The Raising of Lazarus

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

We are drawing near to the days of Pascha. We are approaching Holy Week, with its two great events. One is the Resurrection of Lazarus, and the other is the entrance of our Lord into Jerusalem. So, with God’s help, I had intended to speak about this tonight, though the talk has now been moved to Monday. I would like us to reflect on these subjects, because they are deeply instructive for us. I do not know whether you have ever considered the great miracle of Lazarus’s resurrection.

This event took place some time before Christ’s Resurrection. The Resurrection of Lazarus did not occur on the day when we celebrate it. As with other feasts, the Church moved its commemoration for a particular purpose. It actually happened about four months earlier. On the day when we celebrate Lazarus, Christ is already approaching His Passion, as we were saying.

The account of the Resurrection of Lazarus is found in another chapter, with all its details. Holy Scripture also tells us what happened afterward. Six days before Pascha, they gave Him a supper of thanksgiving at Bethany; and the following morning He set out from that supper and entered Jerusalem.

Lazarus, moreover, lived for about another thirty years after his resurrection and became a bishop in Cyprus. Of course, you should not ask me...

According to an ancient tradition concerning the Apostle and the bishop, it is said that the bishop was a type. This shows how greatly Lazarus was honored. For the Jews...

They plotted to kill him, because many came to believe in Christ on account of the man who had been raised. The supper was held in a house, and other events followed. Those who wish to learn certain details about Lazarus can find them recorded in the church dedicated to him. There are also inscriptions concerning Lazarus, including what was written in large letters for his commemoration.

He also made Lazarus a bishop. It is further related that, after his resurrection, Lazarus never ate anything without sweetening it. It seems that he carried with him the bitterness of Hades throughout all the years he lived afterward. He always needed something sweet in order to eat; otherwise, he could not eat at all. Another tradition says that Lazarus never laughed. Only once did he see someone stealing something, and he laughed at that strange sight.

When his sisters asked what had made him laugh, he replied, “I laughed because I saw clay stealing clay; I saw one made of earth stealing from another made of earth.” With this in mind, allow me to read you the account of Lazarus’s death and resurrection. John the Evangelist says: “Now a certain man was sick, Lazarus of Bethany.”

There was, he says, a sick man named Lazarus, who came from Bethany. Bethany was a village near Jerusalem, about fifteen stadia away. It was the village of Mary and her sister Martha. This was the Mary who anointed the Lord with myrrh and wiped His feet with her hair. John gives us these details so that we may understand which woman he means. I do not know whether you are able to follow the passage.

Their brother Lazarus was sick. Christ was evidently not there; He was not in Bethany. So the sisters sent a messenger to Him, saying, “Lord, behold, he whom You love is sick.” The one You love, the person especially dear and close to You, is sick. Notice how the sisters put it: “He whom You love is sick.”

Nothing more. They did not say what illness he had, how long he had been ill, that Christ should come, what medicine they should give him, or what they should do. Nothing. They simply informed Him that the one He loved was sick. This is a great lesson for us. We must do what lies within our power and fulfill our responsibilities. But we cannot dictate to Christ what He must do for someone dear to us—for our child, our relative, our friend, or anyone we love.

“He whom You love is sick.” Someone once replied to me, “How do you know that Christ loves John?” For Christ to love someone in this sense, that person must also listen to Christ. Our own children do not even want to hear about Christ. Our children do not even want to receive Christ into their bodies. How then will you, their mother or brother, go and ask Christ for help at a time when they do not even want to hear about Him?

The basis of this was that Christ loved Lazarus because Lazarus also loved Christ. But if we ourselves have no boldness before Christ or the Most Holy Theotokos, then, when someone among us is sick, we must turn to those who do have such boldness. This is the sobering thing: we cannot readily apply this passage of the Gospel to our own lives, because for the most part we do not have people who love Christ and are loved by Him in return, as we were saying. Secondly, Christ knows beforehand when a person will fall ill, whether the illness comes naturally or He Himself permits it. He knows what the person is suffering from, whether he should remain in bed, and whether he should recover. Would He not know? We must not behave as though this situation had taken Christ by surprise, or prescribe to Him what He should do. Indeed, they say something else as well.

Whether someone should become ill or not, perhaps so that he may come to his senses, do not prescribe methods to God. No human being knows what means should be used for another person’s salvation. Do not tell God how He must act. Many times God comforts and cares even for His worst enemy, knowing that if He tightened the reins a little, that person would not only refuse to believe but would even blaspheme and fall into greater sin. So God stands back and does not intervene, lest the person sin still more and go even farther away. We cannot say how God thinks. Forgive the way I am expressing this.

We say, “Lord, it is right for us to have some hope,” when there is a sick person in our home. You know what must be done and how it must be done. We must do our part, but He must act and come in His own way. Yet why did Christ act as He did here? They told Him that His friend was sick, but He remained where He was for another two days and allowed Lazarus to die. He stayed two days. The place where Christ was lay about thirty stadia away, roughly a day’s journey. One day for the messenger to go, two days while Christ remained there, and one day for Him to come: four days. He found Lazarus already four days in the tomb.

Do we therefore need to tell God how He should heal or intervene? God knows how and what He will bring about. We do, however, have the duty to bring the matter before Him in prayer and say, “Lord, You see our child and our family. You know whether this person is suffering because of our sins.” Beyond that, I cannot say how the matter will unfold. I want to emphasize the way these women prayed, so that you will keep their example in mind. It often passes unnoticed when Holy Scripture is read.

Thank you very much. “When Jesus heard this,” He said, “This illness is not unto death, but for the glory of God.” This illness, He says, will bring forth something good, and God will be glorified. We would have said, “What good can come of it, since the man has died?” Where would our own thoughts have led us, and where did Christ’s thought lead?

Christ knew what He was going to do. He knew where this would lead, that the people would be filled with awe and would say, “Glory to God,” because of the love He had shown. “So that the Son of God may be glorified through it”—through this illness, which was not unto death. Therefore, when something happens to you, do not always see it in the darkest possible light. Sometimes a serious event, and even a death, may serve the good of the person who departs—especially if he has fallen into sin, so that by living fewer years he may commit fewer sins. God knows that after death there is no metanoia, and He may also allow this for the sake of others around that person.

We human beings look at everything from the opposite side. We say that if someone dies, all is lost. But no, He says, this death is not truly death in the way you understand it; it will serve the glory of God. A man dies, but the Resurrection lies beyond death. Then the Gospel adds, as a kind of parenthesis: “Now Jesus loved Martha and her sister and Lazarus.” In other words, they were people close to Him, not people about whom He was indifferent.

Therefore, when He heard that Lazarus was sick...

He remained in the place where He was for two days. Then, after this, He said to His disciples, “Let us go into Judea again.” In other words, “Were you not there before? Let us go back to Judea.” They had been driven out and had withdrawn from there; He had left because they knew that He had departed and gone elsewhere.

They had gone away to escape the fury of the Jews, so they said, “What are we to do? Are we going back there again? We left to give their anger time to subside; they want to stone us.” Will You really return there, then? At last, the Lord answered them: “Are there not twelve hours in the day? If anyone walks in the day, he does not stumble, because he sees the light of this world. But if anyone walks in the night, he stumbles, because the light is not in him.” This He said, and then He continued.

He was speaking also about the course of human life. In other words: “Are there not twelve hours in the day? If a person walks by day, he walks rightly, as God wills”—not in darkness, in secrecy, underground, or off in hidden places—and then he has nothing to fear. But if he does not walk rightly according to the law of God, he walks in darkness, and then he is afraid. When we persist in acting against the will of God, we stumble. This is the teaching here. In any case, He turned to them and said, “Our friend Lazarus has fallen asleep”; that is why they were going. They heard Him, but they could not understand the words “has fallen asleep.” They did not understand what He meant. “But I go that I may wake him up.” What did this mean now? What did His disciples answer Him? “Lord...”

“If he has fallen asleep, he will recover.” If he is sleeping, he will wake up. They could not grasp that He was speaking about death, and that Christ was calling death sleep. So the Lord had to explain it to them: “Jesus spoke of his death, but they thought that He was speaking about taking rest in sleep.” Christ meant that Lazarus had died, while they thought that he was merely asleep and would recover on his own. Then Jesus told them plainly, “Lazarus is dead.” Now consider how helpless they must have felt at those words, and then see how Holy Scripture continues.

“And I am glad for your sakes that I was not there, so that you may believe. Nevertheless, let us go to him.” In other words, “I was not there; now, then, we shall go to awaken him.” John then writes: “Thomas, who is called the Twin, said to his fellow disciples, ‘Let us also go, that we may die with Him.’” That was all he said. Human beings are human beings. We all have our weaknesses, and the Apostles had theirs: one sold Him, another betrayed Him, another denied Him. What did not happen? Let us not demand perfection; perfection exists only in God. Yet God rejected none of them; it was they who might turn away from God. Even now, in the twentieth century, we call places of burial necropolises—cities of the dead.

If someone is asked, “Why are you wearing black?” he answers, “My child died,” or, “My father died.” He does not say, “My child fell asleep,” or, “My father fell asleep,” but, “He died.” And cemeteries are called the First Necropolis, the Second Necropolis, the Third Necropolis, and so forth—even by people of the Church. Yet the departed person is not dead, but asleep. Such language drives a person to despair. Secular teaching has done its work as well. We say, “I lost my loved one,” as though he were a key that had been misplaced.

“You lost your loved one.” Is there any greater implicit blasphemy than this? Can a human person be lost? Can a human person cease to exist?

They are called cemeteries—sleeping places—and the person sleeps. Someone may sleep for two hours, five hours, six hours, ten hours, or longer, but at some point an alarm will sound and wake him. Teach this as well. It truly is sleep; it is not final extinction. The person sleeps. If you find this hard to understand, tell me: when you sleep, are you dead or alive? Begin there. If someone says, “I am alive,” then how can thieves rob you and leave you naked while you remain unaware? You answer, “But do you not understand? In deep sleep a person is entirely unconscious.”

Very well, then. What will you say in this case? That you are alive? How, then, can you be robbed without knowing it? Will you say that you are dead? How, then, are you breathing?

It is a Mystery. Just as the body lies inactive during sleep, so the body lies inactive in death, but the soul still exists. There are many examples of this. My friends, the sun appears to die at evening; it goes down and is no longer seen in the sky. Yet what happens afterward?

It rises again in the morning. When it disappeared, how could that morning come? Yet now you see it rise again. Go to a tree in winter: it is bare and dried up. It neither buds nor blossoms nor shows any sign of life. Then, in spring, the sap begins to rise; it puts out shoots and leaves. And it tells you, “I was not dead.” In winter we might think it lost, seeing only frozen branches; yet one day it comes to life again. The same thing happens with the crops. In the mountain fields they sow from September onward.

Everything around us proclaims the message of the Resurrection in a thousand ways. Sadly, we are unable to grasp it. Death and the Resurrection are joined together; they are not separate. I believe many of you come from farming regions, but even if you do not, you can see it outdoors. Take an anemone or a poppy in your hand. Open the red flower and you will find within it the form of a Byzantine cross. Look for yourselves. The red outside signifies the Resurrection, but within it is the Byzantine cross; within it is Great and Holy Friday, within it is death. See how wisely it was fashioned.

All these things speak to us of death and the Resurrection, of burial and the Resurrection. Creation itself proclaims the message.

The disciples had not grasped this either, so the Lord said, “He has died, and we shall go; then you will see all these things.” His being away gave Him the opportunity to raise Lazarus, for if He had been there, He would not have allowed him to die. But now they would see things that had remained hidden from their eyes. So they set out, and “Jesus found that he had already been in the tomb four days.” Lazarus had been buried for four days. His tomb remains to this day. Unfortunately, it is in Muslim hands, and one must buy a ticket to descend into the tomb of Lazarus. Thus, when Jesus arrived, He found him four days in the tomb. “Now Bethany was near Jerusalem, about fifteen stadia away.”

“And many of the Jews had come to Martha and Mary, to comfort them concerning their brother.” People had gone to console the sisters. “Then Martha, as soon as she heard that Jesus was coming, went and met Him.” Martha appears to have been the more energetic of the two. She left Mary at home with the visitors and went out to meet Christ. The stone on which Christ sat as He spoke with Martha about death and the Resurrection is said to remain there to this day. When you kneel and venerate it with reverence, you can still sense the fragrance of that holy place.

Martha heard that Jesus was coming and went to meet Him, while Mary remained seated in the house. Martha said to Him, “Lord, if You had been here, my brother would not have died.” “But even now,” she continued, “I know from other occasions that You have such boldness before God that whatever You ask of God, God will give You.” Jesus said to her, “Your brother will rise again.” But she thought He meant that her brother would rise in the common Resurrection at the end, when everyone will be raised. That is how she understood Him. Martha said to Him:

“I know that he will rise again in the Resurrection at the last day.” In other words: “I believe it; I know that my brother will rise again.” But Christ was not speaking about the common Resurrection; He was speaking about what would happen now. So He continued: “I am the Resurrection and the Life. He who believes in Me, though he may die, shall live. And whoever lives and believes in Me shall never die. Do you believe this?” When this conversation with Christ had ended, Martha left Him and went away. Quietly and secretly she called Mary. Mary, in turn, left the visitors and went out. The Gospel then continues.

Listen to what follows: “The Teacher is here and is calling for you.” As soon as Mary heard this, she rose quickly and came to Him. “Now Jesus had not yet come into the village.” Christ remained outside the village, “but was in the place where Martha met Him.” He sat there and waited. While Martha went to call her sister, He did not move from that place, but remained outside the village. “Then the Jews who were with her in the house, comforting her”—those who had come to offer their condolences—

“When they saw that Mary rose quickly and went out, followed her, saying, ‘She is going to the tomb to weep there.’ Then, when Mary came where Jesus was and saw Him, she fell down at His feet, saying to Him, ‘Lord, if You had been here, my brother would not have died.’” These were almost the same words her sister had spoken. “Therefore, when Jesus saw her weeping, and the Jews who came with her weeping, He groaned in the spirit and was troubled.” The interpreters say that, in His humanity, when He saw such lamentation and mourning, He was moved as we human beings are moved. Perhaps you have experienced this: the sorrow of others can draw us into tears.

We may be somewhere with no inclination at all to weep, yet when we see the anguish of a mother, a child, or a father, the human soul is moved and begins to weep, whatever else we may feel within. The interpreters therefore say that here Christ restrained Himself so that He would not be overcome by weeping. Yet His humanity was revealed, and He shed tears, as it says: “Jesus wept.” Many have misunderstood this. They say, “There—Christ wept, so why should we not weep? His Mother tore her hair and wept beneath the Cross, so why should we not weep?” Let me give you one example.

He was troubled within Himself and said, “Where have you laid him?” But You knew from afar that he had died; You knew that this was for the glory of God and that You would raise him. Do You not now know where they laid him? Many do not grasp that He was also truly man. In the Gospel we see both realities: the miracles of Jesus and the human nature of Jesus. He asks, “Where have you laid him?” yet He has the power to open the tomb, command the soul to return, and set free a man whose body had already begun to decay. Do You not know where we laid him? Here we see the humanity of Jesus Christ. He was the God-Man. Some things reveal His divinity, and others reveal His humanity. This is why Saint Proclus...

Bishop of Constantinople and disciple of John Chrysostom, spoke succinctly about the two natures of Jesus: “I behold the miracles and proclaim the divinity; I see the sufferings and do not deny the humanity.” I see Him open tombs, destroy demons, and fashion eyes with a little spittle and earth. He is God, and I proclaim His divinity. But I also see Him hungry; I see Him sleeping, asking questions, suffering anguish, and shedding tears. I see a man, and I do not deny His humanity. That is what we have here. So they said to Him, “Come, Lord, and see.” Come, and we will show You. Jesus wept. He wept—but shedding tears is one thing, while clothing oneself entirely in black, turning everything upside down, and refusing to go to Church for three years is another. These are not the same thing.

Tears are human. You share in another person’s pain. But endless weeping, dressing in black, shutting up the house, banishing every joy, and all the rest—this is unbelief; it is godlessness. Christ came into the world to take mourning black away from people and leave it only as a matter of fashion. But unfortunately, we do not...

believe this very much.

People criticize those who do not join in their weeping and mourning, even though a few days later they themselves will be out enjoying themselves again. At the moment there is a storm within them, but afterward they will go out and celebrate. What I am telling you is not something foreign to my own experience. I remember when my mother fell asleep in the Lord. Among my siblings there was also a general. He came from Thessaloniki, more deeply wounded by the loss than any of us.

Many people were there. At one point on the day of the funeral, he stood among the crowd, turned to me, and said, “Tell me something. Are we all mad in here?” I wondered what he meant. “I do not know,” I told him. “I am not a psychiatrist.” “It seems that we are mad,” he said. “I never called you mad.” Why did he say it? Do you know why? Because they were crying, while I was not, and he could not understand that. Was he the sensitive one because he cried, while I, who did not cry, was the sensible one? These are two different attitudes. I know that there are people who do not believe and do not know what comes after death. And so they say, “My loved one has died.”

Yet that person was a man of grace. God Himself came down and died for that human being.

You tell me, “I have lost my loved one,” and you raise a black flag before God, as though saying to Him, “You acted wrongly.” I will die, and you will die. My mother died, and you will die. But God says, “If you wish, I will descend and raise you up.” And He does raise us. If you do not believe in the Resurrection, that is precisely why you wear black and see everything through the darkness of death. Others say that the Most Holy Theotokos wept, tore at her hair, and so forth. Why did the Most Holy Theotokos weep? First of all, I was not there, and I do not know whether she wept in that way. Second, the Most Holy Theotokos did not yet know the Resurrection as an accomplished event. If she wept as a mother, she had not yet seen the Resurrection. But I know of the Resurrection. How, then, can I act as though I have never heard of it and surrender myself to despairing grief?

Let me tell you something as an illustration. There were three or four brothers whom some of you may have known. One of them died unexpectedly. Another brother used to go to Holy Confession to an elder at the Church of the Ascension in Pangrati, Father Jerome. When the elder saw him, he asked, “What is that black handkerchief?” He replied, “We lost our brother, Geronta.” “What are you saying? What do you mean, you lost him?” “He died.” “He died, and you raised a black flag? Your Master, your God, conquered death, and you raise a black flag?” This is a true story. The Jews also spoke when they saw our Christ weeping.

“See how much He loved him,” they said. But some of them said, “Could not He who opened the eyes of the blind man also have kept this man from dying?” Could He not have performed another miracle? Then Jesus, again deeply moved within Himself, came to the tomb. It was a cave, and a stone lay against it. Jesus said, “Take away the stone.” Lift the stone from there. Martha, the dead man’s sister, said, “Lord, no! By now there is a stench, for he has been dead four days.”

The Lord said to her, “Did I not tell you that if you believed, you would see the glory of God?” Did I not tell you this? Take away the stone. Be silent, then, stand aside, and watch. So they raised the stone from the place where the dead man lay. Even today one descends seventeen, eighteen, perhaps twenty steps into that tomb, into that cave. Jesus lifted His eyes upward and said, “Father, I thank You that You have heard Me. I knew that You always hear Me, but I said this because of the crowd standing around, so that they too may see that We are one.” Christ was not asking the Father for power to raise Lazarus, as though He Himself were not God.

He spoke so that the others might see that this man truly came from God and was not satanic, as the scribes and Pharisees claimed. He spoke because of the crowd standing around Him, so that they might believe that the Father had sent Him. Then He cried out with a loud voice, “Lazarus, come forth!” The man who had been dead came out, his hands and feet bound with burial cloths. They had bound his hands and feet, and yet he came out. His face was also wrapped with a cloth around his head and jaw.

“Unbind him, and let him go.” Untie his hands and feet, and let him walk. The question arises: Lord, You brought him back from Hades; why did You bring him out with his hands and feet still bound, so that others had to unbind them? Here is a lesson we must all learn. Christ says: “You can do this part. You could not do what I did. I brought the soul back and set the man in motion again; you could not do that. But you can unbind him. What you can do, you must do. What you cannot do, I will do.”

If there is something you can do yourself—whether by medicine, by seeking help, or by some other means—then you must do it. You must search, labor, humble yourself, and accept your obligations. Do not expect it to fall from Heaven. But if no means exists here and the matter is beyond your power, then ask God, and He will grant it. That is one side of the interpretation. The second is this: “You cunning Jews who wrapped him for burial, you must now unbind his hands. Otherwise, after I leave, you will say that he was a phantom. Unbind him here, you yourselves who wrapped him. Touch him and see that he is not a revenant, a phantom, or a spirit. He is a man; he is truly the same person whom you yourselves...”

prepared for burial, anointed, buried, and sealed in the tomb.” They were to touch him and see that this truly was his flesh, that he was the same man—their friend and fellow villager. These were not strangers who had come from America; they were people of that village and evidently relatives or friends of the family. The proof is that those who had come to console the sisters followed them when they left and went with them to the tomb. They were present. This was done so that people might also have tangible evidence, especially those who doubt and those of our own day who are slow to believe.

There are things of God through which a person may receive assurance by the senses concerning something that cannot otherwise be explained. I do not know whether you have seen how the Jews buried their dead, how our Christ was buried, and how Lazarus also was buried.

The body was tightly wrapped. They used an adhesive made from aloes and myrrh, a sticky substance something like resin. Aloes and myrrh also helped preserve the body and gave it fragrance. They anointed the body, then took a broad strip of cloth, pulled it tight around him, and wrapped him...

just as we wrap and bind a bandage around a hand. When this hardened, the wrappings held firmly. Yet Lazarus came out in that condition. We are not speaking here about something imaginary. Lazarus himself was a real person. The account goes on to say that the Pharisees and their council resolved to kill Christ, because His miracles were causing many people to follow Him.

Thus people were turning toward our Christ and changing the course of their lives. What were the authorities to do? They met together and said, “If we let Him go on like this, everyone will believe in Him, and the Romans will come and take away both our place and our nation.” Then one of them, Caiaphas, who was high priest that year, said to them, “You know nothing at all, nor do you consider that it is expedient for us that one man should die for the people, and that the whole nation should not perish.” It is expedient, he said, for Him to die so that we may be spared. Many recognize, of course, that Christ came for this very purpose: to die so that others might be saved. But they understood it differently. They wanted to remove Him from their midst, imagining that in this way they themselves would be saved.

These are the events connected with the death and the Resurrection of Lazarus. Afterward, as I told you, our Christ departed. A little further on, the Gospel tells us the following:

Six days before Pascha, He returned to Bethany, the place I told you about and which we shall discuss in the next talk. From everything we have said, it follows that we too, whether we like it or not, will die. However faithful a Christian someone may be, death will still come. Was Lazarus not Christ’s friend? Why, then, did He allow him to die? Was my own mother not a friend of Christ? Why did death come to her? Death is not such a grave matter. For the believer, my dear friends, death is only a brief episode. It is like a bird inside an egg. If you could ask the little bird there, beneath its mother’s wings...

Go to the psychiatric hospitals; go to the homes for the incurably ill; go and see suffering with your own eyes. Go and see how people work and earn their bread by the sweat of their brow. And what have people brought back from the other life? Why do you not believe in the life beyond? Death, however, is freedom from bondage. Yet a person regards it as a dreadful passion. And what does that make such people? Unbelievers.

He sees this God who became man, and this God who became man also died. Yet death is only a passage. Christ was the first to rise, and we too will be raised one day. Still, man refuses to believe. He never wants to face reality, and that is why he trembles before death. Indeed, one of the great pretences of our day is to conceal death. Those who live in the city centre even enjoy the privilege of having no funeral homes near their neighbourhoods. Go to Syntagma Square and try to find a funeral home. There is none. It is an immortal state there; apparently no one there ever dies.

You move it away from where you live; you give it other names, and so on. Man does not want death, and he even wants the coffins taken out of sight. Let me tell you a humorous story about this. I do not remember where we were discussing this the other day, or whether I have already told it to you. A young Greek man left here and went to America. He lived there for some sixty or seventy years. The poor man worked hard—I do not know how many millions of dishes he washed—and saved up a considerable sum. Then he returned here to live out his remaining ten or twenty years and enjoy what he had earned abroad. He settled into a hotel near Omonia Square. But the following morning he saw a funeral home across the street. As soon as he saw it, he said nothing to the hotelier, took his suitcase, called a taxi, and left.

He went to Kifisia. The hotel staff kept asking him, “Why are you leaving? Is it the food? Is it the service? Shall we change your room?” They were puzzled: “My dear man, what did we do to make a guest leave after only two days?” He gave them no answer at all. He packed his things and left around midday. He went to a hotel in Kifisia, took a room, and planned to stay there. That afternoon he slept. But since it was summer, he was not sleepy around midnight, so he went outside for a walk. As he walked alone, he saw a brightly lit sign across the road which read, “The office remains open all night.”

He was curious and wondered what sort of office remained open so late. So he decided to go there in the morning and see what it was. He went and discovered that it was a funeral home. They had not even called it a funeral home, you understand, so that no one would have to hear the terrible word itself. They used names such as “The Ascension of the Theotokos,” “The Kingdom of Heaven,” “The Nativity of the Theotokos,” “The Entry of the Theotokos into the Temple,” and “The Gospel.” Everything was given a pious name connected with the Theotokos. Thank you.

There are signs everywhere that he will die, but man does not want to know it. Now tell me: why does he not want to know? Who is afraid of an audit? The person whose accounts are dirty—that is what I said. Ask accountants, industrialists, or cashiers whose records are complete and whose cashboxes are in order. They will say, “Let the auditor come whenever he likes; everything is in order.” But we have not put our own affairs in order. Our garment is stained with carnal, worldly, financial, demonic sins, and so on. That is precisely why you do not want death. “Why must we talk about death? Do not mention it to me again.” Very well, I will not mention it to you.

Everything is filled with euphemisms. People no longer want to speak of cemeteries as we once did, or of the necessities connected with burial. Even funeral homes are given the name “offices of ceremonies.” And the first person to offer such services...

People use many such names, indeed. This is what I wanted to say concerning Lazarus. I hope that one day we may find this talk on the internet, since some time has passed. No event set forth the Resurrection beforehand and gave us such a vision and foretaste of resurrection as the burial and raising of Lazarus, with all the details surrounding them. We shall speak about the next event in the talk after tomorrow.

You will depart—yes, you will depart. Why ask, “When will you leave this place?” Death is the debt that all of us must pay in full. But God will be with us. Tomorrow He will raise us all, and we shall exist eternally. What matters to us is the condition of the soul—its inner state, not outward appearances. We will die whether we want to or not. We will be raised whether we want to or not. The only thing that lies in our own hands is the state in which we shall be when we die, because in that same state we shall be found when we are raised. That is what makes the difference for us. May God watch over us.

Προχωρούμε προς τις ημέρες του Πάσχα. Εμείς ερχόμαστε στη Μεγάλη Εβδομάδα, που υπάρχουν δύο μεγάλα γεγονότα. Το ένα είναι η Ανάσταση του Λαζάρου και το άλλο είναι ότι είστε εδώ στον Κυρίου μας και αγιωτεύουμε. Ήταν λοιπόν, με τη βοήθεια του Θεού, ένα θέμα να το μιλούσα απόψε, και τώρα με το μιλούσα δημιουργημένοι, Δευτέρα. Θα ήθελα να έχουμε μια ονόμηση πάνω στα θέματα αυτά, γιατί είναι πολύ διακοπτιστικά για τον άνθρωπο. Δεν ξέρω αν σας έχει απασχολήσει ποτέ σας το σώμα της Αναστάσεως του Μεγάλου.

Μια υπόθεση που αποτελεσμεύει μερικές ημέρες μπροστά από την Ανάσταση. Η Ανάσταση του Λαζάρου δεν έχει γίνει την ημέρα που εορτάζεται, όπως κι άλλες εορτές, και η Εκκλησία το έχει μεταβάλει από σκοπιμότητα. Τέσσερις μήνες νωρίτερα περίπου, ήθελα να σας πω, έγινε. Όταν εορτάζεται η ημέρα του Λαζάρου, ο Χριστός μας είναι προσδεκλυμένος, όπως τα λέγαμε,

Ανάσταση του Λαζάρου κάτω από αυτό, μέσα σε ένα άλλο κεφάλαιο, μέσα στο δέκατο κεφάλαιο, που έχει τις λεπτομέρειές του. Στο αναφέρειό του, η Αγία Γραφή, να πει ότι η Θεοτόκος μετά την Ανάσταση του Λαζάρου, με τις τέτοιες τελευταίες δεδομένες και νοηματική και εξάρτητα. Ήταν αρχές το ψεκό, έξι ημέρες προ του Πάσχα, που του κάνανε το ευχαριστήριο τραπέζι στη Βηθανία, που την άλλη μέρα το πρωί υστύφερε στο όνομά του, τρέχοντας από το τραπέζι εκείνο.

Βασιλεία των Ουρανών, Γέννησις της Θεοτόκου, Διάδοχος Φωτικής, Εισόδιο της Θεοτόκου, Ευαγγέλιο, Εισόδιο της Θεοτόκου, Παρουσία, Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Βασιλεία των Ουρανών, Γέννησις Θεοτόκου, της Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελισμός, Αποκάλυψη, Ευαγγελισμός, Ανάσταση, Αντίχριστος, Επίσης, ο Λάζαρος θα ζήσει περίπου άλλα τριάντα χρόνια μετά την Ανάστασή του, θα είναι επίσκοπος εις την Κύπρο, θα μη σε ρωτάνε σαν βέβαια στα

Παλαιοστολή η Απόστολη του Επισκόπου, που ήταν μέσα στην Αριστιτή, πρέπει να πει ότι ο Επίσκοπος είναι τυπέρος. Γιατί πρέπει να πει πόσο πολύ προτιμάται ο Λάζαρος. Διότι οι Εβραίοι...

Πρόβαλαν να τον φονεύσουν, διότι πολλοί πίστευσαν εξ ου αναστάς εις τον Χριστόν. Μάλιστα έγινε το τροεύλο στο σπίτι του Σάφημα, έγινε το προσθέτειο του Αντέμ. Όσοι θέλετε να μάθετε ορισμένες λεπτομέρειες από την υπόθεση του Λαζάρου, και έγιναν μάρα κάτω αυτά στην εκκλησία του στον Ανώλη τον Τροεύλο. Υπότιτλοι του Λαζάρου, και με βέβαια αυτά που είναι γραμμένα με τα χονδρά γράμματα, που σκέφτηκαν για αυτή τη σημεριά στο γραμμάτι του Λαζάρου. Θεοτόκος Πρεσβύτερος, ο ευχή Θεοτόκος ο Πρεσβύτερος, ευχή Θεοτόκος ο Πρεσβύτερος, ευχή Θεοτόκος ο Πρεσβύτερος, ευχή. Ευχαριστώ.

Έφτιαξε και στον επίσκοπο αυτόν τον Λάζαρο. Αναφέρει επίσης ότι ο Λάζαρος ποτέ του δεν έτρωγε κάτι μετά την Ανάστασή του χωρίς να το γλυκαίνει. Όπως φαίνεται, έφερε την πικρία του Άδου εδώ κι όσα χρόνια έζησε, πάντοτε θα λάμβανε κάτι γλυκαντικό για να μπορέσει να το φάει. Διαφορετικά δεν μπορούσε να το φάει. Και ακόμη μία παράδοση λέγει ότι ούτε ποτέ γέλασε ο Λάζαρος, μία φορά είδε κάποιον που προσπίστε πάντη και έκλαιξε από μια αυνή δουλαράστα.

Στο μάρποδο ανακόλουρο, και όταν ερωτήθη από τις αδελφές του τι ήταν εκείνο το οποίο τον έκανε να γελάσει, είπε ότι γέλασα διότι είδα τον πηλόν να κλέβει τον πηλόν, είδα τον χωμάτινον να κλέβει τον χωμάτινον. Σε τέτοιες περιπτώσεις, επιτρέψτε μου να σας διαβάσω το ιστορικό του θανάτου και της Αναστάσεως του Λαζάρου. Λέγει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης: «Ἦν δέ τις ἀσθενῶν, Λάζαρος ἀπὸ Βηθανίας».

Κάποιος, λέγει, άρρωστος, ο οποίος ονομάζεται Λάζαρος, που ήταν από τη Βηθανία. Η Βηθανία, το σπένι κοντά στα Ιεροσόλυμα, πήγε σαν οκτώστας διάρκεια, δηλαδή πήγε... παιδιά. Εκπλησκόμης Μαρίας και Μάρθας της αδελφής αυτήν. Ήρθε Μαρία, η ανήψασα τον κύριο Νίρο, παίρνει ορισμένα περιουσιατικά ο Ιωάννης για να μας πει περίπου, περίπτωση μιλή, και εκμάξασα τους που έβασα αυτού τέσσεριξη αυτήν. Βεβαιώ και δεν ξέρω αν μπορείτε να την παρακολουθήσετε.

Αδελφός Λάζαρος εισέλει είτο άρρωστος. Ο Χριστός προφανώς δεν είπε εκεί, δεν είπε στο Βουθανία. Απέστουλαν τον Βαγγαφρέτ προς αυτόν λέγουσε «Χύριε, είδε, μάθε, πόν φυλής ασθενή» Αυτόν που αγαπάς, ο Θεός είσαι ο Χριστός με εσύ το σπουδικό πρόσωπε, το κοντινιακό πρόσωπο όπως έλεγανε τα αδερφά σου και το λαμβάνω, και το θέλω και εγώ να σας πω ότι όμως με την αγάπη του στέφτεται σε όλους τους κατοίκους να τον υλοποιήσουν εκεί που είναι με τη λαμβουλική αυτή Τι λέει πηγαινάτου πισκ, πηγαινάτου πισκ, και φίλης ασανή.

Άλλο. Ούτε από τι ασθενεί, ούτε από πότε ασθενεί, ούτε να έρθει, ούτε τι λες, τι φάρμακο να πάρουμε ή τι να κάνουμε. Τίποτα. Απλώς να τον πληροφορήσεις ότι αυτός που αγαπάς ασθενεί. Είναι μια συνταγή μεγάλη αυτή. Και εμείς πρέπει να δουλεύουμε, πρέπει να εφαρμόζουμε το δέμα μας, πρέπει, πρέπει να δημιουργούμε. Αλλά υπάρχει το εξής, ότι εμείς δεν μπορούμε αυτοί, που λέτε, να συμβαδικισμοποιήσουμε στο Χριστό, για έναν αγαπητό μας, για το παιδί μας, για τον φαρίτσι μας, για τον φίλο μου, για τον φίλο μου, για τον αγαπητό μου,

«Φιλεῖς, ἀσθενεῖ». Θα σου απαντήσει. Είχα μια απάντηση που είχε να μου πει: «Πού το ξέρεις ότι φιλώ τον Ιωάννη, ότι αγαπώ τον Ιωάννη;». Γιατί, για να αγαπάει ο Χριστός κάποιον, θα πρέπει να ακούει αυτό από τον Χριστό μας. Παιδιά τα δικά μας δεν θέλουν καν να ακούσουν για τον Χριστό. Παιδιά τα δικά μας δεν θέλουν καν να δεχθούν στο σώμα τους τον Χριστό. Πώς θα κάνεις, μάνα, τώρα, πώς θα κάνεις, αδερφός, πώς θα πας, αδερφέ, να ζητήσεις βοήθεια από τον Χριστό, σε αυτή τη στιγμή που δεν τον θέλουν καν να ακούνε περί Χριστού; Βασιλεία των Ουρανών, Εισόδια Θεοτόκου, της Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγέλιο, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελισμός,

Η προϋπόθεση αυτή, γιατί ο Χριστός τον αγαπά, διότι και αυτός αγαπούσε τον Χριστό. Γι’ αυτό, εμείς δεν έχουμε πρόσωπο ούτε στον Χριστό ούτε στην Παναγία, τότε πρέπει να πάμε πάνω που έχουμε ασθενείς, όπως ο Κυπροκλήστος. Αυτό είναι το φοβερό, που το μέρος αυτό του Ευαγγελίου εμείς δεν μπορούμε να το βάλουμε στη ζωή μας. Γιατί, ως επί το πλείστον, δεν έχουμε ανθρώπους οι οποίοι θα αγαπούν τον Χριστό ή να ανταγαπηθούν, όπως τα λέγαμε. Δεύτερον, ο Χριστός ξέρει προκαταβολικώς πότε θα αρρωστήσει ο άνθρωπος, είτε αφ’ εαυτού του είτε ο ίδιος θα το επιτρέψει. Ξέρει από τι πάσχει και αν πρέπει να μείνει στο κρεβάτι και αν πρέπει να γίνει καλά. Δεν θα ξέρει; Μην υποδεικνύουμε ότι αυτή η περίπτωση τρόμαξε τον Χριστό, να κάνεις προσφορισμένη. Μάλιστα λένε κάτι άλλο.

Να αρρωστήσει ή να μην αρρωστήσει, να πάρει μυαλό. Και ούτε εσείς να υποδεικνύετε τρόπους εις τον Θεό. Κανένας άνθρωπος δεν γνωρίζει τι πρέπει να μεταχειριστεί για να βοηθηθεί ένας άνθρωπος. Μην υποδεικνύουμε τρόπους εις τον Θεό. Πολλές φορές ο Θεός και το πιο χειρότερο του εχθρού του το ικανοποιεί έτσι και τον θάλπει και τον περιθάλπει κατά τέτοιο τρόπο, γνωρίζοντας ότι αυτός, αν του σφίξει λίγο τα λουριά, όχι μόνο δεν θα πιστέψει, όχι μόνο, αλλά και θα βλασφημήσει ακόμη, θα αμαρτήσει παραπάνω. Γι’ αυτό μένει στην άκρη, δεν τον βοηθάει να αμαρτήσει ακόμη και να φύγει μέχρι εκεί. Δεν μπορούμε εμείς να πούμε το πώς ο Θεός σκέπτεται. Με συγχωρείτε που εκφράζομαι.

Που λέμε, το πούμε: «Κύριε, είναι σωστό να έχουμε κάποια ελπίδα», και λέμε να έχουμε έναν άρρωστο στο σπίτι. Ξέρεις πώς και τι να κάνει, όπως σε αυτή τη δημιουργία. Εμείς τα ρίγαμε να δουλεύουμε, μα πρέπει να το κάνει και να έρθει. Και εγώ δεν το είχατε κάνει οι γυναίκες. Πώς και ο Χριστός έκαμε αυτό; Του είπανε ότι ο φίλος του ασθενεί, κι αυτός έμεινε δύο μέρες εκεί πέρα ακόμα, και τον άφησε και πέθανε. Έμεινε δύο μέρες. Η απόσταση εκεί που ήταν ο Χριστός μας ήτανε τριάντα στάδια περίπου. Μια ημέρα δρόμο μακριά ήταν ο Χριστός. Μια μέρα να πάει, δυο μέρες που έμεινε, τρεις, και μια μέρα να έρθουνε, τέσσερις μέρες. Τον βρήκε τέσσερις μέρες τον Λάζαρο θαμμένο.

Χρειάζεται, λοιπόν, σαν Θεόν να του υποδεικνύουμε εμείς τρόπους θεραπείας ή τρόπους επεμβάσεως; Ο Θεός ξέρει το πώς και τι θα τον κατέβει. Έχουμε όμως υποχρέωση να... Φέρουμε υπόψη στην προσευχή μας, να δούμε: «Φίλε μου, όπως βλέπεις το παιδί μας, την οικογένεια, εσύ γνωρίζεις αν ο ίδιος πάσχει από τις αμαρτίες μας». Πάνε με το λίμα σου, δουλειά του θέματος, δεν μπορώ να το πω. Θα τονίσω αυτόν τον τρόπο των γυναικών αυτών και να κρατήσετε το παράδειγμα. Αυτός περνάει απαρατήρητος, όπως σας είπε η Αγία Γραφή.

Ευχαριστώ πολύ. «Ἀκούσας δὲ ὁ Ἰησοῦς», αυτό που έλεγα εγώ επειδή ήμουν πόρος, είπε: «Αὕτη ἡ ἀσθένεια οὐκ ἔστι πρὸς θάνατον, ἀλλ’ ὑπὲρ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ». Αυτή, λέει, η ασθένεια θα βγάλει καλό και θα δοξαστεί ο Θεός. Και ο άνθρωπος τέτοιος, και εμείς θα λέγαμε: «Τι καλό θα βγάλει, αφού ο άνθρωπος πέθανε;». Πού πήγαινε; Θα πήγαινε η δική μας σκέψη και πού πήγαινε του Χριστού; Χριστός άθεος...

Ότι θα έκανε αυτό, γνωρίζει ότι θα πάει, γνωρίζει ότι θα καταλαφθεί και θα του φοβάσει τα προσωπικά του και θα πούνε «Δόξα τω Θεώ» για την αγάπη του που έχει κάνει σε δύο διευθυντήρια. «Ἵνα δοξασθῇ», λέει, «ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ δι’ αὐτῆς», δι’ αυτού του τρόπου, δι’ αυτής της ασθενείας που δεν είναι προς θάνατον. Γι’ αυτό, καμιά φορά, αν σας συμβαίνει κάτι, μην το παίρνετε από τα μαύρα πάντοτε. Μερικές φορές το κάτι από το παρελθόν σοβαρό, ή μερικές φορές και ένας θάνατος ακόμη, να είναι προς το συμφέρον και αυτού που αποδημήσει, έτσι όταν έχει διαμαρτωλώσει, για να ζήσει λιγότερο, να αμαρτωλεύει, γνωρίζοντας ότι ο θάνατος δεν μετανοεί, και ότι μπορεί να υπάρξει εκδοχή, δεστάνοτες αυτού, στη μαζί της ημερικούς άλλους από το περιβάλλον.

Όλες τις πρώτες φορές, μάτια έξω στον ασκητή, έξω στο ένα γάλα το οποίο έφταγε. Τι λέει τους ανθρώπους; Ότι εμείς πεθάνουμε, είμαστε άσχολοι. Έτσι, λοιπόν, λέει και εγώ. Ξέρετε, πάντοτε από την ανάποδη πλευρά. Όχι, λέει, αυτός ο θάνατος δεν γίνεται θάνατος όπως τον ομίλησε, λέει, θέλει τη δόξα του Θεού αυτό. Ο άνθρωπος. Μας πεθάνει ο άνθρωπος, πως υπάρχει Ανάσταση πίσω. Και έχει μια παρένθεση και λέγει: «Ἠγάπα δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν Μάρθαν καὶ τὴν ἀδελφὴν αὐτῆς καὶ τὸν Λάζαρον». Δηλαδή ήταν οικεία του πρόσωπα, δεν ήταν πρόσωπα που δεν τον ενδιέφεραν αμέσως.

νοικούσαν ό ,τι άσθενουν, από την ημέρα που έμαθε ο φίλος του ασθενή,

Έμειναν εν το τόπο ουρήν δύο ημάδες, έπειτα μετά αυτούτο λέγει της Μακηπές, άγομεν εις την Ουραίαν πάλιν, άρα δεν ήσατε εκεί, πάμε στην Ουραίαν πάλιν. και τους κατηγάστη ούτε εξοχυμώρισε, έκανε τον μικρότερον και έφυγε. Δηλαδή, γνωρίζοντας ότι έφυγαν και πήγαν εκεί,

Να αποφύγουν τη μανία των Εβραίων, είπαν: «Τι θα κάνουμε, ξαναγυρίζουμε εκεί πέρα; Εμείς πηγαίνουμε να αποφύγουμε, θα δώσουμε τόπο στην οργή, θέλουν να μας λιθοβολήσουν». Θα ξαναπάς, λοιπόν, εκεί; Έφταναν τίστορα. Μετά, εν πάση περιπτώσει, ο Χριστός μας αποκρίθηκε και είπε: «Οὐχὶ δώδεκά εἰσιν ὧραι τῆς ἡμέρας; Ἐάν τις περιπατῇ ἐν τῇ ἡμέρᾳ, οὐ προσκόπτει, ὅτι τὸ φῶς τοῦ κόσμου τούτου βλέπει· ἐὰν δέ τις περιπατῇ ἐν τῇ νυκτί, προσκόπτει, ὅτι τὸ φῶς οὐκ ἔστιν ἐν αὐτῷ». Ταῦτα είπε, και μετὰ τοῦτο δεν γραφτείς.

Το ανεπιπλέον, η ζωή του ανθρώπου, δηλαδή είπε: «Όχι, είναι δώδεκα ώρες την ημέρα. Αν ο άνθρωπος βαδίζει την ημέρα, βαδίζει σωστά, όπως θέλει ο Θεός». Όχι στα σκοτεινά, στα κρυφά, στα υπόγεια και στα παράμερα, τότε, λέει, δεν φοβάται τίποτα. Εάν δε βαδίζει τον νόμο του Θεού σωστά, βαδίζει στο σκοτάδι, τότε, λέει, φοβάται. Όταν συνεχίζουμε να κάνουμε αντίθετα με το θέλημα του Θεού, εμείς θα προσκρούουμε στο όνομα του Θεού. Θα πάμε, λοιπόν, στο εδάφιο που θα λέγαμε, που είχαμε. Αυτό διδάσκεται εδώ. Γυρίζει, εν πάση περιπτώσει, και τους λέγει το εξής: «Λάζαρος ὁ φίλος ἡμῶν κεκοίμηται», γι’ αυτό θα πάμε. Ακούνε αυτοί. Δεν μπορούν να ερμηνεύσουν το «κεκοίμηται». Δεν μπορούν να ερμηνεύσουν τι θα πει «κεκοίμηται». «Ἀλλὰ πορεύομαι ἵνα ἐξυπνίσω αὐτόν», πάω να τον ξυπνήσω. Τι είναι αυτό πάλι; Τι του απαντούν οι μαθητές αυτού; «Κύριε...»

«Εἰ κεκοίμηται, σωθήσεται», άμα κοιμάται θα ξυπνήσει. Δεν μπορούσαν να πιάσουν ότι μιλάει για τον θάνατο, και τον θάνατο τον λέει ύπνο ο Χριστός. Αυτό δεν το έκανε πια. Γι’ αυτό ο Κύριος αναγκάζεται να το ερμηνεύσει αυτό το πράγμα και λέει ο Κύριος: «Εἰρήκει δὲ ὁ Ἰησοῦς περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ· ἐκεῖνοι δὲ ἔδοξαν ὅτι περὶ τῆς κοιμήσεως τοῦ ὕπνου λέγει». Ο Χριστός μιλούσε ότι πέθανε, αυτοί λέγανε ότι κοιμάται, από τον ίδιο ψυχισμένο. Τότε οὖν εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς παρρησίᾳ: «Λάζαρος ἀπέθανεν». Τώρα, δείτε, τότε σήκωσαν τα χέρια αυτά να φτάνουν αυτοί και φερόδιμα στην Αντίχριστη πρέπει να γίνονται εκεί, έφταγαν με μια φάρμα και ακολουθήθηκε η Αγία Γραφή.

Χαίρω δι’ υμάς, ίνα πιστεύσητε. Δεν ήμουν εκεί που καθόμουν· τώρα λοιπόν θα πάμε για να τον ξυπνήσουμε. Άγωμεν προς αυτόν. Σε κάποιον από εμάς, ο Ιωάννης γράφοντας πήγε κοντά και είπε: «Είπεν ουν Θωμάς, ο λεγόμενος Δίδυμος, τοις συμμαθηταίς· άγωμεν και ημείς, ίνα αποθάνωμεν μετ’ αυτού». Ένα μόνο είπε. Μετά τα τελευταία μας ώρα. Άνθρωποι. Άνθρωποι, άνθρωποι, οι άνθρωποι έχουμε τα δικά μας, και οι Απόστολοι είχαν τα δικά τους· άλλος τον πούλησε, άλλος τον πρόδωσε, άλλος τον ομολόγησε· τι δεν έγινε; Μη ζητάμε· η τελειότης υπάρχει μόνο στον Θεό. Και κανέναν δεν απέρριψε ο Θεός, όμως έμεινε από τον Θεό. Εμείς ακόμη υπάρχουμε στον 20ό αιώνα, τα κοιμητήρια τα λένε νεκροταφεία.

Αν κανείς το ρωτηθεί... «Φοράς μαύρα;» «Πέθανε το παιδί μου, πέθανε ο πατέρας μου». Δεν λέει «εκοιμήθη το παιδί μου, εκοιμήθη ο πατέρας μου»· πέθανε. Και τα κοιμητήρια λέγεται Α΄ Νεκροταφείο, Β΄ Νεκροταφείο, Ξαναστάστη Νεκροταφείο, Γ΄ Νεκροταφείο κ.λπ. Και αυτοίς, δι’ Εκκλησία. Δεν ήταν νεκρός, αλλά ήταν κοιμημένος. Αλλά ο διάδοχος ο οποίος με έβριζε. Μα απελπίζεις τον άνθρωπο. Κάνει και η δασκαλία τα δικά της. «Έχασα εγώ τον άνθρωπό μου». Λες ήταν κλειδί και τον έχασε.

Έχασες τον άνθρωπό σου. Υπάρχει μεγαλύτερα έμμεσος βλασφημία από τούτο; Χάνεται ο άνθρωπος; Χάνεται ο άνθρωπος;

Λέγονται κοιμητήρια, κι ο άνθρωπος κοιμάται. Κοιμάται βέβαια 2 ώρες, 5 ώρες, 6 ώρες, 10 ώρες, κοιμάται περισσότερο, όμως κάποτε θα χτυπήσει ένα ξυπνητήρι που θα ξυπνήσει. Το διδάσκετε και αυτό, λέει. Πράγματι πρόκειται στον ύπνο, δεν πρόκειται προϊσανά του. Ο άνθρωπος κοιμάται. Δεν θέλω να το καταλάβεις. Πες μου, όταν κοιμάσαι είσαι νεκρός ή ζωντανός; Και από εκεί θα ξεκινήσει το θέμα. Αν πει κανείς «είμαι ζωντανός», τότε πώς σε κλέβουν, εφόσον είσαι ζωντανός, και σ’ αφήνουν γυμνό; Και λες: «Μα δεν ξέρεις ότι το πρωτοείπινο είναι υπάρατος».

Ωραία! Άρα, τι θα μου πεις σε αυτήν την περίπτωση; Ότι ζεις; Πώς σε κλέβουν; Τι θα πεις, ότι πέθανες; Πώς αναπνέεις;

Μυστήριο. Όπως αδρανεί το σώμα κατά τον ύπνο, έτσι αδρανεί και εκεί το σώμα, αλλά η ψυχή υπάρχει. Και πολλά πράγματα. Μα, πέρα οι φίλοι μου άφησαν να ψαφόταν. Κοιμόσαστε. Ευχή, Ανάνας δεν είχε βρει ίδιο. Δεν είχε βρει ανατολή ουρανούς. Τι μου είπες, σύμφωνα με αυτό;

Ξαναβγαίνει το πρωί. Όταν έφευγε, πώς θα βγει το πρωινό αυτό; Τώρα το βλέπεις ξανά να βγαίνει. Πήγαμε σε ένα δέντρο τον χειμώνα και πάρα σε κούβηκε κόκκο. Ούτε βλαστάνει, ούτε κρέλ, ούτε τίποτα. Τότε, την άνοιξη, αρχίζει και βγάζει νερό, βγάζει βλαστάρια, βγάζει φύλλα. Μου λέει: «Δεν είσαι νεκρό». Είμαστε χαμένοι εμείς τον χειμώνα, σήμερα, ναι, στην Βελάνικα, γιατί θα εκδημήσω σε εσένα τον βασιλιά μου, που έτσι και εσύ νεκρός θα γίνεις κάποια μέρα. Τον χειμώνα θα πεθάνουν σε εσένα, θα δείτε μερικά μάρμαρα παγωμένα· όλα μια μέρα θα τη τρώσεις όμως. Το ίδιο συμβαίνει και στα σπαρτά. Σπέρνουν από τον Σεπτέμβριο σε ορεινά στερεοχώραφα,

χίλιες πλευρές μας το μηνύει περί της Αναστάσεως όλο. Τώρα, δυστυχώς, εμείς δεν μπορούμε να το πιάσουμε αυτό το πράγμα. Δηλαδή, ο θάνατος και η Ανάσταση είναι συνδεδεμένα. Δεν είναι ξεχωριστά. Εγώ δεν θέλω να πιστεύω, είστε από τις αγροτικές περιοχές. Αλλά, αν δεν είστε, θα βλέπετε και έξω. Πάρτε κατ’ αυτάς, τώρα που βγήκαμε από το Πάσχα και λοιπά, πάρτε μία ανεμώνη, μία παπαρούνα που λέει, στο χέρι μου, έτσι, μία παπαρούνα. Πάρτε το κόκκινο πράγμα και ανοίξτε το· θα βρείτε μέσα έναν βυζαντινό σταυρό. Ανοίξτε το. Το κόκκινο απέξω είναι η Ανάσταση, αλλά μέσα όμως είναι ο βυζαντινός σταυρός, είναι η Μεγάλη Παρασκευή μέσα, είναι ο θάνατος μέσα. Κοιτάξτε ποιον καιρό είχε.

θα ομιλούν και τους ανάγκους και τους αναστάσεως, και τους εισαγωγούς και τους αναστάσεως. Θα το βγάλουν οι λόγοι.

Αυτό λοιπόν και εδώ αυτοί δεν το είχαν πιάσει και ο Κύριος λέει: «Πέθανε», έτσι λέει, «και θα πάμε και θα δείτε όλα τα πράγματα». Και εμένα που ήταν η μονά εκεί πέρα, δηλαδή θα μου δώσει η ευκαιρία να τον αναστήσω, γιατί αν ήμουν εκεί δεν θα τον άφηνα να πεθάνει. Όμως πέρα θα δείτε πράγματα που θα κρύβονται στα μάτια. Υπάρχει η πτώση, οι φευγαίες μαρίνες ξεκίνησαν, ξεμνήθηκαν, και ο Ιησούς εύρεν αυτόν τέσσερας ημέρας ήδη έχοντα εν τω μνημείω. Τέσσερις μέρες τον είχανε θάψει. Υπάρχει το μνημείο μέχρι σήμερα. Όποιος ξέρει ένα βράδυ, το έχουν δυστυχώς οι μουσουλμάνοι και του λένε με εισιτήριο για να μπούμε κάτω στον τάφο του Λαζάρου σήμερα. Ελθών λοιπόν είπε τετραήμερος στο μνημείο. Ήταν δε η Βηθανία εγγύς των Ιεροσολύμων, ως από σταδίων δεκαπέντε.

Πολλοί δε εκ των Ιουδαίων εληλύθεισαν προς την Μάρθαν και Μαρίαν, ίνα παραμυθήσωνται αυτάς περί του αδελφού αυτών. Και ο κόσμος πήγαινε για παρηγοριά στις αδελφές του. Η ουν Μάρθα, ως ήκουσεν ότι ο Ιησούς έρχεται, υπήντησεν αυτώ. Η Μάρθα φαίνεται η μαργαμουτέρα· έφυγε, άφησε τον κόσμο με τη Μαρία στο σπίτι, αυτή που θα πάει να την επιβολεί, και του πήγε εις προϋπάντηση και συνάντησε τον Χριστό μας. Υπάρχει ο λίθος αυτός μέχρι σήμερον, όπου εκάθισε ο Χριστός μας, που μίλησε με τη Μάρθα τα περιστατικά του θανάτου και της Αναστάσεως. Όταν γονατίζεται και τον προσκυνήσετε, με παραστήριξη, με αεράμονία εκεί πέρα, γυναικεία έχει το άρωμα που έχει ο Πανάγιος Λάκης.

αρθαοσύκουσε ότι ο Ιησούς έρχεται, επίδεισεν αυτό. Μαρία δεν το είκοε καθέζετο. Γραφή, Ανάσταση, Ευαγγελισμός, ο Θεός. Όμως ξέρω, λέει, γνωρίζω από άλλα περιστατικά ότι έχεις τέτοια παρρησία στον Θεό και τώρα αν ζητήσεις, ό,τι ζητήσεις, ο Θεός θα σου το δώσει. Λέγει αυτή ο Ιησούς: «Αναστήσεται ο αδελφός σου». Θα αναστηθεί ο αδελφός σου, λέει. Αυτή όμως ενόμισε ότι θα αναστηθεί στην κοινή Ανάσταση, στο τέλος που θα αναστηθούν όλοι. Έτσι ενόμισε. Λέει αυτώ Μάρθα:

«Οίδα ότι αναστήσεται εν τη αναστάσει εν τη εσχάτη ημέρα». Το πιστεύω δηλαδή, το γνωρίζω, θα αναστηθεί ο αδελφός μου. Αλλά ο Χριστός μας δεν μιλούσε για την κοινή Ανάσταση, μιλούσε για τώρα. Γι’ αυτό συνεχίζει και της λέγει: «Εγώ ειμί η Ανάστασις και η Ζωή· ο πιστεύων εις εμέ, καν αποθάνη, ζήσεται· και πας ο ζων και πιστεύων εις εμέ ου μη αποθάνη εις τον αιώνα. Πιστεύεις τούτο;» Και τελειώνοντας λοιπόν αυτή τη συζήτηση με τον Χριστό μας, τον άφησε και έφυγε λάθρα και κρυφά ειδοποίησε τη Μαρία. Η Μαρία με τη σειρά της άφησε τους επισκέπτες και έφυγε. Και οι επισκέπτες, όπως αναφέρει στη συνέχεια, Ευαγγελία της Θεοτόκου.

Φανταζότανε, και ακούστε τη συνέχεια: «Ο διδάσκαλος πάρεστι και φωνεί σε». Εκείνη, ως ήκουσεν, εγείρεται ταχύ και έρχεται προς αυτόν. Ούπω δε εληλύθει ο Ιησούς εις την κώμην. Ο Χριστός έμενε απ’ έξω από το χωριό και δεν πήγε κοντά στο χωριό, αλλ’ ην εν τω τόπω όπου υπήντησεν αυτώ η Μάρθα. Εκάθισε εκεί και περίμενε εκεί. Δηλαδή, εν τη απουσία της Μάρθας να φωνάξει την αδελφή της, η παρουσία δεν μετακινήθηκε από εκεί· έμεινε εκεί πέρα, έξω από το χωριό. Οι ουν Ιουδαίοι, οι όντες μετ’ αυτής εν τη οικία και παραμυθούμενοι αυτήν, αυτοί που είχαν πάει να συλλυπηθούν,

ιδόντες την Μαρίαν ότι ταχέως ανέστη και εξήλθεν, ηκολούθησαν αυτή, λέγοντες: «Υπάγει εις το μνημείον, ίνα κλαύση εκεί». Η ουν Μαρία, ως ήλθεν όπου ην ο Ιησούς, ιδούσα αυτόν, έπεσεν αυτού εις τους πόδας, λέγουσα αυτώ: «Κύριε, ει ης ώδε, ουκ αν απέθανέ μου ο αδελφός». Περίπου τα ίδια λόγια που είχε πει κι η αδελφή της. Ιησούς ουν, ως είδεν αυτήν κλαίουσαν και τους συνελθόντας αυτή Ιουδαίους κλαίοντας, ενεβριμήσατο τω πνεύματι και ετάραξεν εαυτόν. Εδώ οι ερμηνευτές λένε ότι, σαν άνθρωπος κι αυτός, σαν και άνθρωπος αυτός, βλέποντας αυτόν τον κοπετό και τον θρήνο, δεν ξέρω αν σας έχει συμβεί καμιά φορά, παρασυρόμεθα για να κλάψουμε.

Ένα μέρος που δεν είχαμε καμιά διάθεση να κλάψουμε. Βλέποντας όμως τον σπαραγμό, ξέρω εγώ, μιας μητέρας, ενός παιδιού, ενός πατέρα και λοιπά, παρασύρεται η ανθρωπίνη ψυχή, παρότι διάφορα αισθανόμεθα μέσα μας, και κλαίει. Εδώ λοιπόν λένε οι ερμηνευτές ότι το Πνεύμα το Άγιον, κατά κάποιον τρόπο, τον επιπλήττει, τον νουθετεί δηλαδή ώστε να μην κλάψει, και μαζεύτηκε. Όμως εξεδηλώθηκε η ανθρωπότητά Του και δάκρυσε, όπως αναφέρει εδώ: «Εδάκρυσεν ο Ιησούς». Πράγμα το οποίο έχει παρεξηγηθεί από πολλούς. Λένε: «Να, ο Χριστός έκλαψε και εμείς δεν θα κλάψουμε;» Ευχαριστούμε. «Η μητέρα Του», λέει, «τράβηξε τα μαλλιά της και έκλαψε κάτω από τον σταυρό. Και εμείς δεν θα κλάψουμε; Γιατί δεν θα κλάψουμε εμείς;» Μια περίπτωση θα σας πω.

Ετάραξεν εαυτόν και είπε: «Πού τεθείκατε αυτόν;» Καλά, εσύ που ξέρεις από μακριά ότι πέθανε, που ξέρεις ότι είναι για τη δόξα του Θεού, ότι θα τον αναστήσεις, δεν ξέρεις τώρα πού τον βάλανε; Δεν υπάρχουν πολλοί τόσοι που ζητούν με φορός ότι ήταν και άνθρωπος. Υπάρχουν μέσα στο Ευαγγέλιο δύο σκέψεις: τα θαύματα του Ιησού και η ανθρωπίνη φύσις του Ιησού, που ρωτάει «πού τον βάλατε;» και συνέχεια τον νινισθάνε. Στη δύναμη να ανοίξει τον τάφο και να διατάξει την ψυχή να έρθει πίσω, και έναν άνθρωπο που αρχίζει πλέον να βρωμάει να τον δίνει ελεύθερον, δεν ξέρεις πού τον βάλαμε; Ανθρωπότης του Ιησού Χριστού. Ήταν Θεάνθρωπος. Έχει και πλευρές που αποδεικνύουν τη Θεότητά Του και έχει και πλευρές που αποδεικνύουν την ανθρωπότητά Του. Γι’ αυτό ο Άγιος Πρόκλος...

Επίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, μαθητής του θείου Χρυσοστόμου, για τις δύο φύσεις του Ιησού έχει πει επιγραμματικώς τα εξής: «Ορώ τα θαύματα και ανακηρύττω τη Θεότητα. Βλέπω τα πάθη και ουκ αρνούμαι την ανθρωπότητα». Βλέπω, ανοίγει τάφους, λιώνει δαιμόνια, φτιάχνει με λίγο σάλιο και χώμα μάτια κ.λπ. Θεός· ανακηρύττω τη Θεότητα. Αλλά τον βλέπω να πεινάει, τον βλέπω να κοιμάται, τον βλέπω να ρωτάει, τον βλέπω να αγωνιά, τον βλέπω να δακρύζει. Βλέπω έναν άνθρωπο και ουκ αρνούμαι την ανθρωπότητα. Αυτή είναι η περίπτωση. Λοιπόν, τότε του λένε: «Έρχου, Κύριε, και ίδε», έλα να σου δείξουμε. Εδάκρυσεν ο Ιησούς. Εδάκρυσεν· άλλο δάκρυσε κι άλλο μαυρομαντηλοφορήθηκε, κι άλλο γύριζε τα πάντα ανάποδα και τρία χρόνια δεν πάω στην εκκλησία. Έτερον εκάτερον.

Το δάκρυ ανθρώπινο είναι. Συμμετέχεις στον πόνο του άλλου, αλλά το να κλαις, το να μαυροφορείς, το να κλείνεις το σπίτι, το να διώχνεις το γλυκό και, και, και, αυτό είναι απιστία, είναι αθεΐα. Ο Χριστός ήρθε εις τον κόσμο να βγάλει τα μαύρα από τους ανθρώπους, να τα αφήσει μόνο για μόδα, μόνο για μόδα. Αλλά εμείς, δυστυχώς, δεν...

το πιστεύουμε αυτό το πράγμα. Μάλιστα πολύ.

Εξηγούν τους ανθρώπους οι οποίοι δεν συμμετέχουν στο κλάμα τους, στο πένθος τους κ.λπ., που αυτοί σε λίγες μέρες θα γλεντούνε έπειτα έξω. Τώρα μπόρα είναι εκεί πέρα, έπειτα θα γλεντούνε έξω εκεί. Και δεν είναι ξένο αυτό που σας λέγω. Θυμάμαι, όταν εκοιμήθη η μητέρα μου, πέρα στα αδέλφια υπήρχε κι ένας στρατηγός. Ήρθε κι αυτός πληγωρότερος από εμάς, από τη Θεσσαλονίκη τότε. Ευχαριστώ.

Πολλοί μου φόβοι που είδαν. Λοιπόν, σε μια στιγμή, την ημέρα της κηδείας, στάθηκε μέσα στον κόσμο και γυρίζει σε εμένα και μου λέγει: «Τι, δεν μου λες;» μου λέγει. «Έτσι, έτσι, έτσι. Τρελοί είμαστε εδώ πέρα μέσα;» Εγώ απόρησα τώρα περί τίνος πρόκειται. «Δεν ξέρω αυτό. Δεν είμαι ψυχίατρος», του λέω, «δεν ξέρω». «Έτσι φαίνεται», μου λέει, «ότι είμαστε τρελοί». «Εγώ δεν σας είπα τρελούς». Και γιατί; Ξέρετε γιατί; Γιατί αυτοί κλαίγανε κι εγώ δεν έκλαιγα. Κι αυτό δεν μπορούσε να το ερμηνεύσει. «Άρα εσύ είσαι ο άνθρωπος που κλαίει, εσύ ο γνωστικός που δεν κλαις;» Πες τους δύο διάφορους παρθές. Ξέρω ότι είναι μια άκρη που δεν πιστεύουν και δεν ξέρουν τι πάει μετά τον θάνατο. Και λένε: «Πέθανε ο άνθρωπός μου».

Ήταν άνθρωπος του Χάρη. Ένας Θεός ήρθε κάτω και πέθανε γι’ αυτόν τον άνθρωπο.

Εσύ μου λες «έχασα τον άνθρωπό μου» και του βάζεις μαύρη σημαία του Θεού και του λες: «Κακώς έβαλες το κέντρο εδώ. Εγώ πέθανα και εσύ θα πεθάνεις. Η μάνα μου πέθανε και εσύ θα πεθάνεις. Εγώ πέθανα, εδώ φύγει το γραμμάτιο αυτό, στο μέλλον θα εγώ το φαίνεται, με τα χέρια σου να τον έφτιαξα. Αν θέλεις θα κατέβω για να σ’ αναστήσω». Μας ανασταίνει. Αν δεν πιστεύεις στην Ανάσταση, λέει, γι’ αυτό ακριβώς μαύρο φορείς, δηλαδή ακριβώς θα βλέπεις τέτοια τα πάντα και λοιπά. Δεν πας σε περίπτωση. Άλλοι που λένε πάλι ότι η Παναγία έκλαψε, μαλλιοτραβήχτηκε, λοιπά. Γιατί έκλαψε η Παναγία; Πρώτα απ’ όλα δεν ήμουν εκεί και δεν ξέρω αν έκλαψε η Παναγία. «Παναγία, Παναγία, πού είναι ο Γιάννης ο Ρωτέρης; Γιατί κλαις;» Δεύτερον, η Παναγία δεν ήξερε την Ανάσταση. Και εσείς πώς την ανάφθες και τι είδες την Ανάσταση; Αν έκλαψε η Παναγία σαν μάνα, δεν ήξερε την Ανάσταση, δεν γνώριζε την Ανάσταση. Το ότι γνωρίζω την Ανάσταση όμως, δεν είδα την Ανάσταση, δεν γνώριζα την περσινικότητα, και τότε θα κλάψω.

Μπορείτε να με πληροφορήσετε. Εγώ θα κηρυφώ, για παροιμία. Ήταν τρεις-τέσσερις αδελφοί ΠΕΠΑ, ήθελα να τους ξέρετε. Ένας εξ αυτών πέθανε απρόκτως. Ένας από τους αδελφούς του πήγαινε να εξομολογηθεί σε έναν γέροντα που ήταν στην Ανάληψη του Παγκρατίου, τον πατέρα Ιερώνυμο. Ήταν ένας πέμπτος εδώ πέρα, σαράντα δάχτυλα. Και είπε: «Τι είναι αυτό το μαύρο μαντιλάκι;» Λέει: «Χάσαμε τον αδελφό μας, γέροντα». «Τι λες; Τι πάει να πει», λέει, «τον χάσατε;» Λέει: «Πέθανε». «Πέθανε. Και εσύ έβαλες μαύρη σημαία, ε; Ο άρχοντής σου, ο Θεός σου», λέει, «και έβαλες μαύρη σημαία εσύ;» λέει ο Παναδάκης. Πρέβοδε ο Παντουλάκης και μάλιστα δεν ξέρω τι το έκανα. Αυτή είναι η υπόθεση πραγματική. Τα λέγουν οι Ιουδαίοι, όταν είδαν και τον Χριστό μας ότι δάκρυσε.

πόσοι φίλοι αυτον, κοίταξε λέει, τον αγαθούσε πραγματικά αυτον Λες δε εξ αυτών είπον, ούκη δίνα το ούτως που ανήξας το θαλμό σου τυφλού και κάμε ένα άλλο θαύμα γρήγορα τώρα ο Χριστός μας και είσαι ή να και ούτως μία ποθάνη δεν μπορούσε λέει να το κάνει λέει αυτό το πράγμα Ιησούς ουν πάλι εμβρημόμενος εμέ αυτό έρχεται εις το μνημείο με Ειν δε σπήλαιον και λίθος επέκτητο. Ήταν ένας σπήλαιον που τον είχαν βάλει κάτω και πάνω είχαν βάλει ένα μεγάλο λιθάρι. Και ο Ιησούς, πάρατε το λίθο, σκόστε το λίθο από εκεί, λέγονται αυτοί οι αδελφοί τους, μην πώτε ότι η Μαρθά. Κύριε, μη! Γιατί η Μαρθά, ήδη όζει, φρονμάει, πεταρτέως γάρεστη. Ευχαριστώ.

Ο Κύριος, βλέπετε, έτσι λέγει: «Οὐκ εἶπόν σοι ὅτι ἐὰν πιστεύσῃς, ὄψει τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ;» Δεν σου το είπα αυτό το πράγμα; Πήρα μου τον λίθον. Σιώπα, λοιπόν, κάθισε στην άκρη σου και κοίταγε. Σήκωσαν, λοιπόν, τον λίθον που είναι ο τεθνηκώς κείμενος, εκεί που τον είχαν βάλει μέσα κάτω. Κατεβαίνεις 17, 18, 20 σκαλιά κάτω στον τάφο, στο σπήλαιο αυτό. Ο δε Ιησούς ήρε τους οφθαλμούς αυτού άνω και είπε: «Πάτερ, εὐχαριστῶ σοι ὅτι ἤκουσάς μου. Ἐγὼ δὲ ᾔδειν ὅτι πάντοτέ μου ἀκούεις, ἀλλὰ διὰ τὸν ὄχλον τὸν περιεστῶτα, δεν ξέρω τι θα κάνω και τι θα γίνει, αλλά θέλω να ιδούνε κι αυτοί ότι είμαστε ένα, γι' αυτό». Δεν γνωρίζετε πως ο Χριστός εμαρτύρει δύναμη από τον Πατέρα για να τον αναστήσει. Δεν θα βγήκανε Θεός.

για να δούνε οι άλλοι ότι πράγματι είναι από τον Θεό τούτος ο άνθρωπος, δεν είναι σατανικός όπως λέγανε Οι γραμματείς και οι χαριστέοι, καταλάβατε Αλλά δια των όχλων τούτων των περιεστούτα λοιπόν Είναι απιστέψωση ότι εσύ με απέκτηλε Και κάθε λοιπόν πονή μεγάλη εκράβγαζε Λάζαρε, βλέπω έξω, έλα έξω ο Πρεσβύτερος, που εξήλθεν πρωτεθνικός δεδεμένος τους κόβας και τα χείρα τυρίες. Τυρίες είναι σκηνή και ρωμένο. Σκηνή και ρωμένο. Τον είχανε βέσει τα χέρια του και τα πόδια του. Δηλαδή. Και βγαίνει όλα εδώ. Και οι όψεις αυτού σουδαρεί ο περιεδευτός. Αυτό που λένε με το κεφάλι, με τη στιαγώνα.

«Λύσατε αὐτὸν καὶ ἄφετε ὑπάγειν». Λύστε του τα χέρια και τα πόδια και αφήστε τον να περπατήσει. Τίθεται το ερώτημα: γιατί, Κύριε, εσύ ο οποίος τον έφερες από τον Άδη, που λέμε, γιατί τον έφερες με δεμένα τα χέρια και με δεμένα τα πόδια, για να του λύσουν και τα χέρια και τα πόδια; Αγία. Λέω ένα μάθημα που πρέπει να το ξέρουμε όλοι. Αυτό μπορείτε να το κάμετε εσείς. Το άλλο που έκανα εγώ δεν το μπορούσατε εσείς. Αυτό έκανα εγώ, το άλλο. Εγύρισα εγώ την ψυχή πίσω, εγώ τον έβαλα ξανά σε κίνηση. Αυτό δεν το μπορούσατε. Αυτό το μπορείτε εσείς. Ήταν αυτό που μπορείτε εσείς, θα το κάνετε εσείς. Αυτό που δεν μπορείτε εσείς, θα το κάνω εγώ. Ευχαριστούμε που παρακολουθήσατε.

Κάτι που μπορείς να το κάνεις μόνος σου, κάτι που υπάρχει εδώ, μα το φάρμακο, μα η βοήθεια, μα, μα, μα, θα το κάνεις μόνος σου, θα ανατρέξεις, θα κοπιάσεις, θα εξευτελιστείς, θα υποχρεωθείς. Μην το περιμένεις από τον ουρανό. Αν όμως δεν υπάρχει εδώ και δεν το δύνασαι, τότε ζήτησέ το, θα σου το δώσει. Αυτή είναι η μία πλευρά της ερμηνείας. Η δεύτερη πλευρά της ερμηνείας είναι η εξής: σεις, κύριοι πονηροί Ιουδαίοι που τον εσαβανώσατε, σεις λύστε του τα χέρια. Γιατί, όταν θα φύγω, θα πείτε ότι ήταν φάντασμα. Λύστε τον εδώ, εσείς οι ίδιοι που τον εσαβανώσατε εδώ μπροστά. Καταπιαστείτε να δείτε ότι δεν είναι βρικόλακας, δεν είναι φάντασμα, δεν είναι πνεύμα. Είναι άνθρωπος, είναι ο πραγματικός, αυτόν τον οποίον εσείς...

Ετοιμάσατε, τον αλείψατε και τον εθάψατε και τον επιφραγίσατε και λοιπά. Για να αποδειχθεί, να καταπιαστούν, να δουν ότι πράγματι είναι η σάρκα του, είναι ο ίδιος, ο φίλος τους, ο χωριανός τους. Γιατί ασφαλώς δεν πήγαν από την Αμερική, ήταν εκεί οι χωριανοί, ή εκεί. Έναν θέλει να πει ότι ήταν προφανώς και συγγενείς της οικογένειας. Απόδειξη είναι ότι αυτοί που είχαν πάει να πουν στην επιτήρηση, όταν φύγανε οι αδελφές, έφυγαν κι αυτοί και ήρθαν μαζί στο μνημείο. Ήσαν αυτοί. Το κάνουν, λοιπόν, και γι' αυτό, ώστε ο άνθρωπος να έχει και αποδείξεις, γιατί τα αρχαία, επί παραδείγματι, ψάχνανε εδώ τα ολόσωμα και υπάρχουν. Για τους απίστους των ημερών, για τους δυσπίστους ανθρώπους.

Είναι το νερό που διαβάζει ο παπάς, δεν το δείχνει ο Θεός. Τι είναι το ροφηλικό που διαβάζει ο παπάς, δεν το δείχνει ο Θεός. Αυτά είναι και πράγματα του Θεού, που μπορεί ο άνθρωπος με τις αισθήσεις του να πληροφορείται για ένα πράγμα που δεν μπορεί να το φτιάξει διαφορετικά. Δεν ξέρω αν έχετε δει πώς έθαβαν οι Εβραίοι και πώς ετάφη ο Χριστός μας και πώς ετάφη κι αυτός ο Λάζαρος.

Παστωνότανε! Παστωνότανε. Χρησιμοποιούσανε μια κόλλα η οποία ήταν από αλόη και από σμύρνα, δηλαδή ήταν μια κολλητική ουσία, όπως η ρητίνη, όπως το ρετσίνι που λέμε. Ενδιαφέρον, η αλόη και η σμύρνα είναι κεριά, βοηθάνε και άρωμα, δεν έχουν κάτι άλλο, όμως είναι ένα πράγμα τέτοιο. Άλειφαν, λοιπόν, το σώμα και έπαιρναν μια φασκιά πλατιά να τεντώνει και τον έκαναν...

Κάνουμε έναν επίδεσμο στο χέρι μας και το δένουμε. Όταν πάγωνε αυτό, η κόλλα δεν πήγαινε ερμητικά. Με αυτή τη σκέψη αυτός και βγήκε έξω. Δεν μιλείται εδώ περί φανταστικού πράγματος. Ο ίδιος ο Λάζαρος είναι υπαρκτό πρόσωπο. Στη συνέχεια λέγεται ότι οι Φαρισαίοι και οι ελληνικοί πήρανε απόφαση να τον σκοτώσουν, τον Χριστό, διότι γίνεται αιτία να ακολουθούν πολλοί κοντά Του και με τα θαύματα τι κάνουν. Ευχαριστούμε που ήρθατε, ευχαριστούμε που ήρθατε, ευχαριστούμε που ήρθατε, ευχαριστούμε που ήρθατε.

Ούτως ο άνθρωπος, για τον Χριστό μας. Άλλαξε μία πορεία. Τι θα κάνουμε; Καθήμεθα. «Ἐὰν ἀφῶμεν αὐτὸν οὕτω», θα τον αφήσουμε όπως πάει, «πάντες πιστεύσουσιν εἰς αὐτόν, καὶ ἐλεύσονται οἱ Ῥωμαῖοι καὶ ἀροῦσιν ἡμῶν καὶ τὸν τόπον καὶ τὸ ἔθνος». «Εἷς δέ τις ἐξ αὐτῶν, Καϊάφας, ἀρχιερεὺς ὢν τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου, εἶπεν αὐτοῖς». «Ὑμεῖς οὐκ οἴδατε οὐδέν». Σεις δεν ξέρετε, λέει, τι θα γίνει. «Οὐδὲ διαλογίζεσθε ὅτι συμφέρει ἡμῖν ἵνα εἷς ἄνθρωπος ἀποθάνῃ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ καὶ μὴ ὅλον τὸ ἔθνος ἀπόληται». Συμφέρει, λέγει, να πεθάνει αυτός και να γλιτώσουμε εμείς. Πολλοί, βέβαια, αναγνωρίζουν ότι αυτός ήρθε γι' αυτή τη δουλειά, για να πεθάνει, για να γλιτώσουν. Αλλά αυτοί, βέβαια, το τοποθετούσαν σε άλλο μέρος: να τον βγάλουν από τη μέση, ότι αυτοί θα εσώζονταν και θα γλιτώνανε μοναχοί τους.

Είναι τα περιστατικά που έχουν σχέση με τον θάνατο και με την Ανάσταση του Λαζάρου. Στη συνέχεια, όπως σας είπα, ο Χριστός μας έφυγε. Αναφέρει εδώ πιο κάτω το εξής:

Επέστρεψε προ έξι ημερών του Πάσχα και γίνεται η Βηθανία, χώρο την οποία σας είπα και που θέλω τώρα να τη μιλήσουμε στην άλλη ομιλία. Τώρα, αναφορικώς με αυτά τα οποία ελέχθησαν, βγαίνει ότι κι εμείς, είτε το θέλουμε είτε όχι, θα πεθάνουμε. Οσοδήποτε χριστιανοί ήταν οι μετά, δεν ήταν φίλος του Χριστού ο Λάζαρος; Γιατί τον άφηκε και πέθανε; Δεν ήταν φίλος του Χριστού η μάνα του; Γιατί να έρθει και πέθανε; Δεν είναι θέμα σοβαρό ο θάνατος. Ο θάνατος, αγαπητοί μου, για τον πιστόν είναι ένα μικρό επεισόδιο. Είναι όπως είναι το πουλί μέσα στο αυγό. Αν ερωτηθεί το πουλί μέσα στο αυγό, κάτω από τις φτερούγες της μάνας του...

Ευαγγελισμός, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Ανάσταση, Ευαγγελισμός, Αν πας στα τρελοκομεία, αν πας στα ανίατα, αν πας, θα πας στα μάτια. Αν πας στη Σάμπλη και δεις πώς δουλεύουν οι άνθρωποι, ας πάτε να δείτε πώς βγάζει το ψωμί με τον ιδρώτα του. Και τι φέραν από τα άλλα; Τι κάνεις; Σε φέραν καλά ή τι φέραν; Γιατί; Δεν πιστεύεις για τη ζωή που φέραν από τα άλλα. Και πώς, όμως, ο θάνατος είναι ελευθερία από δέσμευση. Αυτό το θεωρεί πάθανος. Και τι κάνονται; Άπιστοι.

Εφόσον βλέπει αυτόν τον Θεό που έγινε άνθρωπος, πέθανε κι αυτός ο Θεός που έγινε άνθρωπος. Είναι μετάλλων ταμείων. Ποια είναι αυτή η επίδραση; Πρώτος αυτός φοράει λιτέρες και στη μέση θα αναστηθούμε κι εμείς μία μέρα. Κι αυτός ο άνθρωπος απιστεί. Δεν θέλει να δει ποτέ την πραγματικότητα. Γι' αυτό μαμά την μπροστά στο θάνατο. Και μάλλον αυτή η μεγάλη κατεξοχή είναι η μέρα του θανάτου. Οι πρωτευουσιάνοι, μάλιστα, έχουν το προνόμιο, την επιτυχία, ώστε να μην υπάρχουν γραφεία κηδειών κοντά στις περιοχές τους. Πήγαινε στο Σύνταγμα να βρείτε γραφείο κηδειών. Δεν υπάρχει. Είναι κράτος αθάνατο εκεί, δεν πεθαίνουμε εκεί κανένας.

Κουνείς από τον τόπο σου, άλλα πράγματα ακούν που λένε και λοιπά. Δεν θέλει τον θάνατο. Και τους τσιβώδια που φύγουν. Στον Ιάκη το λέω, θα σας πω ένα ιλαρό. Δεν θυμάμαι πού το συζητούσαμε προχθές, σε αυτό το θέμα, ή αν σας το έχω πει εξάρτητα. Κάποιος μικρός από εδώ, Έλλην, έφυγε και πήγε στην Αμερική. Έζησε περίπου 60-70 χρόνια εκεί πέρα. Κυρίασε ο άνθρωπος, δεν ξέρω πόσα εκατομμύρια πιάτα έπλυνε και έκανε ένα μισθό ποσό, και ήρθε εδώ πέρα πλέον να ζήσει 10-20 χρόνια το υπόλοιπο, να φάει εκείνα που έφερε από εκεί πέρα. Ήρθε εκεί στην Ομόνοια, σε ένα ξενοδοχείο της Ομονοίας εκεί. Όμως είδε απέναντι την άλλη μέρα ότι υπήρχε γραφείο κηδειών. Όταν είδε αυτό, το πρωί, χωρίς να πει τίποτα στον ξενοδόχο, ή στην ταξιτζή, παίρνει τη βαλίτσα του και φεύγει.

πηγαίνει στην εκάκη. Και εγώ τώρα στον ερώτησέ εγώ αυτό, γιατί του λέει φαγητέ. Το προσωπικό, μήπως τι, να σας αλλάξουμε δωμάτιο, μήπως, μήπως, μήπως. Συμφέρονταν αυτοί οι προσωπικοί που λέγονται: «Πώς έκανες, παιδί μου, δύο με τους πελάτες διεύθυνσης;» Δεν απάντησε απολύτως τίποτα. Τα μάζεψε και έφυγε κατά το μεσημεράκι. Πήγε εκεί κάτω, στην Κηφισιά εκεί πέρα, σε ένα ξενοδοχείο, ένα δωμάτιο, πρέπει να μείνει εκεί. Αυτό τελευταία. Κοιμήθηκε το απόγευμα, όμως ο άνθρωπος, επειδή καλοκαίρι ήτανε, το βράδυ κατά τις 12:00 η ώρα δεν είχε ύπνο και βγήκε απ' έξω το βράδυ να κάνει καμιά βόλτα. Που έκανε κάτι βόλτες απ' έξω το βράδυ, μόνος του, βλέπει απέναντι μια φωτεινή, αυτή... μια επιγραφή φωτεινή και έλεγε: «Το γραφείο διανυκτερεύει».

Να φωτογραφηθεί, του χώρισε τελευταία. Τι το γραφείο που βλέπεις τελευταία; Αποτέλεσμα, το πρωί το έχει βάλει στο κορενό. Θα πάει το πρωί να δει μια βόλτα προς τα κει, να δει τι το γραφείο που διανυκτερεύει τελευταία. Πάει εκεί πέρα και βλέπει το γραφείο τελετών. Ακόμη δεν θα το κάναν τελετών, καταλαβαίνετε, να μην ακούει δεκαθόν την ίδια. Ανάληψη της Θεοτόκου, Βασιλεία των Ουρανών, Γέννηση της Θεοτόκου, Εισόδιο, Εισόδιο, Ευαγγέλιο, Θεοτόκου, Θεοτόκου, της, της, Εισόδιο Θεοτόκου, της Εισόδιο Θεοτόκου, της Εισόδιο της Θεοτόκου, Ευχαριστώ.

Ότι θα πεθάνει ή υπάρχουν πληροφορίες, και δεν θέλει ο άνθρωπος. Μόλις τώρα μου πείτε γιατί δεν θέλει. Ποιος δεν θέλει τον έλεγχο; Αυτός που έχει λερωμένη την καρδιά του, αυτό είπα. Δεν ρωτήστε τους λογιστάς, τους βιομηχάνους, τους ταμίες που έχουν τα χαρτιά τους κλεισμένα, το ταμείο τους εντάξει: «Όποτε θέλει ας έρθει να κάνει έλεγχο, εγώ είμαι εντάξει». Λέω ότι δεν έχουμε τακτοποιήσει ο βαρεύματις. Έχουμε λερωμένη την ποδιά μας κάτω, λεγόμενο σαρκικός, κοσμικός, οικονομικός, διαβολικός κ.λπ. Γι' αυτό ακριβώς δεν τον θέλεις τον θάνατο. «Γιατί να μιλάμε για θάνατο; Μη μου το λες πια». Μην σου το πω.

Ανακαινίσεις γεμάτες. Ο κόσμος από νεκροταφεία εδώ πέρα, όπως τα λέμε εμείς, για το να βρούσε εκεί πέρα και από γραμμή εκεί δύο ανάγκες, τα οποία έχουμε το όνομα «τελετών». Και ο πρώτος προσφορογόρος...

Πολλά που βάζουν οι άνθρωποι έτσι, πράγματι. Αυτά είχα να πω αναφορικώς με την υπόθεση του Λαζάρου και σας εύχομαι μια μέρα να το βρούμε, να το βρούμε στο δίκτυο, δώρο που έχει περάσει, διότι δεν υπήρχε γεγονός που έβγαλε την Ανάσταση στην αρχή και χάρισε τη θέα του και μία Ανάσταση ούτω λοιπά, όπως η ταφή και τα διάφορα, διότι για μεθαύριο την άλλη θα μιλήσει.

Φύγεις, φύγες, και να πεις: «Πότε θα φύγεις από εδώ;» Αυτό που πληρώνουμε, αυτό που πλήρως πληρώνουμε. Γι' αυτό θα είναι ο Θεός μας. Αύριο θα μας αναστήσει όλους και θα υπάρχουμε στην αιωνιότητα. Και ό,τι ενδιαφέρει εμάς είναι να είναι θα. Το ψυχή το επιλένε, το εξωτερικό ψυχή, το εξωτερικό ψυχή, τα τένδια, τένδια. Ότι θα πεθάνουμε, θα πεθάνουμε είτε το θέλουμε είτε όχι. Θα αναστηθούμε, θα αναστηθούμε είτε το θέλουμε είτε όχι. Εκείνο μόνο που εξαρτάται από το χέρι το δικό μας είναι σε ποια κατάσταση θα είμεθα, πού θα πεθάνουμε, γιατί σε αυτήν την κατάσταση θα βρισκόμαστε και που θα αναστηθούμε. Αυτή είναι η διαφορά για εμάς και αυτός ο σεπτός Υποδοχής να μας προσέχει.