Sunday After Theophany

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Today, as you yourselves have noticed, is a day that reminds every person how he must conduct his life if he wishes one day to meet Christ and remain with Him for eternity. This is the first Sunday after the great events: the Nativity of the Lord, the Circumcision of the Lord, and the Baptism of the Lord. Those days showed us our Christ at one day old, eight days old, and thirty years old. Today He is presented to us as He enters His public ministry.

The honorable Forerunner was sent to preach on Christ’s behalf and to prepare a people for Christ. As you know, the honorable Forerunner then departed from the scene, for the reason you know. Now our Christ comes to take the place of the honorable Forerunner. And just as the honorable Forerunner preached, saying, “Repent, for the Kingdom of Heaven is at hand,” so our Christ afterward used exactly the same words: “Repent, for the Kingdom of Heaven is at hand.” But He added two more words: “And believe in the Gospel.” Isaiah had said, “The people who sat in darkness have seen a great light.” Who were the people sitting in darkness? The whole world. Before Christ came into the world, it lay in darkness. When Christ came, a great light appeared—to those people personally at that time, and to us today through His Church, His Apostles, and His Gospel. What does light illuminate? The darkness surrounding people. Just as there is visible light and visible darkness outside us, so, unfortunately, there is often a palpable darkness within us as well.

This light can illumine visible darkness, and Christ is the One who can illumine the darkness of the soul. Apart from Christ, apart from this light, a person knows neither where he came from, nor why he came, nor where he is going. He has no clear understanding of his purpose, his worth, or his greatness. Christ is the One who gives meaning to human life, both in this world and in the world to come. Apart from Christ there is no hope, no patient endurance—there is nothing. A person may easily, as the saying goes, blow his brains out in order to find peace, as he claims, without realizing that he will find no peace.

He will remain restless for all eternity. Something struck me—and I do not know whether you noticed it too. Christ seemed almost like a little schoolteacher: He took John’s preaching and repeated the very same words. “Did You have nothing else to tell us, our Lord? You who are the Teacher? You told us exactly what John, Your servant, had already said? John already told us, ‘Repent,’ and so on.” Everyone who comes in My name will speak about this. Have you ever seriously considered this matter of metanoia, of repentance? Why does He call man to repentance both through His Forerunner and in His own person? If you have not considered it, let me take this opportunity to tell you: we are the descendants

of an unrepentant couple named Adam and Eve. That couple did not repent when they sinned. Even though God made it easy for them to repent, they did not. And the consequence, as you know, was that He drove them out of Paradise. We, their descendants, now want to enter Paradise. How will you reach the place from which you were cast out unless you travel the same road in the opposite direction? You were driven out by one way; you must return by the other. You were driven out because of your refusal to repent, and you will return through metanoia, through repentance. The first human beings, the first couple, did not repent. Thank you.

Eve blamed the serpent, Adam blamed Eve, and both of them blamed God; they did not repent. He seized them by the ears, so to speak, and threw them out. The first human beings were not driven out of Paradise only because they sinned, as people say, but because they did not repent. In the same way, we will not be condemned to Hell because, being human, we sin, but because we refuse to repent. This is why Christ preached repentance and later preached it through the Apostles, and why He continues to preach repentance through His Church. If you could attend Vespers and hear one of the secret prayers that the priest reads on behalf of the Church, you would hear it say, among other things, at one point:

“If You take us tonight, if our bed becomes our deathbed, receive us in repentance and confession.” There is no other way. Repentance, my beloved, has such power that it can disarm the right hand of God’s justice. Do you wish to escape God’s justice? Do you wish the sword of Christ’s justice to fall from His hand? Repent. You disarm God. In our simple language we say, “A bowed head is not cut off.” And through David we say, “A broken and humbled heart God will not despise.” Keep this in mind. I do not know how many sins you have committed in your life,

or how many you bear upon yourself at this very moment. God’s justice demands that the sentence be carried out. Yet if a person, during the time God has added to his life, makes use of repentance, that blade falls from God’s hand—the sword of justice, the axe laid at the root of the tree, as John the Forerunner said the other day, if you remember.

Earlier I was speaking in the Church of Saint Barbara, and as I spoke there I remembered something I once saw in a little chapel. On the left side, at the north door where the Archangel is depicted, there was an icon of an Archangel holding such a sword that merely looking at it made your heart tremble. Beneath it were written these words: “Extortioners, adulterers, thieves, robbers, and fornicators, behold and tremble before this sword, for it cuts off the heads of those whose understanding is not upright.” God’s justice awaits you. Unfortunately, we live as though we will never stand face-to-face with God’s justice, which demands satisfaction, because He gave blood and will require blood. And woe to those who do not make use of this merciful Mystery. For neither receiving the Holy Gifts nor Baptism could be more merciful—or even avail us—if the Mystery of repentance and confession did not exist.

Saint Isaac the Syrian calls it a merciful Mystery and “grace after grace.” If this Mystery did not exist, no one would be saved. No human being has ever lived without sinning, whether a little or a great deal. Yet through this Mystery a person disarms the justice of God and enters in.

One more point demands our attention: we must not become confused about the Mystery. The Mystery is not merely repentance, as the Protestants say, nor merely confession, as we and the Roman Catholics say. Most of us do confess, but we do not repent. And if all the confessions we have made had been recorded,

and we played them back and listened, we would discover that they scarcely differed from one another. What we told the priest then, we tell him now. What we said at Christmas, we will say again at Pascha. We simply confess so that we may receive Holy Communion, without repenting. The very next day we do the same things again. A person then remains fallen, when he ought to have risen. He must struggle against his sin and overcome it. We prune our sins; we do not uproot them. And as you know, when you merely cut back weeds or thorns without pulling them up by the roots, they sprout again. This is exactly what happens to many of us. Therefore, because we are descendants of Adam and Eve,

those unrepentant people who were cast out, Christ came into the world and preached repentance to humanity both through His Prophet and in His own person. Repentance is like the military command, “About face!” What happens when you turn about? One moment you are facing east, and the next you find yourself facing west.

A full one hundred and eighty degrees. I acted unjustly; I will cease acting unjustly. I stole; I will cease stealing. I blasphemed; I will bless. I dishonored—and I will turn one hundred and eighty degrees. What utterly idolatrous people! A man worships idols, reveres them, and becomes bound and enslaved to them. Are there no idolaters among us? Unfortunately, there are, and they need this light to illumine their darkness so that they may recognize their errors. What is a man who worships his belly and has abolished fasting, including the fasts of Wednesday and Friday?

He is an idolater. What is a person who worships his flesh, looks constantly in the mirror, and refuses to have children? What is such a person? Is he not an idolater? Has he not made a god of his own flesh? Has he not deified it, becoming indifferent and even committing crimes in order to preserve his figure? Is he not an idolater? What is the lover of money? Is he not an idolater? What are the drunkard, the smoker, and the gambler?

What are the adulterer and the fornicator? Are they not idolaters? What else are they? We are well into the twentieth century; we have landed on the moon, yet we have not come down to earth, my beloved, to understand what is required of us, where we stand, and what awaits us. There is no other way. If you want the road to open so that we may reach the homeland from which we were driven out, we must follow, as I said earlier, precisely the opposite path. Why were you driven out, Adam? Only because I sinned? No. What else? Because I did not repent. Although He waited for me and left me face-to-face with my failure, I accused Him of giving me such a woman. Eve, why were you driven out of Paradise? Why were you separated from God? Why did He, so to speak, throw you out? Only because I sinned?

No, but also because I did not repent. And I accused Him, claiming that He had made the serpent and that it deceived me. So you were driven out because of your sin and because of your refusal to repent. What is the remedy for sin? Sinlessness. And what is the remedy for refusing to repent? Metanoia, repentance. Yet if we do not succeed in remaining sinless, let us at least use this powerful remedy against death called repentance, of which I spoke earlier. Let us make use of this “grace after grace” and of this merciful Mystery, without which no one would be saved. There would be no Saints; there would be no one at all, because only One never sinned: Christ. All of us sin, whether in word, deed, or thought.

And so, my beloved, our Church has appointed this preaching of Jesus for the first Sunday on which Christ enters His public ministry: “Repent, for the Kingdom of Heaven is at hand, and believe in the Gospel.” Do you know what “Gospel” means? Is it this paper the priest holds, this book from which he reads? Is that the Gospel? No! The Gospel is what is proclaimed within it. What does “Gospel” mean? The word is made up of two parts: good tidings, a good message. What is this good message? That the Son of God became the Son of the Virgin. That “God so loved the world that He gave His only-begotten Son, that whoever believes in Him should not perish but have eternal life.”

That is the Gospel. “And believe in the Gospel”—in the good tidings, that is, in Christ, in Me. The person who does not believe in Christ does not have the key that opens the way back. “I am the way,” Christ says. “I am the life. I am the light.” Not simply “I am a way,” but “the way.” I am the light—not merely a light, but the light, the one and only light. I am the life; apart from Christ there is no life. And this life is imparted to man through Holy Communion, through divine communion. Those of you who received Holy Communion today were united with life; you were united with the light. Without this, a person possesses only the natural life shared by animals, birds, and reptiles. They do not possess spiritual life.

This is why it is called the Chalice of Life. The Holy Chalice is called the Chalice of Life because it imparts the Body and Blood of Christ to the faithful; it gives them a transfusion of blood. Not the blood of a fornicator, an adulterer, a thief, a dishonorable man, or a blasphemer—the blood we put into our veins to preserve our natural life after an operation, an accident, or something similar. It is the Blood of Christ. Therefore it is called life-giving, the Chalice of Life. And the opening in His side is called life-giving because it gave forth life, Baptism, and Holy Communion. His precious Cross is called life-giving because life came forth from there alone. The precious Cross is called life-giving. Christ alone possesses life. Everything else possesses only natural life,

But spiritual life belongs to Christ alone. That is why each person must listen to what Christ says and, whenever he falls, rise again. Little by little he must struggle, like a small child learning to walk upright. And the upright person is not the one who exercises, does calisthenics every morning, and has a strong and vigorous body. No! To be upright means not to lie fallen in sin. We have come here to Church. Are we standing upright, or are we fallen? Someone will say, “We are fallen,” merely out of false humility, without really believing it. Out of false humility he will say, “I am a sinner.” Then why do you not go and put your sins in order? Do you need money? Do you need a lawyer, a notary, official stamps, or witnesses? What do you need? Is He asking you for money? He is asking you for your filth. Why do you not give it to Him?

Are you keeping your sins? Can anyone say, “I am not a sinner”? Have you come and received Holy Communion? Why do you not receive Holy Communion, if you are not a sinner? And if you are a sinner, why do you not put matters right and come to have your sins set in order? If you are not a sinner, again, why do you not come? We are inconsistent, from the sanctuary to the candle stand; we are inconsistent. Yet He waits for us. He grants us more days and asks each person to come and be reconciled with Christ here, so that Christ may give him life. “He who believes in Me, though he may die, shall live,” He says plainly; and, “He who eats My flesh and drinks My blood abides in Me, and I in him, and I will raise him up at the last day.” Do you want to rise, then, and not simply remain beneath the marble slab? See to it that you enter into communion with Christ, that you commune with Him here, at the saving

Royal Doors, as they are called. For if you do not come to know Christ in this world, in this inn which is His Church, and if you have no relationship with His innkeepers, to whom He has entrusted your healing through the Mysteries of repentance, confession, Baptism, the Holy Eucharist, and the rest; and if you do not receive Holy Communion here for the forgiveness of sins and eternal life... They are called the Royal Doors because through them people enter the Kingdom of Heaven. The Most Holy Theotokos intercedes, and Christ saves. Those who receive Holy Communion are His inheritance. I heard the priest say, “Save Your people, O God, and bless Your inheritance.” What is His inheritance? Those who received Holy Communion, who became brothers and sisters of Christ and heirs to the inheritance of God the Father. If a person is unwilling to be reconciled here, beneath this hand of mercy,

compassion, and mankind’s salvation, then, as I have told you before, one day we shall find ourselves there, before the Master’s throne. And above the Master’s throne, I repeat, there is no oil lamp, because there is judgment, and in judgment there is no mercy. Here there is mercy for man. But if a person refuses to conform himself to what Christ says, one day he will come there, to the judgment, and in judgment there is no mercy. Then woe to that person. Our salvation, therefore, is in our own hands. We are human beings, and we shall fall in word, deed, or thought. Yet we must struggle to rise, and we must beseech Christ to find us at a moment when we are in metanoia and confession and have received the Holy Eucharist—that powerful ticket by which we shall be able to return to Paradise. Christ came and proclaimed

the way and the means by which we may return to the Kingdom of Heaven. This I wish for one another and for everyone.

She is preparing us for the great event of the Crucifixion of Jesus Christ and His Resurrection. For a person is always justifying himself.

He declares himself righteous; he does not accuse himself.

He always believes that he is good; he does not regard others as good, and he always excuses himself. That is why, through His Church, Christ has counseled us throughout all these days leading up to today to pay attention to this, because it does not benefit us. Thus, at the beginning of this great, beautiful, and richly meaningful season, He spoke to us about two men: the Publican and the Pharisee. This is how the Triodion opened. One was justified, and the other was lost. He did the same last Sunday. Once again He spoke to us about two persons: the younger brother, the Prodigal Son, and the Prodigal’s elder brother.

One was saved, and the other was lost. Strangely enough, those who were lost were the two who considered themselves good and were also considered good by others. The Pharisee said, “I am not a thief; I am not dishonorable; I am not unjust; I am not an adulterer; I am not like this Publican. I fast twice a week; I tithe everything I possess; I am a merciful man.” And God told him, “Go outside. You are of no use to Me. Such people do not please Me.” The same thing happened last Sunday, when He again presented two men. The younger one, the Prodigal Son, truly sinned, but he repented.

He returned, confessed, and said, “I have sinned.” The father received him, the fatted calf was slain, and there was joy in Heaven, because there truly is joy in Heaven over one sinner who repents. From this we learn that simply being a good person does not save anyone. Let me take this opportunity to tell you: Hell is full of people who were considered good—very good people. But there are no Christians in Hell. I do not mean that a Christian is not a good person. I mean that someone who calls himself good, and whom others also call good, may not be a Christian at all. The elder brother likewise said, “I never transgressed your commandment.”

He became bitter when the younger son returned. He had no love within him, no heart of compassion, and he did not think as the father thought. And so we see two strange outcomes where we would never have expected them. We would have given the Pharisee a tip, and we would have congratulated the elder brother. Yet God took both of them by the ear and cast them outside: “You are of no use to Me.” Consequently, there is another way by which a person is saved. My beloved, there is no salvation by oneself, no salvation by works, and no salvation by the world. What is there, then? Salvation through Christ—salvation through Christ. Christ saves. If salvation worked otherwise, an angel would have appeared on high, sounded a trumpet, and said, “Gentlemen, perform good works and come, so that I may admit you into Paradise.”

God did not do that. He Himself came, became man, shed His blood, and left that blood in the Church. Today He gives it to people to make them alive. You know the bird called the pelican. Do you know what the pelican does? When it returns to its nest and sees that its young have been bitten by a snake, it turns its beak against its own side, wounds itself, and gives its blood to its young, bringing them back to life. That is why, among the things chanted about Christ on Great Friday, we also hear this image: the Word (Logos) of God, whose side was wounded and brought forth blood and water,

to give drink to His own little birds, whom the devil bites daily through sin and poisons. Good works alone, then, are not the way a person is saved; otherwise, all the rich would perform good works and enter the Kingdom of Heaven. No, that is not the way. There is another way, and today Christ tells us what it is, though most people did not come to hear it.

Those who did hear it did not pay attention. After telling those two great parables, each of which completes the other, today He says, “Now I can judge you. I have told you what will happen, and now I sit in judgment over you.” You heard Him, did you not? Today He sat and told a parable. A time will come, He says, when the Son of Man will come to judge the world and will divide mankind into two great groups: the sheep and the goats. To the first He will say, “Come,” and to the others, “Depart.” The question is: in which group will you be? He will come one day, whether soon or late; He will come. This alone remains, for everything else has happened. This alone remains—the event of which we speak in the Creed: “And He shall come again to judge the living and the dead.” For when He comes, there will be both the living and the dead. The dead will rise, while the others, the faithful Christians who are alive, will be caught up into the air, as Paul says, and the judgment will take place. This is what ought to concern every person. It is the final event in the whole divine economy of the Incarnation. When Christ rose in Galilee—forgive me—when He ascended in Galilee and departed before the eyes of the disciples, the Most Holy Theotokos, and the others,

angels came, and because they stood there staring with eyes and mouths wide open, the angels said to them, “Men of Galilee, why do you stand looking up into heaven?” Why are you staring? Why are your mouths hanging open? “This same Jesus, who was taken up from you into heaven, will so come.” The second “so” means “in the same manner”; it is an adverb. “This same Jesus, who was taken up from you into heaven, will so come”—He will come again—“in like manner as you saw Him go into heaven.” Just as you see Him ascending with the cloud, so He will return one day. This is what the Creed says: “And He shall come again to judge the living and the dead.” There is nothing else after this.

“And His Kingdom shall have no end.” That completes everything. Only one thing remains. There is still one link missing from this entire chain. And I say to myself: if we accept that there are a thousand prophecies about Christ’s coming, Christ’s work, and His teaching in general, and nine hundred and ninety-nine of them have been fulfilled, will the one remaining prophecy not be fulfilled? Will He lie about this one? What reason would He have to tell us, “When the Son of Man comes in His glory with His angels, He will sit upon His throne” to judge, and so forth? Why would He tell us this merely to deceive us? He has no reason to deceive us; He has no reason to take our money.

He wants to save us. He loves us. He gave His blood. We do not give our blood, but He gave His—and He did so at a time when there was not a single sinless human being. So this is what He said today: “When one day I divide mankind into two groups, I will say to the first, ‘Come, you blessed.’” What are we blessed ones to do? You who are blessed are to come and inherit. Inherit what? The Kingdom of God. When was this Kingdom prepared? “The Kingdom prepared for you.” For you, prepared for you. From when? “From the foundation of the world.” So He will call them to inherit. Pay attention to the words He uses.

Did I put those words there? You did not put them there either. They were spoken by the One who knows what He is saying. Many people say, “Everyone does good; if only you knew what I do in secret.” Then why are you telling us what you do? Will you enter Paradise? Are you related to God, my child? Who receives an inheritance—friends, acquaintances, or workers? Who inherits? Relatives inherit. Are you related to God? The Kingdom belongs to God. Are you related to God? If you are, show the documents proving your claim and come receive the inheritance. Enter the Kingdom. But if you are not related to God, then whatever you have done, however many good works you have to your credit, you will find no place for them there.

So Christ, who died, was buried, and rose again, proclaims today that the Kingdom of God is something you inherit—you inherit it. Many people focus on what He says afterward: “For I was hungry and you gave Me food; I was thirsty and you gave Me drink; I was a stranger and you took Me in,” and so forth. When you have a plate of food left over and it is beginning to turn sour, then you give it away: “Give it away so we do not have to throw it out.”

You have a pair of shoes left over that no longer fit. Will not the junk dealer take them? “Give them away for the sake of your father’s soul, your mother’s soul, and your own.” None of that is enough. The Kingdom of Heaven is inherited, and a person must take seriously the need to become an heir. How does someone become an heir? Suppose a man dies in America and leaves an estate of one hundred thousand dollars. What do they publish in the newspapers? That the heirs of such-and-such a person are being sought.

When people here hear about it, the brothers appear, the cousins appear, the nephews appear. They produce their papers, go over there, and collect the dollars. This is what Christ is saying: if you belong to His family, to His household, you will inherit the Kingdom of Heaven. If you do not belong to His household, you have no share in the Kingdom of Heaven. It could not be clearer!

A child is his father’s heir; a brother is an heir; close relatives are heirs. Therefore, we must become heirs. The Father is the One who possesses the inheritance. Someone may say, then, “Since God is our Father and He possesses the inheritance, we are His children.” But are we His children? Well, of course—are human beings not children of God?

Here is another answer: no. Human beings are not children of God. Theologians, bishops, Patriarchs, and professors are speaking falsely when they say that all human beings are children of God. Does that mean human beings are children of the ape? No, I am not saying that either. Human beings are God’s creatures; they are His creation. Only those who have received Jesus are children of God. Paul says this plainly in Galatians, in the epistle reading for Christmas night. Why was Christ born? “When the fullness of time had come, God sent forth His Son, born of a woman, born under the Law, to redeem those who were under the Law, so that we might receive adoption as sons”—so that

we might once again become children of God, that we might become sons of God. This is why Christ came into the world. And John says, in chapter one, verse twelve: “But as many as received Him”—Christ—“to them He gave the right to become children of God.” If you have not received Christ, if you have treated His Church, His priests, His Mysteries, and all the rest with contempt,

then you are not a brother of Christ and, consequently, you are not a child of God. To be a child of God and have a right to the inheritance, you must be a brother of Christ. “Inasmuch as you did it to one of the least of these My brethren.” Christ has younger brothers and sisters: the Christians. The others are not Christ’s brethren. Is someone who blasphemes Christ, rejects Christ, blasphemes His Mother, the Most Holy Theotokos, tears everything down, rejects the Mysteries and the Church, does not repent, does not confess, and does not receive Holy Communion—is such a person Christ’s brother? Then who would be a brother of the devil? Would other Christians be the devil’s brothers instead? It is not so, my dear people. Pay attention to the words He uses. You must listen carefully. We do not know whether we shall still be here next year to hear these things again and take notice of them. A person, therefore, must be a brother of Christ and, consequently, a child of God. God has one natural Son: Christ.

He is the co-heir of the Kingdom of Heaven, yet He comes down

to share His Father’s Kingdom and His glory with the others who will believe in Him. It is therefore absolutely necessary for anyone who wishes to be saved to understand the role Christ has fulfilled in the world, what His Gospel does here and teaches, and what His Churches and His priests do, even though those priests are sinners. Those who have no relationship with Christ are not children of God and have no right to the Kingdom of Heaven. Those who received Him, accepted Him, were baptized in His name, confess their sins and receive His forgiveness, and partake of the Immaculate Mysteries—His Body and Blood—are the ones entitled to the Kingdom of Heaven. All the others will be shut outside.

And there is something more about the Kingdom. If I am to inherit a kingdom, must I not be a prince? Must I not be a royal child in order to inherit a kingdom? How can I, an ordinary person, gain and inherit a kingdom if I am not a prince? A person must become a prince, a royal child, because he is going to inherit a kingdom. How does a person become a royal child? Through Holy Communion. Unless a person changes the Adamic blood flowing in his veins—all four, five, six, or seven kilos of it—and makes it the Blood of Christ through Holy Communion, but instead goes once a year at Christmas, or perhaps once every fifty years, he should know in advance that he is heading for torment. You must change your blood.

You may be a common man, but you will become new—you will be made new and become a royal child. This is why every person must receive Holy Communion. There is no other way, my dear people, for us to enter the Kingdom of Heaven. Within the sanctuary is Paradise. You see one door there on the left and another over there, with two Archangels holding swords in their hands. “You may not enter from here; you must pass through here. You may not enter from there; you must pass through here.” “Through the intercessions of the Theotokos, O Savior, save us.” Here you will approach; here Christ will be offered to you for the forgiveness of sins and eternal life. After the people have received Holy Communion, the priest will extend his hand, holding the Holy Chalice, and say, “Save, O God, Your people and bless Your inheritance.” Who are His inheritance?

Those who have received Holy Communion. Pay attention to this. What will the priest say after Holy Communion? “Save, O God, Your people and bless Your inheritance.” These are the people who have become one with Christ, who have become Christ’s brothers and sisters and, consequently, children of God. And why will they receive the antidoron, the blessed bread distributed after the Divine Liturgy? “The blessing of the Lord and His mercy.” Take a small blessing, a figure of the womb of the Theotokos; come to your senses, and return to pass through here. There is no other way. This is the point. God desires good works. God desires love for our fellow human beings, and especially love guided by discernment. Do not give these things to your mistress, with whom you eat and sin, if she is living as a prostitute or adulteress, or whatever the case may be. Give them to the Lord’s brethren, to people who pray,

to devout people who are Christ’s brothers and sisters. He says that if you give to them, you have given to Me. “I will repay you for these things,” He says. God desires such deeds. But when? When, at the same time, you possess the documents proving that you are members of God’s family. I do not want you to be My child and yet have no love for others. I want you to be My child and to have secured your title to inherit the Kingdom, but you must also be generous. Within your means, help the person in pain. If possible, loosen the noose around the unfortunate person who is burdened by some financial difficulty or family problem. I want you to show love for others, but first I want to see your title—whether you have a relationship with Me—because this inheritance, which My Father has possessed from the foundation of the world,

is for those who belong to His household. Would you like me to give you one more little illustration? Pay attention. A person’s good works—the things we boast of doing and accomplishing—are like an exceedingly luxurious apartment, a penthouse with every convenience. You enter in winter and it is like a steam bath; you think you are in California. You enter in summer and think you are in the Alps: it has air conditioning and every comfort. There is money inside, safes, and every good thing that makes life comfortable. This luxurious upper apartment, this penthouse, is yours. These are a person’s works. But when you go to enter, you have no key to the building, so you cannot go up to the penthouse, and you remain outside. Christ is the key by which you enter and go up to the penthouse.

But you do not have the key. You lost it, neglected it, or left it somewhere, so you will remain outside. This is who Christ is. Christ is a person’s ticket, and that person’s works are his luggage. Suppose I have a hundred suitcases filled with every kind of gold ornament, pearls, and precious stones. Can I travel? If I have a ticket, I will travel. If I have no ticket, all my suitcases will not enable me to travel. The Publican had no suitcases, while the Pharisee had suitcases—good works. The Publican was justified, and the other remained outside. The younger brother, the Prodigal Son, had no suitcases and no good works. He had sinned.

But he repented, returned, said, “I have sinned,” and confessed. The fatted calf was slaughtered; his filth was taken away, and the first robe and all the rest transformed him. He entered, Heaven rejoiced, and he himself shared in that joy. The other brother, despite everything he possessed, remained outside. The thief on Christ’s right had no suitcases and no works. Yet he seized Heaven because he believed at a moment when no one expected it. That is the point. People with a ticket traveled; those with luggage but no ticket did not. So pay attention to the Church of Christ, the Cross of Christ, the Mysteries of Christ, and especially Holy Communion. Unless God illumines the bishops to give instructions for the Chalice to be uncovered and for the people to receive Holy Communion, society will become

a far worse jungle. We will not be able to go outside; people will devour one another. The only way for human nature to change, for a human being to become truly human and fit for the Kingdom of Heaven, is Holy Communion. Make every effort to stop sinning and change your life, so that you may establish the conditions necessary for receiving Holy Communion. Today the Church begins the period of abstinence from meat. We bid farewell to meat; Meatfare is over. This is Cheesefare Week. Everything except meat is permitted: fish, eggs, butter, cheese, and milk, though not on Wednesday and Friday. The following week we enter the season of fasting, a strict fast. Those who are ill or have health-related reasons

should consult their spiritual father about what they may eat. They must not decide on their own; they will give an account to God. The sixty-ninth Canon of the Holy Apostles imposes excommunication and forbids this. A clergyman is deposed and excommunicated if he breaks the fast without a valid reason. Pay attention to this as well. It belongs to the teaching of this day, and from this position I am obliged to tell you, so that you may take the necessary measures. Unless we return to where the Church is calling us, know that the results will be dreadful. Before long, when the sirens begin to sound, we will cry, “Most Holy Theotokos, help us,” and the Most Holy Theotokos will not listen. Better for the fire brigade not to hear us, better for the emergency services not to hear us, better for all the doctors in the world not to hear us, than for God not to hear us. And God will not hear us, because today we do not listen to Him.

The command is hearing in return for hearing: listen to Me, and I will listen to you. Therefore, if we wish to escape Christ’s severe judgment upon this world, not be deprived of the world to come, and not lose this present world either, metanoia—repentance—costs nothing; neither does Holy Communion or confession. We are human beings: we fell, so let us rise. We fell again, so let us rise again. We fell yet again, so let us rise yet again. To fall is human; to persist in the Fall is satanic. Do not remain on the ground. Rise, then, repent, confess, and return to the Church, and God will be merciful. This I pray for all of us and for everyone. Amen.

Ημέρα η σημερινή, όπως προσέξατε κι εσείς, είναι μια ημέρα όπου υπενθυμίζει σε κάθε άνθρωπο πώς πρέπει να ενεργήσει στη ζωή του, εάν θέλει να συναντήσει τον Χριστό μια μέρα και να μείνει μαζί Του στην αιωνιότητα. Είναι η πρώτη Κυριακή μετά τα μεγάλα γεγονότα: την Γέννηση του Κυρίου, την Περιτομή του Κυρίου και την Βάπτιση του Κυρίου. Οι μέρες αυτές μας έδειξαν τον Χριστό μας μιας ημέρας, 8 ημερών και 30 ετών. Σήμερα μας Τον παρουσιάζουν εις τον δημόσιον βίον.

Εστάλη ο Τίμιος Πρόδρομος, ο οποίος εκήρυξε για λογαριασμό του Χριστού και ετοίμασε λαόν διά τον Χριστόν. Ο Τίμιος Πρόδρομος έφυγε από το μέσον, όπως ξέρετε, για την αιτία που έφυγε. Έρχεται τώρα ο Χριστός μας στην θέση του Τιμίου Προδρόμου. Και όπως εκήρυξε ο Τίμιος Πρόδρομος, λέγων «Μετανοείτε· ήγγικε γαρ η Βασιλεία των Ουρανών», έτσι και ο Χριστός μας στη συνέχεια τα ίδια ακριβώς λόγια χρησιμοποίησε: «Μετανοείτε· ήγγικε γαρ η Βασιλεία των Ουρανών». Όμως προσέθεσε και δύο λέξεις: «Και πιστεύετε εις το Ευαγγέλιο». Ο λαός, είχε πει ο Ισαΐας, ο καθήμενος εν σκότει, είδε φως μέγα. Ποιος ήταν ο λαός που εκάθησε στο σκότος; Όλος ο κόσμος. Ήταν στο σκότος πριν έρθει ο Χριστός στον κόσμο. Ερχόμενος ο Χριστός, σαν ένα φως μεγάλο σε εκείνους τότε προσωπικώς και σε εμάς σήμερα, διά της Εκκλησίας Του, διά των Αποστόλων Του, διά του Ευαγγελίου Του, ήρθε ένα φως. Τι φωτίζει το φως; Τα σκότη των ανθρώπων. Όπως υπάρχει έξω φως, σκότος αισθητόν, έτσι δυστυχώς υπάρχει και μέσα μας πολλές φορές σκότος αισθητόν.

Αυτός που μπορεί το αισθητό σκότος να το διαφωτίσει είναι το φως αυτό, όπως και το σκότος της ψυχής, αυτός που μπορεί να το διαφωτίσει είναι ο Χριστός. Έξω του Χριστού, έξω αυτού του φωτός, ο άνθρωπος δεν γνωρίζει ούτε πόθεν ήρθε, ούτε γιατί ήρθε, ούτε πού υπάγει. Δεν έχει αποκρυσταλλωμένη ιδέα του προορισμού του, της αξίας του και του μεγαλείου. Ο Χριστός είναι εκείνος ο οποίος δίδει περιεχόμενο εις τον άνθρωπο και για αυτή τη ζωή και για την άλλη. Έξω του Χριστού δεν υπάρχει ελπίδα, δεν υπάρχει υπομονή, δεν υπάρχει τίποτα. Και εύκολο είναι ο άνθρωπος να πετάξει, κατά το δη λεγόμενο, τα μυαλά του για να ησυχάσει, όπως λέει, χωρίς να ξέρει ότι δεν θα ησυχάσει.

Θα είναι στην αιωνιότητα ανήσυχος. Εκείνο που μου έκαμε αίσθηση, δεν ξέρω κι εσείς αν το προσέξατε, είναι ότι σαν να ήτο δασκαλούδι ο Χριστός. Επήρε το κήρυγμα του Ιωάννου και είπε τα ίδια λόγια. Μα δεν είχες τίποτα άλλο να μας πεις, Κύριέ μας, εσύ; Σαν δάσκαλος που είσαι; Ό,τι είπε ο Ιωάννης, ο δούλος Σου, αυτά μας είπες; «Μετανοείτε» και λοιπά, αυτό μας το είπε ο Ιωάννης. Όλοι όσοι θα έρθουν στο όνομά μου γι' αυτό θα μιλάνε. Σας έχει απασχολήσει ποτέ αυτό το θέμα της μετάνοιας; Γιατί ζητάει από τον άνθρωπο μετάνοια διά του Προδρόμου Του και Αυτός ο ίδιος; Αν δεν σε έχει απασχολήσει, δράττομαι της ευκαιρίας να σας πω το εξής: Είμεθα απόγονοι

αμετανοήτου ζεύγους που ακούει στο όνομα Αδάμ και Εύα. Αυτό το ζεύγος δεν μετενόησε όταν ημάρτησε. Παρότι το διευκόλυνε να μετανοήσει, δεν μετενόησε. Και τα επίχειρα είναι, όπως ξέρετε, ότι τους εξώσε του Παραδείσου. Εμείς, απόγονοι τώρα αυτών, θέλουμε να πάμε στον Παράδεισο. Τι τρόπο θα πας στο μέρος από το οποίο απεμακρύνθης, αν ακολουθήσεις, κατά τον αντίθετον τρόπον, τον ίδιο δρόμο; Εξώσθης από εκεί, θα γυρίσεις από εδώ. Εξώσθης λοιπόν διά την αμετανοησία, θα επιστρέψεις διά της μετανοίας. Δεν μετενόησαν λοιπόν οι πρώτοι άνθρωποι, το πρώτο ζευγάρι. Ευχαριστώ.

Τα επίρριψε εις το φίδι, ο Αδάμ τα επίρριψε εις την Εύα, αμφότεροι εις τον Θεό· δεν μετενόησαν. Τους έπιασε από τα αυτιά και τους πέταξε έξω. Οι πρώτοι άνθρωποι δεν εξώσθησαν του Παραδείσου διότι ημάρτησαν, όπως λένε οι άνθρωποι, μόνον, αλλά διότι δεν μετενόησαν. Όπως και εμείς δεν θα κολαστούμε διότι θα αμαρτήσουμε σαν άνθρωποι, αλλά διότι δεν θα μετανοήσουμε. Αυτός είναι ο λόγος που ο Χριστός εκήρυξε και, εκ των υστέρων, εκήρυξε και διά των Αποστόλων, κηρύττει διά της Εκκλησίας Του ακόμη μετάνοια. Εάν υπήρχε τρόπος να παρακολουθούσατε ένα εσπερινό και να ακούγατε μία μυστική ευχή, την οποία διαβάζει ο ιερεύς για λογαριασμό της Εκκλησίας, που μέσα στα άλλα λέγει σε μια περίπτωση

δηλαδή, αν απόψε μας πάρεις, το κρεβάτι μας γίνει νεκροκρέβατό μας, εν μετανοία και εξομολογήσει παράλαβέ μας. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος. Η μετάνοια, αγαπητοί μου, έχει τοιαύτην δύναμη, ώστε δύναται να αφοπλίσει την δεξιάν της δικαιοσύνης του Θεού. Θέλεις να ξεφύγεις από τη δικαιοσύνη του Θεού; Θέλεις να πέσει η σπάθη της δικαιοσύνης του Χριστού από τα χέρια Του κάτω; Μετανόησε. Αφοπλίζεις τον Θεό. Εμείς λέμε στην απλή μας γλώσσα: κεφάλι προσκυνημένο δεν κόβεται. Και διά του Δαβίδ λέμε: «Καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην ο Θεός ουκ εξουδενώσει». Έχετέ το υπόψη σας. Δεν ξέρω πόσες αμαρτίες έχετε κάνει στη ζωή σας,

πόσες φέρετε αυτή τη στιγμή επάνω σας. Η δικαιοσύνη του Θεού ζητάει εκτέλεση. Αν όμως ο άνθρωπος, στον χρόνο αυτόν που του έχει προσθέσει, κάνει χρήση της μετανοίας, πέφτει από το χέρι του Θεού η μάχαιρα αυτή, η σπάθη της δικαιοσύνης, η αξίνη που κείται στη ρίζα του δέντρου, όπως είπε προχθές, αν ενθυμείσθε, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος.

Μιλούσα προηγουμένως στην εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας και θυμήθηκα εκεί επάνω, σε αυτό που μιλούσα, κάτι που είχα συναντήσει σε ένα εκκλησάκι μικρό κάποτε. Στο αριστερό μέρος, που είναι ο Αρχάγγελος στη βορεία πόρτα, είχε έναν Αρχάγγελο αγιογραφημένο με μια σπάθα που την έβλεπες και σε έπιανε η καρδιά σου. Και έγραφε από κάτω εκεί το εξής: «Άρπαγες, μοιχοί, κλέπται, λησταί και πόρνοι, ίδετε και τρέμετε την σπάθην ταύτην. Αύτη γαρ τέμνει τας κεφαλάς των μη ορθώς φρονούντων». Η δικαιοσύνη του Θεού σας περιμένει. Δυστυχώς, εμείς, σαν να μην πρόκειται να βρεθούμε ποτέ αντιμέτωποι με τη δικαιοσύνη του Θεού, η οποία ζητάει ικανοποίηση, διότι αίμα έδωσε και αίμα θα ζητήσει. Και αλλοίμονον από τους ανθρώπους οι οποίοι δεν κάνουν χρήση αυτού του φιλανθρώπου μυστηρίου, διότι δεν υπάρχει πιο φιλάνθρωπο μυστήριο, ούτε η Θεία Κοινωνία ούτε το βάπτισμα, εάν δεν υπήρχε το μυστήριο της μετανοίας ή της εξομολογήσεως.

Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος το λέγει φιλάνθρωπο μυστήριο και χάριν μετά την χάριν. Εάν δεν υπήρχε αυτό το μυστήριο, ουδείς ο σωζόμενος. Δεν υπήρξε άνθρωπος που έζησε και δεν ημάρτησε, είτε λίγο είτε πολύ. Όμως δι' αυτού του μυστηρίου ο άνθρωπος αφοπλίζει τη δικαιοσύνη του Θεού και εισέρχεται.

Ακόμη μία προσοχή: να μη μπερδεύεται το μυστήριο, γιατί το μυστήριο δεν είναι μετάνοια, όπως λένε οι Προτεστάντες, ούτε εξομολόγηση, όπως λέμε εμείς και οι Παπικοί, διότι εμείς εξομολογούμεθα οι περισσότεροι, δεν μετανοούμε όμως. Και αν υπήρχε τρόπος όσες εξομολογήσεις έχουμε κάνει να τις έχουμε μαγνητοφωνημένες,

τις βάζαμε να τις ακούσουμε, θα βλέπαμε ότι δεν διαφέρουν μεταξύ τους. Αυτά που είπαμε στον πάτερ τότε, είπαμε και τώρα. Αυτά που είπαμε τα Χριστούγεννα, θα πούμε και μεθαύριο το Πάσχα. Διότι απλώς εξομολογούμεθα για να κοινωνήσουμε, χωρίς να μετανοήσουμε. Την άλλη μέρα κάνουμε πάλι τα ίδια. Και τότε ο άνθρωπος βρίσκεται εν πτώσει, εφόσον θα έπρεπε να είναι αναστημένος. Πρέπει να αγωνίζεται ο άνθρωπος την αμαρτία του και να την εξουδετερώνει. Εμείς κλαδεύουμε τις αμαρτίες, δεν εκριζώνουμε τις αμαρτίες. Και όπως ξέρετε, όταν μια βοτάνη ή αγκάθια τα κλαδεύεις και δεν τα ξεριζώνεις, τα ξαναπετάσσουν. Αυτό τούτο γίνεται σε πολλούς από μας. Διότι λοιπόν είμεθα απόγονοι του Αδάμ και της Εύας,

εξωσμένων των αμετανοήτων αυτών ανθρώπων, γι' αυτό ο Χριστός, ερχόμενος στον κόσμο, τόσον διά του Προφήτου Του όσον και δι' ιδίου εκήρυξε μετάνοιαν στους ανθρώπους. Μετάνοια, όπως ακούμε από το στρατιωτικό, μεταβολή. Δηλαδή τι κάνει η μεταβολή; Κάθε στιγμή βλέπεις προς ανατολάς, βρίσκεσαι να βλέπεις προς την δύση.

Εκατόν ογδόντα μοίρες. Αδικούσα, θα παύσω να αδικώ. Έκλεπτα, θα παύσω να κλέβω. Βλασφημούσα, θα ευλογώ. Ατίμασα, θα Εκατόν ογδόντα μοίρες Τι πανεπίδωλο λάτρεις! Προσκυνάει τα είδωλα, να σέβεται τα είδωλα και να είναι δεσμευμένος και υποχρεωμένος από τα είδωλα. Μεταξύ μας δεν υπάρχουν ειδωλολάτρες; Δυστυχώς υπάρχουν και έχουν ανάγκη αυτού του φωτός για να διαφωτιστεί το σκότος τους, για να καταλάβουν τα λάθη τους. Τι είναι ο άνθρωπος ο οποίος λατρεύει την κοιλιά του και κατήργησε τις νηστείες και κατήργησε την Τετάρτη και την Παρασκευή;

Είναι ειδωλολάτρης. Τι είναι ο άνθρωπος που λατρεύει τη σάρκα του και κοιτάζει στον καθρέφτη και δεν κάνει παιδιά; Τι είναι ο άνθρωπος αυτός; Δεν είναι ειδωλολάτρης; Δεν έχει θεοποιήσει τη σάρκα του; Δεν την έχει θεοποιήσει και αδιαφορεί και κάνει εγκλήματα για να διατηρήσει τη γραμμή; Δεν είναι ειδωλολάτρης; Τι είναι ο φιλάργυρος; Δεν είναι ειδωλολάτρης; Τι είναι ο μέθυσος, τι είναι ο καπνιστής, τι είναι ο χαρτοπαίκτης;

Τι είναι ο μοιχός, τι είναι ο πόρνος; Δεν είναι ειδωλολάτρες; Τι είναι; Είμαστε εν πλήρει εικοστώ αιώνι, καθ' ην στιγμήν προσεληνώθημεν, δεν προσγειώθημεν, αγαπητοί μου, για να καταλάβουμε τι μας ζητείται, πού είμεθα και τι μας περιμένει. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος. Αν θέλετε να ανοίξει ο δρόμος για να φτάσουμε στην πατρίδα από την οποία εξωσθήκαμε, θα πρέπει να ακολουθήσουμε ακριβώς, όπως είπα γρηγορότερα, τον αντίθετον δρόμο. Γιατί εξώσθης, Αδάμ; Διότι ημάρτησα μόνον; Όχι. Αλλά τι άλλο; Και διότι δεν μετενόησα. Παρότι με περίμενε και με άφησε αντιμέτωπον της αποτυχίας μου, εγώ Τον κατηγόρησα γιατί μου έδωσε τέτοια γυναίκα. Εύα, γιατί εξώσθης του Παραδείσου; Γιατί απεμακρύνθης από τον Θεό; Γιατί σε πέταξε, κατά το δη λεγόμενον, έξω; Διότι ημάρτησα

μόνον; Όχι, αλλά και δεν μετενόησα. Και Τον κατηγόρησα αυτόν ότι δήθεν είχε φτιάξει φίδι και με γέλασε εμένα. Έτσι λοιπόν, ώστε εξωσθήκατε διά την αμαρτία σας και διά την αμετανοησία σας. Το φάρμακο της αμαρτίας ποιο είναι; Η αναμαρτησία. Και το φάρμακο της αμετανοησίας ποιο είναι; Η μετάνοια. Ωστόσο, εάν δεν κατορθώσουμε να μείνουμε αναμάρτητοι, τουλάχιστον ας χρησιμοποιήσουμε το δραστικό αυτό φάρμακο του θανάτου που λέγεται μετάνοια, που είπα γρηγορότερα. Ας χρησιμοποιήσουμε αυτή τη χάρη μετά την χάρη και ας χρησιμοποιήσουμε αυτό το φιλάνθρωπο μυστήριο, που αν αυτό δεν υπήρχε, ουδείς ο σωζόμενος. Ούτε Άγιοι θα υπήρχανε, κανένας δεν θα υπήρχε, διότι μόνον ένας δεν ημάρτησε, ο Χριστός. Όλοι εμείς είτε λόγω, είτε έργω, είτε διανοία αμαρτάνομεν.

Τοποθέτησε λοιπόν, αγαπητοί μου, αυτό το κήρυγμα του Ιησού η Εκκλησία μας στην πρώτη Κυριακή που εξήλθε ο Χριστός πλέον εις τον δημόσιον βίον. «Μετανοείτε· ήγγικε γαρ η Βασιλεία των Ουρανών. Και πιστεύετε εις το Ευαγγέλιο». Τι πάει να πει Ευαγγέλιο, ξέρετε; Είναι αυτό το χαρτί που κρατάει ο πάτερ, το βιβλίο, και διαβάζει; Αυτό είναι το Ευαγγέλιο; Όχι! Αυτά που λέγει μέσα είναι το Ευαγγέλιο. Τι πάει να πει Ευαγγέλιο; Είναι σύνθετος η λέξις: ευ αγγελία, καλή αγγελία. Ποια είναι η καλή αγγελία; Ότι ο Υιός του Θεού έγινε Υιός της Παρθένου. Ότι «ούτως ηγάπησεν ο Θεός τον κόσμον, ώστε τον Υιόν αυτού τον μονογενή έδωκεν, ίνα πας ο πιστεύων εις Αυτόν μη απόληται, αλλ' έχει ζωήν αιώνιον».

Το Ευαγγέλιο. «Και πιστεύετε εις το Ευαγγέλιο», στην καλή αγγελία, στον Χριστό δηλαδή, σε μένα. Ο άνθρωπος που δεν πιστεύει στον Χριστό δεν έχει το κλειδί να επιστρέψει πίσω. «Εγώ είμαι η οδός», λέει ο Χριστός, «εγώ είμαι η ζωή, εγώ είμαι το φως». Όχι απλώς είμαι οδός· η οδός. Εγώ είμαι το φως, όχι είμαι φως· το φως, το μοναδικό φως. Εγώ είμαι η ζωή· δεν υπάρχει έξω του Χριστού ζωή. Και μεταδίδεται η ζωή στον άνθρωπο διά της Θείας Κοινωνίας, της θείας επικοινωνίας. Όσοι κοινωνήσατε σήμερα ενωθήκατε με τη ζωή, ενωθήκατε με το φως. Άνευ αυτού του τρόπου ο άνθρωπος έχει μόνο την φυσική ζωή που έχουν και τα ζώα, που έχουν και τα πτηνά, που έχουν και τα ερπετά. Την πνευματική ζωή δεν την έχουν.

Αυτό λέγεται το Ποτήριο της Ζωής. Το Άγιο Ποτήριο λέγεται Ποτήριο της Ζωής, διότι μεταδίδει το Σώμα και το Αίμα του Χριστού εις τους πιστούς, κάνει μετάγγιση αίματος. Όχι αίματος πορνικού, μοιχού, κλέπτου, ατίμου, βλασφήμου, που βάζουμε εμείς στις φλέβες μας για να διατηρήσουμε τη φυσική μας ζωή έπειτα από μια εγχείρηση, από ένα δυστύχημα κλπ. Αίμα Χριστού. Και λέγεται Ζωηφόρον, Ποτήριον της Ζωής. Και η θύρα της πλευράς λέγεται ζωηφόρος, διότι έδωσε ζωή, βάπτισμα και Θεία Κοινωνία. Ο Τίμιος Σταυρός Του λέγεται Ζωηφόρος, διότι εξήλθε η ζωή μόνο από εκεί. Ο Τίμιος Σταυρός λέγεται Ζωηφόρος. Τη ζωή την έχει μόνο ο Χριστός. Όλα τα άλλα έχουν φυσική ζωή,

πνευματική όμως την έχει μόνο ο Χριστός. Γι' αυτό είναι ανάγκη ο άνθρωπος να ακούσει τι λέγει ο Χριστός και στην πτώση του να σηκώνεται. Θα παλέψει σιγά σιγά, σαν το μικρό παιδί, να μάθει να περπατάει όρθιος. Και όρθιος δεν είναι εκείνος ο οποίος κάνει γυμναστική, κάνει σουηδική κάθε πρωί κλπ. και έχει σώμα και έχει ρώμη και έχει αυτά. Όχι! Όρθιος, να μην είναι πεσμένος στην αμαρτία. Στην εκκλησία ήλθαμε εδώ. Είμαστε όρθιοι ή εν πτώσει; Θα πει κανείς: «Είμεθα εν πτώσει». Από ταπεινολογία, δεν το πιστεύει. Από ταπεινολογία θα πει: «Είμαι αμαρτωλός». Γιατί δεν πας να τακτοποιήσεις τις αμαρτίες σου; Σου χρειάζονται χρήματα; Σου χρειάζεται δικηγόρος, συμβολαιογράφος, ένσημα, μάρτυρες; Τι σου χρειάζεται; Σου ζητάει λεφτά; Βρωμιά σου ζητάει. Γιατί δεν τις δίνεις;

Τις φυλάττεις; Να πει κανείς «δεν είμαι αμαρτωλός»; Ήρθες, εκοινώνησες; Γιατί δεν κοινωνείς, εφόσον δεν είσαι αμαρτωλός; Εάν είσαι αμαρτωλός, γιατί δεν τακτοποιείσαι και να έρθεις να τακτοποιήσεις τις αμαρτίες σου; Εάν δεν είσαι, πάλι γιατί δεν έρχεσαι; Είμεθα ανακόλουθοι, από το ιερό μέχρι το παγκάρι, είμεθα ανακόλουθοι. Όμως Αυτός μας περιμένει, όμως Αυτός μας προσθέτει ημέρες και ζητάει από τον άνθρωπο να έρθει να συμβιβαστεί με τον Χριστό εδώ, να του δώσει τη ζωή. «Ο πιστεύων εις εμέ, καν αποθάνη, ζήσεται», λέγει σαφώς, και «ο τρώγων μου την σάρκα και πίνων μου το αίμα, εν εμοί μένει καγώ εν αυτώ, και εγώ αναστήσω αυτόν εν τη εσχάτη ημέρα». Θέλεις λοιπόν να αναστηθείς, να μη μείνεις κάτω απ' το μάρμαρο μόνον; Φρόντισε να κοινωνήσεις με τον Χριστό, να επικοινωνείς εδώ, στην σωτήριον

Ωραίαν λεγομένην Πύλην. Διότι εάν με τον Χριστόν δεν γνωριστείς εν τω κόσμω τούτω, στο πανδοχείον αυτό που είναι η Εκκλησία Του, και δεν έχεις σχέση με τους πανδοχείς Του, εις τους οποίους έχει αναθέσει την αποθεραπεία διά των μυστηρίων μετανοίας, εξομολογήσεως, βαπτίσματος, Θείας Κοινωνίας και λοιπά, και αν δεν κοινωνείς εδώ εις άφεσιν αμαρτιών και ζωήν αιώνιον... Ωραία Πύλη, γιατί από εδώ εισέρχονται για τη Βασιλεία των Ουρανών. Η Παναγία πρεσβεύει και ο Χριστός σώζει. Όσοι κοινωνούν είναι κληρονομία. «Σώσον, ο Θεός, τον λαόν Σου», ήκουσα τον πάτερ και είπε, «και ευλόγησον την κληρονομίαν Σου». Τι είναι η κληρονομία; Αυτοί που κοινώνησαν, που έγιναν αδελφοί του Χριστού και είναι κληρονόμοι από του Θεού Πατρός στην περιουσία. Εάν ο άνθρωπος δεν θελήσει να συμβιβαστεί εδώ, στη χείρα αυτή του ελέους,

του οικτιρμού και της σωτηρίας του ανθρώπου, όπως σας έχω πει μια άλλη φορά, θα βρεθούμε κάποια μέρα εκεί, στο Δεσποτικό. Και το Δεσποτικό επάνω, επαναλαμβάνω, δεν έχει καντήλι με λάδι, διότι εκεί είναι η κρίσις και στην κρίση δεν υπάρχει έλεος. Εδώ υπάρχει έλεος για τον άνθρωπο. Όταν όμως δεν θελήσει ο άνθρωπος να συμμορφωθεί όπως ο Χριστός λέγει, θα έρθει μια μέρα εκεί, στην κρίση, και στην κρίση δεν υπάρχει έλεος. Και τότε αλλοίμονον από τον άνθρωπο. Στο χέρι μας λοιπόν είναι η σωτηρία. Άνθρωποι είμεθα, είτε εν λόγω, είτε εν έργω, είτε εν διανοία θα πίπτωμεν. Όμως θα αγωνιστούμε να σηκωθούμε και θα παρακαλούμε τον Χριστό να μας βρει σε μια στιγμή εν μετανοία και εξομολογήσει και με τη Θεία Κοινωνία, με το δυναμικό αυτό εισιτήριο, που θα μπορέσουμε να επανέλθουμε στον Παράδεισο. Εκεί που ο Χριστός ήρθε και κήρυξε

τον τρόπον και την μέθοδο για να επιστρέψουμε στη Βασιλεία των Ουρανών, την οποία εύχομαι εις αλλήλους και εις πάντας. Αμήν. Σήμερα ευρισκόμεθα μέσα στην περίοδο αυτή τη μεγάλη του Τριωδίου, που άρχισε προ 15 ημερών, και είμεθα συγκεκριμένως εις την τρίτη Κυριακή.

Ξέρω αν παρακολουθείτε κι εσείς τα γεγονότα της Εκκλησίας μας, πώς τα παρουσιάζει. Μας προετοιμάζει για το μεγάλο γεγονός της Σταυρώσεως του Ιησού και της Αναστάσεώς του. Διότι ο άνθρωπος αυτοδικαιώνει πάντοτε τον εαυτόν του.

Τον δικαιώνει, δεν τον κατηγορεί.

Ότι είναι πάντοτε καλός, τους άλλους δεν βλέπει καλούς, τον συγχωρεί τον εαυτόν του πάντοτε. Γι' αυτό ο Χριστός μας, διά της Εκκλησίας Του, όλες τις ημέρες αυτές που έχουμε περάσει μέχρι τη σήμερα, μας συμβούλευσε αυτό να το προσέξουμε, διότι δεν μας ωφελεί. Γι' αυτό, το πρώτον, στη μεγάλη, ωραία αυτή περίοδο, την περιεκτική, μας μίλησε για δυο ανθρώπους, για τον Τελώνη και τον Φαρισαίο. Έτσι άνοιξε το Τριώδιο. Ο ένας εδικαιώθη και ο άλλος απωλέσθη. Το ίδιο έκαμε και την περασμένη Κυριακή. Πάλι μας μίλησε, πάλι για δύο πρόσωπα: τον μικρόν αδελφόν, τον Άσωτον, και τον μεγάλον αδελφόν του Ασώτου.

Ο ένας εσώθη και ο άλλος απωλέσθη. Και παραδόξως απωλέσθησαν οι δύο οι οποίοι εθεωρούντο καλοί και από τον εαυτόν τους, αλλά και από τους άλλους εθεωρούντο καλοί. Διότι, όπως είπε ο Φαρισαίος, εγώ δεν είμαι κλέφτης, εγώ δεν είμαι άτιμος, εγώ δεν είμαι άδικος, δεν είμαι μοιχός, δεν είμαι ως περ αυτός ο Τελώνης. Εγώ νηστεύω δυο φορές τη βδομάδα, εγώ αποδεκατώ πάντα όσα κτώμαι, είμαι άνθρωπος ελεήμων. Και ο Θεός τού είπε: κόπιασέ μου έξω, δεν μου κάνεις, δεν μου αρέσουν αυτοί οι άνθρωποι εμένα. Αυτό έγινε και την άλλη Κυριακή, προχθές, όπου και εκεί παρουσίασε δύο ανθρώπους. Το μικρό, τον Άσωτο Υιό, ο οποίος πράγματι ημάρτησε, αλλά μετενόησε.

Επέστρεψε, εξομολογήθη, είπε το «Ήμαρτον» και τον έβαλε· μόσχος ο σιτευτός, και έγινε χαρά στον Ουρανό, διότι πράγματι γίνεται χαρά στον Ουρανό επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι. Από αυτό βγαίνει ότι ο άνθρωπος δεν σώζεται μόνο να είναι καλός. Όλοι οι καλοί άνθρωποι, δράττομαι της ευκαιρίας να σας πω, είναι στην κόλαση. Πολύ καλοί άνθρωποι. Στην κόλαση μόνο χριστιανοί δεν υπάρχουν. Όχι ότι ο χριστιανός δεν είναι καλός άνθρωπος, αλλά ένας καλός άνθρωπος, που λέγεται αυτός και που τον λένε και οι άλλοι, μπορεί να μην είναι καθόλου χριστιανός. Αυτό θέλω να πω. Ο μεγάλος αδελφός επίσης: «Δεν παρέβην ποτέ εντολή σου».

Επικράνθη όταν επέστρεψε ο μικρός, δεν είχε αγάπη μέσα του, δεν είχε σπλάχνα οικτιρμών, δεν εσκέφθη όπως εσκέφτεται ο πατέρας. Και βλέπουμε δύο παράξενα πράγματα εκεί που δεν τα περιμέναμε εμείς. Εμείς του Φαρισαίου θα του δίναμε και πουρμπουάρ, εμείς του μεγάλου αδελφού θα του δίναμε συγχαρητήρια. Πλην όμως ο Θεός τούς έπιασε και τους δύο από τ' αυτί και τους πέταξε έξω: δεν μου κάνετε. Κατά συνέπεια, είναι ένας άλλος τρόπος που ο άνθρωπος σώζεται. Αυτοσωτηρία, αγαπητοί μου, δεν υπάρχει, εργοσωτηρία δεν υπάρχει, κοσμοσωτηρία δεν υπάρχει. Τι υπάρχει τότε; Χριστοσωτηρία, Χριστοσωτηρία, ο Χριστός σώζει. Αν ήταν έτσι, θα έβγαινε ένας άγγελος ψηλά και θα χτύπαγε με μια σάλπιγγα και θα έλεγε: Κύριοι, κάμετε έργα αγαθά και ελάτε να σας βάλω στον Παράδεισο.

Δεν έκανε αυτό ο Θεός. Ήρθε ο ίδιος, έγινε άνθρωπος, έχυσε το αίμα του και το άφησε, το αίμα του, στην Εκκλησία. Και το δίδει στους ανθρώπους σήμερα να τους ζωοποιήσει. Έχετε υπόψη σας ένα πουλί που το λένε πελεκάνο; Ξέρετε τι κάνει αυτός ο πελεκάνος; Όταν γυρίσει στη φωλιά του και ιδεί ότι τα πουλιά του τα έχει δαγκώσει φίδι, γυρίζει με το ράμφος του και χτυπάει την πλευρά του, τραυματώνει την πλευρά του και με το αίμα αυτό ποτίζει τα πουλάκια του και τα ζωοποιεί. Γι' αυτό και τη Μεγάλη Παρασκευή, μέσα στα άλλα που ψάλλονται για τον Χριστό, ψάλλεται και αυτή η παρομοίωση: ο Λόγος του Θεού που ετρώθη την πλευρά και έβγαλε αίμα και ύδωρ.

Να ποτίσει τα δικά του τα πουλιά, που τα δαγκώνει καθημερινώς ο διάβολος με την αμαρτία και τα δηλητηριάζει. Δεν είναι λοιπόν αυτός ο τρόπος για να σωθεί ένας άνθρωπος, διότι τότε όλοι οι πλούσιοι θα έκαναν έργα αγαθά και θα πήγαιναν στη Βασιλεία των Ουρανών. Όχι, δεν είναι αυτό. Είναι άλλος ο τρόπος και τον λέγει σήμερα, τον τρόπον αυτόν, που οι περισσότεροι δεν ήρθαν να τον ακούσουν.

Εκείνοι που τον άκουσαν δεν τον επρόσεξαν. Όταν είπε, εν πάση περιπτώσει, τις δυο αυτές μεγάλες παραβολές, που η μία συμπληρώνει την άλλη, σήμερα λέει: μπορώ να σας κρίνω. Σας είπα τι θα συμβεί και τώρα κάθομαι να σας κρίνω. Και τον ακούσατε, ε; Εκάθισε σήμερα και είπε μια παραβολή. Θα έρθει μια εποχή, λέει, κατά την οποία ο Υιός του ανθρώπου θα έρθει να κρίνει τον κόσμο και θα χωρίσει τους ανθρώπους σε δύο μεγάλες κατηγορίες: σε πρόβατα και σε ερίφια. Και θα πει στους μεν «Δεῦτε» και θα πει στους άλλους «Πορεύεσθε». Σε ποια κατηγορία θα είστε, αυτό είναι το θέμα. Θα έρθει μια φορά, είτε γρήγορα είτε αργά, θα έρθει. Αυτό υπολείπεται άλλωστε, όλα τα άλλα έγιναν. Αυτό υπολείπεται. Υπολείπεται εκείνο που λέμε στο Πιστεύω: «Καὶ πάλιν ἐρχόμενον κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς». Διότι όταν θα έρθει, και ζωντανοί θα υπάρχουν και οι νεκροί θα υπάρχουν. Οι νεκροί θα αναστηθούν, οι άλλοι, όσοι είναι χριστιανοί πιστοί, θα αρπαγούν στον αέρα, όπως λέγει ο Παύλος, και θα γίνει κρίση. Αυτό πρέπει να απασχολεί τον άνθρωπο. Είναι το τελευταίο δε γεγονός της όλης ενσάρκου οικονομίας. Όταν ο Χριστός ανέστη στην Γαλιλαία —συγγνώμη— ανελήφθη στην Γαλιλαία, έφυγε μπροστά από τους μαθητές, από την Παναγία κ.λπ.

Άγγελοι ήρθαν και, εφόσον αυτοί έμειναν με τα μάτια ανοιχτά και με το στόμα, τους είπαν: «Τι εστήκατε, άνδρες Γαλιλαίοι, εμβλέποντες εις τον ουρανόν;» Τι χαζεύετε, τι ανοίγετε το στόμα σας; «Ούτως ο Ιησούς αυτός, ο αναληφθείς αφ' υμών εις τον ουρανόν, ούτως ελεύσεται». Το δεύτερο «ούτως» είναι με ωμέγα. Ούτως, κατά τον ίδιον τρόπο, επίρρημα. Το δεύτερο ούτως, κατά τον ίδιον τρόπο. «Ούτως ο Ιησούς, ο αναληφθείς αφ' υμών εις τον ουρανόν, ούτως ελεύσεται», θα ξαναέρθει, «ον τρόπον εθεάσασθε αυτόν πορευόμενον εις τον ουρανόν». Όπως τον βλέπετε και ανεβαίνει με την νεφέλη, έτσι θα ξανάρθει μίαν ημέρα. Αυτό είναι εκείνο που λέγει το Πιστεύω: «Καὶ πάλιν ἐρχόμενον κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς». Δεν έχει άλλο.

«Τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος». Κλείνει το παν. Ένα υπολείπεται. Ένας γάντζος είναι ακόμη σε όλη αυτή την αλυσίδα και λέγω εγώ με το νου μου: αν παραδεχτούμε ότι για την έλευση του Χριστού, για το έργο του Χριστού και γενικά για τη διδασκαλία του υπάρχουν χίλιες προφητείες, από τις οποίες οι 999 επραγματοποιήθησαν, η μία δεν θα πραγματοποιηθεί; Θα πει ψέματα γι' αυτή; Τι λόγο είχε να μας πει: «Όταν θα έρθει ο Υιός του ανθρώπου εν τη δόξη αυτού με τους Αγγέλους αυτού, καθίσει επί θρόνου αυτού» να κρίνει και λοιπά; Γιατί να μας το πει, να μας γελάσει; Δεν έχει λόγο να μας γελάσει, δεν έχει λόγο να μας πάρει το πορτοφόλι μας.

Να μας σώσει, μας αγαπάει, έδωσε το αίμα του. Εμείς δεν το δίδουμε το αίμα μας. Αυτός το έδωσε το αίμα του όμως, και μάλιστα σε εποχή που δεν υπήρχε άνθρωπος μη αμαρτωλός. Αυτό είπε σήμερα λοιπόν: όταν θα χωρίσω μια ημέρα τους ανθρώπους σε δύο κατηγορίες και θα πω στους μεν: «Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι». Τι να κάνουμε εμείς οι ευλογημένοι; Εσείς οι ευλογημένοι να έρθετε να κληρονομήσετε. Τι να κληρονομήσουμε; Την Βασιλεία του Θεού. Πότε έγινε αυτή η Βασιλεία; «Τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν». Υμίν με ύψιλον. Εσάς, για σας. «Τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν». Από πότε; «Ἀπὸ καταβολῆς κόσμου». Ώστε θα καλέσει να κληρονομήσουν. Προσέξετε τις λέξεις που βάζει.

Τις έβαλα εγώ; Δεν τις βάλατε εσείς, τις έβαλε αυτός που ξέρει τι λέει. Πολλοί: όλοι κάνουν το καλό, ξέρεις τι κάνω εγώ στο κρυφό. Και γιατί μας το λες τι κάνεις; Θα πας στον Παράδεισο; Είσαι συγγενής του Θεού, παιδί μου; Ποιοι κληρονομούνε; Οι φίλοι, οι γνωστοί, οι εργάτες; Ποιοι κληρονομούνε; Οι συγγενείς κληρονομούν. Είσαι συγγενής του Θεού; Η Βασιλεία είναι του Θεού. Είσαι συγγενής του Θεού; Εάν είσαι συγγενής του Θεού, δείξε τους τίτλους σου και έλα να πάρεις την κληρονομία. Πέρασε μέσα στη Βασιλεία. Εάν όμως δεν είσαι συγγενής του Θεού, οτιδήποτε κι αν έχεις κάνει, οποιοδήποτε καλό έργο κι αν έχεις στο ενεργητικό σου, δεν πρόκειται να το βρεις πουθενά.

Βασιλεία λοιπόν του Θεού, φωνάζει ο Χριστός σήμερα, ο οποίος απέθανε, ετάφη, ανέστη, ότι κληρονομείτε, κληρονομείτε. Πολλοί στέκονται στο παρακάτω, εκείνο που είπε: «Ἐπείνασα γὰρ καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν, ἐδίψησα καὶ ἐποτίσατέ με, ξένος ἤμην καὶ συνηγάγετέ με» και λοιπά. Όταν θα σου μείνει ένα πιάτο φαΐ που θα σου ξινίζει, θα το δώσεις. Δώσ' το να μην το πετάξουμε.

Θα σου μείνει ένα ζευγάρι παπούτσια που δεν θα χωράει. Δεν το παίρνει ο παλιατζής; Δώσ' το για την ψυχή του πατέρα σου και της μάνας σου και τη δική σου. Τίποτα από αυτά. Η Βασιλεία των Ουρανών κληρονομείται και πρέπει ο άνθρωπος να λάβει σοβαρώς υπόψη ότι πρέπει να γίνει κληρονόμος. Τι είναι ο τρόπος που γίνεται κληρονόμος ένας; Πέθανε ένας στην Αμερική, φερ' ειπείν, και έχει 100.000 δολάρια, μια περιουσία. Τι διαβάζουν στις εφημερίδες; Ότι ζητούνται οι κληρονόμοι του τάδε.

Το μαθαίνουν εδώ, να σου τ' αδέρφια, να σου τα ξαδέρφια, να σου τα ανίψια, βγάζουν τα χαρτιά τους και πηγαίνουν και παίρνουν τα δολάρια. Αυτό λέει ο Χριστός. Εάν είσαι συγγενής μας, στο οικογενειακό μας περιβάλλον, θα κερδίσεις Βασιλεία Ουρανών. Δεν είσαι στο οικογενειακό μας περιβάλλον, δεν έχεις σχέση με τη Βασιλεία των Ουρανών. Πιο λιανά!

Παιδί είναι κληρονόμος του πατέρα, ο αδελφός είναι κληρονόμος, οι συγγενείς, οι στενοί είναι κληρονόμοι. Κατά συνέπεια πρέπει να γίνουμε κληρονόμοι. Αυτός που έχει την περιουσία είναι ο πατέρας. Θα πει κανείς τότε: εφόσον είναι ο Θεός ο Πατέρας μας, που έχει την κληρονομία, εμείς είμαστε παιδιά του. Είμαστε παιδιά του; Ε, βέβαια, οι άνθρωποι δεν είναι παιδιά του Θεού;

Μια άλλη απάντηση: όχι. Οι άνθρωποι δεν είναι παιδιά του Θεού. Ψεύδονται και οι θεολόγοι, μα δεσποτάδες, μα πατριάρχες, μα καθηγητές, ψεύδονται όταν λένε ότι οι άνθρωποι είναι παιδιά του Θεού. Τότε τι, του πιθήκου είναι παιδιά οι άνθρωποι; Όχι, ούτε αυτό λέγω. Οι άνθρωποι είναι πλάσματα του Θεού. Είναι δημιουργήματα του Θεού. Μόνο όσοι εδέχθησαν τον Ιησού παιδιά του Θεού. Ο Παύλος το λέγει σαφώς στους Γαλάτας. Είναι ο Απόστολος της νύχτας των Χριστουγέννων. Όταν εγεννήθη, γιατί εγεννήθη; «Όταν ήρθε το πλήρωμα του χρόνου, εξαπέστειλε ο Θεός τον Υιόν αυτού, γενόμενον εκ γυναικός, γενόμενον υπό νόμον, ίνα τους υπό νόμον εξαγοράση, ίνα την υιοθεσίαν απολάβωμεν», για

να ξαναγίνουμε παιδιά του Θεού, να γίνουμε υιοί του Θεού. Γι' αυτό ήρθε ο Χριστός στον κόσμο. Ο δε Ιωάννης, του Α΄ 12, λέγει: «Όσοι δε έλαβον αυτόν», τον Χριστόν, «εξουσίαν αυτοίς έδωκε τέκνα Θεού γενέσθαι». Δεν τον έλαβες τον Χριστό, έγραψες στα παπούτσια σου την Εκκλησία του, τους παπάδες του, τα μυστήριά του κ.λπ.

Δεν είσαι αδελφός του Χριστού και, κατ' επέκταση, δεν είσαι παιδί του Θεού. Για να είσαι παιδί του Θεού και να δικαιούσαι από την κληρονομία, να είσαι αδελφός του Χριστού. «Εφόσον εποιήσατε ενί τούτων των αδελφών μου των ελαχίστων». Έχει μικρά αδελφάκια, τους χριστιανούς, ο Χριστός. Οι άλλοι δεν είναι αδελφοί του Χριστού. Ένας που βλασφημεί το Χριστό, που δεν δέχεται το Χριστό, που βλασφημεί την Παναγία Μητέρα του, που δεν αφήνει τίποτα όρθιο, που δεν δέχεται τα μυστήρια, που δεν δέχεται την Εκκλησία, που δεν μετανοεί, που δεν εξομολογείται, που δεν κοινωνεί, είναι αδερφός του Χριστού; Τότε ποιος είναι αδερφός του διαβόλου; Τότε θα είναι άλλοι χριστιανοί αδερφοί του διαβόλου; Δεν είναι έτσι, αγαπητοί. Προσέξτε τις λέξεις που λέγει. Μην πρέπει να παρατηρείτε. Του χρόνου δεν ξέρουμε αν θα υπάρχουμε να ξανακούσουμε, για να τα προσέξουμε. Θα πρέπει λοιπόν ο άνθρωπος να είναι αδελφός του Χριστού, κατ' επέκταση παιδί του Θεού. Ένα παιδί φυσικό έχει ο Θεός, το Χριστό.

Συγκληρονόμος της Βασιλείας των Ουρανών, όμως καταβαίνει

να μοιραστεί τη Βασιλεία του Πατέρα του και τη δόξα του και με τους άλλους που θα τον πιστέψουν. Γι' αυτό είναι ανάγκη απολύτως να γνωρίζει ο άνθρωπος το ρόλο που έπαιξε ο Χριστός εις τον κόσμο, το τι κάνει το Ευαγγέλιό του εδώ και το διδάσκει, το τι κάνουν οι Εκκλησίες του, το τι κάνουν οι παπάδες του, έστω κι αν είναι αμαρτωλοί, αν θέλει να σωθεί. Οι άνθρωποι λοιπόν οι οποίοι δεν έχουν σχέση με το Χριστό δεν είναι παιδιά του Θεού, δεν δικαιούνται τη Βασιλεία των Ουρανών. Όσοι έλαβαν Αυτόν, όσοι τον εδέχτησαν, όσοι εβαπτίστησαν στο όνομά Του, όσοι εξομολογούνται και τους συγχωρεί τις αμαρτίες τους, όσοι κοινωνούν των Αχράντων Μυστηρίων, το Σώμα Του και το Αίμα Του, αυτοί είναι εκείνοι οι οποίοι δικαιούνται τη Βασιλεία των Ουρανών. Όλοι οι άλλοι θα κλειστούν έξω.

Και ακόμη περί Βασιλείας. Για να κληρονομήσω τη Βασιλεία, δεν θα πρέπει να είμαι πρίγκιπας; Δεν θα πρέπει να είμαι βασιλόπουλο για να κληρονομήσω Βασιλεία; Πώς είναι δυνατόν εγώ, ο κοινός άνθρωπος, να κερδίσω Βασιλεία και να κληρονομήσω Βασιλεία, εφόσον δεν είμαι πριγκιπόπουλο; Πρέπει να γίνει πρίγκιπας ο άνθρωπος, να γίνει βασιλόπουλο ο άνθρωπος, γιατί πρόκειται να κληρονομήσει Βασιλεία. Τι είναι ο τρόπος που γίνεται βασιλόπουλο ο άνθρωπος; Διά της Θείας Κοινωνίας. Εάν ο άνθρωπος δεν αλλάξει το αίμα του που έχει μέσα, το αδαμιαίο, στις φλέβες του, που είναι 4, 5, 6, 7 κιλά, και δεν το κάνει αυτό με αίμα Χριστού διά της Θείας Κοινωνίας, αλλά πηγαίνει για χριστουγεννάκια μια φορά το χρόνο ή, δεν ξέρω, στα 50 χρόνια, να γνωρίζει ότι θα ταρταρωθεί προκαταβολικώς. Θα το αλλάξεις το αίμα σου.

Θα είσαι κοινός άνθρωπος, θα είσαι καινός με άλφα γιώτα, θα γίνεις καινούργιος, θα γίνεις πριγκιπόπουλο. Γι' αυτό ο κάθε άνθρωπος πρέπει να κοινωνεί. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος, αγαπητοί μου, να περάσουμε για τη Βασιλεία των Ουρανών. Μέσα το ιερόν είναι ο Παράδεισος. Μια πόρτα από εκεί βλέπετε, η αριστερά, και η άλλη από εκεί, έχει δύο Αρχαγγέλους με δυο σπαθιά στο χέρι. Από εδώ απαγορεύεται, λέει, εδώ θα περάσεις. Από εδώ απαγορεύεται, εδώ θα περάσεις. «Ταῖς πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου, Σῶτερ, σῶσον ἡμᾶς». Εδώ θα προσέλθεις, εδώ θα σου προσφερθεί ο Χριστός εις άφεσιν αμαρτιών και ζωήν την αιώνιον. Και όταν κοινωνήσει, θα βγάλει το χέρι του κρατώντας το Άγιο Ποτήριο ο ιερεύς και θα πει: «Σῶσον, ὁ Θεός, τὸν λαόν σου καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου». Ποια είναι η κληρονομία του;

Αυτοί που εκοινώνησαν. Προσέξετε το. Τώρα τι θα πει ο ιερεύς μετά την Θεία Κοινωνία; «Σῶσον, ὁ Θεός, τὸν λαόν σου καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου». Αυτοί που γίνανε ένα με το Χριστό, γίνανε αδέρφια του Χριστού, κατ' επέκταση παιδιά του Θεού. Γιατί θα πάρουν το αντίδωρο; «Εὐλογία Κυρίου καὶ ἔλεος». Πάρε μια μικρή ευλογία, την κοιλία της Θεοτόκου, και βάλε μυαλό και έλα να περάσεις από εδώ. Άλλος τρόπος δεν υπάρχει. Αυτός είναι ο λόγος. Τα έργα τα αγαθά τα θέλει ο Θεός. Την αγάπη προς τον συνάνθρωπο τη θέλει ο Θεός, και μάλιστα τη διακριτική αγάπη. Όχι να τα δώσεις στη φιλενάδα σου, που τα τρώτε μαζί και αμαρτάνετε μαζί, εφόσον η φιλενάδα σου είναι πόρνη, είναι μοιχαλίς, δεν ξέρω τι. Θα τα δώσεις στους αδελφούς του Κυρίου, στους ανθρώπους οι οποίοι προσεύχονται.

Ανθρώπους οι οποίοι θρησκεύουν, που είναι αδέρφια του Χριστού. Πως αν τα δώσετε, λέει, σε αυτούς, εμένα τα δώσατε. Εγώ, λέει, θα σας τα πληρώσω αυτά τα πράγματα. Τα θέλει αυτά τα πράγματα ο Θεός. Πότε όμως; Όταν ταυτόχρονα έχετε τους τίτλους του ότι είστε συγγενείς του Θεού. Δεν σε θέλω να είσαι παιδί μου και να μην έχεις αγάπη προς τον άνθρωπο. Θέλω να είσαι παιδί μου, να έχεις εξασφαλίσει τους τίτλους για να κληρονομήσεις τη Βασιλεία, αλλά θα πρέπει να είσαι και μεταδοτικός. Και τον πονεμένον, μέσα στο πλαίσιο των δυνατοτήτων σου, να τον βοηθήσεις, και τον δυστυχισμένον να του βγάλεις τη θηλιά, αν είναι δυνατόν, που ένα οικονομικό, κάποιο άλλο οικογενειακό θέμα τον απασχολεί. Θέλω αγάπη και προς τον άνθρωπο, αλλά πρώτα θέλω τους τίτλους σου, εάν έχεις σχέση με εμένα, διότι αυτή η κληρονομία που έχει ο Πατέρας μου από καταβολής κόσμου

για τους ανθρώπους του στενού περιβάλλοντος. Θέλετε να σας δώσω ακόμη μια μικρή εικόνα; Προσέξτε με. Τα καλά έργα του ανθρώπου... τα οποία εμείς κομπάζουμε ότι κάνουμε, φτιάχνουμε και τα λοιπά, είναι ένα διαμέρισμα, πώς το θέλετε, πολυτελέστατο, ένα ρετιρέ, δεν ξέρω τι, με όλες τις ανέσεις. Μπαίνεις μέσα τον χειμώνα και είναι χαμάμ, νομίζεις ότι είσαι στην Καλιφόρνια. Μπαίνεις το καλοκαίρι και νομίζεις ότι είσαι στις Άλπεις, έχει air condition, δεν ξέρω τι. Έχει μέσα χρήματα, έχει χρηματοκιβώτια, έχει, ξέρω εγώ, όλα τα αγαθά που δημιουργούν άνεση του ανθρώπου. Έχεις αυτό σου το πολυτελέστατο επάνω διαμέρισμα, το ρετιρέ. Αυτά είναι τα έργα του ανθρώπου. Αλλά πας να μπεις και δεν έχεις κλειδί να μπεις, για να πας στο ρετιρέ, και μένεις απ' έξω από την πολυκατοικία. Ο Χριστός είναι το κλειδί που θα ανεβείς να πας επάνω στο ρετιρέ.

Εσύ δεν το έχεις το κλειδί, το έχασες το κλειδί ή δεν το πρόσεξες, το άφησες κάπου. Θα καθίσεις έξω. Αυτός είναι ο Χριστός. Ο Χριστός είναι το εισιτήριον του ανθρώπου και τα έργα του ανθρώπου είναι οι αποσκευές του ανθρώπου. Διότι έχω εγώ 100 βαλίτσες, αποσκευές με πάσης φύσεως χρυσαφικά και, δεν ξέρω, μαργαρίτας και πολυτίμους λίθους μέσα, μπορώ να ταξιδεύσω; Αν έχω εισιτήριο, θα ταξιδεύσω. Δεν έχω εισιτήριο, δεν θα ταξιδεύσω διότι έχω βαλίτσες. Ο Τελώνης δεν είχε βαλίτσες, ο Φαρισαίος είχε βαλίτσες, καλά έργα. Ο Τελώνης δικαιώθη και ο άλλος έμεινε έξω. Ο μικρός αδερφός, ο Άσωτος, δεν είχε βαλίτσες, δεν είχε καλά έργα, ημάρτησε.

Μετενόησε, επέστρεψε, είπε το «ήμαρτον», εξομολογήθηκε, έσφαξε τον μόσχο τον σιτευτό, του έβγαλε τη βρώμα και η στολή η πρώτη και λοιπά τον άλλαξε. Μπήκε μέσα αυτός και χάρηκε ο ουρανός και ο ίδιος απόλαυσε. Ο άλλος, παρότι είχε τόσα πράγματα, έμεινε έξω. Ο ληστής ο εκ δεξιών δεν είχε βαλίτσες, δεν είχε έργα. Όμως τον άρπαξε τον ουρανό, γιατί πίστεψε μια στιγμή που δεν το περίμενε κανένας. Αυτό είναι. Άνθρωποι με εισιτήριο ταξίδευσαν. Με αποσκευές, χωρίς εισιτήριον, δεν ταξίδευσαν. Γι' αυτό προσέξτε την Εκκλησία του Χριστού, τον Σταυρό του Χριστού, τα Μυστήρια του Χριστού και συγκεκριμένως τη Θεία Κοινωνία. Εάν δεν φωτίσει ο Θεός τους επισκόπους να δώσουν διαταγές, να αποκαλυφθεί το Ποτήριο, να κοινωνούν οι άνθρωποι, η κοινωνία θα γίνει

πολύ μακριά ζούγκλα, δεν θα μπορούμε να κυκλοφορήσουμε έξω, ο ένας θα δαγκώνει τον άλλον. Ο μόνος τρόπος για να αλλάξει η φύση του ανθρώπου, να γίνει άνθρωπος ο άνθρωπος και για να γίνει και κατάλληλος για τη Βασιλεία των Ουρανών, είναι η Θεία Κοινωνία. Φροντίσετε να σταματήσετε την αμαρτία, αλλάξετε ζωή, ώστε να δημιουργήσετε προϋποθέσεις για τη Θεία Κοινωνία. Από σήμερα έχει Απόκρεω η Εκκλησία. Το κρέας χαιρετάται. Απόκρεως. Δεν υπάρχει, τελείωσε το Απόκρεω. Είναι Τυρινή αυτή η εβδομάδα. Επιτρέπονται όλα πλην του κρέατος: ψάρι, αυγό, βούτυρο, τυρί, γάλα. Τετάρτη και Παρασκευή όχι. Και την άλλη εβδομάδα εισερχόμεθα σε περίοδο νηστείας, αυστηράς νηστείας. Οι άρρωστοι και οι έχοντες λόγους υγείας

να συνεννοηθούν με τον πνευματικό τους τι θα φάνε. Μην το κάνουν αφ' εαυτούς, θα δώσουν λόγο στον Θεό. Υπάρχει αφοριστικός κανών, ο εξηκοστός ένατος των Αγίων Αποστόλων, που το απαγορεύει αυτό. Αφορίζεται και καθαίρεται ο κληρικός, εάν δεν έχει λόγους να καταλύσει. Προσέξετε και αυτό το πράγμα. Είναι μέσα στη σημερινή ημέρα και έχω υποχρέωση, εκ της θέσεως ταύτης, να σας το πω, να πάρετε τα μέτρα σας. Εάν δεν γυρίσουμε πίσω, εκεί που η Εκκλησία μας καλεί, να γνωρίζετε ότι θα έχουμε άσχημα αποτελέσματα και θα φωνάζουμε σε λίγο, όταν αρχίσουν οι σειρήνες και χτυπάνε, «Παναγία μου, βοήθα», και η Παναγία δεν θα ακούει. Και καλύτερα να μην μας ακούει η πυροσβεστική, καλύτερα να μην μας ακούει το 100, καλύτερα να μην μας ακούνε οι γιατροί όλου του κόσμου και λοιπά, παρά να μην μας ακούει ο Θεός. Και δεν θα μας ακούει ο Θεός, διότι εμείς δεν τον ακούμε σήμερα.

Η εντολή είναι ακοή αντί ακοής: άκουσέ με να σε ακούσω. Για να αποφύγουμε, λοιπόν, την κρίση τη σκληρά του Χριστού για τον κόσμο τούτον και να μην στερηθούμε εκείνου του κόσμου, αλλά και αυτού του κόσμου να μην τον στερηθούμε, αν θέλετε, δεν χρειάζονται έξοδα για τη μετάνοια, ούτε έξοδα για τη Θεία Κοινωνία, ούτε έξοδα για την εξομολόγηση. Άνθρωποι είμεθα, πέσαμε να σηκωθούμε, ξαναπέσαμε να ξανασηκωθούμε, ξαναπέσαμε να ξανασηκωθούμε. Το πίπτειν ανθρώπινον, το εμμένειν σατανικόν. Μην κάθεσαι κάτω. Σήκω, λοιπόν, μετανόησε, εξομολογήσου και επέστρεψε στην Εκκλησία και ο Θεός θα γίνει ίλεως. Πράγμα το οποίο εύχομαι εις αλλήλους και εις πάντας. Αμήν.