and finally to Corfu.

On Kefalonia is Saint Gerasimos, who has suffered greatly from the harshness, unbelief, and extremism of people in our own day. The insults directed at Saint Gerasimos and at Prokopios, who serves the Divine Liturgy there today, are beyond anything people have heard; yet even now we have not risen up against all these blasphemers. Nor do we ourselves properly understand the matter of Saint Gerasimos to this day. Farther south is the relic of Saint Dionysios. But on Zakynthos there is another relic as well: that of Saint Joseph the Archimandrite, in the village of Gaitani on Zakynthos.

Thus, there are five complete holy relics there. Behold the sides of Christ. Anyone can go, seek them out, and see that things do not end in the grave or stop at the limits of human sight. Other realities exist that we cannot see. Scientists, both Greek and foreign, have examined and tested these relics. Saint Spyridon in particular has astonished the world by the way his actual body remains there. He is the person whom our Christ used to proclaim the three-hypostatic Godhead—the one God in three Persons. That blessed instrument of God remains with us to this day. Yet he is not the only one. There are other examples as well, such as Saint John the Russian.

What is Saint John the Russian? Is he not yet another side of the Lord that we can touch? What, for example, is Saint Patapios at Loutraki? Is he not also a sign to us? Does Saint Theodore, the New Martyr of Mytilene, tell us nothing? Does the new Saint Savvas of Kalymnos tell us nothing? What of Saint Savvas the Sanctified in his monastery—does he tell us nothing? And these are not the only ones. Does Irene Myrtidiotissa tell us nothing? What of the incorrupt bodies at Sinai? Does Saint Gregory the Theologian, whose entire body rests at Nea Karvali, fourteen kilometres outside Kavala, tell us nothing? Does Saint George at Perissos tell us nothing? And Saint Euphemia—

who confirmed the acts of the Fourth Ecumenical Council—does she tell us nothing? There are eighty-three relics in Russia, in a monastery whose name escapes me. If anyone doubts this, he may approach me and I will tell him exactly where it is. And how many relics there are at the Patriarchate! How many have not been brought forth, and how many have not yet been revealed! Recently another relic was added in the Holy Land, at Chozeba in the wilderness of the Jordan, in the ravine where the stream once flowed from which the Prophet Elijah drank. A newly discovered relic was found there, belonging to someone who had reposed twenty-six years earlier. Allow me to read how the abbot of the holy monastery, Father Amphilochios, who was recently here, recounts it. This letter came into my hands through someone dear to me while I was in America, in Canada. Listen to the account of the discovery of this new relic: “The Holy Monastery and venerable ancient Lavra of Saint George of Chozeba, beside the deepest wilderness of the Jordan, 28 August 1980.” That is the heading of the letter, followed by the name of the person to whom it was written. Then come the news:

“Our news here is as follows. Twenty-six years ago, an elder and hermit reposed. He was a hieromonk and spiritual father who lived in one of our monastery’s hermitages, out in the ravine, half an hour away on foot, in a solitary cave. We buried him there in his hermitage twenty-six years ago.

“A month ago, several Greek pilgrims came. These Greeks had formerly gone to confession to the elder, the ascetic who had been their spiritual father. When they learned that he had died, they asked to go to his grave and venerate it. So we went down into the ravine and came to the cave.

“We climbed ladders to reach the cave, and together we prayerfully venerated the Saint. Then we were asked, if possible, to open his grave so that we might venerate the holy relics. We agreed and opened the grave—and what did we see? A great miracle. It was the elder and hermit of Fara: his relic was whole, with his beard, his hair, his cassock, and his monastic schema. His priestly stole was intact, his shoes were intact, and the relic was perspiring and seemed alive.

“We had placed him in the grave twenty-six years before, yet he looked as though we had laid him there that very moment.”

We were overcome with emotion. We venerated him, covered him again, and left. Five or six days later, all the fathers returned with a temporary coffin. We lowered him from the hermitage with ropes, brought him to the monastery, and placed him inside the Church in that temporary coffin. Many people came to venerate him, including people from all the Patriarchates. We also held an all-night vigil. Then we went to Jerusalem to order a glass reliquary in which to place him. The carpenter asked for seventy thousand drachmas. When we have gathered the money, we shall have the glass reliquary made, because it is necessary; if he remains exposed, people will steal pieces of the relic.

He also worked two miracles, and the letter briefly describes what happened. “We photographed him, and when the photographs are sent to us, we shall send one to you. He appears completely alive: his eyebrows and eyelashes are intact, without the slightest alteration, and his whole body looks as though it had just been buried.” The writer himself had taken part in the elder’s burial and had known him for many years as a hermit there.

So Orthodoxy continues to show us still other sides of the Lord that we can touch. We see that Christ has not ceased to sanctify, and we see that people have not ceased to become saints. We do not know who the saints are. If there were no saints, Christ would have shaken and overturned this filthy dish called the world. But there are unknown people whom we do not know, people who pray—and they are the ones who hold up the heavens.

For the sake of these people, the heavens are held back each day, and so is the wrath of God, in the hope that others will repent, return, confess their sins, and enter into the grace and the way of God. This, then, is no accidental event. You know, the relic of Saint Nektarios of Aegina remained whole for twelve full years. According to a pious tradition, he himself asked Christ to allow his body to return to the earth so that portions of his holy relics might be given to churches at their consecration—not only in Greece, but throughout the whole world. For Saint Nektarios of Aegina does not belong merely to the small region of Aegina. He does not belong merely to Attica, the islands, Greece, or Europe. He belongs to all five continents. In number, churches dedicated to Saint Nektarios of Aegina are approaching and rivaling those dedicated to our Most Holy Theotokos. There is scarcely any place on earth today without a church, a secondary dedication, a chapel, or a special shrine devoted to Saint Nektarios of Aegina. If the people have loved him so greatly, it is because...

the saint whom people especially seek today is the wonderworking saint. The faithful value and attend more closely to those saints whose help they need. Yet this often comes from necessity, not from love. Once the pain and danger have passed, the Saint remains high above, remembered only with an occasional candle or a little incense, and nothing more. But while pain and fear remain—perhaps the fear of cancer, for example—then the devotion becomes warmer and more tender. On this occasion, I would like to tell you the opinion of a contemporary physician who lived in the Saint’s time: how he saw him and examined him after twelve years. This physician was named Georgios Xideas. Listen to how he recounts it.

“One afternoon in October 1932—Saint Nektarios of Aegina had died in 1920—I was returning from the village of Mesagros, where I had gone to see a patient. As I reached the area near the Monastery of the Holy Trinity, a torrential rain began. At that time there were neither roads nor automobiles on the island, and we travelled on animals. I stopped beneath a tree and waited for the weather to improve, but the rain continued until it began to grow dark. I then thought of taking refuge in the monastery and spending the night there. The nuns, who knew me, received me with their customary hospitality, offered me food, and prepared a cell where I could sleep. Before lying down, however, I considered it my duty to venerate the Saint’s grave.

“Accompanied by a sister who carried a lantern because of the darkness, I went to the grave and fulfilled my desire. At that moment, acting spontaneously and almost without realizing it, I disregarded the monastery’s rules. Despite the protests of the sister accompanying me, I pulled the marble slab from the grave with all my strength. I was led to do this not only by human curiosity about the reports being circulated; the matter also interested me scientifically, because everything I had heard was utterly contrary to what I had learned at the university. Therefore, fully conscious of what I am saying, both as a man and as a scientist, I assure you that I found myself before an astonishing sight. I beheld the Saint, whom I had known in the past, looking as though he were asleep.

“Although so many years had passed since his death, his face showed not the slightest alteration and still bore a sparse beard. My curiosity led me to conduct a direct examination lasting a full quarter of an hour. I found that the body gave off no foul odour, showed no rigor mortis, and that not even a single hair could be pulled from his beard.

“I touched the body. There was no subcutaneous fat; only the skin remained. I should note that when I was told that the body had been found intact at the first exhumation, I attributed it to the influence of unusual geological conditions. But now, three years later and in a different location, for it still to be in this condition is something science cannot explain. Do not suppose,” Mr Xideas adds, “that I am superstitious—

“or a man carried away by fantasies. Everything I am telling you is true down to the smallest detail. I repeat once again that there was absolutely no alteration...” The account continues by referring to the intact growth of the hair. “The next day I went down to the town of Aegina and went straight to Sarafis, to whom I described everything I had seen.” This is the testimony of a scientist of that period concerning the Saint’s incorrupt relic. Yet we must also recognize that we do not know nearly as much as we ought about this great gift Christ has granted to the Orthodox. As Greeks, we ought to know the details, for we would be greatly benefited. Above all, our educated people—

ought to come to know Saint Nektarios of Aegina. They may say that they did not live in the days when the Saint lived, but the Saint lives through his writings. I want our educated people, above all, to know that the Saint left forty-one published works and twelve unpublished ones. If modern people—our young men and women who attend universities that teach without God, and who encounter conflict without knowing which way to turn—were to read only the Saint’s book entitled “A Sketch of Man, or the Gospel,” which he composed and also supported with scientific evidence—

with both monastic wisdom and scientific learning, demonstrating what man is and where he comes from—they would be greatly benefited. Unfortunately, we consider such things beneath us. If people wished to read more broadly Saint Nektarios of Aegina’s Christology, they would learn there the whole teaching concerning the incarnate economy of salvation. If they wished to read his harmonization of the four Gospels, entitled “Gospel History,” they would need a strong mind to retain it all, but their minds would be filled with wisdom. If they wished to learn the foundations of the Mysteries of the Church, they would find them all presented from Holy Scripture, the Holy Fathers, and sound scholarship.

Another work, which unfortunately is no longer in circulation, is the “Logion of Avrousma,” a work of more than a thousand pages in two volumes, each about six hundred pages long. It answers some five hundred questions from Holy Scripture, the Holy Fathers, medicine, and the philosophers. A person who studies it will become wise. Saint Nektarios of Aegina was not a simple monk, but a learned monk, one who puts each matter in its proper place and gently helps every person enter the right path. If our Orthodox Christians knew Saint Nektarios of Aegina, Saint Nikodemos, and Saint Ritis as authors, they would need nothing else. These writers drew upon all the other—

Holy Fathers and presented their teaching vividly for every need, answering all the questions people ask. Yet this Saint was accused and slandered—accused greatly and slandered greatly. All the saints are accused, and all who desire to live devoutly are persecuted. His persecution was by no means slight. He continues to be persecuted even beyond the grave, to this very day. You know Sister Magdalene of the Monastery of the Ascension in Kozani. What has this follower of Kollatos and the other man not brought forth? What has she not said—and what does she not continue to write—against Saint Nektarios of Aegina? Unfortunately, there are many men and women who read her works.

Those who have been excommunicated. In this connection, I would like to show you another aspect of the matter, one that not many people know about:

Saint Nektarios was not the only holy man on Aegina. After him came another man whom our Church will very soon proclaim a Saint, the one known as Father Jerome. A book has recently been written about him as well. He reposed only a few years ago. He was a man filled with grace, who could immediately set a person on the right path. He knew things that were happening far away, as well as what was taking place within a person’s soul, and he gave wise answers with spiritual discernment. He made a prophecy concerning the matter of Magdalene, this present-day blasphemous nun. I have brought this prophecy forward...

and I will relate it to you, so that you too may hear it. A certain woman once came to visit him. She had gone to Jerusalem on pilgrimage and had also passed through Egypt to venerate the monasteries there. She had traveled through Cairo. When she mentioned Cairo, the elder immediately thought of Saint Nektarios, whose tomb was farther up the hill. This took place in 1965. Two or three years ago, Magdalene wrote that libelous attack against our Saint, portraying him as immoral and as a heretic. So when the elder heard her speak of Cairo, he said to her:

“Since you have mentioned Cairo, I have something to reveal to you about Saint Nektarios, who was there. He was ordained in Alexandria, and there he was first slandered as a heretic and an immoral man. From there he came here and later endured all that he suffered on Aegina. Even now, though he is a Saint in heaven, he continues to suffer from the malice of Satan working through his instruments. I want you to remember what I am about to tell you, because you will need it later, when I am no longer alive. A nun who possesses a great deal of money will fall into delusion and write books against Saint Nektarios. I confess to you, my daughter: Nektarios is a Saint. Sadly, many people will be deeply shaken

by these things. Be careful, then. When that nun writes those books, remember my words. I will begin by telling you what happened in Egypt. Listen. I was very young when the Saint was a hierarch—that is, bishop of Pentapolis. He was an experienced spiritual father, filled with zeal, holy in life, and rich in virtue.

Many people loved the Saint, especially women and many who were suffering. When the other clergy and monks saw that the Saint had many followers—that is, many spiritual children—they became so envious of him that they went to Patriarch Sophronios of Alexandria and claimed that Nektarios was sexually immoral, a heretic, and many other things. The Patriarch, not realizing...

their malice, believed them. Without summoning the Saint to question him or examine the accusations, he removed him as bishop of Pentapolis and relieved him of his duties in the offices of the Patriarchate. He also sent him a letter of dismissal and compelled him to leave Alexandria and go wherever he wished. To make a long story short,” the elder continued, “you know these things: the Saint left and came to Greece. But letters had also been sent here to the Church, to the Patriarchate, and even to the Ministry of Education, containing the accusations against him. I do not have time to tell you all of it. A document had been sent from Egypt claiming that he had left for reasons of immorality, among other things. The Saint forgave them, but he suffered greatly and endured many hardships. Yet listen, my daughter, to what

happened in Egypt, for these things are not often spoken of here. As soon as the Saint departed in great trial and sorrow and came to Greece, all the envious clergymen who had accused him there became possessed by demons. They fell to the ground, and the demons confessed their slander and all the unjust accusations they had made against the Saint. When the Patriarch witnessed this miracle, he realized that the clergymen had deceived him, and he sent a letter asking Nektarios Kephalas to return to his position. But the blessed Patriarch should also have written about the miracle that had occurred. Wherever he had sent letters containing the accusations, he should have sent new letters withdrawing them, correcting the injustice, and reporting the miracle as well.

He also wrote to the Church of Greece asking that the Saint return, but he did not retract what he had previously written—that is, the accusations. He should have said, ‘Send those accusations back to me, because this man is not as I described him; the truth about him is otherwise.’ He did, of course, call the Saint back, but the Saint did not go, and the Patriarch never explained why he was recalling him. The Saint did not return; he knew what had happened. So, my daughter, that wealthy nun will take those old accusations and slanders as the basis for her books against the Saint, after first falling into delusion. Remember these things, and let nothing shake your faith in the holiness of Saint Nektarios. The Saint later came here to the monastery on Aegina and reposed. Here God glorified him. I too came to Aegina so that I might leave my relics near his holy relics,

and spend whatever years remain to me close to Saint Nektarios.” This is what Father Jerome foretold from the beginning. Believe half of what you see and none of what you hear. Do not believe what the world says, what the newspapers write, what television presents, or what is performed in the theaters, and so forth. Did the public humiliation of Saint Gerasimos not make an impression on you? You made a play, Mr. Kollatos, and found both victims and supporters to come and watch your work, while publicly disgracing the Bishop of Preveza. But what grievance do you have against Saint Gerasimos? What actually happened concerning Saint Gerasimos? What is the truth of the matter?

How is it that you, an Orthodox Christian, have no interest in learning what truly happened? Since we are dealing with lies and with grave harm being done to the truth, I would like you to learn another aspect of the matter, among the many things concerning the Saint that I have brought with me to speak about tonight. The claim that the holy relic of Saint Gerasimos was cut into pieces is a Lie with a capital L. Saint Gerasimos remains there whole and entire. Everything printed in the newspapers and everything performed in the theater is false.

As matters have turned out, allow me to read to you from their own texts and from the newspapers. You will have heard that a trial was recently held concerning the Bishop of Preveza, Saint Gerasimos, and the whole affair. A scientific committee had already been sent to investigate the matter and produce an expert report by qualified scientists, and this had been done much earlier. Yet Mr. Kollatos comes along and writes the following scene into his play about Saint Gerasimos.

There are two more scenes in the play. The Metropolitan of Cephalonia, Prokopios, and nuns from the Holy Monastery of Saint Gerasimos appear in Kollatos’s production. They begin announcing prices for the Saint’s relics: ‘Five toes from the left foot, five hundred thousand drachmas. Twelve ribs from the left side at fifty thousand drachmas each, making six hundred thousand drachmas. Twelve ribs from the right side at sixty thousand drachmas each, making seven hundred and twenty thousand drachmas,’ and so forth. Then, as the stage lights go out, the Metropolitan of Cephalonia takes an axe in his hands and brandishes it. In the darkness, the thud of the axe is heard striking as the holy relic of Saint Gerasimos is supposedly hacked to pieces. Do you

understand what they are trying to suggest by all this? Now listen to the scientists’ expert report. Three physicians were sent. The head of the team was Georgios Avlamis, accompanied by Panagiotis Michas and Ioannis Antonatos. These physicians examined the holy relic of Saint Gerasimos the previous Sunday.

The newspaper Akropolis reports these things. That is where I obtained them.

In their report, the physicians state that they established the following facts. You have heard what Kollatos wrote and presented, have you not? He knew about this expert report. Woe to him if he did not. And woe to him if he did not first go and see the Saint before writing and presenting to the world the claim that this crime had been committed against him. First:

“In the area beneath the left side of the jaw, there is a loss of soft tissue through which the bone of the lower jaw can be seen. This is due to deterioration caused by the passage of time.” Beneath the jaw, here, the face had deteriorated, but the report says that this was the work of time. Therefore, it was not recently removed. Second: “The little finger of the right hand is missing from its base.” That little finger is missing, but it has been kept for the past hundred years in the cathedral of the Metropolis of Argostoli as a blessing. So far, there is nothing suspicious. “Both feet show losses of tissue on the soles.”

These were caused by time. The soles appear worn underneath, but, as we have said, they were not cut; this resulted from the passage of time. Again, there is nothing suspicious. Fourth: “The great toe of the left foot is entirely absent.” The great toe of the left foot is completely missing. The report does not say that it was recently cut off. Perhaps it was removed as a relic, or perhaps it happened during the exhumation. I myself was present when we brought a body out of the grave whole and entire, and its relic remains to this day. As the mattock was being used, it struck the hands and dislodged a bone, which we still have today. The mattock also struck the feet. We did not know that the man’s body beneath the earth was still whole, and the mattock took off the toe.

If they examined it today, they would say that someone had sold it or stolen it. Yet both pieces were separated from the whole relic by the mattock during the exhumation. Here, however, the physicians do not say that the missing part was recently removed. Therefore, up to this point there is nothing suspicious. Fifth: “On the upper surface of the right foot, near the outer ankle, there is an area of missing skin ten centimeters long and two centimeters wide, with visible characteristics indicating a relatively recent detachment.” In other words, a strip of skin ten centimeters long and two centimeters wide has come away from the outside of the right foot. Compared with the rest of the body, this area appears more recent. But the body is four hundred years old.

If this piece came away two hundred years ago because someone tore it there, it would naturally look newer. Even if it came away a hundred years ago, a difference of three hundred years would still make it look newer. These physicians are honest enough to write the following: “The impression that the detachment was relatively recent”—that is, their conclusion that this piece was removed later—“arises from comparison with a similar adjacent area of damage.” They found that this area looked newer than another part beside it. That is the basis of their conclusion. The adjacent damage was clearly older. This is the Committee’s expert report, and it includes its reasoning. In a document written in his defense, Prokopios addresses the supposedly recent removal of this piece. For this is the only point under dispute: whether it happened yesterday or the day before, and whether this strip of skin, ten centimeters long and two centimeters wide, was sold. This scraped area is—

That is the disputed issue. These scientists say nothing at all about the rest. The comparison was made with other pieces that had been detached four hundred years ago. Therefore, even if the new piece had been detached a hundred years ago, it would still appear recent, Prokopios says. If it happened a hundred years ago, there would still be a visible difference, as we said earlier. “But I,” the Metropolitan maintains, “have been bishop in Kefallonia for only fourteen years.” And Avlamis knows this. According to a tradition handed down from there, he took the Saint’s pulse and found it beating; afterward, that man suffered for twenty days. These things remained buried, just as the other facts concerning Saint Nektarios of Aegina remained buried.

I had no intention of presenting this to you. But then I was moved by this accusation and by the malice of Satan against Saint Nektarios of Aegina, whom we are discussing, and that gave me the occasion to tell you this as well. Unfortunately, we are ready to listen to anything said against the clergy. The cassock is like a red rag to Satan, and he attacks it. And his attacks do not cease in this life; they continue beyond the grave. Holy relics, whether whole or in separate pieces, are fire to Satan. You have heard how Satan speaks about Saint Gerasimos: “Ah, he burns me! He burns me up!” That is how he speaks.

He says, “We already had...

the monk, and now the Bishop has appeared as well!” For Saint Nektarios of Aegina also has grace and authority over unclean spirits. The particular gifts of the saints, then, are distributed in this way: all the saints, according to the nature of their martyrdom, receive a particular grace from our Christ. Saint Paraskevi, for example, has the grace to heal the eyes. Saint Artemios has the grace to heal disorders of the reproductive organs, in accordance with his martyrdom. Saint Xenia has the grace to heal hair loss, Saint Barbara to heal smallpox, and so forth. Saint Anna, for example, helps those suffering from infertility and childlessness, and we have often heard her direct a woman praying for a child: “Let her go to my mother.” The saints have particular gifts. We might say that each has a specialty, just as we speak of an ear, nose, and throat specialist, an ophthalmologist, a specialist in diseases of the mouth, a surgeon, an internist, and so on—like a clinic. But this Saint is a whole medical center. When you go to Saint Nektarios of Aegina, the range of his help embraces everything, whatever concern may be troubling you. People even go so far as to invoke him when a goat is giving birth, asking him to act as its midwife. These are strange things indeed. He may save a ship on the ocean, hold it fast in one place until the hurricane passes, and release it the next day to continue on its way.

He breaks the chains that bind those possessed by demons. And if someone goes and studies what has happened on Aegina, or wherever there are shrines dedicated to Saint Nektarios of Aegina, he will see extraordinary things. The Saint acts like an orthopedic physician. If they were to hang up there all the wooden braces that people once wore, then left behind when they departed in good health, a person would be overwhelmed at the sight. Unfortunately, they remove them from there, as though we were running a tourist attraction. Those are the Saint’s medals; those are his treasures—the wooden artificial legs and the braces to which people had been bound before he healed them. This grieves me deeply, and if anyone has influence with the monastery, we will bring these things back into view. I do not know how many of you have been to Montreal. In Montreal, the Catholics have a church dedicated to Saint Joseph the Betrothed.

They present Saint Joseph the Betrothed as a healer of orthopedic ailments. If you go inside and see all the crutches they have there, you would think they had gathered crutches from all over the world. These are the medals of the saints. There is another shrine, dedicated to Saint Agathos, in Pachiana in Chania. There they have hung up every aid that people once used for their bodies and later left behind. The works of the Saint are visible there, because everything hung before a saint or before our Most Holy Theotokos (All-Holy) bears witness to something that has truly taken place. We never dedicate votive offerings unless we have first received what we asked for: “You do this for me, and I will give you that. If you do not give to me, I will not give to you.” Therefore, if I take off my artificial legs and hang them there, it means that I have begun walking again on my own natural legs. In this way, the power and grace of the Saint are demonstrated.

Whatever matter concerns you, you may bring it before him. The Saint is a whole medical center. He has received a blank check from our Christ. No one goes to ask for his intercession without receiving something. And even if he does not receive what he asked for, he has already received a blessing. For if the Saint does not grant the request, it is because, above all, receiving it would not be for that person’s good, or because he has not prepared himself as he should. For I want you to know that the Saint never blesses sin. He desires everything to be done with right faith and a pure soul. Nor does the Saint ever accept gifts or work miracles for people who choose to remain in sin. Christ did not do that, and therefore neither does the Saint.

So, on the first day, we laid the Saint as the foundation. I hope in God that he will help us to continue.

Ξέρετε, οι περισσότεροι από εμάς, η εκδήλωση αυτή απόψε το βράδυ είναι καινούρια. Έχει επιτρέψει ο Θεός από πολλά χρόνια να μιλούμε στο βήμα αυτό και συγκεκριμένως 24 ολόκληρα χρόνια.

Ο χρόνος της παροικίας μας στον κόσμο τούτο είναι λίγος, μα πολύ λίγος, και πρέπει να τον εκμεταλλευτούμε. Η Βασιλεία των Ουρανών βιάζεται και οι βιαστές αρπάζουσιν αυτήν. Δεν επιτρέπεται να χάνουμε χρόνο.

Αυτοί οι οποίοι έχουν ξεκινήσει έχουν πολύ ακόμη να διανύσουν και αυτοί που δεν έχουν ξεκινήσει έχουν αφήσει πολύ χρόνο και τους έχει φύγει. Αν έχουμε άλλο λεπτό... Νόμισα ότι, εφόσον η αίθουσα αυτή προσφέρεται την Κυριακή, θα μπορούσαμε να φτιάξουμε μια ομιλία ακόμη σας στις άλλες προσπάθειες που κάνουμε την εβδομάδα.

Ό,τι μπορούσαμε ακόμη να προσφέρουμε για επιμόρφωση ίσως ορισμένων, αλλά και για αρχή πάλιν ορισμένων. Γι' αυτό το αποψινό μας μάθημα είναι το πρώτο αυτού του είδους, αυτής της εκδηλώσεως. Γι' αυτό ζητώ ακόμη τας ευχάς σας, διότι όταν ακούτε να παρουσιάζεται κήρυγμα επί σκηνής, να γνωρίζετε ότι θα το πολεμήσει αυτό ο Σατανάς, όμως οι προσευχές των πιστών θα υπερπηδήσουν τα εμπόδια.

Παραπονούνται πολλοί γιατί δεν υπάρχουν ομιλητές, και πόσοι παρακάλεσαν ποτέ να βγάλει ο Θεός εργάτας στην άμπελόνα του; Και μήπως προσευχήθηκαν ποτέ για να η χάρη του Πνεύματος του Αγίου φρουρήσει τους υπάρχοντας;

Εάν δεν βγάλει καινούριους, ώστε να ορθοτομούν τον λόγο της αληθείας και να ομιλούν στις καρδίες των ανθρώπων και όχι στους νόες. Δεν το έκαναν. Πώς μπορούμε λοιπόν να ζητάμε ευθύνες, να λέμε ότι δεν υπάρχει λόγος Θεού; Έχουμε υποχρέωση. Δεν είναι ο ομιλητής μόνον. Είναι και ο ακροατής. Και αν ο Θεός στέλνει ομιλητάς, τους στέλνει όχι για τον ομιλητή, αλλά για τον ακροατή, για το χατίρι του ακροατού. Από το ένα μέρος να τον διακονήσει, από το άλλο μέρος να τον καταστήσει αναπολόγητον. Τα σύννεφα δεν στέλνονται ούτε φορτώνονται από τον Θεό διά τα σύννεφα, αλλά για αυτούς οι οποίοι πρόκειται να ωφεληθούν από τους όμβρους τους ειρηνικούς των συννέφων.

Θα ήθελα να συμμετάσχετε σε αυτή την εκδήλωση και σε όλες τις άλλες εκδηλώσεις όπου υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι μιλούν για τη δόξα του Θεού και για τη διαφώτιση των ανθρώπων. Να θεωρείτε καθήκον σας ότι πρέπει να τους βοηθάμε με τις προσευχές μας, διότι αν ένας Παύλος ζητούσε τις προσευχές των ανθρώπων των ημερών του, σκεφτείτε τώρα πόσο εμείς, που τόσο υπολειπόμεθα αυτού του κολοσσού.

Δεν ξέρω για ποιο λόγο. Σύμπτωσις; Δεν υπάρχει σύμπτωσις, ούτε τύχη, ούτε συγκυρία, αλλά ευλογία Θεού πάντοτε. Αρχίζουμε σήμερα, δεν αρχίσαμε την περασμένη Κυριακή ή δεν αρχίσαμε την επομένη Κυριακή. Και θα ήθελα και αυτό να το εκμεταλλευτώ και να ζητήσω, μαζί με τις δικές σας τις ευχές, και τις ευχές του Ιεράρχου, του Αγίου Νεκταρίου, του Πενταπόλεως, του Θαυματουργού, όπου σήμερα σαν Ορθόδοξοι προσκυνούσαμε τη χάρη Του. Και δεν θα ήθελα μόνον αυτό, αλλά θα ήθελα αυτός ο σπάνιος Άγιος να μας συμπαρασταθεί στο έργον αυτό, μια και τον βάζουμε στο θεμέλιο της προστατείας μας. Και είμαι βέβαιος, εκ προοιμίου, ότι θα μας βοηθήσει.

Δεν έχει πει σε κανέναν ποτέ, ως τιμής ένεκεν και ευχαριστίας ένεκεν. Απόψε να αρχίσουμε με αυτό το πρόσωπο, με αφορμή αυτό το πρόσωπο: τον Άγιο Νεκτάριο, τη ζωή του, την πολιτεία του και τα αποτελέσματα που απορρέουν από αυτή την υπόθεση. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι οι οποίοι μακαρίζουν τους ανθρώπους οι οποίοι ευρέθησαν στις μέρες του Χριστού μας και Τον άκουσαν απευθείας, είδανε τα θαύματά Του. Μακαρίζουνε πολύ τον Απόστολο Θωμά, ο οποίος τώρα στη δυσπιστία του βρήκε κάποια πλευρά να βάλει το δάχτυλό του και να μην γίνει άπιστος αλλά πιστός. Γιατί μακαρίζεις εκείνον; Μήπως εμείς είμαστε σε διάφορον εποχή;

Δεν έχουμε σήμερα πλευρές του Χριστού που μπορούμε να βάλουμε το δάχτυλό μας; Τι είναι οι Άγιοι, τι είναι τα θαύματα, τι είναι τα Άγια Λείψανα, τι είναι οι Άγιες εικόνες που θαυματουργούν; Δεν είναι πλευρές του Χριστού μας που επιδέχονται ψηλάφηση και παραμένουν για όλους τους ολιγοπίστους ή τους απίστους ή τους αδιαφόρους; Θα παίξουν κάποιο ρόλο ευεργετικόν. Είναι ανάγκη να πάω στην Καπερναούμ, να συναντήσω τον Χριστό να θαυματουργεί; Δεν βλέπω τον Άγιό Του που θαυματουργεί στην Αίγινα; Πάω και τον ψηλαφώ και τον βλέπω εδώ και βάζω το δάχτυλό μου εδώ. Ή έχετε τη γνώμη ότι θαυματουργεί ο Άγιος; Δεν θαυματουργεί ο Άγιος, ο Χριστός διά του Αγίου.

Θαυματουργεί η Θεοτόκος; Ο Χριστός διά της Θεοτόκου. Κανένα φύλλο δεν μπορεί να κουνηθεί εάν δεν υπογράψει ο Χριστός. Να χτυπιούνται κάτω όλοι οι Άγιοι, η Θεοτόκος και οι Άγγελοι, αν ο Κύριος δεν υπογράψει, δεν γίνεται τίποτα. Έχουν παρεξηγήσει οι ετερόδοξοι, οι ορισμένοι αδαείς εξ ημών, την υπόθεση αυτή της Ορθοδοξίας και των Αγίων. Κανένας Άγιος αφ' εαυτού δεν θαυματουργεί. Γι' αυτό η δόξα, η τιμή, η προσκύνηση, η λατρεία είναι στον Χριστό. Και ακόμη όλες οι ευχές που αποδίδονται στον Άγιο μεταφέρονται στον Χριστό. Ένα ωραίο, παραδείγματι, απολυτίκιο του Αγίου Σπυρίδωνος τι λέει; «Δόξα τω σε δοξάσαντι»

«Χριστώ, δόξα τω σε θαυμαστώσαντι, δόξα τω ενεργούντι διά σου πάσιν ιάματα». Πολύ δόξα, πολύ τιμή, πολύ προσκύνηση σ' αυτόν τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν. Και ιδού λοιπόν πλευρές, διασπαρμένες στην Ελλάδα μας τουλάχιστον, μύριες, όπου μπορεί ο άνθρωπος να βάλει το δάχτυλό του και να μην είναι άπιστος αλλά πιστός. Να, από αυτές τις πλευρές, και μάλιστα παράξενη πλευρά, είναι η πλευρά που λέγεται Άγιος Νεκτάριος, που μπορεί ο άνθρωπος να πάει και να δει ότι κάτι παραπέρα από αυτά που βλέπει, από αυτά που ακούει, από αυτά που άπτεται, από αυτά που οσφραίνεται, υπάρχουν.

Όταν φτάνεις στο σημείο να παρακαλέσεις τον Άγιο, ο Άγιος νικά τη φύση με τις ενέργειές του και εκεί που όλοι έχουν υπογράψει και περιμένουν να παίξουν οι... μεταφέρεται, ο ασθενής σηκώνεται και πηγαίνει στο σπίτι του. Νικάται φύσεως τάξις όπου Θεός βούλεται. Αυτό δεν λέει τίποτα;

Οι μέρες μας έχουν ανάγκη, διότι οι άνθρωποι μετέφεραν την πίστη τους και δεν την εξαρτούν πλέον από το ους, αλλά από τον οφθαλμόν. Παρότι είναι εξ ακοής η πίστις. «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη» και όσοι ακούσουν και πιστέψουν και πράξουν και βαπτιστούν και λοιπά θα σωθούν.

Είναι εξ ακοής η πίστις. Εμείς σήμερα, οι καιροί μας ζητούν εξ οφθαλμών την πίστιν. Αν δεν δω εγώ, δεν πιστεύω. Παρότι είναι αστείο το επιχείρημα. Διότι όταν δεις, δεν είναι πίστις, αλλά λέγεται γνώσις, και η γνώσις δεν αμείβεται από τον Χριστό. Διότι η γνώσις φυσικά αφήνει τον εγωισμό του ανθρώπου. Σε θέλει αυτό που δεν βλέπεις να πιστέψεις. Τότε καταθέτεις το εγώ.

Ο ορισμός της πίστεως, ο Απόστολος Παύλος:

ότι είναι πραγμάτων έλεγχος μη βλεπομένων. Κρατώ ένα πράγμα χωρίς να το βλέπω, όμως το κρατώ. Κρατώ· είναι πίστις. Αλλά η πίστις προϋποθέτει κατάθεση του εγώ και εμείς δεν είμαστε διατεθειμένοι να καταθέσουμε το εγώ, και έτσι διά της γνώσεως κοιτάζουμε να φτιάξουμε τον Θεό και τα του Θεού και τα υπερφυσικά αυτά πράγματα. Ο Άγιος λύει εν προκειμένω αυτά, αν θα ήθελε ο άνθρωπος να εγκύψει. Και είπα ότι δεν είναι μόνον ο Άγιος στην Ελλάδα μας, αυτός προσετέθη τελευταίως. Υπάρχουν άλλοι γρηγορότεροι φάροι και άλλες γρηγορότερες πλευρές από χιλιάδες χρόνια, αρχής γενομένης από του Αγίου Σπυρίδωνος. Δεν είναι ο μοναδικός Άγιος στην Ελλάδα μας που μπορεί να πληροφορήσει, κατά στάσεις θέμαν, από αυτά που βλέπουμε εμείς, τον άνθρωπο.

Το γεγονός θεωρείται: πέντε Άγια Λείψανα να υπάρχουν στα Ιόνια νησιά. Απαντώ σ' αυτούς που ξέρουν τα τρία. Ο πας κοινός χριστιανός γνωρίζει: Άγιος Σπυρίδων στην Κέρκυρα, Άγιος Γεράσιμος στην Κεφαλληνία και Άγιος Διονύσιος στη Ζάκυνθο. Όμως δεν είναι έτσι. Υπάρχουν δύο λείψανα. Υπάρχει και το λείψανο της Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστας, στον ναό της Μητροπολιτικής Παναγίας. Ο Άγιος Σπυρίδων είναι ο πολιούχος της πόλεως, η Παναγία μας είναι η Μητρόπολη. Εκεί μέσα υπάρχει και το λείψανο της Αγίας Θεοδώρας, δύο λείψανα. Ο ίδιος είναι ο αγωγιάτης που τα μετέφερε όταν έπεσε η Βασιλεύουσα, με ένα μουλάρι, και

τα κατέβασε στη Θεσσαλονίκη, από εκεί στην Ήπειρο, από εκεί στην Ηγουμενίτσα και τέλος στην Κέρκυρα. Στην Κεφαλληνία υπάρχει ο Άγιος Γεράσιμος, ο ταλαιπωρηθείς Άγιος Γεράσιμος από την τραχύτητα και την απιστία και την ακρότητα των ανθρώπων των σημερινών. Όσα ήκουσε ο Άγιος Γεράσιμος και εκείνος που τον ελειτούργει εκεί, ο Προκόπιος ο σημερινός, δεν τα έχουν ακούσει οι άνθρωποι, και δεν εξεγέρθημε εναντίον όλων αυτών των βλασφήμων μέχρι τις σήμερες. Κι εμείς δεν έχουμε ορθή γνώμη πώς έχει το θέμα αυτό του Αγίου Γερασίμου μέχρι σήμερα. Πιο κάτω υπάρχει το λείψανο του Αγίου Διονυσίου, αλλά στη Ζάκυνθο θα υπάρχει και άλλο ένα λείψανο, του Αγίου Ιωσήφ, στο χωριό Γαϊτάνη Ζακύνθου, Αρχιμανδρίτης.

Εκεί, πέντε ολόκληρα λείψανα υπάρχουν. Να οι πλευρές. Μπορεί κάθε άνθρωπος να ανατρέξει, να αναζητήσει και να δει ότι τα πράγματα δεν σταματούν μες στον τάφο και δεν στέκονται μόνο μέχρι εκεί που βλέπει ο άνθρωπος, αλλά υπάρχουν άλλα πράγματα τα οποία δεν βλέπει. Έχουν εξετάσει επιστήμονες, και οι δικοί μας και οι ξένοι, έχουν υποστεί. Κατ' εξοχήν μάλιστα ο Άγιος Σπυρίδων, που έχει καταπλήξει τον κόσμο όπως όμως μένει το εκεί πραγματικό του. Είναι το πρόσωπο το οποίο ο Χριστός μας χρησιμοποίησε για να αποδείξει την τρισυπόστατον Θεότητα. Το όργανο αυτό ευλογήθηκε και υπάρχει μέχρι και σήμερα. Αλλά δεν είναι μόνον αυτό. Υπάρχουν και άλλα περιστατικά. Ο Άγιος Ιωάννης ο Ρώσος.

Τι είναι ο Άγιος Ιωάννης ο Ρώσος; Δεν είναι μία πλευρά του Κυρίου ακόμη; Ο Άγιος, παραδείγματι, Πατάπιος στο Λουτράκι, τι είναι; Δεν είναι και αυτός κάτι; Ο Άγιος Θεόδωρος στη Μυτιλήνη, ο Νεομάρτυς, δεν λέει τίποτα αυτός; Ο Άγιος Σάββας στην Κάλυμνο, ο νέος, αυτός δεν λέει τίποτα; Ο Άγιος Σάββας ο Ηγιασμένος στο μοναστήρι του, αυτός τίποτα; Και δεν υπάρχουν μόνο αυτά. Η Ειρήνη η Μυρτιδιώτισσα δεν λέει τίποτα; Τα σκηνώματα στο Σινά. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, στη Νέα Καρβάλη, έξω από την Καβάλα 14 χιλιόμετρα, ολόσωμος, δεν λέει τίποτα; Ο Άγιος Γεώργιος στην Περισσό δεν λέει τίποτα; Η Αγία Ευφημία,

η οποία εκύρωσε τα πρακτικά της Δ' Οικουμενικής Συνόδου, δεν λέει τίποτα; 83 λείψανα υπάρχουν στη Ρωσία, σε ένα μοναστήρι που διαφεύγει το όνομα. Αν κάποιος αμφισβητεί, θα μπορεί να με πλησιάσει και να του πω πού ακριβώς. Το Πατριαρχείο, πόσα λείψανα υπάρχουν! Και πόσα δεν ήρθανε και πόσα ακόμη δεν παρουσιάζονται. Τελευταίως προσετέθη άλλο λείψανο, στην Αγία Γη, στη χαράδρα όπου υπήρχε ο ποταμός από τον οποίο εποτίζετο ο Προφήτης Ηλίας, στην έρημο του Ιορδάνου, Χοζεβά. Ευρέθη λείψανο καινούριο, το οποίο είχε κοιμηθεί προ εικοσιέξι ετών. Επιτρέψατέ μου να σας διαβάσω πώς αφηγείται ο ηγούμενος της Ιεράς Μονής, ο πατήρ Αμφιλόχιος, ο οποίος εσχάτως βρίσκεται εδώ. Και το γράμμα αυτό έπεσε στα χέρια μου, έφτασε στα χέρια μου από προσφιλές μου πρόσωπο, στην Αμερική, στον Καναδά που ήμουνα. Ακούσετε πώς έχει η εύρεση του νέου λειψάνου. «Ιερά Μονή και σεβασμία παλαιά Λαύρα Αγίου Γεωργίου του Χοζεβίτου, παρά την βαθυτάτην έρημον του Ιορδάνου, 28-8-80». Είναι η επιστολή αυτή. Προς το πρόσωπο που γράφει. Έπειτα γράφει τα νέα:

«Τα νέα μας εδώ είναι τα εξής. Προ εικοσιέξι χρόνια εκοιμήθη γέρων ερημίτης, ιερομόναχος πνευματικός, εις τα ασκητήρια της μονής μας, έξω εις τον χείμαρρον, μακριά μισή ώρα με τα πόδια, σε ερημικόν σπήλαιον. Εκεί, εις το ασκητήριόν του, τον ενταφιάσαμε προ εικοσιέξι χρόνων.

Προ ένα μήνα ήλθαν μερικοί Έλληνες προσκυνητές, οι οποίοι Έλληνες αυτοί εξομολογούντο προηγουμένως στον γέροντα, τον ασκητή, τον πνευματικόν αυτών. Όταν επληροφορήθησαν ότι απέθανε, παρακάλεσαν να πηγαίνανε μέχρι τον τάφο του για να προσκυνήσουν τον τάφο του. Και πήγαμε στη χαράδρα και στο σπήλαιο.

Ανεβήκαμε επάνω με σκάλες στη σπηλιά και προσκυνήσαμε όλοι με παρακάλια τον Άγιο. Όμως παρεκλήθημεν, ει δυνατόν, να ανοίξουμε και τον τάφο του, προκειμένου να προσκυνήσουμε τα Άγια Λείψανα. Δεχτήκαμε, ανοίξαμε τον τάφο και τι βλέπουμε; Μέγα θαύμα. Ο γέρων ερημίτης Φαρών, το λείψανό του ολόσωμο, με τα γένια του, με τα μαλλιά του, με τα ράσα του, με τα σχήματά του, το πετραχήλι του ανέπαφο, τα παπούτσια του ανέπαφα και το λείψανο ιδρωμένο, ζωντανό.

χρόνια στον τάφο Είχαμε βάλει εκείνον και φαίνεται σαν να τον είχαμε βάλει εκείνη τη στιγμή.»

Έπιασε και συγκίνηση. Προσκυνήσαμε, τον σκεπάσαμε και φύγαμε. Μετά πέντε-έξι μέρες πήγαμε όλοι οι πατέρες με προσωρινή κάσα και τον κατεβάσαμε από το ασκητήριο με σχοινιά και τον φέραμε στο μοναστήρι και τον έχουμε τώρα μέσα στην εκκλησία, μέσα στην προσωρινή κάσα. Ήλθαν πολλοί και προσκύνησαν από τον κόσμο και όλων των Πατριαρχείων. Κάναμε και αγρυπνία και πήγαμε εδώ στα Ιεροσόλυμα να παραγγείλουμε γυάλινη θήκη να τον βάλουμε μέσα. Ο μαραγκός μάς γύρεψε 70.000 δραχμές. Όταν συγκεντρώσουμε τα χρήματα, θα κάνουμε τη γυάλινη θήκη, γιατί πρέπει να γίνει, και αν μείνει έξω θα τον κατακλέψουν.

Έκανε και δύο θαύματα, γράφει δυο λόγια που αφορούν εκεί. Τον πήραμε φωτογραφία· όταν θα μας στείλουνε, θα σας στείλουμε. Ολοζώντανος, τα φρύδια του, τα ματοτσίνορά του, χωρίς καμία αλλοίωση, το σώμα του ολόκληρον, σαν να έχει ενταφιαστεί τώρα, και έχει λάβει μέρος στην ταφή του, και το γέροντα πολλά χρόνια εκεί ερημίτη.

Ότι ακόμη η Ορθοδοξία παρουσιάζει και άλλες πλευρές. Βλέπουμε ότι ο Χριστός δεν σταμάτησε να αγιάζει και βλέπουμε ότι ακόμη άνθρωποι δεν έπαψαν να αγιάζουν. Δεν τους ξέρουμε εμείς τους Αγίους. Εάν δεν υπήρχανε Άγιοι, αυτό το πιάτο το βρώμικο που λέγεται κόσμος θα το είχε κουνήσει και θα το είχε αναποδογυρίσει ο Χριστός. Αλλά υπάρχουν ανώνυμοι άνθρωποι, τους οποίους εμείς δεν ξέρουμε, οι οποίοι προσεύχονται, και αυτοί είναι που κρατούν τον ουρανό.

Και χάρη στους ανθρώπους, καθημερινώς κρατούνε οι άλλοι τον ουρανό και την οργή του Θεού, που αυτοί θα μετανοήσουνε, που θα επιστρέψουνε, που θα εξομολογηθούνε και θα μπουν στη χάρη και στον δρόμο του Θεού. Δεν είναι λοιπόν κάτι το τυχαίο γεγονός. Ξέρετε, επί 12 ολόκληρα χρόνια το λείψανο του Αγίου Νεκταρίου ήτο ολόκληρον. Κατά μίαν παράδοση, την ευσεβή, παρακάλεσε ο ίδιος τον Χριστό να διαλυθεί το σώμα του, προκειμένου να δοθεί αγίασμα στους ναούς που θα εγκαινιάζονται, όχι στην Ελλάδα αλλά στον ολόκληρο τον κόσμο. Διότι η υπόθεση του Αγίου Νεκταρίου δεν είναι υπόθεση της στενής περιοχής της Αιγίνης. Δεν είναι υπόθεση του στενού περιβάλλοντος της Αττικής, των νήσων ή της Ελλάδος ή της Ευρώπης. Είναι υπόθεση των πέντε ηπείρων. Οι ναοί του Αγίου Νεκταρίου πλησιάζουν και συναγωνίζονται τους ναούς της Παναγίας μας και αριθμητικώς. Δεν υπάρχει μέρος της γης που δεν υπάρχει σήμερα ναός, υπότιτλος ή παρεκκλήσιον ή προσκυνητάριον ειδικό για τον Άγιο Νεκτάριο. Αν αγαπήθηκε τόσο από τον κόσμο, αγαπήθηκε διότι...

ο Άγιος της ημέρας είναι ο Άγιος ο θαυματουργός. Και τους ανθρώπους που τους έχει ανάγκη ο πιστός, τους εκτιμεί περισσότερο και τους προσέχει περισσότερο. Από ανάγκη μάλιστα, όχι από αγάπη. Άμα περάσει ο πόνος, περάσει ο κίνδυνος, ο Άγιος μένει ψηλά εκεί για κάνα κεράκι και για κάνα θυμίαμα, όχι παρακάτω. Αν υπάρχει ο πόνος και ο φόβος, ενδεχομένως καρκίνου, ξέρω 'γω, τότε τα πράγματα είναι πιο στοργικά, πιο καλά. Θα ήθελα να σας μεταφέρω, επί τη ευκαιρία, τη γνώμη ενός συγχρόνου ιατρού των ημερών του, πώς τον είδε, πώς τον αντιμετώπισε έπειτα από 12 χρόνια. Πρόκειται περί ενός ιατρού ο οποίος έφερε το όνομα Γεώργιος Ξηδέας. Ακούστε πώς τα διηγείται ο άνθρωπος αυτός.

Απόγευμα του Οκτωβρίου του 1932 — ο Άγιος πέθανε το 1920 — επιστρέφοντας από το χωρίο Μεσαγρός, όπου είχα μεταβεί να ιδώ κάποιον άρρωστο, και ενώ ευρισκόμουν στο ύψος της Μονής Αγίας Τριάδας, ήρθε μια βροχή καταρρακτώδης. Τότε ούτε δρόμοι ούτε αυτοκίνητα υπήρχαν στο νησί και οι μετακινήσεις μας εγίνοντο με ζώα. Εστάθηκα κάπου σε ένα δέντρο, περιμένοντας να διορθωθεί ο καιρός, αλλά η βροχή συνέχιζε, μέχρι που άρχισε να σκοτεινιάζει. Σκέφτηκα τότε να καταφύγω στο μοναστήρι και να διανυκτερεύσω εκεί. Πράγματι, τα μοναχάκια που με γνώριζαν με υπεδέχθησαν με τη γνωστή φιλοξενία που τα διακρίνει, μου προσέφεραν τροφή και μου ετοίμασαν να κατακλιθώ εις ένα κελί. Πριν όμως ξαπλώσω, εθεώρησα υποχρέωσή μου να προσκυνήσω τον τάφο του Αγίου.

Συνοδευόμενος δε από μιαν αδελφή, η οποία λόγω του σκότους εκράτησε φανόν, μετέβην στον τάφο και εξεπλήρωσα την επιθυμία μου. Τη στιγμή εκείνη, αυθορμήτως, χωρίς να το καταλάβω, δεν έλαβα υπόψη μου τους κανονισμούς της Μονής και, παρά τις διαμαρτυρίες της συνοδού αδελφής, έσυρα με όλη μου τη δύναμη τη μαρμάρινη πλάκα του τάφου. Σε αυτό με οδήγησε όχι μόνο η ανθρώπινη περιέργειά μου για όσα διεδίδοντο, αλλά με ενδιέφερε και επιστημονικώς το πράγμα, διότι τα όσα ήκουα ήσαν εντελώς αντίθετα με εκείνα που είχα μάθει στο Πανεπιστήμιό μου. Λοιπόν, εν επιγνώσει αυτών που λέγω, ως άνθρωπος και ως επιστήμων, σας βεβαιώ ότι ευρέθην προ καταπληκτικού θεάματος. Αντίκρισα τον Άγιο, τον οποίο εγνώριζα από το παρελθόν, σαν να εκοιμάτο,

και, ενώ είχαν παρέλθει τόσα χρόνια από τη θανή του, ούτε μία αλλοίωση του προσώπου του παρουσίαζε, το οποίο μάλιστα έφερε και αραιόν γένειον. Η περιέργειά μου με οδήγησε εις αυτοψία που διήρκεσε ένα ολόκληρο τέταρτο. Από αυτήν διεπίστωσα ότι το σώμα δεν εξέβαλε δυσοσμία, δεν είχε νεκρική ακαμψία και ότι δεν μπορούσε να αποσπασθεί θριξ από τη γενειάδα του.

Έπιασα το σώμα· δεν υπήρχε υποδόρειο λίπος, είχε μείνει μόνο το δέρμα. Ας σημειωθεί ότι, από την πρώτη εκταφή που μου είπαν ότι το σώμα ευρέθη ανέπαφον, το απέδωσα εις επίδραση ειδικών γεωλογικών συνθηκών. Όμως τώρα, μετά τρία χρόνια από τότε και εις άλλη θέση, να ευρίσκεται εις την κατάσταση αυτή είναι κάτι που η Επιστήμη δεν μπορεί να δώσει εξήγηση. Δεν νομίζετε, προσθέτει ο κύριος Ξηδέας, ότι είμαι θρησκόληπτος

ή άνθρωπος που παρασύρομαι από φαντασίες. Όσα σας διηγούμαι είναι μέχρι κεραίας πραγματικά. Σας επαναλαμβάνω και πάλι ότι ουδεμίαν απολύτως... και συνέχομαι την τριχοφυΐα. Την επομένη κατέβηκα στην Αίγινα και πήγα κατευθείαν στον σαράφη, όπου εξέθεσα τα όσα είχα δει. Έτσι αναφέρει επιστήμων των ημερών γύρω από την υπόθεση του ακεραίου λειψάνου του Αγίου. Ακόμη να γνωρίζουμε ό,τι, διότι δεν γνωρίζουμε όσα χρειάζεται να γνωρίζουμε, έναντι αυτής της μεγάλης δωρεάς που ο Χριστός εχάρισε στους Ορθοδόξους. Ως Έλληνες θα έπρεπε να γνωρίζουμε λεπτομέρειες· είχαμε να ωφεληθούμε. Οι μορφωμένοι μας κατεξοχήν

έπρεπε τον Άγιο Νεκτάριο να τον γνωρίσουν. Μα δεν ζούσαν τις ημέρες εκείνες που ζούσε ο Άγιος. Ο Άγιος ζει διαμέσου των συγγραμμάτων του. Θέλω να γνωρίζουν οι μορφωμένοι μας κατεξοχήν ότι ο Άγιος έχει αφήσει 41 συγγράμματα και 12 ανέκδοτα. Αν ήθελε ο άνθρωπος ο σύγχρονος, οι νεαροί μας, οι νεαρές μας που φοιτούν και σπουδάζουν με τον τρόπο τους σε άθεα πανεπιστήμια και συγκρούονται και δεν ξέρουν πού να βαδίσουν, αν διάβαζαν μόνο το βιβλίο που ακούει στο όνομα «Υποτύπωσις του ανθρώπου ή Ευαγγέλιο», το οποίον έχει γράψει ο Άγιος και το έχει πλαισιώσει και επιστημονικώς,

καλογερικά, επιστημονικώς, και αποδεικνύει την ύπαρξη του ανθρώπου και από πού προέρχεται, θα είχε πολλά να ωφεληθεί. Δεν καταδεχόμεθα δυστυχώς. Αν ήθελαν ακόμη γενικότερα οι άνθρωποι να διαβάσουν τη Χριστολογία του Αγίου Νεκταρίου, εκεί θα μάθαιναν όλο το πλέγμα γύρω από την ένσαρκον οικονομία. Αν ήθελαν να διαβάσουν τον συσχετισμό των τεσσάρων Ευαγγελίων, που ακούει στο όνομα «Ευαγγελική Ιστορία», έπρεπε να έχει γερό κεφάλι να τα κρατήσει αυτά, αλλά γεμάτο το κεφάλι του από σοφία. Αν ήθελε να μάθει πού στηρίζονται τα μυστήρια της Εκκλησίας, όλα πλαισιωμένα γραφικώς, πατερικώς, επιστημονικώς.

Άλλο σύγγραμμα, το οποίο δεν κυκλοφορεί αυτό δυστυχώς, είναι το «Λογίον της Αύρουσμας», ένα έργο τουλάχιστον από χίλιες τόσες σελίδες, σε δύο τόμους, 600 σελίδες ο κάθε τόμος, το οποίο απαντά σε 500 περίπου περιστατικά, γραφικώς, πατερικώς, ιατρικώς και με βάση τους φιλοσόφους. Ο άνθρωπος θα γίνει σοφός. Δεν πρόκειται περί ενός απλού καλογήρου· πρόκειται περί επιστήμονος καλογήρου, που τοποθετεί τον καθένα στη θέση του και τον διευκολύνει με ιλαρότητα ώστε να μπει σωστά στον δρόμο. Οι Χριστιανοί μας οι Ορθόδοξοι, αν γνώριζαν Άγιο Νεκτάριο και Άγιο Νικόδημο, Άγιο Ρήτη ως συγγραφείς, δεν χρειάζονταν τίποτα άλλο. Αυτοί έχουν επιστρατεύσει όλους τους άλλους

Αγίους Πατέρες και τους παρουσιάζουν με γλαφυρότητα για όλες τις ανάγκες και απαντούν σε όλες τις ερωτήσεις των ανθρώπων. Ο Άγιος αυτός κατηγορείται, συκοφαντήθηκε ο Άγιος αυτός, πολύ κατηγορήθηκε, πολύ συκοφαντήθηκε ο Άγιος αυτός. Όπως και όλοι οι Άγιοι κατηγορούνται και όλοι οι άνθρωποι που θέλουν να ζήσουν ευσεβώς διώκονται. Αυτός δεν διώχθηκε λίγο. Και πέραν του τάφου, μέχρι τη σήμερον διώκεται. Γνωρίζετε τη μοναχή Μαγδαληνή, της Μονής της Αναλήψεως στην Κοζάνη, τι δεν έχει βγάλει αυτή η οπαδός Κολάτου και του άλλου. Και τι δεν έχει πει εναντίον, γιατί δεν γράφει ακόμη, εναντίον του Αγίου Νεκταρίου. Και δυστυχώς υπάρχουν πολλοί και πολλές που διαβάζουν τα έργα της.

Τους αφορισμένους. Θα ήθελα, εν προκειμένω, να σας παρουσιάσω μία πτυχή την οποία δεν την ξέρουν πολλοί:

ότι στην Αίγινα δεν υπήρξε μόνο ο Άγιος Νεκτάριος. Ύστερον και ένας άλλος, που πολύ γρήγορα θα τον παρουσιάσει η Εκκλησία μας ως Άγιον, είναι ο λεγόμενος πατήρ Ιερώνυμος. Έχει γραφεί τελευταίως βιβλίο και γι' αυτόν, ο οποίος έχει κοιμηθεί και αυτός προ λίγων ετών. Ήτο άνθρωπος με πολλή χάρη, ο οποίος τοποθετούσε τον άνθρωπο εκ προοιμίου στη θέση του. Γνώριζε πράγματα τα οποία γινόσαντε πολύ μακριά και μέσα στον άνθρωπο και έδινε σοφές απαντήσεις διακρίσεως. Αυτός είχε κάνει μια προφητεία για αυτή την υπόθεση της Μαγδαληνής, της σημερινής, της βλασφήμου αυτής μοναχής, και κάνει μια προφητεία. Την έχω επιστρατεύσει...

σας τη μεταφέρω, να την ακούσετε κι εσείς. Είχε δεχθεί την επίσκεψη μιας ψυχής. Η ψυχή αυτή είχε πάει στα Ιεροσόλυμα, προσκύνησε και πέρασε και από την Αίγυπτο για να προσκυνήσει και τα μοναστήρια εκεί. Και πέρασε από το Κάιρο. Όταν μίλησε περί Καΐρου, ο γέροντας, τα κατήχη αυτά, σκέφτηκε αμέσως τον Άγιο Νεκτάριο, ο οποίος ήταν πιο πάνω ο τάφος του. Αυτά είναι υπόθεσις του 1965. Η Μαγδαληνή προ δύο-τριών ετών έγραψε αυτό το λιβελλογράφημα του Αγίου μας και τον βγάζει ανήθικον και τον βγάζει αιρετικόν. Όταν άκουσε λοιπόν αυτός περί Καΐρου, της είπε τα εξής:

«Και αν έφερες το Κάιρο, έχω κάτι να σου φανερώσω για τον Άγιο Νεκτάριο που ήταν εκεί, γιατί εκεί στην Αλεξάνδρεια είχε χειροτονηθεί και εκεί συκοφαντήθηκε πρώτον ως αιρετικός και ως ανήθικος, και από εκεί ήρθε εδώ και υπέστη ό,τι υπέστη στην Αίγινα εκ των υστέρων, και ακόμη υποφέρει κι Άγιος που είναι στον ουρανό από την κακία του σατανά διά μέσου των οργάνων του. Αυτά που θα σου πω τώρα θέλω να τα ενθυμείσαι, διότι θα σου χρειαστούν αργότερα που εγώ δεν θα είμαι στη ζωή. Μια μοναχή που θα έχει χρήματα πολλά θα πλανηθεί και θα γράψει βιβλία κατά του Αγίου Νεκταρίου. Σου ομολογώ, κόρη μου, ο Νεκτάριος είναι Άγιος. Δυστυχώς θα κλονιστεί πολύς κόσμος

απ' αυτά. Εσύ πρόσεξε τότε, όταν η μοναχή θα γράψει αυτά τα βιβλία, να ενθυμηθείς τους λόγους μου. Θα σε αρχίσω να σου πω το τι έγινε στην Αίγυπτο. Άκου. Ήμουν πολύ μικρός στην ηλικία που ο Άγιος ήτο Δεσπότης, δηλαδή επίσκοπος Πενταπόλεως. Ήτο έμπειρος πνευματικός, με πολύ ζήλο, με άγιο βίο και αρετή.

Αγαπούσαν πολλοί τον Άγιο, ιδίως γυναίκες και πολλοί πονεμένοι. Οι άλλοι κληρικοί και μοναχοί, βλέποντας ότι ο Άγιος είχε πολλούς οπαδούς, δηλαδή πνευματικά παιδιά, τον εφθόνησαν τόσο τον Άγιο, ώστε πήγαν στον Πατριάρχη της Αλεξανδρείας Σωφρόνιο και είπαν ότι ο Νεκτάριος είναι πόρνος και αιρετικός και πολλά άλλα. Ο Πατριάρχης, μη γνωρίζοντας...

από πονηρία, το πίστεψε. Χωρίς να καλέσει τον Άγιον να τον ερωτήσει, δηλαδή να τον ανακρίνει, τον έπαυσε από Επίσκοπον Πενταπόλεως και από τα καθήκοντα των γραφείων του Πατριαρχείου. Του έστειλε και απολυτήριο γράμμα και τον υποχρέωσε να φύγει από την Αλεξάνδρεια και να πάει όπου θέλει. Ο Άγιος, για να μην τα πολυλογώ, συνεχίζει ο Γέρων, τα ξέρετε αυτά, έφυγε και ήλθε στην Ελλάδα. Και εδώ όμως είχαν στείλει γράμματα στην Εκκλησία, στο Πατριαρχείο, με τις κατηγορίες κατά του Αγίου, ακόμη και στο Υπουργείο Παιδείας. Δεν έχω την ώρα να σας πω για όλα αυτά τα πράγματα. Είχαν στείλει έγγραφο από την Αίγυπτο που έλεγε ότι έφυγε από εκεί για ηθικούς λόγους κι άλλα. Ο Άγιος όμως εσυγχώρησε, αλλά πόνεσε και ταλαιπωρήθηκε πολύ. Όμως να δεις, κόρη, τι

έγινε στην Αίγυπτο, τα οποία αυτά δεν τα λένε συχνώς εδώ. Μόλις ανεχώρησε ο Άγιος με τη μεγάλη δοκιμασία και λύπη, ήρθε στην Ελλάδα. Όλοι οι φθονούντες κληρικοί που τον κατηγόρησαν εκεί εδαιμονίστησαν και έπεσαν κάτω και ομολογούσαν τα δαιμόνια για τη συκοφαντία τους και όλες τις άδικες κατηγορίες κατά του Αγίου. Εκεί, βλέποντας ο Πατριάρχης το θαύμα αυτό, γνώρισε ότι γελάστηκε από τους κληρικούς και έστειλε γράμμα να γυρίσει ο Νεκτάριος Κεφαλάς στη θέση του. Ο ευλογημένος όμως ο Πατριάρχης έπρεπε να γράψει και το θαύμα που έγινε. Και όπου έστειλε γράμματα με τις κατηγορίες, έπρεπε να στείλει άλλα που να ανακαλεί, να επανορθώσει και να αναφέρει και το θαύμα.

Λοιπόν, και στην Εκκλησία της Ελλάδος έγραψε να γυρίσει πίσω ο Άγιος, αλλά δεν έλαβε πίσω αυτά που έγραψε, δηλαδή τις κατηγορίες. Αυτή, στείλτε μου πίσω τις κατηγορίες, γιατί δεν είναι έτσι, παρά είναι έτσι για τον άνθρωπο αυτό. Τον ανακαλεί βέβαια να έρθει, ο Άγιος δεν πήγε, αλλά δεν είπε όμως γιατί τον ανακαλεί. Ο Άγιος δεν γύρισε, το ξεύρισε αυτό. Λοιπόν, κόρη, αυτές οι τότε κατηγορίες, συκοφαντίες, θα λάβει σαν βάση η μοναχή εκείνη με τα χρήματα τα πολλά και θα γράψει τα βιβλία κατά του Αγίου, αφού πρώτα πλανηθεί. Να τα ενθυμείσαι αυτά και να μην σε κλονίσει τίποτα για την αγιότητα του Αγίου Νεκταρίου. Μετά ήλθε εδώ ο Άγιος στην Αίγινα, στο μοναστήρι, και εκοιμήθη ο Θεός. Εδώ ο Θεός τον εδόξασε. Ήρθα κι εγώ στην Αίγινα να αφήσω κι εγώ το λείψανό μου κοντά στο Άγιο Λείψανο.

Όσα χρόνια θα ζήσω του Αγίου Νεκταρίου. Έτσι λέγει ο πατήρ Ιερώνυμος εκ προοιμίου. Από όσα βλέπεις τα μισά και από όσα ακούς καθόλου. Μην πιστεύετε σε αυτά που λέγει ο κόσμος, σε αυτά που γράφουν οι εφημερίδες, σε αυτά που παρουσιάζει το TV, σε αυτά που παρουσιάζουν στα θέατρα κ.λπ. Δεν σας έκαμε αίσθηση η υπόθεση της διαπομπεύσεως του Αγίου Γερασίμου; Έκαμες θέατρο, κύριε Κολλάτε, και βρήκες θύματα και υποστηρικτάς να έρθουν να δούνε το έργο σου, διαπομπεύοντας τον Πρεβέζης. Με τον Άγιο Γεράσιμο τι έχεις; Τι έγινε γύρω από τον Άγιο Γεράσιμο; Πώς έχει η υπόθεση;

Πώς εσύ, χριστιανέ ορθόδοξε, δεν ενδιαφέρεσαι να μάθεις τι έχει γίνει στην πραγματικότητα; Μια και πρόκειται περί ψεμάτων και μια και πρόκειται για μεγάλη ζημιά της αληθείας, θα ήθελα να μάθετε και μια άλλη πτυχή, μέσα στα άλλα που έχω στα φορτία του Αγίου απόψε να ακουστούν. Είναι ψέματα με Ψ κεφαλαίον η υπόθεση του κατακερματισμού του Αγίου Λειψάνου του Αγίου Γερασίμου. Ο Άγιος Γεράσιμος είναι ολόκληρος εκεί. Και όλα αυτά τα οποία διαβάστηκαν στις εφημερίδες και όλα αυτά τα οποία παίζονται στο θέατρο είναι ψέματα.

Και ήρθαν τα πράγματα έτσι, να μου επιτρέψετε να σας διαβάσω από τα κείμενά του, από τις εφημερίδες. Θα ακούσατε τελευταίως. Έγινε και δίκη για το θέμα του Πρεβέζη και του Αγίου Γερασίμου κλπ. Παρότι είχε σταλεί επιστημονική επιτροπή για να ερευνήσει το θέμα και να βγάλει μια πραγματογνωμοσύνη υπευθύνων επιστημόνων, η οποία είχε γίνει πολύ γρηγορότερα, έρχεται ο κύριος Κολάτος και μας γράφει σε μια του σκηνή, μέσα στο όλον έργον περί του Αγίου Γερασίμου, τα εξής.

Δύο ακόμη σκηνές του έργου. Εμφανίζεται ο Μητροπολίτης Κεφαλληνίας Προκόπιος και μοναχές της Ιεράς Μονής του Αγίου Γερασίμου στο έργο του Κολάτου. Αρχίζουν να εκφωνούν τη διατίμηση του σκηνώματος του Αγίου. Πέντε δάχτυλα του αριστερού ποδιού, 500.000 δραχμές. Δώδεκα πλευρές αριστερές προς 50.000 δραχμές, μας κάνουν 600.000 δραχμές. Δώδεκα πλευρές δεξιές προς 60.000 δραχμές, μας κάνουν 720.000 δραχμές και ούτω καθεξής. Και εν συνεχεία, ενώ σβήνουν τα φώτα της σκηνής στο έργο αυτό, ο Μητροπολίτης Κεφαλληνίας λαμβάνει ανά χείρας και κραδαίνει έναν πέλεκυ. Και εις το σκότος ακούγεται ο γδούπος του χτυπήματος του πελέκεως, διά τον κατατεμαχισμόν του σκηνώματος του Αγίου Γερασίμου. Σας

καταλαβαίνετε τι πάνε να πουν αυτά τα πράγματα, ε! Ακούστε την πραγματογνωμοσύνη των επιστημόνων. Τρεις ιατροί απεστάλησαν. Επικεφαλής ο Αβλάμης Γεώργιος. Μαζί του Παναγιώτης Μήχας και Ιωάννης Αντωνάτος, ιατροί, που εξήτασαν την περασμένη Κυριακή το σκήνωμα του Αγίου Γερασίμου.

Γράφει η «Ακρόπολη» σε αυτά. Από εκεί τα έχω πάρει.

Στην έκθεση αυτή οι γιατροί αναφέρουν ότι διεπίστωσαν τα εξής. Ακούσατε τι γράφει και τι παρουσιάζει ο Κολάτος, ε; Αυτή την πραγματογνωμοσύνη την έχει υπόψη του. Αλίμονο αν δεν την έχει υπόψη του. Και αλίμονο αν δεν πήγαινε να δει πρώτα τον Άγιο και έπειτα να γράψει και να παρουσιάσει στον κόσμο ότι υπέστη αυτό το κακούργημα ο Άγιος. Πρώτον!

Στην αριστερή υπογνάθιο χώρα παρατηρείται έλλειψη μαλακών μορίων, κατά τρόπον ώστε να διαφαίνεται το κόκαλο της κάτω σιαγώνας, πράγμα που οφείλεται σε αλλοίωση, η οποία έχει προέλθει από τον χρόνο. Κάτω από τη σιαγώνα, εδώ, ήταν εφθαρμένο το πρόσωπο, αλλά είναι μια δουλειά, λέει, που είναι από τον χρόνο. Άρα δεν είναι τωρινή απόσπαση. Δεύτερον, η έλλειψη του μικρού δακτύλου της δεξιάς χειρός από τη βάση του. Λείπει το μικρό δάκτυλο αυτό. Το μικρό δάκτυλο αυτό υπάρχει στον ναό της Μητροπόλεως του Αργοστολίου για ευλογία, προ 100 ετών. Τίποτα μέχρι εδώ. Και τα δύο πόδια παρουσιάζουν ελλείμματα στην πελματιαία επιφάνεια.

Έχουν δημιουργηθεί από τον χρόνο. Από κάτω τα πέλματα παρουσιάζουν να είναι φθαρμένα, όμως, λέμε, δεν είναι κομμένα, είναι από τον χρόνο. Τίποτα μέχρι εδώ. Τέταρτον, το μεγάλο δάχτυλο του αριστερού ποδιού λείπει τελείως. Από το αριστερό πόδι το μεγάλο δάχτυλο λείπει τελείως. Δεν λέει ότι είναι προσφάτου εκκοπής. Εμείς, προφανώς, ίσως να το κόψανε εκ των λειψάνων, ίσως και όταν τον έβγαζαν. Εγώ βρέθηκα που βγάλαμε το σώμα από τον τάφο, ολόσωμο, και υπάρχει μέχρι σήμερα το λείψανο αυτό, και η τσάπα, όπως εδούλευε, και πήρε τα χέρια, πήρε το κόκαλο αυτό στο χέρι, το οποίο το έχουμε μέχρι σήμερα, και πήρε και από τα πόδια το τσαπί. Δεν ξέραμε ότι από κάτω ο άνθρωπος είναι ολόκληρος. Πήρε το τσαπί το δάχτυλο.

Αυτό, αν το εξετάσουν σήμερα, θα πούνε ότι το πούλησαν, το έκλεψαν. Και εντούτοις, κατά την ώρα της εκταφής, αυτά τα δύο μέσω της τσάπας έφυγαν από το λείψανο ολόκληρο. Εδώ όμως δεν αναφέρουν ότι είναι προσφάτου αφαιρέσεως. Κατά συνέπεια, μέχρι εδώ τίποτα. Πέμπτον, από τη ραχιαία επιφάνεια του δεξιού ποδιού και κοντά προς τον έξω σφυρό αυτού παρατηρείται έλλειψη δέρματος μήκους 10 εκατοστών και πλάτους 2 εκατοστών, με χαρακτήρες μακροσκοπικούς θετικούς προσφάτου αποσπάσεως. Το πόδι, λέει, εδώ στο δεξί, απ’ έξω, έχει βγει μια πέτσα που είναι 10 εκατοστά, είναι γδαρμένο και με 2 πλάτος. Εν σχέσει με το άλλο σώμα, φαίνεται αυτό ότι είναι νεότερο. Το σώμα είναι 400 ετών.

Αυτό βγήκε στα 200 χρόνια, κάποιος το ξέσκισε εκεί πέρα, θα φαίνεται νεότερο. Και αν βγήκε και προ 100 ετών, μια διαφορά 300 χρόνια θα φαίνεται νεότερο. Έχουν την ειλικρίνεια αυτοί οι γιατροί και γράφουν το εξής: Η εντύπωση της σχετικής προσφάτου αποσπάσεως —βγάζουμε το συμπέρασμα ότι είναι αργότερα αυτό αποσπασμένο— προκύπτει από τη σύγκριση προς παρακείμενη ανάλογη βλάβη. Από κάπου δίπλα από το σώμα βρήκαν ότι αυτό είναι νεότερο. Από εκεί το βγάζουνε. Η οποία είναι σαφώς παλαιότερη. Αυτή είναι η πραγματογνωμοσύνη της Επιτροπής. Και έχει ένα σκεπτικό. Ο Προκόπιος, σε απολογητικό του έγγραφο, αναφέρει σχετικά με την πρόσφατη απόσπαση του τεμαχίου αυτού. Γιατί αυτό είναι το μόνο που συζητείται, αν είναι χθεσινό ή προχθεσινό, αν επωλήθη το δέρμα αυτό των 10 εκατοστών και των 2 πλάτος. Αυτό το γδάρσιμο είναι

επίμαχο θέμα. Το άλλο δεν αναφέρουν τίποτα οι επιστήμονες αυτοί. Ότι η σύγκριση έγινε με τα άλλα κομμάτια που είχαν αποσπαστεί εδώ και 400 χρόνια. Επομένως, η απόσπαση του νέου τεμαχίου θα φαίνεται πρόσφατη και αν αυτή έχει γίνει πριν από 100 χρόνια, λέγει ο Προκόπιος. Αν έχει γίνει προ εκατό ετών, θα φαίνεται, όπως είπαμε γρηγορότερα, κάποια διαφορά. Εγώ όμως, υποστηρίζει ο Μητροπολίτης, αρχιερατεύω στην Κεφαλληνία μόνο 14 χρόνια. Το ξέρει αυτό ο δε Αβλάμης. Κατά μια παράδοση που έφτασε από εκεί, έπιασε τον σφυγμό του Αγίου και χτυπούσε ο σφυγμός του Αγίου και επί 20 ημέρες υπέφερε ο άνθρωπος αυτός. Αυτά έμειναν θαμμένα, όπως έμειναν θαμμένα και τα άλλα του Αγίου Νεκταρίου.

Δεν είχα κανένα σκοπό να σας το παρουσιάσω αυτό. Απλώς όμως έπειτα επηρεάστηκα από την καταγγελία αυτή και την κακία του σατανά εναντίον του Αγίου Νεκταρίου, για τον οποίο ομιλούμε. Από εκεί έλαβα αφορμή να σας το πω και αυτό. Δυστυχώς είμαστε έτοιμοι να ακούσουμε καθετί που είναι εναντίον του κλήρου. Το ράσο είναι το κόκκινο πανί του σατανά και βάλλεται. Και δεν βάλλεται μόνον κάθε ώρα, αν υπάρχουν εδώ, αλλά βάλλεται και πέραν του τάφου. Τα λείψανα τα Άγια, είτε ολόκληρα είναι είτε μεμονωμένα είναι, είναι φωτιά για τον σατανά. Έχετε ακούσει τον σατανά πώς εκφράζεται για τον Άγιο Γεράσιμο. «Αχ, με καίει, με κατακαίει». Έτσι εκφράζεται.

λέγει, είχαμε.

καλόγερο, τώρα μας προέκυψε και ο Δεσπότης». Διότι και ο Άγιος Νεκτάριος έχει χάρη επί πνευμάτων ακαθάρτων. Η διαφορά του Αγίου εκ των Αγίων, λοιπόν, είναι η εξής: Όλοι οι Άγιοι, κατά αναλογία του μαρτυρίου των, έχουν μια χάρη από τον Χριστό μας. Η Αγία Παρασκευή, παραδείγματι, έχει τη χάρη για τα μάτια. Ο Άγιος Αρτέμιος έχει τη χάρη για τα γεννητικά όργανα του ανθρώπου, κατά αναλογία του μαρτυρίου. Η Αγία Ξένη έχει τη χάρη για την τριχόπτωση, η Αγία Βαρβάρα για την ευλογιά και ούτω καθεξής. Η Αγία Άννα, παραδείγματι, για τη στείρωση, για την ατεκνία, και έχουμε ακούσει πολλές φορές να την παραπέμπει μια που προσεύχεται για παιδί: «Στη μητέρα μου να πάει». Έχουν ειδικά χαρίσματα οι Άγιοι. Είναι δηλαδή μια ειδικότητα, όπως θα λέγαμε ο ωτορινολαρυγγολόγος, όπως θα λέγαμε ο οφθαλμίατρος, όπως θα λέγαμε στοματολόγος, χειρουργός, παθολόγος και ούτω καθεξής. Μια κλινική δηλαδή. Ο Άγιος είναι πολυκλινική. Όταν πας στον Άγιο Νεκτάριο, είναι ένα φάσμα που τα πιάνει όλα, ό,τι θέμα σε απασχολεί. Φτάνει μέχρι σημείου να τον επικαλεστείς να γεννήσει η κατσίκα, να κάνει τη μαμή στην κατσίκα. Παράξενα πράγματα αυτά. Να σώσει το καράβι στον ωκεανό, να το καθηλώσει εκεί, να περάσει ο τυφώνας και την άλλη μέρα να το αφήσει να ξαναπάει.

Λύνει τις αλυσίδες από τους δαιμονισμένους. Και αν πάει ο άνθρωπος... μελετήσει τα θέματα της Αίγινας ή όπου υπάρχουν προσκυνήματα του Αγίου Νεκταρίου, θα δει παράξενα πράγματα. Σαν ορθοπαιδικός κάνει. Αν θα θέλαν να κρεμάσουν εκεί όλα τα σαμάρια τα ξύλινα που φορούν οι άνθρωποι που πάνε και τα αφήνουν και φεύγουν υγιείς, θα θαμπωνόταν ο άνθρωπος. Δυστυχώς τα βγάζουν από εκεί. Λες και κάνουμε τουρισμό. Αυτά είναι τα παράσημα του Αγίου, αυτά είναι τα χρυσάφια του Αγίου, τα πόδια τα ξύλινα και τα σαμάρια που ήταν δεμένοι άνθρωποι που τους κάνει καλά. Λυπούμαι πάρα πολύ και, αν κανένας επηρεάζει το μοναστήρι, θα τα βγάλουμε στην επιφάνεια αυτά τα πράγματα. Δεν ξέρω πόσοι έχετε πάει στο Μόντρεαλ. Στο Μόντρεαλ οι Καθολικοί έχουν έναν ναόν του Αγίου Ιωσήφ, του Μνήστορος.

Τον παρουσιάζουν ως ορθοπαιδικόν, τον Άγιο Ιωσήφ τον Μνήστορα. Αν μπείτε μέσα να δείτε τις πατερίτσες που έχουν, λες ότι έχουν μαζέψει από όλο τον κόσμο τις πατερίτσες εκεί. Είναι τα παράσημα των Αγίων αυτά. Ένα άλλο στέκι του Αγίου Αγαθού υπάρχει στα Παχιανά των Χανίων. Εκεί όλα αυτά, ό,τι ο κόσμος αφήνει βοηθητικό που είχε πάρει για το σώμα του, τα έχουν κρεμάσει και φαίνονται εκεί τα έργα, διότι ό,τι είναι κρεμασμένο στον Άγιο ή στην Παναγία μας είναι εργασία, είναι δουλεμένη. Τάματα εμείς δεν αφιερώνουμε ποτέ αν δεν πάρουμε προκαταβολικά. «Θα μου κάνεις αυτό για να σου δώσω εκείνο. Δεν μου δίνεις, δεν σου δίνω». Και κατά συνέπεια, για να βγάλω εγώ τα ποδάρια μου τα φορητά και να τα κρεμάσω εκεί, πάει να πει ότι περπάτησα με τα δικά μου τα πρώτα. Και αποδεικνύεται η δύναμη του Αγίου και η χάρις του Αγίου.

Ό,τι θέμα σας απασχολεί, μπορείτε να το φέρετε υπόψη. Είναι πολυκλινική ο Άγιος. Έχει πάρει λευκή επιταγή από τον Χριστό μας. Δεν είναι άνθρωπος που θα πάει να παρακαλέσει και δεν θα λάβει. Μα και αν δεν λάβει, ήδη έλαβε. Διότι, για να μην δώσει ο Άγιος, πάνω απ’ όλα δεν συμφέρει να πάρει εκείνος. Ή δεν έχει ετοιμαστεί κατά αναλογίαν. Γιατί, όπως θέλω να ξέρετε, ουδέποτε ευλογεί την αμαρτία. Θα ήθελε καθετί που γίνεται να γίνεται κατόπιν πίστεως ορθής και ψυχής καθαράς. Ούτε δέχεται ο Άγιος ποτέ ούτε δώρα, ούτε έκανε ποτέ θαύμα σε ανθρώπους οι οποίοι υπήρχανε και έμεναν αμαρτωλοί. Δεν το έκανε ο Χριστός δηλαδή και, κατά συνέπεια, δεν το έκανε και αυτός.

Την πρώτη λοιπόν ημέρα τον βάλαμε τον Άγιο στα θεμέλια. Ελπίζω εις τον Θεό να μας βοηθήσει και να συνεχίσουμε. Αμήν.