Take No Thought; and On True Faith

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Knowing what man is and what his weaknesses are, the Creator always takes care to remind him not to be led astray. As you know, we consist of two aspects. We are body and soul and spirit. Of course, we cannot see the spirit, and so we often neglect it. What we see most of all is the body, and therefore we concern ourselves with it more.

Absolutely. People have discerned that there is something else within them, something that sustains and governs this body. This body always acts on behalf of someone else. There is another person within man, invisible, who makes use of this outward body—the body over which we labor so anxiously today. And, as you know, how weary we become, how much we suffer, and how often we despair as we wonder how we will manage and cope with the various circumstances of our physical life.

Christ, who created us, as I have said, and who knew man’s weakness, reminds him and tells him to take heed. For, as you know, everything in this world has an end; one day it will all come to an end. Even the things of this world that consume all our concern, anxiety, and care will remain here, because they belong here. We have no right to take them with us when we depart. There is no injustice in this, nor does God wrong us. We brought nothing with us, and we shall take nothing away. We brought nothing into this world, and we shall carry nothing out of it. We merely make use of what is here.

Man must take care to make good use of his sojourn in this world, because it appears that we shall depart from it at a time when we least expect it. In a fraction of a second, a person may pass from this temporary life into eternity. And this is the question he will be asked: Did he make good use of the opportunity? Did he fulfill the purpose for which he came into the world? This is something that should always concern man; yet, apart from a few people, I dare say it is the one thing that does not concern him. When man comes into the world, he imagines that he has come to remain here. That is why many who do not take heed call human beings inhabitants of the earth.

Human beings are not permanent inhabitants of the earth; they are tenants here. According to Saint Paul, man has no lasting city here, but seeks the one that is to come. So when a person realizes that he did not come here to remain, but came in order to depart—and that he departs in order to remain forever—everything changes at once. He will begin to think about that other life as well. You know, we have landed on the moon—a great achievement. Yet we have not come down to earth and faced one truth that is necessary and beneficial for every person: death is not the end. This must become our firm conviction. Death is the beginning of another life, a life that has neither limit nor end. This present life has an end.

Sadly, we see man today tormenting himself, suffering, straining, expanding his reach, conquering, and laying up wealth for this life. Then, one fine day, he leaves it all standing here and departs naked and exposed. If you could follow him there, beyond the grave, you would weep for him from here. If anyone could follow man beyond the grave, he would prepare the darkest funeral wheat for his own departed soul. This is what Christ was telling us here today. This is what He reminded us of today through His Gospel. ‘Do not be anxious,’ He says. Do not work yourself to death; do not drive yourself mad. The world has become filled with anxiety. The world has lost its hesychia, its inner stillness. It has lost its peace.

The world has filled its asylums and brought forth psychiatrists and all the rest. Why? Because man does not believe that he will die. He struggles to live here forever and does not believe in the life to come. This is what creates his anxiety, anguish, and sorrow. And so man suffers today amid such an abundance of good things—such an abundance.

People ought to be supremely happy, yet they are miserable. They have lost their sleep; their nerves are shattered. Why? Because they do not believe in the life to come. And if it were merely another life, simply a change of scenery, then perhaps it would be nothing more than coming and going. But did you hear what He said? Did you pay attention? Did you grasp it?

‘Seek first the Kingdom of God and His righteousness, and all these things shall be added unto you.’ I will give you a piece of bread; I will give you a roof over your head; I will give you clothing. I, who feed the birds, though they neither sow nor reap. I, who clothe the flowers, which, as you see, surpass even Solomon in all his glory. You look at them and rejoice, and then the heel of some lawless couple passes over and crushes them. Yet this flower, exposed to the foot of a lawless couple, to the whim of a goat that may eat it, or to whatever else might destroy it, displays a miracle of care and adornment, a color that delights the eyes. And you say, ‘Who would go to all this expense and lavish so much upon these flowers?’

So much for them—and how much more for you! Yet man has not grasped this, and so he torments himself and suffers in this world. He finds no rest, no gladness, no joy, because he has still not learned to distinguish between the soul and the body. The body decays; the body will return to the elements from which it was formed. If you prefer the language of educated people, it consists of a little phosphorus, a little iron, a little fat, a little calcium, and a little water. That is all. But is that man? No, that is not man. Man dwells within it. In this sense, man is the soul that makes use of this earth, this flesh, this temporary and corruptible body.

If man takes heed and remains in communion with the Creator, he makes even this body eternal. Yet today, as you know, these things are neither read nor preached, and many people even find them tiresome. Man today does not want to hear about his death. He does not want to hear about life beyond the grave. Why? Does he not wish to rise again? No; he fears the examination because his affairs are not in order. He has not put his accounts in order. He is a sinner, he remains a sinner, and he fears the audit. Anyone whose books and accounts are not in order always fears an audit. But the person whose finances are in order fears no examination at all. If we do not want the Resurrection and do not believe in life beyond the grave, it is because we remain sinners and want to remain sinners. There is no other reason.

The life to come is to man’s advantage, and he ought to desire it and prepare himself for it. But because he does not want to prepare, he clings to this life and wants to believe only in what he can see. He wants knowledge, not faith. And so death overtakes him—especially today, when the ways of dying have become so very modern. Whole families are wiped out, entire fleets are destroyed, whole neighborhoods perish in a thousand ways: an airplane falls, a car runs off the road, or some other accident occurs. And yet man refuses to come to his senses and take heed. He says, ‘Who has ever gone there? Really, has no one ever gone there? Has anyone ever returned from there and told us what it is like?’ Then do you not believe in Christ? Do you not believe in God? Why, then, do you light candles? Why do you come to His Church?

What is the point? Is the Church a pastime, a means of letting off steam? The Church is meant to be your whole life. What is the Church? Did you hear what was said today? Did you hear that this concerns a Kingdom, not a place of the dead, as people call it? The cemetery is a place of sleep, not merely a place of the dead, and one day you will awaken. The very word ‘cemetery’ presupposes that you are asleep and will awaken, whether you want to or not, whether you believe it or not. Does man believe this? Does he accept it or not? Who has been there? Christ has been there. He was there, came to us, returned there, and now awaits us. He told us in detail that there is life beyond the grave and that death is not the end, but the beginning of another life. If these truths enter man’s nous, his spiritual intellect, I believe he will begin to live differently. He will limit his concern for material and fleshly things and turn toward spiritual things as well. Saint Basil the Great says:

‘Will you not give your soul the better things it deserves, since the soul itself is the better part? The soul comes together with the body and ought to receive what is better. Yet we give it the lesser things, if we give it anything at all. At least divide your care equally,’ he says, ‘half and half—fifty-fifty, as foreigners say. Give it fifty percent. As much as you care for your body, care also for your soul. Just as you feed your body three or four times a day, feed your soul at least once. Just as you wash, tend, and cleanse your body, tend your soul as well. Each has its own nourishment; each has its own life, and each has its own bread.’ But our vision is one-sided. We even regard our children as objects; we do not see them as immortal souls. We look upon them as objects, as ornaments on display.

We see ourselves merely as flesh; we do not see the inward person. If you visit a shrine with a holy spring, you may see a palindrome inscribed above it: ‘Wash your sins, not only your face.’ Wash away your sins too; do not wash only your face when you come here. The same applies in this case. Man has a twofold nature. He has a body with its needs, and he also has a spirit with its needs. How is it that you labor, care, sweat, keep vigil, and agonize for your body, but do nothing for your spirit? What will happen when this spirit departs? Do you know that your spirit is destined for a Kingdom? Listen to what was said today. We imagine that beyond the grave there are vineyards and fields for us to inherit and conquer. Because we have done five good deeds here and have made sure to be good people—without being Christians at all—we assume that the Kingdom of Heaven belongs to us.

We heard that this concerns a Kingdom. Who inherits that Kingdom? Ordinary subjects? No, royal children inherit it. What does He say at the Judgment? ‘Come, inherit the Kingdom.’ Who inherits? The relatives. Who inherits? The children. Are we God’s kin? What is this Kingdom that God has prepared from the foundation of the world? Are we children of God? Of course, some who do not understand—and perhaps even some of our educated people—will say that all human beings are children of God. But how are human beings children of God? Is John the Evangelist lying when he says, ‘As many as received Him, to them He gave the authority to become children of God’? My beloved, man is God’s creature; he is God’s creation.

A child of God is one who is a brother of Christ. Yet man does not accept Christ. The world today does not accept Christ. It does not accept the Gospel of Christ because the Gospel reproves its lawless way of life. It reproves the avoidance of having children, dishonest dealings, failure to fast, stealing, lying, false oaths, breaking up married couples, unlawful relationships, and taking another man’s wife. The Gospel reproves him. Man today does not want Christ and does not accept the Gospel, because it exposes his lawless life. How, then, can such a person be a child of God? When the ‘Our Father’ is said, many of us ought to leave the Church. We have no relationship with Him, for He might cry out, ‘On what grounds do you call Me Father?’ What would we answer? For God to be my Father, Christ must be my brother. Those who eat the flesh of Christ and drink the blood of Christ are His brethren.

They enter into communion with Christ. Christ is the Son by nature. If by grace we become Christ’s brothers and sisters, then by extension we shall be children of God. But do we receive Christ? No, we do not. We come to the Church and receive the antidoron, the blessed bread distributed after the Divine Liturgy. We do not even deserve that, and we never ask it, ‘What is your name?’ ‘What is my name? I am called antidoron. That means I am not the Gift; I am given instead of the Gift.’ ‘And what do you do?’ ‘I give a blessing.’ What does the Gift do? The Gift brings salvation. What is the Gift? It is what is in the Holy Chalice. Christ is the Gift. The antidoron is not the Gift. You must receive Christ so that your sins may be forgiven and you may enter the Kingdom of Heaven. Yet for how many years does a person come to Church and receive Holy Communion only at Pascha, Christmas, or some other great feast, without metanoia and repentance, without confession, and without putting his life in order?

And even if he confesses and manages to obtain some leniency, the next day he does exactly the same things again—as we all tend to do. Our fashions remain unchanged, our gluttony remains unchanged, our bed remains unlawful, and our dealings remain dishonest. Yet from the other side comes the claim, ‘But I am worthy.’ How are you worthy? How am I worthy? This is a Kingdom, and a Kingdom requires royal children. To become a royal child, I must face the fact that the blood flowing in me comes from Adam, and yours does too. We are not blue-blooded, as the kings of this world are said to be. To become royal children, we must exchange this blood and receive blood from Christ the King. And here upon the Holy Table, the bread and wine have now become the Body and Blood of Christ. Why has this taken place? So that we may receive the Holy Gifts, enter into communion with Christ, become royal children by grace, and thereby gain the right to the Kingdom. This is the work of the Church: she brings forth royal children.

The Church prepares royal children. But man has not studied or understood the Mystery of the Church. How, then, can he enter the Kingdom that God has prepared from the foundation of the world? Many rest complacently and say, ‘I do not attend Church often; I do not receive Holy Communion or go to confession, because you know what priests are like. But I am a good person. I do good deeds—you have no idea what I do in secret.’ Ah, all the merely good people are in Hell; there is not one of them in Paradise. Then who will enter Paradise, if good people go to Hell? Christians will enter Paradise. A Christian should, as a matter of course, also be a good person. If someone is a Christian but is not a good person, neither will he enter. What, then, does all this mean? Does man know that entering Paradise requires a key, not suitcases? Man’s works are the suitcases.

To enter an apartment, a penthouse, or a palace, you need a key—and here that key is Christ. Do you think it is by chance that Christ has been placed here at the Royal Doors, with the Most Holy Theotokos on the other side? No! When a person comes here, my children, he is struck with awe. What are these two doing here? Why are they here? Behold, the rulers of the Kingdom. The old Adam and the old Eve have been replaced by the new Adam and the new Eve. What had the first two done? They had closed Paradise; they had closed Heaven. The curtain stood here in the middle. Then came the precious Cross, and it opened this way. What is this called? The Royal Doors. Why are they beautiful, and what makes them so? How are they different from the other doors? They are beautiful because here, through the intercessions of the Theotokos, the Savior saves the world. He gives us His Body and Blood, unites us with Himself, and takes us with Him toward the Kingdom of Heaven. The people will now come forward to receive Holy Communion.

Then the priest will come out and say, “Save, O God, Your people, and bless Your inheritance.” What is this inheritance? Are we going to inherit trees? No! What is it, then? Is it those who have eaten their breakfast? It is those who will come to receive Holy Communion. They are the inheritance. How are they the Father’s inheritance? They have become one with Christ and will be children of God. That is why they are His inheritance. These are called the Royal Doors because the human person must pass through here. Where does he wish to go? Is he deluded into thinking that he can reach the Kingdom of Heaven by some way of his own? Will he try to go by that way? The Archangel stands there with his sword. Will he try to find some other way? The Archangel tells him, “You must go through there; there is no other way.” Yet people deceive themselves and remain asleep because they do good deeds, are careful not to step on ants, and do no harm, while they have killed their own souls by keeping themselves far from the Holy Chalice, far from life.

They keep themselves far from the royal Blood, through which they can and must become children of the King in order to inherit the Kingdom of Heaven. These things are essential, my beloved. When God Himself comes and says, “I have a Kingdom for you,” you must become a child of the King. When King Paul died some years ago, did we inherit anything? The royal children inherited it. So it is with the Kingdom of Heaven. Let us not come to Church as though it were a pastime. Let us not visit monasteries merely to unwind and add a little variety to our other, lawless life. No. The question is whether I have a relationship with Christ. Here Christ shows mercy and patient endurance; He forgives. But there He is retribution and judgment, and the judgment is severe. Here He forgives when a person repents, makes his confession, and comes into communion with Christ; then he is reconciled with Heaven.

But if a person in this world refuses to put these matters in order, he will face the justice of God there. Let me show you this from what you can see here. If you come to the feet of the honorable Forerunner, you will find an axe there. That axe is the justice of God. For an axe to cut, someone must take it in hand. A gun may be fired, but someone must pull the trigger. We see the justice of God remaining there at his feet. John said long ago that the One coming after him would take up the axe and clear the threshing floor. He had not understood the matter fully. Christ did not clear the threshing floor. He stayed His hand and granted the world an extension of time for repentance: “the acceptable year of the Lord.”

But if people do not repent, one day He will rise, take it up, and clear the threshing floor. Look at all the icons: each has an oil lamp burning before it. An oil lamp burns here before the icon of our Christ as well. Can you tell me—if you have ever noticed, asked, or wondered—why the throne over there has no oil lamp burning before it, even though Christ is depicted there too? Here there are repentance, Holy Confession, Holy Communion, and salvation. There, however, is judgment, and in the judgment there is no mercy. Can I call upon some influential connection there? This is what Holy Scripture says: Take heed, O man. Come here to the Royal Doors. Within, I have the Innkeeper waiting to care for you, to give you of My Blood and show you mercy—I, the Good Samaritan. But if you yourself are unwilling...

Beneath her feet are written the words, “As irrevocable.” And if a person exploits My patient endurance and regards it as weakness, or as proof that I do not exist—for many people think this way because God does not cut off noses and ears as the gods of others are supposed to do, though by that measure many of their own should have been cut off—they imagine that He does not exist or has no power. No, that will not do! Nicholas, I mention you only as an example. God both is and exists, and He has power, but He is longsuffering. If a person does not make good use of his sojourn here, does not repent, and does not confess, one day he will come to that judgment, and there will be no mercy. This is the teaching. We have learned to light candles, and that is good and holy. But have you ever asked what the candle you light means? Have you ever asked whether it is a confession that you are light in the world and that you offer yourself here upon the altar in service to others?

You acknowledge that you were once dead, for you took that flame from beside a coffin, and that Christ is the One who gave you life. Are we truly light? Is that true of us? Can our life bear to be brought out into the open? Can our life stand the test of the Gospel? It cannot, my beloved. Our life cannot even stand the scrutiny of the neighborhood outside.

“What we said among ourselves must not be repeated. Turn off the light; break the lamp, do you hear?” For the most part, ours is not a life that can bear the light. Therefore, since the patient endurance and goodness of God lead us to metanoia, to repentance, let us take care to change our lives. It costs nothing. You have a greengrocer, a butcher, a doctor, a barber, and a tailor, and you rightly pay them to serve you well.

You have a spiritual father who asks for no money. Or do you have no soul? Are you without a soul—and am I?

Do you care about your soul? Everyone else presents you with a bill to pay before continuing to do business with you. Christ says, “Come, let us settle the account, and I will forgive the whole debt,” yet the human person does not go. Where will he end up? Which of us is keeping this light fast during these days and therefore dares to enter the Church of Christ? Instead, he says to Christ, “I do not listen to You. I listen only to myself and do whatever I please.” Who keeps even this light fast? How demanding can it be, when fish is permitted on Saturday or Sunday? And yet people act as though it means nothing. So you believe in God in your own way, do you? We are deceiving ourselves, my beloved. I see it in myself and all around me, through the small ministry I perform: this is how the world thinks today. The feast of the Entry, then, cries out: “Take heed, O Christian, for this concerns a Kingdom, and I wish to put your life in order here, so that you may be with Me in eternity.”

You are called to be with the King, Christ; with the Queen, the Most Holy Theotokos; and with the children of the King. One day we must leave the candle stand below and ascend to the great chandelier above, which represents the Church Triumphant. We must be with Christ, who is the Sun; with the Most Holy Theotokos, who is the Moon; and with the Saints, who are the stars. We must dwell in that noetic and spiritual firmament, but this depends upon us—upon whether we are willing to change our lives and live in metanoia, repentance, Holy Confession, and Holy Communion. But these require us to stop sinning and to obey the law of God, and most people in the world are not willing to obey it. In any case, I wish to emphasize one thing: God is goodness in this world and justice in the world to come. Let us not allow ourselves to fall into the hands of the living God. Just as we have gathered every means available to meet our material needs...

...so should we make use of the means for our spiritual needs, which are offered freely. Today a person will eat three meals, apart from snacks in between. Downstairs there is bread baked in an oven with material fire; here there is Bread prepared by spiritual fire. Why do you take the bread you pay for, yet refuse the Bread for which you pay nothing? Clearly, you have not realized that you are also a soul. What do you need? Do you live only to feed a body that worms will eat tomorrow, while they say over you, “earth to earth”? Why? Is there not here a spiritual table for the spiritual hypostasis, the spiritual person, just as there is a material table there for the material aspect of the human person? Therefore, if you believe these words have any relevance or value, keep whatever you find helpful. And may the Saints who are here, together with this brotherhood which daily...

...has contact with the sacred and with God through its prayers, become a source of mercy for us. But we too must be willing, so that we may be edified. For Augustine, whom this holy place commemorates today, says, “He who created you without you cannot save you without you.” The One who created you without first asking you cannot save you without asking whether you desire it. It is not enough, my beloved, for a person to believe in his own way, because, as you yourselves know, there are nearly as many forms of belief as there are people.

Our Christ asked, “Who do people say that I am? What do they call Me? Who do they imagine Me to be?” Each person answered according to his own understanding and opinion. Some say that You are the Prophet Elijah; others that You are the Prophet Jeremiah; and others that You are one of the prophets. Very well—those are the things Costas says. Those are the things people say in the coffeehouse and the marketplace. They are Costas’s opinions. “But you, who do you say that the Son of Man is? You who are closer to Me and know Me from another side—”

“Who do you believe Me to be?” Then Peter, whose feast is celebrated today, spoke and declared one truth, the unique truth: “You are Christ, the Son of the living God.” You are Christ—not merely the son of some god, but the Son of the living God. Human beings have invented many gods. You are the Son of the living God. That was it. That was what Christ was waiting to hear, so that He might call Peter blessed. Thank you.

Do we believe? In whom do we believe? Someone may say, “Could our belief really be mistaken? Do you not see that we come to Church? Do you not see that we visit the monastery? Do you not see that we have icon corners in our homes, light candles, burn incense, and bring offerings to Church?” These things are good in part, but they are not the whole. The one who believes more correctly than all human beings is the devil. As James, the brother of the Lord, writes in his epistle, he believes and trembles: “The demons believe and tremble.”

What, then, is the difference at this point? Perhaps there is no difference at all, if we stop at merely saying, “We believe.” The difference, my beloved, lies—and must lie—in what we do: whether we put into action what we believe; whether we believe in Christ and do what Christ says; whether we believe in Christ and listen to what Christ says; whether we believe in Christ and keep Christ’s commandments. “He who loves Me will keep My law; he who loves Me will keep My commandments.” What I am saying now is a bitter truth. As far as I am concerned, it is entirely realistic. We Christians do not keep His commandments: we believe in word...

...but reject Him in deed. For a person’s salvation to be brought to completion, two legs are needed: “I believe” and “I act.” If I believe and blaspheme, if I believe and steal, if I believe and commit fornication, if I believe and avoid having children and kill them—then how can I claim that I do not disbelieve? I have therefore fashioned a god of my own, a kind of private god within myself, an idol. At the same time, I have fashioned a gospel of my own, even though I have icons, visit monasteries, go to Church, and so forth. How many people, sadly, are without God!

They believe in a god, but it is a god of their own—not Christ, not Jesus the Crucified, the Nazarene, the Son of Mary. The question is whether we believe in the Christ whom Peter confessed today, and whether we believe in this Christ, in the Gospel of this Christ, and in the teaching of this Christ—the One whom the angel proclaimed to the Myrrh-bearing Women when they sought Him after He had risen: “Whom do you seek here? Jesus the Crucified, the Nazarene? He is not here.” It is this Jesus of whom we are speaking. For the most part, people believe in some higher power. There is their god: a higher power. Others believe in some supreme god of their own...

...some supreme being. Others believe in God, in Jehovah; they form yet another group. Others say they believe in Christ, but those who truly believe in Christ the Crucified, the Nazarene, can be counted on one’s fingers. Therefore, it is not enough for a person to believe; he must also act. Two things are needed. One is called right belief—orthodoxy—and the other right action—orthopraxy. Two oars are needed for the boat of the human soul to move forward toward eternity. We do show reverence, but always from necessity rather than love, because most of us behave as Christians out of necessity and not from love. This is Jesus, the Crucified, the Nazarene; He is...

the Son of the living God. The answer came: “Blessed are you, Simon Bar-Jonah.” You are blessed, Simon Bar-Jonah, son of Jonah. “Why am I blessed, Lord?” “Because flesh and blood did not reveal this to you.” What you said did not come from you. You did not say it through your own cleverness or experience. Who said it, then? My Father used your mouth to proclaim this truth, the one and only truth, upon which rests the salvation of the whole world and the redemption of each person individually, if they are willing. God, then, declared that this is His Son, His Beloved, in whom He is well pleased. “Listen to Him. Listen to Him.” Do not listen to anyone else.

As for those who claim to offer other religions and forms of worship, know that their religion, their worship, and their beliefs lead only to Hell. But the religion and faith of Jesus, the Crucified One, Jesus of Nazareth, also has Paradise. And blessed is the person who, with simplicity of heart, is willing to accept this teaching. Peter, then, is called blessed because of this truth. This truth—the divinity of Jesus—is the cornerstone. Christ called him blessed. The Papists have taken this and made it refer to Peter, claiming that he was called blessed because Peter himself is the cornerstone.

The cornerstone is Christ. It is Peter’s confession—the divinity of Jesus. The Western Christians have misunderstood this. They claim a monopoly on the truth, but the truth lies in the divinity of Jesus. Peter was called blessed because God the Father used him to proclaim the dogma concerning the person of Jesus. Christ also changed his name. “From now on you will no longer be called Simon; you will be called Peter,” because Simon is interpreted as unstable. From now on, you will become steadfast. And he showed that he was unstable before he received the Holy Spirit at Pentecost. He went so far as to swear an oath, denying this same Jesus three times. Peter was an elderly man, yet he had the soul of a child. He was a man who

always rushed ahead. Therefore, when Peter denied Him three times, Christ found grounds for mercy in his childlike soul and in his love for Christ. Judas also sinned, and outwardly his sin may perhaps have appeared less serious than Peter’s. Yet Peter’s intention, even when he reached the point of denial, had been to shed his own blood. “I do not know what the others will do. But I will sacrifice myself; I will die with You tonight.” The trouble was that he did not possess the strength, and he failed to add: “Lord, by Your strength I will go with You tonight, even to death if necessary.” Christ found that love within him, built upon it, helped him, and Peter returned. Yet

Christ called him blessed and said to him: “Blessed are you, Simon Bar-Jonah. You will no longer be called one who constantly changes his mind; you will be called Peter,” meaning that from then on he would be steadfast. And we know the strength he later showed, the power of his preaching, and how he finally accepted martyrdom rather than deny Jesus again. Christ renamed him. This is also why people in the Church and in monasteries receive new names. Kostas enters and becomes Kallinikos; Yannis enters and becomes Joachim. They keep the first letter of their former name but receive another saint’s name, one that suggests victory and spiritual achievement. At the same time—and I do not know whether you noticed this—after all these things Christ tells him: “Now receive the keys of the Kingdom of Heaven. Whatever you loose on earth shall be loosed, and whatever you bind”

“shall be bound. Take these keys.” Where are these keys, and what are they? Do you know? They are the power to loose and to bind. This concerns the priest, the spiritual father. When a person repents and acknowledges his sins, the priest has the authority to absolve him of those sins; but if he remains unrepentant, the priest may leave them bound. These keys, which open the way to human repentance, remain in the world. Christ did not take them away with Him. He left them to His Apostles, both individually and as a body. When Christ appeared on the very day of the Resurrection—the fifth appearance He made that day—He stood in their midst that evening, though the doors were shut, while Thomas was absent.

Among the other things He said to them was: “Receive the Holy Spirit. As the Father has sent Me, I also send you.” Then He breathed upon them, imparting the grace of the Holy Spirit even before Pentecost. He bestowed this particular gift, this special Mystery of repentance and confession: “Whatever you loose shall be loosed, and whatever you bind shall be bound.” “Did You bring us nothing from Hades?” “I have brought you the Mystery of Mysteries, so that whenever you fall, you may rise; whenever you fall, you may stand up again.” To fall is human; to persist in the fall is satanic. There are people who have fallen. They are not condemned merely because they fell. Perhaps they were pushed, perhaps they were careless, perhaps they did not know, or perhaps they failed to benefit while there was still time. They fell. They are not condemned for that. They are condemned because they remain on the ground.

They blaspheme Christ by implying that He is powerless or cruel and cannot forgive their sins. That is the error, and that is where the sin lies. My beloved, today there is a drought in the world, a spiritual drought. People are stuffed with material goods, yet inwardly they are empty and ready to lose their minds. They feel that this life does not belong to them, and they do not want it. They feel empty. The world is full of madhouses and psychiatric wards—in homes, in the streets, everywhere. Humanity is demon-possessed; humanity is parched. There is plenty of money, plenty of cars, and plenty of every convenience, but no joy—only melancholy, tribulation, dryness, noise, restless craving, murders, and every other evil in the world.

Is there any joy? Man tries to satisfy his spiritual nature with material goods. That is his mistake. He does not make proper use of them. He has placed a screen before himself called sin, and this prevents God from watering him from that lake—from irrigating him. Do you understand? From giving him water, as the elder inside explained so succinctly. This is why there is such tribulation in the world today, even though the abundance of good things ought to overwhelm man with delight. God made them for man. Go into the plant kingdom and see what He has made for man. Go into the kingdom of the fish and see what He has made for man. Go into the animal kingdom, like a vast meat market, and see what He has

made for man. What has He not provided for him? Yet man has no joy. He is sorrowful and troubled. There is no joy in the home today. A child is missing, this is missing, that is missing—joy itself is missing. Why? Because man has cut himself off from the waters that flow from God. He comes to the Church and receives the antidoron, the blessed bread after Liturgy, but he does not receive the Gift itself. He does not partake of Holy Communion from the Fountain of Life. Indeed, he eats the antidoron the next day because he has already eaten his breakfast. Consequently, he remains far from the Church and is not watered by the Church. And who is to blame? Man himself, because he does not put the channel of these waters in order; he does not keep it clean and connected with God. There is a story that illustrates what I am telling you:

Once, a group of mountaineers reached a place high in the mountains that was considered a true oasis. It had water, a beautiful garden, and much else besides. When they arrived and hurried to drink that cool water, they found everything dry and the fountain giving no water. They asked, “What happened to the water? Has it disappeared?” “Wait,” said one of them. “I will go higher up and see.” Farther up there was a very large lake from which the water was channeled down. Travelers who reached that place could drink, and the water irrigated the beautiful land there, which was now dry. He climbed up and saw an abundance of clear, flowing water, but none of it was being channeled down. Why was no water flowing down?

Because leaves, branches, and other debris from the trees had collected in the opening and blocked it, so the water could not flow downward. Up above there was a sea, a lake, an ocean of water, while below everything had dried up because these obstacles stood in the way. So it is with human sins: they enter and block the opening through which man is watered from the peaceful ocean. God is not to blame. Man himself is to blame. In his attempt to become superhuman, he has become less than human. Man has lost his true purpose. We often hear mothers say to their children, “You beast, get out of here!” Do not insult the beast. A beast has never departed from its purpose. It remains where God placed it.

Man departs from his purpose. The rational creature departs from his purpose and commits unspeakable acts in this life, thereby cutting off his communion with God. What good is it if electricity is available throughout the neighborhood and the whole country, while our switch is broken or our fuse—worth only a few pennies—is burned out, leaving us in darkness? The food in our refrigerator spoils. We cannot go upstairs; we cannot heat our home. Who is to blame? Man is to blame because he does not take care to establish the connection. When man sins, he burns out the fuse connecting him with God, and everything stops. God cuts off the current. God’s justice demands satisfaction. And what does satisfaction mean? It means that man must pay. But man has nothing with which to pay. Let him acknowledge that he owes the debt, and everything will be put right.

The greengrocer will send word: “Tell your father to come and pay. I am stopping his credit; I will give him nothing more.” The fishmonger will do the same, and so will the grocer and the baker. “Tell your father to come and settle the account.” And what does Christ say? “Come, let us settle the account, and I will forgive the whole debt. I am not asking you to pay Me; I will forgive it. And if you fall into debt again, I will forgive you again.” But man refuses. Man today does not want Christ because Christ rebukes his lawless way of life. He examines his money box, his illicit bed, his cooking pot, his fashion, his whole world. Man today does not want Christ or His Gospel. And Christ, being gentle and never forcing Himself upon anyone, makes Himself small and withdraws. “You do not want Me? Farewell. If you ever need Me, come.” And we would rather lose our minds than be reconciled with Christ.

We believe in everything except Christ. Which God are we speaking about? The preaching has reached the ends of the inhabited world; its voice has gone out to the ends of the earth. People today know what is happening on the moon, yet they do not know what is happening within their own hearts. The trouble is here—here, here. This is the poison that makes the head spin and drives man to madness. Man first commits spiritual suicide and then bodily suicide as well. Man landed on the moon but did not pray. Man has acquired so much knowledge, yet he does not know how to recite the Our Father by heart or say, “Holy God.” Why are these things so difficult? Because he does not want them. And Satan, with whom he has now aligned himself, does not want them either, even though at his Baptism man renounced him with his own mouth: “I renounce Satan.”

“I unite myself to You, O Christ.” But now man renounces Christ and unites himself to the devil. Once again God, as I said, being gentle and never forcing Himself upon anyone, steps aside and says to mankind: “As you wish. If you ever need Me, I will be here.” Let us therefore seize this opportunity—because of this place, because of the feast, and because of what is taking place here even now—to remind ourselves of these things. I do not know how each of us came here. Some came out of need, some out of gratitude, some out of curiosity, and others came without even knowing how they arrived. Yet nothing happens by chance. Everything is watched over by the sleepless eye of God’s providence.

He caught Paul in a particular way, because Paul was a formidable beast and required a special way of being caught. He called the Ethiopian eunuch of Candace in another way, sending a particular man into the desert of Gaza to interpret Isaiah for him, save him, and baptize him. He called Cornelius in a particular way. As many people as there are, so many are the ways Christ uses to bring them to know Him. A person does himself a great honor by coming to know Christ in this world. At an unexpected hour, when he departs this life, he will meet Him. But if he does not come to know Christ here, it would be better for him not to meet Christ there, because there he will meet Christ as justice. I often wonder about this.

Someone once gave me the answer while I was reading. I often wonder how man, so rational and so richly blessed by God with a mind capable of so many turns of thought, fails to grasp what is truly in his own interest. He does not grasp it; he does not want Christ. A young woman who was a university student told me, “The Gospel deprives me of certain things. That is why I want neither the Gospel nor the One who wrote it.” “My child,” I asked, “does it deprive you of lawful things or unlawful things?” “I do not know,” she replied. “But I want you to be honest. You are an educated young woman, and tomorrow you hope that people will listen to you. You cannot speak foolishly. I am asking you:

Does the Gospel forbid you lawful things or unlawful things? Does it prevent you from taking a man as your husband and receiving a blessing? Must you take the father of another woman’s children? Is one husband not enough for you? Must you take forty? God made one woman for Adam.” We had a long discussion. “Does Christ deprive you of joy? Have you ever heard of a Christian committing suicide? Have you ever seen a true Christian in a neurological clinic? Have you ever seen a Christian unable to sleep? Have you seen such a thing anywhere? How can you say these things?” She had many things she wanted to say, and she began to speak. “I will tell you only one thing,” I said, because at one point she told me, “I pity you, because you Christians are miserable.” I replied, “You have not lived the Christian life, so you cannot judge it.

How can you say such things? Once, a little girl spoke to her grandfather, who was listening to the children talking around the table. The grown children and their wives were discussing life beyond the grave, prayers, and other such things. The grandfather suddenly interrupted them and said, ‘There is nothing after death! Live your lives and do not listen to such things; that is just priestly talk.’ His little granddaughter, who had been listening, asked him, ‘Grandpa, have you ever died?’ The grandfather froze. In other words: ‘Have you ever died, gone over there, and seen for yourself that there is nothing?’

That was the point. “Have you ever died, Grandpa?” she asked him. It was as though she were saying, “How can you say such things, Grandpa? You say there is nothing after death—but what if there is? Tell me.” And I ask that young woman, and ourselves, and the whole world—all those who loathe and shun Christianity because they think it deprives them of things: Christianity deprives them of nothing. There is no one happier than a Christian, no one more peaceful, no one more well-balanced. The Christian has all these questions settled, unlike others who suffer from anxiety and are stretched like rubber bands from morning until night. So I put this question to myself, and I put it to you as well: “What does the Christian lose that the unbeliever gains? Tell me: if there is nothing beyond the grave, what will I, who believe, have lost? But if there is, what will you have gained? You say there is nothing, do you? Then tell me what I have lost—and tell me what you have gained, when all you have done is bring tears into the world,”

“passing through it as a destroyer and leaving ruin behind you. For that is what it comes to.” Today the door opens, and people come out of it of whom others will not say what that simple woman said of Christ, “Blessed is the womb that bore You, and the breasts which nursed You,” but instead, “Cursed be the mother who bore you.” That is what they will say, because today our doors open and beasts come out. Think about this, my beloved, and at the same time consider the mercy Christ is showing here, before the Most Holy Theotokos, the Myrrh-Streaming One. Let us change our lives. Let us bring metanoia—repentance—and Holy Confession into our lives. Let us clear away the leaves, the sticks, and all the debris that block us from Christ, that peaceful and unfathomable ocean, so that our souls may be refreshed. Then our lives will begin to change here and now.

We shall be ready there, for that life which has no end. This is what I pray for one another and for everyone. Amen.

Γνωρίζοντας ο Δημιουργός τι είναι ο άνθρωπος και ποιες είναι οι αδυναμίες του, πάντοτε φροντίζει να του υπενθυμίζει να μην παρασυρθεί. Όπως ξέρετε, είμεθα δύο πράγματα. Είμεθα σώμα και ψυχή και πνεύμα. Το πνεύμα, βέβαια, δεν το βλέπουμε εμείς. Γι' αυτό και πολλές φορές αδιαφορούμε γι' αυτό. Βλέπουμε ως επί το πλείστον το σώμα και γι' αυτό ενδιαφερόμεθα περισσότερο.

Απολύ. Έχουν διαγνώσει ότι μέσα τους υπάρχει και κάτι τι άλλο, το οποίο συντηρεί αυτό το σώμα και το κυβερνά, αυτό το σώμα. Και αυτό το σώμα ενεργεί πάντοτε για λογαριασμό κάποιου άλλου. Είναι και ένα άλλο πρόσωπο, αόρατο μέσα στον άνθρωπο, που αυτό είναι εκείνο το οποίο αξιοποιεί και αυτό το εξωτερικό, για το οποίο εμείς κοπτώμεθα σήμερα και, όπως γνωρίζετε, πόσο κουραζόμεθα, πόσο βασανιζόμεθα και πώς πολλές φορές απελπιζόμεθα, το πώς, δηλαδή, θα τα βγάλουμε και θα αντεπεξέλθουμε σε ορισμένα περιστατικά που έχουν σχέση με τη φυσική ζωή του ανθρώπου.

Ο Χριστός, ο οποίος μας έφτιαξε, επαναλαμβάνω, και που γνώριζε την αδυναμία του ανθρώπου, του υπενθυμίζει και του λέγει να προσέξει. Διότι όλα, όπως ξέρετε, στον κόσμο τούτον έχουν τέρμα, θα τερματίσουν μια μέρα. Ακόμη, αυτά που είναι στον κόσμο αυτόν, που η μέριμνα, το άγχος, η φροντίδα μας απορροφά, θα μείνουν εδώ, γιατί ήσαν εδώ. Δεν τα δικαιούμεθα εμείς, ώστε να μπορούμε να τα μεταφέρουμε όταν θα φύγουμε. Δεν αδικούμεθα με αυτό, ούτε μας αδικεί ο Θεός. Δεν εφέραμε, δεν παίρνουμε. Δεν εισαγάγαμε εις τον κόσμο αυτόν, δεν θα εξαγάγουμε εκ του κόσμου αυτού. Απλώς χρήση κάνουμε.

Πρέπει ο άνθρωπος να προσέξει να κάνει καλή χρήση της παροικίας του κόσμου τούτου, διότι, όπως φαίνεται, σε έναν ανύποπτο χρόνο θα φύγουμε εκ του κόσμου αυτού. Σε κλάσμα δευτερολέπτου ο άνθρωπος μπορεί να μεταφερθεί από την προσωρινότητα στην αιωνιότητα, και το θέμα είναι αυτό: αυτό θα ερωτηθεί, επέτυχε της ευκαιρίας; Επέτυχε για τον προορισμό που ήρθε στον κόσμο; Αυτό είναι ένα θέμα που πάντοτε πρέπει να απασχολεί τον άνθρωπο και είναι, τολμώ να πω, εκτός ορισμένων ανθρώπων, το μόνο το οποίο δεν απασχολεί τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος, ερχόμενος στον κόσμο, νομίζει ότι ήρθε να μείνει εδώ. Γι' αυτό και πολλοί που δεν προσέχουν ονομάζουν τους ανθρώπους κατοίκους της γης.

Δεν είναι κάτοικοι της γης οι άνθρωποι, είναι ένοικοι της γης. Ο άνθρωπος δεν έχει, κατά τον Παύλον, την μένουσαν πόλιν, αλλά την μέλλουσαν επιζητεί. Όταν, λοιπόν, σκεφτεί ο άνθρωπος ότι δεν ήρθε να μείνει, αλλά ήρθε για να φύγει και φεύγει για να μείνει, τα πράγματα αλλάζουν αμέσως. Θα αρχίσει να σκέπτεται και για εκείνη τη ζωή. Διότι, ξέρετε, προσεληνώθημεν. Μεγάλο πράγμα. Δεν προσγειώθημεν, όμως, σε μια αλήθεια απαραίτητη και χρήσιμη για κάθε άνθρωπο: ότι ο θάνατος δεν είναι τέρμα. Αυτό πρέπει να γίνει πεποίθηση. Ο θάνατος είναι αρχή μιας άλλης ζωής, η οποία ούτε έχει τέλος ούτε έχει τέρμα. Αυτή η ζωή έχει τέρμα.

Δυστυχώς, βλέπουμε τον άνθρωπο σήμερα να βασανίζεται, να υποφέρει, να τεντώνεται, να επεκτείνεται, να κατακτά, να αποταμιεύει για εδώ, και τα αφήνει σύξυλα μια ωραία ημέρα εδώ και φεύγει γυμνός και τετραχηλισμένος. Και αν ήταν δυνατόν να τον παρακολουθήσεις εκεί, θα τον έκλαιγες από εδώ. Θα του έκανε ο ίδιος του ο εαυτός κόλλυβα μαύρα από εδώ, του εαυτού του, εάν μπορούσε κανείς να παρακολουθήσει τον άνθρωπο πέρα από τον τάφο. Αυτά έλεγε σήμερα ο Χριστός εδώ. Αυτά υπενθύμιζε σήμερα διά του Ευαγγελίου Του εδώ. «Μη μεριμνάτε», λέει, μην σκοτώνεσαι, μην τρελαίνεσαι. Γέμισε ο κόσμος από άγχος. Έχασε ο κόσμος την ησυχία του. Έχασε ο κόσμος την ηρεμία του.

Γέμισε τρελάδικα ο κόσμος, γέννησε ο κόσμος ψυχιάτρους και λοιπά. Γιατί; Γιατί δεν πιστεύει ότι θα πεθάνει και αγωνίζεται να ζήσει εδώ και δεν πιστεύει στην άλλη ζωή. Αυτό είναι εκείνο που του δημιουργεί το άγχος, τη στενοχώρια, τη θλίψη, και υποφέρει ο άνθρωπος σήμερα μέσα σε τόσα αγαθά, σε τόσα αγαθά.

Θα πρέπει οι άνθρωποι να είναι πανευτυχείς. Είναι δυστυχισμένοι οι άνθρωποι. Έχασαν τον ύπνο τους οι άνθρωποι, είναι νευρασθενικοί οι άνθρωποι. Γιατί; Διότι δεν πιστεύουν στην άλλη ζωή. Και αν επρόκειτο για μια ζωή απλώς, αν επρόκειτο δηλαδή για αλλαγή σκηνικών, απλώς κάτι πήγαινε και ερχότανε. Ακούσατε τι είπε; Προσέξατε; Προλάβατε;

Ζητείτε πρώτον τη Βασιλεία του Θεού. Την δικαιοσύνην αυτού, και ταύτα πάντα προστεθήσεται υμίν. Ένα κομμάτι ψωμί θα σου το δώσω εγώ, ένα κεραμίδι θα σου το δώσω εγώ, ένα ρούχο θα σου το δώσω εγώ. Εγώ που τρέφω τα πουλιά, τα οποία δεν σπείρουν και δεν θερίζουν. Εγώ που δίνω τα άνθη, τα οποία είναι ανώτερα σε δόξα, όπως τα βλέπετε, από τον Σολομώντα στη δόξα του, που τα βλέπεις και χαίρεσαι, και περνάει το τακουνάκι του παρανόμου ζευγαριού και το χαλάει. Και εν τούτοις αυτό, που υπόκειται στο πάτημα του παρανόμου ζευγαριού, στο κέφι της κατσίκας που θα το φάει, δεν ξέρω ποιος άλλος θα το καταστρέψει, παρουσιάζει ένα θαύμα περιποιήσεως, ένα χρώμα οφθαλμών, που λες: ποιος θα κάνει όλα αυτά τα έξοδα, τόσα γι' αυτά;

Τόσα γι' αυτά, τόσα για εσένα. Εν τούτοις, ο άνθρωπος δεν το έχει πιάσει το θέμα αυτό και βασανίζεται και υποφέρει στον κόσμο τούτον και δεν βρίσκει ανάπαυση, δεν βρίσκει αγαλλίαση, δεν βρίσκει χαρά, διότι δεν μπόρεσε ακόμη να ξεχωρίσει ότι άλλο ψυχή και άλλο σώμα. Και το σώμα φθείρεται, το σώμα θα πάει εις εξ ων συνετέθη. Απαρτίζεται από λίγα υλικά πράγματα, όπως θέλετε, σαν μορφωμένοι άνθρωποι: από λίγο φώσφορο, από λίγο σίδερο, από λίγο λίπος, από λίγο ασβέστιο, από λίγο νερό. Αυτό είναι όλο. Αυτός είναι ο άνθρωπος; Όχι, δεν είναι αυτός ο άνθρωπος. Σε αυτό μέσα κατοικεί ο άνθρωπος. Ο άνθρωπος, κατ' αυτό, είναι η ψυχή που αξιοποιεί αυτό το χώμα, αυτή τη σάρκα, αυτό το προσωρινό, αυτό το φθαρτό.

Το κάνει αιώνιο, εάν προσέξει και έχει σχέση με τον Δημιουργό. Αυτά σήμερα, όπως ξέρετε, δεν διαβάζονται, δεν κηρύττονται, αλλά και σε πολλούς είναι κουραστικά. Δεν θέλει ο άνθρωπος σήμερα να ακούει περί του θανάτου του. Δεν θέλει ο άνθρωπος να ακούει περί ζωής πέραν του τάφου. Γιατί; Δεν του αρέσει να αναστηθεί; Όχι, φοβάται τον έλεγχο, διότι δεν είναι εντάξει. Δεν έχει τακτοποιήσει τα κατάστιχά του. Είναι αμαρτωλός, παραμένει αμαρτωλός και φοβάται τον έλεγχο. Ο μη έχων τακτοποιήσει τα βιβλία του, τα λογιστικά, φοβάται πάντοτε τον έλεγχο. Δεν φοβάται τον έλεγχο εκείνος ο οποίος είναι τακτοποιημένος ταμειακώς. Δεν φοβάται κανέναν έλεγχο. Εμείς, αν δεν θέλουμε την Ανάσταση και αν δεν πιστεύουμε στη ζωή πέρα του τάφου, είναι διότι παραμένουμε αμαρτωλοί και θέλουμε να μένουμε αμαρτωλοί. Όχι κανένας άλλος λόγος.

Είναι συμφέρον στον άνθρωπο και θα έπρεπε να το επιθυμεί και να ετοιμάζεται για εκεί. Αλλά, διότι δεν θέλει να ετοιμαστεί, θέλει να κάνει τη ζωή αυτή, θέλει να πιστεύει μόνο σε αυτά που βλέπει. Θέλει διά γνώσεως και όχι διά πίστεως. Γι' αυτό και ακριβώς τον βρίσκει ο θάνατος. Και μάλιστα σήμερα, που είναι πολύ μοντέρνοι οι τρόποι του θανάτου του. Οικογένειες ξεκληρίζονται, στόλοι ξεκληρίζονται, γειτονιές ολόκληρες ξεκληρίζονται με χίλιους τρόπους: μα με ένα αεροπλάνο που θα πέσει, μα με ένα αυτοκίνητο που θα εκτροχιαστεί, μα ένα άλλο δυστύχημα που θα γίνει. Και εν τούτοις ο άνθρωπος δεν θέλει να λογικευτεί και δεν θέλει να προσέξει. «Ποιος πήγε», λέει, «από εκεί; Σοβαρά, δεν πήγε κανένας από εκεί; Μήπως ήρθε κανένας από εκεί εδώ και μας είπε πώς είναι από εκεί;» Δηλαδή δεν πιστεύεις στον Χριστό, δεν πιστεύεις στον Θεό; Τότε τι ανάβεις κεριά; Τι έρχεσαι στην Εκκλησία Του;

Τι χρειάζεται; Σπορ είναι η Εκκλησία; Εκτόνωση; Η υπόλοιπη ζωή είναι Εκκλησία. Τι είναι η Εκκλησία; Άκουσες σήμερα τι είπε; Άκουσες ότι πρόκειται περί Βασιλείας και δεν πρόκειται περί νεκροταφείου, όπως λένε οι άνθρωποι, και ότι το νεκροταφείο είναι κοιμητήριο και δεν είναι νεκροταφείο, και θα ξυπνήσεις μια μέρα; Γιατί προϋποθέτει το κοιμητήριο ότι κοιμάσαι και θα ξυπνήσεις, είτε το θέλεις είτε όχι, είτε το πιστεύεις είτε όχι. Το πιστεύει ο άνθρωπος αυτό; Το δέχεται; Δεν το δέχεται; Ποιος πήγε από εκεί; Ο Χριστός πήγε από εκεί. Που ήταν από εκεί, ήρθε και ξαναπήγε και μας περιμένει και μας είπε λεπτομέρειες, και ότι υπάρχει πέραν του τάφου και ότι ο θάνατος δεν είναι τέρμα, αλλά είναι αρχή μιας άλλης ζωής. Αν, λοιπόν, μπουν μέσα στον νου του ανθρώπου αυτά, νομίζω κάπως θα αρχίσει να πολιτεύεται διαφορετικά. Θα περιορίσει τις φροντίδες του στα υλικά και στα σαρκικά και θα στραφεί και στα πνευματικά. Ο Μέγας Βασίλειος λέγει:

«Δεν θέλεις», λέγει, «να δώσεις όσα της αξίζουν αυτής της ψυχής σου, τα κρείττονα, διότι είναι κρείττων; Έρχεται με το σώμα η ψυχή και πρέπει να απολαύσει τα κρείττονα. Εμείς δίνουμε τα ήττονα, αν δώσουμε καθόλου. Όμως, τουλάχιστον δώσε», λέει, «μισά-μισά, φίφτι-φίφτι, όπως λένε οι ξένοι. Δώσε πενήντα τοις εκατό. Όσο φροντίζεις για το σώμα σου, φρόντισε και για την ψυχή σου. Όπως τρέφεις τρεις-τέσσερες φορές την ημέρα το σώμα σου, τρέψε και μια φορά την ψυχή σου. Όπως πλένεις, περιποιείσαι, καθαρίζεις το σώμα σου, περιποιήσου και την ψυχή σου, γιατί η μεν έχει τροφή και το δε έχει τροφή, και το ένα έχει ψυχή και το άλλο έχει, και το ένα έχει άρτον και το άλλο έχει». Εμείς βλέπουμε μονομερώς και αυτά τα παιδιά μας τα βλέπουμε σαν αντικείμενα, δεν τα βλέπουμε σαν ψυχή αθάνατον. Ως αντικείμενα τα βλέπουμε, ως μπιμπελό τα βλέπουμε.

Τον εαυτό μας σαν σάρκα τον βλέπουμε. Στο εσωτερικό δεν τον βλέπουμε. Εάν πάτε σε κανένα προσκύνημα που έχει αγίασμα, εκεί επάνω υπάρχει μια καρκινική γραφή η οποία λέγει: «Νίψον ανομήματα, μη μόναν όψιν». Πλύνε και τις αμαρτίες σου, μην πλένεις μόνο την όψη σου εδώ που έρχεσαι. Έτσι είναι και εδώ. Ο άνθρωπος είναι διφυής. Έχει σώμα και έχει ανάγκες. Έχει και πνεύμα που έχει ανάγκες. Πώς για το σώμα κόπτεσαι, φροντίζεις, ιδρώνεις, αγρυπνείς, αγωνιάς, και για το πνεύμα σου όχι; Τι θα γίνει όταν φύγει αυτό το πνεύμα; Γνωρίζεις ότι προορίζεται για Βασιλεία το πνεύμα σου; Άκουσε σήμερα. Νομίζουμε ότι είναι πέραν του τάφου αμπέλια και χωράφια, να πάμε να κληρονομήσουμε, να πάμε να κατακτήσουμε. Διότι κάναμε πέντε καλά πράγματα εδώ πέρα και φροντίσαμε να είμαστε καλοί άνθρωποι και καθόλου χριστιανοί, έχουμε τη γνώμη ότι η Βασιλεία των Ουρανών είναι για μας.

Ακούσαμε ότι πρόκειται περί Βασιλείας. Ποιοι κληρονομούν εκείνη τη Βασιλεία; Οι κοινοί άνθρωποι; Κληρονομούν τα βασιλόπουλα. Τι λέει στην κρίση; «Δεῦτε, κληρονομήσατε τὴν Βασιλείαν». Ποιοι κληρονομούν; Οι συγγενείς. Ποιοι κληρονομούν; Τα παιδιά. Είμεθα εμείς συγγενείς; Ποια είναι η Βασιλεία που ο Θεός έχει φτιάξει από καταβολής κόσμου; Είμαστε εμείς παιδιά του Θεού; Βέβαια, θα πούνε ορισμένοι που δεν γνωρίζουν και ορισμένοι από τους γραμματισμένους μας, μάλλον, ότι είναι οι άνθρωποι παιδιά του Θεού. Πώς είναι παιδιά του Θεού οι άνθρωποι; Τότε λέει ψέματα ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, ότι «ὅσοι ἔλαβον αὐτόν, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι»; Ο άνθρωπος, αγαπητοί μου, είναι πλάσμα του Θεού, είναι δημιούργημα του Θεού.

Παιδί του Θεού είναι εκείνος ο οποίος είναι αδελφός του Χριστού. Όμως τον Χριστό δεν τον δέχεται ο άνθρωπος. Σήμερα ο κόσμος δεν τον δέχεται τον Χριστό. Το Ευαγγέλιο του Χριστού δεν το δέχεται, διότι του ελέγχει τον παράνομο βίο του, του ελέγχει την αποφυγή της τεκνογονίας του, του ελέγχει το παράνομο μπεζαχτά του, του ελέγχει που δεν νηστεύει, του ελέγχει που κλέβει, που ψεύδεται, που ψευδορκεί, που χωρίζει αντρόγυνα, που ζει παρανόμως, που πήρε τη γυναίκα του. Τον ελέγχει. Δεν τον θέλει τον Χριστό σήμερα ο άνθρωπος, δεν το δέχεται το Ευαγγέλιο σήμερα ο άνθρωπος, διότι του ελέγχει τον παράνομο βίο του. Πώς είναι, λοιπόν, παιδί του Θεού αυτός; Όταν λέγεται το «Πάτερ ημών», πρέπει να βγαίνουμε πολλοί από εμάς έξω από την Εκκλησία. Δεν έχουμε σχέση εμείς, γιατί θα φωνάξει: «Από πού με έχετε πατέρα;» Τι θα απαντήσουμε; Για να έχω Πατέρα τον Θεό, πρέπει να έχω αδελφό τον Χριστό. Όσοι τρώνε τη σάρκα του Χριστού και πίνουν το αίμα του Χριστού.

Επικοινωνούν με τον Χριστό. Ο Χριστός είναι Υιός φυσικός. Εμείς, αν γίνουμε κατά χάριν αδελφοί του Χριστού, θα είμεθα κατ' επέκτασιν παιδιά του Θεού. Δεχόμεθα τον Χριστό; Δεν τον παίρνουμε. Ερχόμεθα στην Εκκλησία και παίρνουμε το αντίδωρο. Και αυτό δεν το αξίζουμε και δεν το ρωτάμε: «Πώς σε λένε;» «Εμένα πώς με λένε; Εμένα με λένε αντίδωρο. Δηλαδή, δεν είμαι εγώ το δώρον, είμαι αντίδωρο εγώ». «Τι δουλειά κάνεις εσύ;» «Ευλογία δίνω». Το δώρο τι κάνει; Το δώρο είναι σωτηρία. Ποιο είναι το δώρο; Είναι αυτό που είναι στο Άγιο Ποτήριο. Ο Χριστός είναι το δώρο. Εγώ δεν είμαι δώρον. Εκείνον θα πάρεις, για να αφεθούν οι αμαρτίες σου και να πας στη Βασιλεία των Ουρανών. Πόσο, λοιπόν, ο άνθρωπος έρχεται για χρόνια πολλά και κοινωνεί το Πάσχα ή τα Χριστούγεννα ή κάποια μεγάλη εορτή, άνευ μετανοίας, άνευ εξομολογήσεως, άνευ τακτοποιήσεως.

Και αν εξομολογηθεί και υποκλέπτει κάποια ανοχή, την άλλη μέρα κάνει τα ίδια. Σαν να κάνουμε τα ίδια. Η μόδα μας, μόδα μας, η κοιλία μας, κοιλία μας, το κρεβάτι μας όχι νόμιμο, το μπεζαχτά μας όχι νόμιμο. Και από την άλλη άκρη λέει: «Εγώ». Πώς εσύ; Πώς εγώ; Είναι Βασιλεία και η Βασιλεία θέλει βασιλόπουλα. Για να γίνω εγώ βασιλόπουλο, εγώ έχω μέσα στο αίμα μου εδώ αίμα από τον Αδάμ, και εσείς από τον Αδάμ. Δεν είμαστε γαλαζόαιμοι, μήπως, όπως λένε οι βασιλιάδες του κόσμου. Για να γίνουμε βασιλόπουλα, πρέπει να αλλάξουμε το αίμα αυτό και να πάρουμε αίμα από τον Βασιλέα Χριστό. Και επάνω, μέσα στην Αγία Τράπεζα, έγινε τώρα σώμα και αίμα Χριστού. Για ποιο λόγο έγινε; Να το κοινωνήσουμε εμείς, να επικοινωνήσουμε με τον Χριστό, για να γίνουμε κι εμείς κατά χάριν βασιλόπουλα, για να δικαιούμεθα τη Βασιλεία. Η Εκκλησία αυτή τη δουλειά κάνει. Παράγει βασιλόπουλα.

Ετοιμάζει βασιλόπουλα. Αλλά έλα που ο άνθρωπος δεν μελέτησε το μυστήριο της Εκκλησίας. Πώς είναι δυνατόν, λοιπόν, να πάει στη Βασιλεία που έχει φτιάξει ο Θεός από καταβολής κόσμου; Πολλοί επαναπαύονται, λέει: «Εγώ δεν εκκλησιάζομαι πολλές φορές, δεν κοινωνώ, δεν εξομολογούμαι, γιατί ξέρεις τους παπάδες. Αλλά εγώ είμαι καλός άνθρωπος, εγώ κάνω καλά έργα, ξέρεις τι κάνω εγώ κρυφά;» Α, όλοι οι καλοί άνθρωποι είναι στην κόλαση. Δεν υπάρχει κανένας στον Παράδεισο. Τότε ποιοι θα πάνε στον Παράδεισο, εφόσον οι καλοί πάνε στην κόλαση; Οι χριστιανοί θα πάνε στον Παράδεισο. Ο χριστιανός θα πρέπει, κατά τεκμήριον, να είναι και καλός άνθρωπος. Εάν κι αυτός, παρότι είναι χριστιανός, δεν είναι καλός άνθρωπος, κι αυτός δεν θα πάει μέσα. Τότε ποια είναι αυτά τα πράγματα; Το ξέρει ο άνθρωπος ότι για να εισέλθει στον Παράδεισο χρειάζεται κλειδί και δεν χρειάζονται βαλίτσες; Βαλίτσες είναι τα έργα του ανθρώπου.

Για να μπεις στο διαμέρισμα, για να μπεις στο ρετιρέ, για να μπεις στο παλάτι, χρειάζεται κλειδί, και το κλειδί αυτό είναι ο Χριστός εδώ. Έχετε τη γνώμη ότι τυχαίως τον έχουν βάλει τον Χριστό εδώ, στην Ωραία Πύλη, και από εκεί την Παναγία; Όχι! Ο άνθρωπος, όταν έρχεται εδώ, παιδιά, τρομάζει. Τι δουλειά κάνουν αυτοί εδώ πέρα; Τι κάνουνε εδώ; Να, οι αρχηγοί της Βασιλείας. Ο παλιός Αδάμ και η παλιά Εύα αντικατεστάθησαν με τον καινούργιο Αδάμ και με την καινούργια Εύα. Τι είχαν κάνει οι δύο οι πρώτοι; Είχαν κλείσει τον Παράδεισο, είχαν κλείσει τον Ουρανό. Ήταν το παραπέτασμα εδώ στη μέση. Ήταν ο Χρυσός Σταυρός και άνοιξε αυτό εδώ πέρα. Πώς λέγεται εδώ; Ωραία Πύλη. Από πού και πού είναι ωραία και γιατί ωραία; Τι διαφέρει από εκείνη και τι διαφέρει από αυτή; Είναι ωραία γιατί εδώ, με πρεσβείες Θεοτόκου, ο Σωτήρ σώζει τον κόσμο, δίνει το σώμα Του και το αίμα Του, τον κάνει ένα και τον παίρνει και τραβάει για τη Βασιλεία των Ουρανών. Θα προσέλθουν οι άνθρωποι τώρα να κοινωνήσουν.

Στη συνέχεια θα βγει ο πάτερ και θα πει: «Σῶσον, ὁ Θεός, τὸν λαόν σου καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου». Ποια είναι η κληρονομία; Εμείς θα πάρουμε τα δένδρα; Όχι! Τι είναι; Αυτοί που έχουν πάρει το πρωινό τους; Εκείνοι που θα έρθουν να κοινωνήσουν. Αυτή είναι η κληρονομία. Πώς είναι η κληρονομία του Πατέρα; Έγιναν, να λέει, ένα με τον Χριστό και θα είναι παιδιά του Θεού. Γι' αυτό είναι η κληρονομία. Λέγεται αυτή η Ωραία Πύλη, διότι από εδώ θα περάσει ο άνθρωπος. Πού θέλει να πάει; Τι, πλανάται ο άνθρωπος ότι με κάποιο τρόπο δικό του θα κατορθώσει να φτάσει στη Βασιλεία των Ουρανών; Θα θελήσει να πάει από εκεί; Ο Αρχάγγελος με τη σπάθα του λέει. Θα θελήσει να βρει έναν άλλο τρόπο από εδώ; Ο Αρχάγγελος του λέει: «Εκεί θα πας, δεν υπάρχει άλλος τρόπος». Και πλανώνται οι άνθρωποι και κοιμούνται οι άνθρωποι, διότι κάνουν καλά έργα, προσέχουν, δεν πατούν τα μυρμήγκια, δεν κάνουν ζημιά, ενώ έχουν σκοτώσει τον ίδιο τον εαυτό τους, διότι τον κρατάνε μακριά από το Άγιο Ποτήριο, μακριά από τη ζωή.

Από το αίμα το βασιλικό, που μπορούν και πρέπει να γίνουν βασιλόπουλα για να πάρουν τη Βασιλεία των Ουρανών. Είναι απαραίτητα αυτά, αγαπητοί μου. Όταν ένας Θεός βγαίνει και λέει «σας έχω Βασιλεία», πρέπει να γίνεις βασιλόπουλο. Πέθανε ο Παύλος προ ετών, πήραμε τίποτα εμείς; Τα πριγκιπόπουλα το πήρανε. Έτσι είναι και η Βασιλεία των Ουρανών. Μη ερχόμεθα στην Εκκλησία από σπορ, μη ερχόμεθα εις τας μονάς απλώς να εκτονωθούμε και να ποικίλλουμε τη ζωή μας, την άλλη, την παράνομη ζωή. Όχι. Έχω σχέση με τον Χριστό. Αυτό είναι το θέμα. Διότι εδώ ο Χριστός είναι έλεος, μακροθυμία, συγχωρεί, αλλά εκεί επάνω είναι εκδίκηση, είναι κρίση, είναι σκληρό. Εδώ συγχωρεί, όταν ο άνθρωπος μετανοήσει και εξομολογηθεί και έρχεται και επικοινωνήσει με τον Χριστό, συμφιλιώνεται με τον Ουρανό.

Εάν, όμως, δεν θελήσει ο άνθρωπος του κόσμου τούτου να τακτοποιήσει τα θέματά του αυτά, θα βρεθεί αντιμέτωπος με τη δικαιοσύνη του Θεού εκεί. Πράγματι, με τις ευκαιρίες εκ των πραγμάτων, να σας το αποδείξω. Εάν έρθετε εδώ, στα πόδια του Τιμίου Προδρόμου, θα βρείτε ένα τσεκούρι, κάτι. Το τσεκούρι αυτό, η αξίνη, είναι η δικαιοσύνη του Θεού. Για να κόψει ένα τσεκούρι, πρέπει κάποιος να το πιάσει στο χέρι. Θα ρίξει ένα πιστόλι και πρέπει κάποιος να τραβήξει τη σκανδάλη. Βλέπουμε τη δικαιοσύνη του Θεού να μένει εκεί στα πόδια του. Από τότε είπε ο Ιωάννης ότι αυτός που θα έρθει πίσω μου θα πάρει την αξίνη και θα καθαρίσει το αλώνι. Δεν το είχε πιάσει καλά το θέμα. Δεν εκαθάρισε ο Χριστός το αλώνι. Εφησύχασε και έδωσε μια παράταση χρόνου στον κόσμο να μετανοήσει: «ἐνιαυτὸν Κυρίου δεκτόν».

Όμως, αν δεν μετανοήσουν, κάποια μέρα θα σηκωθεί και θα το πάρει και θα καθαρίσει το αλώνι. Για κοιτάξτε όλες τις εικόνες: έχουν ένα καντήλι μπροστά και καίνε λάδι. Καίει λάδι και του Χριστού μας το καντήλι εδώ. Μπορείτε να μου πείτε, αν προσέξατε ποτέ, αν ερωτήσατε, αν σας έκαμε αίσθηση, γιατί ο θρόνος εκεί δεν έχει καντήλι να καίει λάδι, εφόσον και ο Χριστός υπάρχει ως εικόνα; Εδώ είναι μετάνοια, εξομολόγηση και Θεία Κοινωνία, σωτηρία. Εκεί, όμως, είναι κρίση. Και στην κρίση δεν υπάρχει έλεος. Έβαλα το μέσον εκεί; Αυτό είπε η Γραφή. Πρόσεξε, άνθρωπε, έλα εδώ, στην Ωραία Πύλη. Έχω μέσα τον Πανδοχέα να σε περιποιηθεί, να σου δώσει από το αίμα μου και να σου κάνω έλεος εσένα εγώ, ο Καλός Σαμαρείτης. Όμως, αν δεν θέλεις εσύ...

Γράφει στα υποδήματά της: «Ὡς ἀκύρωτον». Και ταυτόχρονα τη μακροθυμία μου την εκμεταλλευτεί και τη θεωρήσει ως αδυναμίαν, ως ανυπαρξίαν. Γιατί πολλοί έτσι νομίζουνε. Διότι ο Θεός δεν κόβει μύτες κι αυτιά, όπως θέλουν αυτοί των αλλωνών —θα έπρεπε να έχει κόψει πολλές δικές τους— νομίζουν ότι δεν υπάρχει ή ότι δεν είναι. Α, δεν κάνουμε! Εδώ, Νικόλα, σε λέω για παράδειγμα. Και είναι και υπάρχει και δύναται, αλλά μακροθυμεί. Και όταν ο άνθρωπος στην παροικία του εδώ δεν κάνει καλή χρήση και δεν μετανοήσει, δεν εξομολογηθεί, θα έρθει μια μέρα στην κρίση εκείνη και δεν υπάρχει έλεος. Αυτή είναι η διδασκαλία. Μάθαμε να ανάβουμε κεριά. Καλώς και αγίως. Ρώτησες ποτέ σου τι είναι αυτό το κερί που ανάβεις; Ρώτησες ποτέ σου ότι είναι μία ομολογία και ότι είσαι φως εις τον κόσμο και θυσιάζεις τον εαυτό σου εις βωμόν εδώ, εις εξυπηρέτηση των άλλων;

Παραδέχεσαι ότι κάποια μέρα ήσουνα νεκρός, γιατί το πήρες εκεί πέρα από ένα φέρετρο, και ο Χριστός είναι εκείνος ο οποίος σε ζωοποίησε. Είμαστε φως εμείς; Είναι αλήθεια; Αντέχει η ζωή μας να βγει έξω; Αντέχει στο Ευαγγέλιο η ζωή μας; Δεν αντέχει, αγαπητοί μου. Στην έξω γειτονιά δεν αντέχει η ζωή μας.

Τι είπαμε μεταξύ μας, μην το πει κανείς. Σβήσε το φως, σπάσε τη λάμπα, ακούς; Αυτή δεν είναι ζωή, ως επί το πλείστον, που αντέχει η ζωή η δική μας. Γι' αυτό, αν νομίζετε ότι η μακροθυμία του Θεού και η χρηστότης εις μετάνοιαν μας άγει, ας φροντίσουμε να αλλάξουμε ζωή. Είναι δωρεάν. Έχεις μανάβη, έχεις χασάπη, έχεις γιατρό, έχεις κουρέα, έχεις ράφτη και πληρώνεις, και καλά, για να σε δουλεύουν καλά.

Έχεις πνευματικό που δεν θέλει λεφτά ή δεν έχεις ψυχή; Εσύ είσαι άψυχος κι εγώ;

Ενδιαφέρεσαι περί αυτού; Όλοι σου ζητάνε λογαριασμό να πληρώσεις, για να συνεχίσεις τις δοσοληψίες. Ο Χριστός λέει: «Έλα να λογαριαστούμε και εγώ να στα χαρίσω», και ο άνθρωπος δεν πηγαίνει. Πού θα βρεθεί; Ποιος εξ ημών νηστεύει αυτές τις μέρες την ελαφρά αυτή νηστεία που τολμάται και μπαίνει στην εκκλησία του Χριστού; Του λέει: «Εγώ δεν σε ακούω. Όσο δεν μ' ακούω, ό,τι θέλω». Ποιος νηστεύει αυτή την ελαφρά νηστεία; Είναι νηστεία κατά ταύτα σ' αυτή, πόσο να έχει ψάρι Σάββατο ή Κυριακή. Και εν τούτοις, σαν να μην σημαίνει τίποτα. Δηλαδή πιστεύεις στον Θεό με τον τρόπο τον δικό σου, ε; Είμαστε γελασμένοι, αγαπητοί μου. Βλέπω από τον εαυτό μου και γύρω, μέσα στη μικρή διακονία αυτή που κάνω, πώς σκέφτεται ο σημερινός κόσμος. Εισόδιο λοιπόν φωνάζει: «Άγιε, πρόσεχε, διότι πρόκειται περί βασιλείας και θα ήθελα να σε τακτοποιήσω από εδώ, να είσαι μαζί μου στην αιωνιότητα».

Τον Βασιλέα, τον Χριστό, με τη Βασίλισσα, την Παναγία, και με τα πριγκιπόπουλα. Πρέπει μια μέρα να φύγουμε από το μανουάλι και να ανεβούμε στον Πολυέλεο, που είναι η θριαμβεύουσα Εκκλησία. Να είμεθα με τον Χριστό, που είναι ο Ήλιος, με την Παναγία, που είναι η Σελήνη, και με τα Άγια, που είναι τα άστρα. Να είμαστε στο νοητό πνευματικό στερέωμα, αλλά εξαρτάται από εμάς. Εάν θελήσουμε να αλλάξουμε ζωή, να ζούμε μετάνοια και εξομολόγηση και Θεία Κοινωνία. Αλλά αυτά προϋποθέτουν σταμάτημα της αμαρτίας και εφαρμογή του νόμου του Θεού. Και οι περισσότεροι από τον κόσμο δεν είναι διατεθειμένοι να εφαρμόσουν. Πάντως, ένα έχω να τονίσω: ότι ο Θεός είναι αγαθός στον κόσμο τούτον και δικαιοσύνη στον κόσμο εκείνον. Μην αφήσουμε και πέσουμε εις χείρας Θεού ζώντος. Όπως έχουμε προσθέσει για τις υλικές μας ανάγκες

όλα τα μέσα για να τα συγκυρίσουμε, έτσι και για τις πνευματικές μας, τα οποία διατίθενται δωρεάν. Τρεις της ημέρας σήμερα θα τραφεί ο άνθρωπος, εκτός των ενδιαμέσων. Άρτος με φούρνο κάτω, με υλικόν πυρ. Και εδώ άρτος με πνευματικό πυρ. Γιατί εκείνον τον άρτο, που πληρώνεις, τον παίρνεις, και αυτόν, που δεν πληρώνεις, δεν τον παίρνεις; Άρα δεν έχεις κάμει διάγνωση ότι είσαι και ψυχή. Τι χρειάζεσαι; Που ζεις για να τρέφεις ένα σώμα που θα το φαν τα σκουλήκια αύριο, να σου πούνε «εντός χοές»; Για ποιον λόγο; Δεν υπάρχει τράπεζα πνευματική εδώ για την πνευματική υπόσταση του ανθρώπου και υπάρχει και τράπεζα υλική εκεί για την υλική υπόσταση του ανθρώπου; Γι' αυτό, αν νομίζετε ότι αυτά έχουν κάποια σχέση και κάποια θέση, κρατήστε ό,τι νομίζετε. Και οι Άγιοι που υπάρχουν εδώ και η αδελφότης αυτή που καθημερινώς

έχει μια επαφή με τον Ιερό, με τον Θεό, λόγω των προσευχών των, να γίνουν έλεος. Αλλά και εμείς να θελήσουμε και να ωφεληθούμε. Διότι ο Αυγουστίνος, που εορτάζει σήμερα ο Ιερός, λέγει: «Ο άνευ σου πλάσας σε, ου δύναται άνευ σου σώσαι σε». Αυτός που σε έφτιαξε χωρίς να σε ρωτήσει, δεν μπορεί να σε σώσει χωρίς να σε ρωτήσει, εάν το θέλεις. Δεν είναι αρκετό, αγαπητοί μου, ο άνθρωπος να πιστεύει με τον τρόπο του, διότι, όπως ξέρετε και εσείς, όσοι άνθρωποι είναι σχεδόν, τόσα είδη πίστεως παρουσιάζονται.

Ρώτησε ο Χριστός μας: «Για ποιον με έχουν οι άνθρωποι; Πώς με λένε οι άνθρωποι; Για ποιον με φαντάζονται;» Και απήντησε ο καθένας από ιδία αντίληψη και από ιδία γνώμη. Άλλοι λένε ότι είσαι ο Προφήτης Ηλίας, άλλοι έχουν ότι είσαι ο Προφήτης Ιερεμίας, άλλοι έχουν ότι είσαι ένας των προφητών. Καλά, αυτά τα λέει ο Κώστας. Τα λένε στο καφενείο αυτά. Αυτά λέγονται στην αγορά. Είναι οι γνώμες του Κώστα. «Εσείς, τινα με λέγετε είναι ο Υιός του ανθρώπου; Εσείς που είστε πιο κοντά μου, που με ξέρετε και από μια άλλη πλευρά».

«Ποιον με έχετε ότι είμαι;» Και πήρε τον λόγο ο σήμερον εορτάζων Πέτρος και είπε μια αλήθεια, τη μοναδική αλήθεια: «Συ ει ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος». Συ ει ο Χριστός, όχι κάποιου Θεού Υιός, του ζώντος Θεού. Για θεούς έχουν φτιάσει πολλούς οι άνθρωποι. Συ ει του ζωντανού Θεού Υιός. Αυτό ήταν, αυτό περίμενε να λεχθεί για να τον μακαρίσει ο Χριστός μας. Ευχαριστώ.

Πιστεύουμε; Σε ποιον πιστεύουμε; Θα πει κανείς: «Μα μπορεί εμείς να πιστεύουμε λανθασμένα; Δεν βλέπεις που ερχόμεθα στην εκκλησία; Δεν βλέπεις που ερχόμεθα στο μοναστήρι; Δεν βλέπεις που έχουμε εικονοστάσια στο σπίτι μας, ανάβουμε κεριά και προσφέρουμε θυμιάματα και προσφορές στην εκκλησία;» Καλό είναι αυτό από ένα μέρος, δεν είναι όμως το όλον αυτό. Ένας που πιστεύει πιο σωστά από όλους τους ανθρώπους είναι ο διάβολος. Πιστεύει, όπως γράφει ο αδελφόθεος Ιάκωβος στην επιστολή του, και φρίττει. «Τα δαιμόνια», λέγει, «πιστεύουσι και φρίττουσι».

Η διαφορά λοιπόν στο σημείο αυτό; Πιθανόν ούτε μία, αν στεκόμαστε μόνο στο «πιστεύουμε». Διαφορά μας είναι, αγαπητοί μου, και θα πρέπει να είναι, στο «πράττουμε». Εάν αυτό που πιστεύουμε το πράττουμε. Αν πιστεύουμε στον Χριστό και πράττουμε ό,τι λέγει ο Χριστός. Αν πιστεύουμε στον Χριστό και ακούμε ό,τι λέγει ο Χριστός. Αν πιστεύουμε στον Χριστό και τηρούμε τας εντολάς του Χριστού. «Ο αγαπών εμέ τον νόμο μου τηρήσει, ο αγαπών εμέ τας εντολάς μου τηρήσει». Είναι μια αλήθεια πικρή αυτή που λέω αυτή την ώρα. Για μένα αυτό δεν με βρίσκει έξω της πραγματικότητας. Δεν τηρούνται από μας τους χριστιανούς και πιστεύουμε εν λόγω,

απορρίπτομεν εν δυνάμει. Για να ολοκληρωθεί η σωτηρία του ανθρώπου χρειάζονται δύο ποδάρια: το πιστεύω και το πράττω. Αν πιστεύω και βλασφημώ, αν πιστεύω και κλέβω, αν πιστεύω και πορνεύω, αν πιστεύω και αποφεύγω τα παιδιά και τα σκοτώνω, αν πιστεύω, πώς δεν πιστεύω; Άρα έχω φτιάσει έναν δικό μου Θεό, ένα είδος δικού μου Θεού έχω μέσα μου, ένα είδωλο, και έχω φτιάσει ταυτόχρονα ένα δικό μου Ευαγγέλιο, παρότι έχω εικόνες, πηγαίνω στα μοναστήρια, πηγαίνω στην εκκλησία και ούτω καθεξής. Πόσοι άνθρωποι δυστυχώς είναι χωρίς Θεό!

Πιστεύουν σε Θεό, αλλά πιστεύουν σε έναν Θεό δικό τους. Όχι τον Χριστό, όχι τον Ιησούν, τον Εσταυρωμένον, τον Ναζαρηνόν, τον γιο της Μαρίας. Το θέμα είναι εάν πιστεύουμε σε αυτόν τον Χριστό που εδογμάτισε σήμερα ο Πέτρος και εάν πιστεύουμε σε αυτόν τον Χριστό και το Ευαγγέλιο αυτού του Χριστού και τη διδασκαλία αυτού του Χριστού, εκείνου που εδογμάτισε ο Άγγελος στις Μυροφόρες, όταν τον αναζητούσαν και αυτός ήταν αναστημένος. «Τι ζητείτε ώδε; Ιησούν τον Εσταυρωμένον, τον Ναζαρηνόν; Ουκ έστιν ώδε». Περί αυτού του Ιησού ο λόγος. Ως επί το πλείστον οι άνθρωποι πιστεύουν σε μια ανωτέρα δύναμη. Να ο Θεός τους: μια ανωτέρα δύναμη. Άλλοι πιστεύουν σε έναν ανώτερο Θεό τους,

ανώτερο. Άλλοι πιστεύουν στον Θεό, στον Ιεχωβά, κι αυτοί μια άλλη παρτίδα. Άλλοι πιστεύουν στον Χριστό, αλλά στον Εσταυρωμένο, τον Ναζαρηνό Χριστό, είναι μετρημένοι στα δάχτυλα οι άνθρωποι που πιστεύουν. Δεν είναι λοιπόν αρκετό ο άνθρωπος να πιστεύει, αλλά και να πράττει. Χρειάζονται δύο πράγματα. Το ένα ακούει το όνομα ορθοπιστία και το άλλο ακούει ορθοπραξία. Δυο κουπιά χρειάζονται για να πάει μπροστά η βάρκα του ανθρώπου για την αιωνιότητα. Εμείς έχουμε τιμία και πάντοτε από ανάγκη, όχι από αγάπη, γιατί οι περισσότεροι είμαστε, χριστιαζόμεθα από ανάγκη και ουχί από αγάπη. Ούτος είναι ο Ιησούς, ο Εσταυρωμένος, ο Ναζαρηνός, είναι

Υιός του Θεού του ζώντος. Απάντηση: «Μακάριος ει, Σίμων Βαρ Ιωνά». Είσαι μακάριος, Σίμων Βαρ, παιδί του Ιωνά. «Γιατί είμαι μακάριος, Κύριε;» «Διότι σαρξ και αίμα ουκ απεκάλυψέ σοι». Αυτό που είπες δεν το είπες εσύ. Δεν το είπες από την εξυπνάδα σου. Δεν το είπες από την εμπειρία σου. Αλλά ποιος το είπε; Ο Πατέρας μου χρησιμοποίησε το στόμα σου και είπε αυτή την αλήθεια, τη μοναδική αλήθεια, πίσω από την οποία υπάρχει η σωτηρία όλου του κόσμου, τη λύτρωση και του καθενός ξεχωριστά, εάν θελήσουν. Ο Θεός λοιπόν είπε ότι αυτός είναι ο Υιός Του, ο Αγαπητός, εν ω ευδόκησε. «Αυτού ακούετε, αυτού ακούετε». Μην ακούτε κανέναν άλλον.

Οι άλλοι που επαγγέλλονται θρησκείες και θρησκεύματα, η θρησκεία τους και το θρήσκευμά τους και η δοξασία τους, να γνωρίζετε, έχει μόνο κόλαση. Του Ιησού, του Εσταυρωμένου, του Ναζαρηνού, η θρησκεία και η πίστη έχει και Παράδεισο. Και χαρά στον άνθρωπο ο οποίος με απλότητα καρδίας θα θελήσει να δεχτεί αυτή τη διδασκαλία. Ώστε είναι ο Πέτρος μακαριστός για την αλήθεια αυτή. Αυτή είναι η αλήθεια, η Θεότης του Ιησού, που είναι ο ακρογωνιαίος λίθος. Τον εμακάρισε. Αυτό το κλέψαν οι παπικοί και πήρανε τον Πέτρο εκεί, ότι τον εμακάρισε διότι ο Πέτρος είναι ο ακρογωνιαίος λίθος.

Ο ακρογωνιαίος λίθος είναι ο Χριστός. Η ομολογία του Πέτρου, η Θεότης του Ιησού, που έχουν κάνει λάθος οι Δυτικοί, οι οποίοι μονοπωλούν και λένε ότι αυτοί έχουν την αλήθεια, πόσον η αλήθεια είναι στη Θεότητα του Ιησού. Εμακαρίσθη ο Πέτρος διότι εχρησιμοποιήθη εκ μέρους του Θεού Πατρός για να δογματιστεί το πρόσωπο του Ιησού. Και του άλλαξε και το όνομα. Από τώρα και κάτω δεν θα λέγεσαι Σίμων, θα λέγεσαι Πέτρος, διότι Σίμων ερμηνεύεται άστατος. Θα γίνεις στερεός από εδώ και κάτω. Και το έδειξε ότι ήταν άστατος πριν πάρει το Πνεύμα το Άγιο, ακόμη της Πεντηκοστής. Έφτασε στη στήλη ανάδου με όρκο, τρεις φορές αρνήθη αυτόν τον Ιησούν. Ο Πέτρος ήταν ο ναι μεν ηλικιωμένος άνθρωπος, αλλά με παιδιάτικη ψυχή. Ήταν ο άνθρωπος που

έσπευδε πάντοτε. Γι' αυτό και ο Χριστός μας, σε αυτή την άρνησή του, την τριπλή, βρήκε δικαιολογία στην παιδική του ψυχή και την αγάπη του προς τον Χριστό. Διότι ναι μεν ο Ιούδας συνημάρτησε και ίσως συνημάρτησε λιγότερο φαινομενικώς από τον Πέτρο. Εν τούτοις όμως η πρόθεση του Πέτρου, που έφτασε στο σημείο της αρνήσεως, ήταν να δώσει και το αίμα του ακόμη. «Εγώ δεν ξέρω τι θα κάνουν οι άλλοι. Θα θυσιαστώ, θα πεθάνω στην ψυχή απόψε το βράδυ». Αδιαφόρως αν δεν είχε τη δύναμη, και αυτό δεν το πρόσθεσε, να πει: «Κύριε, με τη δύναμή Σου θα έρθω μαζί Σου απόψε το βράδυ και στον θάνατον, εάν χρειαστεί». Εκεί λοιπόν μέσα βρήκε ο Χριστός και επάτησε και τον βοήθησε και επέστρεψε. Όμως

τον εμακάρισε και του είπε ότι: «Μακάριος, Σίμων Βαρ Ιωνά. Δεν θα λέγεσαι πλέον μεταμετανομαστής και θα λέγεσαι» που ερμηνεύεται Πέτρος, θα είσαι στερεός από εδώ και πέρα. Και γνωρίζουμε τη δύναμή του μετά, το κήρυγμά του και μέχρι που έφτασε να δεχθεί και μαρτύριο ακόμη και να μην αρνηθεί πλέον τον Ιησού. Τον μετονόμασε. Από αυτήν την αιτία μετονομάζονται οι άνθρωποι της Εκκλησίας, των Μονών κλπ. Ο Κώστας μπαίνει Καλλίνικος, ο Γιάννης μπαίνει Ιωακείμ. Κρατώντας το αρχικό γράμμα του ονόματος, βάζουν άλλα άγια ονόματα που υπονοούν νίκες, που υπονοούν επιτυχίες. Ταυτόχρονα δε, δεν ξέρω αν προσέξατε, για όλα αυτά του λέγει: «Πλέον πάρε και τα κλειδιά της Βασιλείας των Ουρανών, και όσα αν λύσεις επί της γης λελυμένα, και όσα»

δεδεμένα. Πάρ' τα τα κλειδιά αυτά. Πού είναι τα κλειδιά αυτά άραγε και τι είναι τα κλειδιά, ξέρετε; Λύνω και δένω. Αυτό έχει σχέση με τον ιερέα, τον πνευματικό, που όταν ο άνθρωπος μετανοήσει και παραδεχτεί τας αμαρτίας του, έχει την εξουσία ο ιερεύς να του λύσει τις αμαρτίες αυτές και, αν μείνει αμετανόητος, να του τις αφήσει δεδεμένες. Αυτά τα κλειδιά της μετανοίας του ανθρώπου υπάρχουν στον κόσμο. Δεν τα πήρε μαζί του ο Χριστός. Τα άφησε στους Αποστόλους Του, τα άφησε μερικώς και ομαδικώς. Όταν ο Χριστός μας εφανερώθη την ημέραν την ιδίαν της Αναστάσεως, την πέμπτη εμφάνισή Του που έκαμε την ιδίαν ημέρα το βράδυ, και κεκλεισμένων των θυρών έστη στο μέσον, ελλείποντος του Θωμά,

τα σάλα που του σήπερ, του σήπερ «Λάβετε Πνεύμα Άγιον. Καθώς απέσταλκέ με ο Πατήρ, καγώ πέμπω υμάς». Και τους ενεφύσησε, φέρουσα δηλαδή χάριν Πνεύματος Αγίου πριν της Πεντηκοστής. Έφερε το ειδικόν αυτό χάρισμα, το ειδικόν αυτό μυστήριο της μετανοίας και της εξομολογήσεως. «Κι όσα λύσετε, λελυμένα, κι όσα δέσετε, δεδεμένα». Δεν μας έφερες τίποτα από τον Άδη; Σας έφερα το μυστήριο των μυστηρίων, ώστε οσάκις αν πέσετε να σηκωθείτε, οσάκις αν πέσετε να εγερθείτε. «Το πίπτειν ανθρώπινον, το εμμένειν σατανικόν». Υπάρχουν άνθρωποι που έπεσαν. Δεν κατηγορούνται γιατί έπεσαν. Είτε τους ώθησαν, είτε δεν πρόσεξαν, είτε δεν γνώριζαν, είτε δεν ωφέλησαν άχρι καιρού. Έπεσαν. Δεν κατηγορούνται. Κατηγορούνται γιατί μένουν κάτω.

Βλασφημούν τον Χριστό ότι είναι αδύνατος ή ότι είναι κακός και δεν μπορεί να συγχωρήσει τις αμαρτίες των. Αυτό είναι το λάθος και εκεί είναι η αμαρτία. Αν, αγαπητοί μου, υπάρχει αυτή η ξηρασία σήμερον εις τον κόσμο, η πνευματική ξηρασία, διότι οι άνθρωποι έχουν φλομώσει από υλικά αγαθά, όμως είναι κενοί μέσα τους και είναι έτοιμοι να πετάξουν τα μυαλά τους. Δεν τους ανήκει η ζωή αυτή και δεν τη θέλουνε τη ζωή αυτή. Νιώθουνε κενά. Γέμισε ο κόσμος τρελοκομεία, γέμισε ο κόσμος ψυχιατρεία και στα σπίτια και στους δρόμους και τα πάντα. Δαιμονισμένη η ανθρωπότης, ξερή η ανθρωπότης. Χρήματα πολλά, αυτοκίνητα πολλά, μέσα πολλά, χαρά ου, μελαγχολία, θλίψη, ξηρασία, υγρή, φασαρία, ζήτηση, φόνοι, πράγμα στον κόσμο κλπ.

Υπάρχει χαρά; Αναζητεί στα υλικά αγαθά να ικανοποιήσει το πνευματικό μέρος ο άνθρωπος. Αυτό είναι το λάθος του. Δεν κάνει χρήση. Έχει βάλει μπροστά του ένα παραβάν που λέγεται αμαρτία και δυσκολεύει τον Θεό τη λίμνη αυτή να τον αρδεύσει, να τον αρδεύσει. Το καταλαβαίνετε αυτό; Να τον ποτίσει, όπως επιγραμματικά ερμηνεύει ο γέροντας από μέσα. Γι' αυτό αυτή η θλίψη σήμερα εις τον κόσμο, παρότι τα αγαθά που υπάρχουν πρέπει να τον τρελάνουν τον άνθρωπο. Και τα έφτιαξε για τον άνθρωπο. Αν πάτε στο φυτικό βασίλειο, να δείτε τι έχει φτιάξει γι' αυτόν τον άνθρωπο. Αν πάτε στο βασίλειο των ιχθύων, τι έχει φτιάξει γι' αυτόν τον άνθρωπο. Αν πάτε στο βασίλειο των ζώων, σαν μια κρεαταγορά, τι έχει

φτιάξει γι' αυτόν τον άνθρωπο, τι δεν του έχει αυτού του ανθρώπου; Και ο άνθρωπος δεν έχει χαρά. Είναι θλιμμένος, στενοχωρημένος. Στο σπίτι δεν υπάρχει χαρά σήμερα. Λείπει το παιδί, λείπει το Α, λείπει το Β, λείπει η χαρά. Γιατί; Διότι έχει διακόψει ο άνθρωπος την άρδευσή του από τον Θεό. Έρχεται στην εκκλησία και παίρνει το αντίδωρο, δεν παίρνει το δώρο. Δεν κοινωνεί από την πηγή της ζωής και μάλιστα το τρώει την άλλη μέρα, γιατί ήδη έχει πάρει το πρωινό του. Κατά συνέπεια μένει μακριά από την Εκκλησία, δεν αρδεύεται από την Εκκλησία. Και ποιος φταίει; Αυτός ο ίδιος ο άνθρωπος, ο οποίος δεν τακτοποιεί το αυλάκι των αγωγών αυτών, δεν τον διατηρεί καθαρόν και εν επαφή με τον Θεό. Λέγεται επάνω σε αυτό που σας λέγω:

Κάποτε μια συντροφιά ορειβατών έφτασε σε ένα μέρος το οποίο εθεωρείτο εκεί ψηλά ότι είναι πραγματικά όαση. Είχε ένα νερό, έναν ωραίο κήπο κλπ. Και όταν έφτασε εκεί και έτρεξε να πιει νερό, στο δροσερό εκείνο νερό, τα βρήκε όλα ξηρά και τη βρύση να μην βγάζει νερό. Και θέτει ερώτημα: «Τι έγινε το νερό; Χάθηκε το νερό;» «Περιμένετε», λέει κάποιος άλλος, «θα πάω πιο ψηλά να δω», γιατί πιο ψηλά υπήρχε μια πολύ μεγάλη λίμνη, από την οποία διοχετευόταν το νερό και ήρχετο εκεί, έπιναν οι άνθρωποι που έφταναν μέχρι εκεί και αρδευόταν και ένας ωραίος τόπος που υπήρχε εκεί, που τώρα ήταν ξερός. Πηγαίνει επάνω και βλέπει νερό επάνω άφθονο, γάργαρο, όμως δεν διοχετεύεται κάτω. Γιατί δεν διοχετεύεται κάτω;

Διότι στην τρύπα εκεί είχαν πάει φύλλα από τα δέντρα, ξύλα και άλλα, και είχαν φράξει την οπήν και δεν πήγαινε νερό προς τα κάτω. Εκεί υπήρχε θάλασσα, λίμνη, ωκεανός, και κάτω είχαν ξηραθεί τα πάντα, διότι είχαν μπει αυτά έμπροσθεν. Αυτές είναι οι αμαρτίες του ανθρώπου, που μπαίνουν και φράζουν την οπήν από την οποία αρδεύεται ο άνθρωπος από τον ειρηνικό ωκεανό. Δεν φταίει ο Θεός. Φταίει ο ίδιος ο άνθρωπος, ο οποίος με την προσπάθειά του να γίνει υπεράνθρωπος έγινε υπάνθρωπος. Έχασε τον προορισμό του ο άνθρωπος. Πολλές φορές ακούμε ορισμένες μητέρες να λένε προς τα παιδιά: «Κτήνος, φεύγα από εδώ». Μη βρίζεις το κτήνος. Το κτήνος ουδέποτε έφυγε από τον προορισμό του. Μένει εκεί που το έβαλε ο Θεός.

Ο άνθρωπος φεύγει, ο λογικός φεύγει από τον προορισμό του και κάνει πράγματα ακατανόμαστα στη ζωή αυτή και έτσι διακόπτει την επικοινωνία από τον Θεό. Τι κι αν έξω υπάρχει ρεύμα σε όλη τη γειτονιά και την επικράτεια και εμείς έχουμε χαλασμένο τον διακόπτη μας ή καμένη την ασφάλεια, που αξίζει μια δεκάρα, και είμαστε στα σκοτάδια; Στο ψυγείο μας βρώμισαν τα πράγματα. Δεν μπορούμε να ανεβούμε, δεν μπορούμε να θερμάνουμε. Τι; Ποιος φταίει; Φταίει ο άνθρωπος που δεν κοιτάζει να δημιουργήσει επικοινωνία. Όταν ο άνθρωπος αμαρτάνει, καίει την ασφάλεια με τον Θεό και σταματούν τα πάντα. Διακόπτει ο Θεός. Η δικαιοσύνη του Θεού διαμαρτύρεται, ζητάει ικανοποίηση. Και η ικανοποίηση τι είναι; Να πληρώσει ο άνθρωπος. Δεν έχει να πληρώσει ο άνθρωπος. Να παραδεχτεί ότι οφείλει ο άνθρωπος και τα πράγματα τακτοποιούνται.

Ο μανάβης θα ειδοποιήσει: «Πες τον πατέρα να περάσει να πληρώσει. Σταματώ, δεν δίδω». Το ίδιο θα κάνει ο ψαράς, το ίδιο θα κάνει ο μπακάλης, το ίδιο θα κάνει ο φούρναρης, το ίδιο θα κάνει. «Πες τον μπαμπά να περάσει να πληρώσει τον λογαριασμό». Και ο Χριστός τι λέει; «Έλα να λογαριαστούμε, να στα χαρίσω. Όχι να μου πληρώσεις, να στα χαρίσω. Κι αν ξαναχρεώσεις, εγώ ξανά να στα χαρίσω». Αλλά ο άνθρωπος δεν θέλει. Δεν τον θέλει τον Χριστό ο άνθρωπος σήμερα, διότι του ελέγχει τον παράνομο βίο του, του ελέγχει τον μπεζαχτά του, του ελέγχει το κρεβάτι του το παράνομο, του ελέγχει τη χύτρα του, του ελέγχει, του ελέγχει τη μόδα του, τον κόσμο του, και αυτός δεν θέλει τον Χριστό ο άνθρωπος σήμερα και το Ευαγγέλιό του. Και ο Χριστός, ευγενής ων, αβαρής ων, κάνει το μικρότερο και φεύγει. «Δεν με θέλετε; Χαίρετε. Αν ποτέ με χρειαστείτε, ελάτε». Και εμείς προτιμούμε να πετάξουμε τα μυαλά μας, με τον Χριστό να μη συμβιβαστούμε.

Όλα πιστεύουμε, στον Χριστό δεν πιστεύουμε. Ποιος Θεός εμπροκειμένως; Στα πέρατα της οικουμένης έφτασε το κήρυγμα. Εξήλθε ο φθόγγος αυτού στα πέρατα της οικουμένης. Γνωρίζουν οι άνθρωποι τι γίνεται στη σελήνη σήμερα και δεν γνωρίζουν τι γίνεται μέσα στην καρδιά τους. Εδώ είναι, εδώ, εδώ. Το όζον που ζαλίζει την κεφαλή και ο άνθρωπος κάνει τρελά πράγματα. Ο άνθρωπος αυτοκτονεί εκ προοιμίου πνευματικώς και έπειτα και σωματικώς. Ο άνθρωπος που προσεληνώθη δεν προσηυχήθη. Ο άνθρωπος που γνώρισε τόσα δεν ξέρει να πει το Πάτερ ημών απ' έξω, δεν ξέρει να πει ένα «Άγιος ο Θεός». Γιατί είναι τόσο δύσκολα αυτά; Δεν τα θέλει. Και δεν τα θέλει ο σατανάς, με τον οποίον συνετάχθη, τον οποίον απετάχθη εν τω βαπτίσματί του από το στόμα του: «Αποτάσσομαι τω σατανά».

«Συντάσσομαί σοι, Χριστέ». Τώρα αποτάσσεται τον Χριστό και συντάσσεται με τον διάβολο ο άνθρωπος. Ο Θεός και πάλι, όπως είπα, ευγενής και αβαρής, πάλι κάνει στην άκρη και λέει στους ανθρώπους: «Όπως νομίζετε. Αν ποτέ με χρειαστείτε, εγώ θα είμαι εδώ». Κρατώμεν λοιπόν την ευκαιρία αυτή, λόγω του χώρου, λόγω της εορτής, λόγω αυτών τα οποία λαμβάνουν χώρα και τώρα στο μέρος αυτό, να υπενθυμίσω και σε εμάς. Δεν ξέρω πώς φτάσαμε εδώ. Άλλοι έφτασαν από ανάγκη, άλλοι έφτασαν από ευχαριστία, άλλοι έφτασαν από περιέργεια, άλλοι έφτασαν, μα κι αυτοί δεν ξέρουν πώς έφτασαν. Όμως δεν είναι τίποτα τυχαίο. Τα πάντα είναι πίσω από το ακοίμητο μάτι της προνοίας του Θεού.

Τον Παύλο τον συνέλαβε με ειδικό τρόπο, γιατί ήταν μεγάλο θηρίο και χρειαζόταν ειδικός τρόπος για να συλληφθεί. Τον Ευνούχο της Κανδάκης τον συνέλαβε με άλλον τρόπο, στέλνοντας ειδικόν άνθρωπο στην έρημο της Γάζας να του ερμηνεύσει τον Ισαΐα και να τον σώσει και να τον βαπτίσει. Τον Κορνήλιο τον εκάλεσε με ειδικόν τρόπο. Όσοι άνθρωποι είναι, τόσοι τρόποι χρησιμοποιούνται από τον Χριστό για να Τον γνωρίσουνε. Ο άνθρωπος θα Του δίνει μεγάλη τιμή να γνωριστεί με τον Χριστό στον κόσμο αυτόν. Εκεί που θα φύγει σε έναν ανύποπτο χρόνο θα γνωριστεί. Αλλά, αν δεν γνωριστεί από εδώ, καλύτερα να μην Τον συναντήσει εκεί τον Χριστό, γιατί θα Τον συναντήσει ως δικαιοσύνην εκεί τον Χριστό. Απορώ πολλές φορές.

Μου έδωσε κάποιος, όταν διάβαζα κάτι, την απάντηση. Απορώ πολλές φορές και λέγω πώς ο άνθρωπος, ο τόσον λογικός, ο τόσο, ξέρω εγώ, ευλογημένος από τον Θεό να κάνει πολλές στροφές στα μυαλά του, δεν το πιάνει αυτό το συμφέρον του, δεν το πιάνει, δεν Τον θέλει. Μία δεσποινίς φοιτήτρια μού είπε ότι «μου στερεί», λέει, «ορισμένα πράγματα το Ευαγγέλιο. Γι' αυτό δεν θέλω και το Ευαγγέλιο κι Αυτόν που το έγραψε το Ευαγγέλιο». «Νόμιμα», λέγω, «πράγματα, παιδί μου, σου στερεί ή παράνομα;» «Δεν ξέρω», μου λέει. «Μα θέλω να είσαι ειλικρινής. Είσαι μορφωμένη κόρη κι αύριο φιλοδοξείς να σε ακούσουν. Δεν μπορείς να λες κουταμάρες. Σε ρωτώ:

Νόμιμα πράγματα σου απαγορεύει ή παράνομα; Δεν σου επιτρέπει έναν άνθρωπο να τον πάρεις ως άντρα σου και να σε ευλογήσει; Είναι ανάγκη να πάρεις τον πατέρα των παιδιών του άλλου; Δεν σε φτάνει ένας άντρας, πρέπει να πάρεις σαράντα; Του Αδάμ τού έφτιαξε μια γυναίκα». Έγινε πολλή συζήτηση. «Σου στερεί τις χαρές; Ο Χριστός σου στερεί τις χαρές; Άκουσες κανένα χριστιανό να αυτοκτονήσει; Είδες κανένα χριστιανό πραγματικό να είναι σε νευρολογική κλινική; Είδες κανένα χριστιανό να μην έχει ύπνο; Είδες πουθενά; Πώς θα λες αυτά τα πράγματα;» Είχε να πει πολλά πράγματα και άρχισε να λέει. Λέγω: «Ένα θα σου πω», γιατί μου είπε σε μια στιγμή: «Σας λυπούμαι, διότι είστε δυστυχισμένοι εσείς οι χριστιανοί». Λέγω: «Δεν έζησες μια ζωή και, κατά συνέπεια, δεν μπορείς να έχεις γνώμη.

Πώς μπορείς να λες αυτά τα πράγματα; Διότι μια μικρούλα», λέγω, «είπε στον παππού, που άκουγε τη συζήτηση των παιδιών στο τραπέζι. Τα μεγάλα παιδιά με τις γυναίκες μιλούσαν για ζωή πέραν του τάφου, προσευχές, ξέρω εγώ, και λοιπά, και πετάχθηκε ο παππούς και είπε: “Δεν υπάρχει τίποτα, ρε. Κάντε τη ζωή σας, μην ακούτε αυτά, των παπάδων δουλειές”. Και η μικρή, η οποία άκουγε, το εγγονάκι, είπε στον παππού: “Παππού, πέθανες καμιά φορά;” Κόκαλο ο παππούς. Δηλαδή, είχες πεθάνει καμιά φορά και πήγες από εκεί και είδες ότι δεν είναι τίποτα;

Αυτός ήταν ο λόγος. “Πέθανες”, σου λέει, “καμιά φορά, παππού;” Σαν να του λέει: “Πώς τα λες αυτά τα πράγματα, παππού; Δεν είναι τίποτα, ε; Κι αν είναι; Πες μου”. Και ρωτώ και εκείνη και εμάς και όλο τον κόσμο, οι οποίοι απεχθάνονται και αποφεύγουν τον χριστιανισμό, ότι τους στερεί πράγματα. Δεν τους στερεί τίποτα. Δεν υπάρχει πιο ευτυχισμένος άνθρωπος από τον χριστιανό, πιο ήρεμος, πιο νορμάλ άνθρωπος δεν υπάρχει από τον χριστιανό. Τα έχει λυμένα όλα τα θέματα, εν αντιθέσει με τους άλλους που υποφέρουν ένα άγχος και τραβιώνται σαν λάστιχα από το πρωί μέχρι το βράδυ. Και θέτω το ερώτημα στον εαυτό μου και θέτω και σε εσάς και λέω: «Τι χάνει ο χριστιανός που το κερδίζει ο άπιστος; Πείτε μου, τι θα χάσω εγώ που πιστεύω, αν δεν υπάρχει τίποτα πέραν του τάφου; Και αν υπάρχει, εσύ τι εκέρδισες; Δεν υπάρχει τίποτα, έτσι; Εσύ, τι έχασα εγώ; Και πες μου εσύ τι εκέρδισες, που δημιούργησες δάκρυα στον κόσμο,

επέρασες ως ολετήρας από τον κόσμο; Καταστροφή. Γιατί αυτό είναι. Σήμερα ανοίγει η πόρτα και βγαίνουν άνθρωποι που άλλοι θα πούνε, όχι εκείνο που είπε η γυναικούλα για τον Χριστό, “Μακαρία η κοιλία η βαστάσασά σε και μαστοί οὓς ἐθήλασας”, αλλά θα πει: “Ανάθεμα τη μάνα που σε είχε”. Αυτό θα πει, διότι ανοίγουν σήμερα οι πόρτες μας και βγαίνουν θηρία έξω. Για σκεφτείτε το, αγαπητοί μου, και κοιτάξετε και το έλεος παράλληλα που κάνει ο Χριστός εδώ, μπροστά στην Παναγία εδώ τη Μυροβλήτισσα. Και ας αλλάξουμε ζωή. Ας βάλουμε στη ζωή μας και τη μετάνοια και την εξομολόγηση. Ας βγάλουμε τα φύλλα, τα ξύλα, τα περιττά μπροστά από τον ειρηνικό και απύθμενο Χριστό, να δροσιστούν οι ψυχές μας. Και θα αλλάξει η ζωή μας από εδώ.

Θα είναι έτοιμος για εκεί, για εκείνη τη ζωή, η οποία ούτε έχει τέλος, την οποίαν εύχομαι εις αλλήλους και εις πάντας. Αμήν.