It Is Not Lawful for You

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

A sermon comes to us from the wilderness of the Jordan, and unfortunately it remains eternally relevant. It consists of only a few words: “O king, it is not lawful for you to have your brother’s wife.” Rejoice. These few words have echoed for nearly two thousand years and, unfortunately, I repeat, remain eternally relevant. Blessed is the person who manages to be watchful and not become entangled, so that he has no need of this reminder.

Unfortunately, however, the careless person always stands guilty before these words from the preaching of the Honorable Forerunner. They cost him his head, of course, but he spoke them nonetheless. These things were not written down, repeated every year, and offered to the people for reading except that they might be edified. Unfortunately, as it appears—and as you yourselves know from what is happening in our society today—this sermon has not influenced the people. Corruption of this kind is rampant even today.

Is it enough today simply for a person to remain far from the sin of adultery, pure from the sin that cost the Honorable Forerunner his head? But our Christ went even further and said that if a person merely entertains an evil desire, if his eye is not watchful and falls lustfully upon a woman—or a woman upon a man—he has already committed adultery in his heart. Tell me, who today is clean of this sin, and who has ever confessed this fall? To fall is human, as the divine John Chrysostom says; but who has repented, or even resolved to place a barrier against it in the future? I ask you—

I will confine my many remarks to this point. Unfortunately, not only do we ourselves fall, remaining guilty, unrepentant, and without confession to this day—and consequently hinder and obstruct the grace of God from acting upon us—but often we also become the cause of this sin, a responsibility we have never confessed. Ever since our school years, we have helped lead others into sexual immorality, because we sheltered and assisted people who were weak, when we should have said: “I cannot make this easier for you. I cannot cover for you. I cannot hide you.”

At the same time, that medal of guilt will be hung around my own neck as well. If anyone were to compare these thoughts with what Joseph the Betrothed said and with the way he behaved toward our Most Holy Theotokos, many would tremble before these sins of the flesh. “Joseph the Betrothed, being righteous and unwilling to expose her publicly,” it says, “resolved to put her away secretly.” “I cannot keep you in my home. The child is not mine, for I have not been your husband. You have conceived this child by someone else. I cannot cover for you. I cannot conceal the wrath of God; it cannot remain beneath my roof. I will send you away.” God intervened, of course, and revealed the truth, because the matter was not as it appeared: in this case, the child was of the Holy Spirit.

Yet Joseph the Betrothed was not prepared to keep her under those apparent circumstances. How, then, do we become accomplices, sheltering and assisting these sins of the flesh? My beloved, would this corruption be so rampant today if there were no people to shelter and support it—if no one were willing to tell lies, cover up hours of absence, provide money, lend a room, a car, or a telephone, carry correspondence, and so on? Would this corruption have reached such proportions today? It would not. We are the ones responsible—responsible. We can attribute this whole situation we are creating today to nothing but fire and brimstone, for today we have made Sodom and Gomorrah.

That declaration, then—“It is not lawful”—unfortunately, I repeat, has eternal authority, and everyone should take heed. There are many forbidden things that we may not do, and we must attend to their causes if we are to prevent their consequences. How can we expect purity and chastity when we do nothing to prevent nakedness and all the other forms of corruption? How can there be purity when your daughter walks half-naked in the street, and not merely inside the house? Your wife walks half-naked in the street, and not merely inside the house. You yourself go about your home in scanty clothing, exposing yourself before your daughters and your children. How can we possibly avoid creating conditions that cultivate what we might call the leaven of corruption? How can it be otherwise?

Can fire and dry kindling exist side by side? How could that be? And yet we create these very conditions within our homes, because we have never taken these words of the prophet seriously. We come here, of course, and light a candle to him, but beyond that he has nothing to do with our lives. And do you know how many people still hate John today? Unfortunately, when sin comes between us and God, it crushes a person. As you have seen, heard, and know, that wretched woman preferred to add murder to her unlawful bed rather than abandon and destroy that bed of sin. It is a terrible thing to fall into the grip of the flesh. The flesh is a great beast, a beast even greater than Satan.

He tempted Him with three temptations: the flesh, the world, and the ego with its self-interest. Christ first struggled against the flesh by fasting for forty days and forty nights. Then Satan set Him upon the pinnacle, and afterward Christ said plainly, “Get behind Me, Satan.” He points to a person’s own flesh as his first enemy. Whoever feeds and indulges his flesh does nothing but feed and indulge the foremost enemy of his soul. Once sin enters a person, he loses his senses. And when sin penetrates more deeply, he becomes like someone whose fever rises so high that he begins to rave and no longer knows what he is saying. This is where a person ends up. What possible reasoning says that you should kill the man who tells you the truth about this? If you say, “My friend, I cannot bear him today,” I can understand that. But to kill him? Why go so far as to silence the mouth—

—that dared to remind you? Why? He did not even denounce him harshly. He simply went and said to him, “My king, what you are doing is not lawful.” He did not threaten him, saying, “Take refuge somewhere, or I will do this or that to you.” He simply confronted him with the words of God. “Your brother is still alive. You cannot take your brother’s wife. Only if your brother had died without raising up offspring would the law permit such a union.”

Only then would it be lawful for you to have her. But when you take your brother’s wife, are you acting as a king, or are you setting a scandalous example? And consider what the world is like—the same world it remains to this day. John learned of it in the wilderness; did no one else know? All those dignitaries, ladies, and corrupt people who went that evening to wish the king well on his birthday—a celebration that became a calamity—did they not know? Because of the harm done to the Honorable Forerunner, for three hundred years the birthdays of our Christ were not celebrated. Did that whole corrupt society, all those grand ladies applauding him, not know that she was his mistress? And what did they go to tell him? “Long live the king!”—live long and keep doing the same things. That is the world even today. We enter unlawful relations with relatives—with siblings and aunts, a father with his niece—monstrous things. Just yesterday, someone killed; or rather, a young woman killed her mother over her uncle. Read it in the newspapers. Do not let Satan take hold of you. The nous, the spiritual intellect, becomes deranged and no longer knows what it is doing. At this point even the pen must stop.

You, my child, who must deal with such a person, may be in greater danger than that person himself. Guard yourselves as much as you can. If the problem could be resolved that way, I too would do it; but it cannot. And Herod—the sensible, educated, serious man, that king—put John in prison. Do you know why he imprisoned him? To protect him, so that Herodias would not kill him. Yet Herod did not destroy the unlawful bed and cast her out. He put John in prison to protect him, not to punish him. He gladly listened to whatever John said, but the flesh had overcome him. And when the flesh overcomes you, it is like an avalanche: it will carry you all the way to the bottom. For this reason, we should heed another lesson. It is this: when that young girl danced and the matter involving her uncle had gathered momentum—for this man was her uncle—and Herod promised to give her as much as half his kingdom—

—what would you have asked him for? A villa here, so much money there, several country houses, this village, and other properties by the sea. Would you not have asked for such things? But that little devil went and asked her mother, because she was the fruit of that serpent, the offspring of that viper. She went to ask her mother so that she would not make the wrong choice. And her mother suggested an insanity suited neither to the girl’s age nor to her dreams. What does a young girl normally dream of? Does she dream of bringing severed heads upon a platter? If someone gave you a slaughtered chicken, you would hesitate to carry it. If they gave you a dead little bird, would you carry it? Yet she carried that holy head, that sacred countenance, without being shaken or troubled. How could she do it?

It was a satanic condition born of the wickedness of that viper, that serpent. For you should know that an evil person can produce evil fruit: such a tree bears such fruit. Instead of saying, “Have you gone mad, Mother? What are you saying? What are these things you are telling me? I am about to receive wealth, to live and make a life for myself,” she obeyed. “The head,” she said, “of John the Forerunner.” Yet throughout that evening’s merriment, amid all the applause, good wishes, and smiles, you already carried this within you. Where had you concealed the knife that night? Where had you concealed that murder? She had it beneath her tongue. All those outward appearances were false. The beast that had prepared the unlawful bed was there, and murder lay beneath its tongue. Then, at the decisive moment—and this strikes me; I do not know whether you noticed it—the text says, “when an opportunity came.” An opportunity! What was the opportunity? The dance and the celebration. So dancing and feasting provide an opportunity for such deeds. Unfortunately, there are no innocent dances.

Are there innocent gatherings? All the devilish leaven of corruption is present within these supposedly innocent gatherings, innocent dances, and innocent social occasions with cousins, godparents, uncles, nieces, and so forth. Where have the seeds of corruption ever taken root? They were not brought into our homes from Russia, America, or Africa.

They take root within the close family circle. That is why the divine John Chrysostom goes so far as to say, “Where there is dancing, where there is instrumental music, there also is the devil.” There is no innocence in such a thing. A person loses his inward restraint and immediately falls under Satan’s influence. His mind no longer recognizes kinship, blood relationship, or anything at all. He sees neither sister nor mother. Unfortunately, such things happen even today. A person sees nothing once Satan has taken hold of him.

Today’s feast, my beloved, reminds us of many things concerning the family, and of many things concerning society. As you know, society has reached the state of Sodom and Gomorrah and awaits nothing but destruction. Even if Abraham himself were to appear and intercede in prayer, the sentence would not be revoked. Fire and brimstone await us unless we correct our ways. And all of you who, for one reason or another—whether knowingly or unknowingly, out of misguided sympathy, or for whatever cause—have yielded and destroyed souls; who have held umbrellas beneath which people sinned together; who have lent your homes and cars or otherwise facilitated situations in which souls and morals were ruined: repent in dust and ashes. Repent, for the sake of the Honorable Forerunner.

At the same time, I will not yield. Do whatever you think best; arrange whatever you wish; undertake the work of your own destruction by yourself. I will not assist you in your destruction. Examine yourselves, then, from your earliest childhood, from the time you were at school and carried a secret love note to someone’s girlfriend but were ashamed to tell the teacher or your mother, because they would call you a snitch—a snitch.

That is a great device of Satan. Do not be intimidated by the accusation that you are a snitch. You concealed it and sheltered it, and so destruction begins even in the nursery years. These medals of guilt hang around our necks, and Christ will demand an account of them, with the Honorable Forerunner as a witness for the prosecution. Therefore I pray that the Holy God, through these things that the Holy Church recalls for us every year, may bring us to our senses, help us understand what is at stake, and enable us to guard ourselves as much as we can. Let us also honor this day today. Let us mourn on this day even with our bodies; ordinarily we would all eat meat and other rich foods, but this is a day of mourning. Because it falls on a Saturday, oil is permitted. Once again, I pray that the Honorable Forerunner—

—who stands at the Lord’s left hand at the Judgment, as we see him depicted in sacred iconography, may intercede for us as well. He knows that we are human beings who often act in ignorance.

There is a highly organized network in the commercial world whose aim is to advertise products in the most attractive way possible, so as to entice consumers even when they do not need the product, and even when it is harmful. Our enemy, the devil, does the same thing. He advertises his product—sin—as he always has. He sugarcoats it and disguises it, making it alluring and appetizing, so that everyone can easily reach for it.

The father of little Andreas, for example, was one of those people whom some like to call backward by the standards of our age. For our part, we pray that God may always count him worthy to remain among the backward! The little boy, however, had discovered the delights of TV—television—at the home of a neighbor, where he went to play with his friend. And of course, whenever Andreas disappeared, where do you think they found him? In front of that preacher of sin. His mother, who by then had to lock the door to keep him home, tried to explain that what he was doing was not right.

But this poison had been sugarcoated. Andreas wanted a taste of what his friend had, so that he could feel better. And so he kept running away from home, though by then each escape had become, we might say, a heroic exodus like the one from Missolonghi, because he knew that afterward his mother would be waiting for him with a wet slipper. But what is such pain compared with television? Finally, one morning his mother decided to use her last weapon. She fetched Andreas from the neighbor’s house once again, sat him on her lap, and explained to him simply and clearly: “My Andreas, I am telling you no television. Be careful!”

“I say this for your own good, because the people who run it are not so good, my Andreas. They are sinners, though you are too young to understand that now. And television usually presents sin to people as poison, certainly, but sugarcoated poison.” As soon as Andreas heard this, he put both his little arms around his mother, kissed her on the cheek, and pleaded: “Oh, Mama, when will we become sinners too?” In other words, it was made for sinners and offered by sinners. “When will we become sinners too?” Do you hear that answer? But the word of God, my dear friends, cries out, “Take heed!” This means that there is also a subtle kind of sin—

a sin with all its warning colors removed, which the human eye cannot detect. You may swallow it without realizing it, and afterward tear your hair out over the consequences. This is that colorless, sugarcoated sin we have been speaking about. And if you would like a parallel passage, open your Gospel and read the Epistle to the Hebrews, chapter 12, verse 1. For unless we realize that sin is fire and pain, and we continue flirting with it, it is only natural that we should arrive at little Andreas’s brilliant idea and reach out our own hand toward it with a bold—

“It does not matter; it is not such a serious thing.” So let us keep our eyes open, our judgment firm, and our hatred of sin unyielding. The little boy in this story could not discern what was happening. The old nature within the child spoke through him. God will work upon him, and I pray that He will work within our own hearts as well. But we who know and can discern must not make an alliance with sin—that is, we must not feed it. We must drive it far away. We must know that, in the end, the blindness of Samson awaits us, and the consequences will be tragic and beyond calculation.

This is not the only way in which so much harm is being done to our children today. There is something else as well, which I might describe as little packets containing death.

Sadly, we are living in the age of heroin. As you see and know from everything around you, matters are developing rapidly. People move from so-called soft drugs to hard drugs, because the former merely serve to loosen restraints and supposedly liberate the personality of beginners. The number of victims caused by drugs is increasing, and it can no longer be determined with certainty. In Turin, a city in Italy that has truly been afflicted by drugs, a special event was reportedly held for these victims.

Large boards were made bearing the names of young people who had died as victims of drugs. The most striking thing was to read their ages. Do you know some of them? Listen in order: eighteen, twenty, twenty-two, twenty-three, seventeen, nineteen, thirty-one. Let us go no further; I think these are enough. Beneath them, the sign added: “And these are not the only ones, but many others as well.” Imagine leaving this life at eighteen, at twenty, at twenty-three, at seventeen, at nineteen, at thirty-one, because heroin demands it. The mass invasion of drugs, my dear friends—especially heroin and barbiturates—makes research in this field unimaginably difficult. A recent survey was conducted among young people between fourteen and twenty years of age. Seventy-nine percent answered that some “helpful” person had offered them a hard drug at least once. And naturally, these things happen in clubs, schools, gatherings, parties, and groups of friends. I will relate a few incidents, like brief stories, which may help us with certain problems, thoughts, and difficulties of ours. We are told that Lazarus was raised from the dead: now standing upright, yet still bound in his grave clothes.

This teaches us that many of us who were dead in sins and whom the Lord raised in Baptism—and afterward through metanoia, repentance, Holy Confession, and Holy Communion—are still bound by various old habits. These habits do not cause God to be glorified, but rather to be blasphemed, and we must pay attention to this. Lazarus’s face, too, the Gospel says, was wrapped with a cloth. This also happens to many Christians. Although Christ has granted them their spiritual Resurrection, they still cover their faces with the veil of cares, anxieties, and fears—things that do not befit anyone who rests in the almighty hands of God. You cannot say that you have a Father in Heaven—

and then live like an orphan. The face is the most visible part of the body. There others will see how we think and how we feel; they will not look inside our pockets to see what we have. What comfort it would bring to our neighbors, and what a testimony it would be for the Gospel, if the faces of the faithful shone with sweetness and peace, with a smile of joy—a smile of joy in Christ! How different things would be. Let us examine ourselves. Perhaps someone hearing this needs it in order to change. And there is something else I could mention, which might bear the title—

“Let Us Listen to God,” because most of the time we do not listen to Him. When God speaks—when God says something about that person, about you, about me, or about anyone else—His words are pure gold; we might say they are precious pearls. The words of God can only be wise words, suited to the particular circumstances and to the lives of those to whom they are addressed. So when God speaks, how should we think about the matter of which He speaks? Perhaps you will ask me, “But how does God speak, and how can I hear Him?”

“And when does He speak? How can I find an opportunity to hear God for myself?” I must answer you that it is very easy to hear Him. Indeed, you can do more than merely hear Him: you can hear Him speaking personally to you. Most importantly, you can hear Him whenever you wish. If you truly desire it, and if you are truly ready to believe that this is the voice of God, take a New Testament with explanatory notes and read it. Wherever your eyes may fall—whatever line, whatever chapter, whatever epistle, whatever Gospel—

there you will hear the voice of God speaking to you personally. Yet we have never taken into our hands this letter from God, written to us and for us. And sadly, we feel no shame; we do not even blush. We also speak about God, about the Church, about Christ, about death, and about the Resurrection, though we do not have the slightest understanding of these things. We know nothing about them. Should we not feel some shame and blush a little? Imagine how ridiculous it is for someone with no knowledge of medicine to prescribe remedies from on high and insist, “This is exactly what is needed.” Imagine someone who knows nothing of chemistry offering definitions and speaking about chemistry, while another speaks about theology and on and on. Yet there are people who do not even know what the New Testament—the book containing the words of God—looks like, and still speak with great authority. That is the first point. The second is that you must not only desire to hear the voice of God; you must also be ready to believe it, accept it, and put it into practice. Faith, as Paul says in Romans, chapter 10, verse 17, comes by hearing, and hearing by the word of God. Thus, my dear friend, the voice of God can become something you experience and live.

It can, if you desire it and believe it. But we do not want the Word of God, because it reproves us. It reproves our lawless way of life. That is precisely why we do not want it. It is a mirror showing us our wounds and the condition of our soul. That is why we refuse to come face-to-face with the Word of God. We must understand that Christ alone saves us; no one else does. We all desire salvation, yet each of us devises his own method of being saved. You hear people say, “I think,” or, “I imagine.” But the question is not whether you say that you are good, or—

whether God says so as well. The One who saves man is Christ. Again and again, as you yourselves know, we read in the newspapers: “Minors have disappeared.” It is a horrifying crime, as you understand—a tragedy beyond anything any tragedian ever imagined. Only parents, only mothers who have lost children, know this pain and this tragic state. They alone know it; no one else does. There are not many solutions to this tragic problem. There is one, and only one.

It is the Lord Jesus Christ of the New Testament, and His mercy upon the wounded parent, the missing child, and the Sodom-like societies in which, sadly, we live.

Political change does not save us. Social reform does not save us. Education does not save us. Technology does not save us. New moral systems and social welfare do not save us, nor do radio, television, and newspapers with all their information and guidance. Nor does any merely formal religion, with its rituals and impressive displays, save us.

None of these things has saved us until now, and none of them will ever save us unless we fundamentally change our lives, become true members of the Church, and resolve to return, to repent, to make Holy Confession, to humble ourselves in dust and ashes, to receive the immaculate Mysteries, and to attend the services—even Vespers and Matins, if possible. Otherwise, it is impossible; nothing will save us. It is time for us to wake up. It is time to understand that evil cannot be defeated by human means. It is time to return to God’s book, Holy Scripture—

and make it the foundation of our lives and of the lives of our families. It is time for the Bible to become an open book for each of us; time to repent, to make Holy Confession, and to receive Christ in Holy Communion. Then things will change. Nothing else saves us, either in this present life or eternally. There is a duty before us, and it is our first duty. We are told that when Palamedes went to Ithaca to summon Odysseus to take part in the expedition against Troy, Odysseus, unwilling to join the expedition, pretended to be mad. To prove his madness, he took a plow and sowed salt in the sand. Not everyone resorts to such obvious tricks as the cunning Odysseus. Yet people find countless other excuses to avoid doing their duty, although duty is always a binding obligation. At times, especially, it may even be a sacred mission, as Jonah’s was. The result of evading our duty is always sorrowful. As we know, God saved that prophet, but only after great suffering, so that he might then go and preach repentance in Nineveh. Yet I want us to understand—

There is no need for us to force God to use such severe measures against us as having Jonah thrown into the sea, in order to awaken him. Do your duty, not merely without grumbling, but eagerly, “without grumbling or questioning,” as Paul writes and exhorts in Philippians 2:14. Let us not force God to impose harsh and forceful measures upon us. The first duty of each one of us is not toward those outside, but toward our own self: to show mercy to our soul through metanoia, through confession, through attending Church, through prayer, fasting, self-restraint, and the raising of children, and to return to the Church.

Let us do our duty, and this duty of ours will be blessed and will bear fruit for others as well. We all believe—or, if we are asked, we are ready to say that of course we believe. But how we believe: that is the question. It is said that a faithful Black child from Sunday school lay upon his deathbed. His teacher came to visit him and spoke to him about the beauty and the sweet, beautiful life of Paradise. “I will go there too,” the child told him with all the simplicity, innocence, and fervor of his young age. “I will see my Lord Jesus Christ, and I will always be with Him.”

“If Jesus left and went away from there, what would you do?” the teacher asked him. “I would go with Him,” the child answered without hesitation. “But if He went to Hell, what would you do then?” At once, with an intelligent look and a pained smile upon his lips, the child replied, “Oh, sir, wherever Jesus is cannot be Hell.” “Well done,” the teacher told him. He is eternal life, and it is He who makes Paradise what it is. As we read in John 10:25 and in First John 5:11–13. Therefore, wherever Jesus is, there also is Paradise, my dear friends, and it is open to everyone.

“Come to Me, all of you,” He says; and “the one who comes to Me” with metanoia, with confession to an Orthodox priest and within the Orthodox Church, with a sincere return, “I will by no means cast out.” Unfortunately, for many of us these are only fine words. We are Christians of the candle and of the feast day, but we are not Christians who belong to Christ, living the life of Christ as He desires. And why do these things happen? Why? Because we have not learned—and do not even wish to learn—who God is. That is where the fault lies. We imagine that God is some man, perhaps some great person, someone—I do not know what.

He is the One upon whom everything depends. Sadly, no one has been more misunderstood, more pushed aside, or more wronged throughout human history than God, my dear friends. The God who is present everywhere is treated today as though He were absent everywhere. Everyone and everything—all the ugliness and corruption of the world—appears on the stage, in conversation, in people’s minds, and in their lives, except God. Many consider Him nonexistent, while the few who acknowledge His existence regard Him as indifferent, powerless, distant, or even as an enemy of their happiness. These poor people neither know nor believe that God is for them precisely that friend...

whom every person in the world would long to have: a friend perfectly suited to their need, the measure of their desire, and their own choosing, who throughout their whole life would do nothing but care for them personally. It sounds unbelievable, yet it is true. Many cannot comprehend it, yet it is something tangible, proven not through mathematical equations, words, or elaborate procedures, but through the simple touch of faith. My dear friend, a person without God resembles a shipwrecked man who, exhausted, hesitates...

even though he sees a plank floating beside him. And Holy Scripture—which, above all, is sadly unknown to us Orthodox Christians—cries out, “God is love,” yet we do not believe it. It proclaims that God sent His Son as the atoning sacrifice for our sins, yet we will not humble ourselves enough to accept or acknowledge it. But without faith it is impossible to please God. Consequently, a person remains thirsty beside the well, beside the spring, and sinks beside the lifeline. We imagine that somehow we can fashion a life pleasing to God without ever asking God what pleases Him.

This is our contradiction. What pleases God more than anything else is a person’s metanoia and confession. It is the putting into practice of the story of the Prodigal Son: metanoia, return, confession, the fatted calf, and Holy Communion. It is said that a faithful and conscientious Christian happened to say in someone’s home that we all need metanoia and confession, because we have all been blackened by sin.

A stranger suddenly spoke up and said, “I do not believe that I am quite so black.” “Perhaps you are not quite so black,” the believer replied, “but do you know that only those clothed in white—whiter than the narcissus and whiter than snow—will sit at the table of the Kingdom of Heaven? Do you know that? The others will be shut outside, in the outer darkness, where there will be weeping and gnashing of teeth. If you wish, read the twenty-second chapter of Matthew. There you will see the wedding feast and what the Lord said to the man who wanted to appear there in his own little suit...

rather than in the King’s garment: ‘Friend, how did you come in here without a wedding garment?’ He had entered wearing his own little suit. But the man was speechless, and what follows is: ‘Bind him hand and foot and cast him out where there is weeping and gnashing of teeth.’ My dear friends, only Christ gives the white garment by which we shall be able to enter the Kingdom of Heaven. During Holy Week we say, ‘I behold Your bridal chamber adorned, O my Savior, but I have no wedding garment that I may enter.’ He answers you: ‘Why do you not come so that I may give you a garment? Why are you unwilling to stop your sin and corruption and return, so that I may give it to you?’ These things are not sold.

They cannot be bought. This white garment is offered freely to all who sincerely repent and believe in Him, and it is fashioned above all by the blood of Jesus Christ. It is the garment washed and made white in the blood of the Lamb. But a person must value it and ask for it; and after receiving it, he must keep it clean. If he stains it, he must repent and confess so that it may be made fresh again. ‘Wash yourselves; make yourselves clean; put away the evil of your deeds; learn to do good.’ Confess and receive Holy Communion. Read Isaiah 1:16 and see how matters truly stand.

People see the temptations they face here in the world. They see tribulation, poverty, and the wickedness of their fellow human beings, and these are the matters that occupy them. They would like God to be something like their attendant, putting all these matters in order for them. They are mistaken. That is not the point. Regardless of tribulations and everything else, our concern and our purpose must be one: to preserve our soul as clean as we possibly can. Besides, the furnace of tribulation...

through which all of us pass to some degree hardens some people, so that they grumble and lose faith; but it purifies others, and they shine like diamonds. For we ought to say, as the saying goes, “Our Lord, blessed are the temptations.”

The children of God who accept the Father’s discipline with patient endurance are purified sevenfold, so that they may be vessels useful to the Master. There was a Russian tsar named Alexander who is said once to have visited a married couple who had lost their child. He told them: “When tribulation enters a home, my dear friends, the Christian is afraid and loses his bearings. Yet little by little, he sees behind it the hand of the Lord, and in the end he kneels and kisses the hand that afflicts him.” I think this should be repeated. He said: “When tribulation enters a home, the Christian is afraid...

that is, he loses his bearings. Yet little by little, he begins to see behind this tribulation the hand of the Lord, and in the end he kneels and kisses the hand that afflicts him.” “I speak,” he said, “from my own blessed experience.” This is how it is, my dear friends. All things work together for good. “Whom the Lord loves He disciplines, and He scourges every son whom He receives.” We are disciplined so that we may become partakers of His holiness. “If you are without discipline, then you are illegitimate children and not sons,” says Paul, the Apostle to the Gentiles, in his Epistle to the Hebrews, 12:6–8. Finally...

we must bear in mind that, whatever we may do, God cannot be deceived. One day He will bring us to judgment. Therefore, let us repent, let us confess, and let us draw near to Him as soon as possible.

Κήρυγμα έρχεται από την έρημο του Ιορδάνου, που δυστυχώς έχει αιωνία ισχύ. Λίγα λόγια το συνθέτουν. «Βασιλεύ, ουκ έξεστί σοι έχειν τη γυναίκα του αδελφού σου». Χαίρετε. Αυτά τα λίγα λόγια που ηχούν δύο χιλιάδες περίπου χρόνια τώρα, δυστυχώς έχουν, επαναλαμβάνω, αιωνία ισχύ. Χαρά στον άνθρωπο ο οποίος θα κατόρθωνε να προσέξει, να μην μπλέξει, ώστε να έχει την ανάγκη αυτής της υπενθυμίσεως.

Δυστυχώς όμως ο απρόσεκτος άνθρωπος πάντοτε είναι ένοχος έναντι αυτών των λέξεων του κηρύγματος του Τιμίου Προδρόμου, που βέβαια του στοίχισε την κεφαλή του αυτό, αλλά το είπε. Δεν έχουνε γραφεί αυτά και δεν επαναλαμβάνονται κατ’ έτος και δεν προσφέρονται εις ανάγνωσιν εις τους λαούς, ει μη να τον ωφελήσουν. Δυστυχώς, όπως φαίνεται, όπως γνωρίζετε και εσείς από τα γεγονότα της σημερινής μας κοινωνίας, αυτό το κήρυγμα δεν επηρέασε τους λαούς. Και σήμερα η διαφθορά αυτού του είδους ευρίσκεται εις έξαρσιν.

Είναι αρκετό ο άνθρωπος σήμερα να σταθεί μακριά, καθαρός, από την αμαρτία της μοιχείας, η οποία εκόστισε την κεφαλή του Τιμίου Προδρόμου. Αλλά ο Χριστός μας ακόμη πιο πολύ εβάδισε και είπε ότι, αν απλώς πονηρευτεί ο άνθρωπος, το μάτι του ανθρώπου δεν προσέξει και πέσει επί γυναίκα πονηρά ή επί άνδρα πονηρά, ήδη εμοίχευσεν εν τη καρδία αυτού. Πείτε μου, ποιος είναι καθαρός από αυτήν την αμαρτία σήμερα και ποιος εξομολογήθηκε ποτέ αυτή του την πτώση; Το να πέσει ο άνθρωπος είναι ανθρώπινον, όπως λέγει ο θείος Χρυσόστομος, αλλά ποιος μετενόησε ή ποιος εσκέφτηκε μελλοντικώς να βάλει φράγμα τουλάχιστον; Σας

περιορίζω τις τόσες μου σε αυτό το σημείο. Δυστυχώς, όχι μόνον εμείς αυτοί πέφτουμε και είμεθα ένοχοι και αμετανόητοι και ανεξομολόγητοι μέχρι σήμερα και, κατά συνέπεια, εμποδίζουμε, δυσκολεύουμε τη χάρη του Θεού να ενεργήσει επάνω μας, αλλά γινόμαστε και πολλές φορές αίτιοι, αίτιοι γινόμαστε αυτής της αμαρτίας, για την οποία αιτία αυτή ουδέποτε έχουμε εξομολογηθεί. Από τα σχολικά μας χρόνια ακόμη έχουμε γίνει αιτία πορνείας, διότι εθάλψαμε και περιθάλψαμε άλλους αδυνάτους ανθρώπους, εφόσον έπρεπε εμείς να δηλώσουμε ότι δεν δύναμαι να σε διευκολύνω, δεν δύναμαι να σε σκεπάσω, δεν δύναμαι να σε κρύψω.

Ταυτόχρονα το μετάλλιον αυτό θα κρεμαστεί και στο δικό μου τον λαιμό. Αν θα ήθελε κανείς αυτές τις σκέψεις να αντιπαραβάλει με αυτά που είπε ο μνήστωρ Ιωσήφ και πώς συμπεριεφέρθη έναντι της Παναγίας μας, πολλοί θα έπρεπε να τρομάξουν μπροστά σε σαρκικά αυτά αμαρτήματα. «Ο δε μνήστωρ Ιωσήφ, μη θέλων αυτήν», λέει, «παραδειγματίσαι, δίκαιος ων, εσκέφθη λάθρα απολύσαι». Δεν μπορώ να σε κρατήσω στο σπίτι. Με μένα δεν το έχεις το παιδί, διότι δεν ήμουνα εγώ άντρας. Το παιδί το έχεις με κάποιον άλλον. Εγώ να σε σκεπάσω δεν το μπορώ. Η οργή του Θεού δεν μπορεί να σκεπαστεί από μένα, δεν μπορεί να μείνει μέσα στο σπίτι μου, θα σε διώξω. Επενέβη βέβαια ο Θεός και απεκάλυψε την αλήθεια, διότι η υπόθεση δεν ήταν έτσι όπως εφαίνετο· Πνεύμα Άγιον ήταν στην περίπτωση αυτή.

Τούτης όμως ο μνήστωρ Ιωσήφ δεν ανέχθηκε να την κρατήσει. Πώς εμείς γινόμαστε αιτία και θάλπουμε και περιθάλπουμε τις σαρκικές αυτές αμαρτίες; Θα υπήρχε, αγαπητοί μου, αυτή η διαφθορά στην έξαρσή της σήμερα, εάν δεν υπήρχαν άνθρωποι να την θάλψουν και να την περιθάλψουν, εάν δεν βρίσκονταν άνθρωποι να πούνε τα ψέματα, να καλύψουν τις ώρες της απουσίας, να δώσουν χρήματα, να δώσουν το δωμάτιό τους, να δώσουν το αυτοκίνητό τους, να δώσουν το τηλέφωνό τους, να μεταφέρουν αλληλογραφία, άλλοι κ.λπ.; Θα είχαμε την έξαρση αυτής της διαφθοράς σήμερα; Δεν θα είχαμε. Είμαστε εμείς οι υπαίτιοι, οι υπαίτιοι. Όλη αυτή την κατάσταση την οποία δημιουργούμε σήμερα δεν τη χρεώνουμε πουθενά αλλού, ει μη σε πυρ και θείον. Διότι Σόδομα και Γόμορρα φτιάξαμε σήμερα.

«Ουκ έξεστι» λοιπόν εκείνο, δυστυχώς επαναλαμβάνω, έχει αιώνιο κύρος και ας το προσέξει ο καθένας. Πολλά πράγματα εμείς δεν κάνουμε που δεν είναι συγκεχωρημένα και πρέπει να προσέχουμε τις αιτίες για να προλαμβάνουμε τα αποτελέσματα. Πώς θέλουμε να έχουμε αγνότητα, σωφροσύνη, εφόσον δεν προλαμβάνουμε τη γύμνια και τη διαφθορά την άλλη; Πώς μπορεί, εφόσον η κοπέλα σου γυρίζει γυμνή στον δρόμο, όχι μέσα στο σπίτι; Η σύζυγός σου γυρίζει γυμνή στον δρόμο, όχι μέσα στο σπίτι. Εσύ γυρίζεις με τα κοντά σου, με τα γυμνά σου, μέσα στο σπίτι σου, μπροστά στα κορίτσια σου, μπροστά στα παιδιά σου. Πώς είναι δυνατόν να μη δημιουργήσουμε κατάσταση και να αναπτύξουμε, κατά το δη λεγόμενον, προζύμια διαφθοράς; Πώς είναι δυνατόν αυτό το πράγμα να γίνει;

Μπορεί να συνυπάρξει η φωτιά με τα ξερά; Πώς μπορεί να γίνει αυτό το πράγμα; Και εντούτοις, μέσα από το σπίτι μας δημιουργούμε τις καταστάσεις αυτές, διότι ουδέποτε λάβαμε υπόψη μας τα λόγια αυτά του προφήτη. Ερχόμαστε βέβαια εδώ, του ανάβουμε κερί, αλλά παραπέρα όμως δεν έχει καμιά δουλειά μαζί μας. Και ξέρετε πόσοι άνθρωποι τον μισούν τον Ιωάννη μέχρι σήμερα, διότι, δυστυχώς, όταν μπει η αμαρτία στη μέση, συντρίβει τον άνθρωπο και αυτό το γύναιον προτιμεί, όπως είδατε και ακούσατε και ξέρετε, να προσθέσει και φόνο στο παράνομο κρεβάτι της και να μην το διαλύσει, να μην το γκρεμίσει το κρεβάτι. Μεγάλο πράγμα να σε βάλει η σάρκα στο χέρι. Η σάρκα είναι μεγάλο θηρίο. Μεγαλύτερο θηρίο από τον σατανά.

Μας επείρασε σε τρεις πειρασμούς: στη σάρκα, στον κόσμο και στο εγώ και το συμφέρον. Πρώτα αγωνίστηκε νηστεύοντας σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες για τη σάρκα, έπειτα είπε στον σατανά που τον έβαλε στο πτερύγιο και έπειτα μίλησε παραπάνω: «Ύπαγε πίσω μου, σατανά». Πρώτον εχθρό του δακτυλοδείχνει του ανθρώπου τη σάρκα του. Όστις τρέφει και θάλπει τη σάρκα του, δεν κάνει τίποτα άλλο, μόνον τρέφει και θάλπει τον υπ’ αριθμόν ένα εχθρόν της ψυχής. Και από τη στιγμή που η αμαρτία θα μπει στον άνθρωπο, ο άνθρωπος τρελαίνεται. Και όταν μπει περισσότερο η αμαρτία, είναι σαν τον άνθρωπο που ανεβαίνει πολύ ο πυρετός του και παραμιλάει. Και δεν ξέρει τι λέει. Εκεί φτάνει ο άνθρωπος. Γιατί ποια λογική το λέει, γι’ αυτό το πράγμα να σκοτώσει τον άνθρωπο που σου λέει και είναι αλήθεια; Να του πεις: «Άνθρωπέ μου, εγώ δεν τον μπορώ σήμερα», το καταλαβαίνω, αλλά να σκοτώσεις τον άνθρωπό σου; Γιατί βγαίνει από εκεί και πέρα να κλείσεις, δηλαδή, το στόμα

το οποίο ετόλμησε να σου υπενθυμίσει; Γιατί δεν τον ήλεγξε, το λέμε, μη σε έλεγχο; Απλώς βγήκε και του είπε: «Βασιλιά μου, δεν είναι συγκεχωρημένο αυτό που κάνεις». Όχι πρόσφυγε, θα σου κάνω και θα σου φτιάξω και θα πάρεις τίποτα από αυτά. Απλώς τον έθεσε αντιμέτωπον των λόγων του Θεού. Ο αδελφός σου ζει ακόμα. Δεν θα μπορούσες να πάρεις τη γυναίκα του αδελφού σου, εκτός εάν ο αδελφός σου δεν έχει αναστήσει σπέρμα, όπως είναι ο νό καν το δυο δύο ανθρωπότες.

Είναι δικαιολογημένο να την έχεις εσύ. Στη γυναίκα του αδερφού σου είσαι βασιλιάς ή παραδειγματίζεις; Και σκεφτείτε τώρα τι είναι ο κόσμος, ο οποίος είναι και μέχρι σήμερα ο ίδιος κόσμος. Το ’μαθε στην έρημο ο Ιωάννης, δεν το ξέρανε οι άλλοι; Οι τόσοι μεγιστάνες, κυρίες και διεφθαρμένες, απόψε το βράδυ, ερωτώ, πήγαν να του πούνε χρόνια πολλά στην ονομαστική του εορτή, που έγινε δυσδαιμονία αυτή η εορτή και επί τριακόσια χρόνια δεν εορτάζεται η εορτή των γενεθλίων του Χριστού μας εξαιτίας αυτής της ζημιάς που έγινε για τον Τίμιο Πρόδρομο. Δεν ήξερε όλος αυτός ο διεφθαρμένος κόσμος, όλες αυτές οι μεγαλοκυρίες, αυτά τα χειροκροτήματα; Δεν ήξεραν ότι είναι φιλενάδα του; Και τι επήγανε να του πούνε; «Ζήθι, βασιλεύ», να ζεις να κάνεις τα ίδια. Αυτός είναι ο κόσμος και σήμερα. Παίρνουμε παρανομίες με αδέρφια, με θειάδες, πατέρα με ανιψιά, πράγματα, θαύματα, που χθες άλλος σκότωσε, η άλλη μάλλον, η κοπελίτσα, σκότωσε τη μάνα της για τον θείο της. Για διαβάστε το στις εφημερίδες. Να μη σε βάλει ο σατανάς στο χέρι. Σαλεύεται ο νους. Δεν ξέρει. Σταματάει πλέον η πένα.

Κινδυνεύεις εσύ, παιδί, εδώ, που κινδυνεύεις εσύ που έχεις ν’ αντιμετωπίσεις αυτόν τον άνθρωπο, παρά αυτόν τον άνθρωπο. Φυλαχτείτε όσο μπορείτε. Ότι ελύετο το θέμα μέχρι εκεί, θα το έκανα και εγώ, αλλά εφόσον δεν λύεται το θέμα... Και ο άλλος, ο Ηρώδης, ο μυαλωμένος, ο μορφωμένος, ο σοβαρός, ο βασιλιάς αυτός, τον έβαλε φυλακή. Γιατί τον έβαλε φυλακή, ξέρετε; Για να τον φυλάξει, να μην τον σκοτώσει η Ηρωδιάδα. Δεν γκρέμισε κι αυτός το κρεβάτι, να την κλείσει έξω. Τον έβαλε φυλακή να τον φυλάξει, όχι να τον τιμωρήσει. Ήκουγε ηδέως ό,τι και έλεγε ο Ιωάννης. Αλλά τον είχε πάρει από κάτω η σάρκα. Κι όταν σε πάρει η σάρκα από κάτω, θα είναι σαν τη χιονοστιβάδα. Θα σε φτάσει κάτω-κάτω. Και γι’ αυτόν τον λόγο, ας πούμε, ένα άλλο μάθημα πρέπει να προσέξουμε. Είναι το εξής: Όταν η κοπελίτσα αυτή εχόρεψε και είχε πάρει με φόρα την υπόθεση του θείου, γιατί πρώτη περίπτωση ο θείος ήταν αυτός, ότι το ήμισυ της βασιλείας θα δώσει,

εσείς τι θα του λέγατε; Μια βίλα εκεί, τόσα χρήματα εκεί, τόσα εξοχικά εκεί, τούτο το χωριό και τα άλλα στη θάλασσα. Ε, δεν θα λέγατε; Αυτό το διαολάκι επήγε και ερώτησε τη μάνα του. Γιατί είναι καρπός αυτού του φιδιού. Αυτής της έχιδνας καρπός. Και πήγε και ερώτησε τη μάνα του, μην πέσει έξω. Και η μάνα του τού είπε μια τρέλα, κατ’ αναλογίαν της ηλικίας του και κατ’ αναλογίαν των φαντασιών του. Ε, μια κοπελίτσα τι όνειρα έχει; Να πάει να φέρει κεφάλια επάνω σε ένα πιάτο κομμένα; Κότα να σου δώσουν σφαγμένη, δεν τη μεταφέρεις. Ένα πουλάκι να σου δώσουν σφαγμένο, το μεταφέρεις; Αυτή την αγία κεφαλή, αυτή την αγία μορφή, και δεν σε πιάνει ένας ταραγμός και δεν σε νοιάζει; Πώς;

Η σατανική κατάσταση από το κακό αυτής της έχιδνας, αυτής της οχιάς, γιατί, να ξέρετε, ο άνθρωπος ο πονηρός μπορεί να βγάλει... το δέντρο τέτοιο που θα βγάλει τέτοιο καρπό. Και αντί να πει: «Τρελάθηκες, μαμά; Τι λες; Τι είναι αυτά τα πράγματα που μου λες; Εδώ πρόκειται να πάρω, να ζήσω, να κάνω τη ζωή μου κ.λπ.», υπακούει σ’ αυτό. «Κεφαλή», λέει, «Ιωάννου του Προδρόμου». Μα το έχεις πάλι εσύ σ’ αυτή τη χαρά απόψε, σ’ αυτά τα χειροκροτήματα, σ’ αυτές τις ευχές, σ’ αυτά τα χαμόγελα; Πού το είχες αυτό το μαχαίρι απόψε, πού το είχες αυτόν τον φόνο; Από κάτω από τη γλώσσα τον είχε. Όλα αυτά είναι φαινομενικά. Το θηρίο ήταν εκείνο που έστησε και το κρεβάτι και το είχε από κάτω από τη γλώσσα. Και στη δεδομένη στιγμή, και μου κάνει αίσθηση, δεν ξέρω αν το προσέξατε, «ευκαιρίας δεδομένης», λέει. Ευκαιρία. Ποια είναι η ευκαιρία; Ο χορός που έγινε, η εορτή που έγινε. Ώστε είναι ευκαιρία για τέτοιες δουλειές ο χορός και η εορτή. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν αθώοι χοροί.

Υπάρχουν αθώες συντροφιές; Όλα τα διαβολεμένα προζύμια μέσα σε αυτές τις αθώες συγκεντρώσεις, στους αθώους χορούς, στις αθώες συντροφιές του εξαδέλφου, της εξαδέλφης, της κουμπάρας, του θείου, της ανιψιάς και λοιπά, εκεί μέσα υπάρχουνε. Πού επιάστηκαν τα προζύμια της διαφθοράς ποτέ; Δεν πήγαιναν ποτέ στα σπίτια από τη Ρωσία ή από την Αμερική ή από την Αφρική.

Το στενό συγγενειακό περιβάλλον. Γι’ αυτό ο θείος Χρυσόστομος φτάνει στο σημείο να πει: «Όπου όρχησις, όπου όργανον, εκεί και διάβολος». Δεν υπάρχει αυτό το πράγμα. Γίνεται εξωστρεφής ο άνθρωπος και αμέσως είναι υπό την επήρεια του σατανά και το μυαλό του είναι ότι δεν βλέπει συγγένεια, δεν βλέπει αίμα, δεν βλέπει τίποτα καθ’ ολοκληρίαν. Ούτε αδελφή δεν βλέπει, ούτε μάνα δεν βλέπει. Έχουμε και τέτοια, δυστυχώς, σήμερα. Δεν βλέπει τίποτα, όταν τον βάλει ο σατανάς στο χέρι.

Αυτή είναι μια εορτή σήμερα, αγαπητοί μου, η οποία υπενθυμίζει πολλά, τουλάχιστον για την οικογένεια, και πολλά πράγματα για την κοινωνία, η οποία, όπως ξέρετε, έφτασε στα Σόδομα και τα Γόμορρα και δεν περιμένει τίποτα άλλο, μόνο την καταστροφή. Ούτε προσευχή του Αβραάμ να παρουσιαστεί, μάλλον ο Αβραάμ να παρουσιαστεί να παρακαλέσει, δεν πρόκειται να ανακληθεί. Μας περιμένει πυρ και θείον, εάν δεν διορθωθούμε. Όσοι δε, για τον α ή β λόγο, είτε γνώση είτε άγνοια είτε αποσυμπάθεια είτε, δεν ξέρω τι, έχετε ενδώσει και έχετε καταστρέψει ψυχές, εκρατήσατε ομπρέλες κάτω από τις οποίες συμμάρτησαν άνθρωποι, εδανείσατε τα σπίτια σας, εδανείσατε τα αυτοκίνητά σας, ενδώσατε σε καταστάσεις που κατεστράφησαν ψυχές και ηθικές, μετανοήσατε εν χώματι και σποδώ. Μετανοήσατε, για τον Τίμιο Πρόδρομο.

Ευαγγελισμός, Βασιλεία των Ουρανών, Γέννησις της Θεοτόκου, Ευαγγέλιο, Ευαγγελισμός, Ανάσταση, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Απόστολος, Βασιλεία των Ουρανών, Γέννησις της Θεοτόκου, Ευαγγελισμός, Ανάσταση, Ανάσταση, ευχή όμως. Ταυτόχρονα δε, εγώ δεν ενδίδω. Κάμε ό,τι νομίζεις, φτιάξε ό,τι νομίζεις, ανάλαβε μόνος σου τις επιχειρήσεις της καταστροφής σου. Εγώ δεν σε διευκολύνω εις την καταστροφή. Εξετάσατε λοιπόν τον εαυτό σας από μικρά παιδιά, από τότε που ήσασταν στο σχολείο, που πηγαίνατε το ραβασάκι στη φιλενάδα σας και εντρεπόσασταν να αναφέρετε στην κυρία ή στη μητέρα, γιατί θα σας έλεγαν καρφί, καρφί.

Τέχνασμα μεγάλο του σατανά αυτό. Και κάτω από αυτό να μην πάρετε αυτή τη μορφή, ότι είσαι καρφί. Το εκρύπτετε, το εθάλπετε και έχουμε καταστροφές από τα νηπιακά χρόνια. Και είναι κρεμασμένα τα μετάλλια αυτά, για τα οποία θα ζητήσει λόγο ο Χριστός, με μάρτυρα κατηγορίας τον Τίμιο Πρόδρομο. Γι’ αυτό εύχομαι στον Άγιο Θεό, που κάθε χρόνο η Αγία Εκκλησία μας υπενθυμίζει αυτά τα πράγματα, να μας λογικεύσει λίγο, να καταλάβουμε περί τίνος πρόκειται και να φυλαχτούμε όσο μπορούμε. Να τιμήσουμε δε την ημέρα σήμερα. Να πενθήσουμε αυτήν την ημέρα και σαρκικώς· κρεοφαγική και βρωματική όλοι μας. Είναι ημέρα πένθους. Λόγω της συμπτώσεως Σαββάτου έχει κατάλυσιν ελαίου. Εύχομαι και πάλιν ο Τίμιος Πρόδρομος,

αριστερά του Κυρίου, στην Κρίση, όπως τον βλέπουμε ιστορημένο στην αγιογραφία, να πρεσβεύει και για μας. Γνωρίζει ότι είμεθα άνθρωποι που διατελούμε εν αγνοία. Αμήν.

Υπάρχει μία αρτίως δικτυωμένη επιχείρηση στον εμπορικό κόσμο, που έχει στόχο της να διαφημίζει με τον ελκυστικότερο τρόπο τα προϊόντα, ώστε, αν είναι δυνατόν, να παρασύρει τους καταναλωτάς, έστω κι αν δεν έχουν την ανάγκη του προϊόντος, έστω κι αν είναι βλαβερό. Την ίδια δουλειά κάνει και ο εχθρός μας, ο Διάβολος. Το προϊόν του, την αμαρτία, όπως πάντα, το διαφημίζει και τη ζαχαρώνει αυτή την αμαρτία, την καμουφλάρει, ώστε να τραβάει, να κεντάει τη μύτη και να είναι προσιτή σε όλους.

Ο μπαμπάς, επί παραδείγματι, του μικρού Αντρέα, ήτανε από τους καθυστερημένους της εποχής μας, όπως θέλουν να λένε ορισμένοι. Πάντως, εμείς του ευχόμεθα να τον αξιώσει ο Θεός πάντα να είναι από τους καθυστερημένους. Όμως ο πιτσιρίκος είχε ανακαλύψει τα αγαθά στη TV, την τηλεόραση δηλαδή, στη γειτόνισσα που πήγαινε για να παίζει με τον φίλο του. Και φυσικά, πού τον έχανες και πού τον έβρισκες τον Ανδρέα; Στην κηρύχτρα της αμαρτίας. Η μητέρα του, που τώρα πια έπρεπε να κλειδώνει την πόρτα για να τον κρατήσει, προσπαθούσε να του εξηγήσει πως αυτό που έκανε δεν ήταν σωστό.

Όμως ήτανε ζαχαρωμένο το δηλητήριο αυτό. Ο Ανδρέας ήθελε απ’ εκείνο που είχε ο φίλος του για να συνέλθει. Το ξεσπίτωμα λοιπόν συνεχιζόταν, έστω κι αν είχε καταντήσει πια η ηρωική έξοδος του Μεσολογγίου, θα λέγαμε, γιατί ήξερε πως μετά τον περίμενε η βρεγμένη παντούφλα της μαμάς. Μα μπρος στην τηλεόραση τι είναι ο πόνος όμως αυτός; Τελικά, κάποιο πρωί η μητέρα του αποφάσισε να χρησιμοποιήσει το τελευταίο της όπλο. Τον ζήτησε πάλιν τον Ανδρέα από τη γειτόνισσα και με απλό και καθαρό τρόπο, πάνω στα γόνατά της, του εξήγησε: «Ανδρέα μου, εγώ σου λέγω όχι για την τηλεόραση. Πρόσεξε!»

Για το καλό σου, γιατί οι άνθρωποι που τη διευθύνουν δεν είναι τόσο καλοί, Αντρέα μου. Είναι αμαρτωλοί, δεν το καταλαβαίνεις τώρα εσύ. Και η τηλεόραση την αμαρτία, ως επί το πλείστον, την παρουσιάζει στους ανθρώπους σαν κάτι δηλητήριο βέβαια, αλλά ζαχαρωμένο δηλητήριο». Μόλις το άκουσε ο Ανδρέας, αγκάλιασε τη μαμά του με τα δυο χεράκια του, τη φίλησε στο μάγουλο και της είπε παρακλητικά: «Αχ, μαμά μου, πότε θα γίνουμε κι εμείς αμαρτωλοί;» Στο στόμα είναι για τους αμαρτωλούς δηλαδή και προσφέρεται από αμαρτωλούς. «Πότε θα γίνουμε κι εμείς αμαρτωλοί;» Ακούτε απάντηση; Ο λόγος όμως του Θεού, αγαπητοί μου, φωνάζει: «Προσέχετε», που σημαίνει πως υπάρχει και η ύπουλη.

Αποχρωματισμένη αμαρτία, που δεν την πιάνει το μάτι του ανθρώπου, που μπορεί να την καταπιείς χωρίς να το καταλάβεις και μετά να τραβάς τα μαλλιά σου από τις συνέπειες. Η αποχρωματισμένη λοιπόν αυτή αμαρτία, η ζαχαρωμένη, όπως τα λέγαμε. Και αν θέλετε κάτι παράλληλο, να ανοίξετε το Ευαγγέλιό σας, να διαβάσετε στην προς Εβραίους επιστολή, στο 12ο κεφάλαιο, στίχος 1. Διότι, αν δεν συνειδητοποιήσουμε πως η αμαρτία είναι φωτιά, είναι πόνος, και συνεχίζουμε να φλερτάρουμε μαζί της, φυσικό είναι να φτάσουμε στη φωτεινή ιδέα του μικρούλη Ανδρέα. Να απλώσουμε κι εμείς το χέρι προς αυτήν με ένα γενναίο…

«Δεν πειράζει, δεν είναι δα και σπουδαίο». Τα μάτια μας λοιπόν ανοιχτά, η σκέψη μας απόλυτη, το μίσος μας για την αμαρτία ασυγχώρητο. Ο μικρός της ιστοριούλας αυτής δεν μπορούσε να διακρίνει. Μίλησε η παλιά του φύση από μέσα του παιδιού. Ο Θεός θα δουλέψει πάνω του και εύχομαι και στα δικά μας σπλάχνα να δουλέψει. Εμείς όμως που ξέρουμε, εμείς που διακρίνουμε, δεν πρέπει να συμμαχούμε με την αμαρτία, να την ταΐζουμε δηλαδή· πρέπει να την κυνηγάμε μακριά. Στο τέλος να ξέρουμε ότι μας περιμένει η τύφλωση του Σαμψών και οι συνέπειες θα είναι τραγικές και ανυπολόγιστες.

Δεν είναι μόνον αυτός ο τρόπος που γίνονται τόσες ζημιές σήμερα στα παιδιά μας. Είναι και κάτι άλλο που θα μπορούσα να πω και να τα χαρακτηρίσω φακελάκια με θάνατο.

Βρισκόμαστε, δυστυχώς, στην εποχή της ηρωίνης. Τα πράγματα, όπως βλέπετε και ξέρετε γύρω σας, εξελίσσονται ραγδαία. Από τα ελαφρά ναρκωτικά περνούμε στα βαριά, διότι τα πρώτα χρησιμεύουν απλώς για αποδέσμευση και απελευθέρωση της προσωπικότητος για τους αρχαρίους. Τα θύματα που προκαλούν τα ναρκωτικά αυξάνουν και ο αριθμός δεν μπορεί πια με βεβαιότητα να ελεγχθεί. Σε μια πόλη της Ιταλίας, το Τορίνο, που είναι μια πόλη πραγματικά πολύ προσβεβλημένη από τα ναρκωτικά, έγινε, λέγεται, μια ειδική εκδήλωση για αυτά τα θύματα.

Έφτιαξαν μεγάλες πινακίδες με τα ονόματα των νέων που πέθαναν, θυμάτων των ναρκωτικών. Το πιο εντυπωσιακό… Να διαβάζει κανείς τις ηλικίες. Ξέρετε μερικές από αυτές; Ακούστε με τη σειρά: 18, 20, 22, 23, 17, 19, 31. Ας μην προχωρήσουμε άλλο, αρκούν νομίζω αυτά. Από κάτω η ταμπέλα συμπλήρωνε: «Και δεν είναι μόνο αυτοί, αλλά και πολλοί άλλοι». Καταλαβαίνεις, στα 18 του χρόνια να φεύγει, στα 20 να φεύγει, στα 23 να φεύγει, στα 17 να φεύγει, στα 19 να φεύγει, στα 31 να φεύγει, γιατί το θέλει η ηρωίνη. Η μαζική λοιπόν εισβολή των ναρκωτικών, αγαπητοί μου, και μάλιστα της ηρωίνης και των… βαρβιτουρικών, κάνει αφάνταστα δύσκολη την έρευνα στον τομέα αυτόν. Πρόσφατα έγινε μια έρευνα σε νέους ηλικίας μεταξύ 14 και 20 ετών. Το 79% απήντησαν ότι τους είχε προσφερθεί από καλοθελητές, φυσικά, τουλάχιστον μια φορά ένα βαρύ ναρκωτικό. Και φυσικά αυτά γίνονται στις λέσχες, στα σχολεία, στις συγκεντρώσεις, στα πάρτι, στις παρέες. Θα παραθέσω μερικά περιστατικά, σαν μικρές ιστοριούλες, που μπορούν να βοηθήσουν σε ορισμένα μας προβλήματα, σε ορισμένες μας σκέψεις, σε ορισμένες μας δυσκολίες. Λέγεται ότι ο Λάζαρος αναστήθηκε, όρθιος λοιπόν τώρα, αλλά ακόμη δεμένος με τα σάββανα.

Διδάσκει το εξής: ότι πολλοί από εμάς, που ήμεθα νεκροί εν αμαρτίαις και μας ανέστησε ο Κύριος εν τω βαπτίσματι και έπειτα με τη μετάνοια, με την εξομολόγηση, με τη Θεία Κοινωνία, ήμεθα κι εμείς δεμένοι ακόμη με διάφορες παλιές συνήθειες, οι οποίες δεν γίνονται επί τω να δοξάζεται ο Θεός, αλλά να βλασφημείται ο Θεός, και αυτό πρέπει να προσέξουμε. Αλλά και το πρόσωπο του Λαζάρου ήτο περιδεδεμένο, λέει, με σουδάριο. Αυτό συμβαίνει και με πολλούς χριστιανούς, οι οποίοι, αν και ο Χριστός τούς εχάρισε την πνευματική τους Ανάσταση, όμως αυτοί έχουν σκεπασμένο το πρόσωπό τους με τον πέπλον των μεριμνών, των στενοχωριών, των φόβων, που δεν ταιριάζουν σε έναν που στηρίζεται στα παντοδύναμα χέρια του Θεού. Δεν μπορεί να λες ότι έχεις Πατέρα στον Ουρανό…

να πολιτεύεσαι σαν ένα ορφανό. Το πρόσωπο είναι το πιο περίβλεπτο τμήμα του σώματος. Εκεί θα δει ο άλλος το πώς σκεπτόμεθα, πώς αισθανόμεθα· δεν θα δει μέσα στη ζέπη μας τι έχουμε. Οποία παρηγορία διά τους πλησίον και σύστασις υπέρ του Ευαγγελίου θα ήταν, εάν το πρόσωπο των πιστών ακτινοβολούσε γλυκό, ειρηνικό, με μειδίαμα χαράς, με μειδίαμα εν Χριστώ χαράς! Πόσο τα πράγματα θα ήσαν διαφορετικά. Ας εξετάσουμε. Κάποιος που θα το ακούσει αυτό, μήπως του χρειάζεται για να αλλάξει. Και ένα άλλο που θα μπορούσα να πω, θα μπορούσε να έχει τον τίτλο…

«Να ακούμε τον Θεό», γιατί ως επί το πλείστον εμείς δεν τον ακούμε τον Θεό. Όταν ο Θεός μιλάει, όταν ο Θεός λέει κάτι για εκείνον, για σένα, για μένα, για οποιονδήποτε, τα λόγια Του είναι καθαρό χρυσάφι, είναι πολύτιμοι μαργαρίτες, θα μπορούσαμε να πούμε. Τα λόγια ενός Θεού δεν μπορεί παρά να είναι λόγια σοφά, κατάλληλα για την περίπτωση, για τη ζωή εκείνων προς τους οποίους αποτείνονται. Όταν λοιπόν ο Θεός μιλάει, πώς πρέπει να σκεφτόμεθα για ένα πρόβλημα το οποίο λέει; Και θα με ρωτήσεις ίσως: «Μα πώς μιλάει ο Θεός και πώς μπορώ να τον ακούσω;»

«Και πότε μιλάει; Πώς θα επιτύχω την ευκαιρία αυτή να τον ακούσω κι εγώ τον Θεό;» Θα πρέπει λοιπόν να σου απαντήσω το εξής: ότι είναι πολύ εύκολο να τον ακούσεις. Μάλιστα, όχι απλώς να τον ακούσεις· να τον ακούς να μιλάει προσωπικά σε σένα. Και το σπουδαιότερο, να τον ακούς όποτε τον θέλεις. Αν πράγματι το θέλεις και αν πράγματι είσαι έτοιμος να πιστέψεις πως αυτή είναι η φωνή του Θεού, πάρε μια Καινή Διαθήκη ερμηνευμένη και διάβασέ την. Όπου κι αν πέσει το μάτι σου, όποια σειρά, όποιο κεφάλαιο, όποια επιστολή, όποιο Ευαγγέλιο…

Μέσα εκεί θα ακούσεις τη φωνή του Θεού να μιλάει για εσένα προσωπικώς. Αλλά δεν την πιάσαμε ποτέ αυτή την επιστολή του Θεού, που έχει γράψει σε μας και για μας, ποτέ στα χέρια. Και δεν ντρεπόμαστε, δεν κοκκινίζουμε, δυστυχώς. Επίσης, να ομιλούμε περί Θεού, περί Εκκλησίας, περί Χριστού, περί θανάτου, περί Αναστάσεως, καίτοι ιδέα δεν έχουμε καν. Τίποτα υπόψη για τα θέματα αυτά. Δεν ντρεπόμαστε, δεν κοκκινίζουμε λίγο; Γιατί φαντάζεστε πόσο αστείος είναι ένας ο οποίος είναι άμοιρος από ιατρική να δίδει συνταγές αφ’ υψηλού και να λέει «αυτό είναι ένα κι ένα». Φαντάζεστε πως ένας… που δεν έχει σχέση με τη χημεία, να δίδει ορισμούς και να ομιλεί περί χημείας. Ο άλλος περί θεολογίας, περί, περί, περί. Και εντούτοις, υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι ούτε καν ξέρουν το σχήμα της Καινής Διαθήκης, των λόγων του Θεού, του βιβλίου αυτού, και ομιλούν αφ’ υψηλού. Αυτό είναι το ένα. Και ένα δεύτερο σημείο είναι όχι μόνο να θέλεις να ακούσεις τη φωνή του Θεού, αλλά και να είσαι έτοιμος να την πιστέψεις, να τη δεχθείς, να την κάνεις πράξη. Η πίστις, όπως λέγει ο Παύλος, Ρωμαίους στο 10ο κεφάλαιο, στίχος 17, είναι εξ ακοής, η δε ακοή διά του λόγου του Θεού. Η φωνή λοιπόν του Θεού, αγαπητέ μου, μπορεί να γίνει βίωμά σου.

Αν τη θελήσεις, αν την πιστέψεις. Αλλά τον Λόγο του Θεού δεν τον θέλουμε, γιατί μας ελέγχει. Μας ελέγχει τον παράνομο βίο μας. Γι’ αυτό και ακριβώς δεν τον θέλουμε. Είναι καθρέφτης που μας δείχνει τις ζημιές μας, την κατάσταση της ψυχής μας. Γι’ αυτό και ακριβώς δεν ερχόμαστε αντιμέτωποι με τον Λόγο του Θεού. Και να ξέραμε ότι ο Χριστός μόνος μάς σώζει, κανένας άλλος, διότι όλοι θέλουμε τη σωτηρία μας, αλλά καθένας με τον τρόπο του φτιάχνουμε μια μέθοδο δικιά μας σωτηρίας. «Εγώ νομίζω, εγώ φαντάζομαι», ακούετε να λένε οι άνθρωποι. Και δεν είναι αυτός ο λόγος, το αν είσαι καλός και το λες εσύ ή…

το λέει και ο Θεός. Αυτός που σώζει τον άνθρωπο είναι ο Χριστός. Κάθε λίγο και λιγάκι, όπως ξέρετε κι εσείς, διαβάζουμε στις εφημερίδες: «Εξαφανίσθηκαν ανήλικοι». Ένα έγκλημα, όπως καταλαβαίνετε, ανατριχιαστικό. Μια τραγωδία που σε κανενός τραγωδού τη φαντασία ποτέ δεν έφτασε. Μόνο οι γονείς, μητέρες που έχασαν παιδιά, αυτοί μόνο ξέρουν τον πόνο αυτό, την τραγική κατάσταση αυτή· μόνο αυτοί την ξέρουνε, κανένας άλλος δεν την ξέρει. Δεν υπάρχουν πολλές λύσεις στο τραγικό αυτό πρόβλημα. Υπάρχει μία και μόνο μία.

Ο Κύριος Ιησούς Χριστός της Καινής Διαθήκης και το έλεός Του πάνω στον ζημιωμένο γονιό, στο χαμένο ανήλικο, στις σοδομικές κοινωνίες, δυστυχώς, που ζούμε.

Δεν μας σώζουν οι πολιτικές αλλαγές. Δεν μας σώζουν οι κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Δεν μας σώζει η μόρφωση. Δεν μας σώζει η τεχνολογία. Δεν μας σώζουν οι νέες ηθικές, οι κοινωνικές πρόνοιες, τα ραδιόφωνα, οι τηλεοράσεις, οι εφημερίδες με τις ενημερώσεις και τις κατατοπίσεις τους. Δεν μας σώζει μια… Μια οποιαδήποτε τυπική θρησκεία ακόμη, με τις τελετουργίες της και με τις φανταχτερές παρουσίες της, δεν μας σώζει.

Δεν μας έσωσε τίποτα από όλα αυτά ως τώρα και δεν θα μας σώσει τίποτα από αυτά ποτέ μα ποτέ, εάν δεν αλλάξουμε βασικά ζωή, αν δεν γίνουμε πραγματικά μέλη της Εκκλησίας, εάν δεν πάρουμε απόφαση να επιστρέψουμε, να μετανοήσουμε, να εξομολογηθούμε, να ταπεινωθούμε εν χώματι και σποδώ, να κοινωνούμε των αχράντων μυστηρίων, να εκκλησιαζόμεθα, ει δυνατόν, και εσπερινό και όρθρο ακόμη. Είναι αδύνατον, δεν πρόκειται να μας σώσει τίποτα. Και είναι καιρός να ξυπνήσουμε πια. Καιρός να καταλάβουμε πως το κακό δεν μπορεί να χτυπηθεί με ανθρώπινα μέσα. Καιρός να γυρίσουμε στο βιβλίο του Θεού, την Αγία Γραφή…

να την στήσουμε θεμέλιο στη ζωή μας και στη ζωή της οικογένειάς μας. Καιρός να γίνει η Βίβλος ένα ανοιχτό βιβλίο για τον καθένα μας, να μετανοήσουμε, να εξομολογηθούμε και να κοινωνήσουμε τον Χριστό, και τότε τα πράγματα θα αλλάξουν. Δεν μας σώζει τίποτα, ούτε προσωρινά ούτε αιώνια. Υπάρχει ένα καθήκον και αυτό είναι το πρώτο καθήκον. Λέγεται, όταν ο Παλαμήδης πήγε στην Ιθάκη για να καλέσει τον Οδυσσέα να λάβει μέρος στην εκστρατεία της Τροίας, ο Οδυσσέας, μη θέλοντας να μετάσχει στην εκστρατεία, προσποιήθηκε τον τρελό. Και για πιστοποίηση της τρέλας του πήρε το αλέτρι και… έσπερνε αλάτι στην άμμο. Δεν μεταχειρίζονται όλοι τόσο χτυπητά τεχνάσματα όπως ο πολυμήχανος Οδυσσέας. Βρίσκουν όμως ένα σωρό άλλες δικαιολογίες για να αποφύγουν να κάνουν το καθήκον τους, το οποίο είναι πάντοτε μια υποχρέωση επιβεβλημένη. Ιδιαίτερα δε μπορεί να είναι κάποτε και μια Ιερά Αποστολή, όπως ήταν του Ιωνά. Το αποτέλεσμα της υπεκφυγής λοιπόν από το καθήκον μας είναι πάντοτε θλιβερό. Ο Θεός έσωσε, ως γνωστόν, τον προφήτην αυτόν, αλλά με κακοπάθεια μεγάλη, για να πάει να κηρύξει μετάνοια έπειτα στη Νινευή. Πλην, θέλω να ξέρουμε…

Δεν χρειάζεται να αναγκάζουμε τον Θεό να μεταχειρίζεται τόσο αυστηρά μέσα εναντίον μας, όπως το ρίξιμο του Ιωνά στη θάλασσα, για να ξυπνήσει. Κάνε το καθήκον σου, όχι μόνο μη γογγυστώς, αλλά και προθύμως, χωρίς γογγυσμών και αμφισβητήσεων, όπως γράφει και συνιστά ο Παύλος στους Φιλιππησίους, το Β΄ 14. Και μην αναγκάζουμε τον Θεό να μας επιβάλλει βίαια και σκληρά μέτρα. Το πρώτο καθήκον ενός εκάστου εξ ημών δεν είναι προς τους έξω, αλλά προς τον ίδιο τον εαυτό μας. Να ελεήσουμε αυτόν με μετάνοια, με εξομολόγηση, με εκκλησιασμό, με προσευχή, με νηστεία, με εγκράτεια, με παιδοποιία και να επιστρέψουμε στην Εκκλησία.

Να κάνουμε το καθήκον μας και το καθήκον μας αυτό θα ευλογηθεί και θα αποδώσει και στους άλλους. Πιστεύουμε εμείς όλοι· αν ερωτηθούμε, είμεθα έτοιμοι να πούμε ότι εμείς και βέβαια πιστεύουμε. Αλλά πώς πιστεύουμε, αυτό είναι το θέμα. Λέγεται ότι ένα μαύρο παιδάκι, πιστό παιδί από το κατηχητικό σχολείο, επάνω στο κρεβάτι του θανάτου του, το επισκέπτεται ο δάσκαλός του και του μιλάει για τις ομορφιές και την ωραία και γλυκιά ζωή του Παραδείσου. «Θα πάω κι εγώ εκεί», του λέει με όλη την απλότητα, την αθωότητα και τη θέρμη της ηλικίας του το παιδί. «Θα δω τον Κύριό μου Ιησού Χριστό και θα είμαι πάντα μαζί Του».

«Αν ο Ιησούς ανεχώρησε και έφευγε από εκεί, τι θα έκανες;» του λέει ο δάσκαλος. «Θα πήγαινα κι εγώ μαζί Του», απαντά αβίαστα το παιδί. «Αλλά αν Εκείνος πήγαινε στην κόλαση, τι θα έκανες τότε;» Σε μια στιγμή, με μια έξυπνη ματιά και ένα χαμόγελο στο στόμα, πονεμένο, απαντάει το παιδί: «Α, κύριε, δεν είναι κόλαση εκεί που είναι ο Ιησούς». «Μπράβο», του λέει ο δάσκαλος. Αυτός είναι η αιώνια ζωή και τον Παράδεισο τον κάνει Αυτός. Όπως διαβάζουμε στον Ιωάννη, στο 10:25, και στην πρώτη του Ιωάννου, στο Ε΄ 11-13. Όπου λοιπόν Αυτός ο Ιησούς, εκεί και ο Παράδεισος, αγαπητοί μου, και είναι στη διάθεση όλων.

«Έλθετε», λέει, «προς με πάντες» και «τον ερχόμενον προς με» με μετάνοια, εξομολόγηση στον ιερέα τον Ορθόδοξο και στην Ορθόδοξη Εκκλησία, με ειλικρινή επιστροφή, «δεν θα εκβάλω έξω». Δυστυχώς, αυτά για πολλούς από μας είναι φιλολογία. Εμείς είμεθα οι χριστιανοί του κεριού, είμαστε της εορτής, αλλά δεν είμαστε του Χριστού οι χριστιανοί, να ζούμε τη ζωή του Χριστού, αυτή που θέλει Αυτός. Και γιατί άραγε να συμβαίνουν αυτά, λέτε; Γιατί; Διότι δεν μάθαμε, αλλά και ούτε θέλουμε να μάθουμε ποιος είναι ο Θεός. Αυτό είναι το φταίξιμο. Νομίζουμε ότι ο Θεός είναι κάποιος άνθρωπος, κάποιος μεγάλος, κάποιος, ξέρω εγώ…

Είναι εκείνος από τον οποίον εξαρτώνται τα πάντα. Κανείς, δυστυχώς, πιο παρεξηγημένος, κανείς πιο παραμερισμένος, κανείς πιο αδικημένος μέσα στην ιστορία του ανθρώπου απ’ τον Θεό, αγαπητοί. Ο πανταχού παρών Θεός είναι πανταχού απών σήμερα. Οι πάντες, όλες οι ασχημότητες του κόσμου και όλη η διαφθορά είναι επί σκηνής και εις τας συζητήσεις και στο μυαλό και στη ζωή των ανθρώπων, πλην του Θεού. Πολλοί δε Τον θεωρούν ανύπαρκτο και λίγοι που παραδέχονται την ύπαρξή Του Τον θεωρούν αδιάφορο, αδύναμο, απομακρυσμένο ή και εχθρό της ευτυχίας τους ακόμη. Χωρίς να ξέρουν οι ταλαίπωροι ή να πιστεύουν πως ο Θεός είναι για αυτούς εκείνος ακριβώς ο φίλος…

που θα επιθυμούσαν να αποκτήσουν όλοι οι άνθρωποι στον κόσμο. Στα μέτρα της ανάγκης τους, στον βαθμό της επιθυμίας τους, στην προτίμηση της εκλογής τους, στη διάρκεια όλης της ζωής τους, δεν θα έκανε τίποτα άλλο, μόνο θα ενδιαφέρετο γι’ αυτό το πρόσωπο. Απίστευτο αλλά πραγματικό. Ακατανόητο από πολλούς, αλλά χειροπιαστό, που αποδεικνύεται χωρίς μαθηματικές εξισώσεις, χωρίς λόγια και διαδικασίες, αλλά με ένα απλό ψηλάφισμα πίστεως. Ο άνθρωπος, αγαπητέ, χωρίς τον Θεό μοιάζει με έναν ναυαγό που, αποκαμωμένος, διστάζει…

να βλέπει πλάι του μια σανίδα που πλέει. Και η Γραφή, η οποία είναι άγνωστη… κατεξοχήν εις τους Ορθοδόξους εμάς, φωνάζει: «Ο Θεός είναι αγάπη», και εμείς δεν το πιστεύουμε. Διακηρύσσει ότι ο Θεός απέστειλε τον Υιόν Αυτού ιλασμόν περί των αμαρτιών ημών, και εμείς δεν το καταδεχόμαστε, δεν το παραδεχόμαστε. Όμως άνευ πίστεως είναι αδύνατον να ευαρεστήσει κανείς τον Θεό και, κατά συνέπεια, μένει διψασμένος δίπλα στο πηγάδι, δίπλα στην πηγή, και καταβυθίζεται δίπλα στο σωσίβιο. Έχουμε τη γνώμη ότι με κάποιον τρόπο μπορούμε να φτιάξουμε μια ζωή που θα αρέσει στον Θεό, χωρίς να έχουμε ρωτήσει τον Θεό τι Του αρέσει.

Είναι το οξύμωρο το δικό μας. Κάτι που αρέσει στον Θεό περισσότερο από όλα τα άλλα είναι η μετάνοια του ανθρώπου και η εξομολόγηση. Είναι η εφαρμογή στην πράξη δηλαδή της υποθέσεως του ασώτου Υιού. Μετάνοια, επιστροφή, εξομολόγηση, μόσχος σιτευτός, Θεία Κοινωνία. Κάποιος, λέγεται, πιστός, συνειδητός χριστιανός, όπως θα λέγαμε, έτυχε να πει σε ένα σπίτι ότι όλοι έχουμε ανάγκη μετανοίας και εξομολογήσεως, διότι όλοι ήμεθα μαύροι από την αμαρτία.

Άγνωστος πετιέται και λέει: «Εγώ δεν πιστεύω ότι είμαι και τόσο μαύρος». «Ναι», του απαντά ο πιστός, «μπορεί να μην είσαι τόσο μαύρος, αλλά ξέρεις ότι στο τραπέζι της Βασιλείας των Ουρανών μόνον όσοι είναι ντυμένοι λευκά, λευκότερα και από τον νάρκισσο, λευκότερα και από το χιόνι, θα παρακαθήσουν; Αυτό το ξέρεις; Οι άλλοι θα κλειστούν έξω, εις το σκότος το εξώτερον, όπου ο κλαυθμός και ο βρυγμός των οδόντων. Διάβασε, αν θέλεις, το 22ο κεφάλαιο του Ματθαίου, να δεις εκεί το γάμο και να δεις τι είπε σ' αυτόν ο Κύριος, που ήθελε με το δικό του κοστουμάκι...

με το κοστούμι του βασιλέως να παρουσιαστεί: “Εταίρε, πώς εισήλθες ώδε μη έχων ένδυμα γάμου;” Μπήκε με το κουστουμάκι του μέσα. Αυτός δε εφιμώθη και η συνέχεια είναι: “Δέσατε αυτόν χέρια και πόδια και πετάξετέ τον όπου ο βρυγμός κι ο τριγμός των οδόντων”. Τη λευκή στολή, αγαπητοί μου, τη δίδει μόνο ο Χριστός, αυτή με την οποία θα μπορέσουμε να εισέλθουμε στη Βασιλεία των Ουρανών. “Τον νυμφώνα Σου βλέπω”, λέμε τη Μεγάλη Εβδομάδα, “Σωτήρ μου, κεκοσμημένον, και ένδυμα ουκ έχω ίνα εισέλθω εν αυτώ”. Σου απαντά: “Γιατί δεν έρχεσαι να σου δώσω ένδυμα; Γιατί δεν θες να σταματήσεις την αμαρτία σου και τη διαφθορά σου και να επιστρέψεις, να σου δώσω;” Δεν πωλούνται αυτά.

Δεν αγοράζονται. Προσφέρεται δωρεάν, εις πάντας τους ειλικρινώς μετανοούντας και πιστεύοντας εις Αυτόν, η λευκή αυτή στολή, την οποία φτιάχνει κατ' εξοχήν το αίμα του Ιησού Χριστού. Αυτή είναι πλυμένη και λευκασμένη η στολή εν αίματι του Αρνίου, αλλά πρέπει κανείς να την εκτιμήσει, να τη ζητήσει και, αφού την πάρει, να τη διατηρήσει καθαρή και, αν τη λερώσει, να μετανοεί και να εξομολογείται, ώστε ξανά να τη φρεσκάρει. Λουστείτε, καθαριστείτε, αποβάλλετε την κακία των πράξεών σας, μάθετε να πράττετε το καλόν, εξομολογείσθε και κοινωνείτε. Διαβάστε στον Ησαΐα Α΄ 16 να δείτε πώς έχουν τα θέματα.

Οι άνθρωποι βλέπουν τους πειρασμούς που έχουν εδώ στον κόσμο, τη θλίψη βλέπουν, την ανέχεια βλέπουν, την κακία των συνανθρώπων βλέπουν και απασχολούνται με αυτά τα θέματα. Το Θεό τον ήθελαν κάπως θεράποντά τους, να τους τακτοποιεί αυτά τα θέματα. Έχουν λάθος. Δεν είναι αυτός ο λόγος. Ανεξαρτήτως των θλίψεων και των λοιπών, ο λόγος μας και ο σκοπός μας πρέπει να είναι ένας: να διατηρήσουμε όσο μπορούμε καθαρότερη την ψυχή μας. Άλλωστε, το καμίνι της θλίψεως...

το οποίον όλοι λίγο πολύ περνούμε, άλλους τους σκληραίνει και γογγίζουν και απιστούν, άλλους δε καθαρίζει και λάμπουν σαν διαμάντια. Διότι θα έπρεπε να πούμε, όπως λέγεται, “ο Κύριός μας, μακάριοι οι πειρασμοί”.

Τέκνα του Θεού που δέχονται με υπομονή την παιδεία του Πατέρα, τα καθαρίζει επταπλασίως, για να είναι σκεύη εύχρηστα προς χρήσιν του Δεσπότου. Υπήρχε ένας τσάρος της Ρωσίας, ο Αλέξανδρος, που λέγεται ότι επισκέφθηκε κάποτε ένα ανδρόγυνο που έχασαν το παιδί τους και τους είπε: «Όταν η θλίψη, αγαπητοί, εισβάλλει σε ένα σπίτι, ο χριστιανός φοβείται, τα χάνει. Σιγά-σιγά, κι όμως, βλέπει πίσω από αυτή το χέρι του Κυρίου και στο τέλος γονατίζει και φιλεί το χέρι που τον θλίβει». Αυτό νομίζω ότι θα έπρεπε να ξαναειπώ. Είπε: «Όταν η θλίψη εισβάλλει σε ένα σπίτι, ο χριστιανός φοβείται...

δηλαδή, τα χάνει. Σιγά-σιγά όμως αρχίζει να βλέπει πίσω από αυτή τη θλίψη το χέρι του Κυρίου και στο τέλος γονατίζει και φιλεί το χέρι που τον θλίβει». «Μιλάω», λέγει, «από την ευλογημένη μου πείρα». Έτσι είναι, αγαπητοί. Τα πάντα συνεργούν εις αγαθόν. Όν αγαπά Κύριος παιδεύει και μαστιγώνει πάντα υιόν τον οποίον παραδέχεται. Παιδευόμεθα για να γίνωμεν μέτοχοι της αγιότητος Αυτού. Εάν είστε χωρίς παιδεία, είστε νόθοι και ουχί υιοί, λέγει ο Απόστολος των Εθνών Παύλος στην προς Εβραίους επιστολή του, στο ΙΒ΄ 6-8. Τέλος...

πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι, ό,τι και να κάνουμε, ο Θεός δεν ξεγελιέται. Θα μας φέρει εις κρίσιν μίαν ημέρα. Γι' αυτό ας μετανοήσουμε, ας εξομολογηθούμε, ας έρθουμε το συντομότερο κοντά Του.