Our Faith Is True

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

We were together last night, and you will remember that we offered certain practical arguments which help us confirm that our own faith is true. For events that inform our senses—our sight, our sense of smell, and our touch—serve as witnesses in defense of the fact that what we believe is indeed true, Glory to God. Others cannot offer this; they do not have it. And tonight I would like to...

Continue along these lines for as long as it takes, after first answering an objection concerning the events of the Holy Fire. Someone asked, “What about this matter of the Holy Fire that you told us about, which is itself strong evidence that Christ is connected with Orthodoxy?” I do not know whether you have read about it, or whether you have been counted worthy to go and witness firsthand what happens every Holy Saturday, when the rite is performed and the Holy Fire is given to the Orthodox.

Last night I said that once, when the Armenians officially sought to receive the light of the Resurrection themselves, Jesus refused them outright. He preferred to split open the column—which remains open to this day as a testimony—and thus fulfill the words, “If these should keep silent, the stones would cry out,” rather than give them the light. I say, therefore, that this light is a witness against all the heterodox, and even against the indifferent, and a witness in defense of the Orthodox.

What takes place with this light is approximately as follows. Every Holy Saturday, at about eleven o’clock, the Orthodox Patriarch, accompanied by his entire retinue of hierarchs and priests, comes to the All-Holy Sepulchre and stands before the Katholikon, within the whole complex of the Church of the Resurrection. The building also contains what is called the Katholikon. The Katholikon is the central place where the Orthodox Church principally celebrates the Divine Liturgy. Thus, within the entire complex of the Church of the Resurrection, there is the Orthodox church itself.

There the Orthodox celebrate the Divine Liturgy. Seated upon his throne, the Patriarch receives the acts of veneration offered by the other confessions—the Armenians, the Syrians, and the Copts, but not the Catholics. The Catholics do not go to the Patriarch to receive his blessing to attend the rite of the Holy Fire. It is never their patriarch who receives it; it is always our Patriarch who undertakes to receive the Holy Fire, most often through a representative. Indeed, in recent years, when the Patriarch was gravely ill and had come to the very brink of death...

Saint Raphael of Mytilene miraculously restored him to life, and now he is alive and able to go about. In those latter years the Patriarch sent others in his place—various bishops who entered with his blessing. From Friday evening onward, the Church of the Resurrection is left completely dark, without even a vigil lamp burning. The All-Holy Sepulchre, the Edicule, is inspected and sealed. Judicial authorities and consuls are present—not only Orthodox witnesses, but also Jews, Arabs, Turks, and all the officials serving in Israel.

They are present at the rite. The Armenian Patriarch is also present, and he even enters the antechamber of the All-Holy Sepulchre. I do not know whether you have been there or seen it, but the All-Holy Sepulchre consists of two spaces, or what we might call two rooms. The tomb itself is at the rear, while before it there is a small antechamber, approximately two and a half meters by two and a half, and roughly circular. There lies the stone which the angel rolled away so that the Myrrh-bearing Women might see that Christ had risen. The Armenian Patriarch stands there as a witness, either to accuse or to defend the actions of our Patriarch or his representative.

From about a meter and a half away, he watches our Patriarch praying and receiving the Holy Fire. Everything is sealed. The government representative cuts the seal—the strip that has sealed the door of the All-Holy Sepulchre—and then, in complete silence, a deathly silence, the Patriarch or his representative enters in the presence of the Armenian Patriarch. I even have a special slide showing the Armenian Patriarch inside the antechamber of the All-Holy Sepulchre, watching. Our Patriarch then kneels and offers a special prayer...

I have written it down, but I do not have it with me. How could I ever have imagined that I would speak on such a subject and need to bring it along? Otherwise, I would read to you the prayer he offers there on his knees. Above the All-Holy Sepulchre there is an extinguished oil lamp. Many times, when the Patriarch has prayed, this lamp is kindled. From it he lights two torches, each made up of thirty-three long white candles—thirty-three in one and thirty-three in the other. At other times, above the All-Holy Sepulchre there appears...

A mist, something like a blue cloud. He gathers it with a piece of cotton, and it condenses and becomes flame, becomes fire; from this he again lights the torches. It is then shown that this light does not burn. He can place it against his beard or his hands, and for quite some time it does not burn him. Afterward the light takes on the character of ordinary light and fire, assuming the appearance and properties of natural flame. But in those first moments, for the first people who receive it there, it does not burn. Sometimes they receive it in this way; at other times, as eyewitnesses say, the vigil lamps are kindled.

Once the Patriarch receives the light below, all the vigil lamps may kindle by themselves, and even the lamps throughout the church may be lit. Many people also see the light moving like flashes of lightning across the heavens on a stormy winter night. They see it travel and descend, and then the lamps are kindled and the people receive the light of the Resurrection—the Holy Fire. I also have the account of Father Mitrophanes, a guardian of the All-Holy Sepulchre who must now be about ninety years old. He has stood guard there for some fifty-five or sixty years, upright like a pillar, without a chair or anything else. At one point he questioned whether it was truly real.

He climbed up above, hid himself, and watched everything the Patriarch did below; and now he has his own account to tell. Indeed, this past August, when I went to the Holy Mountain, he had come from the Holy Land to venerate in the Garden of the Most Holy Theotokos—the Holy Mountain—and I met him there. One evening, for about two hours, the elder gave us the entire history of exactly how he had confronted these matters, and I recorded it on tape. He had, of course, also told us these things below at the All-Holy Sepulchre when I visited, but I had not thought ahead and had no tape recorder with me, so those words were lost. God then arranged for me to hear this elder recount the events again—how he now stood ashamed and humbled by his former lack of faith, or disbelief, as we called it. The procedure then continues as follows:

We Orthodox outside are not the first to receive the light. Our Patriarch, or his representative, receives it, but those waiting outside—hanging there like clusters of grapes from every ledge and hollow around the façade of the All-Holy Sepulchre—do not receive it first. As I told you last night, I have pictures of this in sequence, and when we show the events from Israel, God willing, I will show them to you. There is the chamber containing the stone which the angel rolled away, a stone that is sometimes used as the Holy Altar. For when a bishop celebrates the Divine Liturgy at the All-Holy Sepulchre, the Sepulchre itself serves as the Prothesis, the table of oblation, and...

The stone serves as the Holy Altar. By contrast, when a priest celebrates the Divine Liturgy, this stone is not used as the Holy Altar, while the All-Holy Sepulchre serves as the Prothesis for the altar. In that chamber there are two large openings passing through the wall. Outside them the heterodox wait—the Abyssinians, the Copts, the Assyrians, the Armenians, and others, including Arabic-speaking communities. They have gathered all around the Sepulchre and wait outside, and through those openings the Patriarch first gives them the light with his torch. They receive it immediately and pass it to their own people. Some of the Arabic-speaking people have horses waiting outside, while others have automobiles.

They take the light and hurry back to their villages, and a mighty cry rises to the Lord. After the light has been given through those openings, the Patriarch comes out to where the officials, the representatives of the foreign confessions, and our own people are waiting. Those officials merely attend; they do not receive the light, for they have no need of it. They have no connection either with the light or with the Source of the light. The Patriarch gives it to an official called the dragoman, who carries it together with the abbot of the monastery of the All-Holy Sepulchre. They kindle the ever-burning vigil lamp inside the sanctuary, just as we ordinarily keep such lamps in our own churches. The first people there then receive the light, and it is passed on at once, while the wick begins to burn. This is the common order of the service...

Which takes place every Holy Saturday. The rite occurs sometime between eleven in the morning and one in the afternoon. Keeping this light of the Resurrection, they return at midnight to celebrate the service of the Resurrection. Those of you who have been there will confirm what I am saying. To those who have not, I pray that God will one day count you worthy to visit the earthly Jerusalem first; as for the Jerusalem above, I certainly pray that all of you will reach it. But may you also visit the earthly Jerusalem, and afterward you will confirm—whether I am still in this world or no longer here—that what I am telling you is true, both from my own personal experience and from the testimony of people who live there...

And who have no reason to deceive me. Moreover, many pilgrims have heard me speak on other occasions about the All-Holy Sepulchre—in Athens, at gatherings of associations of friends of the All-Holy Sepulchre, or in other places where God permits me to travel. These were people who had themselves been counted worthy to witness the events firsthand, and they said that this is exactly what happens. Now, if I have omitted an iota or added a mark somewhere, the essential account remains as I have given it. I hope I have offered at least a little information in answer to that objection. I shall now continue with what I had intended to say yesterday but had no time to cover. Our hourglass ran out. Let me add a few more arguments. Thank you.

According to the note I see here, we had reached the subject of the Holy Relics, which for us are another proof of the truth of our faith. No one outside Orthodoxy possesses a holy relic—not merely a holy relic, but one that streams myrrh, works miracles, gives forth fragrance, and remains incorrupt. This demonstrates that behind the relic—which some call a corpse—and behind these sacred remains, there is grace. Someone is there preserving them and acting through them. I remember Saint Patapios, and I shall tell you this account. In addition to the five relics of the Ionian Islands that I mentioned yesterday, let me now take you...

To the monastery of Saint Patapios above Loutraki, which bears his name. The cave there dates from the fourteenth century. They cannot tell us precisely where Saint Patapios came from. Yet the surviving testimonies, his relic, and certain things that one can touch and see there indicate that it truly served as a hermitage for the Saint and for other saints—among them another Patapios and a saint named Hypomone. The relic of Saint Patapios is kept there.

Once—once we too went there as pilgrims, before the asphalt road was built that now comes close to the monastery and makes it easily accessible. In those days we traveled there with great hardship. We were a large group—eight busloads of pilgrims—who went there one evening.

There was also a married couple from Cyprus. I was in the lead coach, and along the way I said a few words about the purpose of our journey that evening, to prepare everyone spiritually—where we were going and what was there. The husband listened, but according to his scientific training and knowledge, he saw the whole thing in his own way: we were going to something macabre, to a tomb, to a dead man. So when we arrived there at dusk, he would not even bow down to venerate the Saint, much less attend the vigil held outdoors throughout the night. Instead, he pressured his wife and the people who had brought him along

to find somewhere he could lie down—in a room, in a cell. The nuns offered them a cell, and he went there as soon as they arrived. He took his wife with him and would not permit her to attend either. They regarded the whole offering of that evening as a failure. So they left, lay down, and went to sleep. Before long, Vespers had begun below. Everyone else, apart from that couple, had venerated the Saint and taken their places. In front of the cave entrance was a raised area like a platform, and upon it the Holy Table had been set up, so to speak.

It was an ordinary table arranged to serve as the Holy Table, with the priest, the chanters, and the others in their places. After the man had slept for a little while, Saint Patapios appeared to him. “What do you want here?” the Saint asked, and they began to speak. “Who are you?” the man asked. “Who am I? I am the master of this place.” “But you are a man—you are alive!” “Well, what did you imagine I would be?” “How wonderful!” “It is I.” “But that cannot be.” “Come down,” the Saint told him, “and see me.” It was so vivid and so lifelike that the man leapt up, although he had been in bed for less than half an hour and naturally had no desire to rise.

He woke his wife. “Get up.” “What is it? We have only just gone to bed.” “Get up.” “What has happened?” “Get up, and let us go down.” Glory to God, the woman had a good and receptive heart, at least where veneration of the Saint was concerned. She saw these things differently from her husband. He went down, made his way through the crowd, climbed the steps, and reached the landing where the Holy Table had been set up beside the door. Below it stood the reliquary, and there, seated upon the reliquary, was the Saint, smiling at him. The very Saint whom he had seen in his dream while sleeping in the cell fifty yards away, he now saw at the doorway

seated there! The man was overwhelmed, for he saw that it was the very same person. The Saint then passed inside and disappeared from sight. No one else saw him sitting there. His wife had seen nothing, and he had not told her what had happened; he had simply asked her to come down with him. He entered the holy shrine, venerated the Saint’s sacred relics, and remained there like a faithful little dog until five the next morning, when we departed. Afterward, with deep humility, in dust and ashes, he told the whole story. “Wretched man that I am,” he said. “I imagined I knew something, but I was in darkness. There are realities in our faith, in our religion, which are beyond our reach, yet they truly exist.” This is also what the Apostle Paul teaches when he gives his definition of faith. I do not know whether you have ever read what he says in the eleventh chapter of the Epistle to the Hebrews, where he defines faith.

It is “the evidence of things not seen.” A person cannot see these things, yet has conviction concerning them. That is what happened to this man through Saint Patapios, whose sacred relics remain there, as it appears, to this day. And all those who go to Loutraki, since Loutraki is a spa town, do not miss the opportunity to go up there as well. Some go in their own cars, some by coach, some by taxi, and others on foot, to marvel at this wonder. This, then, is another testimony within our Orthodoxy. Another holy relic is found at Ahmet Aga, in the place called Prokopi in Euboea, inland from Chalkida, in the Mesogeia region.

There is a village there called Prokopi. It bears the name of the people who came from Prokopi in Asia Minor. When they left their homeland, they brought their treasure with them: the sacred relics of their Saint. But when they arrived, the relics were kept in Chalkida and were not given back to those who had settled in a village about thirty miles inland from the city. At first, the relics of Saint John the Russian were kept in the cemetery church of Chalkida, dedicated to Saint John the Forerunner. So the people of Prokopi devised a plan and stole the Saint, taking him to their village, where he remains to this day.

The Saint helped them in this theft. And how did he help them? At nightfall they broke into the church and took him. Word spread—I do not know who raised the alarm—that they had stolen the Saint. Everything that could be mobilized was set in motion: the gendarmerie, jeeps, and more jeeps. But someone said that they were taking him down toward the port, while in fact they had gone inland toward the Mesogeia. The authorities immediately assumed that a boat must be waiting there to carry him to Paros. At the same time there was confusion at the port over whether a large ship had departed, and this made them all the more certain that the Saint was being taken that way. So they headed toward the port and began searching the shore and the coastline.

That gave the villagers the opportunity to carry him away without difficulty and take him to Prokopi. Even at the toll station, where guards had stopped them and passage seemed forbidden, they got through. In this way the Saint helped them and returned to his own people, for he came from their homeland. They had brought the Saint with them from Asia Minor, and therefore he belonged with them. Today the road is paved, travel is easy, and you may find a hundred coaches there. But I remember going there when the mud was so deep that not even a cat could make its way through. One evening we went with eight coaches. Among our company was a medical student. At the university, poor souls, they are taught that such things are inventions. It was the same with the physician Chondrotheas, who examined Saint Nektarios and later wrote a report.

He said, “What I learned here at the university does not apply in this case.” When the Saint’s face and beard were uncovered, they appeared just as they had when he was alive, though many years had passed. In the same way, this medical student, relying on her scientific training, refused to follow her mother into the church to venerate Saint John. Instead, she went straight to the guesthouse to find a bed and lie down. Her mother, who was a friend of mine, pleaded with her there in the darkness, mud, and hardship: “Will you not light even one candle to the Saint?” The girl merely waved her away, as though to say, “You go. You do not understand; I have advanced beyond such things.” Contrary to all expectation, she went to sleep. Then the Saint appeared, seized her by the throat—if you will permit the expression—and shook her. “What are you doing here, when you do not believe?” he demanded. There was no evading him.

“I am the one whose bed this is. More than that, I am the master of this place.” “But you are young!” she said. “What do you want me to be, an elder?” “But you are young!” “What do you want me to be, dead? It is I.” “Is that corpse in the church yours?” “Yes. It is mine; it is I.” “But it is incorrupt,” she said. Then she went down toward the church.

She went down to the church, but the building was closed. In the night she searched for the priest, but he was not there, and she was told, “The priest will come in the morning, my child.” So she too sat outside on the step, enduring the damp and cold there at Ahmet Aga until a priest arrived. She waited until morning so that she could venerate the Saint’s relics. This is a Saint whose grace radiates with tremendous power, especially in matters of faith. If you want to help someone reach the doorway of God, quietly place that person in the care of Saint

John the Russian, and you will see results very quickly. Since I am speaking about holy relics, I would next have presented another person: Saint Sabbas the Sanctified. As you know, the full, incorrupt body of Saint Sabbas had been taken by the Catholics and remained in their possession for many years. A few years ago, the Saint appeared to the previous Pope and said to him, “See to it that I am sent home as quickly as possible, or I will bring great harm upon you.” The Pope then instructed his officials

the following day to notify Patriarch Benediktos and ask him to send a delegation to receive the holy relics. A delegation was indeed sent, for the Saint’s lavra and cell were there, and they received the relics. What is especially striking is this: when they went in to remove the papal vestments in which the Catholics had clothed him for so many years and dress him in his own Orthodox vestments, he raised his arm by himself so they could put them on him. Do you understand? He raised his own arm. This is the testimony of those who carried out the task. They brought the relics to the Patriarchate, where they remained for some time—I cannot give you the precise details.

Then they took him officially from Jerusalem and returned him to his home, where he remains to this day. I have been granted the grace to venerate him five times, and I also possess a holy relic of his, which, God willing, I will show you in due course. I also want you to know that there is another incorrupt holy relic on Kalymnos. It belongs to a priest, a newly revealed Saint of Kalymnos. If you can, contact someone there and ask them to send you his Life. Read his Life, and you will see that the Gospel is not only about events long ago; it is also present among us today. Miracles still happen just as we read in the Gospel that our Christ performed.

These Saints are His instruments, for they are instruments of the Holy Spirit. They purified themselves and became instruments of the Holy Spirit. When you read the modern miracles of Saint Sabbas, you will ask, “Where are we? Can our faith truly be so alive?” Even today, in the twentieth century, people can become holy. Yes—the centuries do not become holy; people do. One age offers nothing fundamentally different from another, because Satan is always the same, the human person enters the world in the same way, and sin is committed in the same way. What is lacking in man is the will: he does not want to become holy. That is why we often hear people mockingly say, “You go and become a saint!” And where are you going? As far as I am concerned, that is precisely where I am going: I am going to become holy.

Where are you going? What destination do you have? Why did you come into this world? Was it merely to eat and drink and consume the good things God provides? Is that why you came into the world? No. A person comes into the world in order to become holy. Holy Scripture tells us, “Be holy.” And this is a great reproach to us: we too can become holy, but we do not want to. By extension, someone may say, “I want to become holy, but other people will not let me.” Yet those very people who do not let you will help make you holy. If those enemies disappear, you will never become holy. An opponent is needed

for the brave fighter to reveal his courage. Without an opponent, no crown is given. That is how it is. On Kalymnos, then, there are also holy relics of a Saint bearing this same name, Saint Sabbas. If you know anyone there, ask for the book about him. It was recently republished, and a copy came to my home because I had requested it. I had read it earlier and was deeply impressed by its living testimonies: they concern people of our own time who are still alive. This is not simply something from long ago: Christ worked a miracle and opened the tomb of Lazarus—but who among us saw it, and who was there at the time? Here, however, the people involved are still alive and able to testify. There is yet another holy relic—forgive me, especially any of you who come from that region—that of Saint Theodore the New Martyr, a great figure from the days of Turkish rule, when our people

were enslaved. Some became Turks, but he became holy. You see, it depends on each person’s disposition. As I told you last night, in the same fire an egg becomes hard while wax melts. It does not depend on the evil around us; it depends on the person. What is his disposition toward that which is called Christianity, toward Him who is called Jesus Christ Crucified? There is also the incorrupt body of a young woman, a daughter of the Pateras family from Oinousses near Chios, who had even suffered paralysis. You may have heard of her. Her whole body is preserved; she was a tall young woman, about five feet eleven inches. She became a nun.

Her body remains whole. When she was exhumed, it was found intact, and it remains to this day at the Holy Monastery of the Annunciation on Oinousses. Anyone from that region will know of Oinousses and may also have heard her family name and the account of this person. Her name was Apostolia. And when did this happen? Ten or fifteen years ago. I witnessed the matter firsthand; I have personal experience of it. I was present at her exhumation. I lifted her in my own hands: a body dried like hard bread, weighing only twelve to fourteen kilograms, though she had been about six feet one inch tall. Beneath the skin there was nothing—only skin and bone. And so she remains to this day.

Through prayer—and throughout the course of time—people are still becoming saints today. But we ourselves do not want to become holy. Indeed, if someone makes even a little spiritual effort, if he lights so much as a candle, we mock him. Besides these saints, the name of Saint Nektarios of Aegina shines with great radiance. He is a modern saint—not from some distant age, but from our own time—so no one can deny these things. The saint was our contemporary. He served as director of the Rizarios Ecclesiastical School, and two or three of his students are still alive. He was the abbot of the Holy Trinity Monastery on Aegina, and his tomb is there.

He is a man who worked miracles even while he was alive. The story of Saint Nektarios of Aegina deserves at least one separate evening and a whole lesson of its own. There is this difference between the other saints and Saint Nektarios of Aegina: for the most part, the saints of our Christ and of our Church have a particular area in which they help, so to speak. Is something wrong with your eyes? Turn to Saint Paraskeva, because through her martyrdom she received the grace to help with ailments of the eyes. Does a man or woman have some illness of the abdomen or the reproductive organs?

Then one should turn to Saint Artemios, because this was connected with his martyrdom. They laid him down, placed a millstone upon him, and crushed him flat. Yet when he rose, although his entrails were exposed, he still walked; and God gave him special grace to help with ailments of the reproductive organs and the abdomen. I myself bear witness to a miracle, and I tell it for the glory of God and in honor of the saint. I suffered from a hernia for twenty-three years, and a year ago he healed me. Today I no longer wear a support, and I can stand and speak. I do not know whether you are aware that public speakers, because of this work and all the standing it involves, very often develop hernias and have to wear a truss. They can scarcely remain standing. In fact, on the very eve of the operation I had arranged...

Someone—a monk, in fact—heard me say, “I will not be speaking next Thursday. You should know that, because I am going to have an operation.” “What operation, sir? What are you saying?” he asked me. “I had the same condition, but I did not have an operation. What did I do? I went to Saint Artemios.” So I went. I had been speaking for five years at the Church of Saint Artemios, and do you know what I said to him? “You owe me something for my labor. For five years I have spoken here every day. Will you not do something for me now? I am an old man; I do not want to go and be stripped and dressed up for surgery, and then lose all those days.”

“I will simply take a little oil and anoint myself.” So I took some oil and anointed myself, and the saint healed me. But the muscles there—forgive me for telling you such details, but I want to proclaim our faith to you, because this is our religion—had become accustomed to being supported by the truss I wore. They were not ready to bear the weight on their own, and so they hurt. Therefore, I still arranged to have the operation. The person at the clinic who was to operate on me was a friend. The operation was scheduled for the next day, although the saint had already healed me. I had no inner assurance, however, that I had been healed. So, on the eve of the operation, my wife and I went out to buy a few things. We live in Pangrati, Athens. The bus came, and we ran for it; the stop was only fifteen meters away. My wife turned, lost her footing, and badly injured her ankle. That caused my operation to be postponed, so that it could be shown that the saint had already healed me. Do you understand?

The saints have their particular areas of help. Saint Paraskeva, for example, is invoked for loss of hair, while Saint Barbara is invoked for other illnesses; different saints are called upon in different cases. Each, then, has his own specialty, as it were: the ophthalmologist, the orthodontist, the gynecologist, and so forth. But this is not so with Saint Nektarios of Aegina. Saint Nektarios of Aegina heals every kind of illness. He has been given a blank check—a completely blank check. Whatever the human mind can imagine, whatever you need him for: are you childless? May he give you a child. Is something wrong with your stomach? He will heal you, and you may even see a cross there, so that when the doctor later examines the image where the ulcer had been, he will see a cross in its place. The Second Coming, the Annunciation...

Do you have trouble in your home? Go to Saint Nektarios of Aegina. Do you need help for your daughter? Go to Saint Nektarios of Aegina. Do you need help with your studies? Do not worry. If I were to speak about every one of these cases I have shown you, you would ask, “What is happening here?” Is your animal sick? Will your goat not give birth? Do not worry. Is your ship in danger? Call upon him, and he will stop it and hold it fast where it is. If you go and see the offerings—the votive gifts, as we call them—hanging today above his Holy Skull, you will be overwhelmed. If you read the testimonies of the people and learn what he has done! He also drives out demons. Do you know what the possessed themselves say? “Until yesterday we had the lame one, Saint Gerasimos. Now the deaf one, Saint Nektarios of Aegina, has come as well,” because he too has...

...authority over unclean spirits. This is the difference between the other saints and Saint Nektarios of Aegina. You may think what I am about to say is bold—and may my Christ forgive me—but the miracles this saint has worked and continues to work every day are more numerous than those of all the saints who have appeared until now. Perhaps you consider that an exaggeration, but that is how it is. I say it openly. Fourteen thousand miracles of Saint Nektarios of Aegina have passed through my own hands. I have published his book in a ninth edition, in printings of three hundred copies.

At times there were two hundred copies, at other times one hundred, then another two hundred or one hundred, and another hundred for distribution. In the magazine I have published for twenty-five years, called Saint Marina, we have now reached 3,300 accounts. That was the number I had reached by this past November, through grace. And these are not merely simple claims such as, “Something happened in my head,” and so forth. Just the other day a doctor wrote about a miracle—a doctor, who even signed and stamped the account as a physician. Such things are difficult for people to believe. A man had a tumor here. It had been removed twice, and then, in a miraculous way, the saint caused the next operation to be canceled so that the man would not be cut open again. When a priest, his spiritual father, came with another priest carrying the relics of Saint Nektarios of Aegina and placed them upon him, the man rose. The doctors stood there with their hands raised in amazement—professors from hospitals in Athens, specifically the Red Cross Hospital—and the doctor wrote down exactly what had happened. The poor man had seen it all with his own eyes.

The miracles the saint works, then, are extraordinary, and he comes to help with whatever problem you may have. There must be more than fifteen thousand accounts. Those still in my office alone, waiting to be dealt with, must number around six thousand—and those are only the ones I have. If you go to the miracles office at the monastery, I do not know how many thousands you will find. At Pachiana in Crete, where they have built an enormous church, I cannot imagine how many there are. At his tomb you will see great orthopedic braces—remove the padding from within and imagine the wooden boards and supports outside. People who could not walk wore these devices, and now they hang at the saint’s tomb. Some had spent twenty or thirty years strapped inside such a brace, and then they went to the saint.

People went there on crutches and left them behind. People possessed by demons were brought in chains. One woman was still aboard the ship when the saint freed her hands, before they had even disembarked—before they had set foot ashore. This married woman and mother from Patras wrote her testimony and hung the chains before his icon. She said, “Thank you, Saint, for coming and removing from my hands the bonds that Satan had placed upon me, while I was still aboard the ship and before I set foot on the holy island.” These and many other extraordinary miracles are taking place. Let me tell you one incident to strengthen your faith. There was a Greek couple living in America. They had no child. They had consulted every doctor they could—in America, Germany, and throughout Europe—but all that costly medical treatment brought no result. The wife...

Once, while she was in Greece, she visited a cousin in Brachami, Athens. When the cousin saw this grand, wealthy lady, she also saw that the woman was bitterly sorrowful and deeply troubled. “My sorrow is that I have no child,” the woman said. “We have given everything we have, and still we have found no consolation.” Her cousin said, “I can take you to a doctor.” “Who could possibly help me? I have traveled around the world and consulted doctors everywhere.” “We have a very good doctor here. Let us go.” “Are you mocking me? Do you think I have not seen doctors in Greece? I have traveled through Europe and America, and now I am to go to some doctor here?” “He does not charge much. Just come and see him. If you wish, we can go.”

So they went down to the port of Piraeus to board a little boat. “Where are you taking me? Have you lost your mind?” she said. “Where are we going? To some island? Can a professor possibly be living on an island? What is he going to do for me? Nothing.” Her cousin kept urging her, and at last she boarded. But when they arrived, she stopped and said, “Have you gone mad? You told me you were taking me to a professor, and now you have brought me to a monastery.” When they entered the monastery, her cousin turned and pointed to the saint. “That is the professor.” “But that is a saint.” “Precisely because he is a saint, he is the professor.” The woman stood there, stunned at this unexpected turn. Her cousin asked, “Do you believe that he can do what all those professors could not do for you?”

The sophisticated lady replied, “Believe it? What are you saying?” Her cousin said, “Look, if you believe, then we will return.” “I believe.” “No—do you truly believe?” “I believe.” “Do you really believe?” “I told you, I believe.” “Wait here.” Her cousin placed a stool beneath the oil lamp, reached up, took the wick, and said, “Take this and eat it.” As though she were scarcely aware of what she was doing, the woman took it and swallowed it. They venerated the saint and departed. The next day she began her journey back, after having spent three months in Greece.

She returned to America, and within a few days it became clear that she was pregnant. Her husband, however, doubted that the child was his, because she had conceived while away in Greece.

Such hostility arose between them that they eventually separated. He lived apart, and she lived apart. When the time came for her to give birth, she went to the clinic and delivered the child alone. Relatives visited her and learned of all that this woman had endured. One of the husband’s relatives, a cousin, went to the nursery and identified the child by the label beneath the crib. The baby was the very image of its father; it looked exactly like him. Without even going to see the mother, the cousin went straight to the man and spoke to him sharply: “Well, you scoundrel, be quiet now! What do you have to say? You called your wife an adulteress.”

“I have seen the child. How can you still claim it is not yours when it looks exactly like you?” This troubled him. The thought arose that perhaps he ought to go and see, but his pride would not let him. His wife had given birth four or five days earlier and would be leaving the clinic in another two days. “What happened?” he asked when the cousin came to him. She said, “I am prepared to stake my own head on the truth of what I have told you.” So he thought about it and devised a plan to go without being noticed. He would distract the staff, perhaps even pay a nurse, and make his way to the room where the newborn babies were kept in their little cots. And indeed, he reached the clinic at an unexpected hour, outside visiting time. But when he arrived, he found the whole place in an uproar.

This is what had happened. The director was rebuking the head nurse and the other nurses gathered around a baby whose hand was tightly closed. He was saying, “How are we going to present this child to its parents? How did the parents fail to notice it? How did our clinic fail to record it?” He continued to scold them. “This should have been noted from the beginning, so that we could say, ‘Madam, your child was born with this defect.’ How are we to explain it now?” Amid all this commotion, the father had the opportunity to look for his own child. To his astonishment, he realized that the dispute concerned his baby. He checked the details and saw the director trying, by some medical means, to open the child’s hand.

When the man realized that it was his own child, he went closer and watched. Everyone else was intent on the baby, for the matter seemed very serious, so he was able to stand there unnoticed. And then, by the saint’s providential care, at the very moment the father arrived and saw the director struggling to open the child’s hand, the hand opened. Inside it was the very wick that the child’s mother had swallowed on Aegina.

Thank you! Do you understand? Such are the miracles that take place. The saint not only gave her a child; he also vindicated the mother and cleared her name. Such miracles are happening. And a miracle like this occurred again this very year. A woman came there weeping, and when the priest saw her sobbing bitterly, he asked what was wrong. She said, “My husband has beaten me terribly because I cannot bear children.” The priest told her, “I do not want you to separate from him. You will have a child.”

So, following that example, the priest also gave the woman a piece of wick. This year she came back with her child to have the child baptized there, for she had conceived. She said to the priest, “Father, do you remember me?” “No,” he replied. “I am the woman who told you what had happened. You gave me the wick, and I ate it. Today I have brought my child to be baptized. And I have something else to tell you, which you will hardly believe: when the child was born, the wick was in the baby’s mouth.”

No matter how amusing these things may sound to you, and no matter how much they may seem like myths, they are real; they are true. If I were to speak about this subject alone—the life of Saint Nektarios of Aegina—I could speak here for a whole month and still not cover all that is happening through him today. And yet there are people who still refuse to acknowledge him even now. I will not name a certain group; there is no reason to do so. But such people do exist. I remember when his fame first began to spread, ships were chartered and eight hundred and seventy people went. We traveled through the night, kept vigil there, and in the morning went to venerate his tomb. With us was a schoolteacher, a poor man who had come in his capacity as an educated teacher to observe what he considered the foolishness of religious people.

He too stood in line to venerate the tomb. Women and young girls would approach it and say, “I can hear something; I can smell a fragrance,” and so on. “Nonsense!” he thought. He went past as an educated teacher, without sensing anything at all. But when he turned to leave and saw the others weeping, he wondered, “What is happening here?” He joined the line again and passed by once more, still as the skeptical teacher. There was neither voice nor response. He came out, entered the line yet again, and passed by once more, still in the same spirit. But when he saw the people weeping and making the sign of the Cross, a thought came to him.

Today he is a deeply devout Christian, with a Christian family, and he plays a very important role among people who, it seems, always look up to those with degrees, learning, and scientific knowledge. So be it. Let us end here for this evening and, God willing, continue tomorrow.

Είμαστε μαζί χτες το βράδυ, θα ενθυμείσθε ότι φέραμε ορισμένα πρακτικά επιχειρήματα που μας βοηθούν να πιστοποιήσουμε ότι η θρησκεία η δική μας είναι ορθή. Διότι περιστατικά τα οποία πληροφορούν τις αισθήσεις μας, την όραση, την όσφρηση, την αφή, είναι εκείνα τα οποία έχουν σαν μάρτυρες υπερασπίσεως ότι αυτό το οποίο πιστεύουμε είναι πράγματι σωστό, ευτυχώς, πράγμα το οποίο οι άλλοι δεν μπορούν, δεν το έχουν, και θα ήθελα απόψε το βράδυ να...

Συνεχίσω σε αυτό το πλάνο όση ώρα μου πάρει, εφόσον πρώτον απαντήσω σε μία ένσταση αναφορικώς με τα περιστατικά του Αγίου Φωτός. Ερώτησε κάποιος: «Πώς έχει αυτό το θέμα που μας είπατε του Αγίου Φωτός, που είναι και αυτό μια σοβαρά απόδειξη ότι ο Χριστός έχει να κάνει με την Ορθοδοξία;» Δεν ξέρω αν έχετε διαβάσει ή αν έχετε αξιωθεί και έχετε πάει και έχετε δει από κοντά τα περιστατικά εκείνα του κάθε Μεγάλου Σαββάτου, που γίνεται η τελετή και δίδεται το Άγιον Φως στους Ορθοδόξους.

Είπα χθες βράδυ ότι κάποτε που ηθέλησαν επισήμως οι Αρμένιοι να πάρουν αυτοί το φως της Αναστάσεως, βρέθηκαν προ αρνήσεως του Ιησού, δεύτερος όλος. Επροτίμησε να διαρρήξει την κολόνα και να μένει μέχρι της σήμερον ανοιχτή εις μαρτυρίαν και να εφαρμόζεται το «ἐὰν οὗτοι σιωπήσωσιν, οἱ λίθοι κεκράξονται» και να μην τους δώσει το φως. Λέγω, λοιπόν, ότι αυτό το φως είναι μάρτυς κατηγορίας όλων των ετεροδόξων και των αδιαφόρων ακόμη και υπερασπίσεως των Ορθοδόξων.

Περιστατικά τα οποία λαμβάνουν χώρα για το φως αυτό έχουν περίπου ως εξής: Κάθε Μεγάλο Σάββατο, γύρω στις 11 η ώρα, ο Πατριάρχης ο Ορθόδοξος, με όλη του την κουστωδία, τους αρχιερείς και ιερείς, έρχεται στον Πανάγιο Τάφο, μπροστά στο Καθολικό, όπως είναι ολόκληρο το οικοδόμημα του Ναού της Αναστάσεως. Μέσα εκεί στεγάζεται και το λεγόμενο Καθολικό. Το Καθολικό λέγεται το κεντρικό σημείο που λειτουργεί η Ορθόδοξη Εκκλησία βασικά. Μέσα, λοιπόν, σε όλο το οικοδόμημα υπάρχει ο ναός, ο Ναός της Αναστάσεως, υπάρχει ο ναός ο Ορθόδοξος μέσα.

Λειτουργούν οι Ορθόδοξοι. Καθήμενος εκεί στον θρόνο του ο Πατριάρχης, δέχεται τα προσκυνήματα των άλλων δογμάτων, του Αρμενίου, του Συριανού, του Κόπτη, πλην του Καθολικού. Οι Καθολικοί δεν πηγαίνουν στον Πατριάρχη, οι οποίοι παίρνουν ευλογία να παρασταθούν στην τελετή του Αγίου Φωτός. Δεν είναι εκείνος ο Πατριάρχης· πάντοτε ο δικός μας επιχειρεί τη λήψη του Αγίου Φωτός, στις περισσότερες φορές δι’ αντιπροσώπου. Μάλιστα, τα τελευταία χρόνια που ο Πατριάρχης ήταν πολύ άρρωστος και έφτασε στο χείλος του τάφου,

τον επέστρεψε στη ζωή ο Άγιος Ραφαήλ από τη Μυτιλήνη, θαυματουργικώς, και τώρα είναι ζωντανός και κυκλοφορεί. Άλλον έστελνε, μάλιστα, τα τελευταία χρόνια, διαφόρους επισκόπους, οι οποίοι με την ευλογία του Πατριάρχου εισέρχονται. Από την Παρασκευή το βράδυ, ο Ναός της Αναστάσεως είναι στα σβηστά, ούτε καντήλι. Ο Πανάγιος Τάφος, το Κουβούκλιον, είναι εσφραγισμένο, ηλεγμένο και εσφραγισμένο. Παρευρίσκονται αρχές δικαστικές, πρόξενοι, όχι οι Ορθόδοξοι μόνοι εκεί, μα και Εβραίοι ακόμη και Άραβες και Τούρκοι και όλοι οι επίσημοι που υπάρχουν στο Ισραήλ.

Παρευρίσκονται εις την τελετήν αυτοί. Παρευρίσκεται ο Αρμένιος Πατριάρχης, ο οποίος εισέρχεται και στον προθάλαμο ακόμη του Παναγίου Τάφου, διότι ο Πανάγιος Τάφος, δεν ξέρω αν έχετε πάει ή αν έχετε δει, παρουσιάζεται σε δύο χώρους, σε δύο δωμάτια θα λέγαμε. Στο βάθος είναι ο τάφος, αλλά προ του βάθους υπάρχει ένα προχωλάκι, που είναι ένα μικρό, δυόμισι επί δυόμισι, αλλά στρογγυλό περίπου, όπου υπάρχει ο λίθος ὃν ἀπεκύλισεν ο άγγελος, για να δούνε οι Μυροφόρες ότι ο Χριστός ανέστη, και ίσταται εκεί ο Πατριάρχης ο Αρμένιος, μάρτυς κατηγορίας και υπερασπίσεως των ενεργειών του Πατριάρχου ή του αντιπροσώπου του Πατριάρχου.

Μπροστά του, σε ένα ενάμισι μέτρο, τον βλέπει προσευχόμενον και λαμβάνοντα το Άγιο Φως. Σφραγισμένα· ο εκπρόσωπος εκεί της κυβερνήσεως κόβει τη σφραγίδα αυτή, τη λωρίδα αυτή που έχει σφραγίσει την πόρτα του Παναγίου Τάφου, και εν πλήρει σιγή, νεκρική σιγή, εισέρχεται μέσα τώρα ο Πατριάρχης ή ο αντιπρόσωπός του, παρουσία του Αρμενίου Πατριάρχου. Μάλιστα, έχω και ειδικό σλάιντ που τον παρουσιάζει μέσα, τον Πατριάρχη, στον προθάλαμο του Παναγίου Τάφου να παρακολουθεί, και ο Πατριάρχης γονατίζει, ο δικός μας, και κάνει μια ειδική προσευχή,

την οποία έχω γράψει, μα δεν την έχω μαζί μου. Μπορούσα να φανταστώ ποτέ πως θα έκανα ένα τέτοιο θέμα, για να την έχω μαζί μου; Να σας διαβάσω τι προσεύχεται εκεί γονατιστός. Όπως είναι ο Πανάγιος Τάφος, επάνω υπάρχει ένα καντήλι σβηστό. Καντήλι με λάδι, σβηστό, το οποίο αυτό ανάπτει πολλές φορές όταν προσευχηθεί ο Πατριάρχης, από το οποίο παίρνει με δύο δάδες που έχει από 33 κεριά. Και κάθε δάδα, μακριά κεριά λευκά, 33 η μία και 33 η άλλη, και ανάβει από αυτά. Άλλοτε βγαίνει επάνω στον Πανάγιο Τάφο

αχλή, ένα πράγμα σαν σύννεφο μπλε, και με ένα βαμβάκι το μαζεύει αυτό, το οποίο συγκεντρώνεται και γίνεται φωτιά, γίνεται πυρ, από το οποίο πάλι ανάβει τις δάδες. Αποδεικνύεται δε ότι αυτό το φως δεν καίει. Στα γένια του να το βάλει, στα χέρια του να το βάλει, δεν καίει για αρκετή ώρα. Έπειτα παίρνει το φως χαρακτήρα φωτός και πυρός, που παίρνει την όψη του φυσικού πυρός έπειτα. Αλλά εκείνες τις ώρες, τις πρώτες, που το έχουν πάρει οι πρώτοι εκεί που είναι, δεν καίει αυτό το πράγμα. Λαμβάνοντάς το από εκεί, ή άλλες πάλι περιπτώσεις, όπως λέγουν αυτόπτες μάρτυρες, ανάβουν τα καντήλια.

Ανάψει κάτω ο Πατριάρχης, πάρει το φως, ανάβουν τα καντήλια μοναχά τους όλα ή ανάβουν τα καντήλια και της εκκλησίας ακόμη. Και πολλοί, μάλιστα, βλέπουν, όπως βλέπουμε τα αστροπελέκια σε βαρύ χειμώνα που κάνουν κάποια γαρνιτούρα στο στερέωμα τη νύχτα, έτσι βλέπουν το φως το οποίο πηγαίνει και κατεβαίνει κάτω και ανάβουνε και παίρνουν το φως της Αναστάσεως, το φως αυτό, το Άγιον Φως. Μάλιστα, έχω μια διήγηση ενός φύλακος του Παναγίου Τάφου, ο οποίος τώρα θα είναι περίπου 90 ετών, του πατρός Μητροφάνους. Έχει περίπου 55-60 χρόνια φύλακας εκεί, κολόνα όρθιος, χωρίς καρέκλα, τίποτα, στον Πανάγιο Τάφο, ο οποίος συζήτησε κάποτε αν πράγματι είναι αλήθεια.

Ανέβηκε από πάνω και εκρύβη και παρηκολούθησε όλα τα γενόμενα εκ μέρους του Πατριάρχου από κάτω, και αυτός έχει να διηγείται. Μάλιστα, τελευταίως, τώρα τον Αύγουστο που είχα πάει στο Άγιο Όρος, είχε έρθει από τα Άγια Μέρη να προσκυνήσει στο Περιβόλι της Παναγίας, το Άγιο Όρος, και τον συνήντησα εκεί και ένα βράδυ, δύο ώρες περίπου, μας είπε ιστορικό ολόκληρο ο πρεσβύτερος, το οποίο έχω γράψει σε μία ταινία, πώς ακριβώς τα αντιμετώπισε. Μας τα είχε διηγηθεί βέβαια και στον Πανάγιο Τάφο κάτω όταν είχα πάει, αλλά δεν είχα την πρόνοια, δεν είχα μαγνητόφωνο μαζί μου και τα πήρε ο αέρας αυτά, και οικονόμησε ο Θεός να ξανακούσω τον γέροντα αυτό να διηγείται τα περιστατικά αυτά και τώρα να κάθεται ντροπιασμένος και κολοβωμένος μπροστά στην ολιγοπιστία του ή τη δυσπιστία του, όπως τα λέγαμε. Στη συνέχεια η ενέργεια γίνεται ως εξής:

Το φως δεν το παίρνουμε εμείς οι Ορθόδοξοι πρώτοι. Το παίρνει ο Πατριάρχης μας, το παίρνει ο αντιπρόσωπός του, αλλά οι απέξω που περιμένουνε, που είναι σαν σταφύλια κρεμασμένοι απέξω, σε κάθε κοίτη και σε κάθε εγκρημνιά του Παναγίου εκεί, στην όψη, δεν το παίρνουν αυτοί. Υπάρχουν, όπως σας είπα χτες το βράδυ, και στη σειρά, όταν δείξουμε τα περιστατικά του Ισραήλ, Θεού θέλοντος, θα σας τα δείξω. Το χωλ που υπάρχει αυτός ο λίθος, ὃν ἀπεκύλισεν ο άγγελος, που χρησιμοποιείται ως Αγία Τράπεζα ενίοτε. Διότι όταν λειτουργεί επίσκοπος στον Πανάγιο Τάφο, ο Πανάγιος Τάφος αποτελεί πρόθεση και...

ο λίθος αποτελεί Αγία Τράπεζα, σε αντίθεση που όταν λειτουργεί ιερεύς δεν χρησιμοποιείται ο λίθος αυτός ως Αγία Τράπεζα, αλλά ως πρόθεσις της τραπέζης χρησιμοποιείται ο Πανάγιος Τάφος. Εκεί, στον χώρο αυτό, υπάρχουν δύο μεγάλες χοάνες που τρυπούν τον τοίχο και απ’ έξω περιμένουν οι ετερόδοξοι, περιμένουν οι Αβυσσηνοί, περιμένουν οι Κόπτες, περιμένουν οι Ασσυριανοί, περιμένουν οι Αρμένιοι κ.λπ., οι οποίοι και άλλοι ακόμη αραβόφωνοι, οι οποίοι έχουν κυκλώσει τον Τάφο, είναι βασταγμένοι και περιμένουν απ’ έξω, και τους δίδει ο Πατριάρχης από εκεί πρώτα με τη δάδα το φως. Αυτοί το παίρνουν αμέσως και το δίδουν στους δικούς τους. Οι δε άλλοι αυτοί οι αραβόφωνοι έχουν άλογα έξω, άλλοι έχουν αυτοκίνητα.

Παίρνουν το φως και τρέχουν στα χωριά τους. Γίνεται δε αλαλαγμός Κυρίου. Και εφόσον δοθεί το φως από εκεί, έπειτα βγαίνει απ’ έξω ο Πατριάρχης, που περιμένουν οι επίσημοι και των ξένων δογμάτων και οι δικοί μας. Αυτοί μόνο παραστέκονται, δεν παίρνουν φως, δεν τους χρειάζεται. Δεν έχουν καμιά σχέση ούτε με το φως ούτε με τον αρχηγό του φωτός. Το δίδει σε έναν δραγουμάνο, που λέγεται επικεφαλής εκεί, ο οποίος το μεταφέρει μαζί με τον ηγούμενο του μοναστηριού του Παναγίου Τάφου και ανάβουν μέσα την καντήλα, την ακοίμητον, μέσα στο ιερό, όπως συνήθως φέρουμε και στις δικές μας εκκλησίες. Εκεί παίρνουν και οι πρώτοι που είναι και μεταδίδεται αυτομάτως και καίγεται το στουπί. Αυτή είναι η ακολουθία

κοινή, η οποία λαμβάνει χώρα κάθε Μεγάλο Σάββατο. 11.00 με 1.00 εκεί κυμαίνεται η ώρα που γίνεται αυτή η τελετή και, κρατώντας υπόψη τώρα αυτό το φως της Αναστάσεως, πηγαίνουμε το βράδυ στις 12.00 και κάνουμε την ακολουθία της Αναστάσεως. Όσοι έχετε πάει θα μου το δικαιολογείτε αυτό. Όσοι δεν έχετε πάει, σας εύχομαι να σας αξιώσει ο Θεός κάποτε να πάτε στην κάτω Ιερουσαλήμ πρώτα· στην άνω σας την εύχομαι οπωσδήποτε. Αλλά και στην κάτω Ιερουσαλήμ να πάτε και θα με δικαιολογήσετε εκ των υστέρων, είτε υπάρχω εγώ ακόμη στον κόσμο είτε δεν υπάρχω, ότι αυτά που σας λέγω είναι αλήθεια, από ατομικό πειραματισμό και από πληροφορίες ανθρώπων που τα ζουν εκεί πέρα

και δεν έχουν κανένα λόγο να με γελάσουν. Επίσης, πολλοί προσκυνηταί, που έτυχε και άλλοτε να μιλήσω για τον Πανάγιο Τάφο της Αθήνας, εξαιτίας εκδηλώσεων σωματείων φίλων του Παναγίου Τάφου ή σε άλλα μέρη που ο Θεός επιτρέπει και γυρίζει, πραγματικά οι ίδιοι ήταν άνθρωποι οι οποίοι είχαν αξιωθεί και τα είχαν δει από κοντά και είπαν ότι ακριβώς έτσι έχουν. Τώρα, αν σας έκλεψα κανένα γιώτα ή σας έβαλα κανένα στίγμα παραπάνω, πάντως το κυρίως θέμα είναι αυτό. Ελπίζω στην ένσταση αυτή να έδωσα κάποια, μια μικρή, να πούμε, πληροφορία. Τώρα, να αναφερθώ στη συνέχεια που είχα υπόψη μου να πω χθες, που δεν μας εχώρεσε η ώρα. Η κλεψύδρα μας εσταμάτησε. Να προσθέσω μερικά ακόμη επιχειρήματα. Σας ευχαριστώ.

Έχουν σταθεί, όπως βλέπω από τη σημείωσή μου εδώ, τα Άγια Λείψανα, που για μας κι αυτά είναι μια απόδειξη της ορθής της θρησκείας. Κανένας μη Ορθόδοξος δεν έχει Άγιο Λείψανο, και όχι απλώς Άγιο Λείψανο, αλλά Άγιο Λείψανο με μύρο, Άγιο Λείψανο με θαύματα, Άγιο Λείψανο που να είναι ευωδιαστό και άφθαρτο, που αποδεικνύεται ότι πίσω από αυτό το λείψανο, που το λένε πτώμα ορισμένοι, πίσω από αυτό το σκήνωμα υπάρχει χάρη. Κάποιος υπάρχει και το διατηρεί και δι’ αυτού ενεργεί. Ενθυμούμαι, και θα σας το λέγω αυτό το πράγμα, τον Άγιο Πατάπιο. Εκτός των πέντε λειψάνων που σας είπα χθες, των Ιονίων Νήσων, σας μεταφέρω

πάνω από το Λουτράκι, στο ομώνυμο μοναστήρι του Οσίου Παταπίου. Το σπήλαιο αυτό είναι του 14ου αιώνος. Πού έρχεται ο Όσιος Πατάπιος δεν ξέρουνε λεπτομέρειες να μας πουν. Από μαρτυρίες, όμως, και από το λείψανό του εκ των υστέρων και από ορισμένα που εκεί πέρα μπορεί κανείς να ψηλαφήσει και να δει, δείχνει ότι πράγματι υπήρξε ασκηταριό του Αγίου και άλλων Αγίων, ενός ακόμη Παταπίου και μιας Αγίας Υπομονής λεγομένης. Εκεί, λοιπόν, υπάρχει το λείψανο του Αγίου Παταπίου.

Κάποτε... Κάποτε πήγαμε κι εμείς ως προσκυνητές, πριν ακόμη γίνει δρόμος με άσφαλτο, που φτάνει τώρα κοντά και εύκολα μπορεί να πάει κανείς. Με βάσανα πολλά πηγαίναμε τότε. Κόσμο είχαμε πάει, οκτώ πούλμαν, ένα βράδυ, μεταξύ των προσκυνητών.

Και ένα ζεύγος από την Κύπρο. Εγώ, μέσα στο αυτοκίνητο που ήμουνα εγώ και ήμουν μπροστά, είπα δυο λόγια γύρω από την προσπάθειά μας εκείνη, το βράδυ εκείνο, να προετοιμάσω τα πνεύματα. Πού πηγαίνουμε, τι είναι αυτό εκεί. Ο κύριος ακούει και, με βάση την επιστήμη του, με βάση τις γνώσεις του, βλέπει με το δικό του το μυαλό ότι πηγαίνει σε ένα μακάβριο γεγονός, σε έναν τάφο, σε έναν πεθαμένο. Γι’ αυτό, όταν φτάσαμε εκεί σούρουπο, ούτε καν έσκυψε να προσκυνήσει, όχι να παρακολουθήσει την αγρυπνία που έγινε όλη τη νύχτα έξω στο ύπαιθρο, ούτε καν έσκυψε να προσκυνήσει, αλλά πίεσε τη σύζυγον και τους ανθρώπους που τον είχαν πάρει μαζί

να βρεθεί ένας τρόπος να πάει να ξαπλώσει κάπου, σε ένα δωμάτιο, σε ένα κελί. Μοναχές προσέφεραν ένα κελί εκεί πέρα και πήγε μόλις έφτασε, ταυτόχρονα. Πήρε και τη σύζυγο, ούτε αυτής επέτρεψε να πάει σε αυτή την κατάσταση, και ήταν αποτυχία, έλεγαν αυτοί, η προσφορά που έκαναν το βράδυ εκείνο. Έφυγαν και πήγαν να ξαπλώσουν, να κοιμηθούν. Δεν πέρασε πολλή ώρα, κάτω είχε αρχίσει ο Εσπερινός. Όλος ο κόσμος, ο άλλος πλην του ζεύγους αυτού, είχαν προσκυνήσει τον Άγιο και είχαν πάρει τις θέσεις τώρα, και υπήρχε ένα μέρος που ήταν σαν εξέδρα μπροστά στην πόρτα του σπηλαίου και εκεί επάνω είχε στηθεί η Αγία Τράπεζα, όπως θα λέγαμε.

Τραπέζι διασκευασμένο που θα αποτελούσε την Αγία Τράπεζα. Ο ιερεύς κ.λπ., οι ψάλτες και τα διάφορα. Όταν αυτός αποκοιμήθηκε λίγο, του παρουσιάζεται ο Όσιος Πατάπιος. «Τι θέλεις εδώ;» του λέει. Και πιάνουνε κουβέντα. Δηλαδή γίνεται το ίδιο. «Ποιος είσαι εσύ;» «Ποιος είμαι εγώ; Ο κύριος εδώ». «Μα εσύ είσαι άνθρωπος, εσύ είσαι ζωντανός». «Ε, τι φανταζόσουν; Φανταζόσουνα ότι θα είμαι;» «Τι όμορφο!» «Εγώ είμαι». «Μα δεν είναι δυνατό». «Έλα κάτω», του λέει, «να με ιδείς». Ήταν τόσο ζωντανό, τόσο αντιπροσωπευτικό, που πετάχτηκε, παρότι δεν είχε μισή ώρα, όπως τα λέγαμε, και φυσικό ήταν να μην έχει όρεξη να σηκωθεί.

Και η σύζυγος. «Σήκω». «Τι είναι; Τώρα πέσαμε». «Σήκω». «Τι συμβαίνει;» «Σήκω να πάμε κάτω». Και η σύζυγος, με δόξα τω Θεώ, ελάλησε αγαθά ο Θεός, τουλάχιστον από τα προσκυνήματα στον Άγιο, με κάποια... Αλλιώς τα έβλεπε η γυναίκα αυτή. Κατεβαίνει, διασχίζει τον κόσμο, ανεβαίνει τα σκαλάκια και φτάνει στο πλατύσκαλο εκείνο που ήταν στημένη η Αγία Τράπεζα, που δίπλα ήταν η πόρτα. Κάτω εκεί ήταν η λάρναξ, στη λάρνακα επάνω κάθεται ο Όσιος, καθιστός, και του χαμογελούσε. Αυτόν που είδε στο όνειρό του σε 50 μέτρα, που κοιμόταν στο κελί, τώρα είδε στην πόρτα

Καθιστούν! Αυτός τα έχασε, είδε ότι είναι ο ίδιος. Πέρασε, οι άλλοι δεν βλέπουν τώρα, ο Άγιος κάθεται εκεί. Πέρασε, πέρασε και πέρασε μέσα, φυλαγμένος εκεί. Η σύζυγος δεν είδε τίποτα, ούτε είχε πει στη σύζυγο το τι συνέβη, απλώς της είπε να κατέβουν κάτω. Μπήκε, λοιπόν, μέσα στην Αγία λάρνακα, προσκύνησε το σκήνωμά του και κάθισε εκεί μέχρι την άλλη μέρα το πρωί, στις 5 που φύγαμε, σαν σκυλάκι, και τα διηγείτο εκ των υστέρων εν χώματι και σποδώ. «Εγώ», λέει, «ο ελεεινός, ο οποίος νόμιζα ότι κάτι ξέρω, ήμουνα στο σκοτάδι, ότι υπάρχουν και πράγματα στην πίστη μας, στη θρησκεία μας, τα οποία δεν τα φτάνουμε αλλά είναι». Και αυτό είναι και μια γνώμη του Αποστόλου Παύλου, όταν δίδει τον ορισμό. Δεν ξέρω αν έχετε διαβάσει καμιά φορά την προς Εβραίους επιστολή, στο ενδέκατο, τι λέγει, που δίνει τον ορισμό της πίστεως.

Συνελέγη. Πραγμάτων έλεγχος μη βλεπομένων. Πράγματα τα οποία δεν μπορεί να τα βλέπει, έχει την πεποίθηση. Αυτό συνέβη σ' αυτόν με τον Όσιο Πατάπιο και υπάρχει, όπως φαίνεται, μέχρι σήμερα. Και όλος ο κόσμος αυτός ο οποίος πηγαίνει για Λουτράκι, γιατί είναι λουτρόπολις το Λουτράκι, δεν χάνει την ευκαιρία, εφόσον θα πάει εκεί, να μην ανεβεί και επάνω. Μα με Ι.Χ. δικό του, μα με πούλμαν θα ανεβεί, μα με ταξί θα ανεβεί, άλλοι με τα πόδια, πάνε να θαυμάσουν αυτό το γεγονός. Και αυτή, λοιπόν, μια πλευρά μέσα στο πλαίσιο της Ορθοδοξίας μας. Ένα άλλο ακόμη Άγιο Λείψανο είναι στο Αχμέτ Αγά, το Προκόπιον το λεγόμενο της Ευβοίας, στο βάθος της Χαλκίδος, στα Μεσόγεια.

Ένα χωριό που λέγεται Προκόπιον. Φέρει το όνομα των ανθρώπων που ήρθαν από το Προκόπιον της Μικράς Ασίας, οι οποίοι, όταν φύγανε από εκεί, φέρανε και τον θησαυρό τους μαζί και το λείψανό τους. Και μάλιστα, όταν το φέρανε, το λείψανο αυτό το κράτησαν στη Χαλκίδα και δεν το έδιναν πλέον σε αυτούς οι οποίοι πήγανε σε χωριό στα μπροστινά έξω, 50 χιλιόμετρα περίπου από τη Χαλκίδα. Και εφυλάσσετο πρώτα το λείψανο του Αγίου Ιωάννη του Ρώσου στον ναό του κοιμητηρίου της Χαλκίδας, που είναι ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος. Και κάμανε οι Προκοπιανοί σχέδιο και τον κλέψανε τον Άγιο, να τον πάνε στο χωριό τους, που υπάρχει μέχρι σήμερα.

Τους βοήθησε ο Άγιος στην κλοπή. Και πώς λέτε τους βοήθησε; Αυτοί πήγαν και διέρρηξαν το βράδυ, όταν σουρούπωσε, την εκκλησία και τον πήραν. Διαδίδεται, δεν ξέρω ποιος τους είπε, διαδίδεται ότι εκλέψανε τον Άγιο. Εκινήθη ό,τι μπορούσε να κινηθεί, και χωροφυλακή και τα τζιπ και τα τζιπ, αλλά κάποιος είπε ότι τον πάνε προς το λιμάνι κάτω, ενώ αυτοί φύγανε προς το Μεσόγειο μέσα. Και αμέσως οι άλλοι σχεδίασαν ότι κάποιο μέσο πλωτό θα έχουν εκεί για την Πάρο. Ταυτόχρονα δε κάτω στο λιμάνι, έφυγε η καράδα, δεν έφυγε η καράδα, αυτοί τότε πίστεψαν ακόμη πιο πολύ ότι πράγματι τον παίρνουν προς εκεί. Κατευθύνθησαν προς εκεί, άρχισαν να αναζητούν στον γιαλό και στα παράλια, που...

Τότε τους δόθηκε ευκαιρία και τον πήρανε αυτοί ανέτως και τον πήγανε για το Προκόπιο. Στα διόδια σταθήκανε με τους μπράβους, απαγορεύεται κάτι. Και έτσι ο Άγιος τους βοήθησε και πήγε στους πατριώτες του, γιατί ήταν από εκεί. Αυτοί τον φέρανε τον Άγιο και, κατά συνέπεια, σε αυτούς ανήκει. Ενθυμούμαι, όχι σήμερα που πηγαίνεις και είναι άσφαλτος και μπορεί να πάει εύκολα και πας σήμερα εκεί και μπορείς να βρεις 100 πούλμαν, τότε που δεν περνούσε η γάτα με τα νύχια της από τη λάσπη. Θυμούμαι, είχαμε πάει οκτώ πούλμαν ένα βράδυ. Μέσα εκεί στη συντροφιά την κοινή είχαμε και μία φοιτήτρια Ιατρικής, η οποία στο πανεπιστήμιο, οι καημένοι, διδάσκουν ότι αυτά τα πράγματα είναι επινοητά. Επίσης, όπως και εκείνος που εξέτασε τον Άγιο Νεκτάριο, ο Χονδροδέας, ο γιατρός, όταν έκανε μια έκθεση...

Θα λέει ότι εκείνα που έμαθα στο Πανεπιστήμιο εδώ δεν ισχύουν. Και όχι όταν έφυγα από το ένα και πάω στο άλλο. Όταν έβγαινε το πρόσωπο και τα γένια του Αγίου, ήταν όπως ήταν ζωντανός, όπως ο Μέγας. Διατηρούνταν, αν και περάστηκαν χρόνια. Έτσι, λοιπόν, και αυτή, με βάση την επιστήμη της, δεν ακολούθησε τη μητέρα της να μπει μέσα να προσκυνήσει τον Άγιο και πήγε να πάει στον ξενώνα. Πήγε κατευθείαν για να βρει κρεβάτι να ξαπλώσει. Παρακάλεσε η μητέρα της, φίλη μου, μέσα στο σκοτάδι, μέσα στη λάσπη, μέσα στα κακουχία, ούτε ένα κερί στον Άγιο; Της έκανε έτσι με το χέρι, δηλαδή πήγαινε εσύ, δεν ξέρεις, εγώ έχω προχωρήσει τα θέματα αυτά. Παρ' ελπίδα επήγε να κοιμηθεί. Να σου ο Άγιος, πάει και την πιάνει, θα μου επιτρέψετε, από τον λαιμό και την βουτάει. Τι δουλειά έχεις εδώ, πίστευες κλπ.; Δεν τρέχουμε καθόλου.

Αυτός που έχει το κρεβάτι αυτό εγώ είμαι. Ούτε έχω το κρεβάτι αυτό, εγώ είμαι ο κύριος εδώ πέρα. Μα είσαι νέος. Ε, τι θέλεις, να είμαι γέροντας; Μα είσαι νέος, τι θέλεις, να είμαι πεθαμένος; Εγώ είμαι. Αυτό εκεί είναι πτώμα; Ναι, εγώ, το δικό μου είναι, εγώ είμαι. Μα αυτό εκεί είναι άφθαρτο, λέει, και κατεβαίνει να...

Κατεβαίνει να πάει στην εκκλησία. Αλλά η εκκλησία όπου υπάρχει είναι σαν μια εκκλησία. Αναζητούσε, λοιπόν, τη νύχτα να βρει τον παπά, αλλά ο παπάς δεν πήγε, και λέει: το πρωί έρχεται η κοπέλα μου. Και κάθισε απ' έξω, στο σκαλοπατάκι κι αυτή, και την έφαγε η δροσιά και το κρύο εκεί πέρα στο Αχμέτ Αγά, για να φτάσει ένας ιερεύς, διότι είναι γύρω γύρω. Περίμενε, λοιπόν, μέχρι το πρωί να προσκυνήσει το λείψανο του Αγίου. Πρόκειται περί ενός Αγίου με τεραστία ακτινοβολία και είναι μάλιστα κατά τον μεταφυσικό. Θέλεις κάποιον να τον βοηθήσεις να γίνει στη θύρα του Θεού, βάλε τον Άγιο...

Ιωάννη τον Ρώσο με ησυχία και θα έχεις αποτελέσματα πολύ γρήγορα. Στη συνέχεια θα σας παρουσίαζα ένα άλλο πρόσωπο, μια και μιλώ περί Αγίων Λειψάνων. Θα μιλήσω για τον Άγιο Σάββα τον Ηγιασμένο. Και, όπως ξέρετε, το λείψανο του Αγίου Σάββα, το οποίο είναι ολόσωμο, ήταν κλεμμένο από τους Καθολικούς. Για πολλά χρόνια έμενε εκεί. Προ ολίγων ετών παρουσιάζεται στον Πάπα, τον προηγούμενον Πάπα, και του λέγει: «Φρόντισε να με στείλεις το ταχύτερο στο σπίτι μου, για να σου κάνω μεγάλο κακό». Λέει, λοιπόν, του Παύλου...

Την άλλη μέρα να ειδοποιήσει τον Πατριάρχη, τον Βενέδικτο, να στείλει αντιπροσωπεία να πάρει το Άγιο Λείψανο. Και πράγματι εστάλη αντιπροσωπεία, διότι ήταν η Λαύρα του εκεί πέρα, κελί. Και επήρανε το Άγιο Λείψανο. Εκείνο δε που είναι το χαρακτηριστικό είναι το εξής: όταν εισήλθαν να του βγάλουν τα παπικά που του είχαν αυτοί τόσα χρόνια εκεί και να του βάλουν ορθόδοξα, δικά του, σήκωσε μόνος του το χέρι για να του βάλουν. Καταλάβατε; Σήκωσε μόνος του το χέρι. Έτσι ομολογούν αυτοί οι οποίοι επελήφθησαν αυτού του πράγματος. Το μετέφεραν, έμεινε πολύ καιρό, κάποιον μάλλον καιρό, δεν ξέρω να σου πω λεπτομέρεια, στο Πατριαρχείο.

Από εκεί, από τα Ιεροσόλυμα πλέον, τον πήραν επίσημα και ξανατον πήγανε στο σπίτι του και είναι εκεί μέχρι σήμερα. Μου δόθηκε ευκαιρία και τον έχω προσκυνήσει πέντε φορές και έχω και Άγιο λείψανό του, το οποίο στη σειρά, Θεού θέλοντος, θα σας το δείξω. Υπάρχει, θέλω να ξέρετε, και ένα Άγιο Λείψανο άλλο, άφθαρτο. Είναι στην Κάλυμνο. Υπάρχει ένας ιερεύς, καινούργιος Άγιος στην Κάλυμνο. Φροντίστε, αν μπορείτε, να επικοινωνήσετε να σας στείλουν τον βίο του. Τον βίο του. Και θα δείτε ότι δεν είναι εκείνο μόνο που λέει το Ευαγγέλιο, το χθες εκείνο· είναι και το χθες ετούτο. Και γίνονται θαύματα όπως διαβάζουμε στο Ευαγγέλιο που έκανε ο Χριστός μας.

Τα όργανά του αυτά, γιατί αυτά είναι όργανα του Αγίου Πνεύματος. Εκαθάρισαν τον εαυτόν τους και έγιναν όργανα του Αγίου Πνεύματος. Όταν διαβάσετε τα σύγχρονα θαύματα του Αγίου Σάββα, θα πείτε: πού είμαστε; Υπάρχει τόσο ζωντανή η πίστη μας. Είναι άνθρωποι σήμερα, στον 20ό αιώνα, που μπορούν να αγιάζουν. Ναι, οι αιώνες δεν αγιάζουν, οι άνθρωποι αγιάζουν. Οι αιώνες δεν προσφέρουν τίποτα το διαφορετικό, διότι ο σατανάς είναι πάντοτε ο ίδιος, ο άνθρωπος έρχεται κατά τον ίδιο τρόπο, η αμαρτία γίνεται κατά τον ίδιο τρόπο. Εκείνο που λείπει από τον άνθρωπο είναι η θέληση· δεν θέλει να αγιάσει. Γι' αυτό και ακούμε πολλές φορές, λένε: τράβα εσύ να αγιάσεις. Εσύ για πού πας; Κατ' εμέ, πού πας εσύ; Εγώ πάω να αγιάσω.

Πού πας; Για πού πας; Δεν χτυπάς το κεφάλι σου από τώρα στον τοίχο; Πού πας εσύ; Ποιος είναι ο προορισμός σου που ήρθες στον κόσμο; Για να φας τις μελιτζάνες και τα αλμυρά ή για να φας τα μοσχάρια του Θεού; Γι' αυτό ήρθες στον κόσμο; Σε πιες ένας φονόκυλος θα θυσιάστηκες όλο, σε πιες ένα τριανταεστά και ένα δύο-τρεις ημέρες, χάθηκε το κέρδισμα. Ήταν οι εκείνοι, τα μάθανε οι Λενάδες για τέσσερις, δύο-τρεις ημέρες, τριανταεστά ημέρες. Όχι, αυτό έβλεπε ο κόσμος, για να αγιάσει. Και το λένε: Άγιοι γίνεσθε. Και αυτή μας είναι έλεγχος μεγάλος, ότι μπορούμε κι εμείς να αγιαστούμε, αλλά δεν θέλουμε να αγιαστούμε. Και εδώ, κατ' επέκταση, μπορεί να ειπωθεί εκείνο που λένε: «Θέλω ν' αγιάσω, αλλά δεν σ' αφήνουνε». Αυτοί που δεν σ' αφήνουν θα σ' αγιάσουν. Γιατί άμα φύγουνε αυτοί οι εχθροί, δεν πρόκειται να αγιάσεις. Χρειάζεται ο αντίπαλος για...

Να φανεί ο παλικάρας. Χωρίς αντίπαλο δεν δίδεται στεφάνι. Έτσι είναι. Υπάρχει, λοιπόν, μια —και ομιλώ για το ίδιο αυτό όνομα— και Άγιο Λείψανο στην Κάλυμνο, του Αγίου Σάββα. Και αν έχετε σχέση από εκεί, ζητήστε το βιβλίο. Μάλιστα επανεξεδόθηκε εσχάτως και ήρθε στο σπίτι, που το είχα ζητήσει, γιατί είχα διαβάσει γρηγορότερα και μου έκανε εντύπωση εκεί που ζωντανεύει, για τη δουλειά, πρόσωπα σύγχρονα που ζουν τώρα. Όχι όπως ήταν τότε: έκανε θαύμα ο Χριστός, άνοιξε τον τάφο του Λαζάρου· ποιος τον είδε και ποιος ήταν εκεί τότε; Τώρα ζουν τα πρόσωπα αυτά, τα οποία έχουν να ομολογήσουν. Ακόμη υπάρχει άλλο Άγιο Λείψανο, συγχωρήστε με, ό,τι είστε από εκεί. Είναι ο Άγιος Θεόδωρος ο Νεομάρτυς, μεγάλο πρόσωπο στις ημέρες της Τουρκιάς, των ημερών...

Ήσαν τότε υπόδουλοι. Άλλοι τούρκεψαν, αυτός αγίασε. Βλέπετε, εξαρτάται από την πρόθεση του καθενός, γιατί, όπως σας είπα το βράδυ, απάνω στην ίδια φωτιά το μεν αυγό γίνεται πέτρα, το δε κερί λιώνει. Δεν εξαρτάται, λοιπόν, από την κακία· εξαρτάται από τον άνθρωπο. Ποια είναι η πρόθεσή του έναντι αυτού που λέγεται Χριστιανισμός, που λέγεται Ιησούς Χριστός Εσταυρωμένος; Υπάρχει και ένα άλλο λείψανο μιας θυγατρός, ημιπλήκτου μάλιστα θυγατρός, της οικογενείας Πατέρα, θα έχετε ακούσει, από τις Οινούσσες Χίου. Υπάρχει ολόκληρο, ένα και ογδόντα κοπέλα. Έγινε μοναχή.

Είναι ολόκληρη. Όταν έγινε η εκταφή, βρέθηκε ολόκληρη και υπάρχει μέχρι σήμερα στην Ιερά Μονή Οινουσσών, ο Ευαγγελισμός, στις Οινούσσες. Αν είναι κανείς από εκεί, θα ξέρει περί Οινουσσών και θα έχει και ακούσει και το όνομα το πατρικό, ίσως, και γύρω από το πρόσωπο αυτό. Απόστολος. Και πότε έγινε αυτό; Προ δέκα ετών, δεκαπέντε ετών. Την υπόθεση αυτή την έζησα από κοντά. Έχω ατομική πείρα. Ευρέθηκα στην εκταφή της. Την επήρα στο χέρι μου, ένα παξιμαδάκι 12-14 κιλά, μια κοπέλα που ήταν 1,85. Υπό δέρμα τίποτα, μόνο το δέρμα και το κόκαλο. Έως σήμερα.

Με ευχή, χρονολογήματα, και σήμερα αγιάζουν άνθρωποι, αλλά δεν θέλουμε να αγιάσουμε εμείς και μάλιστα ειρωνευόμεθα και κανέναν αν κάνει ένα μικρό αγώνα, αν ανάβει κάνα κεράκι· τον ειρωνευόμεθα αυτόν. Εκτός αυτών, με μεγάλη ακτινοβολία συγχρόνως φέρεται το όνομα του Αγίου Νεκταρίου, συγχρόνου Αγίου, όχι τον καιρό εκείνο, τον καιρό ετούτο, που δεν μπορεί να τα αμφισβητήσει κανείς αυτά τα πράγματα. Διότι ο Άγιος υπήρξε σύγχρονος. Οι διευθυντές ήταν στην εκκλησιαστική Ριζάρειο Σχολή. Υπάρχουν ακόμη δύο-τρεις από τους μαθητάς του. Υπήρξε ο ηγούμενος Ιεράς Μονής Αγίας Τριάδος στην Αίγινα. Εκεί ο τάφος του.

Είναι ο άνθρωπος ο οποίος θαυματουργούσε ζωντανός. Αυτό είναι κάτι που θα έπρεπε να αποτελέσει, τουλάχιστον του Αγίου Νεκταρίου η υπόθεση, ένα ξεχωριστό, μια βραδιά, μάθημα. Μια διαφορά μεταξύ των Αγίων και του Αγίου Νεκταρίου είναι η εξής: ως επί το πλείστον οι Άγιοι του Χριστού μας και της Εκκλησίας μας έχουν μια ειδικότητα, όπως τα λέγαμε. Το μάτι σου; Κοίτα την Αγία Παρασκευή να πάρει, διότι, με βάση το μαρτύριό της, επήρε τη χάρη να έχει δύναμη για τα μάτια του ανθρώπου. Έχει κάτι ο άνθρωπος, ο άντρας ή η γυναίκα, στην κοιλία του ή στα γεννητικά του όργανα;

Πρέπει να πάει στον Άγιο Αρτέμιο, διότι αυτός είχε το μαρτύριο αυτό, που τον έβαλαν κάτω και του έβαλαν λιθόμυλο, μια πέτρα επάνω, και τον κάνανε σαν καθαρίδα. Αλλά, όταν σηκώθηκε επάνω, παρότι ήσαν όλα τα εντόσθιά του έξω, αυτός περπατούσε, και του έδωσε ιδιαίτερη χάρη για τα γεννητικά όργανα και για την κοιλία του ανθρώπου. Εγώ φέρω θαύμα και το λέγω για τη δόξα του Θεού και για τιμή του. 23 χρόνια με κήλη και με έκαμε προ ενός χρόνου καλά. Και σήμερα είμαι άνευ δεσίματος και μπορώ να ομιλώ. Διότι, δεν ξέρω αν ξέρετε, η τύχη όλων των ομιλητών είναι, λόγω της εργασίας αυτής και της ορθοστασίας αυτής, πρώτα πρώτα να έχουν όλοι κήλη και να έχουν δέμα. Δεν μπορούν να σταθούν. Την παραμονή μάλιστα που πλέον είχα κλείσει να εγχειριστώ...

Είπε κάποιος, ένας μοναχός μάλιστα, που του είπα ότι την άλλη Πέμπτη δεν θα μιλήσω, ξέρε το εσύ, Φαρτίλο, άλλον το πόδι μου, γιατί θα πάω να εγχειριστώ. «Τι εγχείρηση, κύριε; Τι λες;» μου λέει. «Και εγώ είχα, αλλά δεν έκανα», μου λέει. «Τι έκανα; Πήγα», λέει, «στον Άγιο Αρτέμιο». Αρτέμιο. Εν πάση, μου λέει. Και πήγα, που μιλούσα πέντε χρόνια στον Άγιο Αρτέμιο, στην εκκλησία του, και πήγα και ξέρετε τι του είπα; Του λέω: «Κάτι μου χρωστάς, μεροκάματα. Εγώ πέντε χρόνια κάθε μέρα μιλάω. Δεν κάνεις τίποτα τώρα; Δεν πάω να μασκαρευτώ σε αυτούς, γέρος άνθρωπος τώρα που είμαι εγώ, και να πάω να χάσω τις ημέρες μου αυτές».

Μερικοί. Εγώ θα πάρω λίγο λαδάκι και θα αλειφτώ. Και πήρα λαδάκι και αλείφτηκα. Και ο Άγιος με έκανε καλά. Αλλά, διότι τα τοιχώματα εδώ —συγχωρείτε που σας τα λέγω, αλλά θέλω να σας κηρύξω την πίστη σας, γιατί είναι η θρησκεία μας— Ακούτε τα θεία που λέει ο κόσμος, που δεν ξέρει περίπτωση την κήλη. Τα τοιχώματα εδώ, λόγω ότι είχαν συνηθίσει πάντοτε να στηρίζονται με το δέμα που έφερα, ήταν διατεθειμένα να κρατήσουν το βάρος και πονούσαν. Και έκλεισα να πάω για να εγχειριστώ. Φιλικό το πρόσωπο της κλινικής που θα με χειρουργούσε. Είχα κλείσει την άλλη μέρα, αλλά ο Άγιος με είχε κάνει καλά. Εγώ δεν είχα την πληροφορία, όμως, ότι με είχε κάνει καλά. Την παραμονή, λοιπόν, βγήκαμε απ' έξω για να κατεβούμε με τη γυναίκα μου κάτι να ψωνίσουμε. Μένουμε στο Παγκράτι των Αθηνών. Το λεωφορείο εκεί έρχεται, τρέξτε. Η στάση ήταν 15 μέτρα. Βλέπει αυτή και στρέφεται, της πέφτει το πόδι. Στον αστράγαλο κάτω, στο στραπατσάρισμα. Αυτό έγινε αιτία να αναβληθεί η δικιά μου η εγχείρηση, για να αποδειχθεί ότι ο Άγιος με έχει κάνει καλά. Καταλάβατε;

Οι Άγιοι, η Αγία Παρασκευή, παραδείγματος χάριν, είναι για την τριχόπτωση, η Αγία Βαρβάρα είναι διατηλόγη, διάφορα ονόματα και διάφορες περιπτώσεις. Έχει ο καθένας, λοιπόν, την ειδικότητά του: ο οφθαλμίατρος, ο ορθοδοντίατρος, το γυναικολόγος κλπ. Στον Άγιο Νεκτάριο δεν συμβαίνει αυτό. Ο Άγιος Νεκτάριος είναι πολυθεραπευτής. Ο Άγιος Νεκτάριος έχει πάρει λευκή επιταγή. Λευκή. Τι μπορεί να φανταστεί το κεφάλι; Γιατί τον θέλεις; Ατεκνίζεις; Ας σου δώσει παιδί. Το στομάχι σου έχει; Θα σε κάνει καλά και θα δεις και σταυρό μέσα, για να βλέπει το έλκος ο γιατρός έπειτα, που θα βγάλει την πλάκα, ότι υπάρχει ένας σταυρός τώρα αντί για έλκος. Δευτέρα Παρουσία, Ευαγγελισμός,

Έχεις δυσκολία στο σπίτι σου; Στον Νεκτάριο. Έχεις ανάγκη για το κορίτσι σου; Στον Νεκτάριο. Έχεις ανάγκη για τις σπουδές σου; Μην ανησυχείς. Να σας μιλήσω για το καθένα από αυτά που σας έδειξα, θα πείτε: τι γίνεται εδώ πέρα; Είναι άρρωστο το ζώο σου, δεν γεννάει η κατσίκα σου; Μην ανησυχείς. Κινδυνεύει το καράβι; Φώναξέ τον, το σταματάει, το καθηλώνει εκεί. Εάν πάτε να δείτε τα αφιερώματα, τα τάματα που λέμε, τα κρεμασμένα επάνω εκεί στην Αγία του Κάρα σήμερα, θα φρίξετε. Όταν πάτε να δείτε τις ομολογίες των ανθρώπων μέσα σ' αυτά, το τι έχει κάνει! Δαιμόνια και εσύ. Μάλιστα δαιμονισμένοι, ξέρετε τι λένε; «Είχαμε μέχρι χθες τον κουτσό, τον Άγιο Γεράσιμο. Τώρα μας ήρθε και ο κουφός, ο Άγιος Νεκτάριος», γιατί έχει και αυτός...

Δικαιώματα κατά πνευμάτων ακαθάρτων. Αυτή η διαφορά των Αγίων εν σχέσει με τον Άγιο —ίσως το θεωρήσετε τολμηρό και ο Χριστός μου ας μου το συγχωρήσει αυτό το πράγμα— τα θαύματα που έχει κάνει ο Άγιος και κάνει καθημερινώς είναι περισσότερα όλων των Αγίων που έχουν γίνει μέχρι σήμερα. Ίσως το θεωρείτε υπερβολικό το πράγμα. Και αυτή είναι έτσι. Εγώ το λέω. Από το χέρι το δικό μου έχουνε περάσει σήμερα 14.000 θαύματα του Αγίου Νεκταρίου. Το βιβλίο του το έχω βγάλει σε ενάτη έκδοση. Τριακόσια οι βιβλίες.

Άλλοτε 200, άλλοτε 100, άλλοτε 200, άλλοτε 100, άλλα 100, μπαίνει για την Πάσα μου. Περιοδικό που βγάζω 25 χρόνια τώρα, «Αγία Μαρίνα» που λέγεται, έχουμε φτάσει τώρα 3.300. Τόσο άφησα για τον μήνα Νοέμβριο τώρα, που είναι η Χάρις. Και όχι θαύματα απλά, στο κεφαλάκι μου και λοιπά. Γράφει ένα θαύμα προχθές γιατρός, γιατρός, και τραβάει και την πίπα του από κάτω, γιατρός. Είναι δύσκολο να τα πιστέψουνε. Με όγκο εδώ, τον έβγαλε δυο φορές, του ματαίωσε το χειρουργείο κατά έναν θαυματουργικό τρόπο, να μην τον σφάξουνε τον άνθρωπο. Και όταν ήρθε ο ιερεύς, ο πνευματικός, και πήρε έναν παπά με τα λείψανα του Αγίου Νεκταρίου και πήγε και τα έβαλε πάνω, ο άνθρωπος εσηκώθη. Στάθηκαν οι γιατροί, σηκωμένα τα χέρια ψηλά, καθηγητές των νοσοκομείων των Αθηνών, στον Ερυθρό Σταυρό συγκεκριμένως, και έγραψε αυτό και αυτό και αυτό. Ο καημένος γιατρός τα έβλεπε, τα έβλεπε, τα έβλεπε.

Θαύματα, λοιπόν, λέγω, που κάνει ο Άγιος είναι παράξενα και έρχεται για όποιο πρόβλημα θα θελήσετε. Πάνω των 15.000 πρέπει να είναι. Εκείνα που έχω στο γραφείο μου, τα υπόλοιπα, τα οποία θα είναι γύρω στις 6.000, θα πρέπει να είναι. Και αυτά τα έχω εγώ. Αν πάτε στο γραφείο θαυμάτων στη Μονή, δεν ξέρω πόσες χιλιάδες θα βρείτε. Τα Παχιανά της Κρήτης, που έχουν κάνει έναν τεράστιο ναό, δεν ξέρω τι θα γίνεται εκεί πέρα. Θα δείτε σαμάρια· βγάλετε από μέσα τις τρομνίες και φανταστείτε απ' έξω τις σανίδες, τις παΐδες. Τις φορούνε άνθρωποι οι οποίοι δεν μπορούν να περπατήσουν, κρεμασμένες στον τάφο του Αγίου. Πήγανε 20-30 χρόνια μέσα στο σαμάρι και πήγανε άνθρωποι.

Άνθρωποι με πατερίτσες και τις αφήσανε εκεί πέρα. Πήγανε αλυσοδεμένοι άνθρωποι με δαιμόνια και πήγε στο καράβι και της έλυσε τα χέρια πριν βγούνε έξω. Πριν βγούνε έξω. Και γράφει αυτή, μια ανδρόγυνη μάνα από την Πάτρα, και κρέμασε τις αλυσίδες τώρα επάνω εκεί στην εικόνα και λέει: «Σε ευχαριστώ», του λέει, «Άγιε, που ήρθες και μου έβγαλες τα δεσμά από τα χέρια που μου είχε βάλει ο σατανάς μέσα από το καράβι, πριν πατήσω στο Άγιο Νησί». Παράξενα και άλλα θαύματα που κάνει. Να σας πω ένα περιστατικό, να σας τονώσω την πίστη. Ήταν ένα ζευγάρι Έλληνες που ζούσαν στην Αμερική. Δεν είχαν παιδί. Όποιο γιατρό μπορούσαν, και της Αμερικής και Γερμανίας και των Ευρωπαϊκών και λοιπά, δεν τους περισσεύεται η βαριά παιδεία. Η σύζυγός μας...

Κάποτε στην Ελλάδα και είχε μία εξαδέλφη, στο Μπραχάμι των Αθηνών. Και αυτή κούλα γίνεται. Όταν την είδε αυτή τη μεγαλοκυρία, τη γεννηστάτη, με τα λεφτά τα πολλά και λοιπά και λοιπά, την έβλεπε όμως πικραμένη, που λένε, θλιμμένη και σε θλίψη και λοιπά. «Ο καημός μου είναι που δεν έχω παιδί και όλο το αποτέλεσμά μας θα φύγουμε αύριο, δίνουν τα πάντα για εμάς, παρηγοριά μας αναστήθηκε». «Και πάω σ' έναν γιατρό εγώ, που να με πάρει; Εγώ έχω γυρίσει την υδρόγειο, έχω γιατρούς». «Έχουμε έναν καλό γιατρό εδώ, και πάω». «Μα με κοροϊδεύεις; Μα σε έβλεπες στην Ελλάδα γιατρούς; Πόσο με έχω γυρίσει, και την Ευρώπη και την Αμερική, και πάω εγώ σ' έναν γιατρό εδώ;» «Δεν παίρνει πολλά δε, απλή ερωτικότητα. Ας ταιριάξεις και αν πάντως θέλεις, πάμε».

Λοιπόν, στον Πειραιά, στο λιμάνι, πάω να μπουν στο καϊκάκι που έγραφε η Αγία Γραφή. «Πού με πας; Τρελάθηκες», λέει. «Πού πάμε; Ή θα πάμε στην Αγία Γραφή; Σε νησί μπορεί να είναι καθηγητής; Διατροφική, τι κάνει; Τίποτα». «Μπορώ; Έλα να πάω». «Τίποτε». «Έλα, που σημαίνει εκεί μένει». Τίποτα, και μπαίνει την Πασχάλη. Στάθηκε αυτή όμως, λέει: «Τρελάθηκες; Με έφερε σε καθηγητή και αυτή με έφερε... Είμαστε τώρα σε μοναστήρι». Όταν πήγαν στο μοναστήρι μέσα, γυρίζει και λέει: «Αυτός είναι ο καθηγητής», και δείχνει τον Άγιο. Και λέει: «Αυτός είναι Άγιος». «Ακριβώς γιατί είναι Άγιος και είναι καθηγητής». Αυτή η στάχα, η στεκόταν, ποια φανταστική τροπή αποτέλεσε. «Το πιστεύεις», λέει, «αυτό που δεν μπορούσαν οι καθηγητές να σου κάνουν, που μπορεί να το κάνει αυτός;» Ευχαριστώ που παρακολουθήσατε.

Είπε ο πολιτισμένος: «Το πιστεύεις; Τι λέει αυτό; Κοίτα, αν το πιστέψεις θα γυρίσουμε». Λέει λοιπόν: «Το πιστεύω». «Όχι, αν το πιστεύεις». «Το πιστεύω». «Ούτε αν το πιστεύεις». «Το πιστεύω, σου είπα». «Περίμενε». Βάζει ένα σκαμνί και φτάνει το φυτίλι από το καντήλι και της λέει: «Πάρ' το να το φας». Αυτή, σαν να μην καταλαβαίνει τι κάνει την ώρα, το παίρνει και το τρώει. Προσκυνήσανε και φύγανε. Την άλλη μέρα ταξίδευε. Την άλλη μέρα, στην παραμονή στα σύνορα του ταξιδιού, είχε τρεις μήνες εδώ στην Ελλάδα.

Πήγε στην Αμερική. Σε λίγες μέρες παρουσιάζεται έγκυος. Ο σύζυγος όμως αμφισβητεί τη γνησιότητα, από την Ελλάδα τότε.

Δημιουργείται μία έχθρα τέτοια, που φτάσανε μέχρι χωρισμό. Αποτέλεσμα: αυτός ζούσε ξεχωριστά, αυτή ζούσε ξεχωριστά. Ήρθε η εποχή να γεννήσει. Πήγε στην κλινική και γέννησε μόνη της. Συγγενείς την επισκέφτηκαν, έμαθαν και το μαρτύριο της γυναικός αυτής, και μία συγγενής του, εξαδέλφη, επήγε μέχρι το θάλαμο των μωρών και είδε το παιδί, με βάση την ετικέτα που υπήρχε από κάτω, το οποίο παιδί ήταν κατάπτυστο αυτού νου, ακριβώς όπως έμοιαζε στον πατέρα. Χωρίς να πάει προς την κυρία, φιλεχό, πηγαίνει και πάει στην άλλη και μιλάει μαζί στη γλώσσα. «Ωραία, παλιάνθρωπε, σκάσε πια. Ωραία, παλιάνθρωπε, τι λέγεις; Είπες τη γυναίκα σου πόρνη».

«Η γυναίκα σου μετά, είδα, πού βρε πήγες να είσαι ο φεύγης ότι είναι δικό σου;» Προβληματίστηκε αυτός. Δηλαδή, γέννησε το κεφάλι του ότι ήρθε μια στιγμή να δει, αλλά ο εγωισμός του δεν τον αφήνει. Η γυναίκα έχει τώρα γεννήσει 4-5 μέρες και κάνα 2 μέρες θα φύγει. «Τι έγινε;» του λέει. Τον επισκέφθηκε. «Τι έγινε;» «Όχι, και εγώ», του λέει, «έχω κεφάλι για δόση μου, αν δεν είναι έτσι τα πράγματα που σου λέω». Σκέφτεται αυτός τώρα και κάνει το σχέδιο να πάει, αλλά να μην τον διευθύνει. Να κατορθώσει, να διαλάβει την προσοχή, να πληρώσει ακόμη τη νοσοκόμα, να τον φτάσει μέχρι στην αίθουσα εκεί που υπήρχαν τα μωρά μέσα, που τα έκανε στα βδομάκια, μέσα στα αυτά. Και πράγματι, σε μια ανύποπτη ώρα επισκεπτηρίου έφτασε στην κλινική. Όταν έφτασε στην κλινική όμως, ευρέθηκε επάνω σε έναν αναβρασμό.

Είχε γίνει το εξής. Ο διευθυντής παρατηρούσε εκεί προϊσταμένη και αρμακευτεί οι διάφορες εκεί πέρα, αδελφές κ.λπ., και ήσαν σε ένα μωρό, το οποίο μωρό ήταν με κλειστό το χέρι, και έλεγε αυτός: «Πώς θα το παρουσιάσουμε στους γονείς του; Πώς να μην το φέρουν οι γονείς του; Πώς δεν έχει η κλινική μας εδώ πέρα;» Και παρατηρούσε την αυτοί. «Αυτό έπρεπε να χαρακτηριστεί από πρώτα, να πούμε: “Κυρία μου, κυρία μου, το παιδί σας εγεννήθη με αυτό το ελάττωμα”. Πώς θα το παρουσιάσουμε τώρα;» Και γινόταν αυτός ο θόρυβος, που εκείνη έδωσε η ευκαιρία σε αυτόν να κοιτάξει πού είναι το δικό του. Και παραδόξως βλέπει ότι ο καβγάς εγινότανε στο δικό του. Είδε την αντρέσα και είδε ότι ο διευθυντής, με κάποιον τρόπο τέλος πάντων ιατρικό, κοιτάζει να ανοίξει το χέρι του παιδιού.

Είδε τώρα αυτός ότι πρόκειται για το δικό του το παιδί, πήγε και αυτός εκεί πέρα και κοίταζε. Οι άλλοι προσέχανε εκεί, ήταν το γεγονός σοβαρό για αυτούς, και έγινε να κοιτάζει. Και μόλις οικονόμησε ο Άγιος, ακριβώς που έφτασε αυτός και βλέπει πλέον την προσπάθεια που κάνει ο διευθυντής να του ανοίξει το χέρι, ανοίγει το χέρι και έχει μέσα το φυτίλι της μάνας του, που είχε φάει στην Αίγινα.

Ευχαριστώ! Καταλάβατε; Τέτοια θαύματα. Έβγαλε όχι μόνο παιδί, αλλά έβγαλε και ασπροπρόσωπη τη μητέρα. Έβγαλε και ασπροπρόσωπη τη μάνα. Τέτοια θαύματα γίνονται. Τέτοιο δε θαύμα έγινε και φέτος. Ήρθε μια κλαίουσα εκεί και ο ιερέας, που την είδε ολοφυρόμενη, τη ρώτησε. «Το ξύλο», λέει, «που έχω φάει από τον άντρα μου, διότι δεν κάνω τέκνα». «Δεν θέλω να χωρίσεις», λέει, «θα κάνεις».

Έδωσε κι αυτός το φυτίλι με βάση αυτό στη γυναίκα. Και φέτος πήγε και βάφτισε παιδί εκεί, έμεινε έγκυος. Και του είπε του παπά: «Πάτερ μου», λέγει, «με θυμάσαι;» Λέει: «Όχι». «Είμαι εγώ που σου είπα αυτό και αυτό και μου έδωσες το φυτίλι και έφαγα και φέρω το παιδί σήμερα και το βαφτίσω. Και έχω να σου πω κι άλλο λόγο, δεν το πιστεύεις: το παιδάκι δε που γεννήθηκε, το φυτίλι δε στο στόμα του».

Όσο και να δημιουργούν ιλαρότητα αυτά που σας λέγουν, όσο και να μας φαίνονται μύθοι, είναι πραγματικότητες, είναι αλήθεια. Να σας μιλήσω γι' αυτό και μόνο, τον βίο του Αγίου Νεκταρίου, μιλάω ένα μήνα από εδώ και να μην καλύψω τίποτα από αυτά τα οποία γίνονται μέσα του σήμερα. Και εντούτοις υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι δεν τον παραδέχονται και σήμερα ακόμα. Και να μην σας πω μια τάξη, δεν υπάρχει κανένα λόγο να την πω, πάντως υπάρχουν άνθρωποι. Θυμούμαι δε, όταν πρώτο παρουσιάστηκε επί σκηνής, είχαν αβλώσει καράβους, 870 άνθρωποι. Πήγαμε βράδυ συνέχεια, κάναμε εκεί αγρυπνία και το πρωί περάσαμε να προσκυνήσουμε. Ευχαριστούμε. Μαζί μας ήταν και ένας δάσκαλος, ο οποίος ο καημένος ήρθε σαν δάσκαλος να ιδεί τα αστεία των θρησκευομένων.

Και αυτός στη σειρά για να προσκυνήσει τον τάφο. Πηγαίνανε και βάζανε εκεί οι γυναίκες, κοπέλες εκεί, «ακούω, ακούω, μου σκοβολάνε» και λοιπά. Αστεία! Αυτός πέρασε σαν δάσκαλος, ούτε κατάλαβε ότι... Όταν γύρισε όμως από εκεί να φύγει και έβλεπε τους άλλους και κλαίγανε, «Τι γίνεται εδώ πέρα;» Ξαναμπαίνει η φάση νουρά και ξαναπερνάει σαν δάσκαλος. Οὐκ ἦν φωνή, οὐκ ἦν ἀκρόασις. Ξαναβγαίνει και ξαναμπαίνει από εδώ στη σειρά και ξαναπερνάει, αλλά και πάλι σαν δάσκαλος. Όταν είδε όμως ο κόσμος να κλαίει και να σταυροκοπιέται, όπως βγήκε το ίδιο, ήρθε ένας λογισμός. Ανάληψη, Ευαγγελία Ουρανών, των Γέννηση Θεοτόκου, της Διάδοχος Φωτικής, Ευαγγελία των Ουρανών, Ευαγγελία των Ουρανών, Ευαγγελία Ουρανών, των Ευαγγελία των Ουρανών, Ευαγγελία Ουρανών, των Ευαγγελία.

Σήμερα ένας πολύ σοβαρός χριστιανός, με οικογένεια χριστιανική, και να παίζει ένα πολύ σοβαρό ρόλο στους ανθρώπους, οι οποίοι, όπως φαίνεται, πάντοτε προσβλέπουν προς τους ανθρώπους με τα πτυχία, με τις γνώσεις και με τις επιστήμες. Έτσι. Να μείνουμε και από αυτό το βράδυ μέχρι εδώ και, Θεού θέλοντος, να συνεχίσουμε αύριο.