Interpretation of the Akathist Hymn

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Allow me to continue the subject we began some time ago, so that, with God’s help, we may complete it in one or two more talks before this season comes to an end. Those of you who remember will recall that we have been speaking about the Akathist Hymn. We have said that the Akathist is both doctrinal and moral, and that it contains many things we do not understand; we simply recite them or chant them from time to time. So, with the help of the Most Holy Theotokos, let us continue this evening. According to my notes here, we have reached the letter Sigma.

Sigma says: “Desiring to save the world, the Adorner of all came to it of His own accord. And though as God He is the Shepherd, for our sake He appeared as a man like us; for having called like by like, as God He hears: Alleluia.” Here the author says, “Desiring to save the world.” The world was in danger. A person outside Christ is in danger. He is condemned, lost, and perishing. So, out of love, the Adorner of all—that is, He who created the world...

He came to it of His own accord; no one called Him. Sometimes you hear it said that the public prosecutor brought charges on his own initiative, or that the police intervened on their own initiative. That is precisely the meaning here: He came by Himself, without anyone pressuring or compelling Him, freely and willingly. He came of His own accord. Our righteousness did not summon Him, nor did we ever think to cry out to Him, “Will You not come and save us?” We did not even know that we were lost. But He came by Himself, moved by His own loving concern for humanity; He came of His own accord. “And though as God He is the Shepherd”—He is the Chief Shepherd.

He could have remained the Shepherd. But He did not remain only the Shepherd. “For our sake He appeared as a man like us.” He came down to our level. “For having called like by like,” He spoke to His fellow human beings as one of them, so that He might help humanity.

Do you remember—I do not know whether you noticed—what happened when those shepherds went down there to find Him? What did they find? What did they expect when they went down to the cave in Bethlehem? Whom did they go to find? They went to find the One whom the angels were praising. They certainly did not go there merely to find some ordinary man or some insignificant thing; they went to find...

“A mighty King,” and yet they did not find a mighty King. The mighty King had become a little lamb, resting in Mary’s arms. They went expecting to meet one kind of person and encountered another. I am reminding you of what the hymn says. Something similar is being expressed here. It says that, although He was God, the great Shepherd, although He was God...

For our sake He became a man like us: “for having called like by like.” He came and spoke with man as one man speaking to another. He did all this for humanity’s sake, because He desired to save the world. There is no one else who can take on this responsibility and truly be able to save the world. But what is the salvation of the world? Is it deliverance from war? Deliverance from an illness? Deliverance from physical death? What, then, afflicts man? What is the human sickness that requires salvation?

Man needs healing. Can you tell me what is wrong with him? Do you know what afflicts humanity? You must seek the cause in the first man. What did the first man do? He disobeyed. And what did that bring about? He was cut off from God and died. When I turn a switch and cut a lamp off from its source of light, the lamp becomes dead: it no longer shines; it is no longer alive. This is exactly what man did. He cut himself off from God and died. “On the day you eat from the tree, you shall surely die.” This was both the commandment and the warning. Yet man ate and died; he was cut off from God. What entered the world through man’s disobedience? Death entered the world through disobedience.

What is the remedy for death? Life. Life heals death. “Desiring, then, to save the world.” Who desired to save the world? The One who alone is Life. Man does not possess life in himself; he participates in life, just as this lamp is not itself light but participates in light. If the switch is turned off, it will be dead. No one possesses life in himself—not the angels, nor the archangels—except the Lord Himself. Our Church expresses this beautifully and instructively during the Proskomedia, when the priest removes the Lamb from the prosphora to offer the morning sacrifice upon the altar. There the priest says, “Neither an angel nor an archangel, but the Lord Himself saved us from the curse of the Law.”

The sickness of man, then, is death. The healing of death is life. Therefore, He who is Life in Himself—God—comes to give life to man and to save him from death; not from bodily death, not from bodily death. Bodily death was given as a blessing to man who was spiritually dead. For if man had remained immortal in his present condition, if the second death had not come, he would have been wretched forever amid cancers, bleeding, so many illnesses, and so many injuries.

Death was given as deliverance, as a setting in order of the body, so that man might be made new. This second death was given to you as a blessing. Man brought about the first death, the separation of the soul from God. But God permitted the separation of the body from the soul, “so that evil might not become eternal,” as one of the prayers of our Church says—in the Funeral Office, specifically in the prayers for one at the point of death. Take up a Euchologion and read it, and you will find that, in His love, God permitted death—the separation of the body from the soul—so that evil might not become eternal. Man dissolves as though in a crucible, and in the age to come he will be made new again. The sick, the injured, and the disabled will all be raised at one age, the Fathers say: thirty-three years old. Open the Triodion, if you have one; otherwise, go to the Church and read the teaching appointed for...

The eve of the first Saturday of Souls. There you will see, concerning the time before the Judgment, how the matter is understood, what our Church teaches, and what the Fathers believe. He, then, desiring of His own accord to save the world, condescended and came into the world. The Adorner of all, He who made everything, now stooped down to man. Man had wandered away along the paths of sin, so He came down and became man, calling like by like, so that He might help man and save him. Yet man often sends Him away: “I do not want You.” What harm am I doing you, that you do not want Me? Why does man not want God? Because His Law contains many commands saying “Do not” and “You shall not.” Man does not wish to give up the pleasures of the flesh and the delights of the world...

The pleasures and personal advantages he enjoys; nor does he wish to lower the banner of his ego. Therefore, he does not receive Christ. For Christ does not want man to push himself forward; He wants him to follow. He does not allow man to walk ahead of the God-Man, nor does He allow him to walk beside the God-Man. “Whoever desires to come after Me”—neither ahead of Me nor beside Me. But man, in his egoism, thinks he knows everything. We see this even in little children: they know everything, while grown-ups know nothing. As the proverb says, “The fox is a hundred years old, but the cub is a hundred and five.” And so, regrettably, in our egoism we continue to reap these results. He humbled Himself, while we became puffed up. This, then, is what the hymn teaches here: “Desiring to save the world, the Adorner of all”—He who made everything—came “to this” world...

“Of His own accord,” without anyone calling Him. Out of love, He came by Himself to offer man what was truly for his good. “And though as God He is the Shepherd,” He became a simple little sheep—and not merely a sheep, but a lamb. When we say “lamb,” we mean what the honorable Forerunner proclaimed: “Behold, the Lamb of God, who takes away the sin of the world.” A lamb is destined to be slaughtered. This Lamb, then, was to be slain—and He was slain—and He offered His blood to cleanse us, as a ransom for many. This holy man, the hymnographer, held that entire image within his holy mind. He set these reflections down in just a few words and encompassed the whole doctrine.

Here we also reach the end of what we call the Third Stasis. Our Church has divided the events of the Akathist Hymn into four stases, chanted over four Fridays. The Fourth Stasis now begins with the letter Tau and says the following. It turns toward our Most Holy Theotokos: “A wall are you to virgins, O Virgin Theotokos, and to all who flee to you; for the Maker of heaven and earth prepared you, O Immaculate One, dwelling in your womb and teaching all to cry out to you.” Then there follows a series of salutations beginning with “Rejoice.” So the hymn presents her as a wall protecting virgins: “A wall are you to...”

“Virgins, O Virgin Theotokos.” The central subject is virginity. We heard about the Virgin earlier as well. But now the hymn speaks about Mary and her virginity, saying that she is a wall protecting virgins. As you know, especially in our own day, virginity is regarded as nothing by people in general, whether women or men—though in truth it is something of great worth. Yet the devil, together with man’s departure from the path of God, has succeeded in making people speak contemptuously about virgins, and especially about a virgin woman. And yet...

Since those holy persons who played a part in our salvation were virgins, can virginity truly be worthless? Our young men and women have learned to call it a taboo, part of the establishment that must be torn down. Was Christ wrong to be a virgin? Was the Most Holy Theotokos wrong to be a virgin? Was the honorable Forerunner wrong to be a virgin? Was John the Theologian wrong to be a virgin? And what of all those virgin Saints depicted holding a cross and raising their hand in this way? Do you not see this, woman? Is your name Paraskevi? Go and ask Saint Paraskevi what that cross means and why she holds her hand that way. Is your name Barbara? Go and ask Saint Barbara. Is your name Katina or Katherine? Is your name Kyriaki? Whatever your name may be, go and ask the Saint why she holds the Cross and raises her hand in this way.

The Cross means: “To you, devil, I say no. No to you! I will not yield, whatever you may say to me or offer me.” Have you ever found a hymen in any creature other than a human being? It belongs only to man and woman. Birds do not have one, nor animals, snakes, reptiles, or fish—none of them. Only man and woman have a hymen. The notion that the Creator placed these things in us for no purpose, and that man may disregard and overstep them without consequence, is a grave error. It is a grave error. But Satan, who is cunning and hates creation, Evangelia, works in various ways to undermine this beautiful virtue.

My dear brothers and sisters, if you choose to read what the Saints say about virginity, you will be ashamed—you will be ashamed. Today it is the honorable who are made to feel ashamed, while the dishonorable feel no shame. In the opinion of many, the honorable young woman and the honorable young man ought to be ashamed today, while the shameless person is not ashamed at all. Have you ever heard what the Fathers say about the words of the Most Holy Theotokos, “Behold the handmaid of the Lord; be it unto me according to your word”? What do they say? “Behold,” she says, “I am like an unwritten tablet, reserved for my Lord alone. Let His word be written upon me. I am ready; I am pure for my Lord alone.” Is today’s bride kept pure for her husband alone? She has wandered through every rubbish heap. Is the young man kept for his wife alone? He has no right to behave otherwise. His body is not his own. “The two shall become one flesh.” By what right can you, a young man, a man, plow through corruption? By what right? You may not have a hymen, but did God’s gift of virginity cost you nothing? Where did you get that idea? And yet this virtue is so deeply misunderstood. I need only tell you one thing, and perhaps your hair will stand on end.

Even now, you will understand what I mean. Four months ago, a young bridegroom sought a divorce and wanted to send his wife away because he discovered that she was a virgin. Have you ever heard of anything so strange? Because he found her to be a virgin! “It is impossible,” he said. “She must be a Jesuit. She cannot be a normal human being,” and so forth. “This cannot be,” he said. The court was appalled when the divorce petition was submitted because the young woman had been found honorable. Do you understand this perversion? Do you understand what kind of age we are living in? What kind of age are we living in?

Has anyone ever considered the value of this virginity? Someone may say, “I had never paid it much attention.” Then how can you sing and chant, “Amazed at the beauty of your virginity and the exceeding radiance of your purity, Gabriel cried aloud to you, O Theotokos”? Tell me, if virginity were nothing—merely a wall we could tear down whenever we wished—how could the Church place it at the center of her worship and chant it in the midst of the Church? That would be impossible in so holy a setting. And yet Satan has succeeded in persuading people that there should be no virginity either before childbirth or after childbirth.

Virginity before Holy Matrimony, and virginity after Holy Matrimony. Someone will say, “What kind of virginity can there be after Holy Matrimony?” It is what the Scripture means by saying, “Let the marriage bed be undefiled.” Let the bed of husband and wife remain undefiled. Let no former lover defile it, and let no new lover appear. Let it remain undefiled. Let the wife belong to her husband and the husband to his wife. This too is regarded as a virtue—a virtue: the undefiled marriage bed. Virginity is a great matter, my beloved. I am not capable of giving this subject the emphasis it deserves. I am not capable. Yet I regard it as something great and beyond my reach; I cannot attain to it. It is, of course, for some people, not for everyone.

Not everyone has the strength for continence. Out of a thousand, perhaps one or two may have it. And you see what a battle erupts when a young woman wants to leave and become a nun. A million may become prostitutes and no one says a word. But if one becomes a nun, it is treated as an enormous affair; the whole world is stirred up. Satan knows the power, the grace, and the blessing she will possess, and what an enemy that nun or monk will become to him tomorrow. It is not for everyone, certainly, but it is for those few—the five, the ten, the thousand. From the warfare Satan wages against it, you can understand...

...how precious virginity is in a human being. I repeat: it is not for everyone. The others must enter into Holy Matrimony. At what age? From the age of twelve. From the day a girl begins menstruating, she is capable of entering Holy Matrimony and should do so.

Instead, she waits until she is forty, and then an entire medical team must be assembled for her to bear a child, leaving her like a sterilized old maid. “Either marry young,” the people of old used to say, “or become a monastic young.” That is what wise people said. But we wait until we have plowed through everything and left nothing untouched, and only afterward do we enter Holy Matrimony—like squeezed-out lemon rinds.

Then we are married. How are you going to bear a child? Oh, she takes vitamins—but still she cannot bear one. I had lunch today in Aigio, where I was a guest. There was a married couple there: she is seventeen, she is pregnant, and she will give birth in ten days. She will give birth as lightly as a little butterfly; the car may not even get her to the hospital in time. Her body has flexibility and the capacity to open; she has her milk—everything. But what can a woman do now after roaming through who knows what, searching for her Prince Charming, and finally getting married? She has a child, but she can do nothing; she will bring forth only complications. How can it be otherwise, when she has spent all her vitality in sin and now comes to Christ, and the priest crowns her, saying, “Crown them with glory and honor”? For what honor? Where did she find that honor? The honor lies in having preserved virginity, but everything has already collapsed; her virginity is like the ruined columns of the Temple of Olympian Zeus. A kiss—one kiss—is half of fornication, the Fathers say. Go out into the streets and look at our children. They are our own children.

Go out into the streets and see what is happening. Where is virginity? Where is it? Weddings ought to be abolished. The blessing of Holy Matrimony ought to be abolished, because Holy Matrimony has lost its meaning, and so have the crowns, when there is no honor. “Crown them with glory and honor.” Why? Because they struggled, preserved their virginity, and came into the communion of Holy Matrimony. Crown these courageous young people, then. They are heroes, both the young man and the young woman who struggled. Give them crowns. Otherwise, why give them crowns? In former times, my beloved, crowns were not bought at the market as we buy them now. The Church provides the crowns. She has one pair with which she crowns all her children. In the mountain villages of Evrytania, even to this day there are ceremonial crowns made from vine branches. The Church keeps them simply as symbols. Elsewhere they have iron crowns, and the Church crowns the couple with them. Just as she has a baptismal font in which she baptizes, so she has crowns with which she crowns.

But when you buy your own crowns and hang them up afterward, while your bed is continually defiled both before and after the wedding, what right do you have to crowns? On what grounds do you deserve them? There is no proper understanding of this virtue. That is why you see so many divorces and the condition of homes and families today. Built on such rotten, dishonorable, and corrupt foundations, the home becomes a den—a wolves’ den—and society as a whole has become a jungle. This happens especially because, out of a hundred marriages, perhaps only one or two are arranged through a proper introduction, as we say. The others arise from romantic passion: the couple met, pressed themselves together, embraced, fell into corruption, exchanged their saliva, and so forth. As soon as they marry, there is separation, another lover, or jealousy.

Where, then—where is purity? Here the hymn calls the Most Holy Theotokos the wall of virgins: the wall of those who want to struggle and remain upright and whole, so that they may have God’s blessing both as individuals and as a family, if one day they enter the communion of Holy Matrimony. No one forces anyone to go and become a monk. Let him remain here and establish an honorable family. But let him come to Holy Matrimony honorable and morally upright, able to hold his head high. At the wedding he calls Isaiah to dance: “O Isaiah, dance for joy, for the Virgin...” What virgin? This woman has lived in fornication. Who knows how many things she has done or how many children she has cast away? Why should Isaiah dance? “Dance, O Isaiah”? These things become a lie. If only there were metanoia—repentance—at least. Perhaps we did something in ignorance; perhaps we were led astray, clothed as we are in flesh; perhaps we did not understand, and so forth. Very well—but at least let there be metanoia, repentance.

Let them make their Holy Confession and prepare themselves before going on to celebrate their wedding afterward. Then they will appear differently in the eyes of God. But no—they go on as though they were fine, upstanding people. One recent case even involved a man who intended to become a priest. “I took her,” he said. You took her, yes, but you made her your wife before you actually received her in Holy Matrimony. You are a fornicator, and you are also guilty of taking her unlawfully, because you carried her off. And now you will go and become a priest? Of course you cannot become a priest. Do you know how often such things happen? Out of a hundred weddings, ninety are like this. How, then, can the Most Holy Theotokos help people who at least remain unrepentant? I am not demanding one hundred percent purity—at least let there be metanoia, repentance, instead of remaining unrepentant and claiming the right to dispose of themselves as they please. Dispose of yourself as you wish, then—but tomorrow you will go before the judgment above.

It is a virtue and a joy when people preserve their integrity, whether they are young men or young women, widowers after Holy Matrimony, or widows after Holy Matrimony. In His Church, God has appointed the reward appropriate to each one. There are three states: the state of virginity, the state of widowhood, and the state of those in Holy Matrimony who live in continence after their married life. These are different states. Some will receive thirtyfold, some sixtyfold, some a hundredfold, and some will be condemned to Hell. Consider an honorable couple who entered Holy Matrimony and had children, and whose children were saved.

Our children do not know how to be saved. Our life is so disordered that parents themselves are often the cause of their children’s ruin. But if we suppose that our children were saved, that our Holy Matrimony succeeded, and so forth, then it receives the thirtyfold reward. A couple who enter Holy Matrimony honorably, succeed in bearing children, and lead those children to salvation receive the thirtyfold reward. Another couple may marry, enjoy bodily relations, have children, and see their children saved; but later, when the children have grown and the husband no longer has the natural power to beget children, the spouses begin to live separately in continence. They receive the sixtyfold reward.

These are people who enjoyed bodily relations when they had the full natural right to do so, during the woman’s childbearing years and for the purpose of bearing children. Once the woman could no longer bear children and the purpose of their union had ceased, they lived the rest of their lives in continence. Such people receive the sixtyfold reward. The hundredfold reward belongs to those who preserved themselves in virginity. How many such people there will be, I do not know. There is also another distinction: Heaven for virgins, the earth of Holy Matrimony for those who marry, and Hell for fornicators. These are the three categories. No one is forced to remain in holy virginity. But neither is anyone permitted to dishonor Holy Matrimony. Let him enter Holy Matrimony.

Saint Ignatius the God-bearer says that, before young people run to prostitutes, they should enter Holy Matrimony. But we wait for the young men to acquire apartments, for the young women to acquire apartments, and for them all to become as rich as Onassis before they marry. Virginity, then, is for Heaven; Holy Matrimony is for the earth; and fornication is for Hades.

As greatly as heaven differs from earth, so greatly does virginity differ from the other states. As far as east is from west, so great is the difference. As the sun differs from the stars, so one state differs from the other. That is why the hymn greets the Most Holy Theotokos as “the wall of virgins and of all who take refuge in you.” The Theotokos is like a mother hen beneath whose wings the little birds run when Satan pursues them and seeks to bring them into the grasp of sin.

And she protects them. Let our young men and women seek the Most Holy Theotokos as the protectress of virginity, honor, and purity. They have not done so because their parents in particular—the first people responsible for them and their first teachers—did not teach them. They did not tell them how precious virginity is in the eyes of God, whether they later enter Holy Matrimony or not. Nor did they tell them what awaits them if, without God’s law and God’s blessing, they violate this virginity, which God has given uniquely to man and woman, as I said earlier. The hymn therefore greets the Virgin: “For the Maker of heaven and earth fashioned you, O Immaculate One, and dwelt within your womb.” He condescended to come and dwell in your womb. Yet He did not dwell within it...

...by damaging her womb. For as He entered, so He came forth. He entered through her hearing and came forth ineffably, while the seals of her virginity remained intact, her virginity unharmed in childbirth. God, who fashioned the Virgin, preserved her as Virgin, and He Himself remained virgin. The hymn then greets her as the pillar of virginity, saying, “Rejoice, pillar of virginity; rejoice, gate of salvation.” Whenever you find yourself in a difficult moment or in temptation concerning your purity, ask for help, and you will see how God will preserve you. Ask this yourselves, and tell those who come after you as well, so that they may know that anyone who, apart from God’s law, chooses to transgress...

...the boundaries and prohibitions established by God will find himself standing against God. A person today cannot be greeted as the Most Holy Theotokos is greeted in the second phrase: “Rejoice, gate of salvation.” The Most Holy Theotokos opened the door; she became the gate through which we may pass into the Kingdom of Heaven. And you see how she and Christ are depicted together at the Beautiful Gate: she on the right and He on the left. People come there and, through the conjunction of these two persons, pass toward the Kingdom of Heaven. “Rejoice, source of spiritual re-creation.” Truly, the Most Holy Theotokos brought forth Him who re-creates the inner, spiritual human being.

A human being becomes a new creation. The New Adam makes new Adams. All who receive Christ are renewed, and only in Christ do they pass into the Kingdom of Heaven. The person who has not received Christ and has not been baptized has not become a new nature; he has remained the old nature. Such a person has no place in His new Kingdom. He must be renewed and re-created. If anyone wishes to understand this, he must read, as we said in another talk, the third chapter of John: the conversation of our Lord Jesus Christ with Nicodemus. When Nicodemus went by night to meet Jesus, Christ immediately told him that he could not be saved unless he were born from above and became a new creation—that is, unless he were baptized by water and the Spirit.

It is Christ, then, born of the Most Holy Theotokos, who accomplishes this re-creation. “Rejoice, bestower of divine goodness.” The divine goodness is Christ. Through the Most Holy Theotokos, this goodness—Christ—is given to us. Out of love He came to humanity to save humanity. “Rejoice, for you have given new birth to those conceived in shame.” Conceived in shame: it does not say this because conception itself is a shameful act, for Holy Matrimony is honorable. It is not holy in itself, but it is honorable and blessed by God. Rather, it says this because we are conceived bearing ancestral sin. That is why it says, “conceived in shame.” “Rejoice, for you have instructed those whose nous was plundered”—those whose nous, the spiritual intellect, had been robbed by the one who throws understanding into confusion...

You now instruct them in the knowledge of God. For a person who has no relationship with Christ, who has not accepted Him who was born of Mary, is not in his right mind. Satan has robbed him of knowledge. Do you understand? He has robbed him of knowledge. Rejoice, then, you who provide the opportunity for those whom Satan had deprived of knowledge to be born anew. “Rejoice, you who bring to nothing the corrupter of minds.” Who is the corrupter of our understanding, of the mind? Satan. And he is brought to nothing through Jesus, who was born of the Theotokos. “Rejoice, you who gave birth to the Sower of purity.” He is the One who sowed purity...

Honor, moral integrity, and virginity, both in Himself and in His Mother, as an example for mankind. “Rejoice, bridal chamber of a seedless union.” Do you know what a bridal chamber is? It is the room the couple enters after the wedding. So the Most Holy Theotokos is greeted as the bridal chamber of a seedless union: within her, her womb became a bridal chamber in which humanity was united with God without seed. Within that pure bridal chamber, the womb of the Theotokos, soul and God were joined like bride and bridegroom, without seed, without the will of man, but by the Holy Spirit and the Virgin Mary.

“Rejoice, you who unite the faithful to the Lord.” Just as her womb became the chamber in which humanity was joined and united with divinity, and there took place that betrothal of which we spoke earlier—compare the note here—so she also became the means by which man is joined and betrothed to the Lord. A woman is given to a man and joined to him; likewise, man is given to God and joined to Him. “Rejoice, gracious nurturer of virgins.” A nurturer is one who nourishes children. Rejoice, then, gracious nurturer of virgins—not of the dishonorable, but of virgins. “Rejoice, bridal attendant of holy souls.”

That is, through Jesus you give a wedding garment to the souls of the saints. This garment is given to everyone at Baptism. Yet afterward, when we reach twelve, thirteen, or fourteen years of age, God is no longer there for us; there is only our flesh, our ego, and our self-interest. We cast back at Christ this garment of adoption, which He had given us earlier at Baptism, when we said, “I renounce Satan and unite myself to Christ.” Now we turn around and tell Him, “I renounce Christ and unite myself to Satan.” That is what happens. And the passage closes with, “Rejoice, O Bride unwedded.” There is no unwedded bride except in the case of the Most Holy Theotokos. She is a bride, and yet an unwedded Bride. In any case, as we move further down to the letter upsilon...

With humility it says the following: in response to all that God has done for us, “Every hymn is defeated when it strives to match the multitude of Your many mercies.” However much we chant, however much we pray, however much we entreat, however much we give thanks, we accomplish nothing. It is defeated and overcome before what God has done for us, before His many mercies. “For if we offered songs equal in number to the sands”—that is, if we chanted and offered You as many odes as there are grains of sand by the sea...

“We would still do nothing worthy of what You have given us, as we cry to You: Alleluia.” Glory to God. In other words, however many thanks we offer, whatever gratitude we show, however many hymns we compose—even if our odes were as numerous as the sands of the sea—we would still have done nothing, he says. We would have offered nothing compared with what You have done for us. Sadly, as you know, this gratitude toward God is absent from man. He even reaches the point of blaspheming God, the Most Holy Theotokos His Mother, and His saints, and of rejecting Him in many different ways, as you know. But here he says...

Whatever I do, whatever I offer, however much I praise, give thanks, or pray, I do nothing compared with what He has done for me. That is truly how it is, if a person reflects upon it. But in order to measure, he needs a measuring rod; and in order to weigh, he needs the proper scales. Such scales are not sold on earth, for they weigh the things of Heaven. The things of Heaven are weighed on heavenly scales and measured with a heavenly measure. What we applaud as good may not be good in the eyes of God. Do you understand? He continues and comes to the next letter, phi, where he again says of the Most Holy Theotokos:

“We behold the holy Virgin, who appeared as a light-bearing lamp to those in darkness.” In other words, we see the Most Holy Theotokos as a shining lamp for people who are in darkness. Why does he call her this? What does a lamp carry? Here we have a lamp. What does it bear upon it? It bears the wick. The lamp itself does not give light; rather, it is the wick, borne and offered by the lamp, that shines. Christ, then, is the Light who comes through the lamp. This wick, this light, is what illumines the whole world. And now he greets her as light-bearing, because this lamp brings us the Light. “Who appeared to those in darkness”—to people who dwell in darkness.

“We behold the holy Virgin, for she kindles the immaterial Light.” Not material light, but the immaterial Light. She comes into contact with the immaterial Light, with God who dwelt within her. “She guides everyone to divine knowledge,” because light enables a person to see clearly and to walk rightly. Man does not know how to walk. He may possess worldly knowledge and education, yet he still does not know how to walk. Unless he has Christ as his guide—“a light to my feet and a lamp to my paths,” as the Psalmist says of Christ in Psalm 118. Christ is the Light coming into the world, who enlightens every person who desires to be enlightened.

Many people do not want the light of Christ. “I do not like that kind of life. I do not like that kind of virginity. I do not like such things.” People reject them. But the light is there for those who desire it. “For she kindles the immaterial Light.” The immaterial Light, he says, is kindled in the lamp, the Most Holy Theotokos. “She guides everyone to divine knowledge, enlightening the nous with her radiance, and is honored by this cry.” And then he continues to greet her. Christ is the true Light of the whole world. All other lights are artificial lights belonging to this world. However much a person may claim to know, through his own cleverness he may produce the very opposite result. If you want confirmation of this...

Read Proverbs 4:12. There is a way, it says, that appears to lead rightly, but its end leads to the depths of Hades. All the reasoning of the world speaks in this way, and the result, it says, is Hell. Christ must be consulted. “I say this; my lawyer told me that; the uncle I asked told me this; my aunt told me that; my adviser told me this.” But what do You say? He must be asked. He is the Light of the world in every aspect of life, both in matters of the soul and in the life of this world. Christ is not consulted about the most fundamental matters, much less about the details and the smaller things.

We must often be careful, because a small transgression, which a person regarded as insignificant, has become the cause of crime and of destruction both spiritual and bodily—something he did not foresee. For you know how temptation begins and how it develops. Go in summer to a field that is full of dry thorns, and then visit the same field in spring. What will you see? A difference. In spring you can lie down on the fresh green grass. But if you return to the same place in summer, you will find those plants turned into thorns, and you cannot even look at them from a distance. Sin is like this. Man’s failure is like this. In spring he sees everything as harmless, unable to foresee the summer thorns—unable to see that these things will grow into thorns and lead to destruction.

Christ knows. That is why a person must always depend upon Him and place the lamp before him, bearing the Light who is Christ. “My Most Holy Theotokos, intercede with the Lord that He may enlighten me as to how I should act, whether in this way or in that.” Some will say, “I asked Him, but He did not answer me.” You did not ask while standing upright. You asked while already leaning in one direction: “Tell me what to do, but I would like it to happen this way.” When from the outset you are already leaning and saying, “I would like it to happen this way,” then you will receive an answer according to your heart, for the Lord gives according to your hearts. When Christ tells you, “You must put an end to this and tear down the unlawful bed,” you reply, “I did not want to tear it down; I wanted something else.” There we refuse to agree with Him, and that is how you fall into the trap.

There are two things involved here. We want to pull Christ over to our side—to our sin and to our Fall. We want Him to bless us as we are in that condition. Christ does not agree. And so your own will is done, with your destruction as the eventual result. That is what happens. In any case, he then greets her as a ray of the noetic Sun. As a ray. What place do we give the Most Holy Theotokos? And what place do the followers of Zlotianos give her? What do they make her out to be?

A ray stands before the Sun. She is a ray before the Sun, before Christ. Yet the devil has confused them into creating a religion of the Most Holy Theotokos, as though the Most Holy Theotokos herself saves. They say that those who are not found in the school of the Most Holy Theotokos are condemned. They do not say, “Those who are not found in the Church of Christ.”

“Those outside the school of the Most Holy Theotokos are condemned; they will be lost.” Yet the Most Holy Theotokos is a ray, only a ray. A ray stands before the Sun, who is Christ. Do you understand? Do we grasp this? Here especially, our Church teaches us these things. Guard yourselves as much as you can. There is no greater delusion of the ages than this: to succeed in moving us away from Christ, away from the Sun, and toward the ray as though the ray could save us. They claim that the Most Holy Theotokos writes a Gospel, hunts down the devil, drives him into Spain, and so forth. Guard yourselves as much as you can. “Rejoice,” it says, “ray of the noetic Sun; rejoice, beam of the unsetting Light.” The Most Holy Theotokos is a gleam before Christ. Consider the distinction being made here.

This is the order of things. The Most Holy Theotokos is the moon of the noetic firmament. Can there be a moon without the sun? Tell me. Can there be stars without the sun? Tell me. Sun, moon, and stars: Christ, the Theotokos, and the saints. That is how it is. This is the distinction and the correspondence between the material firmament and the noetic firmament. Here, then, he describes the Most Holy Theotokos, who is above the Cherubim, above the Seraphim—above, above, above them all. Yet before Christ, before God, she is “a ray of the noetic Sun, a beam of the unsetting Light.”

Unsetting. It is that light which we went to receive the other day at the Resurrection service: “Come, receive the Light from the Light that knows no evening, from the unsetting Light.” That is, a light for which evening never comes. It is always day. This is what “the Light that knows no evening” means. It has no evening. It is always day. This Light is never extinguished. It is symbolized by the sanctuary lamp that burns continually behind the Holy Altar. This is also what the oil lamp in our home symbolizes. It symbolizes Christ. And woe to those homemakers and householders who replace it with an electric lamp so they will not get oil on themselves, and who thereby fail to show the goodness and mercy of God toward man—or who light it only at certain hours and on certain days.

They leave the oil lamp unlit all week and light it on Saturday. Why? Does Christ not exist on Monday? Does He not exist on Tuesday, Wednesday, Thursday, or Friday? The sanctuary lamp should burn continually. Even if it is only a tiny flame, it must remain continually burning. It should never go out, because it symbolizes Christ. And it should be lit by the master of the house, who symbolizes Christ. The woman represents the Most Holy Theotokos, the children represent the saints, and together they form the Church in the home—provided it truly is a Church in the home and not a den of theft or corruption. That is the meaning here. “Rejoice, lightning that illumines souls.” She brought Christ, and with that flash she kindled a fire.

She set souls aflame. “Rejoice, thunder that strikes terror into the enemies”—you who terrify the devil like thunder, thunder against Satan. “When the Most Holy Theotokos hears me, he is lost; he vanishes when she hears me.” But when our own lips, hands, and heart are defiled, how can the power of the Most Holy Theotokos act upon us, so that Satan should perceive her as thunder and flee from before her? “Rejoice, for you cause the many-rayed Illumination to dawn.” What has she not brought us? What knowledge, what assurance, what graces has she not brought? Christ is wholly radiant with light, and He gives graces and blessing to man, both for this life and the life to come. “Rejoice, for you cause the many-streamed River to spring forth.” A River flowing in many streams, bringing every kind of goodness and grace.

“Rejoice, you who portray the type of the baptismal font,” that is, you who symbolize the baptismal font. “Rejoice, you who take away the stain of sin.” She is the one through whom the stain was taken away by Christ, for Christ came to cleanse the world from sin.

Perhaps I have tired you with all that I have said, but I want to believe that, by the grace of God, something will remain with you. Allow me to stop here, at this verse—“you who take away the stain,” and so forth, and “you who symbolize the baptismal font.” God willing, I shall return to the next verse this coming Monday, so that

we may speak about certain events of which we are unaware.

Μου επιτρέψετε να συνεχίσουμε το θέμα αυτό που έχουμε αρχίσει από καιρό, ώστε, με τη βοήθεια του Θεού, να το ολοκληρώσουμε σε μια-δυο ομιλίες που θα κάνουμε ακόμη πριν κλείσουμε τη σεζόν αυτή. Όσοι με θυμάστε θα ενθυμείστε ότι ομιλούμε από τον Ακάθιστον Ύμνο και διότι έχουμε πει ότι είναι δογματικός και ηθικός αυτός ο Ακάθιστος Ύμνος και έχει πολλά πράγματα μέσα, τα οποία εμείς δεν τα ξέρουμε· απλώς τα συζητούμε ή τα ψάλλουμε καμιά φορά. Γι' αυτό, με τη βοήθεια της Παναγίας, και απόψε το βράδυ να συνεχίσουμε. Ευρισκόμεθα, όπως βλέπω εδώ από τις σημειώσεις μου, στο γράμμα ΣΙΓΜΑ.

ΣΥΓΜΑ Που λέγει: «Σώσαι θέλων τον κόσμον, ο των όλων κοσμήτωρ, προς τούτον αυτεπάγγελτος ήλθε· και ποιμήν υπάρχων ως Θεός, δι' εμάς εφάνη καθ' ημάς άνθρωπος· ομοίω γαρ το όμοιον καλέσας, ως Θεός ακούει· Αλληλούια». Εδώ ο συγγραφεύς λέει: «Σώσαι θέλων τον κόσμον». Ο κόσμος εκινδύνευε. Άνθρωπος έξω του Χριστού είναι εν κινδύνω. Είναι κολασμένος, χαμένος, απολωλός. Από αγάπη, λοιπόν, ο των όλων κοσμήτωρ, δηλαδή αυτός που εδημιούργησε τον κόσμο...

Προς τούτον αυτεπάγγελτος· δεν τον κάλεσε κανένας. Έχετε ακούσει καμιά φορά που λέει ότι αυτεπαγγέλτως ο εισαγγελεύς κατήγγειλε, η αστυνομία επενέβη αυτεπαγγέλτως. Έτσι ακριβώς και εδώ: μόνος του, χωρίς κανείς να τον εκβιάσει ή να τον υποχρεώσει, μόνος του, θεληματικά. Αυτεπάγγελτος ήρθε. Δεν τον εκάλεσε η δικαιοσύνη μας, δεν ενδιαφερθήκαμε ποτέ να του φωνάξουμε: «Δεν έρχεσαι να μας σώσεις;» Ούτε ξέραμε εμείς ότι είμαστε χαμένοι. Αυτός όμως μόνος του, αφ' εαυτού, από την πλευρά του που ενδιαφέρεται προς τον άνθρωπο, ήρθε, αυτεπάγγελτος ήρθε. «Και ποιμήν υπάρχων ως Θεός»· είναι ο αρχιποιμήν.

Έπρεπε να μείνει τσοπάνος. Όμως δεν έμεινε τσοπάνος. «Δι' εμάς εφάνη καθ' ημάς άνθρωπος». Εκατέβη κάτω για να φτάσει στο ανάστημα το δικό μας. «Ομοίω γαρ το όμοιον», να μιλήσει σαν ίσος προς τους συνανθρώπους του και να βοηθήσει τους ανθρώπους.

Θυμόσαστε, δεν ξέρω αν είχατε προσέξει, το τι έγινε όταν αυτοί οι ποιμένες πήγαν κάτω εκεί να βρούνε. Τι βρήκανε; Με τι γνώμη πήγαν κάτω στο σπήλαιο, στη Βηθλεέμ; Ποιον να βρούνε; Αυτόν που οι άγγελοι έψαλλον. Αλλιώς δεν πήγαν να βρούνε κανέναν άνθρωπο και τίποτα· πήγαν να βρούνε...

«Άνακτα κραταιόν», και εντούτοις δεν βρήκαν κραταιόν άνακτα. Ο κραταιός άναξ είχε γίνει προβατάκι μικρό και έβοσκε στην αγκαλιά της Μαρίας. Με άλλον νουν πήγαν να συναντήσουν και άλλον συνάντησαν. Σας το υπενθυμίζω αυτό που λέγει. Ένα παρεμφερές είναι και εδώ. Λέγει: ως Θεός, λοιπόν, υπάρχων, αυτός ποιμήν μέγας, ως Θεός υπάρχων...

Για το χατίρι το δικό μας, καθ' ημάς άνθρωπος, έγινε σαν και εμάς άνθρωπος, «ομοίω γαρ το όμοιον καλέσας». Και ήρθε και μίλησε με τον άνθρωπο σαν ίσος άνθρωπος. Όλο αυτό το έκανε για το χατίρι του ανθρώπου και θέλων σώσαι τον κόσμο. Δεν υπάρχει κανείς που μπορεί να αναλάβει την ευθύνη και να είναι πραγματικώς σε θέση να σώσει τον κόσμο. Ποια είναι η σωτηρία του κόσμου; Να τον γλιτώσει από τον πόλεμο; Να τον γλιτώσει από μια ασθένεια; Να τον γλιτώσει από τον θάνατο τον φυσικό; Λοιπόν, από τι πάσχει ο άνθρωπος; Ποια είναι η ασθένεια του ανθρώπου, που έχει ανάγκη σωτηρίας;

Έχει ανάγκη θεραπείας. Τι έχει ο άνθρωπος, μπορείτε να μου πείτε; Ξέρετε από τι πάσχει ο άνθρωπος; Θα αναζητήσεις την αιτία στον πρώτον άνθρωπο. Τι έκαμε ο πρώτος άνθρωπος; Παρήκουσε. Και τι επέτυχε; Να αποκοπεί από τον Θεό, να πεθάνει. Όταν γυρίσω έναν διακόπτη και αποκόψω τη λυχνία από το φως, θα έχουμε θάνατον της λυχνίας· δεν θα φωτίζει, δεν θα είναι ζωντανή. Αυτό τούτο έκαμε ο άνθρωπος: απεκόπη από τον Θεό, απέθανε. «Ην ημέραν φάγεσθε από του ξύλου, θανάτω αποθανείσθε», ήτο η εντολή και η απειλή ταυτόχρονα. Και εντούτοις ο άνθρωπος έφαγε και απέθανε, απεκόπη από τον Θεό. Τι εισήλθε διά της παρακοής του ανθρώπου; Θάνατος εις τον κόσμο, διά της παρακοής.

Ποιο είναι το φάρμακο του θανάτου; Η ζωή. Η ζωή θεραπεύει τον θάνατο. «Σώσαι, λοιπόν, θέλων τον κόσμον». Ποιος ήθελε να τον σώσει τον κόσμο; Η μοναδική ζωή. Γιατί ο άνθρωπος δεν έχει ζωή, μετέχει της ζωής, όπως αυτό δεν είναι φως, μετέχει του φωτός. Αν ο διακόπτης γυρίσει, αυτό θα είναι νεκρό. Κανένας δεν έχει ζωή, ούτε οι άγγελοι ούτε οι αρχάγγελοι, ει μη αυτός ο Κύριος. Ωραία το έχει και διδακτικά η Εκκλησία μας, όταν κάνει την προσκομιδή και βγάζει τον αμνόν και θυσιάζει το πρωί στο θυσιαστήριο. Να, ο ιερεύς λέγει εκεί: «Ουδέ άγγελος, ουδέ αρχάγγελος, αλλά αυτός ο Κύριος έσωσε ημάς εκ της κατάρας του νόμου».

Ασθένεια, λοιπόν, του ανθρώπου είναι ο θάνατος. Η θεραπεία του θανάτου είναι η ζωή. Έρχεται, λοιπόν, η αυτοζωή, που είναι ο Θεός, για να δώσει στον άνθρωπο και να σώσει τον άνθρωπο εκ του θανάτου· όχι του σωματικού, όχι του σωματικού. Ο σωματικός θάνατος εδόθη ως ευλογία στον πνευματικώς νεκρόν άνθρωπον, διότι, αν ο άνθρωπος έμενε αθάνατος όπως είναι, δεν ερχόταν ο δεύτερος θάνατος, θα ήταν δυστυχής ο άνθρωπος μες στους καρκίνους, μες στις ματώσεις, μέσα σε τόσες ασθένειες και σε τόσα ατυχήματα.

Ο θάνατος ως λύτρωση, ως τακτοποίηση του σώματος, και το κάνει τον άνθρωπο καινούριο. Ο θάνατος σου εδόθη ως ευλογία, ο δεύτερος θάνατος. Τον πρώτο θάνατο, τον χωρισμό της ψυχής εκ του Θεού, τον έκαμε ο άνθρωπος. Τον χωρισμό του σώματος εκ της ψυχής τον παρεχώρησε ο Θεός, «ίνα μη το κακόν αιώνιον γένηται», λέγει μια ευχή της Εκκλησίας μας, της Νεκρωσίμου Ακολουθίας και συγκεκριμένως του ψυχορραγούντος, του ψυχορραγούντος. Πάρετε ένα ευχολόγιο και διαβάστε και θα βρείτε ότι, εν τη αγάπη του, ο Θεός επέτρεψε τον θάνατον, τον χωρισμό του σώματος από την ψυχή, ίνα μη το κακόν αιώνιον γένηται. Και ο άνθρωπος χωνεύεται σαν σε χωνευτήρι και θα ξαναγίνει αύριο καινούριος. Και ο άρρωστος και ο ατυχημένος και ο βλαμμένος θα γίνει σε ηλικίαν μίαν, λέγουν οι Πατέρες, 33 ετών. Ανοίχτε το Τριώδιο, αν έχετε, ή αλλιώς πηγαίνετε στην εκκλησία και διαβάστε το σκεπτικόν της...

Παραμονής του πρώτου Ψυχοσαββάτου, και εκεί θα δείτε, προ της Κρίσεως, θα δείτε πώς έχει το θέμα και πώς πρεσβεύει η Εκκλησία μας και πώς πιστεύουν οι Πατέρες. Αυτός, λοιπόν, θέλων αφ' εαυτού να σώσει τον κόσμο, συγκατέβη εις τον κόσμο, ο των όλων κοσμήτωρ, αυτός που έφτιαξε τα πάντα, συγκατέβη τώρα στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος έφυγε στα μονοπάτια της αμαρτίας και κατεβαίνει τώρα και γίνεται άνθρωπος, όμοιος τω ομοίω, για να μπορέσει να τον βοηθήσει, για να σωθεί. Και ο άνθρωπος πολλές φορές τον αποπέμπει: «Δεν σε θέλω». Τι κακό σου κάνω που δεν με θέλεις; Γιατί δεν τον θέλει ο άνθρωπος τον Θεόν; Διότι έχει πολλά «μη» και πολλά «ου» στον νόμο του. Γι' αυτό ο άνθρωπος, μη θέλων να στερηθεί τα καλούδια της σαρκός, τα καλούδια του κόσμου...

Της ηδονής ή του συμφέροντος, και να μην καταστείλει τη σημαία του εγώ του, δεν τον δέχεται τον Χριστό. Διότι ο Χριστός δεν τον θέλει να προβάλλεται, τον άνθρωπο· τον θέλει να ακολουθεί. Δεν του επιτρέπει να πάει μπροστά από τον Θεάνθρωπο, δεν του επιτρέπει να πάει δίπλα από τον Θεάνθρωπο. «Όστις θέλει οπίσω μου ελθείν»· ούτε μπρος μου ούτε δίπλα μου. Αλλά ο άνθρωπος, εγωιστής, ότι τα ξέρει όλα, και το βλέπουμε από τα μικρά παιδιά ακόμη: τα ξέρουν όλα, οι μεγάλοι δεν ξέρουν τίποτα. «Εκατό χρονών η αλεπού, εκατόν πέντε το αλεπόπουλο», και εξακολουθούμε να έχουμε τα αποτελέσματα τα οποία έχουμε, δυστυχώς, εν τω εγωισμώ μας. Αυτός εταπεινώθη και εμείς το πήραμε επάνω μας. Αυτό, λοιπόν, διδάσκει εδώ: «Σώσαι θέλων τον κόσμον, ο των όλων κοσμήτωρ», αυτός που τα έφτιαξε όλα, «προς τούτον» τον κόσμο...

«Αυτεπάγγελτος ήλθε», χωρίς να τον καλέσει κανένας. Από αγάπη μόνος του ήλθε να προσφέρει τα συμφέροντά του εις τον άνθρωπον. «Και ποιμήν υπάρχων ως Θεός», γίνεται προβατάκι απλό, και όχι μόνο πρόβατο αλλά αμνός. Όταν λέμε αμνός, όπως λέγει ο Πρόδρομος ο Τίμιος, «ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου». Ο αμνός προϋποτίθεται ότι θα σφαγεί, διότι ο αμνός, λοιπόν, θα εσφάζετο και εσφάγη, όπως θέλετε, και προσέφερε το αίμα του για να καθαρίσει εμάς, λύτρον αντί πολλών. Αυτή την εικόνα έχει μέσα του ο άγιος άνθρωπος αυτός, στην αγία του αυτή κεφαλή, και έγραψε αυτούς τους συλλογισμούς μέσα σε λίγα λόγια και έπιασε ολόκληρο το δόγμα.

Εδώ είναι και το τέλος της... Τρίτης στάσεως, όπως λέμε. Σε τέσσερες στάσεις, σε τέσσερες Παρασκευές, έχει χωρίσει τα γεγονότα του Ακαθίστου Ύμνου η Εκκλησία μας. Τώρα η τετάρτη στάση αρχίζει από το γράμμα ΤΑΥ και λέγει τα εξής. Στρέφεται προς την Παναγία μας: «Τείχος ει των παρθένων, Θεοτόκε Παρθένε, και πάντων των εις σε προστρεχόντων· ο γαρ του ουρανού και της γης κατεσκεύασέ σε ποιητής, Άχραντε, οικήσας εν τη μήτρα σου και πάντας σοι προσφωνείν διδάξας». Και έτσι λέγει μια σειρά «Χαίρε», εξής των αριθμών. Την παρουσιάζει, λοιπόν, ως τείχος των παρθένων. Τείχος ει των...

Παρθένων, Θεοτόκε Παρθένε. Το κυρίως θέμα: παρθενία. Περί Παρθένου ακούσαμε και γρηγορότερα. Τώρα όμως ομιλεί για τη Μαριάμ και για την παρθενία της, ότι είναι τείχος των παρθένων. Όπως ξέρετε, και μάλιστα στις ημέρες μας, η παρθενία για τον άνθρωπο, γενικά για αμφότερα τα γένη, και για τη γυναίκα και για τον άντρα, είναι τίποτα. Παρότι είναι κάτι. Έχει όμως κατορθώσει ο διάβολος και η απομάκρυνση του ανθρώπου από τον δρόμο του Θεού να ομιλούν περιφρονητικά ιδίως των παρθένων, ιδίως την παρθένον. Εφόσον όμως...

Αυτά τα πρόσωπα τα άγια που παίξαν ρόλο στη σωτηρία μας ήσαν παρθένα, δεν είναι τίποτα αυτή η παρθενία άραγε; Έτσι είναι ταμπού, που μάθανε να μας λένε οι νεαροί μας, οι κοπέλες μας. Είναι κατεστημένο κι αυτό. Γκρεμίστε το. Χριστός, κακώς είναι Παρθένος; Παναγία, κακώς είναι Παρθένος; Τίμιος Πρόδρομος, κακώς είναι Παρθένος; Ιωάννης ο Θεολόγος, κακώς είναι παρθένος; Τόσες παρθένες που κρατάνε σταυρό και κάνουν και το χέρι έτσι. Αυτό δεν το βλέπεις, γυναίκα; Πώς σε λένε; Παρασκευή; Για πήγαινε να τη ρωτήσεις τι είναι αυτός ο σταυρός και γιατί κάνει το χέρι της έτσι. Πώς σε λένε; Βαρβάρα; Για πήγαινε να τη ρωτήσεις. Πώς σε λένε; Κατίνα, Κατερίνα; Πώς σε λένε; Κυριακή; Πώς σε λένε; Πήγαινε να τη ρωτήσεις γιατί κρατάει τον σταυρό και κάνει το χέρι έτσι.

Σταυρό: «Σένα, διάβολε, όχι· σένα όχι, δεν ενδίδω, οτιδήποτε κι αν μου πεις, ό,τι θες». Έχετε βρει ποτέ, πλην του ανθρώπου, παρθενικόν υμένα; Έχει μόνο άντρας ή γυναίκα. Δεν έχουν τα πτηνά, δεν έχουν τα ζώα, δεν έχουν τα φίδια, δεν έχουν τα ερπετά, δεν έχουν τα ψάρια, δεν έχουν τίποτα. Μόνο άντρας ή γυναίκα έχουν παρθενικόν υμένα. Εγώ, η γνώμη ότι ο Δημιουργός τα έβαλε δωρεάν και μπορεί ο άνθρωπος να τα αντιπαρέρχεται και να τα υπερπηδά ατιμωρητί, είναι μεγάλο λάθος. Είναι μεγάλο λάθος. Ο σατανάς όμως, ο οποίος τεχνίτης και μισεί τη δημιουργία, Ευαγγελία, φροντίζει με διαφόρους τρόπους να καταστρατηγεί την ωραία αυτή αρετή.

Αγαπητοί μου και αγαπητές μου, αν θελήσετε να διαβάσετε τους Αγίους που εκφράζονται γύρω από το θέμα της παρθενίας, θα ντραπείτε, θα ντραπείτε. Σήμερα ντρέπονται οι τίμιοι, δεν ντρέπονται οι άτιμοι. Σήμερα πρέπει, κατά τη γνώμη πολλών, να ντρέπεται η τιμία κόρη, να ντρέπεται ο τίμιος νέος σήμερα, και δεν ντρέπεται ο ξετσίπωτος. Έχετε ακούσει ποτέ σας τι λένε οι Πατέρες όταν η Παναγία μας είπε: «Ιδού η δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου»; Τι λένε; «Ιδού», λέει, «σαν ίδιον άγραφον, μόνον για τον Κύριό μου τέτοιο...» «Τετηρημένον, γράφητο. Είμαι ετοίμη, είμαι καθαρά μόνο για τον Κύριό μου». Η σημερινή νύμφη είναι τετηρημένη καθαρά μόνο για τον κύριό της; Έχει γυρίσει όλες τις χωματερές. Ο νέος είναι τετηρημένος μόνο για την κυρία του; Γιατί δεν έχει δικαίωμα. Το σώμα δεν είναι δικό του. «Έσονται οι δύο εις σάρκα μίαν». Με ποιο δικαίωμα εσύ, ο νέος, ο άντρας, δύνασαι να οργώνεις τη διαφθορά; Με ποιο δικαίωμα; Δεν έχεις παρθενία, δεν έχεις παρθενικόν υμένα, δεν σου στοίχισε, λέγω, ο Θεός; Πού το βρήκες αυτό; Και εντούτοις είναι τόσο παρεξηγημένη αυτή η αρετή. Αρκεί να σας πω, ίσως θα σηκωθεί η τρίχα σας.

Ακόμη θα αντιλαμβάνεστε αυτά. Προ τεσσάρων μηνών εζητήθη διαζύγιον από έναν νεαρόν νυμφευόμενον, να διώξει τη γυναίκα του διότι τη βρήκε παρθένον. Έχετε ακούσει παράξενα πράγματα; Διότι τη βρήκε παρθένον. «Είναι αδύνατον», λέει, «αυτή είναι Ιησουίτισσα», λέει, «δεν μπορεί να είναι άνθρωπος νορμάλ» και λοιπά. «Δεν μπορεί», λέει, «αυτό το πράγμα». Και εφρίξαν στο δικαστήριο όταν υπεβλήθη αίτησις διαζυγίου, διότι η κοπέλα ευρέθη τιμία. Καταλαβαίνετε διαστροφή; Σε ποιον αιώνα βρισκόμαστε, το καταλαβαίνετε; Σε ποιον αιώνα βρισκόμαστε;

Εσκέφθη κανείς ποτέ του την αξία αυτής της παρθενίας; Θα πει κανείς: «Δεν το είχα προσέξει τόσο». Τότε πώς τραγουδάς, ψάλλεις και λες: «Την ωραιότητα της παρθενίας σου και το υπέρλαμπρον της αγνείας σου, ο Γαβριήλ καταπλαγείς εβόα σοι, Θεοτόκε»; Πες μου, πώς είναι δυνατόν η Εκκλησία, αν η παρθενία δεν είναι τίποτα, απλώς ένας μαντρότοιχος που μπορούμε να τον γκρεμίσουμε ό,τι ώρα θέλουμε, θα μπορούσε να το βάλει στη μέση αυτό και να το ψάλλει εν μέσω της Εκκλησίας; Μέσα σε τόσο άγιο περιβάλλον δεν ήταν δυνατόν. Και εντούτοις έχει κατορθώσει και έχει πείσει ο σατανάς, ώστε να μην υπάρχει ούτε προ του τόκου παρθενία ούτε μετά τον τόκον παρθενία.

Προ του γάμου παρθενία, Μετά τον γάμο παρθενία. Θα πει κανείς: «Τι σόι παρθενία είναι μετά τον γάμο;» Εκείνο που λέγει: «Η κοίτη αμίαντος». Να μείνει το κρεβάτι των παντρεμένων αμίαντο. Να μην το μολύνει κανένας φίλος παλιός, να μην παρουσιαστεί κανένας καινούριος. Να μείνει αμίαντο. Να μείνει η γυναίκα του ανδρός της και ο άντρας της γυναικός του. Και αυτό θεωρείται αρετή, αρετή: η κοίτη αμίαντος. Μεγάλο πράγμα το θέμα της παρθενίας, αγαπητοί μου. Εγώ δεν είμαι ικανός να δώσω το χρώμα που πρέπει επάνω στο θέμα αυτό, δεν είμαι ικανός. Όμως το θεωρώ ότι είναι μεγάλο πράγμα, απρόσιτο, δεν μπορώ να το φτάσω. Είναι βέβαια για μερικούς, δεν είναι για όλο τον κόσμο.

Δεν έχουν όλοι τη δύναμη της εγκρατείας. Στους χίλιους μπορεί να είναι ένας-δύο. Και βλέπετε τι πόλεμος γίνεται να φύγει μια κοπέλα και να πάει για μοναχή. Ένα εκατομμύριο να γίνουν πόρνες, δεν γίνεται καμιά συζήτηση. Αν γίνει μία μοναχή, μεγάλη υπόθεση, σύρεται το σύμπαν. Ο σατανάς γνωρίζει, ξέρει τη δύναμη, τη χάρη, την ευλογία και τι εχθρός θα είναι στο κεφάλι του αύριο αυτή η μοναχή ή αυτός ο μοναχός. Δεν είναι για όλους, βέβαια, αλλά για αυτούς που είναι, τους πέντε, τους δέκα, τους χίλιους. Γιατί γίνεται αυτός ο πόλεμος, θα μπορείς να καταλάβεις από τον πόλεμο που κάνει ο σατανάς...

Τι αξία είναι η παρθενία στον άνθρωπο. Επαναλαμβάνω, δεν είναι για όλους. Οι άλλοι... Πρέπει να εισέλθουν εις τον γάμο. Από ποιας ηλικίας; Από 12 χρονών. Από την ημέρα που η γυναίκα έχει τα γυναικεία της, δύναται να έρθει στον γάμο, πρέπει να έρθει στον γάμο.

Περιμένει να γίνει σαράντα και να μαζευτεί ένα συνεργείο ολόκληρο για να γεννήσει ένα παιδί αύριο, να γίνει μια φιλάδελφη στειρωμένη. «Ή μικρός παντρέψου», έλεγαν οι παλιοί, «ή μικρός καλογερέψου», έλεγαν οι σοφοί άνθρωποι. Εμείς, ώσπου να οργώσουμε τα πάντα, ώσπου να μην αφήσουμε τίποτα όρθιο, έπειτα ερχόμαστε και σε γάμο. Στυμμένες λεμονόκουπες.

Είμαστε σε γάμο. Πού να γεννήσεις; Ω, παίρνει βιταμίνες. Μα τίποτα δεν γεννάς. Ω, μια κοπελίτσα... Φάγατε το μεσημέρι στο Αίγιο, που ήμουνα εκεί πέρα φιλοξενούμενος. Ένα αντρόγυνο, που είναι αυτή 17 ετών και είναι έγκυος, σε 10 μέρες γεννάει. Αυτή θα γεννήσει σαν πεταλουδίτσα. Στον δρόμο δεν προλάβεις το αυτοκίνητο. Έχει ευκαμψίαν, διαστολήν μέσα, το γάλα της, όλα. Τι να κάνει τώρα μία η οποία δεν ξέρω τι έχει γυρίσει και ψάχνει να βρει τον Βασιλόπουλο και στο τέλος παντρεύεται; Έχει παιδί, τίποτα δεν μπορεί να κάνει, δίχτυα θα βγάλει. Πώς μπορεί να γίνει αυτό το πράγμα, εφόσον όλη την ικμάδα την έριξε στην αμαρτία και τώρα έρχεται και πάει στον Χριστό και τη στεφανώνει ο παπάς, «δόξα και τιμή στεφάνωσον αυτούς»; Για ποια τιμή; Πού τη βρήκε την τιμή; Τιμή είναι διότι φύλαξε την παρθενία, και όλα τα άλλα είναι κρεμισμένα, είναι σαν τις στήλες του Ολυμπίου Διός η παρθενία της. Φιλί, ένα φιλί, μισή πορνεία, λένε οι Πατέρες. Γυρίστε στον δρόμο να δείτε τα παιδιά μας. Τα παιδιά μας, δικά μας είναι.

Στον δρόμο να δείτε τι γίνεται. Πού υπάρχει παρθενία; Πού υπάρχει; Οι γάμοι πρέπει να καταργηθούν. Η ευλογία γάμου πρέπει να καταργηθεί, διότι ο γάμος δεν έχει λόγον, ούτε τα στέφανα έχουν λόγον, εφόσον δεν υπάρχει τιμιότης. «Δόξα και τιμή στεφάνωσον αυτούς». Για ποιο λόγο; Διότι αγωνίστηκαν και κράτησαν την παρθενία τους και ήρθαν εις γάμου κοινωνίαν. Στεφάνωσέ τους, λοιπόν, αυτούς τους λεβέντες. Ήρωες αυτοί και αυτοί που αγωνίστηκαν. Δώστε στεφάνια. Διαφορετικά, γιατί να τους δώσετε στεφάνια; Στεφάνια δεν υπήρχαν στην αγορά, αγαπητοί μου, που τα αγοράζουμε εμείς τώρα. Τα στεφάνια τα δίνει η Εκκλησία. Έχει ένα ζευγάρι στεφάνια, που στεφανώνει όλα τα παιδιά της η Εκκλησία. Στην ορεινή Ευρυτανία υπάρχουν μέχρι σήμερα και στεφάνια επίσημα από κληματόβεργες, στεφάνια. Απλώς συμβολικά τα έχει η Εκκλησία. Αλλού έχουν σιδερένια στεφάνια και στεφανώνει η Εκκλησία. Όπως έχει την κολυμβήθρα και βαφτίζει, έτσι έχει στεφάνια και στεφανώνει.

Όταν τα κάνεις αυτά που αγοράζεις και τα κρεμάς εκεί επάνω, κάθε στιγμή το κρεβάτι σου είναι μολυσμένο, και προ και μετά. Τι δικαιούσαι στεφάνια; Από πού κι ως πού τα δικαιούσαι; Δεν υπάρχει σωστή αντίληψη επάνω σε αυτήν την αρετήν. Γι’ αυτό και βλέπετε τα διαζύγια, γι’ αυτό και βλέπετε τα σπίτια, τις σημερινές οικογένειες. Με τέτοια βάθρα σαθρά, άτιμα, διεφθαρμένα, είναι μια φωλιά, μια λυκοφωλιά, και η κοινωνία ολόκληρη έχει γίνει σήμερα μια ζούγκλα. Και κατεξοχήν δε γίνονται τα πράγματα αυτά, διότι γάμοι, στους 100 ένας-δύο θα γίνει εξ συνοικεσίου, που λέμε. Οι άλλοι είναι από έρωτα, που γνωριστήκανε, που σφιχτήκανε, που αγκαλιαστήκανε, που διεφθαρήκανε, φάγαν τα σάλια τους και λοιπά. Μόλις παντρευτήκαν, χωρισμός ή ο άλλος φίλος ή άλλη, ζηλοτυπία.

Πού και πού, πού; Εδώ, λοιπόν, τη λέγει την Παναγία μας ότι είναι τείχος των παρθένων. Αυτούς που θέλουν να παλέψουν και να μείνουν σωστοί, ακέραιοι, να έχουν την ευλογία του Θεού και σαν άτομα και σαν οικογένεια, εάν έρθουν εις γάμου κοινωνίαν κάποια μέρα. Που δεν τον εμποδίζει κανέναν να πάει να γίνει μοναχός. Ας καθίσει εδώ, ας κάνει μια τίμια οικογένεια. Αλλά να έρθει τίμιος και ηθικός, με το πρόσωπό του επάνω, να πάει εκεί. Καλεί τον Ησαΐα να χορέψει στον γάμο. «Ησαΐα, χόρευε, η Παρθένος...» Ποια πόρνη; Αυτή είναι πόρνη. Γιατί δεν ξέρω πόσα έχει κάνει, πόσα έχει πετάξει. Τι να χορέψει ο Ησαΐας; Χόρεψε, Ησαΐα; Είναι ψέματα αυτά τα πράγματα. Τουλάχιστον να υπήρχε μετάνοια, να υπήρχε μετάνοια τουλάχιστον. Κάμαμε κάτι εξ αγνοίας, παρεσύρθημε, σάρκα φορούσαμε, ξέρω εγώ, δεν τα ξέραμε κλπ. Σύμφωνοι, να υπήρχε μετάνοια τουλάχιστον.

Να εξομολογηθούν και να ετοιμαστούν να πάνε να κάνουν τον γάμο τους εκ των υστέρων. Θα βγουν και αλλιώς στα μάτια του Θεού. Τίποτα, όπως είναι οι λεβέντες. Και ένας τελευταίος πήγαινε και για παπάς. «Την πήρα», λέει. Την πήρες, αλλά την έκαμες γυναίκα σου πριν την πάρεις. Είσαι πόρνος, είσαι και βιαστής, γιατί την έκανες και απαγωγή. Και θα πας να γίνεις παπάς τώρα; Βέβαια δεν μπορείς να γίνεις παπάς. Ξέρετε πόσα τέτοια συμβαίνουνε; Στους 100 γάμους, οι 90 είναι τέτοιοι. Πώς, λοιπόν, η Παναγία τώρα θα μπορέσει να βοηθήσει ανθρώπους, τουλάχιστον που μένουν αμετανόητοι; Δεν ζητώ ειλικρίνεια 100%, τουλάχιστον μετάνοια, και όχι αμετανόητοι, ότι έχουν δικαίωμα να διαθέσουν τον εαυτό τους. Διέθεσέ τον. Θα πας όμως αύριο επάνω.

Αρετή, χαρά στους ανθρώπους, είτε νέοι είναι είτε νεάνιδες, είτε χήροι είναι μετά τον γάμο που εχήρευσαν, είτε χήρες είναι μετά τον γάμο που εχήρευσαν και κρατήσουν την ακεραιότητά τους. Έχει ο Θεός εν τη Εκκλησία Του τακτοποιήσει τα έπαθλα του καθενός. Είναι τρεις οι καταστάσεις: είναι η κατάσταση του παρθένου, είναι η κατάσταση του χήρου, είναι η κατάσταση του εν γάμω και του παρθένου μετά τον γάμο. Είναι διάφορες οι καταστάσεις. Άλλοι θα πάρουν 30, άλλοι θα πάρουν 60, άλλοι θα πάρουν 100, άλλοι θα κολαστούν. Ένα ζευγάρι τίμιο, το οποίο ενυμφεύτηκε, ήρθε εις γάμου κοινωνίαν, έκαμε τα παιδιά. Τα παιδιά εσώθησαν.

Τα παιδιά τα δικά μας δεν ξέρουν να σωθούν. Είναι τόσο η ζωή μας ανάποδη, μόνο που πολλές φορές είναι αιτία τα παιδιά να καταστραφούν. Αν παραδεχτούμε ότι σώθηκαν τα παιδιά μας, επέτυχε ο γάμος μας και λοιπά, έχει 30% αμοιβή. Το αντρόγυνο που θα έρθει τίμιο στον γάμο και θα επιτύχει και στην τεκνογονία και να σώσει τα παιδιά, έχει 30% αμοιβή. Το ζεύγος το οποίο θα υπαντρευτεί, θα απολαύσει τα σαρκικά, θα κάνει τα παιδιά του, θα σωθούν τα παιδιά του, αλλά όταν έπειτα τα παιδιά μεγαλώσουν και λοιπά και αυτός παύσει να έχει φυσική δύναμη για τεκνοποιία και γίνει η εγκράτεια χωριστή του ανδρογύνου, έχει 60%.

Άνθρωποι που απέλαυσαν τα σαρκικά, εφόσον είχαν όλο το δικαίωμα το φυσικό, με τα γυναικεία της γυναίκας, για τεκνοποιείν, έπαυσε να τεκνοποιεί η γυναίκα, έπαυσε ο σκοπός του γάμου και εγκρατεύονται το υπόλοιπο, έχουν 60% αυτοί. Και 100% έχουν εκείνοι οι οποίοι διατηρήθησαν εν παρθενία. Πόσοι θα είναι αυτοί, δεν ξέρω πόσοι θα είναι. Και υπάρχει και μια άλλη διάκριση: ο ουρανός διά τους παρθένους, ο γάμος, γη, διά τους εν γάμω, και η κόλαση διά τους πόρνους. Είναι τρεις κατηγορίες. Δεν εκβιάζει κανέναν να μείνει εν παρθενία αγία. Δεν του επιτρέπει όμως να είναι άτιμος προς τον γάμο του. Να έρθει εις γάμον.

Ο Άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος λέγει, πριν τα παιδιά τρέξουν εις εταίρας, να έρχονται εις γάμον. Εμείς περιμένουμε να κάνουν διαμερίσματα τα αγόρια, να κάνουν διαμερίσματα οι κόρες, να γίνουνε πλούσιοι Ωνάσηδες για να παντρευτούν. Παρθενία, λοιπόν, διά τον Ουρανόν, ο γάμος διά τη Γη και η πορνεία διά τον Άδη.

Όσο διαφέρει ο ουρανός από τη γη, τόσο διαφέρει η παρθενία από τους άλλους. Όσο η ανατολή από τη δύση, τόσο διαφέρει. Όσο ο ήλιος από τα άστρα, τόσο διαφέρει το ένα από το άλλο. Γι’ αυτό τη χαιρετά την Παναγία μας ως «τείχος των παρθένων και πάντων των εις σε προστρεχόντων». Η Θεοτόκος είναι σαν μια κλώσσα, που τρέχουν τα πουλιά τα οποία κυνηγούνται από τον σατανά να τα βάλει στο χέρι της αμαρτίας.

Και τα προστατεύει. Ας ζητηθεί η Παναγία μας ως προστάτιδα της παρθενίας, της τιμιότητας και της αγνότητας, ούτε από τα αγόρια ούτε από τα κορίτσια. Και τούτο διότι οι γονείς των κατεξοχήν, το πρώτο χέρι, οι πρώτοι δάσκαλοι, δεν τους το μάθανε, δεν τους είπανε τι αξία έχει αυτή η παρθενία στα μάτια του Θεού, είτε έρθει εις γάμον είτε δεν έρθει. Ούτε τους είπαν τι τους περιμένει όταν, χωρίς τον νόμο του Θεού και χωρίς την έγκριση του Θεού, παραβούνε αυτή την παρθενία που έχει βάλει ο Θεός μόνο στον άντρα και στη γυναίκα, όπως σας είπα γρηγορότερα. Τη χαιρετίζει, λοιπόν, αυτή την Παρθένο: «Ο γαρ του ουρανού και της γης κατασκευάσας σε Ποιητής, άχραντε, οικήσας εν τη μήτρα σου». Και καταδέχθηκε και ήρθε και έμεινε στη μήτρα σου. Και δεν έμεινε στη μήτρα της...

Χαλώντας τη μήτρα της. Διότι όπως εισήλθε, ούτως εξήλθε. Δι’ ακοής εισήλθε, αφράστως εξήλθε, και έμειναν τα σήμαντρα σώα, μη λυμαινόμενος την παρθενία εν τω τόκω. Ο Θεός, ο οποίος έφτιαξε την Παρθένον, τη διατήρησε και Παρθένον. Και Αυτός έμεινε Παρθένος. Και τη χαιρετίζει έπειτα σαν τη στήλη της παρθενίας. Της λέγει: «Χαίρε, η στήλη της παρθενίας· χαίρε, η πύλη της σωτηρίας». Ζητήστε, όποτε θέλετε, ευρεθείτε σε δύσκολη στιγμή, σε πειρασμό και λοιπά, την αγνεία σας, και θα δείτε πώς ο Θεός θα σας φυλάξει. Ζητήστε το και εσείς και πείτε το και στους άλλους επερχομένους, να το ξέρουν ότι όποιος, χωρίς τον νόμο του Θεού, μόνος του παραβεί...

Σύνορα που όχι, τα απαγορευτικά που βάζει ο Θεός, θα βρεθεί αντιμέτωπος του Θεού. Δεν μπορεί να χαιρετιστεί, λοιπόν, ο άνθρωπος σήμερα όπως χαιρετίζεται η Παναγία μας και της λέγει στο δεύτερο μέρος: «Χαίρε, η πύλη της σωτηρίας». Η Παναγία άνοιξε την πόρτα, έγινε η θύρα για να περάσουμε εμείς για τη Βασιλεία των Ουρανών. Και είδατε, μαζί με τον Χριστό μας, πώς κάθονται στην Ωραία Πύλη εκεί πέρα: η μεν δεξιά, ο δε αριστερά. Και έρχονται εκεί πέρα οι άνθρωποι, διά του συνδυασμού των δύο αυτών προσώπων, να περάσουν για τη Βασιλεία των Ουρανών. «Χαίρε, αρχηγέ νοητής αναπλάσεως». Πράγματι, η Παναγία έφερε Αυτόν ο οποίος κάνει την ανάπλαση του νοητού ανθρώπου.

Άνθρωπος. Καινούρια κτίσις. Ο νέος Αδάμ κάνει νέους Αδάμ. Όσοι δεχτούν τον Χριστό ανακαινίζονται και μόνο εν Χριστώ περνάνε για τη Βασιλεία των Ουρανών. Ο άνθρωπος που δεν δέχτηκε τον Χριστό, δεν εβαπτίσθη, δεν έγινε καινούρια φύσις, έμεινε παλιά φύσις. Ε, ο άνθρωπος αυτός δεν έχει θέση στην καινούρια, στη βασιλεία Του, στην καινούρια. Πρέπει να γίνει ανακαίνισίς του, ανάπλασίς του. Αν θέλει δε να το καταλάβει αυτό, πρέπει να διαβάσει, όπως λέγαμε σε μια άλλη ομιλία, το γάμμα κεφάλαιο του Ιωάννου, τη στιχομυθία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού μετά του Νικοδήμου, που όταν ο Νικόδημος επήγε τη νύχτα εκεί να συναντήσει τον Ιησού, ο Χριστός μας του μίλησε αμέσως ότι δεν πρόκειται να σωθεί, αλλά πρέπει να αναγεννηθεί άνωθεν, να γίνει καινούρια κτίσις, δηλαδή να βαπτιστεί δι’ ύδατος και πνεύματος.

Λοιπόν, είναι ο Χριστός που κάνει την ανάπλαση, γεννηθείς από την Παναγία. «Χαίρε, χορηγέ θεϊκής αγαθότητος». Η αγαθότης θεϊκή είναι ο Χριστός. Διά της Παναγίας δίδεται η αγαθότης, ο Χριστός. Από αγάπη προσήλθε προς τον άνθρωπο για να σώσει τον άνθρωπο. «Χαίρε, συ γαρ ανεγέννησας τους συλληφθέντας αισχρώς». Τους συλληφθέντας αισχρώς. Δεν λέει γιατί συλλαμβάνεται εδώ, ότι είναι αισχρά πράξις, διότι ο γάμος είναι τίμιος. Όχι άγιος, αλλά τίμιος όμως. Είναι ευλογημένος από τον Θεό. Αλλά διότι συλλαμβάνεται με το προπατορικό αμάρτημα. Γι’ αυτό λέει «συλληφθέντας αισχρώς». «Χαίρε, συ γαρ ενουθέτησας τους συληθέντας τον νουν», στους ανθρώπους που τους είχε κλέψει, ως αναστατωτής συνέσεως...

Τη γνώση του Θεού, εσύ τώρα τους νουθετείς. Γιατί ο άνθρωπος ο οποίος δεν έχει σχέση με τον Χριστό, δεν εδέχθη τον τεχθέντα από τη Μαρία, δεν είναι καλά στα μυαλά του. Του έχει κλέψει τη γνώση ο σατανάς. Καταλάβατε; Του έχει κλέψει τη γνώση. Χαίρε, λοιπόν, εσύ που παρέχεις, που δίδεις την ευκαιρία να αναγεννηθούν αυτοί που τους είχε αφαιρέσει ο σατανάς τη γνώση. «Χαίρε, η τον φθορέα των φρενών καταργούσα». Ποιος είναι ο φθορεύς των φρενών, του μυαλού; Ο σατανάς. Και καταργείται διά του Ιησού που εγεννήθη από τη Θεοτόκον. «Χαίρε, η τον σπορέα της αγνείας τεκούσα». Αυτός έσπειρε την αγνεία...

Την τιμιότητα, την ηθική, την παρθενία, και στον εαυτόν Του και στη μητέρα Του, ως παράδειγμα για τους ανθρώπους. «Χαίρε, παστάς ασπόρου νυμφεύσεως». Παστάς ξέρετε τι είναι; Νυφικός θάλαμος. Είναι ο θάλαμος που μπαίνει το ζεύγος μετά τον γάμο. Λοιπόν, χαιρετίζει την Παναγία σαν έναν θάλαμο νυμφικό ασπόρου νυμφεύσεως, που μέσα της, η μήτρα της, η κοιλιά της, έγινε ένας νυμφικός θάλαμος, που ενώθηκε με τον Θεό ασπόρως. Μέσα, ένα αντρόγυνο, ψυχή και Θεός, μέσα στην ηθική αυτή παστάδα, κοιλιά της Θεοτόκου, χωρίς σπέρμα, χωρίς θέλημα ανδρός, εκ Πνεύματος Αγίου και Μαρίας της Παρθένου.

«Χαίρε, πιστούς Κυρίω αρμόζουσα». Όπως μέσα η κοιλιά της έγινε το δωμάτιο που ενώθη, που αρμόσθηκε η ανθρωπότης με τη θεότητα και έγινε εκείνος ο αρραβών που είπαμε γρηγορότερα — συναρχάνες εδώ πέρα το σημείωμα — έτσι και που αιτία να αρμόζεται, να αρραβωνίζεται. Παραδίδεται Κυρίω, αρμόζεται γυνή ανδρί, δίδεται η γυναίκα στον άντρα, ο άνθρωπος με τον Θεό. «Χαίρε, καλή κουροτρόφε παρθένων». Κουροτρόφος είναι η τροφός, κούρος είναι το παιδί, κουροτρόφε, που τρέφεις παιδιά. Χαίρε, λοιπόν, καλή κουροτρόφε παρθένων, όχι ατίμων, παρθένων. «Χαίρε, ψυχών νυμφοστόλε αγίων».

Δηλαδή που διά του Ιησού δίδεις μια στολή στις ψυχές των αγίων. Αυτή τη στολή τη δίδεις σε όλους στο βάπτισμα, αδιαφόρως αν εμείς έπειτα, όταν έρθουμε 12, 13, 14 ετών, που δεν υπάρχει τότε Θεός, που μόνο η σάρκα μας είναι, το εγώ μας, το συμφέρον. Αυτή τη στολή, την υιοστολή αυτή, του την πετάμε του Χριστού, που μας είχε δώσει γρηγορότερα στο βάπτισμα, όταν είχαμε πει «αποτάσσομαι τω Σατανά και συντάσσομαι τω Χριστώ». Τώρα γυρίζουμε και του λέμε «αποτάσσομαι τω Χριστώ και συντάσσομαι τω Σατανά». Αυτό γίνεται εκεί. Και κλείνει με το «Χαίρε, Νύμφη ανύμφευτε». Δεν υπάρχει νύμφη ανύμφευτος, μόνο στην περίπτωση της Παναγίας μας. Είναι νύμφη και είναι και ανύμφευτος νύμφη. Εν πάση περιπτώσει. Προχωρώντας τώρα πιο κάτω, στο ύψιλον γράμμα...

Με μια ταπείνωση και λέγει το εξής: Έναντι αυτών που έκαμε ο Θεός για μας, λέει: «Ύμνος άπας ηττάται, συνεκτείνεσθαι σπεύδων τω πλήθει των πολλών οικτιρμών σου». Οσοδήποτε κι αν ψάλλουμε, οσοδήποτε κι αν προσευχηθούμε, οσοδήποτε κι αν παρακαλέσουμε, οσοδήποτε κι αν ευχαριστήσουμε, δεν κάνουμε τίποτα. Ηττάται, νικάται μπροστά σ’ αυτό που έκανε ο Θεός για μας, των πολλών οικτιρμών Του. «Ισαρίθμους γαρ τη ψάμμω ωδάς», δηλαδή εάν ψάλουμε, εάν σου πούμε, εάν σου αναφέρουμε τόσες ωδές όσες είναι οι άμμοι της θαλάσσης.

«Ουδέν τελούμεν άξιον ων δέδωκας ημίν, σοι βοώντες· Αλληλούια». Δόξα σοι ο Θεός. Δηλαδή, όσα ευχαριστώ κι αν πούμε, οποιαδήποτε ευγνωμοσύνη, όσους ύμνους, ό,τι να φτιάξουμε, και αν είναι τόσες πολλές όσες είναι οι άμμοι της θαλάσσης οι ωδές, εμείς τίποτα δεν κάνουμε, λέει, τίποτα δεν προσφέρουμε μπροστά σε αυτό που έκανες εσύ για μας. Αυτή η ευγνωμοσύνη, δυστυχώς, όπως ξέρετε, δεν υπάρχει στον άνθρωπο προς τον Θεό. Φτάνει μάλιστα μέχρι σημείου να βλασφημήσει τον Θεό, και Αυτόν και την Παναγία Μητέρα Του και τους Αγίους Του, και να Τον απορρίψει με ποικίλους τρόπους, όπως ξέρετε. Εδώ όμως αυτός λέγει...

τιαμπό! Κι αν κάνω, όσα κι αν προσφέρω, όσο κι αν υμνήσω, όσο κι αν ευχαριστήσω, όσο κι αν προσευχηθώ, δεν κάνω τίποτα εν σχέσει με εκείνο που έκαμε Αυτός για μένα. Γιατί έτσι είναι, έτσι είναι αν το σκεφτεί ο άνθρωπος. Αλλά για να μετρήσει, πρέπει να έχει μεζούρα για να μετρήσει. Και για να ζυγίσει, πρέπει να έχει την ανάλογη ζυγαριά. Και οι ζυγαριές αυτές δεν πουλιούνται στη γη, που ζυγίζουν τα πράγματα του ουρανού. Τα πράγματα του ουρανού ζυγίζονται με ζυγαριά του ουρανού και μετριούνται με μεζούρα του ουρανού. Και που λέμε εμείς «μπράβο», μπορεί να μην είναι μπράβο για τον Θεό. Καταλάβατε; Συνεχίζει και φτάνει στο άλλο γράμμα, που είναι το φι γράμμα, το οποίο λέγει για την Παναγία πάλι:

«Φωτοδόχον λαμπάδα τοις εν σκότει φανείσαν, ορώμεν την αγίαν Παρθένον». Βλέπουμε, δηλαδή, την Παναγία μας σαν μια λαμπάδα φωτεινή για τους ανθρώπους αυτούς που είναι στο σκοτάδι. Γιατί τη λέει; Τι φέρει η λαμπάδα; Έχουμε μια λαμπάδα. Τι φέρει η λαμπάδα επάνω της; Φέρει τη θρυαλλίδα. Αυτή καθεαυτή η λαμπάς δεν φωτίζει, αλλά η θρυαλλίς που προσφέρεται από τη λαμπάδα, διά της λαμπάδας, αυτή φωτίζει. Το φως, λοιπόν, είναι ο Χριστός, που έρχεται διά της λαμπάδος. Η θρυαλλίς αυτή, λοιπόν, το φως είναι αυτό που φωτίζει τον κόσμο όλον. Και τη χαιρετάει τώρα ως φωτοδόχον, ότι μας φέρει το φως η λαμπάς αυτή. «Τοις εν σκότει φανείσαν», στους ανθρώπους που βρίσκονται στο σκοτάδι.

«Ορώμεν την αγίαν Παρθένον· το γαρ άυλον άπτουσα φως». Όχι το υλικό, το άυλον. Έρχεται σε επαφή με το άυλον φως, με τον Θεό που κατοίκησε μέσα της. «Οδηγεί προς γνώσιν θεϊκήν άπαντας», διότι το φως είναι εκείνο που βοηθάει τον άνθρωπο να ιδεί σωστά, να περπατήσει. Ο άνθρωπος δεν ξέρει να περπατήσει. Ας έχει γνώσεις κατά κόσμον, ας έχει μόρφωση, δεν ξέρει να περπατήσει. Εάν δεν έχει τον Χριστό οδηγό, «φως τοις ποσίν μου και λύχνος ταις τρίβοις μου», λέγει ο Ψαλμωδός στον 118ο ψαλμό του για τον Χριστό. Ο Χριστός είναι το φως, το ερχόμενον εις τον κόσμον, φωτίζει πάντα άνθρωπον, θέλοντα άνθρωπον.

Πολλοί άνθρωποι δεν θέλουν το φως του Χριστού. Δεν μου αρέσει τέτοια ζωή, δεν μου αρέσει τέτοια παρθενία, δεν μου αρέσει τέτοια... Τα απορρίπτουν οι άνθρωποι. Για τους θέλοντας όμως είναι. «Το γαρ άυλον άπτουσα φως». Ανάβει, λέει, το άυλον φως στη λαμπάδα, την Παναγία. «Οδηγεί προς γνώσιν θεϊκήν άπαντας, αυγή τον νουν φωτίζουσα, κραυγή δε τιμωμένη ταύτα». Και τη χαιρετίζει στη συνέχεια. Ο Χριστός είναι το πραγματικό φως για όλο τον κόσμο. Όλα τα άλλα φώτα είναι τεχνητά φώτα, είναι για τον κόσμο αυτόν. Και όσο μπορεί να λέει ο άνθρωπος ότι ξέρει, μπορεί να φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα με την εξυπνάδα του. Αν θέλετε να πιστώσετε αυτό το πράγμα...

Διαβάσετε στις Παροιμίες, στο ΔΕΛΤΑ 12. Υπάρχει οδός, λέγει, η οποία φαίνεται ότι βγαίνει σωστά. Το τέλος αυτής οδηγεί εις πυθμένα Άδου. Όλες οι λογικές του κόσμου λένε έτσι. Αποτέλεσμα, λέει, είναι κόλαση. Πρέπει να ερωτάται ο Χριστός. Εγώ λέγω αυτό, ο δικηγόρος μου είπε αυτό, ο θείος που ρώτησα μου είπε αυτό, η θεία μου μού είπε αυτό, ο συμβουλογράφος μου είπε αυτό. «Εσύ τι λες;» Να ερωτάται Αυτός. Αυτός είναι το φως του κόσμου προς όλες τις εκδηλώσεις και σχετικά με την ψυχή και σε σχέση με τη ζωή του κόσμου αυτού. Ο Χριστός δεν ερωτάται στα βασικότερα θέματα, πόσο μάλλον στις λεπτομέρειες, αυτά τα μικροπράγματα.

Πρέπει πολλές φορές να προσέχουμε ότι μια μικρή παρασπονδία, που εθεώρει το παρονοιχής, έγινε αιτία εγκλήματος, καταστροφής ψυχικής και σωματικής, κάτι που δεν επρόσεξε ο άνθρωπος. Διότι ξέρετε πώς είναι ο πειρασμός και πώς εξελίσσεται. Πηγαίνετε το καλοκαίρι σε έναν αγρόν που είναι γεμάτος σαν κάφια, πηγαίνετε και την άνοιξη στον ίδιο αγρόν. Λοιπόν, τι θα δείτε; Μια διαφορά. Εφόσον την άνοιξη θα μπορέσετε να ξαπλώσετε πάνω στην πόαν, εκεί στο πράσινο χορταράκι, αν πάτε το καλοκαίρι στο ίδιο μέρος, θα τα βρείτε αγκάθια εκείνα και δεν μπορείτε να τα δείτε ούτε από μακριά. Έτσι είναι η αμαρτία. Έτσι είναι η αποτυχία του ανθρώπου. Τα βλέπει την άνοιξη όλα, χωρίς να μπορεί να δει το καλοκαίρι με τα αγκάθια, ότι αυτά θα εξελιχτούν σε αγκάθια και σε καταστροφή.

Ο Χριστός ξέρει. Γι' αυτό πρέπει ο άνθρωπος να εξαρτάται πάντοτε από Αυτόν και να βάζει τη λαμπάδα μπροστά με το φως, τον Χριστό. «Παναγία μου, μεσολάβησε στον Κύριο να με φωτίσει πώς να ενεργήσω, είτε ούτως είτε άλλως». Εδώ θα έχουν να πούνε μερικοί ότι «εγώ παρακάλεσα, αλλά δεν μου είπε». Δεν παρακάλεσες όρθιος. Παρακάλεσες γερτά, έτσι: «Να μου πεις, αλλά θα ήθελα έτσι να γίνει». Όταν εσύ εκ προοιμίου έχεις γύρει και λες «θα ήθελα έτσι να γίνει», τότε θα πάρεις απάντηση κατά την καρδία σου. Διότι ο Κύριος δίδει κατά τας καρδίας υμών. Όταν ο Χριστός λέγει «θα γίνεις πλήστρα, θα γκρεμίσεις το παράνομο κρεβάτι», «δεν το ήθελα αυτό, να το γκρεμίσω, αλλά μην γίνω πλήστρα», και εκεί δεν συμφωνούμε και την πατάς.

Δυο πράγματα τέτοια υπάρχουν. Εμείς θέλουμε τον Χριστό να Τον παρασύρουμε στο δικό μας, στην αμαρτία μας, στην πτώση μας. Να μας ευλογήσει εκείνο που είμεθα εμείς εκεί. Δεν συμφωνεί ο Χριστός. Κι έτσι γίνεται το δικό σου, με αποτέλεσμα έπειτα την καταστροφή σου. Αυτή είναι η περίπτωση. Εν πάση περιπτώσει, στη συνέχεια τη χαιρετίζει ως ακτίδα νοητού ηλίου. Ως ακτίδα. Πώς την έχουμε την Παναγία μας εμείς, ε; Πώς την έχουν οι Ζολοτιανές την Παναγία; Πώς την έχουν, ε;

Σας! Ακτίς είναι μπροστά στον Ήλιο. Ακτίς είναι μπροστά στον Ήλιο, στον Χριστό. Και τις έχει μπερδέψει ο διάβολος να φτιάξουν θρησκεία της Παναγίας, ότι σώζει η Παναγία τώρα. Οι μη ευρισκόμενοι στο σχολείο της Παναγίας είναι κολασμένοι. Δεν λέει «μη ευρισκόμενοι στην Εκκλησία του Χριστού».

Σχολείο της Παναγίας, είναι, ρε, κολασμένοι, θα χαθούν. Και είναι ακτίς η Παναγία, μια ακτίδα. Ακτίδα είναι μπροστά στον Ήλιο, τον Χριστό. Καταλαβαίνετε; Το πιάνουμε αυτό; Ειδικά εδώ η Εκκλησία μας τα λέει αυτά τα πράγματα. Φυλαχτείτε όσο μπορείτε. Μεγαλύτερη πλάνη των αιώνων δεν είναι· είναι αυτή: να μας καταφέρουν να μας μεταφέρουν από τον Χριστό, από τον Ήλιο στην ακτίδα, για να σωθούν. Γράφει Ευαγγέλιο η Παναγία, κυνηγάει τον διάβολο, τον μπάζει στην Ισπανία και λοιπά. Φυλαχτείτε όσο μπορείτε. «Χαῖρε», λέει, «ἀκτὶς νοητοῦ Ἡλίου· χαῖρε, βολὶς τοῦ ἀδύτου φέγγους». Μια λάμψη είναι η Παναγία μπροστά στον Χριστό. Σκεφτείτε τώρα τη διαφορά πώς το βάζει εδώ.

Είναι το πάνω. Η Παναγία μας είναι η σελήνη του νοητού στερεώματος. Χωρίς ήλιον υπάρχει σελήνη; Πείτε μου. Χωρίς ήλιον υπάρχουν άστρα; Πείτε μου. Ήλιος, σελήνη, άστρα: Χριστός, Θεοτόκος, Άγιοι. Αυτό είναι. Αυτή είναι η διαφορά και αυτή είναι η σύγκριση του υλικού στερεώματος, του νοητού στερεώματος. Εδώ, λοιπόν, τη χαρακτηρίζει την Παναγία μας, που είναι υπέρ τα Χερουβίμ, υπέρ τα Σεραφίμ, υπέρ, υπέρ, υπέρ, υπέρ. Όμως μπροστά στον Χριστό, μπροστά στον Θεό, είναι «ἀκτὶς νοητοῦ Ἡλίου, βολὶς τοῦ ἀδύτου φέγγους».

Άδυτον. Είναι εκείνο που προχθές πήγαμε στην Ανάσταση και πήραμε. «Δεῦτε λάβετε φῶς ἐκ τοῦ ἀνεσπέρου φωτός, ἐκ τοῦ ἀδύτου φωτός». Δηλαδή κάποιο φως που δεν έχει βράδυ ποτέ. Είναι πάντοτε ημέρα. Αυτό πάει να πει ανέσπερο φως. Δεν έχει εσπέρα. Είναι πάντοτε ημέρα. Δεν σβήνει αυτό το φως ποτέ. Και το συμβολίζει αυτό η κανδήλα, η οποία καίει ακοίμητος πίσω από την Αγία Τράπεζα. Αυτό, άλλωστε, συμβολίζει και το καντήλι μας στο σπίτι. Τον Χριστό συμβολίζει. Και αλλοίμονο από τις νοικοκυρές και από τους κυρίους εκείνους οι οποίοι το βάλανε με ένα ηλεκτρικό εκεί πέρα, να μην λαδώνονται, και να μην δείχνουν τη χρηστότητα και το έλεος του Θεού προς τον άνθρωπο, και ταυτόχρονα που το ανάβουν σε ώρες και σε ημέρες.

Το καντήλι όλη τη βδομάδα, το ανάβουν το Σάββατο. Γιατί; Ο Χριστός δεν υπάρχει τη Δευτέρα, δεν υπάρχει την Τρίτη, δεν υπάρχει την Τετάρτη, δεν υπάρχει την Πέμπτη, δεν υπάρχει την Παρασκευή; Ακοίμητος πρέπει να είναι η κανδήλα. Μικρό, μια μικρή σπίθα, ακοίμητος η κανδήλα πρέπει να είναι. Να μην σβήνει ποτέ, γιατί συμβολίζει τον Χριστό. Και πρέπει να το ανάβει ο κύριος του σπιτιού, ο οποίος συμβολίζει τον Χριστό. Η γυναίκα είναι η Παναγία, τα παιδιά είναι οι Άγιοι και ολόκληρος είναι η κατ' οίκον Εκκλησία, αν είναι κατ' οίκον Εκκλησία και δεν είναι κατ' οίκον λωποδυσία ή διαφθορά. Αυτή είναι η υπόθεση της περιπτώσεως αυτής. «Χαῖρε, ἀστραπὴ τὰς ψυχὰς καταλάμπουσα». Έφερε τον Χριστό και άναψε με την αστραπή μια πυρκαγιά.

Φλόγισε πλέον τας ψυχάς. «Χαῖρε, ὡς βροντὴ τοὺς ἐχθροὺς καταπλήττουσα», που εσύ τρομάζεις τον διάβολο, βροντή. Για τον Σατανά. Μ' ακούει η Παναγία, χάνεται, χάνεται αν μ' ακούει η Παναγία. Αλλά όταν τα δικά μας τα χείλη και τα χέρια και η καρδία είναι μεμολυσμένα, πώς είναι δυνατόν να ισχύσει η δύναμη της Παναγίας επάνω μας, ώστε ο Σατανάς να θεωρήσει σαν βροντή την Παναγία και να χαθεί από μπροστά του; «Χαῖρε, ὅτι τὸν πολύφωτον ἀνατέλλεις φωτισμόν». Τι δεν έφερε; Τι γνώση, τι αμπιστοσύνη, τι χάριτας δεν έφερε; Πολύφωτο ολόκληρο είναι ο Χριστός και δίδει χάριτας και ευλογία εις τον άνθρωπο, και για εδώ και εκεί. «Χαῖρε, ὅτι τὸν πολύρρυτον ἀναβλύζεις ποταμόν». Πολύρρυτον ποταμόν, πάσης φύσεως καλοσύνη και χάρη.

«Χαῖρε, τῆς κολυμβήθρας ζωγραφούσα τὸν τύπον», εσύ, λέει, που συμβολίζεις την κολυμβήθρα. «Χαῖρε, τῆς ἁμαρτίας ἀναιροῦσα τὸν ῥύπον». Είναι εκείνη η οποία αναίρεσε τον ρύπον διά του Χριστού. Διότι ο Χριστός ήρθε να καθαρίσει τον κόσμο από την αμαρτία.

Μπορεί να σας κούρασα με αυτά που είπα, αλλά θέλω να πιστεύω ότι κάτι θα μείνει με τη χάρη του Θεού. Και να μου επιτρέψετε να σταθώ εδώ και σε αυτό το εδάφιο, «ἀναιροῦσα τὸν ῥύπον» κλπ., και «συμβολίζει την κολυμβήθρα». Να επανέλθω στην άλλη, Θεού θέλοντος, την ερχομένη Δευτέρα, προκειμένου

να λεχθούν ορισμένα περιστατικά τα οποία δεν τα ξέρουμε.