Let Your Light So Shine

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

In our past talks you will remember that we spoke about the Beatitudes of the Lord, and once we had finished the Beatitudes we moved on a little further and said a word or two about those words our Christ says, that you are the salt of the earth, and likewise, you are the light of the world. That, in fact, was our last talk, this past Thursday.

Now, allow me to have us follow, word by word, the thoughts the Lord goes on to give. After He said, you are the light of the world, on which we stopped yesterday and which took us a whole hour, He goes on to say: A city set on a hill cannot be hidden. That is, He presents Christians, the Apostles at that time, and by extension afterwards the successors of the Apostles, and all those who believed in Christ, as

a city that sits on top of a mountain. You know, of course the city is not always visible, because sometimes, say, a cloud, a mist as we call it, has covered it over, but only for a while, only for a moment. It does not stop being up there, even though it is covered by the bad weather. Many times certain people are covered over in the same way, people who are light, real light, but the malice of the world blackens their face, blackens their name, and for a moment they are lost from sight. Yet if there is patient endurance and humility, the time comes when it will lift,

the blackness will clear away and the city will shine out again in its splendour. What is sad is when sometimes what gets blackened is blackened deservedly. It is not a city giving light, it is not light, it was shallow all along. That is the ugly thing. If it is only an accusation and not a reality, that is, if the accusation does not stick, if there is nothing behind it, if it falls flat as we say, then there is nothing to fear. The fear is that what they are accused of might be true, that the things being covered over might be true. Thank you.

He says here: A city set on a hill cannot be hidden. With this image, a person will think of a moral mountain. A moral mountain built by Christ. The city of Christ, built by Christ up on the height, is His Church. The citizens of this Church are the Christians. The foundation stones are twelve, the Apostles, with Christ as the cornerstone. So here is a building of this kind, founded on the twelve Apostles, with Christ as the cornerstone.

Apostles, light, shining, and with Christians who have been born again. However much the wicked tongues may want it, however much Satan may want to cover them over, to blacken them, to slander them, he will not manage to do anything. It is impossible for it to be hidden. It cannot be done, He says, a city set on a hill cannot be hidden. I say that even if for a moment some mist, as we call it, some black cloud, wants to settle on that summit, very quickly, because of the sun, it will break up, and the windowpanes will start to shine again, the houses will shine, the people will shine. That is roughly how Christ presents

His Church too, and that is how it ought to be. Now of course many times we are caught out, both the clergy and the laity, with the Gospel in our hand, mind you, but we are caught guilty, and that is the ugly thing, since we ought to be that kind of city that has nothing to fear, that cannot be touched, that is never in danger, and unfortunately there are moments when we are left exposed. Now, if we narrow the meaning and ask what the real Church is, because we say Church and we always mean the clergy, we say Church and leave ourselves outside it. We know that the Church is neither the clergy, nor the nominal crowd, the merely incidental members. The Church is the real clergy and

the real people of this Church. The gates of Hades will not prevail against it. Against that other so-called church which is not the Church, the powers of Satan will indeed prevail. The real Church is not a certain number of clergy and a certain number of laity, of whatever standing, in faith and in character. No, it is those elect who remain faithful in humility. It is those who have attained and lived the Beatitudes we spoke about earlier. Because all of this shines out from everything He said earlier.

He will be poor in spirit, he will be one who mourns, he will be a peacemaker, he will be meek, he will be this and this and this. And then, do to him whatever you like, say to him whatever you like, he will always give light, he will always shine, his presence will always be felt, no one is going to cover him over. So this is what we are saying, and I say it to you by extension: the gates of Hades will not prevail against it, not against any so-called church, not against any clergyman or any layman just because his identity card says Christian, but against the one who is organically joined to Christ. We have Christians who go to church and do not receive Holy Communion. They are not Christians, they are choosing to blaspheme Christ, they are telling Him we have no need of You. They do not blaspheme Him directly, but they blaspheme Him indirectly.

And there are people who go to church on the great feasts and receive Holy Communion without Holy Confession and without repentance. These are acting like those who rejected Christ; they are rejecting Christ themselves. That is, to have His blood on them, as those back then threw it away, so these people today throw away the blood of Christ into a cesspit, into a filthy and defiled soul, unrepentant, uncleansed. They are no different at all from those who put Christ to death, and they will be cast into the depths. That is why Paul got ahead of them and told them: and quite a few die, because they do not examine themselves and so eat of the bread and drink of the cup. But let each one examine himself, he says, and so let him eat of the bread and drink of the cup. And we go up there just like that, because it is a feast day, for the good of it and so on, for many years to come. Unrepentant, unconfessed, unbelieving, unreconciled, with so many things left unsettled for years.

and we use it for good luck, we are exactly the same as those Jews, we pour out the blood of Christ into a soiled, filthy, dirty place and nothing more, with no other purpose, and we will share their fate if we do not turn back, if we do not repent, if we do not weep. That is why we must not do this. So we are not talking about those Christians. We are talking about Christians who fear God, people who reckon they have done nothing good in their lives, who mourn day and night, not by wearing black, but who mourn in the soul and have put into practice the beatitude, blessed are those who mourn. We are talking about people who are peacemakers, who are meek, who are merciful, who are, well, such people cannot help but be a city. No one can touch them, no tongue, let anyone who wants to try, let all the tongues in the world gather together.

There may come a moment, as I told you, when some cloud settles up there, but it will break up in a little while and the truth will come to light, that the matter was not like that at all, it was something quite different. That is why He says, if you really are the light of the world, it is impossible for anyone to hide you, because you are like a city on a mountain, and no one can hide you. And He continues on the same plane, in the same line of reasoning, and says next: Nor do they light a lamp and put it under a bushel, but on the lampstand, and it gives light to all in the house. It is the same as what came before, but He says all of this to confirm His words.

Earlier He said Light, then He said City, now He says Lamp. The lamp is an image matching the one He gave before. The lamp that is kindled is the soul of man. He is not lighting some lantern, He is not lighting some oil lamp. It is the soul of man. He lights a lamp, that is, the soul receives its light from outside, from outside, and it is kindled, and this lamp is kindled at Baptism. That coal, that black soul, that piece of charcoal turns red, it catches fire, it changes, it becomes something different, and from that lamp the light has

to be passed on to others as well. Many times we borrow light from the light. We receive, and we pass the flame on to others, because from one who has nothing you can receive nothing. Be sanctified and sanctify, be illumined and illumine. If I do not receive, if I am not illumined, if I am not kindled myself, how am I going to kindle you?

So He says here: They do not light a lamp and put it under the bushel to hide it. We have an obligation to pass it on to the other person as well, because it is in this way that faith is handed on from person to person like a flame, the light, the truth, by which the world finds its bearings. Think of when the power station was built at Keratsini. Who was the first to get light from that light? The immediate neighbours. Then the grid was extended and others got it too.

Then the grid was extended and others got it too. Then the grid was extended further. It reached here.

It reached Tourkovounia, it reached out to the far edges of town. That is how it is. If it had not been passed as far as us, we would not have it either. But we have no right to keep it, because we received it. Rather, we have an obligation to pass it on. That is how it is. We have nothing of our own. When I hold a lit candle here and lend it to someone else, and their candle is lit from mine, does my own candle lose anything? It loses nothing. It is the same when you receive from our Christ. He gives, and we receive, and we must pass it on to another. It is not that we lose anything. We lose nothing. But many people are not willing to pass it on to anyone else. For example, they have one talent, and they prefer

to take it with them down to Hades rather than hand the flame on to another person for the good, for the benefit, for the service of others. That person reckons the light is his own, the patent is his own, the discovery is his own. It is not God's, God did not give it to him, God did not enlighten him about it, that is what he believes: it was his own abilities, his own hard work, his own cleverness. And this talent, this light which is given by God for the service of people, for his own good and for others, he makes his own property, and he does not do what the Lord goes on to say, that they may see your good works and glorify your Father in heaven, and say Glory to God that someone was found, that a person was found and helped me where no one else could help me.

People hide it. They do not pass on God, they do not pass on the skill, they do not pass on the secret, they do not pass on the cleverness, they do not pass on the knowledge, they do not pass on the truth. It matters to me, and it does not matter to you. That is, you see to yourself. Why does this happen? It is as if I climb up there and then, once I am up, I kick the ladder away so no one else can come up. Is that brotherly? Let alone godly, is it even human? No. Why should the other person not come up? What does it cost you? You will stay here a while, then you will go. Because he too, when the light is lit, he says,

So when anyone receives the light and becomes a lamp, he must keep in mind that the lamp's light is borrowed. It is not his own. And since it is understood to be borrowed, he must, as He was saying, give it, give it to another, and that one must give it to another. The Apostle Paul said some beautiful words to Timothy, a piece of advice: take care, he tells him, what you have heard from me, pass it on to faithful people, who will be able to teach others also.

Don't let it stop here. It goes further on to set another fire. And further on to set another fire. Further on. Not to be buried, not to stay here. "Who will be able to teach others also." You see what is happening now. What has been discovered, what has been brought to light over so many years. The spread of this cassette that we circulate. And what else, you know. That is what happens. What is kindled here we take over there and send it off to light a fire somewhere else. They take it and go further on and light a fire somewhere else again. Iraq, for instance: I got a letter today. What would a person over there have to say? Think what goes on out there, in the world, among people who know nothing at all. They have an obligation. They have a duty, and an account will be asked of us. You are a lamp, sir. Your light is borrowed; it is not your own. You are not the source of the light. I am the light.

You shine with someone else's light. You are not your own source of light. You shine with another's light, and if I turn the screw on you — because our Christ is an engineer, He has His screwdrivers, and if He goes and gives that little screw a turn — well, let me tell you how skilful He is. It is He who works on us and holds us up; that is why we understand and see these things and hear these things and have the heart to sit here at all. Otherwise it is like the brother who got up and left: I could not take in anything more, I saw and I went. So we have an obligation, that is, we must admit that what we know and what we do and what we read are not ours; they are His, and we are only using them.

So we must give light, and we must keep ourselves hidden underneath, quietly, humbly. Now notice a detail that must not pass unnoticed. Look at what it says here — or rather, look at how it says it: they light a lamp, and they do not put it under the bushel, but on the lampstand they put it. The lamp does not set itself in place. Someone else places the lamp there.

And there is another detail here, and this detail has to do with everyone who aspires to speak about Christ.

Although — the Ascension, the Annunciation, Hesychios the Priest, the Jesus Prayer.

Officially! Whoever passes on the truths must have permission from Him, so that He places him there and he does not place himself — not only here, to speak, but in the Church, to serve the Liturgy, in the diocese, to govern, in the city and so on. Others must set him there; he must not set himself there. When a man puts himself forward, even if he has the ability, he is leaving his own ego underneath. All the Fathers who were called to take up office in the Church ran away.

They would not accept, and many of them were cornered, and only afterwards, under great pressure, they accepted. A man ought to be afraid, because in one place it says through the prophet: "Why is it that you recount My wonders?" Who put you there? Who sent you? And I would point you to another chapter as well, if you have noticed it. In the second chapter of John: many believed because of the signs they saw, and they wanted to work alongside Him. But He did not entrust Himself to them, because He knew what was inside those people, how they would fall away later on. A moment's enthusiasm is not enough. God does not entrust Himself to you; He is sparing you. He knows that in a little while you will fall from that height, and He does not want you to perish, to be condemned to Hell, so that others may be saved. He will not spend you so that someone else may gain.

He wants you to be gained first. There is something strange in all this. And yet we are all obliged not to hide what God has mercifully given us. The joy we feel, and also the sorrow we feel, the penthos, the mourning for sin, over the evil we have done to Christ. And what evil have we done Him? How have we offended Him?

There are people with a sense of honour who, when they have offended some person here on earth, drop their heads every time they see them, or try to avoid them in the street, because they have not the eyes, they have not the courage, to look at them. And what about before God? So this is a matter with many sides to it. The lamp never sets itself in place. Someone else sets it there, so that it may give light in a particular spot — as you know, we put lamps where they are needed, where they will help a passageway, a workplace, a dwelling and so on. So, in spite of the obligation we have, always with care. And if we do manage to do something, it is not we who do it. He does it through us, and we must never take for ourselves the glory that belongs to Him. Never say, "I did it, do you know how much I did, I taught you, I brought you to new birth, I made you what you are." This "I" must not be there. God, through me. Once a soul thanked me and said something to me. "If it had not been for you," she said — my blood ran cold. My blood ran cold.

That is blasphemy — "if it had not been for me," or "if it had not been for God." It is like saying: I was thirsty, and if this tap had not been here for me to drink, I would have died. If it had not been for the tap — or if it had not been for the Marathon reservoir? What would the tap do without Marathon? Do you feel it? Whether you say "I quenched your thirst," or whether you look for the thanks, you are stealing God's glory, and you will gain nothing at all. It is not to your own advantage to do such a thing. Do you understand? So be careful in the cases I have described. Then He goes on to say this: Let your light so shine before men, that they may see your good works and glorify your Father who is in heaven. Not that they should glorify you, wag their tails at you, feel themselves in your debt, feel ashamed before you, be afraid of you. No! I am obliged to do the good, and he is obliged to glorify God. If he wants to, for his own benefit, let him also remember the instrument God used to help him. Let him remember the step God sent him so that he could climb. But these are two different things; that is his own account. Not the step's account, not the measuring rod's. No. When two people help one another — for example, I have ten drachmas,

and the other man needs those ten drachmas, and I give them to him. So I am the one showing mercy and he is the one receiving mercy. I am the benefactor and he is the one benefited. Now here a certain art is needed, if both of us are to have our reward. He must never forget the God who sent me and had me give him the ten. And I must never forget that the ten I gave, I gave to Him. He, for his part, must also not forget me, as the instrument that God sent. And I, for my part, must never ask a thank-you from him. Then we shall both have our reward. Otherwise the ten drachmas are wasted, and he is lost, and I am lost.

It is not simply a matter of helping someone and putting him in your debt. Who are you, to be helping? And where did you find the knowledge to help? And where did you find the money to help? And who gave you the strength to help? And who gave you the standing, so that you have the connections and the personal weight to pick up the telephone and act and help? Who gave you these things? Did you bring them out of your mother's womb? They are all from God; they are gifts God gave you, and the more He gave you, the more responsibility He will require of you. Much was given you, much account you will render; little was given you, over little you will render account. So everything a person does, he is obliged to do within the limits of his powers — whether by word, or by deed, or even by a simple gesture. A person may not even have the power of speech,

he may have only his nous, his inner mind, but inwardly he can still do good to another. By praying. By writing with his own hand. With his nous and with his hand. Write to him: do this and this. Go there. Do not do that. Watch out for the other thing. Let us do this. And out of all that the other person, at that moment, will say: Glory to God. Go with His blessing. "Who are you, where do you live?" Just go. There is no need for where you live. Because certain people hand over their references and their card too, so that you can ring them up and say thank you. What did Christ do when He did good? He went away. "Where is He?" "How should I know where He is? I was blind. When I turned round I could see, and I never saw Him." And the paralytic: "Where is He?" "How should I know? He told me to take up my bed, I took it up, and He was gone." He does not stay around to collect a thank-you.

nor is it for you to be applauded, nor for your name to be written up there in big letters among the benefactors, nor to be printed in the newspaper the way certain names are printed nowadays. God will repay you. Act, He says, in this way, beautifully and humbly, so that in front of the people who will see your good works — and they will glorify God for your good behaviour, your kind word, your patience with others, your love, your refusal to bear a grudge, your humility — and they will glorify your Father who is in heaven. "Let it so shine" — beautifully, notice — not "let it so be displayed," but "let it so shine." The works speak for themselves. There is no need for you to put them on show, no need to ask to be entered on the list of benefactors or donors I mentioned earlier. The work speaks all by itself; people will find out. There is no need for you to say it.

"Let it so shine," not "let it so be displayed" — whereas with us, if we cannot work out in advance what we will get out of it, very often we do not do what we ought to do. So those who do act, those who are truly lights of God, humble and doing good, give light, give warmth, and pass it on to others, and by their whole way of life they become the reason that God is glorified. Glory to God. There was a man who came along. We say it ourselves, and in fact very often this "Glory to God" escapes even from the lips of people who do not believe, people who are not expecting any favour, people who are expecting exactly the opposite — and they find help, not according to their works, but according to the mercy of God.

It escapes him and he says, Glory to God, even though he blasphemes God, or does not even believe in God at all. But finding himself with nothing to hold on to at that moment, he speaks a truth which once again is glory for God, and for us it is something too. And He continues, speaking to them, because a person has to know the meaning in order to draw it out, and He says next: Do not think that I came to abolish the Law or the Prophets. I did not come to abolish, but to fulfil. He says this to them. The scribes and the Pharisees tell you that I am a destroyer of the Mosaic Law. No, I am no destroyer of the Mosaic Law. He is speaking now to the people, He is telling His disciples so that they may know,

I am not a destroyer, whatever these gentlemen call me and slander me with. No. But also: I did not come, He says, to abolish the Law, but to fulfil the Law. And "to fulfil" carries two meanings: to accomplish, to bring to pass, and to complete. I fulfil and I complete. That is why the Bible Society paraphrase, the one all the heretics use, cannot render both of those meanings. It will put "accomplish"; it will not also put "complete." But "to fulfil" means both: to accomplish and to complete. I did not come to abolish; I am not against the Mosaic Law, He says, as the scribes and the Pharisees tell you, but I came to fulfil it — that is, to accomplish it, to complete it, to bring it to its full reality. This is the patristic interpretation; this is the correct one. And He goes on and says:

Amen, I say to you, until heaven and earth pass away, not one iota or one tittle shall pass from the Law until all is accomplished. That is to say, the One who came to fulfil, fulfils all righteousness. And this "one iota" that He speaks of is a clause He lays down for the Christian, and He tells him:

you shall not depart a hair's breadth from My word, from My commandments. You cannot trample on some of them and keep others, wipe out the ones you do not like and do the ones you do like. No — the whole Law. Or when He says that it will not pass unnoticed: the man will be punished, that is, he will be condemned to Hell, the man who over even the smallest thing wants to say, "this one does not matter" — because it was not a man who wrote it, it was not a man who laid it down as law. If a man had laid it down, I would say, well, he is only a man. God laid it down as law, and not one of these things was laid down for God's creature to sidestep it or insult it or shrug it off, but to keep it. I do not know if you remember when our Christ came face to face with Baptism. John,

out of reverence, in a manner of speaking, did not want to baptize Him. He says to Him, I, baptize You? Impossible, he says. It is I who need to be baptized by You. Do you remember what the Lord answered him? "Let it be so now." Leave all that aside for the moment. "It is fitting for us to fulfil all righteousness." Is it not written? Did you not receive a commandment from My Father to baptize? Did I not become man? As man, must I not be the first to keep My Father's law? How could I possibly avoid it? And if He, coming down to us like this — God keeps the law — then who are we to say, "this one does not matter"? Because there are so many things about which we say, "it does not matter," and I hear a great many men and women who say

…that if Christ came today, He would put a lot of water in His wine. Do you hear it? Did Christ have need of us? Do you understand? So Christ would water down His wine, He wouldn't say things so strictly, He wouldn't push things so far. Second thing: don't let Satan deceive us. Let me take the chance to tell you. Don't let Satan deceive us. Satan is a craftsman. Satan is cunning. Satan is experienced. He has an experience such as I have described to you before.

…Satan is a being seven thousand five hundred years old. You understand what he knows, what he has seen, what he has done, what he has managed to achieve.

Satan will settle for it if you throw him out of the whole house. Throw him out of the sitting room, throw him out of the dining room, throw him out of the hall, throw him out of the kitchen, throw him out of the bathroom, throw him out of the storerooms, throw him out, throw him out, throw him out, until he ends up down by the front door and just sits there in a little corner. He'll settle for that. Let him sit there. Let him have nothing in the rest of the house. Because he is certain he will win the whole house back again. On that tiny scrap, on that hangnail of a thing, Satan takes his stand and makes war on a person. On that tiny scrap Satan takes his stand; he is quite capable of standing there and making war on a person. And whatever you leave him — do you know what it is? It's the thing God told you to do, and you don't do it properly. That thing you hand over to Satan.

…Satan collects many offcuts of ours, and out of them he will stitch our shroud to wrap us up for Hell. All of it: a little of this, a little of that, this doesn't matter, I don't think that matters, I don't imagine the other one matters, let me keep that one sin, and so on. All of these are the devil's share. And so we are left full of gaps. These things are missing before God. It is already like a moth-eaten garment. That is exactly what the clothing of our soul will be like — eaten through with holes, from all the things that are missing. What is the hair, now — is God going to fuss over hair? What is it, is God going to fuss over short sleeves? What is it, I put on jeans, is God going to fuss over that? Are these the things God concerns Himself with?

…what I got up to today, and this and that. I didn't have ten children, I had four; others have none at all; I've had seven abortions and others have had only four — so we're all the same. And so we pick up other people's faults to cover our own. And as our wise men used to say, the one who takes other people's faults to cover his own is like a man washing himself with mud. He takes the mud from someone else's filth to wash off his own. Can he get clean, or can he not? It's sheer foolishness. What of it. And yet — I didn't handle that well today. I shouldn't have let my tongue loose just then. I shouldn't have said that word. Ask the Christians who have made some progress. How many times do they not repent like a dog because they opened their mouth. A conversation ends, an evening with friends ends, and so on.

…forgive me — I'm speaking of those under a spiritual father. Those who are working to build something. I'm not talking about the others who come with their little candle, or who come to the sermon for forty years and haven't taken a single step forward. I'm not talking about them. I'm talking about those who have the fear of God inside them. Ask them how they feel afterwards. They repent like a dog. Why did I say it? And what good did it do me? How did Satan get me in his hands again.

…I said things I shouldn't have; now I have to go to a confessor, I can't receive Holy Communion. He feels it at once, grace informs him at once, a war breaks out inside him. Why did he do it? Could he have avoided it? Was there any purpose in it? Wasn't it his ego pushing itself forward? Because in the lies we tell, in the words we say, we are putting ourselves on show — that we were something once, or that we are something now, and a thousand other things. Do you have the right to use yourself in that way? Do you have the right? You do not have the right. Does your tongue have the right to throw words into the air? Does your ear have the right to listen to anything at all? It does not. These things were not given to you for that kind of work. Let everything that breathes praise the Lord. Bless the Lord, O my soul, and all that is within me, bless His holy name. Where are these things in us? Do we really live and move and have our being for Christ and for our soul? No — these are only labels. And so Christ says to us here, in this sense: Amen, I say to you — truly I tell you; that is what Amen means. Till heaven and earth pass away — heaven and earth, He says, will pass away. Or when…

…not one tittle — not even a little iota written underneath — shall pass from the Law till all be fulfilled. It will be carried out. It will not be erased, it will not be bypassed, it will not be brushed aside; it will be fulfilled, an account will be demanded, this thing will be brought to pass. And then He adds one more thing after that, where He says:

…if, then, someone breaks, or ignores, or tramples on one of these least commandments — those little tiny ones that are nothing at all, as we say — and teaches people to do the same, and says to others, oh, that thing is nothing, and teaches people so, he shall be called least in the Kingdom of Heaven. Least means worthless, good for nothing, useless — he is no use for the Kingdom of Heaven. That is what it means. But whoever shall do and teach them, whoever carries them out…

…and passes them on to the next person as far as his strength allows. Shall do and shall teach. So then: he shall be called great in the Kingdom of Heaven. You know, the Kingdom of Heaven is a matter of details. Small details. Many small things make one great thing. You don't need boulders in a ship for it to sink; it sinks with sand too. And David says, from the sins of my heel — the things we tread underfoot like empty matchboxes: that's nothing, and that's nothing, and the other thing is nothing, and the next thing is nothing. From the sins of the heel — the very things we don't take into account, that we never reckon up.

…for me to do. I'm a man, and many times I don't do a certain thing so as not to upset my wife, because my wife doesn't want that thing. I'm a woman, and because my husband doesn't want that, I don't do it. Because I love him, because I respect him. My husband says so. Now tell me: and when it is God who says so? How is it that we adjust it and say, oh, it doesn't matter with God? What do we mean by that? Because He doesn't draw His sword on us? And so what — because He lowers His rod now, because we are living in the age of grace? And so what? Where is the reverence? That is why we have no fear of God. The one who does fear God takes care over everything. Everything. He takes care over everything: that outwardly he is right with God, and inwardly he is right with God.

…in his dealings, in his behaviour, in how he decorates his home, in the whole of the rest of his conduct. He takes care over all the details, so that God won't catch him anywhere with anything shoddy. There must be nothing written against him in God's ledger. Because He will say: if you wouldn't do the small thing, the great thing you'll leave in a ditch. Isn't that so? If the small thing — well, since it's nothing at all, then do it, since it's nothing. Will God bother about the cigarette, for instance? Since the cigarette is nothing at all, and God isn't interested in it — then give it up. If I dye my hair, will God take notice? Then don't dye it, is what I say to you. Isn't that right? Think it over. If I shave my legs, will God take notice? Then don't shave them — since it's nothing at all.

Have the courage to do it. And if you can't bring yourself to give it up, then you haven't understood what the word God means, and you haven't understood what the iota or the tittle means. Heaven and earth, He says, will pass away. That doesn't concern me. But these things, He says, will be required of us, and they will come to pass. That is what He says. You'll say to me: and what about you, my friends — have you got your own house in order? I have not. Pray that I do. But we are deceived, and we lead others astray, if we imagine that Christ is going to modify His Gospel and His Law. He does not modify it. He does not modify it.

That is exactly why He is asking here for substance. We are outward people, just like the Pharisees. Exactly. That is why He says: for I say to you, that unless your righteousness exceeds the righteousness of the scribes and the Pharisees, you shall not enter into the Kingdom of Heaven. The scribes and the Pharisees were pious in outward form, but in substance they were impious. And this is what happens with us. In outward form they were pious, but in substance they were impious. This is what happens with us. Outwardly — go inside the houses.

…there you'll see oil lamps, there you'll see icons, there you'll see all sorts of things. Now go on to the wardrobe and have a look. Go on into the bedroom and see what goes on. Go into the bathroom and see what goes on. And then you'll see that yes, we do wear the Pharisees' label, but inwardly there are wolves. And Christ is the one who told Samuel to be careful, when he was sent to the house of Jesse the Bethlehemite in Bethlehem, to anoint a king in Saul's place. Take care, He says to him: you human beings look at what appears on the surface. I, God, look at the heart, I see what a person actually does. I don't look at what he says; I see how he thinks, how he acts in the details, how he behaves in the small things — because I told you earlier that Christianity is a sum of details. Suppose you go into a house to live in it where the concrete has been poured, the four walls are up, the slabs are laid, and so on, and you walk inside. It is always the fine finishing work that makes the flat fit for a person to move in and live there. It is the fine work and the costly work. Suppose you walk into a church building where the four walls have been raised — is that a church yet? Not unless the icons are put in, not unless the frescoes are painted, not unless the rest is added, so that it becomes lovely, so that it becomes fitting, so that it brings a person to katanyxis, to compunction. Can it, or can't it? That is exactly how it is here too, down to the finest fold. I said as much to you at the beginning: pay attention. You don't read Holy Scripture. But do read these three chapters. The fifth, the sixth and the seventh of Matthew, or of Luke, because they say the same things.

…and you will remember me, whether I was right or not. That is all for this evening.

περασμένες μας ομιλίες θα ενθυμείστε ότι μιλήσαμε από τους μακαρισμούς του Κυρίου και πόσο τελειώσαμε τους μακαρισμούς, προχωρήσαμε λίγο πιο κάτω και είπαμε δύο λόγια για εκείνα τα λόγια που λέει ο Χριστός μας, ότι υμείς εστε το άλας της γης, όπως επίσης και το υμείς εστε το φως του κόσμου. Αυτή μάλιστα ήταν η τελευταία μας ομιλία της περασμένης Πέμπτης.

συνέχεια θα ήθελα να μου επιτρέψετε να παρακολουθήσουμε έτσι κατά γράμμα τις σκέψεις της συνέχειας του Κυρίου. Όταν είπε το «Υμείς εστε το φως του κόσμου», στο οποίο και σταθήκαμε εμείς το χθες και μας πήρε μία ώρα ολόκληρη, τη συνέχεια λέγει: «Ου δύναται πόλις κρυβήναι επάνω όρους κειμένη». Δηλαδή παρουσιάζει τους χριστιανούς, τους Αποστόλους τότε και κατ' επέκταση στη συνέχεια τους διαδόχους των Αποστόλων και όλους αυτούς οι οποίοι επίστευσαν στο Χριστό.

μια πόλη που είναι πάνω σε ένα βουνό. Ξέρετε, πάντοτε βέβαια δεν είναι η πόλη θεατή, γιατί ενίοτε, ξέρω εγώ, κάποιο σύννεφο, κάποια αντάρα που λέμε, την έχει καλύψει, αλλά προσκαίρως, για λίγο ε. Αυτή δεν παύει να είναι εκεί ψηλά, είναι και καλυμμένη από την κακία του καιρού. Πολλές φορές έτσι καλύπτονται και ορισμένοι άνθρωποι, οι οποίοι είναι φως, πραγματικό, αλλά η κακία του κόσμου αμαυρώνει το πρόσωπο, αμαυρώνει το όνομα, και χάνεται για μια στιγμή. Όμως, εάν υπάρχει υπομονή και ταπείνωση, υπάρχει ώρα που θα φύγει

η μαυρίλα από τη μέση και θα ξαναφανεί η πόλις με την αίγλη. Εκείνο που είναι λυπηρό είναι, καμιά φορά, όταν αμαυρούται κάτι υποδικαιολογημένα αμαυρούται. Δεν είναι πόλις φωτίζουσα, δεν είναι φως, επιπόλαιος. Αυτό είναι το άσχημο. Εάν είναι μόνο κατηγορία και δεν είναι πραγματικότητα, δηλαδή δεν βρίσκει η κατηγορία, δεν έχει το περιεχόμενο, πέφτει στο κενό που λέμε, τότε δεν είναι φόβος. Φόβος είναι μήπως είναι αλήθεια αυτά τα οποία κατηγορούνται, εκείνα τα οποία σκεπάζονται μήπως είναι αλήθεια. Σας ευχαριστώ.

λέγει εδώ: «Ου δύναται πόλις» επί όρους κειμένη κρυβήναι. Με το ένα, ηθικό όρος θα σκεφτεί ο άνθρωπος. Ένα ηθικό όρος εκτισμένο από τον Χριστό. Πόλις του Χριστού, εκτισμένη από τον Χριστό ψηλά, είναι η Εκκλησία του. Πολίται αυτής της Εκκλησίας είναι οι Χριστιανοί. Θεμέλιοι λίθοι είναι δώδεκα, οι Απόστολοι, με ακρογωνιαίον λίθον τον Χριστόν. Ένα τέτοιο λοιπόν οικοδόμημα, με βάση τους δώδεκα Αποστόλους, με ακρογωνιαίον λίθον τον Χριστόν.

Αποστόλους, φως, λαμπερό και με Χριστιανούς αναγεννημένους. Όσο και να θελήσουν οι γλώσσες οι κακές, όσο και να θελήσει ο Σατανάς να τα σκεπάσει, να τα αμαυρώσει, να τα συκοφαντήσει, διάλειπα, δεν πρέπει και να κάνει τίποτα. Είναι αδύνατον να κρυφτεί. Δεν είναι δυνατόν, λέγει, ου δύναται πόλις κρυβήναι επάνω όρους κειμένη. Λέγω, και αν για μια στιγμή κάποια αντάρα που λέμε, κάποιο μαύρο σύννεφο θελήσει να καθίσει επ' αυτής της κορυφής, πολύ γρήγορα, βάσει του ηλίου, θα διαλυθεί και θα ξαναρχίσουν να λάμπουν τα τζάμια, να λάμπουν τα σπίτια, να λάμπουν οι άνθρωποι. Έτσι περίπου παρουσιάζει και την

Εκκλησία του ο Χριστός και έτσι πρέπει να είναι. Τώρα βέβαια συλλαμβανόμεθα πολλές φορές εμείς, τόσον οι κληρικοί όσον και οι λαϊκοί, με το Ευαγγέλιο στο χέρι βέβαια, αλλά συλλαμβανόμεθα ένοχοι, και αυτό είναι το άσχημο, που εφόσον θα έπρεπε να είμαστε τέτοια πόλις που να μην φοβάται, να μην μπορεί, να μην κινδυνεύει ποτέ, και δυστυχώς υπάρχονται στιγμές να απλωνιζόμεθα. Τώρα, εάν θα περιορίσουμε την έννοια και πούμε ποια είναι η πραγματική εκκλησία, γιατί λέμε εμείς εκκλησία, λέμε πάντοτε τον κλήρο, λέμε εκκλησία εμείς, τους εαυτόμες το αφήνουν έξω. Εμείς γνωρίζουμε ότι η εκκλησία δεν είναι ούτε ο κλήρος, ούτε ο εναδός, ο τυχαίος. Η εκκλησία είναι ο πραγματικός κλήρος

ο πραγματικός λαός αυτής της εκκλησίας, πύλαι άδου ου κατισχύσουσιν, της άλλης της λεγομένης εκκλησίας και μη ούσης εκκλησίας επ' αυτής θα κατισχύσουν οι σατανάδες. Πραγματική εκκλησία δεν είναι ένα άλφα ποσόν κληρικών και ένα άλφα ποσόν λαϊκών, τι δε καρκίσε ευρισκομένων κλπ. σε πίστη, σε ήθος. Όχι, είναι οι εκλεκτοί αυτοί οι οποίοι μένουν εν ταπεινώσει πιστοί. Είναι εκείνοι οι οποίοι έχουν επιτύχει και ζήσει τους μακαρισμούς που είπαμε γρηγορότερα. Γιατί όλα αυτά είναι απαυγάσματα όλων αυτών που είπε γρηγορότερα.

είναι πτωχός τω πνεύματι, θα είναι πενθών, θα είναι ειρηνοποιός, θα είναι πράος, θα, θα, θα. Και τότε, ό,τι θέλεις κάνε του, ό,τι θέλεις πες του, αυτός πάντοτε θα φωτίζει, πάντοτε θα λάμπει, πάντοτε η παρουσία του θα είναι παρούσα, δεν πρόκειται να τον σκεπάσει κανένας. Αυτά λοιπόν λέμε, κατ' επέκταση σας το λέγω αυτό, πύλαι άδου ου κατισχύσουσιν αυτής, όχι οποιασδήποτε λεγομένης εκκλησίας, οποιουδήποτε κληρικού ή οποιουδήποτε λαϊκού, διότι λέγεται στην ταυτότητά του χριστιανός, αλλά αυτός που είναι οργανικά συνδεδεμένος με τον Χριστό. Έχουμε χριστιανούς οι οποίοι πάνε στην εκκλησία και δεν κοινωνούν· αυτοί δεν είναι χριστιανοί, θέλουν να βλασφημούνε τον Χριστό, του λένε δεν σε έχουμε ανάγκη, δεν τον βλασφημούνε αμέσως, τον βλασφημούνε όμως εμμέσως.

ανθρώπους οι οποίοι πάνε στην εκκλησία τις μεγάλες εορτές και κοινωνούν, ανεξομολόγητοι και αμετανόητοι. Αυτοί είναι Εβραίοι, αυτοί είναι Χριστοκτόνοι. Δηλαδή να έχουν το αίμα του, τότε το πέταξαν, το ίδιο πετάνε και αυτοί το αίμα του Χριστού σήμερα μέσα σε ένα βόθρο, μέσα σε φουρονιά και λησοδία ψυχή, αμετανόητον, ακαθάριστον. Δε διαφέρουν τίποτα των Χριστοκτόνων Εβραίων και θα ταρταρωθούν. Γι' αυτό και τους πρόλαβε ο Παύλος και τους είπε: Και πολλοί αποθνήσκουσι ικανοί, γιατί δεν δοκιμάζουν τον εαυτόν τους και έτσι εκ του άρτου να τρώγουν και εκ του ποτηρίου να πίνουν. Δοκιμαζέτω δε, λέει, έκαστος εαυτόν, και ούτως εκ του άρτου εσθιέτω και εκ του ποτηρίου πινέτω. Εμείς εκεί και ως έτσι και γιατί είναι πάσα για το καλό και λοιπά, για τα χρόνια πολλά. Αμετανόητη, ανεξομολόγητη, ανίστευτη, ασύνδιβαστη, ατακτοποίητη σε τόσα πράγματα που εκκρεμούν από χρόνια.

και χρησιμοποιούμε για το καλό, είμαστε σύμφωνοι Εβραίοι, χύνουμε το αίμα του Χριστού σε μια καταπαυτή, λερωμένη, βρώμικη και λοιπά, χωρίς κανέναν άλλον προορισμό, και θα έχουμε την τύχη αυτών, εάν δεν γυρίσουμε, αν δεν μετανοήσουμε, αν δεν κλάψουμε, γι' αυτό δεν πρέπει να κάνουμε. Δεν συζητούμε λοιπόν για αυτούς τους χριστιανούς, συζητούμε για τους χριστιανούς που φοβούνται τον Θεό, ανθρώπους οι οποίοι στέτονται ότι δεν έκαναν τίποτα καλό στη ζωή τους, που πενθούν μέρα νύχτα, όχι φορούν μαύρα, που πενθούν στην ψυχή και έχουν εφαρμόσει τον μακαρισμόν, μακάριοι οι πενθούντες. Συζητούμε για τους ανθρώπους οι οποίοι είναι ειρηνοποιοί, είναι πραείς, είναι ελεήμονες, είναι, Αυτοί δεν μπορεί παρά θα είναι πόλις, δεν μπορεί κανένας, όχι γλώσσα, όποιος θέλει, ας μαζευτούν όλες οι γλώσσες του κόσμου. τόσο αφαίρεται πάντοτε Βουτάν

έρθει μια στιγμή, όπως σας είπα, κάποιος είναι εφομάδωνο να καθίσει εκεί επάνω, θα διαλυθεί σε λίγο και θα φανεί η πραγματικότης, ότι δεν είχε έτσι το θέμα, ήταν πολύ διαφορετικό. Γι' αυτό λέγει, αν εσείς είστε πραγματικά φως του κόσμου, είναι αδύνατον να σας κρύψει κανείς, γιατί είστε σαν μια πόλη επάνω σε ένα όρος που δεν μπορεί να σας κρύψει κανένας. Και συνεχίζει στο ίδιο πλάνο, στον ίδιο συλλογισμό του, και λέγει στη συνέχεια: Ουδέ καίουσι λύχνον και τιθέασιν αυτόν υπό τον μόδιον, αλλά επί την λυχνίαν, και λάμπει πάσι τοις εν τη οικία. Είναι το ίδιο σαν το πιο πάνω, αλλά όλα αυτά τα λέγει εις επίρρωσιν των λόγων του.

Γρηγορότερα είπε Φως, έπειτα είπε Πόλις, τώρα λέει Λύχνος. Ο λύχνος είναι μια εικών ανάλογος με την προηγουμένη που είπε ο Δικημένη. Λύχνος που ανάπτεται είναι η ψυχή του ανθρώπου. Δεν ανάβει κανένα φανάρι, δεν ανάβει κανένα λυχνάρι με λάδι. Είναι η ψυχή του ανθρώπου. Ανάπτει λύχνον, λαμβάνει δηλαδή έξωθεν το φως η ψυχή, έξωθεν, ανάπτει, και ανάπτει εν τω βαπτίσματι ο λύχνος αυτός, η μάρα είναι εκείνη, η μαύρη ψυχή, το κάρβουνο αυτό γίνεται κόκκινο, ανάπτει, αλλάζει, γίνεται διαφορετικό, και εκ του λύχνου το φως

να μεταδοθεί και στους άλλους. Πολλές φορές δεν δανειζόμεθα φως εκ του φωτός. Λαμβάνουμε εμείς και μεταλαμπαδεύουμε στους άλλους, διότι εκ του μη έχοντος ουκ αν λάβει. Αγιαστήνε και αγιάσου, φωτιστείνε και φωτίθε. Αν εγώ δεν λάβω, δεν φωτιστώ, δεν ανάψω εγώ, πώς θα ανάψω εσάς;

λοιπόν λέγει εδώ: «Δεν ανάπτουνε λύχνον και τον βάζουν υπό το μόδιο να τον κρύψουνε, έχουμε υποχρέωση να τον μεταδώσουμε και στον άλλον, διότι δι' αυτού του τρόπου μεταλαμπαδεύεται από άνθρωπο σε άνθρωπο η πίστις, το φως, η αλήθεια, που βρίσκει ο κόσμος τον προσανατολισμό του». Σκεφτείτε όταν έγινε το εργοστάσιο στο Κερατσίνι. Ποιος πήρε φως το πρώτον από το φως; Οι αμέσως γείτονες. Στη συνέχεια επεξετάθη το δίκτυον και πήραν και άλλοι.

συνέχεια επεξετάθη το δίκτυο και πήραν και άλλοι. Στη συνέχεια επεξετάθη το δίκτυο. Έφτασε εδώ.

Τουρκοβούνια, έφτασε στον τρελό, έφτασε στα πέρα τα ξηκουμένια. Έτσι είναι. Αν μέχρι εδώ δεν σας δίδυμε, δεν θα χάνε χώστη άλλη. Δεν έχουμε δικαίωμα όμως, διότι εμείς το πήραμε. Έχουμε μάλλον υποχρέωση να το μεταδώσουμε. Έτσι είναι. Δεν έχουμε τίποτα. Όταν κρατώ εδώ ένα κερί αναμμένο και δανείσω έναν άλλον, ένα άλλο κερί που θα ανάψει από μένα, χάνει τίποτα το δικό μου το κερί; Δεν χάνει τίποτα. Έτσι είναι και όταν παίρνεις από τον Χριστό μας. Αυτός λέει λίγο σπέρι, εμείς λαμβάνουμε και πρέπει να μεταδώσουμε σε έναν άλλον. Δεν είναι εμείς να χάσουμε τίποτα. Δεν χάνουμε τίποτα. Αλλά πολλοί άνθρωποι δεν προσφέρονται να μεταδώσουν και στον άλλον. Αν παραδείγματα έχουν ένα τάλαντο,

να το πάρουν μαζί τους τον Άδη και δεν το μεταλαμπαδεύουν σε έναν άλλον για το αγαθό, για το καλό, για την εξυπηρέτηση των ανθρώπων. Αυτός θεωρεί ότι είναι δικό του το φως, είναι δικιά του η πατέντα, είναι δικιά του η ανακάλυψη, δεν είναι του Θεού, δεν του το έδωσε ο Θεός, δεν του το φώτισε ο Θεός, έτσι το πιστεύει αυτός, οι ικανότητές του, η κούρασή του, η εξυπνάδα του. Και αυτό το τάλαντον, αυτό το φως το οποίο είναι από τον Θεό δοσμένο για την εξυπηρέτηση των ανθρώπων και αυτού του ίδιου και των άλλων, αυτό το οικειοποιείται και δεν το κάνει όπως λέγει στη συνέχεια, όπως ίδωσι τα καλά ημών έργα και δοξασθεί ο Πατέρας στον ουρανό, πει δόξα σοι ο Θεός που βρέθηκε ένα θάρνακο, που βρέθηκε ένας άνθρωπος και με βοήθησε εκεί που δεν μπορούσε να με βοηθήσει κανένας.

άνθρωποι το κρύβουν. Δε μεταδίδουν το Θεό, δε μεταδίδουν την τέχνη, δε μεταδίδουν το μυστικό, δε μεταδίδουν την εξυπνάδα, δε μεταδίδουν την γνώση, δε μεταδίδουν την αλήθεια. Είμαι ενδιαφέρει εμένα, όσο δεν σε ενδιαφέρει σένα. Δηλαδή εσύ ετακτοποιείς, γιατί γίνεται τώρα, είναι σαν να ανέβω εγώ εκεί επάνω και όταν ανέβω να κλωτσήσω τη σκάλα, να μην ανέβει άλλος. Μα είναι οδερφό αυτό; Ας πω που δεν είναι θεϊκό, είναι ανθρώπινο; Όχι. Γιατί να μην ανέβεις; Εσένα τι σου κάνει; Θα μείνεις εδώ, θα φύγεις, γιατί και αυτός, το είναι εδώ, όταν ανάψει λέει το φως

Όταν λοιπόν οποιοσδήποτε δεχθεί το φως και θα γίνει λύχνος, θα πρέπει να έχει υπόψη του ότι ο λύχνος έχει δανεικό το φως. Δεν είναι δικό του. Κατασύρεται πως είναι δανεικό, θα πρέπει, όπως έλεγε, να το δώσει, να το δώσει σε έναν άλλον, και ο άλλος να το δώσει σε έναν άλλον. Έχει πει κάτι ωραία λόγια ο Απόστολος Παύλος, προς τον Τιμόθεο μια συμβουλή, προϋπόσεξε του λέει. Αυτά που σου είπα εγώ, να τα μεταδώσεις σε πιστούς ανθρώπους, οίτινες ικανοί έσονται και ετέρους διδάξαι.

μην σταθεί εδώ. Πάει και παρακάτω να βάλει φωτιά. Και παρακάτω να βάλει φωτιά. Το παρακάτω. Όχι να ταφεί, να μείνει εδώ. Ικανοί έσονται και ετέρους διδάξαι. Βλέπετε τι γίνεται τώρα. Τι ανακαλύφθηκε, τι απεκαλύφθηκε από τόσα χρόνια. Η διάδοση αυτής της κασέτας που διαδίδουμε. Τι είναι το άλλο, ξέρετε. Αυτό γίνεται. Αυτό που ανάβει εδώ, το βάζουμε εκεί πέρα και το στέλνουμε να βάλει φωτιά κι αλλού. Το παίρνουν αυτοί και πάνε παρακάτω και βάζουν φωτιά κι αλλού. Το Ιράκ, πήρα ένα γράμμα σήμερα. Τι θα έλεγε ο άνθρωπος εκεί πέρα. Το τι γίνεται εκεί, στον κόσμο, που οι οποίοι δεν ξέρουν τίποτα. Έχουν υποχρέωση. Έχουν καθήκον, θα μας ζητηθεί λόγο. Είσαι λύχνος, κύριε. Έχεις δανεικό το φως, δεν έχεις δικός σου. Δεν είσαι πηγή φωτός. Εγώ είμαι το φως.

είσαι ετερόφωτος. Δεν είσαι φώθεση. Είσαι ετερόφωτος, και αν εγώ σου το στρίψω, γιατί ο Χριστός μας είναι μηχανικός, κατσαβίδια έχει, και αν κάνει και στρίψει η γαλκιβιδόλα, τώρα σου πω τους εξυπνάδες του. Δε λέει όσο κάνει επάνω μας και μας κρατά και καταλαβαίνουμε και βλέπουμε αυτά και ακούμε αυτά και έχουμε το κέφι να καθίσουμε. Ή ότι τον αδερφοπρός τον σήκωσε, έβλεπα να ακούς τίποτα άλλο μέχρι εδώ, έβλεπα και φεύγα. Έχουμε υποχρέωση, δηλαδή θέλουν να παραδεχτούμε ότι και αυτό που ξέρουμε και αυτά που διορίζουμε και αυτά που διαβάζουμε δεν είναι δικά μας, είναι δικά Του, εμείς τα χρησιμοποιούμε.

πρέπει λοιπόν να οδηγείχνει, πρέπει να κρυβόμαστε από πάνω, έδωχα, ταπεινά. Προσέξτε τώρα μια λεπτομέρεια η οποία πρέπει να μην περάσει απαρατήρητος. Λέγει εδώ, όχι που δεν λέγει, ανάπτουσι λύχνον, έτσι, και τιθέασιν αυτόν υπό τον μόδιον, αλλά επί την λυχνίαν τιθέασιν. Δεν τοποθετείται μόνος του ο λύχνος, τον θέτουν τον λύχνο.

είναι μια άλλη λεπτομέρεια, η οποία αυτή η λεπτομέρεια έχει σχέση με τον καθένα που φιλοδοξεί να μιλήσει για τον Χριστό.

Παρότι Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευχή

Επίσημα! μεταφέρει αλήθειες πρέπει να έχει άδεια από τον ίδιο, να τοποθετήσει αυτό, να μην τοποθετηθεί μόνος, όχι μόνον εδώ για να μιλήσει, στην Εκκλησία για να λειτουργήσει, στην Επισκοπή για να κυβερνήσει, στην πόλη και λοιπά, να τον θέσουν οι άλλοι, όχι να τεθεί μόνος του. Όταν ο άνθρωπος προσφέρεται μόνος του, έστω κι αν έχει ικανότητες, αφήνει εγωισμό από κάτω. Όλοι οι πατέρες οι οποίοι εκλήθησαν να αναλάβουν υπηρεσία στην εκκλησία, έφυγαν.

Οι δέχτησαν και πολλούς τους μπλοκάρισαν και κατόπιν μεγάλες πυθούς. Εδέχθησαν. Ο άνθρωπος πρέπει να φοβάται, διότι λέγει σε ένα μέρος διά του προφήτου «Τίση, ποιος θες η Κύριε, ώστε διηγείσε τα θαυμάσια μου». Ποιος σου έβαλε εσένα, ποιος σε έστειλε; Και αναφέρεις ένα άλλο κεφάλαιο πάλι, αν έχετε προσέξει. Στο δεύτερο κεφάλαιο του Ιωάννη «Πολλοί επίστευσαν εξαιτίας των θαυμάτων εισακτών και οι θέλησαν να εργαστούν κοντά τους. Αυτός όμως δεν ανεπιστεύεται ο ίσα από αυτούς, διότι αυτός ήξερε τι είναι μέσα στους ανθρώπους αυτούς, πώς θα πρέφτανε δηλαδή παρακάτω. Δεν είναι αρκετός ένας ενθουσιασμός για μια στιγμή. Δε σου ανεπιστεύεται ο Θεός, σε λυπάται, δηλαδή ξέρει ότι θα πέσει από τον κοσμό λίγο στο κάτω και δε θέλει να πεθάνεις εσύ, να κολαστείς εσύ, για να σωθούνε άλλοι. Σε διάθετε σένα για να κερδίσει άλλος

αυτός για να κερδιθεί πρώτος. Υπάρχει κάτι παράξενα μέσα εδώ το θέμα αυτό. Παρότι όλοι είμεθα υποχρεωμένοι να μην κρύψουμε αυτό που μας ελέησε ο Θεός. Τη χαρά που αισθανόμεθα, αλλά και τη θλίψη που αισθανόμεθα, το τέμφος για το κακό που κάναμε στον Χριστό. Τι κακό δηλαδή του κάναμε, που τον προσβάλλαμε;

άνθρωποι που έχουν φιλότιμο και όταν έχουν προσβάλλει κάποιον εδώ στη γη άνθρωπο, κάθε φορά που τον βλέπουν βάζουν το κεφάλι κάτω ή κοιτάζουν να τον αποφύγουν στον δρόμο, διότι δεν έχουν μάτια, δεν έχουν κουράγιο να τον δουν. Τολομάνων των θεών. Είναι λοιπόν ένα θέμα που έχει πολλές όψεις. Ο λύχνος δεν τοποθετείται ποτέ μόνος του. Τον τοποθετεί κάποιος άλλος, για να φωτίζει σε ορισμένο μέρος όπως ξέρετε, τοποθετούμε τους λύχνους στο ενδεδειγμένο μέρος που θα διευκολύνει πέρασμα, εργασία, κατοικία και ούτω καθεξής. Γι' αυτό, παρά την υποχρέωση που έχουμε, πάντοτε με προσοχή. Και αν κάνουμε πάλι κάτι, δεν το κάνουμε εμείς. Το κάνει αυτός μημόν, και ποτέ να μην οικειοποιηθούμε τη δόξα που θα πρέπει να δοθεί σε Αυτόν. Ποτέ να λέμε ότι το έκανα εγώ, ξέρεις πόσο εγώ ήρθα εγώ, ξέρεις πόσο σε δίδαξα εγώ, ξέρεις πόσο αναγέννησα εγώ, ξέρεις πόσο σε έκανα εγώ. Αυτό το εγώ δεν πρέπει. Ο Θεός δι' εμένα. Στις κάρον με συνήθισε μια ψυχή και μου είπε κάτι. Αν δεν ήσουν να μου λέει εσύ, εκόπηκε η χολή μου. Εκόπηκε η χολή μου.

αυτή είναι βλασιμεία, αν δεν ήμουνα εγώ ή αν δεν ήταν ο Θεός, είναι σαν να λέει εγώ διψούσα και αν δεν ήταν αυτή η βρύση να πιω νερό θα είχα πεθάνει, αν δεν ήταν η βρύση ή αν δεν ήταν ο Μαρατώνας, τι θα έκανε η βρύση χωρίς τον Μαρατώνα, το νιώθετε; Είτε εγώ σε ξεδιψασά, είτε να θυμεία, κλέβεις τη δόξα του Θεού και δεν θα έχεις νηστό, δεν σου είναι συμφέρον εσένα να το κάνεις αυτό το πράγμα. Καταλάβατε; Γι' αυτό προσέξτε τότε αυτές τις περιπτώσεις που σας είπα. Στη συνέχεια λέγει το εξής: Ούτω λαμψάτω λοιπόν, σαν να λέγει, το φως ημών έμπροσθεν των ανθρώπων, όπως ίδωσιν ημών τα καλά έργα δοξάσωση τον Πατέρα ημών τον εν τοις ουρανοίς. Όχι να δοξάσουν εσάς, να κουνήσουν την ουρά τους, να είναι υποχρεωμένοι, να σας ντρέπουντε, να σας φοβούνται. Όχι! Συ εγώ είμαι υποχρεωμένος να κάνω το καλό και αυτός είναι υποχρεωμένο να δοξάζει τον Θεό. Αν θέλει, θυμάται και το οργανό για το ίδιο του των συμφέρων, το οποίο χρησιμοποίησε ο Θεός για να βοηθηθεί. Θυμάται και το σκαλί που του έστειλε ο Θεός για να αναβεί. Έτερον εκάτερον, δικός του λογαριασμός. Όχι του σκαλιού, όχι του μέτρου. Όχι. Όταν μεταξύ δύο ανθρώπων υπάρξει μία αλληλοβοήθεια, ε, παραδείγματι, εγώ έχω δέκα δράχμες

ο άλλος έχει ανάγκη από τις δέκα δραχμές και εγώ της δώσω. Είμαι λοιπόν εγώ ο ελεών και αυτός είναι ο ελεούμενος. Εγώ είμαι ο ευεργετών και αυτός είναι ο ευεργετούμενος. Εδώ τώρα χρειάζεται η εξής τέχνη, εάν θέλουμε και οι δύο να έχουμε το μισθό μας. Αυτός να μην ξεχάσει ποτέ το Θεό που έστειλε εμένα και του έδωσα το δεκάρικο. Εγώ να μην ξεχνιθώ ποτέ ότι έδωσα δεκάρικο σε Αυτόν. Αυτός επίσης να μην ξεχάσει και εμένα ως όργανο που με έστειλε ο Θεός. Εγώ δε να μην ζητήσω ποτέ από Αυτόν ένα ευχαριστώ. Τότε θα έχουμε μισθό και ιδίου. Διαφορετικά και το δεκάρικο πάει χαμένο, κι αυτός πάει χαμένος, κι εγώ πάω χαμένος.

είναι απλώς βοηθώ κάποιον και υποχρεώνω κάποιον. Ποιος είσαι εσύ που βοηθάς; Και πότε βρήκες τη γνώση να βοηθήσεις; Και πού το βρήκες το χρήμα να βοηθήσεις; Και ποιος σου έδωσε τις δυνάμεις να βοηθήσεις; Και ποιος σου έδωσε τον πρόσωπο να έχεις το μέσον και την προσωπικότητά σου ώστε να πιάνεις το τηλέφωνο και να ενεργείς και να βοηθάς; Ποιος σου τα έδωσε αυτά τα πράγματα, τα έφερες από την κοιλιά της μάνας σου; Είναι όλα από το Θεό, είναι τα άλλα που σου έδωσε ο Θεός και όσα περισσότερα σου έδωσε τόσο περισσότερο ευθύνη θα σου ζητήσει, πολλοί σου έδωσε, πολλοί θα δώσεις λογαριασμό, λίγο σου έδωσε, επί ολίγων θα δώσεις λογαριασμό. Κάθε τι που κάνει λοιπόν ο άνθρωπος και υποχρεωμένο να κάνει μες στο πλαίσιο των δυναμεών του, είτε λόγο, είτε ενέργο, είτε διαμία ακόμα. Μπορεί να μην έχει ούτε λόγον ο άνθρωπος

το νου του, μέσα όμως μπορεί να κάνει καλό στον άλλον. Προσευχόμενος. Γράφων με το χέρι του. Με το νου του και με το χέρι του. Του γράψεις αυτό και αυτό θα κάνεις. Από εκεί θα πας. Αυτό μην το κάνεις. Πρόσεξε εκείνο. Πάμε τούτο. Πού όλα αυτά θα πει εκείνος ο άλλος, θα πει εκείνη τη στιγμή. Δόξα σε ο Θεός. Πήγαινε στην ευχή Του. Ποιος είστε, που μένετε; Πήγαινε. Δεν χρειάζεται που μένετε. Γιατί ορισμένοι δίνουν και τη συστασία τους στην κάρτα τους για να τους πάρεις το τηλέφωνο τους, που είναι ευχαριστώ. Τι έκανε ο Χριστός όταν έκανε το καλό; Έφυγε. Πού είναι λέει εκείνος, ξέρω εγώ λέει πού είναι, εγώ ήμουν τυφλός. Όταν γύρισα βλέπω, δεν τον είδα. Ο άλλος ο παράλυτος, πού είναι λέει εκείνος, ξέρω εγώ. Μου είπε να πάρω το άνθρωπο, το πήρα, τον έχασε. Δεν κάθεται να πάρει ευχαριστώ

πάει καν σένα να τον χειροκροτήσουνε, ούτε να γραφτεί το όνομά του ψηλά εκεί με γράμματα στους ευεργέτας ή στον, ούτε να γραφτεί στην εφημερίδα όπως γράφουν τωρισμένα ονόματα. Θα ανταθέλει ο Θεός, θα ενεργίζει λέει κατά τέτοια έννοια όμορφα και ταπεινά, όπου μπροστά στους ανθρώπους που θα βλέπουν τα καλά σου έργα, και δοξάζουν θα την καλή συμπεριφορά, τον καλό σου λόγο, την ανεκτικότητά σου, την αγάπη σου, την ανεξικακία σου, την ταπεινοφροσύνη σου και θα δοξάζουν το πατέρα σου, τον εν τοις ουρανοίς. Ούτω λαμψάτο, όμορφα ε, όχι ούτω επιδείξάτο, ούτω λαμψάτο, μιλάνε μόνα τους τα έργα. Δεν είναι ανάγκη να τα επιδείξεις, δεν είναι ανάγκη να ζητήσεις να γραφείς στην κατάσταση των ευεργετών ή των δωρητών που είπα γρηγορότερα. Μιλάει μοναχό του το έργο, θα το μάθουνε, δεν είναι ανάγκη να το πεις εσύ

λαμψάτο, όχι ούτω επιδειξάτο, που εμείς αν δεν καταλάβουμε τι μπορεί να βγει εκ των προτέρων πολλές φορές δεν κάνουμε ό,τι πρέπει να κάνουμε. Εκείνοι λοιπόν που κάνουνε, που είναι πραγματικά φώτα του Θεού, ταπεινά και ευεργετικά, φωτίζουν, θερμένουν και μεταδίδουν και στους άλλους αιτία με τη διαγωγή τους να δοξάζεται ο Θεός. Δόξασε ο Θεός. Βρέθηκε ένας άνθρωπος. Το λέμε άλλωστε και φεύγει μάλιστα πολλές φορές αυτό το δόξασε ο Θεός και από στόματα ανθρώπων απίστων, που δεν περιμένουν κάποια εξυπηρέτηση, που δεν περιμένουν το τελείως αντίθετο και βρίσκουν, όχι κατά τα έργα τους αλλά κατά το έλεος του Θεού βρίσκουν.

Υποτιτλισμός του φεύγει και λέει δόξα στον Θεό, παρότι τον βλασσιμεί το Θεό ή δεν τον πιστεύει καν τον Θεό. Αλλά βρισκόμενος στο κενό εκείνη τη στιγμή λέγει μια αλήθεια που πάλι είναι για τον Θεό δόξα και για μας είναι κάτι. Και συνεχίζει στη συνέχεια μιλώντας με αυτούς, γιατί πρέπει να ξέρει κανείς το νόημα για να βγάζει, και λέγει εδώ στη συνεχεία του: Μην νομίσετε ότι ήλθον καταλύσαι τον νόμον ή τους προφήτες. Ουκ ήλθον καταλύσαι, αλλά πληρώσε. Αυτό το λέγει σε αυτούς. Οι γραμματίες και οι φαρισαίοι σας λένε ότι εγώ είμαι καταλητής του Μωσαϊκού Νόμου. Όχι, δεν είμαι καταλητής του Μωσαϊκού Νόμου εγώ. Λέει στο λαό τώρα, λέει στους μαθητάς του να ξέρουν,

δεν είμαι καταλήτης όπως με λένε και με σηκωφαντούν αυτοί οι κύριοι. Όχι. Αλλά και ότι δεν ήρθα λέει καταλήσε το νόμο, αλλά πληρώσε το νόμο. Το πληρώσε έχει διττή ερμηνεία. Εκπληρώσε, πραγματοποιήσε και συμπληρώσε. Εκπληρώνω και συμπληρώνω, γι' αυτό η παράφραση της βιβλικής εταιρείας, την οποία χρησιμοποιούν όλοι οι αιρετικοί, δεν μπορεί να αποδώσει η παράφραση και τις δύο αυτές έννοιες. Θα βάλει εκπληρώσε, δεν θα βάλει και πληρώσε, το πληρώσε επαναπεί, εκπληρώσε κι εσύ πληρώσε ήρθον κατά λύση, δεν είμαι λέει εναντίον του Μωσαϊκού Νόμου, όπως σας λένε οι γραμματήσοι και οι φαριστσέοι, αλλά ήρθον να πληρώσω, δηλαδή να εκπληρώσω, να συμπληρώσω, να πραγματοποιήσω αυτόν. Αυτή είναι η ερμηνεία η πατερική, αυτό είναι το σωστό. Και συνεχίζει και λέγει

Αμήν γαρ λεγόιμην. έως αν παρέλθει ο ουρανός και η γη, ιώτα εν ή μία κεραία ου μη παρελθεί από του νόμου έως αν πάντα γέννηται. Δηλαδή αυτός που ήρθε να εκπληρώσει, εκπληρώνει πάσαν δικαιοσύνη. Αυτό το ιώτα εν που λέγει είναι μια ρήτρα που βάζει στο χριστιανό και του λέγει

θα φύγεις ρούπια από το λόγο μου, από τις εντολές μου, δεν μπορείς άλλες να καταπατήσεις και άλλες να εφαρμόσεις, να σβήσεις όσες δεν σε αρέσουν και να κάνεις όσες αρέσουν, όχι, ολόκληρος ο νόμος. Ή όταν λέγει δεν θα περάσει απαρατήρητο, θα τιμωρηθεί ο άνθρωπος, δηλαδή θα κολλαστεί, ο άνθρωπος ο οποίος έστω το παραμικρό θα θελήσει να πει δεν πειράζει αυτό, γιατί δεν το γράψε άνθρωπος, δεν τον νομοθέτησε άνθρωπος. Αν το είχε νομοθετήσει άνθρωπος, θα έλεγα άνθρωπος είναι. Το έχει νομοθετήσει Θεός και δεν νομοθετήθηκε κάθε τι για να το παρακάμψει ή να το υβρύσει ή να το αδιαφορήσει το πλάσμα του Θεού, αλλά να το εφαρμόσει. Δεν ξέρω αν ενθυμείστε όταν ο Χριστός μας ευρέθηκε αντιμέτωπος του βαπτίσματος. Ο Ιωάννης

από σεβασμό κατά κάποιον τρόπο δεν ήθελε εσένα να τον βαφτίσει. Του λέει, εγώ λέει να σε βαφτίσω; Αδύνατον λέει. Εγώ πρέπει να βαφτιστώ λέει από σένα. Θυμάστε τι του απήντησε ο Κύριος; Άφες άρτη. Άστα του λέει αυτά τώρα. Πρέπει να ποιήσω με πάσαν δικαιοσύνη. Δεν είναι γραμμένο; Δεν πήρες εντολή από τον πατέρα μου να βαφτίζεις; Δεν έγινα άνθρωπος, δεν πρέπει να εφαρμόζω πρώτος εγώ του πατέρα μου τον νόμο σαν άνθρωπος; Πώς είναι δυνατόν που μπορώ να τον αποφύγω; Και αν τώρα έρχομαι εγώ παρακάτω. Ο Θεός εφαρμόζει τον νόμο. Εμείς ποιοι θα πούμε δεν πειράζει αυτό; Γιατί για πολλά πράγματα εμείς λέμε δεν πειράζει και ακούω πολλούς και πολλές που λένε

ο Χριστός ερχότανε σήμερα θα βάζε πολύ νερό στο κρασί του, ακούτε, μας είχε ανάγκη ο Χριστός; Καταλάβατε; Και θα βάζε νερό στο κρασί του ο Χριστός, δεν θα τα έλεγε τόσο αυστηρά, δεν θα τραβούσε τόσο τα άκρα. Δεύτερα, μη μας ξεγελάει ο σατανάς. Βράτω με τις ευκαιρίες να σας πω. Μη μας ξεγελάει ο σατανάς. Ο σατανάς είναι τεχνίτης. Ο σατανάς είναι πανούργος. Ο σατανάς είναι έμπειρος. Έχει μίαν εμπειρία όπως σας έχω πει και άλλη φορά.

.500 ετών πρόσωπο είναι ο σατανάς. Καταλαβαίνετε τι ξέρει, τι έχει δει, τι έχει κάνει, τι έχει επιτύχει.

Συμβιβάζεται ο σατανάς να τον βγάλεις από όλο το σπίτι. τον βγάλεις από τη σάλα, να τον βγάλεις από την τραπεζαρία, να τον βγάλεις από το χώρο, να τον βγάλεις από την κουζίνα, να τον βγάλεις από την τουαλέτα, να τον βγάλεις από τις αποθήκες, να τον βγάλεις, να τον βγάλεις, να τον βγάλεις, να φτάσει κάτω στην πόρτα και να κάτσεις εκεί σε μια ακρούλα. Συμβιβάζεται. Να κάτσεις εκεί. Ας μην γίνεσαι στο υπόλοιπο σπίτι. Βέβαιος ον ότι θα το ανακτήσει ολόκληρο αυτό. Εδώ στην παρονυχίδα αυτή στέκεται ο Σατανάς και πολεμάει τον άνθρωπο. Εδώ στην παρονυχίδα αυτή στέκεται ο Σατανάς, είναι ικανός να στατεί, να πολεμήσει τον άνθρωπο. Ό,τι του αφήσεις, ξέρετε ποιο είναι, εκείνο που έχει πει ο Θεός να κάνεις άνθρωπε και δεν το κάνει σωστά. Εκείνο το παραχωρεί στον Σατανά.

πολλά ρετάλια ο σατανάς δικά μας, με τα οποία θα φτιάξει το σαβανό μας να μας τύζει στην κόλα. Όλα αυτά, το λίγο το ένα, το λίγο το άλλο, το δεν πειράζει αυτό, το δεν νομίζω εκείνο, το δεν φαντάζουμε το άλλο, εγώ να την έχω την αμαρτία και ούτω καθεξής. Όλα αυτά είναι μερίδια του διαβόλου. Και άλλοι μονόμαστεν ημερακρισιώς. Λείπουν από τον Θεό. Πέκεται ήδη σκοροφαγωμένο ρούχο. Έτσι ακριβώς θα είναι το ένδυμα της ψυχής μας. Σκοροφαγωμένο όλο. Από αυτά που λείπουν. Τι είναι το μαλλί τώρα, με το μαλλί θα πιαστεί ο Θεός; Τι είναι, με τα κοντομάνικα θα πιαστεί ο Θεός; Τι είναι, κόβαλα εγώ τζιν, θα πιαστεί ο Θεός; Αυτά απασχολείται ο Θεός;

που έφταγα εγώ σήμερα, άλλα η δάλα. δεν έκαμα δέκα παιδιά, έκαμα τέσσερα, έκαμα, άλλοι που δεν έχουν κανένα, που έχω κάνει εγώ επτά εκτρώσεις και άλλοι που έχω κάνει μικρές τέσσερες, το ίδιο είμαστε. Και βάλω, παίρνουμε τα σφάλματα των άλλων να καλύψουμε τα δικά μας. Και όπως έλεγαν οι σοφοί δικοί μας, ο λαμβάνων τα σφάλματα των άλλων να καλύψει τα δικά του είναι σαν να πλένεται με λάσπη. Παίρνει τη λάσπη από την βρωμιά του αλλού να πλύνει τη δικιά του. Μπορεί να πλύθει, δεν μπορεί να πλύθει; Υιότητα είναι. Τι που. Ε, όμως δεν το έκανα καλά σήμερα αυτό. Αυτή τη γλώσσα δεν έπρεπε να την ανοίξω τώρα. Αυτόν τον λόγο δεν έπρεπε να το πω. Ρωτήστε τους προχωρημένους χριστιανούς. Πόσες φορές δεν μετανοούνε σαν το σκύλο γιατί ανοίξα το στόμα του. Τελειώνει μια συζήτηση, τελειώνει μια συντροφιά κλπ.

επιτέμετε να... για τον πνευματικό ήμου. Αυτοί που εργάζονται να φτιάξουν κάτι, δεν θέλει το για τους άλλους που πάνε με το κεράκι τους ή που έρχονται στο κήρυγμα 40 χρόνια και δεν έχουν κάνει βήμα. Δεν λέω για αυτούς. Δεν λέω για αυτούς που φοβούνται μέσα τους. Πες τους πώς αισθάνονται έπειτα. Μετανοούν σαν το σκύλο. Γιατί να το πω; Και πώς μου οφείλε. Πώς μ' έβαλε ο Σατανάς ξανά στο χέρι.

είπα λόγια, να τώρα πρέπει να πάω σε ένα ξεμολογητή, δεν μπορώ να κοινωνήσω. Αμέσως το αισθάνεται, αμέσως τον πληροφορεί, πόλεμος δίνεται από μέσα του. Γιατί να το κάνει; Μπορούσε να τα αποφύγει; Χρειαζόταν κάποιος σκοπός; Δεν θα προβαλλόταν το εγώ του; Γιατί μες στα ψέματα που λέμε, μες στα λόγια που λέμε, προβάλλουμε τον εαυτό μας ότι κάτι είμαστε κάποια φορά ή κάτι είμαστε τώρα, χιλιάδες και άλλα πράγματα. Έχεις δικαίωμα να χρησιμοποιήσεις τον εαυτό σου κατά τέτοια έννοια, έχεις δικαίωμα, δεν έχεις δικαίωμα να χρησιμοποιείς τον εαυτό σου δικαίωμα η γλώσσα σου να λέγει στον αέρα, έχει δικαίωμα το αυτί σου να ακούει οτιδήποτε, έχει δικαίωμα. Δεν σου εδόθησαν αυτά τα πράγματα για αυτές τις δουλειές. Πάσα πνοή αινεσάτω τον Κύριον, ευλόγει η ψυχή μου τον Κύριον και πάντα τα εντός μου το Άγιον το όνομα Αυτού. Πού είναι αυτά τα πράγματα; Πράγματι εμείς ζούμε, κινούμεθα και ζούμε για το Χριστό και για την ψυχή μας; Όχι, είναι λήψεις αυτές. Γι' αυτό εδώ λέει ο Χριστός μας κατά αυτή την έννοια, αμήν γαρ λέγω υμίν, αλήθεια σας λέγω, αυτό πάνε να πείτε αδίου αμήν. Έως αν παρέλθει ο Ουρανός και η γη, ο Ουρανός και η γη λέει θα παρέλθουν. Ή όταν

μία κεραία, μια υπογεγραμμένη, ου μη παρέλθει από του νόμου, έως πάντα γέννηται, θα εφαρμοστεί, δεν θα σβηστεί, δεν θα παρακαμφθεί, δεν θα αδιαφορηθεί, θα πραγματοποιηθεί, θα ζητήσω λόγο, θα πραγματοποιηθεί αυτό το πράγμα. Και έχει και στη συνέχεια του ένα ακόμη, το οποίο λέει

εάν, ουν, αν κάποιος λοιπόν λύσει, αδιαφορήσει, καταπατήσει μία των εντολών τούτων των ελαχίστων, αυτά τα μικρουλάκια, τα οποία δεν είναι τίποτα, όπως λέμε εμείς, και διδάξει ούτω τους ανθρώπους, και το πει και στους άλλους, αχ δεν είναι τίποτα αυτό το πράγμα, και διδάξει ούτω τους ανθρώπους, ελάχιστος κληθήσετε εν τη Βασιλεία των Ουρανών. Ελάχιστος πάνε να πει ουτιδανός, τιποτένιος, άχρηστος, δεν κάνει για τη Βασιλεία των Ουρανών. Αυτό πάνε να πει. Ος δ' αν, όποιος δε, ποιήσει και διδάξει, θα πραγματοποιήσει αυτά.

μεταφέρει και στον άλλον μέσα στο πλαίσιο των δυναμεών. Ποιήση και διδάξη. Ούτως, Μέγας κληθήσετε εν τη Βασιλεία των Ουρανών. Ξέρετε, η Βασιλεία των Ουρανών είναι λεπτομέρειες. Μικρολεπτομέρειες. Πολλά μικρά κάνουν ένα μεγάλο. Δεν είναι ανάγκη να είναι ογκόλιθοι μέσα σε ένα πλοίο να βυθιστεί, και με άμμο βυθίζεται. Και ο Δαβίδ λέγει, εκ των αμαρτημάτων της πτέρνης, και τα οποία πατάμε κάτω εμείς σαν σπιρτόκουτα, τίποτα δεν είναι αυτό, τίποτα δεν είναι το άλλο, τίποτα δεν είναι το άλλο, τίποτα δεν είναι το άλλο, εκ των αμαρτημάτων της πτέρνης, και είναι τα οποία δεν υπολογίζουμε, δεν τα λογαριάζουμε.

να κάνω εγώ, είμαι ένας άντρας και πολλές φορές δεν κάνω κάτι για να μην στενοχωρίζω τη γυναίκα. Διότι η γυναίκα δεν το θέλει αυτό το πράγμα. Είμαι μια γυναίκα και διότι ο άντρας μου δεν το θέλει αυτό, δεν το κάνω. Διότι τον αγαπώ, τον σέβομαι. Ο άντρας μου το λέει. Δεν μου λες, για να το λέει ο Θεός; Πώς το τροποποιήσε, λέει, δεν πειράζει για το Θεό; Πώς δηλαδή; Διότι δεν παρουσιάζει την σπάθην του; Και τι, διότι κατεβάζει τη ράβδο του τώρα, διότι ζούμε στον αιώνα της χάριτος; Και τι, πού είναι ο σεβασμός; Γι' αυτό είμαστε αθεόφοβοι. Κείνος που είναι θεοφοβούμενος φροντίζει τα πάντα. Πάντα. Φροντίζει τα πάντα. Και εξωτερικός να είναι εντάξει με το Θεό και εσωτερικό να είναι εντάξει με το Θεό.

στις συναλλαγές του, και στη συμπεριφορά του, και στη διακόσμησή του, και στην υπόλοιπο διαγωγή του. Φροντίζει όλες οι λεπτομέρειες να μην το πιάνει ο Θεός πουθενά σκάρτων. Δεν πρέπει στο τεφτέρι του Θεού να υπάρχει τίποτα γραμμένο. Διότι θα πει, αν το μικρό δεν έκανες, το μεγάλο θα λακκάει. Έτσι δεν είναι; Αν το μικρό, εφόσον δεν είναι τίποτα αυτό, κάντο λοιπόν, εφόσον δεν είναι τίποτα. Το τσιγάρο θα κοιτάξει παραδείγματι ο Θεός, κόστοτε; Εφόσον δεν είναι τίποτα το τσιγάρο και ενδιαφέρονται ο Θεός; Το μαλλί μου αν το βάφω θα κοιτάξει ο Θεός; Μην το βάφεις δε, να σε λέω, έτσι δεν είναι, κοιτάξε το. Το πόδι μου αν το ξυρίζω θα κοιτάξει ο Θεός; Μην το ξυρίζετε, εφόσον δεν είναι τίποτα,

Έχετε το κουράγιο να το κάνεις και να λύσετε όμως να το κάνεις, τότε δεν καταλάβεις τι πάνε να πει Θεός, και τότε δεν καταλάβεις τι πάνε να πει το ιώτα ή η κεραία. Ο ουρανός και η γη λέει θα φύγουνε. Δεν με ενδιαφέρει. Αυτά όμως λέει θα τα ζητήσουμε και θα γίνουν. Αυτό λέει. Θα μου πείτε, είπα εγώ παιδιά, φτιάχνεις; Δεν τα φτιάχνω. Ευχηθείτε να τα φτιάξω. Αλλά πλανώνουμε, πλάνοι νυκθόν, αν νομίζουμε ότι ο Χριστός θα τροποποιήσει το Ευαγγέλιό Του και το Νόμο Του. Δεν το τροποποιεί. Δεν το τροποποιεί.

Γι' αυτό ακριβώς εδώ ζητάει ουσία. Εμείς εξωτερικός είμεθα όπως οι Φαρισαίοι. Ακριβώς. Γι' αυτό λέει, λέγω γαρ υμίν, ότι εάν μη περισσεύσει η δικαιοσύνη ημών πλείον των Γραμματέων και των Φαρισαίων, ου μη εισέλθετε στην Βασιλεία των Ουρανών. Οι γραμματείς και οι φαρισαίοι, τύποις ήσανε ευσεβείς, ουσία ήσανε ασεβείς. Αυτό που συμβαίνει σε εμάς. Τύποις ήσανε ευσεβείς, την ουσία όμως ήσανε ασεβείς. Αυτό συμβαίνει σε εμάς. Εξωτερικά, έμπα στα σπίτια μέσα.

θα δεις καντήλια, εκεί θα δεις εικόνες, εκεί θα δεις πράγματα και λοιπά. Τράβα και στην γκαρνταρόμπα να δεις. Τράβα και στην κρεβατοκάμαρα να δεις τι γίνεται. Τράβα και στο λουτρό να δεις τι γίνεται. Και τότε θα δεις ότι ναι μεν έχουμε την ετικέτα των Φαρισαίων, αλλά λύπη έσωθεν, και ο Χριστός είναι εκείνος όπως είπε στο Σαμουήλ να προσέξει, όταν εστάλλει στο σπίτι του Ιεσσαί του Βηθλεεμίτου στη Βηθλεέμ, για να χρίσει βασιλέα στο πόδι του Σαούλου. Πρόσεξε, του λέει, εσείς οι άνθρωποι βλέπετε το φαινόμενο. Εγώ ο Θεός βλέπω την καρδία, βλέπω τι κάνει. Δεν βλέπω τι λέει, βλέπω πως σκέφτεται, ενεργεί στις λεπτομέρειες, πώς ενεργεί στις λεπτομέρειες, γιατί σας είπα γρηγορότερα ότι είναι σύνολον λεπτομερειών ο χριστιανισμός. Μπαίνετε εσείς σε ένα σπίτι μέσα να μείνετε που είναι μεγκρό πετό, έπεσαν τέσσερα τείχη, πέσαν οι πλάκες και λοιπά, μπαίνετε μέσα. Πάντα είναι η δουλειά η ψιλή που θα αξιοποιήσει το διαμέρισμα να μπει ο άνθρωπος μέσα και να κατοικήσει. Και είναι η ψιλή δουλειά και η ακριβή δουλειά. Μπήκε σε ένα ναό μέσα που πέσανε τέσσερα τείχη, είναι ναός; Αν δεν μπούνε εικόνας, αν δεν γίνουν αγιογραφίες, αν δεν μπούνε τα άλλα. Να νοστιμήσει, να ευπρεπίσει, να κατανύξει τον άνθρωπο. Μπορεί, δεν μπορεί; Έτσι ακριβώς είναι και πάνω στην πτυχή των κρόκων. Τόσα σας είπα στην αρχή, προσέξετε. Δεν διαβάζετε τη Γραφή. Διαβάστε όμως αυτά τα τρία κεφάλαια. Πέμπτο, Έκτο και Έβδομο του Ματθαίου ή του Λουκά, γιατί τα ίδια λένε.

θα με θυμηθείτε, εάν έχω δίκιο ή όχι. Αυτά και για απόψε.