Great Friday and Thomas Sunday

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

…the greatest day of this whole season. Holy Friday is the summit of all this preparation. If anyone wants to engage with the events of Holy Friday, he will have to find himself, on the one hand, guilty, and on the other hand, in debt to the One who did all this for us back then. As you yourselves unfortunately know, and as you can see for yourselves, we do not take these events as seriously as we should

and by staying away we show that we are indifferent to them.

Whether we want it or not, one day we shall find ourselves face to face with this goodness and with the long-suffering of God, who for His part did everything that had to be done for us, while we showed ourselves unworthy and ungrateful. This last prophecy that was just read is a prophecy that could be called a Gospel, because Isaiah, who was mentioned earlier, is considered the fifth evangelist. Even though he lived eight hundred and fifty years before Christ, he writes like a historian, as though he were watching it all from close up. And he saw the whole affair of Golgotha, and its whole meaning, and why He went up onto the Cross.

Some people think that Christ came into the world to arrange feasts and comforts for people, or to give them a moment's respite, a bit of rest, or the enjoyment of more good things in this world. Yes, these things are given by God for us to enjoy, but we ought also to value certain gestures of God. "For us," he says, and "for us He suffers." If He has no form and no beauty left, if all the blood and serum has drained out of Him, it did not drain for His own sins: "for our sins," he says, "He bears our sins." And when He is so open-handed and so good as to accept taking our sins upon Himself and paying for them, why do we not value this as we should, and why do we not listen to Him?

in what He says. Whether we want it or not, one day we shall stand face to face with His justice. We are not dealing merely with the son of Mary; we are dealing with the Son of God as well. Because the One who went up there is not only man, He is also God. That is the serious point. And when a God suffers such things and stoops to pay for human sin with His own blood, will He then ask nothing of us? Will we never give an account for our own deeds, if we do not repent and turn back? Whether we want it or not, we shall be brought to the place He came to willingly. He came of His own free will; He came to the voluntary passion. It was not the Jews who took Him up there, as some say; His love took Him up there. For if He had not willed to be sacrificed for the people and to give for the people

the ransom that was owed to His Father's justice, His own blood, He would never have gone up; He was God as well. No man could lay a hand on Him. Other times He slipped away through the middle of them, using His human nature. This is the One who passed through closed doors. This is the One who dwelt in His mother's womb and came forth and left her womb sealed and closed. And He could not escape from the Jews? He came to the voluntary passion; our Church says so, but we pay no attention. "He came to the voluntary passion," the willing passion; He was moved by love for man. All these things that took place today, which we shall hear shortly in the Gospel of the Apokathelosis, are events that have to do with God, not with man. The thief on the right said to the one on the left: we are suffering justly; everything that is happening here is happening because of us.

The darkness that lasts six hours happens because of us; the earthquake that happens, happens because of us; the tombs that open, open because of us; everything that happens, happens because of us, and it happens for the sake of the One in the middle. All these things taking place today prove the divinity of Christ. The prophecies, the images and the symbols that are fulfilled in the person of Jesus show that He is the One being pointed out, the One a person must pay attention to. There is no salvation by self, no salvation by works, no salvation by the world. Christ is our salvation. That is exactly why Peter, and Luke repeating him in Acts 4:12, says — do you know what he says? There is no other name given under heaven by which we must be saved. There is no one else.

Abraham cannot save us; he did not even save himself. Nor can Adam, nor Daniel the greatly beloved. No one can save us: not an angel, not an archangel, not even the Most Holy Theotokos can save us. Christ saves, God saves, and it is His blood that cleanses us from every sin. The prophets wrote that for His thirst they would give Him gall, and they gave it. David writes this one thousand and fifty years before Christ. The prophet said that they would cast lots for His garment, and they cast lots precisely so as not to cut it up and ruin it, that seamless tunic that our Most Holy Theotokos had woven for Him. Here, as it says, Isaiah saw Him eight hundred years before Christ:

"He was numbered with the transgressors" — and indeed He was numbered between two criminals. But he also saw that in the tomb He would be with the rich, and indeed Nicodemus and Joseph, that rich councillor, buried Him with honour and with expense. Amos sees, seven hundred and fifty years before Christ, that there will be darkness at full midday. And there is darkness at full midday. It is not only the Gospels that record it; the historians record it too, that in the two hundred and second Olympiad there was darkness at full midday. For whom did it happen? For me it happened. For us it happened; or was it for anyone else? For Him it happened. Christ had types in the Old Testament in every detail, both of Himself and of His passion. The first and most important was Joseph the All-Comely; that is why the Church appointed his feast, so that his story and his life would be commemorated on the first day of Holy Week: "we make remembrance of Joseph the All-Comely." Among the other things that took place

and that were connected with Christ, there was this too: they put him into an empty pit.

An empty tomb, empty — in Greek kenon, spelled with an epsilon, meaning empty, an empty pit. That is where his brothers put him until they sold him. And there his brother Judah sold him for pieces of silver, just as here Judas sells Him for pieces of silver. And they laid Christ too in a kainon tomb — this time spelled with alpha and iota, meaning new. And the Evangelist notes in parenthesis that no one had ever been laid in it until that day. Why does this happen? At the Crucifixion and at the burial such measures are taken that the Resurrection could never be slandered. If Christ had been buried in an ordinary tomb belonging to Joseph, to Joseph's family, there would have been room for slander, for people to say afterwards that Christ did not rise by His own power,

but that He rose by the power of the relics of some holy prophets that happened to be in that tomb. Because there is an incident in the Old Testament: once they threw a dead man into the tomb of the Prophet Elisha, and when he touched the prophet's relics, he rose. So in order to forestall this too, so that the Jews or anyone else could not say that He did not rise by His own power but by the power of the relics of some prophet, they lay Him in a new tomb. Just as they put his type of that earlier age, Joseph the All-Comely, into an empty one, as I am telling you. There is also another measure taken today to secure the genuineness of the Resurrection, and that was the manner of the burial. Christ was buried according to the Jewish customs. The Jews, even to this day,

anoint their dead with myrrh and aloes. Myrrh and aloes are an adhesive substance, like resin. Apart from the essence they draw out of it, the rest of the material is something like resin. And they would anoint the whole body, wrap it in the sheet, and bury it. What was soft would dry out and become like granite. But tomorrow, when He rises, the linen cloths, the sheets, will be found lying there. They say the body was stolen. If it was stolen, how is it that they did not steal the sheets as well, since the sheets were stuck fast to Him? A thief who goes to steal something — nobody carries along cauldrons of water to dip the body in, to unstick the sheets from it and then leave them behind. And besides, why would he leave them?

You see, you shove the body in a sack, they throw it over their shoulder and off they go. They steal Him, presumably, sack and all. This is exactly what the providence of God had anticipated, so that the manner of the burial would itself guarantee the genuineness of the Resurrection. And of course, at the Resurrection the soudarion is also found, and that soudarion again proves and bears witness that He is risen and is not there. And it means something for us that we believe in a God who truly died, according to His humanity, for love of us, and was buried, and also rose. Because there are others too who lay claim to divinity, and others who present themselves as heads of religions. They are not religion; they are man-made creeds. There is only one religion, the religion of Jesus, whose founder has an empty tomb. All the other founders, whether he is called Mohammed, or

Buddha, or Zoroaster, or the Pope, or Luther, or Russell — any founder of a religion whatsoever lies fixed in his own grave. The only tomb that is empty is Christ's. The only one Hades could not hold is Christ. This is a fundamental thing, and it is built today by the very manner of the burial. It is no accident that He was buried in a new tomb, that He was buried according to the Jewish customs, and that afterwards the sheets and that cloth, the soudarion, remained as witnesses for the defence of the Resurrection. And of course we also have the witnesses, the angels, who say, "Why do you seek the living among the dead? He is not here, He is risen." But even if all of this were silenced, Christ had said prophetically:

if these are silent, the stones will cry out. The sheets will speak, He says; the stones will speak; everything will speak of My Resurrection and, in general, of My divinity. This is why I say that what happens today is a great event, and our faithful have not grasped it. At their own mother's funeral they would not eat today, they would not go out, they would not go anywhere, out of respect for the person who died. But when it is the funeral of their God, they are indifferent. Why? Because God does not grab a person by the ear. He does not take offence; the loss will fall on the person himself, the one who does not live as he ought and as he must. So I do not know how you hold these things, how you have grasped them and how you face them. Are you celebrating the passion, or are you living the passion? That is the question.

The person who does not live the passion and does not see the Resurrection, but simply keeps the feast, has nothing to gain from it. He is merely a passer-by; he passes through, just as in Greek the word for reading comes from the word for passing through. He does not study, he does not go deep, he does not understand what it is all about; and he does not understand because he never asked Him to give him the way to understand. Because if Christ does not give a person the special spectacles, however clever he may be, how will he manage it? He may reach the moon, and still not know what is going on twenty-two centimetres in here, inside his own soul. That is the point. Another thing that shows the divinity of Jesus and His love for man is the manner of His death. Christ died in a different way. He did not die the way people die. With Christ it was the other way round, as you heard. What did the last Gospel say, and what will it say again in the Gospel

of the Apokathelosis? How do people die, have you ever thought about it? They give up the spirit and then the head drops. Yes or no? That is how it is. But Christ — open your ears in a moment and listen — with Him it was: "having bowed His head, He gave up the spirit." He dies at the hour He chooses. They do not put Him to death; He dies out of love. "I lay down My life," He says, "and I take it up again. I give it Myself; no one takes it from Me," because I am the author of life. This must be valued, we must pay attention to it. And it happens not only to show that He comes willingly to the voluntary passion, that He goes up to Jerusalem to be handed over — that is not the only reason — but so that He may be pointed out, because it was necessary

that He should die at the moment He willed, so that they would not break His legs, as they broke the other thief's legs so that he would die. So that they would find Him whole, entire, with none of His bones crushed. Because in the Old Testament there was a type of Christ. Pascha is not the roast-lamb Pascha that we have made of it. The Passover goes back one thousand four hundred and fifty years before Christ; you will find it written in the twelfth chapter of Exodus. And there God had given a commandment about the lamb the Jews were to slaughter, whose blood they would gather and smear on the doorposts of their houses, so that the angel would not destroy the firstborn. That lamb they were to eat roasted — that is where our own spit-roast lamb comes from. And they were not to break its bones. They would set it on a spit between two forked stakes, and they would take off the meat and leave the skeleton whole,

and that would point to the Lamb of God who would be slain one day, and of whom it would be said, "not a bone of Him shall be crushed." There is a special reason for this, especially since Pilate, when he learned that He had died, was astonished: has He died so quickly? The others had not died, so they came and broke the legs of those two who were crucified on either side of Jesus. Jesus they found already dead. The Roman soldier doubted for a moment whether He was really dead and how far, as you like, and he gave Him a thrust with the lance, a spear-thrust in His side. And that, he says, was no accident. And out came blood and water — and according to medical science, the separation of the serum from the blood proves that He had died. And at the same time, as the Fathers say, He established His Church upon the Cross: the water is Baptism, and the blood is Holy Communion.

Without these two Mysteries there is no salvation. And at the same time, the side of the new Adam was pierced in order to heal the side of the old Adam. The old Adam had for his side Eve, who dragged humanity down into death; and now the new side of the new Adam is pierced and pours out blood and water, to save the descendants of Eve. These are no small events that are taking place. And there are moral lessons here as well. On Golgotha today three crosses are set up. We, for the most part, see one cross, or two — the third cross we do not see. Why? Because many people say, "I will do what the thief did: I will say 'Remember me.' There is no need for me to fast, no need to make prostrations, no need to practise self-control, no need to receive Communion, no need to confess —"

"— I will just say 'Remember me,' as the thief said." Yes — but when did the thief say that "Remember me"? Does "Remember me" apply in the New Testament? The thief said his "Remember me" before Christ said, "It is finished." The proof is that they are still speaking with one another. And Christ says to him, "Today you will be with me in Paradise." But from the moment Christ rose, things changed. That very evening, when he rose, Christ said, "Receive the Holy Spirit. If you retain the sins of any, they are retained; and if you forgive the sins of any, they are forgiven." He commanded them to go out and preach and baptise the world: "Go therefore and make disciples of all nations, baptising them in the name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit."

"He who believes and is baptised will be saved; he who does not believe will be condemned." He instituted Holy Communion: "He who eats my flesh and drinks my blood abides in me, and I in him; and I will raise him up on the last day." Consequently there is no "Remember me" in the New Testament. The thief's "Remember me" belongs to the Old Testament, to the old covenant. Christ, coming into the world, established a new way of salvation; he did not establish the arrangement of the Old Testament. Why, then, do you hang on one incident that cannot benefit you? Take it instead as a kind of lesson in faith — take it that way. Because if you had a quick conversation with the thief and said to him, "How is it that you see this man as Lord? Isn't he condemned along with you, aren't you in the same row?" — yes, you could ask him that. If you said to him, where do you see that he is Lord, and where do you see that he has a kingdom? For he says to him, "Remember me, Lord, when you come into your kingdom." Where do you see the kingdom? How do you make it out? Here is the whole matter of faith, because faith —

— as Paul gives its definition — is the evidence of things not seen. He holds fast to something without seeing it. And he also discerned that the whole affair there was happening for the Messiah; that the Messiah is a person set apart, not like the two of us. From where? From the events I described to you a little earlier. He knew that all of this was not happening for himself: not the earthquake, not the burial, not the protest of humanity and of nature, which veils the light so that the outrage of the creature against the Creator should not be seen. And he understood that these things were happening for the Messiah. That is why this one cannot be an ordinary man like us. This is the one who holds all things together — that is why you recognise him. Take the moral teaching of the thief for that detail. But as for the "Remember me," do not take it. Be careful to be in step with what Christ left in his inn —

— through which he acts by means of his innkeepers. My beloved, a person is not saved outside the Church. Christ took the man who had fallen among the thieves and brought him into the Church. He brought him to the inn and handed him over to the innkeepers, the clergy — whether we like them or whether we do not. Christ himself works through them. And if they are unworthy, they will be judged tomorrow; but we will be saved. Because many people stand far away from the Church and the Mysteries — they do not confess, they do not receive Communion, they do not come to church — supposedly because of the misconduct of the clergy. Judas was rotten within the company of the Twelve. Peter denied him with an oath. Peter's weakness is not something that should be allowed to pass unnoticed. Peter, if you like, sinned more than Judas did.

And Thomas, who grumbled at him — come closer, I take that into account as well. Three out of the Twelve were flawed. And if that was so among men whom he himself chose, how much more today — what must there be now? Christ has not left us, my beloved, to be saved by the holiness of the clergy. They are not the representatives of God, as the papists say, or as certain brainless people among us say. They are instruments of God — instruments, a wire that the current passes through. It would be good if they were galvanised; but even if they are rusty, the current still passes through. How am I to get my business done? The doctor I take my sister to is a dishonourable man, an immoral man — and yet I take her to him so that he can operate on her and I can get what I need done. When I go to buy a ticket, I don't investigate who it is that issues it. The man whose place I go to eat at, I don't investigate him. The place I go to sleep, I don't investigate it. Why then, in everything else, do I not investigate but simply go in trust and get my business done, while in these matters Satan puts me —

— up to standing outside and waiting for an angel, so that I may receive it from an angel? What good did it do Judas that he took the bread, the morsel, from Christ's own hands? You came to church last night, you heard it: "after he took the bread, Satan entered into him." What good did Christ's holiness do him, since he himself was wicked? But that is not the issue. The issue is the bread. So let us not stay away from the Church on the pretext that the clergy are rotten, because that too is a trick of Satan to keep a person back. Would that they were saints — but they are not. If God sent us angels to hear our confessions, the angels would take our heads off. Do angels understand our filth? They would take our heads off. That is why he has permitted men of flesh, men who live in this world, to condescend to another man's weakness, so that a person's salvation may be arranged. So there are three crosses up there, and they carry their moral lessons and their doctrinal ones. What is the other thief waiting for, the one on the left?

He did not say "Remember me" as well; he was waiting for Christ to come down — and there was no such possibility. What does that mean? It means that when a person sins deliberately and goes on remaining in his sin without repenting, without confessing and so on, in the end his heart is hardened, and even though he sees the abyss in front of him, he cannot repent. That is what happened in this case too: he could not repent. Satan held him fast and forbade him to say anything himself about the other one. That is exactly why the matter of the three crosses must be taken seriously, and why I should always keep it in mind. What if I become hardened? What if I give the devil so many rights over me that tomorrow he will not let me say "I have sinned," will not let me call a priest and confess, and so on? That, again, is a serious matter. Another thing that speaks to us about the Resurrection of the one who is being buried tonight is —

— the prophecy from Job that was read. What do you know about Job? Job lived five generations after Abraham, as was said. What business does he have now with your Crucifixion, with your burial and with your Resurrection? Why does the Church bring this text into the middle of everything, and specifically the last chapter of the book of Job? Do you know why? I don't know whether you are aware of it: Job went through a trial. He had, for example, two thousand sheep, two thousand oxen, two thousand donkeys; he had seven children, and so on. God gave the devil permission to destroy them. And indeed Satan destroyed everything, and the children as well. In the end, when Job was restored after his trial, God doubled what he had. He had two thousand oxen — now four thousand. He had two thousand donkeys — four thousand.

Everything doubled; but as for children, he gave him seven again. If you doubled everything else for him, why did you not double the children too? The children are doubled as well. The animals passed into nothingness, so I give them back double; but the children I keep with me — I hold their souls. He has the seven from before, and I give him another seven: he will have fourteen. And all this is said in order to speak about the Resurrection: that souls, although they depart from here, are not lost, as the Jehovah's Witnesses say, but they exist. That is the teaching. That is the purpose the Church has in mind when she presses this passage from Job into service and places it there. Our Christ preached here, and he went down into Hades and preached there. His Forerunner preached here, went down into Hades and preached. And all those who received him, he —

— gave life: "and to those in the tombs bestowing life." How many years did Christ preach in the world? Thirty-three. How many hours did he spend in Hades? Thirty-three hours. From three o'clock this afternoon until midnight tomorrow, going into Sunday. As many years as he lived on earth, that many hours he lived in Hades. These were not random events. Here he spoke through his Forerunner, and he himself spoke with flesh and with spirit, to people who have flesh and spirit. And he gave the message in Hades too, and preached to the spirits in prison in Hades. Before Christ there was no Hell and no Paradise — you should know this. There was one place, and everyone went there: Abraham and Isaac and Jacob and all of them. And the Honourable Forerunner went there, and Christ went there too and preached. And all who believed in him were made alive.

That is what the hymn means: "and to those in the tombs bestowing life." He kept in Hades exactly the same order he had kept here while he was alive. And he remained thirty-three hours in Hades, and Christ rose. And things change; the whole scene changes. Afterwards they wanted to slander it, as we said. But the matter is so tightly bound together — the whole affair of the Crucifixion and of the burial is so tightly bound — that they cannot slander the Resurrection. The Resurrection is a fact, and it stands, as I told you, to this very day. The tomb of the only leader of the true religion, of Jesus, is empty. And the Church makes an effort to bring forward certain eyewitnesses who can tell us something —

— to tell us that Christ truly rose; because, as you know, today and back then and always, the Resurrection of Jesus is disputed. Even our own forefathers: when Paul brought them the preaching of Christ here in Athens, the moment they came to the point that Christ had risen, they broke off the discussion. It seemed so laughable to them, such nonsense, that they said to him, let us take up that subject some other time. And so today too there are people, and in the days of our Christ there were people, and unfortunately there will always be people, who dispute the Resurrection of Jesus.

A person does not want to hear; he would rather see. And I don't know whether this happens with us as well. I say: if I don't see it, I don't believe it. I want to see it for myself. But when you see, that is no longer faith — then it is knowledge. Still, our Christ condescends to human weakness and allows a person to be given assurance. The things he ought to have learned through hearing, Christ lets him learn through the other senses as well, so that hearing alone is not the only thing used. I heard that he rose — yes, I believe it, but let me see it as well. And that is why —

— the Church brings forward and presents today, on the first Sunday, the first man who doubted the Resurrection of Jesus. And indeed one from his own close circle. Because, as you know, Thomas is one of the inner circle, one of the twelve of his own staff, so to speak. And yet even he wanted to see. He wanted to use his sense of touch as well, one of the five senses. "Unless I put my finger into his side," he says, "I will not believe." He declared it openly. And that is exactly why, I say, the Church presents this eyewitness, who was in a way broken, so that he might help all the modern Thomases of every century.

Thomas stands in the middle and says: "Sir, you were born two thousand years later — and you dispute the Resurrection of Jesus. I was there; will you not at least believe me, that I represented you there at that time? Have you never read what happened with me, that I too said, if I do not see, I will not believe? Why don't you believe?" That is why the Apostle and Evangelist Thomas is today both a witness for the prosecution and a witness for the defence — depending on how each person will use him. It is a serious thing, whether Christ rose. Because if Christ did not rise, there is nothing. We are all lost. We will go down to Hades, and Hades will keep us. But Glory to God, Christ is risen, and he became the firstborn from the dead.

No one can hold us any longer, so long as we believe in him, the conqueror of death. You saw how they received Christ on Palm Sunday in Jerusalem, with palm branches, as the conqueror of death.

He conquered the death of Lazarus and gave him life; in the same way he conquered our own death; and in the same way he conquers, on our behalf, every death — provided that we believe it. The Church insists on this, because it is a serious matter: everything stands or falls on the divinity of Jesus and on the Resurrection of Jesus. These are the two legs a person must stand on.

— whether he is God, and whether Christ rose. Because if he is not God, or if Christ did not rise, there is no salvation. Everything, then, stands or falls on the divinity of Jesus and on the Resurrection of Jesus.

Next Sunday the Church will present another group, a company of women, the myrrh-bearers, who also went to anoint our Christ with myrrh early in the morning on Pascha itself, and found the tomb empty. These women are further witnesses. We went, they say, and we found the tomb empty. How can you tell us that he did not rise? We found the linen cloths there, the linens lying there. We found the soudarion, the cloth they had tied around his head, folded up in one place — we went there ourselves. We spoke with an angel, and the angel said to us, "Why do you seek here? Jesus the Nazarene, the crucified one, is not here; what has happened? He is risen. You will meet him in Galilee, as he told you." These are further witnesses. And even so, there come people who believe Plato

— thousands of years before Christ; they believe Aristotle; they believe, they believe, they believe — but Christ they do not believe, and he is more recent as a historical figure. And it would be one thing if others did this, but we Greeks do it too — we who would still be worshipping stones today, the way our grandfathers worshipped them, who had made themselves twelve gods and sent them off to Olympus. And today we do not believe — we, to whom Paul came here in Athens and preached this Christ, and we ought to have believed him and held on to him the way Saint Dionysius the Areopagite held on to him, and Damaris, and others; and some of us do hold him to this day. But some have bartered him away, or never accepted him at all, and they do not believe in Christ, neither as God nor as risen. The whole thing strikes them as ridiculous.

I say it to you and I repeat it: the two legs on which our religion stands.

Our religion on the one hand, and our salvation on the other, come down to this: whether Christ is God, and whether Christ rose. Christ is both God and man; he is the God-Man. As man he ate, as man he asked questions, as man he wept. But it was God who opened tombs, God who drove out devils, God who walked upon the sea, God who fashioned eyes with a little spittle and a little clay. These are the things a person must know and believe absolutely. Because when you see the Church insisting on this — what does she want with these women? what are these people trying to tell you? — it is so that you will understand that Christ is risen, that the tomb of the Christ of your faith is empty. The tombs of all the other founders of religions are sealed, and the men are still inside them: the Muslims have Mohammed, and the Buddhists have Buddha.

All the other heads of the so-called churches and religions are inside their graves. There is only one empty tomb. The tomb of the head of Orthodoxy, the head of the right faith — his tomb is empty. And if you go there today, you will find it still empty. “He is not here, he is risen.” So the question of the Resurrection of Jesus is fundamental, I repeat, and so, as I said, is the Godhead of Jesus. Christ condescends to Thomas’s weakness. How did the Apostles describe it to him last Sunday? “Here, upstairs where we are, with the doors shut, he came and stood in our midst and said to us, ‘Peace be unto you,’ twice. He even breathed on us and said, ‘Receive the Holy Spirit. Whosesoever sins you forgive, they are forgiven unto them; whosesoever sins you retain, they are retained.’”

A Mystery full of love for mankind — coming back from death, coming back from Hades, he established this Mystery of love for mankind: the Mystery of metanoia, of repentance, and of Holy Confession. For there is no one who does not sin. Just try, you women, putting away the brooms and the dusting cloths you use around the house — the house turns filthy. Only by that constant upkeep is cleanliness kept. Throw out the soap and the towels and the water, and we will start to stink. Exactly the same thing happens with the soul. A person’s soul sins in word, in deed, in thought. Whether with the hands, or the ears, or the eyes, or with speech, or with the flesh, it sins; it gets dirty. And it too has need of a washing-basin. That basin is repentance and Confession. That is what he instituted last Sunday evening, when he rose.

Coming from the tomb, he instituted this Mystery. That is how they described it to Thomas. Thomas was not there by coincidence — by human coincidence, that is. I would rather say that by God’s own arrangement he was not there. So that the Resurrection would be doubted, and so that Christ could then prove the Resurrection to Thomas as well, and there would be a witness for the defence, or for the prosecution. That is how I believe it. So they told all this to Thomas. And Thomas says, “Is it true?” Yes — John told him so, Matthew told him so, the next one told him so, all of them, every one, and so on. “All right, lads, fine, I believe you and so forth. But I wanted it for myself as well. So — not until I see him too. And if possible, until I touch him: until I put my finger into his side, into the marks of the nails, and so on.”

“I still have — how shall I put it — I am holding something back; there is something left in me. I cannot give myself over completely and believe.” Christ, being God, knows all this, even though he is not present. And eight days later — that is today — keeping to the very same forms in which it had been described to him, with the doors shut he stood in their midst and said, “Peace be unto you.” There it is: that evening, exactly as it had happened the Sunday before, with the doors shut, he stood in the midst and says to them, “Peace be unto you.” Only now Thomas is there. Just as they had told him, Christ kept the same scene again, the same forms; and he turns to him and takes him, so to speak, by the ear — in a manner of speaking — and says to him, “You, come here, and put your finger into the print of the nails, and be not faithless, but believing.”

“…be not faithless.” Is this the “doubting Thomas” some people talk about — “away with you, doubting Thomas”? No. Thomas was hard to convince; he wanted full proof. Yes, inside himself he believed, but if he could see it for himself, it would be different. And indeed it would have been different. Because when the Apostles went out and preached to those brutes of that day, if one of the audience had stood up and said, “Hey there, preacher, you tell us this man rose — did you see him yourself?” and he had said, “I did not see him, but they told me,” the answer would have been, “Leave us alone.” But now, if such a question were put to him: yes, I saw him. And I was badly put to shame, too. He took me straight by the ear and corrected me on the spot and told me to put my finger into the print of the nails. I saw him myself.

That is exactly what gave the Apostles their strength — because they had seen him, they went as far as martyrdom. You know, not one of them died a natural death. Some they crucified upside down, some they killed, some they beheaded; not one was left, of those who dared to speak about the Resurrection of Christ. Because a great war broke out immediately, as soon as the Resurrection was spread abroad by the soldiers who were keeping guard. A great war broke out, and a great deal of Jewish money was spent so that the Resurrection of Christ would not be discussed. “You will say,” they told them, “that while you were asleep his disciples came and stole him.” “But if we say we were asleep, they will stand us against the wall, because we are a detachment under orders. How can we say we were asleep — they posted us on guard and we fell asleep?” “We,” they said, “will pay, and we will persuade them, and keep you out of trouble.” And just as money was spent then to shut mouths on the subject of Jesus, so it is being spent to this day. Money used in this way harms mankind — not only us Greeks, but the whole human race — at least as far as the soul is concerned. And you heard: Scripture does not say whether Thomas dared to put his hand on the body of Christ. Our hymnography, however, speaks to us today of the touching by Thomas. But Scripture does say that as soon as he saw these things he cried out — for Christ forestalled him from the very beginning, speaks to him without any discussion at all, knows what is happening within him, and so on. He cried out, “My Lord and my God!” That is: you are my Lord and my God. And from then on things had changed.

But two words of correction for Thomas: “Because thou hast seen me, thou hast believed,” he says to him. You saw me, he says, and you believed; I do not call you blessed. “Blessed are they that have not seen, and yet have believed.” Because if, for example, I show you this and tell you it is a watch, and you can see that it is a watch, and you say it is not — then you are not right in the head. And if you say to me now, “Oh, of course I believe it is a watch” — how do you believe it? You do not believe it. Faith means the evidence of things not seen. That is the definition Paul gives in the eleventh of Hebrews, the first verse. Faith, he says, is the evidence of things not seen: I have evidence for things even though I do not see them. That is what faith means. But faith presupposes humility. The egotist, though, does not believe: “Ah, I saw for myself. I saw it and I worked it out myself.”

That egotism, which clings to the one thing it has seen, stinks before God, it stinks before Christ, and he will not have it. He wants a person who is humble, with a humble mind, and who believes even at the risk of being taken in. Because when our Christ sees that a person believes with the simplicity of a little child, then he is moved; and if that person has taken some crooked road, he still finds the way to set him right and bring him back to the right road, to exactly the place where you must believe rightly, so that the two of them may meet one day. “Blessed,” he says, “are they that have not seen, and yet have believed.” To you, “Because thou hast seen me, thou hast believed.” And we are — those of us, at least, who believe rightly — we are among…

…among those he called blessed then, because we were not there, as you know. We were born two thousand years later; others were there in those days. We heard it from tradition, we read it from the Evangelists; and we go, even today, to the Holy Places, and we see the tomb of our God under Muslim and Jewish custodianship, and we see that it has not been wiped out, although for two thousand years many hostile forces have been working to erase the name of Christ from the earth. And yet, there to this day are the imprints of Christ’s passing: where he was born, where he was arrested, where his Mother, the Most Holy Theotokos, was buried, where he ascended into the heavens. They are still there to this day, and perhaps some of you have been counted worthy to reach the very places where Christ walked and suffered and was buried and rose, and you may have a particular understanding of the things I am telling you.

What our Christ once said is being fulfilled: “If you keep silent” — if people keep silent about my Resurrection — “the stones will cry out.” The stones will speak, he says, just as the linen sheet is speaking now, for example. Because when the sheet is lying there — the linen cloths are the sheets, “the linen cloths lying” — and you say that he did not rise, then I say that he did. You have been paid off, you are corrupt, you are faithless; but I, the lifeless thing, will speak, and I will say this: if my master had been stolen, the thing they had wrapped him in would have had to be taken as well. Since they did not take me, then my Christ, my master, was not stolen. Because — I do not know whether you know this, and it is a basic point, so allow me to tell you.

For a person to be able to understand whether Christ rose, he has to follow the events of Holy Friday. How was Christ buried? Christ was buried according to the Jewish custom. The Jewish custom was that the dead man be smeared with an adhesive substance, something like resin, which came from myrrh and aloes. Myrrh and aloes, besides the essence they give off — that is, the fragrance — leave behind a residue like resin. With this they would smear the whole of the dead body and then bind it up afterwards, the way we put a bandage on the arms and legs; they would wrap the whole dead body, and then it would set like granite. That is to say, the sheet, the wrapping over the whole body, would turn to granite.

Was it possible for such a thing to be peeled off there? And if he was stolen, how did they get it off? To unstick that sheet, they would have had to bring cauldrons of hot water there, put him in, soak him, and so on, and then start slowly working that sheet loose and taking it off. But why take the sheet off at all? When you steal something, or I do, is that how it is done? They throw a blanket down, they toss the thing on top, two of them take hold of it, sling it over their shoulders and off they go. Or they drop it into a sack, two of them take it by the corners, pick it up and off they go. Why leave the sheet there, and why take the sheet off? So he was not stolen; he rose miraculously. Second: that cloth, the soudarion, which they tie around the head — how was it found wrapped together in a place by itself?

Folded. He folded it — and why would they have folded it? So he was not stolen; Christ is risen. And a person needs to learn this thing, that Christ is risen, and to believe in the Resurrection of Christ. He must not listen to the fairy tales of Satan and of this one and that one. Because the person who does not believe in the Resurrection will not see his own resurrection as he would wish. Someone will say: will he not be raised? He will be raised, but it would be better for him not to be raised, because there will be two resurrections. When the graves open one day, doves will come out of certain tombs, but ravens will come out of other tombs. For the grave is a sincere friend, a faithful friend, and whatever you entrust to it, it will keep. What will you entrust to it when you die? Faith, repentance, Confession…

…faith in Christ — that is what it will give back. Faithlessness, indifference, unrepentance, not receiving Holy Communion — that is what it will hand back. So if you give it a dove of a soul, at the resurrection it will give back a dove. If you give it a raven of a soul, it will give you back a raven; whatever you give it. Because death, you see, is a camera lens. At the moment you die, it will take you in one pose. Whatever that pose of the soul may be — if you are repentant, confessed, set in order, with the right faith — you will go to the right as a dove, and on that day you will rise a dove. But if you leave this life faithless, indifferent, sinful, unrepentant, unconfessed, and so on, you will go to the left, and you will come out on that day, but you will come out as a raven. All the graves will open; “and not one dead remains in the tomb,” says the divine John Chrysostom in his Catechetical Homily.

No one will remain down there. But what will he be — will he be white, or will he be black? That depends on the man himself, on what use he makes of his sojourn in this world. So during these days, pay attention to all the teachings. After the Resurrection, the Church will prove the Resurrection of Jesus through eyewitnesses: through Thomas today, through the Myrrh-bearing Women the day after tomorrow. And from then on, other Sundays will begin, with other events, which will prove the Godhead of Jesus.

When a man has been paralysed for thirty-eight years and with a single word he makes him well, what is this? Is this a man? He must be God as well, to have such power. When a Samaritan woman who had had five husbands, and the sixth was not her own — you understand what kind of life she was living — and in a fraction of a second she is changed…

This woman of Samaria, once darkened, became the one we now call Saint Photini, the enlightened one. And she had the power to draw along with her, by her faith and by her life, six of her own sisters, so that they too became martyrs. Read the account of her martyrdom, on the twenty-sixth of February, and see what that corrupt woman of those days accomplished, from one moment when she met Christ at a well, where she had gone to draw water. And when he spits on the ground and makes an eye out of saliva and dirt, what is that? That is the divinity of Jesus. That is why in these days the Church sets before us the Resurrection of Jesus. Later on she will set before us the divinity of Jesus. That is how we must come to know Christ, and that is how we must believe in Christ. Because we need two oars if we are going to make the voyage to eternity. One oar is called Orthodoxy; the other is called Orthopraxy.

To believe in God, but not to do what God says, means my little boat is not making the voyage to eternity. I believe in Christ, but Christ said, do not steal. You who steal, how do you believe in God? He said, do not commit fornication, do not commit adultery, do not kill your children. He said to fast, to do this, to do that. How do you believe in God if you do not do these things? Both oars are needed: right faith, that he is God and that he died, was buried, and rose again; and right praxis, right action, within the limits of your strength. These two oars are what carry a person toward eternity. So then, if you believe that our God does all things well and orders our affairs, let us also pay attention to our own lives, let our faith grow, and let us show everyone that if people do not become Christians it is because they do not want to. Not because they did not see Christ, not because they were not at Capernaum, not because they were not at Caesarea and so on, where miracles were happening. Miracles happen today as well.

Christ, just as he kept to the very same wording and the very same scene and helped Thomas, who back then was slow to be convinced, does the same today. Christ, do you exist? I have heard, I have read, that there is a Christ, that God became man. Is it true? I beg you, I am ready to listen to you and to do whatever you tell me, if you will show me that it is so. That very moment he will have his answer. God did not die. The God who died is alive. He is not here, he is risen, it says. God lives. And just as all the faithful of Christ pass from this world into the other, they pass through it standing upright: their shell, their dust, they leave in the earth, and their soul passes on from here. For those who believe in Christ, though they die, yet shall they live. That is the truth. That is how things stand, and that is how the Church will set them before us. And that is what is to the benefit of a person's soul, to know it from here, so as not to find everything in confusion there.

στα τη μεγαλύτερα ημέρα της όλης αυτής περιόδου. Η Μεγάλη Παρασκευή είναι το αποκορύφωμα όλης αυτής της προετοιμασίας. Εάν κανείς θέλει να μιλήσει με τα γεγονότα της Μεγάλης Παρασκευής, Θα πρέπει να βρει τον εαυτόν του αφενός ένοχον, αθετέρου υποχρεωμένον, έναντι αυτού ο οποίος τότε έκανε για μας. Όπως ξέρετε δυστυχώς κι εσείς και όπως βλέπετε κι εσείς, εμείς δεν έχουμε τόσο σοβαρά γνώμη για τα γεγονότα αυτά

ότι διά της απουσίας μας αδιαφορούμε για αυτά.

το θέλουμε είτε όχι κάποια μέρα θα βρεθούμε αντιμέτωποι της Χριστότητας αυτής και της μακροθυμίας του Θεού ο οποίος από την πλευρά του έκαμε ό ,τι έπρεπε για εμάς αλλά εμείς φανήκαμε ανάκτη και αχάρηστη. Η τελευταία προφητεία αυτή η οποία εδιαβάστη είναι μια προφητεία που μπορεί να λεφτεί Ευαγγέλιο Διότι ο Ισαΐας, ο οποίος ομίληθε προηγουμένως, θεωρείται ως πέμπτος ευαγγελιστής Παρότι έδεισε 850 χρόνια π .Χ. όμως γράφει σαν ιστορικός Σαν να ήταν να τα βλέπει από κοντά τα πράγματα Και είδε όλη την υπόθεση του Γολογοθά και όλο το νόημα Και το γιατί ανήλθε αυτό στο σταυρό

έχουν τη γνώμη ότι ο Χριστός ήρθε στον κόσμο να δημιουργήσει εορτάς και φροντίδας για τους ανθρώπους Ή για να τους δώσει μια στιγμή να έχουν κάποια ανάπαυλα, κάποια ξεκούραση ή να απολαύσουν περισσότερα αγαθά εις τον κόσμο αυτών Ναι μερ είναι του Θεού αυτά δοσμένα για να τα απολαμβάνει ο άνθρωπος αλλά πρέπει και να εκτιμάω όμως ορισμένες χειρονομίες του Θεού Υπερημών, λέει ο δυνάτε, και υπερημών υποφέρει. Εάν δεν έχει είδος ουδεκάλος, εάν έφυγε όλο το αίμα και ο ορός από πάνω του, δεν έφυγε για τις αμαρτίες τις δικές του, υπότιτας αμαρτίας ημών, ο δυνάτε, για τις αμαρτίας ημών φέρει. Και όταν αυτός βρίσκεται τόσο ανοιχτοχέρις και τόσο καλός να δέχεται να πάρει τις αμαρτίες τις δικές μας και να τις πληρώσει Εμείς γιατί δεν το εκτιμούμε αυτό όσο πρέπει και γιατί δεν ακούμε αυτό.

τα οποία λέγει, είτε το θέλουμε είτε όχι, κάποια μέρα θα βρεθούμε αντιμέτωποι της δικαιοσύνης του Δεν έχουμε να κάνουμε με το Υιό της Μαρίας, έχουμε να κάνουμε και με το Υιό του Θεού Διότι αυτός που ανέβη δεν είναι άνθρωπος μόνον, αλλά είναι και Θεός Αυτό είναι το θέμα το σοβαρό Και όταν ένας Θεός υποφέρει αυτά τα πράγματα και καταδέχεται να πληρώσει με το αίμα Του την αμαρτία την ανθρωπίνη Δε θα ζητήσει άραγε από μας τίποτα, δεν θα δώσουμε εμείς λόγο ποτέ για τα πεπραγμένα τα δικά μας εφόσον δεν μετανοούμε και δεν επιστρέφουμε. Είτε το θέλουμε είτε όχι θα φερθούμε εκεί που αυτός εκουσίως ήλθε, αυτός ήρθε θεληματικά, ήρθε στο εκούσιον πάθος. Δεν τον ανέβασαν οι Εβραίοι που λένε ορισμένοι, η αγάπη του τον ανέβασε, διότι αν αυτός δεν ήθελε να θυσιαστεί για το λαό και να δώσει το λαό,

λύτρο που έπρεπε στη δικαιοσύνη του πατέρα του, το αίμα του, δεν θα ανέβαινε, ήταν και Θεός. Δεν μπορούσε ο άνθρωπος να τον βάλει στο χέρι και άλλες φορές τους έφυγε διαμέσου αυτόν, χρησιμοποιώντας την ανθρωπίνη του φύση. Αυτός περνούσε κεκλεισμένον των θερών. Αυτός ζήτησε στην κοιλία της μάνας του και εξήλθε και σάφισε την μήτρα της κεκλεισμένη και δεν μπορούσε να διαφύγει των Εβραίων. Ήρθε στο εκούσιον πάθος, το λέγει η Εκκλησία μας, αλλά εμείς δεν το προσέχουμε. Ήρθόν εις τον εκούσιον πάθος, στο θεληματικό πάθος, από αγάπη προς τον άνθρωπο εκκινήθη. Όλα αυτά τα οποία έλαβαν χώρα σήμερα, τα οποία θα ακούσουμε στη λίβδυν στη συνέχεια του Ευαγγελίου της Αποκατηλώσεως, είναι γεγονότα που έχουν σχέση με Θεό, δεν έχουν σχέση με άνθρωπο. Ο εκλεξιών νηστής είπε στων εξεβονίμων, λέγει, εμείς δίκαια υποφέρουμε, όλα αυτά που γίνονται γίνονται για μας.

σκότος που γίνεται έξι ώρες γίνεται για μας, ο στισμός που γίνεται γίνεται για μας, οι τάφοι που ανοίγουν ανοίγουν εξαιτίας ημών, τα πάντα που γίνονται γίνονται για μας και γίνονται για Αυτόν που είναι στη μέση. Όλα αυτά τα οποία λαμβόχωραν σήμερα αποδεικνύουν τη θεότητα του Χριστού Οι προφητείες, οι εικόνες και τα σύμβολα τα οποία πραγματοποιούνται στον προσώπο του Ιησού Δείχνουν ότι αυτός είναι ο δάκτυλοδικτούμενος που πρέπει ο άνθρωπος να προσέξει Δεν υπάρχει αυτοσωτηρία, δεν υπάρχει εργοσωτηρία, δεν υπάρχει κόσμοσωτηρία Χριστός σωτηρία υπέστη Γι' αυτό ακριβώς ο Πέτρος γράφοντας και επαναλαμβάνοντας ο Λουκάς της πράξης στο ΔΕΛΤΑ 12 ξέρετε τι λέγει Δεν υπάρχει όνομα δεδομένο υπό των Ουρανών ενώ δισοθήνεοι μας, δεν υπάρχει κανένας άλλος

ο Αβραάμ μπορεί να μας σώσει, ούτε τον εαυτό του έσωσε, ούτε ο Αδάμ, ούτε ο σφόδας αγαπημένος Δανιήλ, κανένας δεν μπορεί να μας σώσει, ούτε άγγελος, ούτε αρχάγγελος, ούτε αυτή η Παναγία μπορεί να μας σώσει. Ο Χριστός σώζει, ο Θεός σώζει και το αίμα αυτού είναι εκείνο που καθαρίζει εμάς από πάσης αμαρτίας. Έγραφαν οι προφήτες ότι τη δίψα του θα του δώσουν χωλή και του έδωσαν 1050 χρόνια π .Χ. το γράφει αυτό ο Δαβίλ Έλεγε ο προφήτης ότι θα βάλουν κλήρο στο ημάτιό του Και έβαλαν κλήρο τί στη Άρη να μην το κόψουν και το χαλάσουν Αυτό τον Άραφο Χιτώνα που του χαιράψει Παναγία μας Εδώ όπως το λέγεται Τον έβλεπε ο Ισαΐας 800 χρόνια π .Χ.

μετά ανόμωνε λογίστη και πράγματι μεταξύ δύο κακούνα λογίστη αλλά τον έβλεπε όμως ότι στον τάφο θα είναι μετά του πλουσίου και πράγματι ο Νικόδημος και ο Ιωσήφ η πλουσία αυτή βουλευτέ και σε δόξα και σε χρήμα τον έθαψαν Βλέπει ο αμός 750 χρόνια π .Χ. Ότι θα γίνει σκότος ελπλήρη μεσηβρία Και γίνεται σκότος ελπλήρη μεσηβρία Δεν το γράφουν μόνο τα Ευαγγέλια Το γράφουν και οι ιστορικοί Ότι έγινε στην 22η Δευτέραν Ολυμπιάδα Σκότος ελπλήρη μεσηβρία Ποιον έγινε για μένα έγινε Για εμάς έγινε ή για κανέναν άλλον για αυτόν έγινε. Είχε τύπους ο Χριστός στην Παλιά Διαθήκη κατά πάντα με αυτόν και με τα πάθη του. Ο πρώτος, ο σοβαρότερος ήταν ο Σύφος Πάγκαλος γι' αυτό και η Εκκλησία τον ετοποθέτησε να εορτάζεται και να αναμνημίσεται το γεγονός του και η ζωή του την πρώτη ημέρα της Μεγάλης Εβδομάδας μίαν ποιούμεθα Ιωσήφ του Παγκάλου μέσα στα άλλα τα οποία έλαβαν χώρα

τα οποία είχαν σχέση με τον Χριστό ήτο και του τον έβαλαν σε κενό νημί.

κενών μνημείων, σε κενών, έψιλον εκεί, άδειο μνημείο εκεί, οι αδελφοί του μέχρι να τον πουλήσουν Και τον επούληθε εκεί ο αδελφός του ο Ιούδας έναντι Αργυρίων, όπως και εδώ τον πουλάει ο Ιούδας έναντι Αργυρίων Και τοποθέτησαν και τον Χριστόν σε κενών μνημείων με αλφαγιώτα Και λέγει εντός παρενθέσεως ο Ευαγγελιστής, ενώ δεν είχε τοποθετηθεί κανείς μέχρι τις σήμερων Γιατί γίνεται αυτό. Κατά την Σταύρωση και κατά την Ταφή λαμβάνονται τέτοια μέτρα ώστε να μην μπορέσει να σηκουφαντηθεί η Ανάσταση. Εάν ο Χριστός εθάπτωσε σε ένα μνημείο κοινό του Ιωσήφ, της οικογένειας Ιωσήφ, υπήρχε εκδοχή να συκουφαδηθεί και να αλεχθεί εκ των υστέρων ότι ο Χριστός δεν αυτό ανέστηκε.

ανέστη δυνάμει τυχών λιψάνων Αγίων Προφητών που υπήρχαν στον τάφο Διότι υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη ένα περιστατικό Στον τάφο του Προφήτου Ελισσέ κάποτε ρίξανε έναν νεκρό Και όταν ίγγισε επί των λιψάνων του Προφήτου, ανέστη Για να προλάβουν λοιπόν και αυτό, να μην πούνε οι Εβραίοι ή οι άλλοι Ότι δεν ανέστη τη δυνάμει του, ανέστη τη δυνάμει λιψάνων τυχών προφητών, τον βάζουν σε κενό νημείο Όπως έβαλαν τον τότε τύπον του τον Ιωσήφ τον Πάγκαλο που σας λέγω Επίσης ένα άλλο μέτρο που επάρθει σήμερα για την εξασφάλιση της γνησιότητας Αναστάσεως Ήτο το είδος της τάφης, ο Χριστός ετάφη κατά των Εβραϊκών έθιμων. Ιβραίοι και μέχρι τις σήμερων

Αλείφουν τους νεκρούς τους με Ζμύρνα και Αλόη. Η Ζμύρνα και η Αλόη είναι κολλητική ουσία όπως η ριτίνη. Εκτός του εσάνς που βγάζουν από μέσα, το υπόλοιπο ονειλικό είναι ένα πράγμα όπως η ριτίνη. Και ήλιφον το σώμα όλο και το εδίπλωναν με το σεντόνι και το ενταφίαζαν. Αυτό που ήταν φυστικό εξηρένετο και γινόταν ο γρανίτης. Αύριο όμως όταν θα αναστηθεί, τα οφθόνια, τα σεντόνια θα βρεθούν εκεί μένα. Αυτοί λένε ότι έκλαπη. Φόσον έκλαπη, πώς δεν έκλαψαν τα σεντόνια, τα οποία ήσαν κολλημένα. Ένας κλέφτης που θα πάει να κλέψει, αφού άλλος δεν κουβαλάει καζάλια με νερό, να τον βουτήξει μέσα, να του ξεκολλήσει τα σεντόνια και να τα αφήσει. Άλλωστε γιατί να τα αφήσει.

βλέπεις, τον βάζεις μέσα να τσουβάλει, τον παίρνουν και στον ώμο και φεύγουν. Τον συκλέβουν, νομίζω. αυτό ακριβώς είχε προλάβει η πρόνοια του Θεού ώστε ο τρόπος της ταφής να εξασφαλίζει και την γνηθιότητα της Αναστάσεως Βέβαια κατά την Ανάσταση βρίσκεται και το Σουδάριο, το οποίο Σουδάριο αποδεικνύει πάλι και μαρτυρεί ότι ο αφέτης ανέστη, δεν είναι εκεί πέρα και είναι κάτι για μας ότι εμείς πιστεύουμε σε ένα Θεό ο οποίος απέθανε πράγματι κατά το ανθρώπινον για την αγάπη τη δικιά μας και τάφει αλλά και ανέστη διότι υπάρχουν και άλλοι που διεκδικούν θεότητες και άλλοι παρουσιάζονται ως αρχηγοί θρησιών δεν είναι θρησιών, είναι θρησκευμάτων Θρησία είναι μία, η του Ιησού, η οποία έχει του αρχηγού τους των τάφων κενών. Όλοι οι άλλοι αρχηγοί, μα είτε Μωάμες λέγεται, είτε

Βούδας λέγεται, είτε Ζωροάστρης λέγεται, είτε Πάπας λέγεται, είτε Λούθυρος λέγεται, είτε Ρώσσελ λέγεται. Οποιοςδήποτε αρχηγός θρησκείας είναι καθυλωμένος στον τάφο του. Το μόνος τάφος που είναι κενός είναι του Χριστού. Το μόνο που δεν μπόρεσε να κρατήσει ο Άδης είναι ο Χριστό. Αυτό είναι βασικό πράγμα το οποίο κτίζεται σήμερα με τον τρόπο της ταφής. Δεν είναι τυχαίο περιστατικό. το ότι ετάφη σε κενό μνημείο, το ότι ετάφη κατ' ο Ιουδαϊκών έθιμων και μείναν εκ των υστέρων μάρτυρες υπερασπίσεως της Αναστάσεως τα στεντόνια και το οθόνιον αυτό το ψουδάριον. Εμείς βέβαια έχουμε και τους μάρτυρας, τους αγγέλους οι οποίοι λένε τι ζητείτε τον ζώντα μετά των νεκρών και στη όδε γήγερτε αλλά και αν αυτά όλα αποσιωποιηθούν που Χριστός είχε πει προφητικώς Σας

θυσιοποιήσετε, ηλίθηκε κράξονται, θα μιλήσουν λέει τα θεντώνια, θα μιλήσουν τα λιθάρια, θα μιλήσουν τα πάντα για την Ανάστασή μου και γενικά για τη Θεότητά μου. Γι' αυτό λέγω είναι ένα μεγάλο γεγονός σήμερα το οποίο οι πιστοί μας δεν το έχουν πιάσει. Αντίχα την κηδεία της μάνας τους σήμερα δεν θα τρώγανε, δεν θα βγαίνανε, δεν θα πηγαίναν πουθενά ενός προσφυλού των προσώπων Αλλά έχουν την κηδεία του Θεού τους και αδιαφορούν. Γιατί, διότι ο Θεός δεν πιάνει από το αυτή τον άνθρωπο. Δεν παρεξηγείται αν θα ζημιώσει αυτός ο άνθρωπος ο οποίος δεν πολιτεύεται όσο έπρεπε και όσο πρέπει να πολιτευτεί. Γι' αυτό δεν ξέρω εσείς πώς θα έχετε αυτά τα πράγματα. Πώς θα έχετε πιάσει και πώς αντιμετωπίζετε. Εορτάζετε τα πάθη ή ζείτε τα πάθη. Αυτό είναι το θέμα.

ο άνθρωπος ο οποίος δεν ζει τα πάθη και δεν δει την Ανάσταση αλλά απλώς θα εορτάζει δεν έχει να ωφεληθεί. Είναι απλώς περιπατητής, περιπατεί όπως διαβάζει από το διαβαίνω, δεν μελετά, δεν εμβαθύνει, δεν καταλαβαίνει περί τίνους πρόκειται και δεν καταλαβαίνει διότι δεν εζήτησε να του δώσει αυτός τον τρόπο να καταλάβει. Διότι αν ο Χριστός δεν δώσει τα ειδικά γυαλιά στον άνθρωπο, πώς έξει προς να είναι ο άνθρωπος, πώς το καταφερθείς. Μπορείτε σε Λίμνη να φτάσει, αλλά δεν ξέρει τι γίνεται 22 εκατοστά εδώ μέσα στην ψυχή του. Αυτό είναι το θέμα. Εκόμη, η Θεότηση του Ιησού και η αγάπη προς τον άνθρωπο του Ιησού είναι ο τρόπος του θανάτου του. Ο Χριστός πέθανε κατά άλλο τριών τρόπων. Δεν πεθάνουν όπως πεθαίνουν οι άνθρωποι. Ήταν ανάποδα ο Χριστός, όπως τα έξατε, τι είπε το τελευταίο Ευαγγέλιο και θα το πει στη συνέχεια το Ευαγγέλιο

αποκαθυλώσεως, πόσοι είναι οι άνθρωποι έχετε υπόψη σας, αφήνουν το πνεύμα και κλείνουν την κεφαλή, ναι ή όχι, έτσι είναι, ο Χριστός όμως, σπάτε το αυτή σας σε λίγο, πόσοι πέθανε και κλείναν στην κεφαλή παρέδωκε το πνεύμα, πεθαίνει την ώρα που θέλει, δεν τον πεθαίνουνε, πεθαίνει από αγάπη, τη δίνω την ψυχή μου λέει και την παίρνω, τη δίνω εγώ, δεν μου την παίρνουνε, γιατί είμαι ο αρχηγός της της Ζωής. Αυτό πρέπει να εκτιμηθεί, πρέπει να το προσέξουμε και αυτό δεν γίνεται μόνο για να δείξει ότι θεληματικά έρχεται εις το εκούσιον πάθος, ανεβαίνει στα αεροσόλυμα να παραδοθεί, δεν είναι αυτό μόνο, αλλά για να δακτυλοδικτηθεί, διότι πρέπει

που ήθελε ώστε να μην κατεάξουν αυτού τα σκέλη όπως κατέαξαν τον άλλο ληστό να αποθάνει. Για να τον βρούνε ολόσωμον, ολόχληρον τα ουστά του να μην συντριβούν. Γιατί στην Παλιά Διαθήκη υπήρχε ένας τύπος του Χριστού. Το Πάσχα δεν είναι το Ρινότο Πάσχα που το κάμαμε εμείς. Το Πάσχα είναι 1450 χρόνια π .Χ. Στο 12ο κεφάλαιο της Εξώδου θα το βρείτε γραμμένο αυτό. Αυτός. Και εκεί είχε δώσει εντολή ο Θεός το αρνί που θα έσπαζαν οι Εβραίοι με το αίμα το οποίο θα μάζευαν και θα χτυπούσαν τους παραστάτες των νοικιών ώστε να μην εξολοθρεύσει ο άγγελος τα πρωτότο κάποιοι. Το αρνί αυτό θα το έλπωγαν ψητό, εξού και ο Βελίας ο δικός μας είναι από τότε. Και δεν θα έσπαγαν τα κόκαλα. Θα το βάζαν απάνω σε δυο διχάδες στο σουβλί και θα έβγαζαν το ψαχνό και θα άφηναν τους σκελετών.

θα δακτυλοδεικτούσε των αμνών του Θεού που θα εσφάζεται τον μίαν ημέρα και θα έλεγε ως τούν αυτού που συντριβήσετε Πείται ειδικός λόγος, διότι μάλιστα ο Πιλάτος όταν έμαθε ότι πέθανε το φάνηκε πέρα εγώ τόσο γρήγορα λέει πέθανε αυτός Και άλλοι πως δεν πεθάναν και ήρθαν και κατέαξαν αυτούς τα σχέλη αυτών των δύο των συσταυροθέτων Είναι του Ιησού. Τον Ιησού τον βρήκαν νεκρό. Φυσβήτησε για μια στιγμή ο Ρωμαίος ως στρατιώτης, εάν και κατά πόσων είναι νεκρός, όπως θέλετε, και του έδωσε μια κονταριά, μια λοχιά στην πλευρά του. Και αυτό λέει ήταν τυχαίο. Και έβγαλε αίμα και είδωρο που κατά την επιστήμη ο διαχωρισμός του ορού εκ του αίματος αποδεικνύει ότι έχει πεθάνει. και ταυτόχρονα όπως λένε οι πατέρες συνέστησε λέει επί του σταυρού την εκκλησία του, το βάπτισμα, το είδωρο και το αίμα η Θεία Κοινωνία.

των δύο αυτομυστηρίων σωτηρία δεν υπάρχει. Ταυτόχρονα δε, εκεντήθη η πλευρά του νέου Αδάμ για να θεραπεύσει την πλευρά του παλιού Αδάμ. Ο παλιός Αδάμ είχε πλευρά την Εύα η οποία παρέστειρε την ανθρωπότητα εις θάνατον και εκεντήθεται η καινούργια πλευρά του καινούργιου Αδάμ και βγάζει αίμα και ύδωρ για να σώσει τους απογόνους της Εύας. Δεν είναι τίποτα γεγονότα αυτά τα οποία λαμβάνω πώρα. Ακόμα υπάρχουν ηθικά διδάγματα. Στον Κολγοθά σήμερα παρουσιάζονται τρεις σταυροί. Εμείς ως επιτοπής το βλέπουμε ένα σταυρό, δύο -δύο. Το τρίτο σταυρό δεν το βλέπουμε. Γιατί? Πολλοί λέγουν ότι εγώ θα πω όπως ο ληστής στο νησιτή μου. Δεν είναι ανάγκη να νηστεύω, δεν είναι ανάγκη να κάνω παιδιά, δεν είναι ανάγκη να εγκρατεύομαι, δεν είναι ανάγκη να κοινωνώ, δεν είναι ανάγκη να εξομολογούμε

να πω το μνήσθητή μου όπως είπε ο ληστής. Ναι, το ληστής όμως πότε το είπε το μνήσθητη. Ισχύει το μνήσθητη στην καινούργια διαδίκη. Το μνήσθητη ο ληστής το είπε πριν ο Χριστός πείτοτε τέλεστε. Απόδειξε είναι ότι συνομιλούν ακόμα. Και του λέει σήμερα το παραδείσο μετε μου έσυ. Από τη στιγμή όμως που ο Χριστός ανέστη, τα πράγματα άλλαξαν Το ίδιο βράδυ που ανέστη, ο Χριστός είπε Λάβετε Πνεύμα Άγιον Αν την ον κρατείτε αμαρτίες και κράτηντε Και αν την ον αφείτε αμαρτίες, αφήενται αυτές Τους έδωσε εντολή να βγούνε να κηρύξουν και να βαπτίσουνε τον κόσμο Πορευθέντες μαθητεύσετε πάντα τα έθνη Βαπτίζοντες αυτούς στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος

πιστέψας και βαπτιστείς σωθήσετε. απιστοίς σας κατακριθήσετε. Εφέσπισε Θεία Κοινωνία, ο τρόγον μου τη σάρκα και πίνο μου το αίμα είναι μημένη καγό εναυτό. εγώ αναστήσω αυτόν εντύπωσης χαρακτήμενα. Κατά συνέπεια δεν υπάρχει μνήσθητη στην καινούρια διαθήκη, το μνήσθητη του ληστούλης στη μαλλιά διαθήκη. Ο Ιστος ερχόμενος στον κόσμο εφέσπισε καινούριον τρόπο σωτηρίας, δεν εφέσπισε την υπόθεση της παλαιάς διαθήκης. Γιατί λοιπόν ξέκεσαι και βλέπεις ένα περιστατικό που δεν πρέπει να σε ωφελήσει. Να το πάρεις σαν ένα είδος πίστεως, να το πάρεις αυτό το πράγμα Διότι εάν κάνεις μια συζήτηση πρόχειρον με τον Ληστίν Του πεις από που και που τον βλέπεις κύριο αυτόν Δεν είναι συγκατηγορούμενος, δεν είσαι στη σειρά Γιατί, αυτό ναι μπορεί να το ρωτήσεις Αν του πεις που τον βλέπεις κύριον και που τον βλέπεις ότι έχει βασιλεία αυτός Γιατί του λέει μνήστη τι μου κύριε όταν έλθεις σε τη βασιλεία Πού τη βλέπεις στη Βασιλεία, πού διακρίνεις, εδώ είναι το θέμα της πίστεως, διότι η πίστης

δίνει το ορισμόν ο Παύλος Είναι πραγμάτων έλεγχος μη βλεπωμένο Κρατάει ένα πράγμα χωρίς να το βλέπει Ούτε διέκρυνε ότι όλη η υπόθεση σε αυτή γίνεται για τον Μεσανό Ότι ο Μεσανός είναι ξεχωριστό πρόσωπο Δεν είναι σαν και εμάς τους δύο Πούθαι, από τα γεγονότα που σας είπα γρηγοράτερα Αυτά και ήξερε ότι όλο αυτό δεν γίνεται για αυτό Ούτε ο σεισμός, ούτε η τάφη Ούτε η διαμαρτυρία της ανθρωπότητος και της φύσεως η οποία κλίνει να μην φαίνεται το ανοστιούργημα του πλάσματος προς τον πλάστη Και κατάλαβε ότι γίνονται για των μεσανών Γι' αυτό δεν είναι δυνατόν αυτό να είναι κοινός άνθρωπος σαν και μας Αυτός θα είναι που κρατάει τα πάντα, γι' αυτό το αναγνωρίζεις Γι' αυτή τη λεπτομέρεια να πάρεις την ηθική διδασκαλία του ληστού Αλλά για το μνήσθητη να μην το πάρεις Να προσέξει να είσαι στην επίσης με αυτά που άφησε ο Χριστός στο πανδοχείο του

οποίο ενεργεί δια των πανδοχέων του Κόσμος, ο άνθρωπος δεν σώζεται έξω της εκκλησίας Χριστός τον περιπεσόντας τους ληστάς τον έφερε στην εκκλησία Τον έφερε στον πανδοχείο και τον παρέδωσε στους πανδοχείς κληρικούς Είτε μας αρέσουν είτε δεν μας αρέσουν Ενεργεί ο ίδιος ο Χριστός δι' αυτόν Και αυτοί αν είναι ανάξιοι θα κρυθούν αύριο Εμείς όμως θα σωθούμε Διότι πολλοί άνθρωποι στέκονται μακριά από την Εκκλησία και τα μυστήρια, δεν εξομολογούνται, δεν κοινωνούν, δεν εκκλησιάζονται, εξαιτίας δίδεν των ατασταλιών του κλήρου. Ο Ιούδας ήτανε σκάρτος με συντροφιά των 12. Ο Πέτρος τον αρνήθη με θόρκο. Του Πέτρου η αδυναμία είναι κάτι που πρέπει να περάσει απαρατηρητό. Ο Πέτρος θέλετε ότι η Μάρξη είναι περισσότερο από τον Ιούδα.

Θωμάς ο οποίος τον μουρμούριζε πήγαινε κοντά, αυτό το λαμβάνω αντιπόψη Τρεις στους δώδεκα μελατώματα Πολλομάλων που τους διάλεξε αυτός ο ίδιος, πολλομάλων σήμερα τι θα υπάρχει Δεν μας έχει αφήσει αγαπητοί μου ο Χριστός να σωθούμε από την αγιότητα του κλήρου Δεν είναι αντιπρόσωποι του Θεού που λένε οι παπικοί ή λένε ορισμένοι άμυαλοι δικοί μας Είναι όργανα του Θεού, όργανα, σύρμα που περνάει το ρεύμα. Μακάρι να είναι γαλβανισμένοι, αλλά και σκουριασμένοι να είναι, το ρεύμα περνάει. Πώς θα κάνω τη δουλειά μου. Ο γιατρός που πάω την αδερφή μου είναι άτιμος, ανήθικος, και όμως την πηγαίνω να κάνω τη δουλειά μου εγώ, να την ερχηρίσει. Το εισιτήριο που πάω να πάρω δεν τον ελέγχω εγώ ποιος είναι αυτός που το εκδίδει. Το εισιτήριο που πάω να πάρω εγώ. Σε αυτόν που πάω να φάω δεν τον ελέγχω. Σε αυτά που πάω να κοιμηθώ δεν τον ελέγχω. Γιατί λοιπόν σε όλα δεν ελέγχω παρά με πίστη πηγαίνω και τη δουλειά μου να κάνω και στα θέματα αυτά, σατανάς με βάζει ως...

Ώστε να μένω απ' έξω και να περιμένω άγγελο, να πάρω απ' τον άγγελο. Τι ωφελήθη ο Ιούδας που πήρε απ' του Χριστού τα χέρια του το ψωμί, το στελότο; Ήρθατε χθες το βράδυ στην Εκκλησία, ακούσατε. Ο λαβών τον άρτον, ο σατανάς εισήλθε εις αυτόν. Τι τον ωφέλησε η αγιότητα του Χριστού, εφόσον αυτός ήταν πονηρός; Αλλά δεν είναι αυτό το θέμα. Θέμα είναι το άρτο. Μην λοιπόν μείνουμε μακριά από την εκκλησία δήθεν ότι είναι σκάρτη η κληρική, γιατί και αυτό είναι ένα τέχνασμα του σατανά να κρατάει τον άνθρωπο. Μακάρι να είναι Άγιοι, αλλά δεν είναι. Αν μας στείλει τους αγγέλους να μας εξομολογήσουν, θα μας πάρουν το κεφάλι οι άγγελοι. Καταλαβαίνουν οι άγγελοι από τις βρωμιές τις δικές μας; Θα μας πάρουν το κεφάλι. Γι' αυτό έχει επιτρέψει σε ανθρώπους σαρκικούς που υπάρχουν στον κόσμο τούτο να συγκαταβαίνουν στην αδυναμία του άλλου ανθρώπου και να οικονομείται η σωτηρία του ανθρώπου. Υπάρχουν λοιπόν τρεις σταυροί εκεί πάνω που έχουν τα ηθικά τους διδάγματα και τα δογματικά τους. Τι περιμένει ο ληστής, ο άλλος ο εξ ευωνύμων;

δεν είπε και αυτός το μνήσθητη, περίμενε να κατέβει, δεν υπήρχε τέτοια εκδοχή. Τι πάει να πει αυτό; Ότι όταν ο άνθρωπος θεληματικά αμαρτάνει και εξακολουθεί να μένει στην αμαρτία του χωρίς να μετανοεί, να εξομολογείται κλπ., σκληρύνεται στο τέλος η καρδιά του και παρότι βλέπει το χάος δεν μπορεί να μετανοήσει. Αυτό έγινε και εν προκειμένω, δεν μπορούσε να μετανοήσει. Ο σατανάς τον κρατούσε και του απαγόρευε να πει κι αυτός κάτι εν σχέσει με τον άλλον. Γι' αυτό ακριβώς θα πρέπει να ληφθεί σοβαρώς υπόψη η υπόθεση των τριών σταυρών και να γίνεται πάντοτε μνήμη μέσα στο νου μου. Μήπως σκληρυνθώ, μήπως δώσω τόσα πολλά δικαιώματα στον διάβολο και δεν με αφήσει αύριο να πω το ήμαρτον, να φωνάξω έναν παπά να εξομολογηθώ και τα αυτά. Αυτό είναι πάλι ένα σοβαρό θέμα. Ένα θέμα ακόμη που θέλει να μιλήσει περί της Αναστάσεως αυτού ο οποίος θάπτεται απόψε,

η προφητεία που διάβασε του Ιώβ. Τι το ξέρεις τον Ιώβ; Ο Ιώβ έζησε πέμπτος από Αβραάμ, όπως είπε. Τι δουλειά έχει τώρα με τη Σταύρωση τη δική σου, με την ταφή τη δική σου και με την Ανάστασή σου; Γιατί το φέρει η Εκκλησία αυτό το κείμενο στη μέση και συγκεκριμένως το τελευταίο κεφάλαιο από το βιβλίο του Ιώβ; Ξέρετε γιατί; Δεν ξέρω αν γνωρίζετε, ο Ιώβ υπέστη μίαν δοκιμασία. Είχε παραδείγματος χάριν 2.000 πρόβατα, 2.000 βόδια, 2.000 όνους, είχε 7 παιδιά κλπ. κλπ. Έδωσε ο Θεός εντολή στον Διάβολο να του τα καταστρέψει. Πράγματι ο σατανάς τα κατέστρεψε όλα και τα αιτιά. Στο τέλος, όταν επεκατεστάθη ο Ιώβ μετά τη δοκιμασία του, του διπλασίασε. Είχε 2.000 βόδια, 4 τώρα. Είχε 2.000 όνους, 4.

όλα διπλά, παιδιά όμως του έδωσε πάλι εφτά. Εφόσον όλα του τα διπλασίασες, γιατί δεν διπλασίασες και τα παιδιά; Διπλά είναι και τα παιδιά. Τα ζώα πήγαν στην αφάνεια και τα δίδω διπλά, τα παιδιά τα έχω εγώ, τις ψυχές τους τις έχω. Τις εφτά των πρώτων και του δίδω άλλα εφτά, δεκατέσσερα θα έχει. Για να μιλήσει για την Ανάσταση. Ότι οι ψυχές παρότι φεύγουν από εδώ δεν χάνονται όπως λένε οι Ιεχωβίτες, αλλά υπάρχουν. Αυτή είναι η διδασκαλία. Αυτόν τον σκοπόν έχει υπόψη η Εκκλησία που επιστρατεύει αυτό το κομμάτι του Ιώβ και το βάζει εκεί. Ο Χριστός μας εκήρυξε εδώ και κατέβηκε στον Άδη και εκήρυξε. Ο Πρόδρομός του εκήρυξε εδώ, κατέβηκε στον Άδη και κήρυξε. Και όσοι τον εδέχτησαν, τους

ζωοποίησε, και τοις εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος. Πόσα χρόνια ο Χριστός κήρυξε στον κόσμο; 33. Πόσες ώρες έζησε στον Άδη; 33 ώρες. Από τις 3 το απόγευμα σήμερα μέχρι τις 12 αύριο το βράδυ προς την Κυριακή. Είναι όσα χρόνια έζησε στη γη, τόσες ώρες έζησε στον Άδη. Δεν υπήρχε αγεγονότα αυτά. Εμίλησε εδώ με τον Πρόδρομό του, και ο ίδιος με σάρκα και με πνεύμα, στους ανθρώπους με σάρκα και με πνεύμα. Εμήνυσε και στον Άδη και εκήρυξε προς τα εν φυλακή πνεύματα στον Άδη. Δεν υπήρχε προ Χριστού κόλαση και παράδεισος, αυτό να το ξέρετε. Ένα μέρος ήτανε, όλοι εκεί πηγαίνανε, και ο Αβραάμ και ο Ισαάκ και ο Ιακώβ και οι πάντες. Και εκεί πήγε και ο Τίμιος Πρόδρομος, και εκεί πήγε και ο Χριστός και εκήρυξε. Όσοι τον επίστευσαν, ζωοποιήθησαν.

Είναι που λέει και τοις εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος. Ακριβώς ετήρησε τις ίδιες διατυπώσεις που ετήρησε εδώ ζωντανός, ετήρησε και στον Άδη. Και έμεινε 33 ώρες στον Άδη και ανέστη ο Χριστός. Και αλλάζουν τα πράγματα, αλλάζουν τα σκηνικά. Θέλησαν να συκοφαντήσουν εκ των υστέρων όπως είπαμε. Αλλά όμως είναι τόσο δεμένο το θέμα, τόσο δεμένη η υπόθεση της Σταυρώσεως, της ταφής, ώστε δεν μπορούν να συκοφαντήσουν την Ανάσταση. Η Ανάσταση είναι γεγονός και υπάρχει όπως σας είπα μέχρι τη σήμερα. Του μόνου αρχηγού της πραγματικής θρησκείας, του Ιησού, ο τάφος του κενός. Κάνει μια προσπάθεια να ανασύρει ορισμένους αυτόπτας μάρτυρας που να μπορούν να μας πούνε κάτι,

πράγματι ο Χριστός ανέστη, διότι όπως ξέρετε και σήμερα και τότε και πάντοτε αμφισβητείται η Ανάσταση του Ιησού. Και οι παππούδες μας ακόμη, όταν ο Παύλος τους μετέφερε το κήρυγμα του Χριστού εδώ στην Αθήνα, όταν έφτασαν στο θέμα ότι ο Χριστός ανέστη, διέκοψαν τη συζήτηση. Τους εφάνηκε τόσο αστείο, τόσο λήρος, που του λέει άφησε να το συζητήσουμε αυτό το θέμα κάποια άλλη φορά. Και σήμερα λοιπόν υπάρχουν άνθρωποι και επί των ημερών του Χριστού μας υπήρξαν άνθρωποι και δυστυχώς πάντοτε θα υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι αμφισβητούν την Ανάσταση του Ιησού.

Ο άνθρωπος δεν θέλει να ακούει, ζητάει μάλλον να βλέπει. Γι' αυτό δεν ξέρω αν συμβαίνει και σε εμάς. Εγώ λέγω, αν δεν ίδω δεν πιστεύω. Θέλω να ιδώ εγώ. Μα όταν δεις δεν είναι πίστης, τότε είναι γνώσης. Όμως ο Χριστός μας συγκαταβαίνει στην αδυναμία του ανθρώπου και επιτρέπει να πληροφορηθεί. Εκείνα που έπρεπε να πληροφορηθεί δια του ωτός, να τα πληροφορηθεί και δια των άλλων αισθήσεων. Να μην χρησιμοποιηθεί μόνο η ακοή. Άκουσα ότι ανέστη, ναι το πιστεύω, αλλά και να το ιδώ ακόμη. Γι' αυτό...

Ανέσυρε και παρουσιάζει σήμερα την πρώτη Κυριακή τον πρώτον που αμφισβήτησε την Ανάσταση του Ιησού. Και μάλιστα έναν από το στενό του περιβάλλον. Διότι όπως ξέρετε ο Θωμάς είναι ένας από το στενό περιβάλλον, από τους δώδεκα του επιτελείου του, ούτως ειπείν. Όμως κι αυτός ήθελε να δει και αυτός. Ήθελε να χρησιμοποιήσει και την αφή του, μία εκ των πέντε αισθήσεων. Αν δεν βάλω το δάκτυλό μου, λέει, στην πλευρά του, ού μη πιστέψω. Το εδήλωσε καθαρά. Και γι' αυτό ακριβώς λέγω η Εκκλησία παρουσιάζει αυτόν τον αυτόπτη μάρτυρα, ο οποίος κατά κάποιον τρόπο συνετρίβη ώστε να βοηθήσει όλους τους συγχρόνους Θωμάδες των αιώνων.

Ο Θωμάς παρουσιάζεται στο μέσο και λέει «Κύριε, εσύ γεννήθησες έπειτα από δυο χιλιάδες χρόνια» και αμφισβητεί την Ανάσταση του Ιησού. Εγώ πού ήμουν εκεί, δεν με πιστεύεις τουλάχιστον ότι σε αντιπροσώπευσα εγώ εκεί τότε; Δεν διάβασες ποτέ τα περιστατικά τα δικά μου, ότι κι εγώ έτσι είπα ότι αν δεν ειδώ δεν πιστεύω; Γιατί δεν πιστεύεις; Γι' αυτό ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Θωμάς σήμερα είναι και μάρτυς κατηγορίας και μάρτυς υπερασπίσεως. Κατά αναλογία πώς θα τον χρησιμοποιήσει ο καθένας. Είναι σοβαρό το αν ο Χριστός ανέστη. Διότι αν ο Χριστός δεν ανέστη δεν υπάρχει τίποτα. Πάμε χαμένοι όλοι. Θα πάμε κάτω στον Άδη και θα μας κρατήσει ο Άδης. Όμως δόξα τω Θεώ ο Χριστός ανέστη και Πρωτότοκος εκ των νεκρών εγένετο.

Δεν είναι δυνατόν να μας κρατήσει κανένας πλέον, εφόσον θα πιστέψουμε σε Αυτόν, τον νικητή του θανάτου. Είδατε πώς τον εδέχτησαν των Βαΐων τον Χριστό στα Ιεροσόλυμα, με βαΐα των φοινίκων, ως νικητή του θανάτου.

Ενίκησε το θάνατο του Λαζάρου και του έδωσε την ζωή, έτσι ενίκησε το θάνατο το δικό μας, έτσι νικάει και για λογαριασμό μας όλους τους θανάτους, αρκεί εμείς να το πιστεύσουμε. Επιμένει η Εκκλησία, είναι σοβαρό θέμα, διότι το παν ίσταται ή πίπτει στη θεότητα του Ιησού και στην Ανάσταση του Ιησού. Αυτά τα δυο ποδάρια επί των οποίων ο άνθρωπος πρέπει να στηρίζεται.

Θεός και αν ο Χριστός ανέστη, διότι αν δεν είναι ο Θεός ή ο Χριστός δεν ανέστη δεν υπάρχει σωτηρία. Το παν λοιπόν ίσταται ή πίπτει στη θεότητα του Ιησού και στην Ανάσταση του Ιησού.

Την ερχομένη Κυριακή θα παρουσιάσει πάλι μια ομάδα, μια συντροφιά γυναικών, των μυροφόρων, οι οποίες και αυτές πήγαν να μυρώσουν το Χριστό μας ανήμερα το πρωί το Πάσχα, αλλά βρήκανε το μνημείο κενό. Άλλοι μάρτυρες αυτές. Πήγαμε εμείς, το βρήκαμε κενό το μνημείο. Πώς θα μας πεις ότι δεν ανέστη; Βρήκαμε τα σεντόνια εκεί, τα οθόνια κείμενα. Βρήκαμε το σουδάριο αυτό που του είχαν δέσει το κεφάλι, τετυλιγμένον σε έναν τόπο, πήγαμε εμείς εκεί. Μιλήσαμε με άγγελο και μας είπε ο άγγελος τι ζητείτε ώδε; Ιησούν τον Εσταυρωμένον τον Ναζαρηνόν, ουκ έστιν ώδε, τι έγινε, εγήγερτε. Τον συναντήσετε στη Γαλιλαία, όπως σας είπε, άλλοι μάρτυρες αυτοί. Και εντούτοις έρχονται άνθρωποι οι οποίοι πιστεύουν τον Πλάτωνα

χιλιάδες χρόνια π.Χ., πιστεύουν τον Αριστοτέλη, πιστεύουνε, πιστεύουν, πιστεύουν, το Χριστό δεν τον πιστεύουν, που είναι και νεότερος ως ιστορικόν πρόσωπον. Και καλά να το κάνουνε τίποτα άλλοι, αλλά το κάνουμε και εμείς οι Έλληνες, οι οποίοι σήμερα θα προσκυνάγαμε λιθάρια ακόμη, όπως προσκυνούσαν οι παππούδες μας, που είχαν φτιάξει 12 θεούς και τους είχαν στείλει και στον Όλυμπο. Και εμείς σήμερα δεν πιστεύουμε, που ήρθε ο Παύλος στην Αθήνα και μας τον κήρυξε αυτόν τον Χριστό και έπρεπε να τον πιστέψουμε και να τον κρατήσουμε όπως το κράτησε ο Άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, η Δάμαρη και άλλοι, το οποίο τον έχουμε ορισμένοι μέχρι τις σήμερων. Ορισμένοι όμως τον απεμπόλησαν ή δεν τον δέχτησαν καθόλου και δεν πιστεύουν εις τον Χριστό ούτε ως Θεόν ούτε ως αναστάντα. Τους φαίνεται πολύ αστείο αυτό το πράγμα.

Σας λέγω και επαναλαμβάνω, τα δύο ποδάρια επί των οποίων στέκεται η θρησκεία.

Η θρησκεία μας αφενός και η σωτηρία μας αφετέρου είναι εάν ο Χριστός είναι ο Θεός ή αν ο Χριστός ανέστη. Ο Χριστός είναι και Θεός και άνθρωπος, είναι ο Θεάνθρωπος, ως άνθρωπος έτρωγε, ως άνθρωπος ρωτούσε, ως άνθρωπος έκλαιε. Ο Θεός άνοιγε τάφους, ο Θεός έδιωχνε διαβόλους, ο Θεός πατούσε επί της θαλάσσης, ο Θεός έφτιαχνε μάτια με λίγο σάλιο και με λίγο χώμα. Αυτά πρέπει να τα γνωρίζει ο άνθρωπος και να τα πιστεύει απόλυτα. Διότι όταν βλέπει την Εκκλησία και επιμένει, τι θέλεις αυτές τις γυναίκες; Τι θέλουν να σου πουν εσού αυτοί; Να καταλάβεις ότι ο Χριστός ανέστη, ότι ο τάφος του Χριστού της θρησκείας σου είναι κενός. Όλων των αρχηγών των θρησκειών οι τάφοι είναι κλεισμένοι και τους έχουν μέσα, και των Μωαμεθανών ο Μωάμεθ και του Βούδα, των Βουδιστών ο Βούδας.

Όλοι οι άλλοι αρχηγοί των λεγόμενων εκκλησιών και θρησκειών είναι μέσα στο τάφο. Μόνο ένας τάφος κενός υπάρχει. Ο τάφος του αρχηγού της Ορθοδοξίας, του αρχηγού της σωστής πίστεως, είναι κενός ο τάφος. Και αν πάτε μέχρι τη σήμερα θα τον βρείτε εκεί πέρα κενόν. Ουκ έστιν ώδε, εγήγερται. Είναι βασικό λοιπόν το θέμα, επαναλαμβάνω, της Αναστάσεως του Ιησού, όπως είπα και της Θεότητας του Ιησού. Ο Χριστός μας συγκαταβαίνει στην αδυναμία του Θωμά. Πώς του διηγήθηκαν οι Απόστολοι την περασμένη Κυριακή; Να, εδώ που είμαστε επάνω, κλεισμένες οι πόρτες, ήρθε μέσα στη μέση και μας λέει «Ειρήνη υμίν» δυο φορές. Μας φύσησε μάλιστα και είπε λάβετε Πνεύμα Άγιον, άν τινων αφείτε αμαρτίες, αφίενται αυταίς, άν τινων κρατήτε, κεκράτηνται.

Φιλάνθρωπο μυστήριο, γυρίζοντας από το θάνατο, γυρίζοντας από τον άδη έφτιαξε το φιλάνθρωπο μυστήριο. Δηλαδή το μυστήριο της μετανοίας και της εξομολογήσεως, διότι δεν υπάρχει άνθρωπος που δεν αμαρτάνει. Για βγάλετε εσείς οι γυναίκες τις σκούπες και τα πανάκια αυτά που ξεσκονίζετε από το σπίτι, βρώμησε το σπίτι. Μόνο με αυτής της διατηρήσεως διατηρείται η καθαρότητα. Για να πετάξουμε τα σαπούνια, τις πετσέτες και τα νερά, θα βρωμίσουμε. Έτσι ακριβώς συμβαίνει και με την ψυχή. Η ψυχή του ανθρώπου είτε εν λόγω, είτε εν έργω, είτε εν διανοία αμαρτάνει. Είτε με τα χέρια, είτε με τα αυτιά, είτε με τα μάτια, είτε με το λόγο, είτε με τη σάρκα αμαρτάνει, βρωμάει. Και έχει ανάγκη και αυτή από ένα λουτήρα. Ο λουτήρας αυτός είναι η μετάνοια και η εξομολόγηση. Αυτή που εθέσπισε την περασμένη Κυριακή το βράδυ όταν ανέστηκε.

Ερχόμενος από τον τάφο αυτό το μυστήριο εθέσπισε. Έτσι του τα διηγήθησαν του Θωμά. Ο Θωμάς δεν ήταν κατά σύμπτωση εκεί. Τώρα, κατά ανθρωπίνη σύμπτωση. Εγώ θέλω να πω κατά θεϊκή σύμπτωση δεν ήταν εκεί. Για να αμφισβητηθεί η Ανάσταση. Για να αποδείξει έπειτα ο Χριστός την Ανάσταση και στο Θωμά. Να υπάρχει ένας μάρτυρας υπερασπίσεως ή κατηγορίας. Εγώ έτσι το πιστεύω. Έτσι του τα διηγήθηκαν του Θωμά. Ο Θωμάς τώρα λέει αλήθεια; Ναι, ο Γιάννης του είπε έτσι, ο άλλος ο Ματθαίος του είπε έτσι, ο άλλος του είπε έτσι, όλοι όλοι και λοιπά. Ωραία παιδιά, καλά, σας πιστεύω και λοιπά. Αλλά ήθελα και εγώ. Γι' αυτό μέχρι που να τον δω και εγώ. Και μάλιστα αν είναι δυνατό να τον ψηλαφίσω. Να βάλω το δάκτυλό μου στην πλευρά του, στους ήλους του και λοιπά.

έχω τα... πού να πω... τα έ... κρατώ κάτι δηλαδή, έχω κάποιο υπόλοιπο, δεν μπορώ απόλυτα να δοθώ ότι να πιστέψω. Αυτά βέβαια ο Χριστός ως Θεός τα ξέρει παρότι δεν είναι παρών. Και μετά ημέρας οκτώ σήμερα, κρατώντας τις ίδιες διατυπώσεις όπως του το διηγήθηκαν, και κεκλεισμένων των θυρών έστη εις το μέσον και μας είπε ειρήνη υμίν. Να σου το βράδυ απόψε ακριβώς όπως είχε γίνει την περασμένη Κυριακή, και κεκλεισμένων των θυρών, έστη εις το μέσον και τους λέγει ειρήνη υμίν. Ο Θωμάς παρών τώρα. Όπως σου τα είχαν πει, έτσι ακριβώς ξανακράτησε ο Χριστός τα ίδια σκηνικά, τις ίδιες διατυπώσεις και στρέφεται προς Αυτόν και τον πιάνει ούτως ειπείν από το αυτί, τρόπος του λέγει, του λέει έλα εδώ εσύ και βάλε το δαχτυλό σου, του λέει, εις τον τύπον των ήλων και μη γίνου άπιστος, αλλά πιστός.

γίνω άπιστος, Είναι το άπιστος ο Θωμάς που λένε ορισμένοι, φεύγα από εδώ άπιστε Θωμά. Όχι, ο Θωμάς ήταν δύσπιστος ή ήθελε πλήρεις αποδείξεις. Ναι, πιστεύω μέσα του, αλλά να βλέπα και εγώ, αλλιώς θα ήτανε. Και πράγματι αλλιώς θα ήτανε, διότι όταν βγήκαν οι Απόστολοι και κήρυξαν σε εκείνα τα θηρία τότε, αν ένας εκ του ακροατηρίου σηκωνόταν και του έλεγε, ε κύριε κήρυκα, μας μιλάς ότι αυτός ανέστησε, εσύ τον είδες; Και έλεγε δεν τον είδα αλλά μου είπανε. Ε άφησέ μας ήσυχους, θα ήταν η απάντηση. Όμως τώρα αν τούσαι ήταν τέτοιο ερώτημα, ναι, τον είδα. Και πάθακε ρεζιλίκι μεγάλο. Με έπιασε εμένα κατευθείαν από το αυτί και με ελέγχει αμέσως και μου λέει να βάλω το δάκτυλό μου στον τύπον των ήλων. Τον είδα εγώ.

Αυτό και είχαν και τη δύναμη οι Απόστολοι, διότι και τον είδαν να φτάσουν μέχρι μαρτυρίου. Ξέρετε δεν πέθανε κανένας από φυσιολογικό θάνατο. Άλλους τους σταυρώσαν ανάποδα, άλλους τους σκοτώσαν, άλλους κόψαν τα κεφάλια, αλλά δεν έμεινε κανένας. Οι εκείνους που ετόλμησαν να μιλήσουν για την Ανάσταση του Χριστού. Διότι έγινε μεγάλος πόλεμος ευθύς αμέσως όταν διεδόθη η Ανάσταση από τους στρατιώτες που εφύλαττον, έγινε μεγάλος πόλεμος, έπεσαν πολλά λεφτά εβραϊκά να μην συζητηθεί η Ανάσταση του Χριστού. Εσείς θα πείτε, λέει, όταν κοιμόσαστε ήρθαν και σας κλέψανε οι μαθηταί του. Μα θα πούμε όταν κοιμόμαστε θα μας στήσουνε στη μάντρα, διότι είμαστε απόσπασμα. Πώς θα πούμε κοιμόμαθα, μας βάλανε και φυλάγαμε και εμείς κοιμόμαθα. Εμείς, λέει, θα πληρώσουμε και θα πείσουμε, υμάς αμερίμνους. Όπως τότε έπεσε χρήμα εβραϊκό για να κλειστούνται στόματα γύρω από το θέμα του Ιησού, έτσι πέφτει μέχρι τη σήμερον. Εβραϊκό που καταστρέφει την ανθρωπότητα. Όχι και εμάς τους Έλληνες μόνο, ολόκληρη την ανθρωπότητα. Ο Εβραϊσμός είναι εκείνος ο οποίος μέχρι τη σήμερα και μέχρι που να βάλει ο Θεός το χέρι του θα είναι η καταστροφή της ανθρωπότητος. Τουλάχιστον από απόψεως ψυχικής. Και τότε ακούσατε, δεν αναφέρει η Γραφή αν ετόλμησε ο Θωμάς να βάλει το χέρι του απάνω στο σώμα του Χριστού. Όμως η υμνολογία μας μιλάει σήμερα περί ψηλαφίσεως του Θωμά. Η Γραφή όμως αναφέρει και λέγει ότι αυτός ανέκραξε μόλις είδε αυτά τα πράγματα, ότι τον επρόλαβε εκ προοιμίου, του μιλάει χωρίς καμιά συζήτηση, ξέρει το τι του συμβαίνει κτλ. Εφώναξε, ο Κύριός μου και ο Θεός μου. Δηλαδή είσαι εσύ ο Κύριός μου και ο Θεός μου. Και πλέον τα πράγματα άλλαξαν.

Δυο λόγια όμως, πολύ διορθωτικά για το Θωμά, εωρακάς με πεπίστευκας, του λέει, με είδες, του λέει, και πίστευσες, δεν σε μακαρίζω, μακάριοι οι μη ιδόντες και πιστεύσαντες. Διότι αν παραδείγματι σου δείχνω αυτό και σου λέω είναι ρολόι και το βλέπεις ότι είναι ρολόι και εσύ λες δεν είναι, τότε δεν στέκεσαι καλά στα μυαλά. Αν μου πεις τώρα, α βέβαια το πιστεύω ότι είναι ρολόι, πώς το πιστεύεις; Δεν το πιστεύεις, πίστης πάει να πει πραγμάτων έλεγχος μη βλεπομένων. Έτσι λέει τον ορισμό του ο Παύλος στο ενδέκατο προς Εβραίους, το πρώτο εδάφιο. Πίστης είναι, λέει, πραγμάτων έλεγχος, μη βλεπομένων, ελέγχω πράγματα παρότι δεν τα βλέπω. Αυτό πάει να πει πίστης. Αλλά η πίστης προϋποθέτει ταπείνωση. Ο εγωιστής όμως δεν πιστεύει, α, είδα εγώ. Α, το είδα εγώ και το κατάλαβα.

Ο εγωισμός που μένει στο ένα πράγμα που βρωμάσει το Θεό, βρωμάσει το Χριστό και δεν το θέλει. Θέλει τον άνθρωπο ταπεινόν, με φρόνημα ταπεινόν, και να πιστεύει έστω κι αν γελαστεί ακόμη, διότι όταν ο Χριστός μας βλέπει ότι ο άνθρωπος με απλότητα πιστεύει μικρού παιδιού, τότε συγκινείται, και αν πάλι έχει πάρει κάποιο στραβό δρόμο, πάλι βρίσκει τον τρόπο να τον επανορθώσει και να τον φέρει στο σωστό δρόμο, εκεί ακριβώς που πρέπει να πιστεύεις σωστά προκειμένου να συναντηθούν μίαν ημέρα. Μακάριοι, λέει, οι μη ιδόντες και πιστεύσαντες, εσύ, εωρακάς με πεπίστευκας, και εμείς είμεθα, όσοι βέβαια πιστεύουμε ορθώς, είμεθα μεταξύ

μεταξύ εκείνων που εμακάρισε τότε, διότι εμείς δεν είμαστε εκεί, όπως ξέρετε. Εμείς εγεννήθημεν από δυο χιλιάδες χρόνια, άλλοι ήσαν τότε, ακούσαμε εκ παραδόσεως, διαβάσαμε από τους Ευαγγελιστές, πηγαίνουμε μέχρι εκεί και σήμερον στους Αγίους Τόπους, βλέπουμε μέσα στα εχθρικά χέρια των Μουσουλμάνων και των Εβραίων τον τάφο του Θεού μας και να μην μπορούν να τον εξουθενώσουν, παρότι εργάζονται δύο χιλιάδες χρόνια δισεκατομμύρια διαβόλοι και όργανά του άνθρωποι να το εξαλείψουν το όνομα του Χριστού από τη γη. Εν τούτοις μέσα εκεί υπάρχουν μέχρι τα σήμερα τα αποτυπώματα που επέρασε ο Χριστός, όπου εγεννήθη, όπου συνελήφθη, όπου η Παναγία η Μητέρα του ετάφη, όπου ανελήφθη εις των Ουρανών. Εκεί υπάρχουν ακόμη μέχρι τη σήμερα, και ίσως και εξ υμών να έχετε αξιωθεί να έχετε φτάσει μέχρι εκεί όπου ο Χριστός περιπάτησε και έπαθε και τάφηκε, ανέστη, και να έχετε ιδιαίτερη αντίληψη με αυτόν τον οποίο σας λέγω.

εφαρμόζεται εκείνο το οποίο είπε κάποτε ο Χριστός μας: Εάν σιωπήσετε, οι άνθρωποι σιωπήσετε για την Ανάστασή μου, οι λίθοι κεκράξονται. Θα μιλήσουν, λέει, τα λιθάρια, όπως τώρα μιλάει το σεντόνι παραδείγματι. Γιατί όταν βρίσκεται το σεντόνι εκεί, τα οθόνια είναι τα σεντόνια, το οθόνιο κείμενον, και να πείτε εσείς ότι δεν ανέστη, το λέω εγώ. Εσείς πληρωθήκατε, είστε διεφθαρμένοι, είστε άπιστοι, θα το μιλήσω εγώ όμως το άψυχο και θα πω ότι, αν εκλέπτετο ο αφέντης μου, εκείνο που είχαν τυλίξει θα έπρεπε να έχουν πάρει και εμένα. Εφόσον εμένα δεν με πήρανε, αλλά ο Χριστός μου, ο αφέντης μου, δεν εκλάπη. Διότι, δεν ξέρω αν γνωρίζετε, διότι είναι ένα βασικό θέμα, επιτρέψετέ μου να σας πω.

Να μπορέσει να καταλάβει ο άνθρωπος αν ο Χριστός ανέστη, θα πρέπει να παρακολουθήσει τα γεγονότα της Μεγάλης Παρασκευής. Πώς ο Χριστός ετάφη; Ο Χριστός ετάφη κατά το Ιουδαϊκόν έθιμον. Το έθιμον του Ιουδαϊκόν ήτο ο άνθρωπος ο νεκρός να αλείφεται με μια κολλητική ουσία που είναι σαν ρετσίνη, η οποία έβγαινε από σμύρνα και αλόη. Η σμύρνα και άλλο, εκτός του εσάνς που βγάζει, βγάζει δηλαδή το άρωμα, με ένα υπόλοιπο σαν ρετσίνι. Αυτό λοιπόν άλειφαν τον νεκρόν όλον και τον εφασκίωναν έπειτα, όπως κάνουμε τον επίδεσμο στα χέρια και στα πόδια, τον εφασκίωναν τον νεκρόν όλον, και αυτός έπειτα γινότανε γρανίτης. Δηλαδή το σεντόνι, ο επίδεσμος επάνω στο όλο σώμα, γινότανε γρανίτης.

Δυνατόν αυτό το πράγμα να ξεκολλήσει από εκεί πέρα; Και εφόσον εκλάπη, πώς το ξεκόλλησαν; Για να ξεκολλήσουν αυτό το σεντόνι έπρεπε να μεταφέρουν εκεί καζάνια με ζεστό νερό, να τον βάλουν μέσα, να τον μουλιάσουν κλπ. Και να πιάσουν σιγά σιγά να ξεκολλήσουν το σεντόνι αυτό, να το βγάλουν. Αλλά γιατί να το βγάλουν το σεντόνι; Όταν κλέβεις εσύ ή εγώ, έτσι κλέβουν; Βάζουν κάτω μια κουβέρτα, το πετάνε πάνω, το πιάνουν δυο, το κόβουν στον ώμο και φεύγουν. Ή το ρίχνουν σε ένα τσουβάλι μέσα της ρήγας, το πιάνουν από την άκρη δυο, το παίρνουν και φεύγουν. Γιατί να το αφήσουν το σεντόνι εκεί και γιατί να το βγάλουν το σεντόνι; Άρα δεν εκλάπη, θαυματουργικώς ανέστη. Δεύτερον, αυτό το μαντήλι, το σουδάριον που δένουν το κεφάλι, πώς ευρέθη τετυλιγμένον σε ένα τόπο;

Διπλωμένο. Το δίπλωσε, και γιατί να το διπλώσουνε; Δεν εκλάπη λοιπόν, ο Χριστός ανέστη. Και είναι ανάγκη ο άνθρωπος να το μάθει αυτό το πράγμα, ότι ο Χριστός ανέστη, και να πιστεύει στην Ανάσταση του Χριστού. Να μην ακούει τα παραμύθια του σατανά και του α και του β. Διότι ο άνθρωπος που δεν πιστεύει στην Ανάσταση, δεν θα αντιδεί την Ανάσταση τη δικιά του. Θα πει κανείς, δεν θα αναστηθεί; Θα αναστηθεί, αλλά καλύτερα να μην ανίστατο, διότι θα είναι δυο αναστάσεις. Όταν ανοίξουν οι τάφοι μια μέρα, θα βγούνε περιστέρια από ορισμένα μνήματα, αλλά θα βγούνε και κοράκια από ορισμένα μνήματα. Διότι ο τάφος είναι ένας ειλικρινής φίλος, ένας πιστός φίλος, και ό,τι του εμπιστευτείς αυτό θα το φυλάξει. Τι θα του εμπιστευτείς όταν πεθάνεις; Πίστη, μετάνοια, εξομολόγηση.

στο Χριστό, αυτό θα αποδώσει. Απιστία, αδιαφορία, αμετανοησία, ακοινωνησία, αυτό θα μεταδώσει. Αν του δώσεις λοιπόν περιστεράν ψυχή, κατά την Ανάσταση περιστεράν θα αποδώσει. Αν του δώσεις κόρακα ψυχή, κόρακα θα σου αποδώσει· ό,τι του δώσεις. Γιατί ο θάνατος, βλέπετε, είναι ένας φωτογραφικός φακός. Και εκείνη τη στιγμή που θα πεθάνεις θα σε πάρει σε μια πόζα. Όποια πόζα λοιπόν είναι αυτή η ψυχική, είτε μετανοημένος, εξομολογημένος, ταυτοποιημένος, με ορθήν πίστην, θα πας στα δεξιά ως περιστερά και θα αναστείς αύριο περιστερά. Αν όμως φύγεις άπιστος, αδιάφορος, αμαρτωλός, αμετανόητος, ανεξομολόγητος κλπ., θα πας αριστερά και θα βγεις αύριο, αλλά θα βγεις ως κόραξ. Όλοι οι τάφοι θα ανοίξουν, ουδείς εν τω μνήματι, λέγει ο θείος Χρυσόστομος στον κατηχητικό του λόγο.

Θα μείνει κανένας κάτω, αλλά τι θα είναι, άσπρος θα είναι ή μαύρος θα είναι, αυτό εξαρτάται από αυτόν τον ίδιο, τι χρήση θα κάνει της παροικίας του εις τον κόσμον τούτον. Γι' αυτό να προσέξετε αυτές τις ημέρες όλες τις διδασκαλίες. Μετά την Ανάσταση, η Εκκλησία θα αποδείξει δι' αυτοπτών μαρτύρων την Ανάσταση του Ιησού, διά του Θωμά σήμερα, διά των μυροφόρων μεθαύριο. Από εκεί και κάτω θα αρχίσει κάτι άλλες Κυριακές με κάτι άλλα περιστατικά που θα αποδείξει τη Θεότητα του Ιησού.

Όταν άλλος είναι 38 χρόνια παράλυτος και με ένα λόγο τον κάνει καλά, τι είναι; Άνθρωπος αυτός; Πρέπει να είναι και Θεός που έχει τέτοια δύναμη. Όταν μια Σαμαρείτιδα γυναίκα, που είχε 5 άντρες και ο έκτος δεν ήταν δικός της, καταλαβαίνετε τι ζωή έκανε, και μέσα σε κλάσμα δευτερολέπτου αλλάζει αυτή.

Η ποτέ σκοτεινή αυτή γυναίκα της Σαμαρείας έγινε η Αγία Φωτεινή η λεγομένη σήμερα, και αυτή έχει την δύναμη να παρασύρει μαζί της διά της πίστεώς της και τη ζωή της έξι αδελφές της για να γίνουνε μάρτυρες. Διαβάστε το μαρτύριό της, 26 Φεβρουαρίου, να ειδείτε τι έκαμε αυτή η διεφθαρμένη γυναίκα των ημερών εκείνων με μια στιγμή που συνάντησε το Χριστό σε ένα πηγάδι, εκεί που πήρε να πάρει νερό. Όταν φτύνει χάμω και φτιάχνει μάτι με σάλιο και με χώμα, τι είναι εκεί; Είναι η Θεότητα του Ιησού. Γι' αυτό τώρα αυτές τις μέρες παρουσιάζει την Ανάσταση του Ιησού. Πιο κάτω θα παρουσιάσει τη Θεότητα του Ιησού. Έτσι θα πρέπει να τον γνωρίσουμε το Χριστό και έτσι θα πρέπει να τον πιστεύσουμε το Χριστό. Διότι χρειάζονται δύο κουπιά για να ταξιδεύσουμε για την αιωνιότητα. Το ένα κουπί λέγεται Ορθοδοξία, το άλλο λέγεται Ορθοπραξία.

Να πιστεύω στον Θεό, αλλά να μην κάνω τι λέει ο Θεός, δεν ταξιδεύει το καΐκι μου για την αιωνιότητα. Πιστεύω στον Χριστό, μα ο Χριστός είπε μη κλέψεις. Εσύ που κλέβεις, πώς πιστεύεις στον Θεό; Είπε μη πορνεύσεις, μη μοιχέψεις, μη σκοτώνεις τα παιδιά σου. Είπε να νηστεύεις, έκαμε τούτο, τ' άλλο. Πώς πιστεύεις στον Θεό εφόσον αυτά δεν τα κάνεις; Χρειάζονται τα δύο κουπιά, και ορθή πίστις ότι είναι Θεός και απέθανε, ετάφη και ανέστη, και ορθή πράξις μέσα στο πλαίσιο των δυνάμεών σου. Αυτά τα δύο κουπιά είναι εκείνα τα οποία βοηθούν τον άνθρωπο για την αιωνιότητα. Γι' αυτό, αν νομίζετε ότι ο Θεός μας καλά τα κάνει και οικονομεί τα πράγματα, ας προσέξουμε κι εμείς τη ζωή μας, ας αυξηθεί η πίστη μας και ας υποδείξουμε σε όλους τους ανθρώπους ότι εάν δεν γίνονται χριστιανοί είναι διότι δεν θέλουν. Όχι γιατί δεν είδαν το Χριστό, όχι γιατί δεν ήσαν στην Καπερναούμ, όχι γιατί δεν ήσαν στην Καισάρεια κλπ. να γίνουνε θαύματα. Σήμερα γίνονται θαύματα.

Ο Χριστός, όπως κράτησε διατυπώσεις και βοήθησε τον τότε δύσπιστον Θωμάν, και σήμερα. Χριστέ, υπάρχεις; Άκουσα, διάβασα ότι υπάρχει Χριστός, ο Θεός, έγινε; Αλήθεια είναι; Σε παρακαλώ, είμαι έτοιμος να σε ακούσω και να πράξω ό,τι μου πεις, εφόσον μου αποδείξεις ότι είναι έτσι. Την ίδια στιγμή θα έχει απάντηση. Δεν απέθανε ο Θεός, ο αποθανών Θεός ζει. Ουκ έστιν ώδε, ηγέρθη, λέει· ζει ο Θεός. Και όπως όλοι οι πιστοί του Χριστού ζούνε από τούτο τον κόσμο και περνούν ως τον άλλον, περνούν όρθιοι, το τσόφλι τους, το χώμα τους, ρίχνουν στη γη, η ψυχή τους περνάει από εκεί. Διότι όσοι πιστεύουν στον Χριστό, καν αποθάνουν, ζήσονται. Αυτή είναι η αλήθεια. Έτσι έχουν τα πράγματα, έτσι θα παρουσιάζει η Εκκλησία. Κι έτσι είναι προς το συμφέρον της ψυχής του ανθρώπου, για να γνωρίσει από εδώ, για να μην τα βρει μπερδεμένα εκεί. Εύχομαι και η σημερινή υπόθεση του Αγίου και Αποστόλου να μας ελεήσει και να μας ευλογήσει, αλλά και εμείς να θελήσουμε να πράξουμε ώστε να βρεθούμε μια μέρα εκεί, την οποίαν εύχομαι εις αλλήλους και εις πάντας. Αμήν.