To the Women; At Your Word

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

God granted that we should see one another again here, and indeed that I should be here among you. God is pleased when He sees people united, although Satan is always trying to keep people from coming together. These organized efforts by women began when our Christ came into the world. The first to accept the care and service of women was Christ, together with His company of disciples. And from there, these efforts developed.

All the souls who had received blessings from our Christ—Mary Magdalene, Joanna the wife of Chuza, and others—felt an obligation to contribute whatever they could to the ministry of Christ, of Jesus. This is why the Apostle and Evangelist Luke tells us that the ministry of Jesus was supported by the offerings of the women whom Christ had benefited. For you see, these people—and I am not even including the wider circle, only the Twelve and the Lord—were thirteen men.

They needed to wash, to eat, and to travel from place to place; all this required money and helping hands. These women attended to the needs of that ministry. And although Christ could have met the needs of the brotherhood miraculously, as we were saying, He nevertheless accepted the care offered by other people. This is what is so moving, and this is what teaches us. So, to complete the thought: the first to receive organized assistance was Christ, together with that first organized company of disciples.

It was this organized group of women that served the needs of Christ. When one person joins hands with another, both serving and being served, each receives the other’s help. For even if someone cannot offer material support, he can certainly offer spiritual support. I believe that everyone feels the need and the duty to pray for another person’s pain, tribulation, adversity, or need of any kind. When you learn that someone is being tormented by some event, include him in your prayer. We often say, “Remember me in your prayers,” and we are not humbled or ashamed to ask for another person’s help.

The other person is benefited, and we are benefited as well. It is a great spiritual benefit. This is why Satan always interferes with such efforts, trying to prevent people from uniting. Look at our hand: one finger is thick and short, another is taller and thinner, and each of the others is a different size. But look what they make when they all come together: a single bud. The world is like this too, but not everyone can understand it. That is why, even within religious activities, where the love of Christ ought to reign and only doves and angels ought to be moving about, demons also move about, weeds spring up, and a thousand other things appear.

That opposition proves that the effort is on the right path. It is something the devil does not want, and what the devil does not want, Christ wants. We can see what Christ wants from the warfare Satan wages against it. By looking at the opposition, you can judge whether what you are doing is right or not. Satan knows what benefits a person and what harms him. That is precisely why he fights whatever is beneficial in every possible way. And many times, although there is nothing for you to divide among yourselves and nothing personal to gain, situations arise between you without your even realizing it. Of course, you put things right afterward. I am speaking to you from my own personal experience.

In our effort to do something good, something that brings joy to Heaven, we sometimes end up embittered against one another. My prayer for you is that, by the grace of God, you will rise above such things. We cannot do it by ourselves, because we have egoism within us. It is embedded in our very skin and does not come out easily—no, not easily at all. Saint Gregory the Theologian says that a person wears fifteen coats and removes them one by one. He may remove the coat of falsehood, the coat of jealousy, the coat of self-interest, the coat of fornication, the coat of blasphemy, and so on. But the last one to come off, he says, and it comes off together with the skin, is the human ego. And you know, sometimes...

A bandage sticks to a wound. What must happen for that bandage to be removed? It is exactly the same with the human ego: it comes off only by tearing away the skin. Sadly, we shall carry much of it with us. We shall not manage to detach this final coat from ourselves. And it is this that makes it difficult for Christ to bestow His mercy. A person may readily give almost anything, provided he does not have to humble himself, surrender his own will, or let go of his ego. I do not know whether you remember reading in the Old Testament about a Syrian general who had leprosy, Naaman the Syrian. He preferred to remain on his chariot as a leper rather than climb down and humble himself. He preferred leprosy on his chariot to humbling himself and coming down.

That is how it is. But as soon as he came down, listened to the elder Elisha, and immersed himself in the Jordan, the leprosy departed and his flesh became like the flesh of a little child. Leprosy, as you know, is a terrible human disease. It eats away at the body and causes great damage. Sin and egoism do the same thing to the human soul. Unless a person humbles himself, he remains afflicted by the leprosy of his soul, because leprosy is a type—a foreshadowing—of sin. Remember also what we read in the Old Testament. When God told Moses to go and help deliver the people from Pharaoh’s hands, Moses thought that he himself, through his own ability, would be the one to lead them out.

Indeed, Moses did not want to go, because he was slow of speech; that is, he could not speak well. Then God told him to put his hand inside his cloak. When he did so, God said, “Take it out.” Moses drew it out and was terrified: his hand was white with leprosy. “Put it back,” God told him, and he put it back. “Now take it out again.” He did so. “Do you see?” God said to him. “You are a leper; you are a sinner. I shall accomplish the work. I simply want to use you as My instrument.” But does a person believe that he is a sinner? Satan always makes him think that he is better than the other person. He sees the other person’s faults but not his own. In himself he sees only his virtues, never his faults; yet he sees the other person’s faults from above, even faults that no one else can see.

What does it matter if the other person cannot see my faults? If I can look down upon my own faults and see them clearly, then how beautifully we can work together! This is therefore a delicate matter. The effort you are making is, I want to believe, pleasing to God; God rejoices in it despite all its shortcomings. And the more God rejoices in it, the more Satan envies it and seeks to break it apart and scatter it. He works through trivial matters, discussions, and minor misunderstandings. Since Christ blessed the first such organized effort, how could He not also support this intention of yours, that you should gather together in unity? This is something you must preserve, with the prayer...

That it may spread and grow, because Christianity must cover the whole earth, insofar as this is possible and other people are willing to receive it. It is like a stone thrown into a calm lake. What happens? Circles begin to form, and the circles grow larger and larger until they reach every shore of the lake. Christianity is like that. Another person’s response may depend on the way we live, and so we must be very careful about what we do. People today do not listen to what we tell them. They watch what we do. They expect us to put into action what we proclaim and profess. People today want deeds.

The matter has moved beyond the ear. People have stopped listening; they want to see. Whatever you teach, they want to see it in you. And they expect you always to be forbearing. Everyone wants to be forgiven by others, yet we ourselves have not learned to forgive very much. We demand that others be perfect at every moment, although we are not perfect. We ought to ask ourselves: How does Christ put up with us? Should we not also put up with the other person? Christ’s blessing is found in this forbearance, in bearing with one another. For if Christ did not bear with us, but demanded an account from each of us at every moment, we would be lost. If, that is, the saying of David were applied...

“If You, O Lord, should mark iniquities, O Lord, who could stand?” Who could stand before You if You chose to demand a detailed account from each of us? I may fall into one sin, while you fall into another. What does it matter if you do not fall where I fall, or if I do not fall where you fall? I too fall in some other way. And if Christ were to seize me and demand an account from me with the same strictness with which I demand an account from someone else, how could any of us stand? Who is pure and has no account to settle with God? This is how we must think, always making ourselves available to serve others. There are many needs in the world, in families, and in individual lives, both spiritual and material. And when such assistance is organized, it receives a special blessing from Christ, as I have told you. Human suffering is always...

What I call human hardship. In simple language, these are great and heavy burdens that one person cannot easily carry. Many people face such difficulties and bear such burdens in their lives, and we are called to help them. Yet none of us can carry another person’s burden alone. When the effort is well organized, many hands and many feet are offered, and the burden is lifted. There is a beautiful image of this in the Gospel. Once, a paralytic who could not move was carried by eight feet...

And by eight hands. Four men joined their hands, their feet, and their purses. They lifted that paralytic and carried him to the house where Christ was. They paid what was needed, even opened the roof above, and lowered him down. And Christ made him well. Seeing, the Gospel says, “their faith,” He healed the man and said to him, “Child, your sins are forgiven you.” What do we see here? We see human compassion united, supporting human suffering and carrying it to Christ; and then the miracle takes place. This is how it should be in every aspect of life.

We live here in this world. The fruit of your love has reached not only my ears but even my hands, I dare say. Some time ago, and again recently, you sent money, which was forwarded to meet the needs of the Holy Church of Saint John the Honorable Forerunner in Oreini. Such offerings remain forever and are always commemorated. As long as priests exist throughout the Orthodox world and come out with the Holy Gifts, saying, “For the founders of this holy church and of all the Churches of God,” those included in that commemoration are not merely the craftsmen and builders, as we call them in our everyday language, but those who offered their money so that these works could be completed.

Joy awaits those who make investments of this kind. People invest their money prudently and commercially so that they will not lose it. They put it into real estate, valuables, gold, and other things. But the finest investments are those connected with Christ, with the Most Holy Theotokos, and with the saints. The saints consider themselves deeply indebted and always stand beside those who have cared for their houses of worship. You see, our Church has a special prayer that says, “Remember those who love the beauty of Your house.” Such people are always commemorated. Of course, the first house is the soul. Very well, then!

This house made by human hands must be a house of God. But it is not right for someone to build a church for Saint Nektarios of Aegina or Saint John, so that the saint may always stand beside his household, while failing to build his own inner house. He must also prepare a house of his own—his soul—so that Christ may dwell within it. The saint will dwell in that church, but if Christ does not also dwell in my own house, in my soul, then I have failed. For Christ desires not only that the saints be honored, but also that human beings be saved. I say this because many people, not understanding these things correctly, stop at their charitable works. God does not reject such works, but He wants the work to begin within and move outward.

First comes salvation, and then charitable work. Many people give a great deal, yet they do not give up their sins. Some give, but what they give comes from theft or injustice. It does not come from their own sweat, from honest and righteous labor. God does not want such offerings. Therefore, no one should deceive himself by saying that he exerted more effort, made a greater sacrifice, or offered more money to some worthy cause, as though that were everything. No. A widow may give only two small coins, yet Christ said that she had put in more than everyone else. For our Christ does not look at how much a person gives; He looks at how he gives it.

What a person gives, where it came from, and with what heart he gives it—this is what concerns Christ. That is why the Gospel tells us that Christ was once in the temple, sitting opposite the treasury and watching how the people put in their copper coins. He watched how they gave, not how much they gave. Many passed by, saw Him there, and even threw in their coins noisily, so everyone would notice how much they had given. Christ said nothing about them. But He did speak when a poor elderly widow came, untied her little purse, and put in her two small coins. Then He said, “This woman has put in more than all the others.” She gave her entire livelihood. In other words, together with those two small coins, she gave her heart. She had no wealth to give. Christ values how you give, not how much you give.

Never try to judge such things yourselves. Christ is the One who assigns the value; we do not know. We see appearances, but we do not see the heart. We see outwardly, but not inwardly. Christ, however, sees in the opposite way: He does not look at the outside, but within, at each person’s motives—whether they give out of pride, whether they give so that others will notice how much they have offered, or even so that they may admire themselves and feel flattered. Christ does not bless such things. Therefore, we must keep in mind the threefold pattern of Satan’s snares. First, Satan tries to prevent a person from doing good. If that person escapes him and does it anyway, then...

he plants pride within him and says, “You are somebody special; no one else is like you.” And so the person loses the benefit that way. Satan pursues a person and will not leave him alone. We must do good as a duty: “I am obliged to do this. I do not want you to thank me. I am obliged to do for you what I myself would want another person to do for me, whenever I am able.” And we should do it without expecting praise, applause, recognition, or anything at all. Yet, unfortunately, from the little experience I have in these matters, weaknesses always arise. I would remind you to rise above them, pass them by, and pay no attention to them. And here is one final point, like a prescription:

Do not let Satan discourage you into saying, “I would be better off sitting at home and saying my prayers by myself for years. Why should I get involved in all this?” That would be a victory for Satan. From the moment you decide to do something good, you are like an orange tree bearing oranges. When it bears fruit, children passing by will throw stones at it. If it bears no oranges, will anyone stone it? When you do something, people will throw stones at you. It is better, then, to do something and be stoned than to do nothing. I tell you, when people are isolated and alone, the wolf devours them one by one. When many are together, the wolf cannot devour them. This is what Satan wants: divide and rule. That is Satan’s device.

So, go forward with Saint God’s blessing. And especially here, when you enter this little chapel—is it dedicated to Saint Nektarios of Aegina? To Saint Paraskevi. Is there not also a chapel of Saint Nektarios of Aegina here? There is? Ah, it is Saint Paraskevi’s. I was going by what I had understood. May Saint Paraskevi, the holy Virgin-Martyr, help you. She bears three titles: venerable, fair virgin, and martyr. What a great thing! As she holds the cross—you may have noticed this in Byzantine iconography—she holds a cross in one hand and raises the other against the demonic assault, saying, “No, Satan, I do not consent...”

“to the condition you would impose on me. I choose the Cross. No.” Then a person will overcome. You here must be especially watchful, because through His all-wise providence and His love, God preserves you in an almost miraculous way. By ordinary human reasoning, nothing of this should exist here. Among the four hundred million people here in America and Canada, wherever you may be, you Greeks are said to be only about one in two hundred—keep that in mind. And yet Hellenism is still taken seriously even by those of other faiths. Does it not strike you that you are worshipping in churches once owned by others and then purchased by you? Does that not amaze you?

Consider all the influences that surround and bombard you. Day and night they subject you to a kind of brainwashing. Yet, despite all their money, their churches are closing and emptying every day, and they sell them. The Orthodox buy them and transform them with Byzantine iconography and carved wooden iconostases. Then you say, “We are on the Holy Mountain.” Does this not make an impression on you?

This is the power at work. Although we Greeks may be only four or five people, each wanting to be captain and do things his own way, we ought to be united as the Jews, the Italians, and others are united. God, who providentially arranged for you to be here, did not do so merely so that you could wear better clothes and eat better bread.

Such things may not have been available to us in our homeland. But there is also a spiritual reason for your being here.

Here. And it depends on us whether others will take notice. These nurseries of Christianity must be established here, because tomorrow all these peoples will be thrown into upheaval; there will be wars, disasters, and other trials. Hellenism will have a role to play. Can you purchase the worth of a Christian with gold sovereigns? Do you remember what Paul said to that man who had paid a great price to become a Roman citizen? You are an Orthodox Christian, and that has a very great price in Heaven. Blood was shed for it; millions of saints and martyrs pray for it; the Most Holy Theotokos (All-Holy) prays; and many people are expecting something from us. Therefore, preserve this unity of yours with humility, and always place the Most Holy Theotokos before you.

Hide beneath her protection like little chicks beneath a mother hen, and be certain that you will work wonders. At the outset, you cannot estimate the full extent of this work. You simply cannot measure it in advance. You must begin to perceive it, to feel it, or at least to taste it beforehand, like a cat catching the scent of fish. You gain a foretaste of it through the adversities that arise before you. What you are doing is a thorn in the eye of certain people. Yet what are you actually doing? You simply gather together, speak a few words about your own needs first, and contribute what you can. You steal from no one and dishonor no one. What you are doing benefits even those who accuse you.

For the sake of one Christian, millions of people may be spared. For the sake of one Christian—for one Christian not to be destroyed—millions may be saved. The Orthodox Christian is a blessing to humanity. He is salt. He is light. To be an Orthodox Christian is a great thing. Take care, then, to preserve your faith in its true form, so that you are not lost amid the confusion and distortion around you. In any case, after all the times I have taken up your time, I pray that Saint Paraskevi and all the saints whose icons surround this room may bless your effort. And if we do not see one another again here on earth, may God count us worthy to meet again in Heaven.

In obedience to Father George, I shall say a few words. On this day, may God permit me to draw a brief moral lesson from the appointed readings, for this is always the purpose of the texts read by our Church on every Sunday and feast day.

The lesson comes, of course, from the life of Christ, who, as Peter says, left us a path to look upon and follow: “leaving us a path, that we should walk in His footsteps.” If anyone carefully considers how Christ lived and acted in this world, he will be benefited.

And if he walks in the same way, one day he will meet Christ where He has gone as the Forerunner on our behalf. We come, then, to a time when Christ is by the Sea of Tiberias. There is clearly a great crowd, and His voice cannot be heard.

They had no means then of amplifying the voice as we have today. So He devised the following. Standing on the shore, He used a boat—a fishing boat, as we would call it—as His pulpit. He put out a little way into the sea, leaving the crowd on the shore arranged around Him like an amphitheater.

In this way they could see Him and hear Him as well as they were able.

The boat He used belonged to Peter. Peter was not yet a disciple; he was simply a fisherman on the Sea of Tiberias. It seems to have been morning because, as we heard—and as you also heard—they were washing their nets. Evidently, they had finished fishing that morning and were washing and preparing the nets to cast them again in the evening. At that moment Christ came and asked one of them, “Would you lend Me your boat to use for a little while?” Peter, who evidently owned it, offered the boat to Christ for this purpose. Christ got in, and Peter also entered the boat and, of course, handled the rope.

The boat moved out toward its anchor, leaving the crowd on the shore arranged like an amphitheater so they could listen. Peter had no choice but to sit at Christ’s feet and hear, whether he wished to or not, what this Man was saying. When the teaching was finished—I do not know how long it lasted—Christ turned to Peter and said, “Go and cast the nets.” Now Peter was the expert; fishing was his trade. Relying on his reason and professional knowledge, he replied, “Lord, we have labored all night and caught nothing. Nevertheless, at Your word I will let down the net.”

“Ordinarily, I should not do this now. Neither my skill nor my reason tells me to cast the nets in daylight to catch fish. People do not fish during the day. When there is light, the fish do not rise to the surface and are not caught. That is why, as we know, when the moon is bright there are no fish in the market. But at Your word I will let down the net. On the basis of what I have heard, and because it is Your word, I will do it. My reason tells me otherwise.” And what was the result? They caught enough fish to fill two boats. During the night they had not caught so much as a single scale, as we say in everyday speech. But when Christ spoke...

Everything changed, and the fish were commanded, so to speak, to be caught in the nets at that strange hour. Peter signaled to those on shore—there were evidently fishermen’s huts there, and the other fishermen must have been sitting by their boats or washing their own nets in preparation—and he called out, “Come and help us!” because the nets were beginning to tear as they hauled them in. And, as I told you, the result was two boatloads of fish at an extraordinary hour, so that everyone had to marvel and could scarcely believe it. This proves that without Christ you may catch nothing, despite all your expertise, knowledge, skill, and labor. But with Christ, miracles happen in a person’s life. Unfortunately, most people do not make use of Christ. They do not want Him; they do not bring Him into their boat or into their work. Here Peter thinks that he is merely welcoming a man, but this Man is God Himself, and everything changes. Nature is overcome, for where God wills, the order of nature is overcome. No human reasoning could have told those fish to enter Peter’s net. But He who holds heaven and earth in His hands, He who holds all things in His hand and at whose command all things submit and are set in order,

can change the course of individuals, families, and the whole world, if only they are willing to bring Him into their boat. Many people sail without Christ. Woe to the person who does not have Christ at the helm of his life. Many people have the devil at the helm of their lives.

Peter must have heard the jeers from the shore: “Where did you find this deceiver who has you casting your nets at midday?” The world will mock you. Pay no attention to the world. If Peter had worried about what those on shore would say when they saw him casting his nets at midday, he would never have done it. Pay no attention to the world. The world is a great beast, my beloved. Take heed of Christ’s words: “Beware of men.” He did not say, “Beware of wild beasts,” but, “Beware of men.” For many times, when people do not have Christ, they are not merely one beast but many beasts together. The wolf has one trait, the fox another, and the lion another.

And we can be wolves, foxes, pigs, hyenas, and lions all at once. That is why Christ tells us, “Beware of men.” Woe to the person who is ruled by what the world will say. “The whole world lies in the power of the evil one,” says Christ. What the world seeks—the desires of the flesh and the pride of life—is not what benefits the human soul. A person passes through this vale of tears only once, and woe to him if he fails. We say that a person’s opportunity is like a lion with a mane only at the front: if he does not seize it by the mane in time, woe to him afterward, for the rest is smooth and

it slips away from him. Therefore, I say that whoever fails to take care and use his passage through this world for good—whether it lasts a few years or many, for however long it may be, it is nothing beside eternity—has failed, and it would have been better for him not to have been born. If Peter had paid attention to the crowd on shore, to their jeering and the whistles of the fishermen and others when they saw that he had taken aboard a deceiver, as they called Him, someone who had turned his head, they would have shouted: “Don’t you know better? You are an expert! You have more seawater than blood in your veins, and yet you are going to cast your nets at midday?” But Peter said, “At Your word”—not according to my expertise,

my skill, my strength, my will, or my cleverness, but “at Your word.” Here the concise saying of the divine John Chrysostom applies exactly: “Where God wills, the order of nature is overcome.” When God speaks, do not add the question, “How can this happen?” Since God has spoken, how can you ask, “How?” God tells you to have children, and you ask Him, “How will I feed them?” God tells you to live honestly, and you ask, “How can I live honestly?” God tells you not to steal, and you ask, “How will I live if I do not steal?” God has said it. Once God has spoken, there is no place for “how.” Do not demand that God resolve all these questions for you. You will see His deeds; you will see His power and almighty might; you will see His concern for you,

His love, His care, and His hand, even though you cannot see it. Yes, these few words of Peter teach us something profound: “At Your word”—because of Your word, because of what I have heard. Not because of me. As for me, my work began in the evening. The sea battered me all night, and my whole body was soaked.

Nothing. I did not catch so much as a single scale. I caught nothing. Yet now I will do it, even though nothing tells me that I should. I will do it because You say so. Christ never allows anyone who stands firm upon His word to be put to shame. Those who have followed God’s word, God’s manner, and God’s path have not been put to shame. By contrast, all those who relied on their own cleverness, education, knowledge, strength, and so forth have failed; in the final reckoning, they have failed. This is what that moment teaches us. Peter does not rely on his knowledge or his skill. There is no “Yes, but”; God has spoken. And since God has spoken, He has a way. He who holds all things in His hand can summon all creation to your aid. Peter had been wondering how he would bring a loaf of bread home. He had hoped to catch ten okas—about ten kilograms—of fish, sell them at the market, buy a little oil for his bottle, a loaf of bread, and perhaps something else to take home. He has a wife and a mother-in-law; he is a married man.

You understand his anxiety. And now, in the two minutes during which he offered his boat as Christ’s pulpit, he becomes rich. If only we would first bring Christ into our boat and then set out; if only we would bring Him into our lives through prayer, through attending Church, and through Holy Communion. Let us bring Christ in, so that He may change the course of our lives and we may sleep peacefully and rest like Jonah in the great fish. For a Christian should not be anxious, afraid, or burdened by cares. Christ takes care of these things. As Peter writes, “Cast all your care upon Him, for He cares for you.”

Go to sleep; there is Someone else who will be at work. He will consider what will happen at your job in the morning, what will become of your affairs, your daughters, your sons, and your health. There is Someone else who will think of these things. But we take everything upon ourselves: not only the little sack of sand containing our sins, but all our cares as well, because we think that we ourselves can resolve all these matters. We rely upon our own strength, and so you see people walking about in dejection, talking to themselves, losing their health, and becoming patients in neurological clinics. Why? Because they do not believe in Christ. They do not have Christ in their boat, at their helm, or at their bow. From the moment Christ enters, everything is set in order.

The raging seas that rise against us grow still, because He is the One who says, “Peace! Be still!” Everything comes to rest. This is what that brief conversation between Christ and Peter on the Sea of Tiberias teaches. Yet there is another turn in the account, for poor Peter does not understand what is truly happening. When he saw the miracle, he realized that this was a holy man, a man of God. He did not yet know who it was whom he had welcomed aboard. He did not know, and so he turned to Him and said, “Depart from me—get out quickly—for I am a sinful man.” What does this reveal? There was a superstition then, just as there are superstitions and false notions among us today. Some people ask, “Is it permitted for us to have...”

“icons in our room, in our bedroom?” And you answer, “No, it is not permitted.” As though something is going to happen in the bedroom that the icon must not see! And if the icon is not there but is hanging next door in another room, can it not see from there? Peter says, “Depart from me, lest God remember my sins. I am a sinful man, and God may remember my sins because You are here.” I should remind you that the widow of Zarephath in Sidon said the same thing. When the Prophet Elijah worked the miracle, she wanted to send him away, lest God remember her sins. But this is not how things are. God is present everywhere, and He always remembers our sins. It is not that we must be near the Church in order to remember God and fear Him. Nor is it simply a matter of having icons in our homes so that we may remember God, or so that God may remember us. God is present everywhere.

Peter, God came precisely because of your sins. What will happen if you drive Him out? See how great a blessing He brought you when you welcomed Him in. Why do you want to send Him away so quickly? There was this superstition, this false notion, that God remembers people only when He is nearby. We observe the same thing in Church. Those standing at the front, near the sanctuary, pay attention. Those at the back, near the candle stand, feel free to chat among themselves during the service, because they think God is not back there; God is somewhere up front. That is what we imagine. Yet we see that He is present everywhere: in the narthex, in the nave, and in the sanctuary. He is everywhere present and fills all things. Wherever we may be, our sin stands before God. And so poor Peter says, “Depart from me, for I am a sinful man.” But what will happen if I depart? God is not

going to punish you for being near Him. You see, then, how much a person can learn from only a few words, if he pays attention. Let us stop merely reading; let us study, go deeper, and lay these words deep within our hearts, so that we may draw out all the power, wisdom, and guidance that Christ has placed in His Gospel. And yet Christ’s Gospel is not the guide of humanity today. Generally speaking, people do not want Christ in their homes, their work, their beds, their concerns, or anywhere else. Why do they not want Christ? Is He so wicked? Why do they not want Him?

Many people are unwelcome in many homes. Why? Because the way they live exposes the lives of others. Why does the prostitute not want the virgin? Why does the dishonorable person not want the honorable one? Why does the fraud not want the righteous person? Because the other person’s life exposes him. The Gospel exposes our lawless way of life. Christ is the One who exposes our lawless way of life. A sober, self-controlled, honorable, moral, or chaste person—whatever virtue he may possess—exposes the misconduct of others. That is why he is a thorn in their side. This is why people today do not want Christ. They keep Him merely as a decorative figure, like an icon.

Some wear the Most Holy Theotokos around their neck and the Precious Cross upon their breast, yet they deny Christ, the Cross, the Theotokos, and all the saints. They use them merely as amulets, as objects of pride, or as ornaments. But these things should not be ornaments; they must be lived. We must place Christ first. Christ Himself says this. “I went and was crowned in Holy Matrimony; He blessed my wedding crowns and told me to have children,” and so forth. Christ says these things. If you want nothing to do with Him, then do not go and make a mockery of it by being crowned in Holy Matrimony. Do not go to venerate the icons or be baptized. Do not go to Church at all or put on a wedding ring. Say, “I believe nothing.” Very well; go, eat, drink, and enjoy yourself. God will not take offense at you; God is rich in mercy.

Do not deceive yourself into thinking that you are a Christian if you pay no heed to Christ’s words, as Peter did. Peter tells Him, “I depend upon Your words. I do not depend upon my cleverness, my health, my courage, my knowledge, or the means at my disposal. No, I depend upon Your words.” When a person depends upon Christ’s words, everything goes well for him.

He knows the way, my beloved. He knows where He must lead us. He knows how we can return to Paradise. “Grant me the homeland for which I long,” we cry on the day when our body lies there below. “Making me once again a citizen of Paradise.” Yes, but which way must the road go? Who will walk ahead? Who will be our guide? Who will it be? That is the question. Christ, then, must take His place in our boat. He must take His place there.

Our little boat is an image of humanity. Christ is within it, the Cross is raised above it, and its sail is the grace of the Holy Spirit as it journeys toward eternity. Joy to those who have Christ in their boat. Joy to those who have the Cross, draw strength from it, and crucify their passions and desires. Joy to those families whose Father in the boat is Christ, whose Mother is the Most Holy Theotokos, and whose children are the saints, while the whole Church journeys toward eternity. Great are the responsibilities if the boat reaches the harbor with only the father and mother still aboard, while their children have wandered off and been lost along the road. Our prayer is that we may all arrive.

This can happen if the father and mother are willing to bring Christ into their family. Unfortunately, I often hear married people say, “We will enjoy life for a while, and then we will have children.” What kind of life will you have without children? What kind of life is that? And I hear mothers-in-law and fathers-in-law say, “Do not burden yourselves with children right away; enjoy life for a while.” Truly? Woe to you on the Day of Judgment for giving such advice. Woe to you on the Day of Judgment.

Did God crown them in Holy Matrimony so that they could turn their marriage bed into a bed of concubinage? Are you serious? And who told you, “I will be alive tomorrow”? Children are God’s gift! Sin begins from the very day of the wedding, and from that day the boat falls into the devil’s hands. And then, if Christ, the Most Holy Theotokos, and the saints are driven out—no Christ, no Theotokos—what kind of home do you expect to build? It is misery. It is failure. So never drive Christ out of your home. Bring Him in, and hold fast to His words. That is what I have to tell you. Every difficulty will be resolved, as we say, by the invisible hand.

You will see Him opening a path for you, showing you the way to follow. Whenever a problem seems impossible to solve, put Christ first, as Peter did today, and this great miracle will follow. Surely those who mocked him from the shore swallowed their words when they saw two boats full of fish at midday. These are the miracles of Christ. From them we Christians draw strength; through them a person can be firmly established and walk the right path, so that one day, when he departs this life, he may find Christ in Heaven. This is my prayer for everyone in the world and for us as well.

που ο Θεός επέτρεψε να ξαναϊδωθούμε εδώ και μάλιστα να βρεθώ κοντά σας. Ευχαριστείται ο Θεός όταν βλέπει ανθρώπους ενωμένους, παρότι ο σατανάς κοιτάζει πάντοτε οι άνθρωποι να μην ενώνονται. Αυτές οι εκδηλώσεις των γυναικών ήταν από τότε που ήρθε ο Χριστός μας στον κόσμο. Ο πρώτος ο οποίος εδέχθη περιποιήσεις γυναικών ήταν ο Χριστός και η συντροφιά Του. Εξελίχθησαν.

Όλες οι ψυχές που είχαν ευεργετηθεί από τον Χριστό μας, η Μαρία η Μαγδαληνή, η Ιωάννα του Χουζά, άλλες ψυχές, εκπροσωπούσαν, υποχρεωμένες, ό,τι μπορούσαν να κάνουν στην κίνηση αυτή του Χριστού, του Ιησού. Γι' αυτό αναφέρει ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Λουκάς ότι η κίνηση του Ιησού εξυπηρετείτο εκ των προσφορών των κυριών των ευεργετηθεισών από τον Χριστό. Γιατί, βλέπετε, αυτοί οι άνθρωποι —δεν σας βάζω τους πιο έξω, σας βάζω τους δώδεκα και τον Κύριο— δεκατρείς άντρες.

να πληθούνε, να φάνε, να μεταφερθούνε κάπου· έξοδα, χέρια έχουν ανάγκη. Και οι γυναίκες αυτές εξυπηρετούσαν την κίνηση αυτή. Και παρότι ο Χριστός μπορούσε να ανταποκριθεί θαυματουργικώς στις ανάγκες της αδελφότητος, όπως τα λέγαμε, εντούτοις εδέχετο από τους ανθρώπους τις περιποιήσεις. Αυτό είναι το συγκινητικό και αυτό είναι εκείνο που διδάσκει τον άνθρωπο. Δηλαδή, για να το ολοκληρώσω, ο πρώτος που εδέχθη οργανωμένη βοήθεια ήταν ο Χριστός και η πρώτη συντροφιά, οι οργανωμένοι.

αυτή η οποία εξυπηρέτησε τας ανάγκας του Χριστού. Όταν ο άνθρωπος ενώνει τα χέρια του με έναν άλλο και εξυπηρετείται και εξυπηρετεί, και αυτός δέχεται τη βοήθεια του άλλου, γιατί συμπαραστέκεται, αν όχι υλικώς, πνευματικώς οπωσδήποτε, διότι νομίζω ότι αισθάνεται την ανάγκη κάθε άνθρωπος, την υποχρέωση να προσευχηθεί για τον πόνο, για τη θλίψη, για την αντιξοότητα, για την ανάγκη γενικά του άλλου. Όταν μάθει ότι τον βασανίζει ένα γεγονός, ας το βάλει στην προσευχή του. Εμείς το λέμε πολλές φορές: «Βάλε με στην προσευχή σου», και δεν ταπεινωνόμεθα που ζητούμε τη βοήθεια του άλλου.

Ο άλλος όμως ωφελείται και εμείς ωφελούμεθα. Είναι μια μεγάλη ωφέλεια. Γι' αυτό ο σατανάς πάντοτε παρεμβαίνει σε αυτές τις προσπάθειες, να μην αφήνει τους ανθρώπους να ενώνονται. Βλέπετε, το χέρι μας: άλλο είναι χοντρό και κοντό, αυτό ψηλότερο και μικρότερο, αυτό άλλο μέγεθος, αυτό άλλο μέγεθος, αυτό άλλο μέγεθος, αλλά όλα μαζί, κοιτάξτε, τι κάνουν: ένα μπουμπούκι. Έτσι είναι και ο κόσμος, αλλά δεν μπορούμε να το καταλάβουμε όλοι και γι' αυτό, βλέπετε, μέσα σε θρησκευτικές εκδηλώσεις, που θα έπρεπε να είναι η αγάπη του Χριστού και να είναι μόνο περιστέρια και άγγελοι να κυκλοφορούν, κυκλοφορούν και δαιμόνια, κυκλοφορούν και ζιζάνια, κυκλοφορούν χίλια δυο πράγματα.

Αποδεικνύει ότι έχουν το σωστό. Είναι κάτι που δεν το θέλει ο διάβολος, και κάτι που δεν θέλει ο διάβολος το θέλει ο Χριστός. Εκείνο που θέλει ο Χριστός μάς το δείχνει ο σατανάς από τον πόλεμο που του κάνει. Από την αντίθετη πλευρά μπορείς να βγάλεις συμπέρασμα αν αυτό που κάνεις είναι σωστό ή όχι. Ο σατανάς είναι εκείνος ο οποίος ξέρει τι είναι εκείνο που ωφελεί τον άνθρωπο και εκεί που τον βλάπτει. Γι' αυτό ακριβώς το πολεμά παντοιοτρόπως. Και βλέπετε πολλές φορές, σαν να έχετε να χωρίσετε κάτι, σαν να έχετε να κερδίσετε κάτι από αυτό, δημιουργούνται καταστάσεις μεταξύ σας χωρίς να το καταλάβετε. Βέβαια το διορθώνετε εκ των υστέρων. Θα σας τα λέγω από ατομικό πειραματισμό.

ότι στην προσπάθειά μας να κάνουμε κάτι το καλό, που να χαίρεται ο ουρανός, βρισκόμαστε πικραμένοι μεταξύ μας. Εγώ σας εύχομαι να τα υπερπηδάτε αυτά τα πράγματα με τη χάρη του Θεού. Μόνοι μας δεν μπορούμε, γιατί έχουμε εγωισμό μέσα μας. Είναι μέσα στο δέρμα, δεν βγαίνει εύκολα, δεν βγαίνει εύκολα. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος λέγει ότι ο άνθρωπος φοράει δεκαπέντε παλτά και βγάζει ένα ένα από πάνω του. Μπορεί να βγάλει το παλτό του ψεύδους, να βγάλει το παλτό της ζήλιας, να βγάλει το παλτό του συμφέροντος, να βγάλει το παλτό της πορνείας, να βγάλει το παλτό της, ξέρω εγώ, της βλασφημίας, της, της, της, της... Το τελευταίο, λέει, που θα βγει μαζί με το δέρμα είναι το εγώ του ανθρώπου. Και ξέρετε, κάποια φορά...

κολλάει κανένας επίδεσμος απάνω στην πληγή· τι γίνεται για να βγει αυτός ο επίδεσμος, ε; Έτσι ακριβώς είναι. Με γδάρμα βγαίνει το εγώ του ανθρώπου. Πολύ, δυστυχώς, θα το πάρουμε κοντά. Δεν θα κατορθώσουμε να το ξεκολλήσουμε από εδώ αυτό το παλτό, το τελευταίο παλτό. Και είναι εκείνο που δυσκολεύει τον Χριστό να δώσει το έλεος. Εύκολα ο άνθρωπος είναι να δώσει δεν ξέρω τι, αρκεί να μην κατεβεί, να μην φύγει απ' το θέλημά του, να μην φύγει απ' το εγώ του. Θυμόσαστε, δεν ξέρω αν έχετε διαβάσει ποτέ, στην Παλαιά Διαθήκη μια υπόθεση ενός λεπρού στρατηγού Σύρου, ο Σύρος ο Νεεμάν, ο οποίος προτιμούσε να είναι πάνω στο άρμα του και να ήταν λεπρός παρά να κατεβεί κάτω, να ταπεινωθεί. Προτιμούσε λεπρός και στο άρμα του παρά να κατεβεί κάτω.

Έτσι είναι. Από τη στιγμή όμως που κατέβηκε, που άκουσε τον γέρο Ελισσαίο και βυθίστηκε στον Ιορδάνη, έφυγε η λέπρα και έγινε σαν μικρού παιδιού το σώμα του. Γιατί, ξέρετε, η λέπρα είναι μια αρρώστια κακιά, νόσος των ανθρώπων, κατατρώγει, κάνει μεγάλη ζημιά. Έτσι κάνει η αμαρτία και ο εγωισμός στην ψυχή του ανθρώπου. Και αν ο άνθρωπος δεν ταπεινωθεί, μένει με τη λέπρα της ψυχής του, διότι η λέπρα είναι τύπος της αμαρτίας. Λέω να έχετε υπόψη σας από την Παλαιά Διαθήκη, όταν ο Θεός είπε στον Μωυσή να πάει να βοηθήσει να βγει ο λαός από τα χέρια του Φαραώ, όμως εκείνος νόμισε ότι αυτός θα ήταν, με την ικανότητά του, που θα έβγαζε τον λαό.

Αυτός ακριβώς δεν ήθελε και να πάει, διότι ήταν βραδύγλωσσος, δηλαδή δεν μπορούσε να μιλήσει. Και τότε είπε ο Θεός να βάλει το χέρι στον κόλπο του, και όταν έβαλε το χέρι στον κόλπο του, του λέει: «Βγάλ' το», και το έβγαλε και φοβήθηκε. Πολύ λευκό από τη λέπρα το χέρι του. «Ξαναβάλε το», του λέγει, και ξανά το βάζει. «Ανάβγαλ' το». Το έβγαλε. «Βλέπεις; Είσαι λεπρός», του λέει, «είσαι αμαρτωλός. Εγώ θα την κάνω τη δουλειά· απλώς για όργανο θα θέλω εσένα». Αλλά το πιστεύει ο άνθρωπος ότι είναι αμαρτωλός; Ο σατανάς τον τοποθετεί πάντοτε καλύτερο από τον άλλον. Βλέπει τα ελαττώματα του άλλου, δεν βλέπει τα δικά του. Τα δικά του βλέπει μόνο τα προτερήματά του, τα ελαττώματά του δεν τα βλέπει, αλλά βλέπει του άλλου τα ελαττώματα, και δεν τα βλέπει κανένας άλλος, αλλά τα βλέπει από πάνω.

Τι να κάνω αν ο άλλος δεν βλέπει τα ελαττώματά μου; Εγώ, αν τα βλέπω από πάνω τα ελαττώματά μου, τότε τι ωραία κάνουμε! Είναι λοιπόν λεπτό το θέμα. Γι' αυτό, μαζί με την κίνηση αυτή που κάνετε, η οποία είναι, θέλω να πιστεύω, θεόφιλος, δηλαδή τη χαίρει ο Θεός αυτή την προσπάθεια, όσα ελαττώματα κι αν έχει, τόσο που χαίρεται ο Θεός τόσο τη φθονεί ο σατανάς και θέλει τη διάλυση, θέλει τον διασκορπισμό και βάζει στα μικροπράγματα, τις συζητήσεις, τις μικροπαρεξηγήσεις, αυτά τα πράγματα. Πώς λοιπόν, λέω, αυτός ο οποίος ευλόγησε το πρώτο, να στηριχτεί αυτή η γνώμη και να επί το αυτό να συνάγεσθε κτλ. Είναι κάτι που πρέπει να το διατηρήσετε και, με την ευχή μάλιστα...

να επεκτείνεται, να μεγαλώσει, γιατί ο χριστιανισμός πρέπει να καλύψει ολόκληρη τη γη. Όσο είναι δυνατό και θέλουν οι άλλοι άνθρωποι. Είναι σαν ένα λιθάρι που ρίχνουμε μέσα στη λίμνη, η οποία είναι ήρεμη. Και τι κάνει; Αρχίζει και κάνει κύκλους και μεγαλώνουν οι κύκλοι και μεγαλώνουν οι κύκλοι, μέχρι που φτάνουν και επεκτείνονται στην άκρη ολόκληρης της λίμνης. Έτσι είναι ο χριστιανισμός. Από τη ζωή τη δικιά μας εξαρτάται κάποιος άλλος και πρέπει πολύ να προσέχουμε το τι κάνουμε, διότι οι άνθρωποι δεν ακούνε σήμερα το τι τους λέμε. Οι άνθρωποι βλέπουνε τι κάνουμε, περιμένουν εκείνο που λέμε εμείς και το επαγγελόμεθα να το κάνουμε. Θέλουν πράξη σήμερα οι άνθρωποι.

Έφυγε η υπόθεση από το αυτί. Έπαυσε ο άνθρωπος να ακούει. Θέλει να βλέπει. Αυτό που συζητείς θέλει να το δει από σένα. Και σε θέλει πάντοτε μακρόθυμο. Θέλει πάντοτε ο άνθρωπος να συγχωρείται από τον άλλον. Και εμείς αυτό δεν το έχουμε ακόμη πολύ. Ζητάμε οι άλλοι να είναι τέλειοι, κάθε στιγμή, εμείς δεν είμαστε τέλειοι. Και θα πρέπει να σκεπτόμεθα: πώς ο Χριστός εμάς μας ανέχεται; Εμείς δεν πρέπει να ανεχτούμε τον άλλον; Εκεί, στην ανοχή, στην αλληλοανοχή, είναι η ευλογία του Χριστού, διότι αν ο Χριστός δεν μας ανεχθεί και ζητήσει λογαριασμό από τον καθένα ανά πάσαν στιγμή, πάμε χαμένοι. Αν εφαρμοστεί, δηλαδή, εκείνο το οποίο είπε ο Δαβίδ...

«Ἐὰν ἀνομίας παρατηρήσῃς, Κύριε, Κύριε, τίς ὑποστήσεται;» Ποιος μπορεί να σταθεί μπροστά σου, αν εσύ σκεφτείς να μας κάνεις λογαριασμό λεπτομερή του καθενός; Διότι εγώ μπορεί να πέφτω στο Α, αλλά και εσύ πέφτεις στο Β. Τι αν δεν πέφτεις εκεί που πέφτω εγώ ή τι αν δεν πέφτω εκεί που πέφτεις εσύ; Πέφτω κι εγώ σε κάτι άλλο. Και αν ο Χριστός με πιάσει να μου ζητήσει λόγο εκεί που ζητώ λόγο εγώ του αλλουνού, πού θα μπορέσουμε να σταθούμε; Ποιος είναι καθαρός, που δεν έχει λογαριασμό με τον Θεό; Έτσι πρέπει να τα σκεπτόμεθα και πάντοτε να διαθέτουμε τον εαυτό μας στην υπηρεσία του άλλου. Είναι πολλές ανάγκες, και πνευματικές και υλικές, στον κόσμο και στις οικογένειες και στα άτομα. Και όταν γίνεται κάτι τέτοιο οργανωμένο είναι πιο ευλογημένο, όπως σας είπα, από τον Χριστό. Και την ανθρώπινη δυστυχία πάντοτε...

εγώ τη λέγω η ανθρώπινη δυσπραγία. Είναι, όπως θα λέγαμε σε μια απλή γλώσσα, πάτερα —δεν ξέρω αν αυτή τη λέξη ξέρετε— φορτία μεγάλα, βαριά, που δεν μπορεί εύκολα ένας άνθρωπος να τα σηκώσει. Και είναι πολλοί άνθρωποι που έχουν τέτοιες δυσκολίες στη ζωή τους και τέτοια βάρη. Και καλούμεθα να τους βοηθήσουμε. Δεν μπορούμε όμως μόνοι μας να σηκώσουμε αυτό το βάρος του άλλου. Όταν οργανώνεται πολύ, τότε προσφέρονται πολλά χέρια και πολλά πόδια και σηκώνεται αυτό το βάρος. Υπάρχει μια ωραία εικόνα στο Ευαγγέλιο. Κάποτε που υπήρχε ένας παράλυτος, μη δυνάμενος να κινηθεί, μετεφέρθη από οκτώ πόδια...

από οκτώ χέρια. Τέσσερις άνθρωποι ένωσαν τα χέρια τους και τα πόδια τους και τα πορτοφόλια τους και τον εσήκωσαν αυτόν τον παράλυτο και τον πήγαν σε ένα σπίτι που ήταν ο Χριστός, και πλήρωσαν και χάλασαν και τη στέγη από πάνω και τον κατέβασαν κάτω, και ο Χριστός τον έκανε καλά. Ιδών, λέγει, «την πίστην αυτών», εθεράπευσε και του είπε: «Τέκνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι». Τι βλέπουμε προκειμένου; Βλέπουμε την ανθρώπινη ευσπλαχνία ενωμένη και υποβαστάζουσαν την ανθρώπινη δυστυχία, την οποία τη μεταφέρει στον Χριστό, και γίνεται το θαύμα. Έτσι, κατ' επέκταση, πρέπει να γίνεται σε όλες τις όψεις της ζωής.

Υπάρχουμε εδώ στον κόσμο. Έχει φτάσει στα αυτιά μου και στα χέρια μου, τολμώ, ακόμη προϊόν της αγάπης σας, και τελευταίως, προ καιρού πάλι, στείλατε χρήματα, τα οποία προωθήθησαν δια τας ανάγκας του Ιερού Ναού του Αγίου και Τιμίου Προδρόμου στην Ορεινή. Αυτά υπάρχουνε πάντοτε και μνημονεύονται. Και εφόσον υπάρχουν οι ιερείς στον κόσμο της Ορθοδοξίας και βγαίνουνε με τα Τίμια Δώρα και λένε «Διὰ τοὺς κτήτορας τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ τούτου καὶ πάντων τῶν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησιῶν», πάντοτε είναι μέσα όχι οι τεχνίτες, όχι οι μαστόροι, που λέμε στη γλώσσα μας, αλλά εκείνοι που προσέφεραν τη δραχμή τους να γίνουν αυτά τα πράγματα.

Χαρά στους ανθρώπους οι οποίοι κάνουν και αυτές τις επενδύσεις. Επενδύουν οι άνθρωποι μυαλωμένα και εμπορικά τα χρήματά τους, να μην τα χάσουν. Τα κάνουν ακίνητα, τα κάνουν αξίες, άλλα χρυσά πράγματα κλπ. Αλλά οι καλύτερες επενδύσεις είναι οι επενδύσεις που έχουν σχέση με τον Χριστό, με την Παναγία και με τους Αγίους. Διότι αυτοί θεωρούνε τον εαυτόν τους λίαν υποχρεωμένο. Πάντοτε συμπαραστέκονται στους ανθρώπους οι οποίοι ενδιαφέρθηκαν για τον οίκο τους. Είδατε, η Εκκλησία μας έχει ειδική ευχή και λέγει: «Τοὺς ἀγαπῶντας τὴν εὐπρέπειαν τοῦ οἴκου σου». Πάντοτε μνημονεύονται οι άνθρωποι αυτοί. Βέβαια ο πρώτος οίκος είναι η ψυχή. Ωραία!

Αυτός ο χειροποίητος οίκος πρέπει να είναι οίκος του Θεού. Δεν είναι όμορφο πράγμα ο άνθρωπος να φτιάχνει του Αγίου Νεκταρίου, του Αϊ-Γιάννη, θα παραστέκει στο σπίτι κάθε στιγμή, και να μη φτιάχνει το δικό του. Πρέπει να φτιάξει και ένα σπίτι δικό του, την ψυχή του, που μέσα να κατοικεί ο Χριστός. Εκεί θα κατοικήσει ο Άγιος, αλλά αν δεν κατοικεί και στο δικό μου το σπίτι, στην ψυχή μου, ο Χριστός, τότε απέτυχα. Γιατί ο Χριστός δεν θέλει μόνο την τιμή των Αγίων αλλά και τη σωτηρία των ανθρώπων. Και το λέγω αυτό διότι πολλοί, μη γνωρίζοντας όσο σωστά τα πράγματα, στέκονται στην αγαθοεργία τους, που δεν την απορρίπτει ο Θεός, αλλά θέλει από μέσα προς τα έξω.

Πρώτα τη σωτηρία και έπειτα την αγαθοεργία. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι οι οποίοι δίδουνε πολλά, δεν δίδουν όμως τις αμαρτίες. Είναι άνθρωποι οι οποίοι δίδουν, αλλά δίδουν από κλεμμένα, δίδουν από αδικημένα, δεν δίδουν από ιδρώτα, δεν δίδουν από τίμια, από δίκαια. Δεν τα θέλει ο Θεός αυτά. Γι' αυτό μην ξεγελαστεί κανείς, λέγοντας ότι προσέφερε περισσότερο κόπο, έκανε μεγαλύτερη θυσία, προσέφερε περισσότερα χρήματα κάπου σε μια προσπάθεια, ότι αυτό είναι όλο. Όχι. Μπορεί να δώσει ένα δίλεπτο η χήρα. Ο Χριστός είπε ότι αυτή έβαλε πλεῖον πάντων. Γιατί ο Χριστός μας δεν είναι εκείνος ο οποίος βλέπει πόσα θα βάλει ο άνθρωπος· βλέπει πώς βάζει.

τι βάζει, πού τα βρήκε και με τι καρδιά τα δίδει. Αυτό Τον ενδιαφέρει, τον Χριστό μας. Γι' αυτό αναφέρεται στο Ευαγγέλιο ότι κάποτε ο Χριστός μας ήταν στην εκκλησία, στον ναό, και εκάθετο εκεί στο γαζοφυλάκιο, λέει, και έβλεπε πώς βάζουν χαλκόν. Πώς, όχι πόσα βάζουν, πώς βάζουν. Πέρασαν πολλοί που Τον έβλεπαν ότι είναι εκεί και τα έριχναν μάλιστα να βροντάνε, να φαίνεται ότι εβάλανε πολλά. Όχι, γι' αυτό δεν μίλησε. Όμως μίλησε όταν ήρθε η κυρούλα και έλυσε το κομπόδεμά της και έβαλε το δίλεπτό της. Και τότε είπε ότι «αὕτη ἡ γυνὴ πλεῖον πάντων ἔβαλε». Έβαλε ολόκληρο το βιος της. Δηλαδή μαζί με το δίλεπτο έβαλε και την καρδιά της. Περιουσίας όχι, και ο Χριστός εκτιμά αυτό το πώς βάζεις, όχι πόσα θα βάλεις. Αυτό...

μην το εκτιμήσετε ποτέ σας. Αυτός που βάζει τους βαθμούς είναι ο Χριστός. Εμείς δεν ξέρουμε. Εμείς βλέπουμε το φαινόμενο, δεν βλέπουμε την καρδία. Εμείς βλέπουμε εξωτερικώς, δεν βλέπουμε εσωτερικώς. Όμως ο Χριστός βλέπει αντίθετα: δεν βλέπει απ' έξω, βλέπει από μέσα τα κίνητρα ενός εκάστου, αν δίδουν από εγωισμό, αν δίδουν για να παρουσιαστούν περισσότερο ότι έβαλαν και λοιπά, στα μάτια των ανθρώπων ή στα μάτια τα ίδια τα δικά τους, διότι κολακεύονται οι ίδιοι. Αλλά ο Χριστός αυτά δεν τα ευλογεί. Γι' αυτό θα πρέπει να έχει υπόψη του ο άνθρωπος το τρίπτυχο των παγίδων του σατανά. Ο σατανάς δεν τον αφήνει τον άνθρωπο να κάνει το καλό. Αν του ξεφύγει και το κάνει, τότε...

βάζει εγωισμό από μέσα και του λέει: «Εσύ είσαι κι άλλος δεν είναι». Και πάλι τα χάνει από εκεί. Τον κυνηγάει τον άνθρωπο, δεν τον αφήνει. Ο άνθρωπος πρέπει να πράττει το αγαθό σαν υποχρέωση. Έχω υποχρέωση να το κάνω. Δεν θέλω «ευχαριστώ» να μου πεις. Έχω υποχρέωση να το κάνω, όπως θα ήθελα να μου το κάνουν, να μπορώ και εγώ να το κάνω. Και να το κάνω χωρίς να περιμένω ούτε έπαινο ούτε χειροκροτήματα ούτε αποδείξεις ούτε τίποτα. Όμως, δυστυχώς, από μια μικρή πείρα που έχω επάνω στα θέματα αυτά, υπάρχουν πάντοτε οι αδυναμίες και θα ήθελα να σας υπενθυμίσω να τις υπερπηδάτε αυτές, να τις αντιπαρέρχεστε, να μην τις λαμβάνετε υπόψη. Και ένα το τελευταίο, που θα είναι σαν μια συνταγή, αυτό:

Μην σας απογοητεύσει ο σατανάς. «Θα ήθελα καλύτερα στο σπίτι μου να κάτσω, να κάνω την προσευχή μου μόνα χρόνια. Τι θέλω να μπλέκω σε αυτά τα πράγματα;» Αυτό είναι νίκη του σατανά. Γιατί από τη στιγμή που σκέφτηκες να κάνεις κάτι καλό, είσαι μια πορτοκαλιά που κάνει πορτοκάλια. Και όταν κάνει πορτοκάλια, τα παιδιά που θα περάσουν θα της ρίξουν λιθάρια. Άμα δεν κάνει πορτοκάλια, θα την πετροβολάει κανένας; Όταν κάνεις κάτι, όμως, θα σε πετροβολούν. Είναι προτιμότερο, λοιπόν, να κάνεις κάτι και να σε πετροβολούν παρά να μην κάνεις. Λέω ότι ο άνθρωπος ένας ένας, μόνος, τον τρώει ο λύκος. Όταν είναι πολλοί μαζί, δεν μπορεί να τους φάει ο λύκος. Ο σατανάς αυτό θέλει: διαίρει και βασίλευε. Αυτό είναι το τέχνασμα του σατανά.

Λοιπόν, στον Άγιο Θεό μαζί σας, και μάλιστα εδώ μέσα που μπαίνετε στο εκκλησάκι αυτό του Αγίου Νεκταρίου, νομίζω είναι; Στην Αγία Παρασκευή. Δεν έχει και του Αγίου Νεκταρίου ένα παρεκκλήσιο εδώ; Έχει; Α, της Αγίας Παρασκευής. Έτσι το... Έρχομαι με βάση το ήθος. Και η Αγία Παρασκευή, η θεία Παρθενομάρτυς, με τους τρεις τίτλους: οσία, καλλιπάρθενος και μάρτυς. Μεγάλο πράγμα. Να σας βοηθήσει. Και όπως αυτή κρατάει τον σταυρό —δεν ξέρω αν την έχετε προσέξει σε βυζαντινή αγιογραφία— κρατάει στο χέρι έναν σταυρό και με το άλλο χέρι κάνει τη δαιμονική παλάμη επάνω: «Όχι, σατανά, δεν συμφωνώ...»

στην κατάστασή μου. Σταυρό προτιμώ. Όχι». Τότε ο άνθρωπος θα νικήσει. Εσείς μάλιστα εδώ πρέπει να προσέξετε ιδιαίτερα, διότι ο Θεός, διά της πανσοφίας Του και διά της αγάπης Του, σας διατηρεί κατά κάποιον τρόπο θαυματουργικό. Δεν έπρεπε να υπάρχει τίποτα ορθολογικό εδώ. Μέσα στους τετρακόσιους εκατομμύρια που υπάρχουν εδώ, Αμερική και Καναδάς, όπου βρεθείτε, στους διακόσιους αντιστοιχεί, έλεγε, να έχετε υπόψη σας, έλεγε. Και όμως ο ελληνισμός είναι υπολογίσιμος και σε αυτούς τους αλλοπίστους. Δεν σας κάνει εντύπωση ότι είσαστε μέσα σε ξένες, αγορασμένες εκκλησίες; Δεν σας κάνει εντύπωση αυτό;

κανιέσεις όλα τα σειρή αυτά τα οποία με ραβιέσουν. Μέρα νύχτα σας κάνουν πλύση εγκεφάλου. Μετά, μέσα με τα χρήματα τα οποία έχουνε, καθημερινώς κλείνουνε και οι εκκλησίες τους αδειάζουνε και τις πουλάνε, και τις παίρνουν οι Ορθόδοξοι και τις μετατρέπουνε με βυζαντινές αγιογραφίες, με ξυλόγλυπτα τέμπλα. Λέτε: «Είμαστε στο Άγιον Όρος». Δεν σας κάνει εντύπωση το πράγμα;

Είναι η δύναμη αυτή που, παρότι εμείς είμαστε τέσσερις Έλληνες, πέντε Καπεταναίοι, δεν είμαστε ενωμένοι, ο καθένας να κάνει το δικό του, αλλά είμαστε ενωμένοι όπως οι Εβραίοι, όπως οι Ιταλοί κλπ. Ο Θεός λοιπόν, ο οποίος οικονόμησε να βρεθείτε εδώ, δεν οικονόμησε απλώς για να φορέσετε ένα ρούχο καλύτερο και να φάτε ένα κομμάτι ψωμί καλύτερο.

που δεν μπορούσαμε να το τρώγαμε στην πατρίδα. Υπάρχει και πνευματικός λόγος εδώ.

Εδώ. Και εξαρτάται από μας, άλλοι να μας προσέχουν. Να βρεθούν εδώ τα φυτώρια αυτά του χριστιανισμού, τα οποία αύριο όλους αυτούς θα τους ανακατέψουν, και τα πράγματα θα ανακατευθούν, είναι πόλεμοι, καταστροφές κλπ. Και ο ελληνισμός θα παίξει ρόλο. Τον αγοράζεις με λίρες τον χριστιανό; Θυμόσαστε τι έλεγε ο Παύλος με τον άλλον εκεί πέρα, ότι για να γίνει Ρωμαίος, λέει, πλήρωσε πολύ, για να γίνει Ρωμαίος πολίτης. Είσαι χριστιανός ορθόδοξος, έχει τίμημα πολύ στον ουρανό και χύθηκε αίμα ακόμη και προσεύχονται εκατομμύρια άγιοι και μάρτυρες και προσεύχεται η Παναγία και περιμένει πολύς κόσμος από μας. Γι' αυτό με ταπείνωση να διατηρήσετε τη συσπείρωσή σας αυτή, πάντοτε να βάζετε μπροστά την Παναγία.

Να κρυφτείτε κάτω σαν τα κλωσσόπουλα κάτω από την κλώσσα και να είστε βέβαιες ότι θα επιτελέσετε θαύματα. Δεν μπορείτε εκ προοιμίου, δηλαδή προκαταβολικώς, να εκτιμήσετε την έκταση, την έκταση αυτού του έργου. Την έκταση αυτού του έργου δεν μπορείτε να την εκτιμήσετε. Θα πρέπει να την αντιλαμβάνεστε, να την αισθάνεστε, έστω να την προγεύεστε σαν τη γάτα που της μυρίζει το ψάρι. Την προγεύεστε από τις αντιξοότητες που σας παρουσιάζονται. Αυτό είναι καρφί στο μάτι ορισμένων. Και τι κάνετε; Απλώς διατρώνεστε, να πείτε δύο λόγια για την ανάγκη πρώτα τη δική σας και επί τα γιάουδο κόψη. Δεν κλέβετε κανέναν, δεν ατιμάζετε κανέναν. Συμφέρει να το κάνετε αυτό το πράγμα και σε εκείνους που σας κατηγορούν.

Για τον λογαριασμό ενός χριστιανού, εκατομμύρια άνθρωποι μπορεί να γλιτώσουν. Για τον λογαριασμό ενός χριστιανού. Για να μην καταστραφεί ένας χριστιανός, εκατομμύρια άνθρωποι μπορεί να γλιτώσουν. Είναι ευεργεσία ο χριστιανός ορθόδοξος στην ανθρωπότητα. Είναι αλάτι. Είναι φως. Μεγάλο πράγμα ο χριστιανός ορθόδοξος. Και να φροντίσετε να διατηρήσετε την πίστη σας ορθή, να μη χαθείτε μέσα σε αυτό το ανομοίωμα το οποίο υπάρχει. Εύχομαι, πάση περιπτώσει, τις φορές που σας πήρα την ώρα σας, η Αγία Παρασκευή και όλοι οι Άγιοι που πλαισιώνουν αυτό το δωμάτιο εδώ να ευλογήσουν την προσπάθειά σας και, αν δεν ιδωθούμε ξανά εδώ στη γη, ας μας αξιώσει να ιδωθούμε στον ουρανό. Σε

Κάμνοντας υπακοή στον πατέρα Γεώργιο, να πω δυο λόγια. Στη σημερινή ημέρα, επιτρέψτε, Θεέ μου, από τα κείμενα της ημέρας να πω ένα μικρό ηθικό δίδαγμα, που άλλωστε αυτόν τον σκοπό έχει πάντοτε το κείμενο της Εκκλησίας μας κάθε Κυριακή ή κάθε γιορτή.

Βέβαια από τη ζωή του Χριστού, ο οποίος, όπως λέγει ο Πέτρος, άφησε έναν δρόμο για να τον βλέπουμε εμείς και να περιπατούμε. «Οδόν υπολιμπάνων», λέγει, «ίνα τοις ίχνεσιν αυτού περιπατήσωμεν». Αν κανείς εξετάσει το πώς ο Χριστός πολιτεύεται, στον κόσμο, έχει να ωφεληθεί.

Και αυτός παραπλησίως, αν περπατήσει, θα Τον συναντήσει μια μέρα εκεί που έχει πάει πρόδρομος υπέρ ημών. Είναι λοιπόν μια εποχή κατά την οποία ο Χριστός βρίσκεται στην Τιβεριάδα. Ο κόσμος προφανώς είναι πολύς. Δεν ακούγεται.

Να μεγεθύνουν τη φωνή όπως σήμερα δεν υπήρχαν τότε. Εμηχανεύθη λοιπόν το εξής. Ευρισκόμενος στην ακρογιαλιά, χρησιμοποιεί ως άμβωνα μία βάρκα, ένα καΐκι όπως τα λέγαμε, και ανοίγει μέσα προς τη θάλασσα και αφήνει τον κόσμο απ' έξω αμφιθεατρικώς.

Ευατρικός, Μαντζονοβλέπουνε. Να Τον ακούνε όσο μπορούν.

Το πλοιάριο αυτό το οποίο χρησιμοποίησε ήτο του Πέτρου. Ο Πέτρος ακόμη δεν είναι μαθητής. Είναι απλός ψαράς της Τιβεριάδας. Φαίνεται είναι πρωί, διότι, όπως άκουσα, που θα ακούσατε κι εσείς, ήσαν και πλένανε τα δίχτυα. Φαίνεται τέλειωσαν το πρωί το ψάρεμά τους και τώρα τα πλένουν, τα ετοιμάζουν για να ξαναταρίξουν το βράδυ. Εκείνη τη στιγμή πήγε ο Χριστός και παρακάλεσε έναν εξ αυτών: «Μου δίνετε τη βάρκα σας να τη χρησιμοποιήσω για λίγο;» Και ο Πέτρος, που προφανώς ήταν αυτού, προσεφέρθη να δώσει τη βάρκα στον Χριστό και να κάνει αυτό το πράγμα. Μπήκε ο Χριστός μέσα, αλλά μπήκε και ο Πέτρος μέσα και ασφαλώς τράβηξε, μάζεψε, όπως φέρουμε, το σκοινί.

Η βάρκα πήγε προς τα μέσα, προς την άγκυρά της, και άφησε τον κόσμο απ' έξω αμφιθεατρικώς να ακούει. Ο Πέτρος αναγκαστικώς εκάθισε στα πόδια και άκουγε, θέλοντας και μη θέλοντας τώρα, τι έλεγε αυτός. Όταν τέλειωσε ο λόγος, δεν ξέρω πόσο κράτησε, γυρίζει και λέει του Πέτρου: «Πήγαινε», του λέει, «ρίξε τα δίχτυα». Ο Πέτρος τώρα είναι τεχνίτης, του Πέτρου είναι η δουλειά του. Γυρίζει και του λέει με τη λογική του και με την επιστήμη του: «Κύριε», του λέει, «δι' όλης της νυκτός κοπιάσαντες, επιάσαμεν ουδέν. Όμως, επί τω ρήματί σου χαλάσω το δίκτυο».

Κανονικά δεν πρέπει να το κάνω αυτό το πράγμα τώρα. Ούτε η τέχνη μου το λέγει, ούτε η λογική το λέγει, ημέρα να ρίξω να πιάσω ψάρια. Την ημέρα δεν ψαρεύουν. Όταν υπάρχει φως, τα ψάρια δεν ανεβαίνουν στην επιφάνεια, δεν πιάνονται. Γι' αυτό και όταν υπάρχει φεγγάρι, όπως ξέρουμε, δεν έχουμε ψάρια στην αγορά. Αλλά «επί τω ρήματί σου χαλάσω το δίκτυο». Βάσει αυτών που άκουσα και για τον λόγο τον δικό σου θα το κάνω αυτό το πράγμα. Η λογική μου δεν το λέει. Το αποτέλεσμα ποιο ήταν; Να πιάσουνε δύο καΐκια ψάρια. Εκεί που τη νύχτα δεν πιάσανε λέπι, όπως θα λέγαμε στη γλώσσα την απλή, όταν ο Χριστός είπε,

τα πράγματα άλλαξαν και τα ψάρια διετάχθηκαν, ούτως ειπείν, σε παράξενη ώρα να πιαστούν στα δίχτυα. Και κατένευσε, λέγει, απέξω — προφανώς θα ήσαν ψαροκαλύβες κλπ., που οι άλλοι ψαράδες με τις δικές τους βάρκες θα κάθονταν εκεί ή θα έπλεναν τα δικά τους δίχτυα να ετοιμάσουν — και εφώναξε: «Ελάτε», γιατί όπως τραβούσανε θα εσχίζοντο τα δίχτυα. Και, όπως σας είπα, το αποτέλεσμα ήταν δύο καΐκια ψάρια σε μια παράξενη ώρα, που όλος ο κόσμος έπρεπε να θαυμάζει και να μην το πιστεύει. Από αυτό αποδεικνύεται ότι χωρίς Χριστό μπορεί να μην πιάσεις ουδέν, παρά την επιστήμη σου, τη γνώση σου, παρά την τέχνη σου, παρά τον κόπο σου. Με Χριστόν όμως θαύματα γίνονται στη ζωή του ανθρώπου. Δυστυχώς οι περισσότεροι των ανθρώπων τον Χριστόν δεν τον χρησιμοποιούν. Δεν τον θέλουν, δεν τον βάζουν στη βάρκα τους, δεν τον βάζουν στη δουλειά τους. Εδώ αυτή την ώρα φιλοξενεί έναν άνθρωπο, έτσι νομίζει, αλλά είναι ο ίδιος ο Θεός. Και τα πράγματα αλλάζουν. Νικάται η φύση και, όπου Θεός βούλεται, νικάται φύσεως τάξις. Καμιά λογική δεν έλεγε στα ψάρια αυτά να πάνε στο δίχτυ του Πέτρου. Όμως αυτός ο οποίος έχει τον ουρανό και τη γη στα χέρια του, αυτός που κρατάει τα πάντα εν χειρί αυτού και εν τω νεύματι αυτού τα πάντα υποτάσσονται και διατάσσονται,

μεταβάλλει τον ρουν των ανθρώπων, των οικογενειών, γενικά όλου του κόσμου, εάν θελήσουν να τον βάλουν στη βάρκα τους. Είναι πολλοί άνθρωποι που πλέουν χωρίς Χριστό. Αλλοίμονο από τον άνθρωπο που δεν έχει Χριστό στο τιμόνι της ζωής του. Πολλοί άνθρωποι έχουν τον διάβολο στο τιμόνι της ζωής τους. Δευτέρα Παρουσία, Ευαγγελισμός, και ρυθμισταδίστρια.

Ακούσαν τα σφυρίγματα απ' έξω: «Πού τον βρήκες αυτόν τον πλάνο και σε βάζει το μεσημέρι να ρίχνεις τα δίχτυα;» Ο κόσμος θα τον ειρωνεύεται. Αδιαφόρησε για τον κόσμο. Αν εσκέπτετο τι θα πούνε οι έξω όταν τον δούνε να ρίχνει τα δίχτυα τώρα το μεσημέρι, δεν θα το έκανε ποτέ αυτό το πράγμα. Αδιαφόρησε για τον κόσμο. Ο κόσμος είναι ένα μεγάλο θηρίο, αγαπητοί μου. Προσέξετε τα λόγια του Χριστού μας: «Προσέχετε από των ανθρώπων». Δεν είπε «προσέχετε εκ των θηρίων»· «από των ανθρώπων προσέχετε». Γιατί πολλές φορές οι άνθρωποι, όταν δεν έχουν Χριστό, είναι όχι απλώς ένα θηρίο, αλλά πολλά θηρία μαζί. Ο λύκος έχει μία ιδιότητα, η αλώπηξ κάποια άλλη, ο λέων κάποια άλλη.

Και λύκοι είμεθα και αλώπεκες είμεθα και χοίροι είμεθα και ύαινες είμεθα και λιοντάρια είμεθα ταυτοχρόνως. Γι' αυτό ο Χριστός μας λέγει: «Προσέχετε από των ανθρώπων». Αλλοίμονο από τον άνθρωπο που θα σταθεί στο τι θα πει ο κόσμος. «Ο κόσμος όλος εν τω πονηρώ κείται», λέει ο Χριστός. Και τα πράγματα που ζητάει ο κόσμος και οι επιθυμίες της σαρκός και η αλαζονεία του βίου δεν είναι εκείνα τα οποία είναι συμφέροντα για την ψυχή του ανθρώπου, ο οποίος μια φορά θα περάσει από την κοιλάδα αυτή του κλαυθμώνος και, αν δεν επιτύχει, αλλοίμονό του. Λέμε ότι η τύχη δήθεν του ανθρώπου είναι ένα λιοντάρι που έχει μόνον χαίτη και, αν ο άνθρωπος δεν προλάβει να το πιάσει από τη χαίτη, αλλοίμονό του έπειτα, είναι λείο και

του ξεφεύγει. Γι' αυτό λέγω ότι αυτός ο οποίος δεν θα μπορέσει και δεν θα προσέξει να χρησιμοποιήσει επ' αγαθώ το πέρασμά του από τον κόσμο τούτον, που άλλου είναι λίγα χρόνια και άλλου πολλά, αλλά όσα και να είναι δεν είναι τίποτα μπροστά στην αιωνιότητα, απέτυχε και καλύτερα να μην είχε γεννηθεί. Αν, λέγω λοιπόν, ο Πέτρος ελάμβανε υπόψη του τον κόσμο απ' έξω, τη γιούχα που θα του βάζανε και τα σφυρίγματα που θα του κάνανε οι ψαράδες και άλλοι, όταν τον βλέπανε που έβαλε έναν πλάνο, όπως τον λέγανε, έναν που τον ξεμυάλισε εκεί πέρα: «Βρε, δεν ξέρεις; Βρε, εσύ είσαι τεχνίτης. Βρε, εσύ με τις φλέβες σου έχεις μάλλον θάλασσα παρά αίμα και πας να ρίξεις τα δίχτυα μέσα στο μεσημέρι;» «Επί τω ρήματί σου», όχι εν τη επιστήμη μου,

εν τη τέχνη μου, όχι εν τη δυνάμει μου, όχι εν τη θελήσει μου, όχι εν τη εξυπνάδα μου· «επί τω ρήματί σου». Γι' αυτό εδώ ισχύει ακριβώς εκείνο που λέγει ο θείος Χρυσόστομος επιγραμματικώς για τα λόγια αυτά: «Όπου Θεός βούλεται, νικάται φύσεως τάξις». Όταν ομιλεί ο Θεός, μην βάζεις το ερωτηματικό «πώς θα γίνει;». Εφόσον ομιλεί και μου λες «πώς θα γίνει;» Ο Θεός σου λέει να κάνεις παιδιά και του λες εσύ «πώς θα τα θρέψω;» Ο Θεός σου λέει να ζεις τίμια και του λες εσύ «πώς θα ζήσω τίμια;» Ο Θεός σου λέει να μην κλέπτεις και του λες «πώς θα ζήσω αν δεν κλέπτω;» Ο Θεός το λέγει. Εφόσον το λέγει ο Θεός, δεν έχει θέση το «πώς». Μη ρωτάς να σου λύσει ο Θεός τις απορίες σου αυτές. Θα δεις την πράξη, θα δεις τη δύναμή Του, θα δεις την παντοδυναμία Του, θα δεις το ενδιαφέρον Του,

θα δεις την αγάπη Του, θα δεις τη φροντίδα Του, θα δεις το χέρι Του, παρότι δεν το βλέπεις. Ναι, μεγάλο θέμα αυτό που διδάσκουν τα δυο λόγια αυτά του Πέτρου. «Επί τω ρήματί σου», για τον λόγο σου, για αυτά που άκουσα. Όχι εγώ. Εγώ, η δουλειά μου ήταν από το βράδυ. Με έφαγε η θάλασσα όλη νύχτα και έβρεξα το κορμί μου.

Ουδέν. Λέπι δεν έπιασα. Τίποτα δεν έπιασα. Όμως τώρα θα το κάνω, παρότι δεν μου το λέγει τίποτα να το κάνω. Θα το κάνω γιατί το λες εσύ. Δεν αφήνει κανέναν ο Χριστός να καταισχυνθεί όταν θα σταθεί στον λόγο Του. Και όσοι άνθρωποι επήγαν με του Θεού τον λόγο, με του Θεού τον τρόπο, με του Θεού τον δρόμο, δεν κατησχύνθησαν, εν αντιθέσει με όλους τους άλλους, οι οποίοι έκαμαν την εξυπνάδα τους, έβαλαν τη μόρφωσή τους, έβαλαν τη γνώση τους, τη δύναμή τους και λοιπά. Απέτυχον, απέτυχον στην τελευταία ανάλυση. Αυτό λοιπόν διδάσκεται από αυτή τη στιγμή. Ο Πέτρος δεν στέκεται στη γνώση του, δεν στέκεται στην τέχνη του. Ναι, αλλά δεν έχει «αλλά»· το λέγει ο Θεός. Εφόσον το λέει ο Θεός, έχει κάποιον τρόπο. Αυτός που κρατάει τα πάντα επί χειρί Του, να επιστρατεύσει τα πάντα να σε εξυπηρετήσει. Αυτός που σκεφτότανε ο Πέτρος πώς θα πάει μια φραντζόλα ψωμί στο σπίτι, διότι περίμενε να πιάσει δέκα οκάδες, άρια που λέμε δέκα κιλά ψάρια, να πουλήσει στην αγορά, να πάρει λίγο λάδι στο μπουκάλι, να πάρει μια φραντζόλα ψωμί, να πάρει κάτι τι άλλο να πάει στο σπίτι. Έχει γυναίκα, έχει πεθερά, είναι παντρεμένος.

Καταλαβαίνετε την αγωνία. Και τώρα γίνεται πλούσιος μέσα σε δυο λεπτά που διέθεσε τη βάρκα του ως άμβωνα του Χριστού. Να βάζαμε τον Χριστό πρώτα στη βάρκα μας και έπειτα να ξεκινάγαμε, να Τον βάζαμε με την προσευχή στη ζωή μας, να Τον βάζαμε με τον εκκλησιασμό μας, να Τον βάζαμε με τη Θεία Κοινωνία, τον Χριστό, να μας αλλάξει τον ρουν της ζωής μας, να κοιμηθούμε ήσυχα και να αναπαυθούμε σαν τον Ιωνά στο κήτος. Γιατί ο χριστιανός δεν πρέπει να έχει ανησυχία, ο χριστιανός δεν πρέπει να έχει φόβο, ο χριστιανός δεν πρέπει να έχει απασχόληση. Αυτά τα κάνει ο Χριστός. Ο Πέτρος γράφοντας λέγει: «Πάσαν την μέριμναν υμών επιρρίψατε επ' αυτόν, ότι αυτώ μέλει περί υμών».

Να κοιμηθείς, και είναι άλλος ο οποίος θα εργαστεί, θα σκεφτεί το πρωί τι θα γίνει στη δουλειά σου, τι θα γίνει στην υπόθεσή σου, τι θα γίνει με τα κορίτσια σου, τι θα γίνει με τα αγόρια σου, τι θα γίνει με την υγεία σου. Είναι άλλος ο οποίος θα σκεφτεί. Αλλά εμείς παίρνουμε μόνοι μας επάνω μας, εκτός από το τσουβαλάκι με τον άμμο, άμμο με τις αμαρτίες μας, παίρνουμε και όλες τις φροντίδες, διότι νομίζουμε ότι εμείς μπορούμε να λύσουμε τα θέματα αυτά αυτού μας. Και στηριζόμαστε στη δύναμή μας και βλέπετε ανθρώπους μελαγχολικούς στον δρόμο, βλέπετε ανθρώπους να παραμιλάνε, να χάνουν την υγεία τους, να είναι τρόφιμοι των νευρολογικών κλινικών. Γιατί; Διότι δεν πιστεύουν στον Χριστό και δεν έχουν Χριστό στο καΐκι τους, δεν έχουν Χριστό στο τιμόνι τους, δεν έχουν Χριστό στην πλώρη τους. Από τη στιγμή που θα μπει ο Χριστός, όλα τακτοποιούνται.

Οι αγριεμένες θάλασσες που έρχονται εναντίον μας σταματούν, διότι είναι Αυτός ο οποίος λέγει: «Σιώπα, πεφίμωσο». Σταματάνε τα πάντα. Αυτό διδάσκει αυτή η λίγη συνομιλία εκεί της Τιβεριάδας μεταξύ Χριστού και Πέτρου. Έχει ακόμη μια άλλη στροφή, που ο καημένος ο Πέτρος δεν τα ξέρει τα πράγματα πώς έχουν. Όταν είδε αυτό το θαύμα, κατάλαβε ότι αυτός είναι άγιος άνθρωπος, είναι άνθρωπος του Θεού. Δεν ήξερε ακόμη ποιος είναι αυτός που εφιλοξένησε, δεν ήξερε, και γυρίζει και του λέει: «Έξελθε, βγες», του λέει, «έξω γρήγορα, γιατί είμαι άνθρωπος αμαρτωλός». Και τι βγαίνει με αυτό; Υπήρχε η δεισιδαιμονία, όπως υπάρχει και σε εμάς σήμερα, οι προλήψεις, που ρωτάνε ορισμένοι και λένε: «Επιτρέπεται», λέει, «να έχουμε», λέγει.

Στο δωμάτιό μας, στο υπνοδωμάτιό μας, λέει, εικονίσματα; Και εσύ: «Δεν επιτρέπεται». Σαν τι πρόκειται να γίνει εκεί στο υπνοδωμάτιο που δεν πρέπει να το δουν το εικόνισμα; Και άμα δεν είναι το εικόνισμα εκεί και είναι δίπλα το εικόνισμα, στο άλλο δωμάτιο, δεν βλέπει από εκεί; «Βγες», του λέει, «μήπως θυμηθεί ο Θεός τις αμαρτίες μου. Είμαι άνθρωπος αμαρτωλός», λέει, «και θυμηθεί ο Θεός τις αμαρτίες μου που είσαι εσύ εδώ». Αυτό το έλεγε, δεύτερα να ενθυμίσω, και εκείνη η γυναίκα των Σαρεπτών της Σιδώνος. Όταν έκαμε το θαύμα ο προφήτης Ηλίας, θέλησε να τον διώξει από εκεί. Μη θυμηθεί ο Θεός τις αμαρτίες. Δεν είναι αυτό. Ο Θεός είναι πανταχού παρών και πάντα θυμάται τις αμαρτίες μας. Δεν είναι θέμα να είμαστε κοντά στην Εκκλησία για να θυμόμαστε τον Θεό και να φοβούμεθα τον Θεό. Δεν είναι θέμα να έχουμε απλώς εικόνες μέσα για να θυμούμεθα τον Θεό ή να μας θυμηθεί ο Θεός. Είναι πανταχού παρών ο Θεός.

Ο Θεός, Πέτρε, ήρθε για τις αμαρτίες σου. Να τον διώξεις από μέσα, τι θα γίνει; Να που τόση ευλογία σου έφερε όταν τον έβαλες μέσα. Γιατί θέλεις να τον διώξεις γρήγορα; Υπήρχε αυτή η δεισιδαιμονία, αυτή η πρόληψη, ότι ο Θεός μόνο θυμάται τους ανθρώπους όταν είναι κοντά. Γι' αυτό και βλέπουμε κι εμείς στην Εκκλησία, το παρατηρούμε αυτό. Όσοι είναι μπροστά, προς το ιερό, προσέχουν. Οι άλλοι που είναι πίσω, προς το παγκάρι, εκείνοι μπορούν να κουβεντιάζουν, να τα λένε και μέσα μέσα. Γιατί εκεί πίσω δεν είναι ο Θεός· ο Θεός είναι κάπου εκεί μπροστά. Έτσι νομίζουμε εμείς. Αυτό βλέπουμε: πανταχού παρόντα. Αυτό βλέπουμε και στη Λιτή και στον Κύριο Ναό και στο Ιερό, και πανταχού παρών και τα πάντα πληρών. Και όπου αν βρισκόμεθα, θα είναι μπροστά στον Θεό η αμαρτία μας. Εσύ λοιπόν και ο Πέτρος ο καημένος λέγει: «Βγες», του λέει, «από μέσα, γιατί είμαι άνθρωπος αμαρτωλός». Και τι θα γίνει αν βγω; Δεν

θα σε τιμωρήσει δηλαδή ο Θεός. Βλέπετε λοιπόν ότι μέσα σε λίγα λόγια πόσα πράγματα μπορεί να διδαχθεί ο άνθρωπος, εάν προσέξει. Ας πάψουμε να διαβάζουμε απλώς· ας μελετούμε, ας εμβαθύνουμε, ας βάζουμε βαθιά μέσα στο στήθος μας, για να μπορέσουμε να αντλούμε όλη τη δύναμη και όλη τη σοφία και όλη την καθοδήγηση που έχει ο Χριστός μέσα στο Ευαγγέλιό Του. Και εν τούτοις το Ευαγγέλιο του Χριστού δεν είναι σήμερα ο οδηγός του ανθρώπου. Ο άνθρωπος, σε γενικές γραμμές, δεν τον θέλει τον Χριστό ούτε στο σπίτι του, ούτε στη δουλειά του, ούτε στο κρεβάτι του, ούτε στα ενδιαφέροντά του κλπ. Γιατί δεν τον θέλει τον Χριστό; Είναι τόσο κακός; Γιατί δεν τον θέλει;

Πολλοί άνθρωποι δεν είναι επιθυμητοί σε πολλά σπίτια. Γιατί; Διότι η ζωή τους είναι τέτοια που ελέγχει τη ζωή των άλλων. Γιατί η πόρνη δεν θέλει την παρθένον; Γιατί ο άτιμος δεν θέλει τον τίμιον; Γιατί ο απατεών δεν θέλει τον δίκαιον; Γιατί ελέγχεται από τη ζωή του. Το Ευαγγέλιο είναι αυτό το οποίο ελέγχει τον παράνομο βίο μας. Ο Χριστός είναι εκείνος ο οποίος ελέγχει τον παράνομο βίο μας. Ο άνθρωπος, ο σώφρων, ο εγκρατής, ο τίμιος, ο ηθικός, ο παρθένος, δεν ξέρω τι αρετή έχει πάνω του, ελέγχει τις ατασθαλίες των άλλων. Γι' αυτό είναι καρφί στο μάτι. Αυτός είναι ο λόγος που τον Χριστό δεν τον θέλουν οι άνθρωποι σήμερα. Τον έχουν ως δύο κοσμητικά πρόσωπα, σαν μια εικόνα.

Την Παναγία ορισμένοι κρεμασμένη στο στήθος τους, έχουν τον Τίμιο Σταυρό στο στήθος τους, αλλά αρνούνται και τον Χριστό και τον Σταυρό και τη Θεοτόκο και τους πάντες. Απλώς για φυλαχτά, για υπερηφανεία και για διακοσμητικά πρόσωπα, ενώ δεν πρέπει να είναι· πρέπει να είναι βίωμα. Το βάζουμε μπροστά, το λέγει ο Χριστός αυτό. Πήγα και παντρεύτηκα και μου ευλόγησε τα στεφανά μου και μου είπε να κάνω τέκνα κλπ. Το λέγει ο Χριστός. Δεν τα έχω καλά μαζί του. Μην πας λοιπόν και κοροϊδεύεις και στεφανώνεσαι. Μην πας και ασπάζεσαι και βαπτίζεσαι. Μην πας στην εκκλησία του καθόλου και μην βάνεις χέρι στο χέρι σου. Δεν πιστεύω τίποτα. Με γεια σου, με χαρά σου. Πάε, πίε, ευφραίνου. Δεν πρέπει να σε παρεξηγήσει· είναι πλούσιος ο Θεός.

Μην κοροϊδεύεις τον εαυτό σου ότι είσαι χριστιανός, εφόσον του Χριστού τα λόγια δεν τα λαμβάνεις υπόψη, όπως ο Πέτρος τα έλαβε. «Από τα λόγια σου κρέμομαι», του λέει. «Δεν κρέμομαι από την εξυπνάδα μου, ούτε από την υγεία μου, ούτε από το κουράγιο μου, ούτε από τη γνώση μου, ούτε από τα μέσα που έχω. Όχι, από τα λόγια σου κρέμομαι». Όταν κρέμεται ο άνθρωπος από τα λόγια του Χριστού, τα πάντα του πάνε καλά.

Τον δρόμο, αγαπητοί μου. Ξέρει πού πρέπει να μας περάσει. Ξέρει πού πρέπει να μπορούμε να γυρίσουμε στον Παράδεισο. «Ποθούμενη πατρίδα, παράσχου μοι», φωνάζουμε την ημέρα που μας έχουν ξαπλωμένο εκεί κάτω. «Παραδείσου πάλιν ποιῶν με πολίτην». Ναι, αλλά πού πρέπει να πάει ο δρόμος; Ποιος θα πάει μπροστά; Ποιος θα είναι ο οδηγός; Ποιος θα είναι; Αυτό είναι το θέμα. Ο Χριστός απαραιτήτως, λοιπόν, πρέπει να πάρει θέση στο καΐκι μας. Πρέπει να πάρει θέση.

Να βορκούλα η νόημα ανθρωπότητας. Μέσα είναι με τον Χριστό, με τον Σταυρό επάνω και με πανί τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, και ταξιδεύει για την αιωνιότητα. Χαρά στους ανθρώπους που έχουν Χριστό στο καΐκι τους. Χαρά στους ανθρώπους που έχουν τον Σταυρό και αντλούν δύναμη και σταυρώνουν τα πάθη τους και τις επιθυμίες. Χαρά στις οικογένειες στις οποίες ο Πατέρας είναι ο Χριστός στο καΐκι, η Μητέρα η Παναγιά και τα παιδιά οι Άγιοι, και αυτή όλη η Εκκλησία ταξιδεύει για την αιωνιότητα. Ευθύνες μεγάλες, που φτάσει το καΐκι στο λιμάνι και είναι μόνο ο πατέρας και η μητέρα μέσα και τα παιδιά έχουν ένα βαγίτι στον δρόμο. Η ευχή είναι όλοι να φτάσουμε.

Μπορούν αυτά, εάν θελήσει ο πατέρας και η μητέρα να βάλουν τον Χριστό στην οικογένειά τους. Ακούω δυστυχώς πολλές φορές ορισμένους ανθρώπους, οι οποίοι ήρθανε σε γάμο και λένε: «Θα κάνουμε λίγο τη ζωή μας και έπειτα θα κάνουμε παιδιά». Ποια είναι η ζωή που θα κάνετε χωρίς παιδιά; Ποια είναι η ζωή; Και ακούω πεθερές και πεθερούς: «Μην πέφτετε αμέσως να δεσμευτείτε με παιδιά, να κάνετε λιγάκι τη ζωή σας». Σοβαρά; Αλίμονό σου εν ημέρα κρίσεως για τη συνταγή αυτή που έδωσες. Αλίμονό σου εν ημέρα κρίσεως.

Τους εστεφάνωσε ο Θεός για να κάνουν παλλακεία το κρεβάτι τους; Σοβαρά τα λες αυτά! Και ποιος είπε «θα ζήσω αύριο»; Παιδιά, ο Θεός! Η αμαρτία αρχίζει από την ημέρα του γάμου και η βάρκα γίνεται διαβολεμένη από την ημέρα του γάμου. Και τότε, άμα φύγει ο Χριστός από τη μέση και η Παναγία και οι άλλοι, όχι Χριστό, όχι Παναγία, τι θέλεις σπίτι να φτιάξεις; Είναι δυστυχία. Είναι αποτυχία. Γι' αυτό μην βγάζετε ποτέ τον Χριστό από το σπίτι. Βάζετέ τον μέσα και κρατηθείτε από τα λόγια. Αυτό σας θα πω εσείς. Όλα τα θέματα θα λύονται, όπως λέμε, δια του αοράτου

χεριού. Θα βλέπετε όταν σας ανοίγει δρόμο πώς να ακολουθήσετε. Ό,τι είναι απάντητο πρόβλημα, να τον βάλετε μπροστά, όπως έβαλε σήμερα ο Πέτρος, και είχαμε το θαύμα αυτό το μεγάλο. Ασφαλώς εκείνοι που τον κορόιδευαν απέξω θα κατάπιαν τη γλώσσα τους, όταν είδανε δύο καΐκια ψάρια το μεσημέρι. Αυτά είναι τα θαύματα του Χριστού. Από αυτά αντλούμε εμείς οι χριστιανοί και από αυτά μπορεί κανείς να στερεωθεί σωστά και να βαδίσει σωστά, για να τον βρει εκεί επάνω που θα πάει κάποια μέρα, που το εύχομαι σε όλο τον κόσμο και σε μας. Αμήν.