Seventh Beatitude | 21-01-1996

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

My friends, in a museum there is a painting, an oil painting depicting a storm at sea. Savage waves and black clouds fill the scene, while brilliant flashes of lightning streak across the sky. The wreckage of a ship floats amid the sea foam, and here and there a hand can be seen rising from the water, desperately pleading for help. Out of the surface of the sea rises a rock against which the waves are breaking. In a hollow of the rock there is a little patch of greenery.

Among that greenery, a wild dove calmly and serenely watches the storm. This image reveals the peace that reigns in the soul of the Christian, who remains calm, serene, and peaceful amid the storms of life. For God is his peace. This is why the seventh Beatitude says, “Blessed are the peacemakers, for they shall be called sons of God.” Blessed, it says, are those who possess peace and bring about peace.

Blessed are those who bring about peace; they, it says, shall be called children of God. And indeed, peace is the most precious good, one that only the Christian can acquire, as we shall see as our subject unfolds. The world, in essence, has no peace. The world has anxious concern, troubled care, and anguish. The Beatitude of the peacemakers is the fruit of the Beatitude of those who are pure in heart. In other words, this Beatitude follows from the one before it.

It says, “Blessed are the pure in heart, for they shall see God.” This is why the Apostle Paul observes, “Pursue peace with all people, and holiness, without which no one will see the Lord.” Pursue peace with everyone, as far as this is possible, but pursue holiness as well; for without holiness—and, of course, peace together with it—no one can see the person of God. “No one will see the Lord.” Here the Apostle Paul presents us with two things necessary for seeing the person of God: holiness and peace.

For, as I was saying, I sometimes use words that may not be very familiar to you, but I choose them because the person of God is the supreme object of desire. The word refers to longing or aspiration, and this is its highest point—the ultimate longing of the human heart, we might say. What am I to see? What am I to acquire? What am I to become? Everything falls short of this supreme desire: to see the person of God. For this theoria, this divine vision of the person of God, gives me the fullness of blessedness. To help you understand, when the sun sends forth a beam of rays, that beam carries many things within it.

It carries heat; it produces chemical changes and even mechanical effects, if you like, and so forth. In the same way, the theoria, the divine vision of the Prototype—God—is the bearer of blessedness, that which makes a person truly blessed. This blessedness cannot be fully understood here on earth. We understand it only in part. But how can the heart possess peace if holiness has not come first? We must cleanse ourselves of every sin, both bodily and spiritual.

Sins include acts of immorality. Pay attention to this. If there is immorality in us—if we allow ourselves to be led into bodily immorality, and I emphasize bodily immorality—then we should not expect to have peace in our souls, nor should we expect to see the person of God. It is impossible. Notice what the Apostle Paul says: “Without which”—without holiness—“no one will see the Lord.” You can have neither peace nor theoria, the divine vision of God. Nothing. Take care, because you are young. You will certainly face enticements, and within our fallen nature there is always this inclination toward evil. So be especially watchful concerning...

I insist upon bodily sins—I insist because the Word of God insists upon them, and because our own experience tells us the same. But there are also spiritual sins, foremost among them pride, envy, and hatred. All these are spiritual sins that prevent a person from having peace within the soul. But what exactly is peace? Peace is the good relationship between two persons or two groups of people, in which they seek to secure and preserve tranquility, calm, and harmony. We must all have...

the same spirit. And this, of course, must always include the dimension of love. Robbers, too, may have an agreement among themselves, but they do not possess the Spirit of God, nor do they possess love. They agree in order to do evil. No; our agreement must be...

according to Holy Scripture and in the Spirit of Christ. Peacemakers are those who restore this lost peace between two opposing groups or two persons in conflict. The one who brings peace, who reconciles others, is called a peacemaker. But...

to be a true peacemaker, he must himself possess peace; he must be a son of peace. This expression, “son of peace,” is something great and deeply significant. Once, the Lord told His disciples that when they went somewhere to preach the Gospel, they were to bless the house that received them and say, “Peace be to this house.” And if a son of peace was there—if the master of the house was a man who possessed peace; notice, a son of peace—then, He said, the peace they gave as a blessing would remain upon that house. But if no son of peace was there...

if there was no person there who loved peace, then the peace would return to those who had bestowed it; it would come back to them. Do you see, then, what it means to be a son of peace? Peace appears in three areas. Listen. The first is peace between God and man: there must be this peace between man and God. Next comes peace among the powers within the human person. We shall examine this a little later. And finally, there is one person’s peace with another. We therefore have three areas, and let us begin with the peace of man...

with God. Of course, God always desires to be at peace with man, but man does not always desire to be at peace with God. This peace between man and God is the fulfillment of the angelic hymn of the Nativity, the words, “and on earth peace.” Do you know how greatly these words have been misunderstood? Many think that “on earth peace” means the end of wars upon the earth. That is not its meaning. It means peace between man and God. For man once sought independence from God, rebelling against Him in the persons of Adam and Eve. Thus arose the greatest transgression, the greatest sin...

the autonomy of man from God—the attitude that says, “I do not need You, my God. Why should You heal me? I have medical science. Why should You give me food? I have my health, money in my pockets, and my fields.” How foolish man is when he thinks this way! Shall we give still more examples? How foolish he is! In his arrogance, man becomes senseless and sees things in this way. Therefore, “on earth peace” is the fulfillment of the angelic hymn: the reconciliation of man with God. And if every person were reconciled with God, we would automatically have peace upon earth as well. Wars, divisions, battles, and such things would clearly cease.

We must not imagine that the words “on earth peace” have failed simply because wars have continued upon the earth for two thousand years. Because this understanding is mistaken—completely mistaken and outside the Spirit of God—people who reject God, those who insist upon their autonomy, go so far as to say that Christianity has failed. It did not give us what we expected. Therefore, they say, we are leaving the Age of Pisces. We are leaving the constellation of Pisces and entering the Age of Aquarius, creating the New Age. This is what the New Age says: “Jesus Christ, in two thousand years You accomplished nothing. So now we will turn to another Christ.” Christ...

the Messiah—to another Messiah, the Antichrist. Is this not terrifying? The heart of the matter, the very heart of the Antichrist and of his acceptance, is what I am telling you now. “You did not give us what we wanted, so move aside.” Christ Himself said, “If another comes, you will receive him.” Because the Jews had understood things wrongly, they imagined that Christ had come to impose peace upon the earth in the sense they desired: political peace, national peace, economic peace, or however you wish to describe it. They did not understand it as the reconciliation of man with God through the abolition of sin upon earth. This, I repeat, is the heart and core of the coming of the Antichrist and of his acceptance.

That is the whole story. That is all there is to it. But the peace proclaimed by the Holy Angels was peace in the fullest and highest sense. When God created man, He did not abandon him. He did not leave man alone.

Man lived in the blessedness of Paradise, with God always beside him, in communion with him and in friendship with him—I emphasize, in friendship with man. This would have continued if Adam and Eve, our first-created ancestors, had preserved peace and holiness of heart. Sadly, however, that holiness soon departed.

As I told you earlier, they wanted to become autonomous. At the same moment, peace was lost as well. When Christ came again into Paradise seeking Adam, it was like a visitor going to the door of a house and receiving no answer, while the master of the house runs away and hides in the basement. God said, “Adam, where are you? Why have you hidden?” “I am naked,” he replied, “and so I am ashamed.” “Who told you that you were naked? Who came and whispered this in your ear?” You see? He had been exposed. This was not the first time that God the Word had appeared to our first-created ancestors. No.

It was not the first time. That is why I told you that this relationship already existed. Now God the Word visits man again: He becomes man and draws even closer, saying, “You are My friends if you do whatever I command you.” If you put into practice what I tell you, you are My friends. And this lost friendship is recovered through holiness. Why do I insist upon holiness? What did He say? “Whatever I command you”—whatever I enjoin upon you. Therefore, you must put into practice the things I tell you. This is holiness, and it brings about the restoration of friendship. This is why the Prophet Isaiah...

The Prophet Isaiah prays to the Lord and says: “O Lord our God, grant us peace, for You have given us all things.” “Lord,” he says, “give us peace, because then You will have given us everything.” The sacrifices of antiquity included hecatombs—one hundred oxen slaughtered upon a wooden grating. The person who wished to make atonement before God would stand beneath it and receive the blood of the slaughtered animals. These sacrifices were called hecatombs. Thus, the sacrifices, the hecatombs, and the worship of the peoples of the earth express nothing other than the search for and restoration of this...

...broken peace between man and God. No longing has ever lain so deeply within the human soul as the longing for peace. And what is the place of the peacemakers? What is their role? Because...

...we said here that a peacemaker must possess peace. He cannot, of course, fulfill his role as a peacemaker if he himself has no peace. So we have spoken about peace, and we have seen our relationship with God. What, then, is the role of peacemakers here? It is to reconcile people with God—to lead them back and draw them near to Him again. Pay attention: with God.

Thank you.

Why do you turn away from God? Come back; do not sin. In the parable of the Prodigal Son, we see this return and the restoration of peace portrayed for us. Today we find this in the Mystery of Repentance and Holy Confession, which is preeminently the Mystery of reconciliation with God. As one who personally hears confessions today, I have a deep—an exceedingly deep—awareness that, as people confess their sins, I stand there as a peacemaker, as one who brings reconciliation...

...between sinful people and God. For when someone repents, is he not reconciled with God? The spiritual father, then, is a peacemaker; he is a reconciler. This is profoundly important. And as I have told you, I am deeply conscious of it. Now let us consider peace with ourselves. Peace with ourselves. After the Fall in the person of Adam, man is not merely divided; I would say that he is shattered into pieces. Modern man in particular has a fragmented personality, and herein lies his tragedy. Thus, terrible conflicts arise within him—conflicts of the intellect...

I want to do something different, while unfulfilled longings still remain within me. I wanted to achieve this or that and failed, yet those desires persist—I emphasize, they persist. I insist that these unfulfilled longings must somehow be fulfilled; but in the end, take heed, I find myself in a nervous breakdown.

That is why today we have so many people who lose their sanity, suffer psychological disturbances, and experience conflicts—what we call problems—especially among our young people. For there is no peace among the three powers of the soul—the intellect, the will, and the emotions—or between the soul and the body. There is no peace. Here there is work for a peacemaker. That peacemaker may again be the spiritual father, but fundamentally, I would tell you, it is we ourselves. Take heed: we ourselves. A person must understand: why am I at war with this and that within my own self? I will draw near to the Lord and identify this conflict.

I will restore peace between the divided elements that make up my being. Yes, yes, as I told you: unfulfilled longings, the desire for pleasures—all these things. “How will this happen? How will that happen? Oh, I failed to accomplish this or that; the whole world has fallen apart!” Helen Keller used to say, “Why should I keep knocking on a closed door when another door beside it stands open?” Why must I have this or that at all costs, even reaching the point of suicide because I failed to achieve it? Why? Therefore, as Zigabenus says, you must “bring the will of your own flesh into peace...”

“...with the will of your soul, and subject the lesser to the greater.” What must you do? Bring the will of your body into peace by submitting it to the will of your soul. Subject the lesser to the greater—the body to the soul, and your whole being to God. If you do this, then you will certainly have peace. A heart that is “anxious and troubled about many things,” as the Lord says, has lost its peace. In a heart that does not trust in the providence of God, peace cannot take root. A heart that steals itself away from the grace and will of God in order to surrender to its own will is a heart that has lost its peace. When a heart has lost itself, it is utterly lost. And the Book of Proverbs says, “Woe to the heart that has lost its way.” Woe to the person who has lost his heart. We also have peace with other people. What is the root and cause of every quarrel, division, and hostility? Egoism and self-love, the root passion. Self-love is the worship of the ego—the service of the self—and it takes many forms.

It may take the form of asserting one’s own interests, or of defending one’s honor and reputation: “Ah, the other person must not offend my dignity!” At other times, it takes the form of seeking pleasure. Do you know how many people will even commit murder because their desire for pleasure is not satisfied? Thus, when a person is deprived of any of these things, he immediately begins to quarrel, becomes brutal, kills, and hates. There is hardly any need to say how far such a situation can go. Someone must intervene, and that someone is the peacemaker, who helps those who are divided. Yet to become a peacemaker, one must look to the eternal prototype, Christ. From Him he will draw peace, because, as the Apostle Paul writes to the Ephesians, “Christ is our peace.”

The Lord said: “Peace I leave with you; My peace I give to you.” I give you My own peace. “Not as the world gives do I give to you”—not worldly peace, but My own peace. And the reward of the peacemakers is this: “For they shall be called sons of God.” They will be called children of God both here on earth and in Heaven. Behold the great prize of the peacemakers: adoption as sons. They will become children of God. And do you know what it means to be a child of God? It means also to be a brother of Christ—an heir of God and a co-heir with Christ, as the Apostle Paul says. My dear friends, it is a great title of honor to be a peacemaker—a great title of honor, not in matters of worldly peace, but in matters concerning the peace of God.

By every means, we must find this peace and put it into practice as peacemakers. Let us always be as God desires us to be, and then this Beatitude will belong to us: “Blessed are the peacemakers, for they shall be called sons of God.”

μου, σε ένα μουσείο υπάρχει ένας ζωγραφικός πίνακας, μία ελαιογραφία που παριστάνει καταιγίδα στη θάλασσα. Άγρια κύματα, μαύρα σύννεφα, ζωηρές λάμψεις αυλακώνουν τον ουρανό, ενώ τα συντρίμμια ενός ναυαγίου πλέουν στους αφρούς της θάλασσας και κάπου κάπου φαίνεται κανένα χέρι να βγαίνει από τη θάλασσα, που ζητάει απελπισμένα βοήθεια. Έτσι, από την επιφάνεια της θάλασσας προβάλλει ένας βράχος, πάνω στον οποίο σπάζουν τα κύματα. Σε ένα κοίλωμα του βράχου υπάρχει λίγη πρασινάδα.

Ανάμεσα σ' αυτήν, ένα αγριοπερίστερο κοιτάζει ήρεμο και ατάραχο την καταιγίδα. Η εικόνα αυτή φανερώνει την ειρήνη που βασιλεύει στην ψυχή του χριστιανού, που ανάμεσα στις καταιγίδες της ζωής μένει ήρεμος, ατάραχος και ειρηνικός. Γιατί η ειρήνη του είναι ο Θεός. Γι' αυτό λέγει ο έβδομος μακαρισμός: «Μακάριοι οἱ εἰρηνοποιοί, ὅτι αὐτοὶ υἱοὶ Θεοῦ κληθήσονται». Ευτυχισμένοι, λέει, εκείνοι οι οποίοι έχουν την ειρήνη, προκαλούν την ειρήνη.

Ευτυχισμένοι είναι οι οποίοι προκαλούν την ειρήνη· αυτοί, λέγει, θα αποκληθούν παιδιά του Θεού. Και πράγματι, το πολυτιμότερο αγαθό είναι η ειρήνη, που μόνο ο χριστιανός μπορεί να αποκτήσει, όπως θα δούμε στη συνέχεια του θέματός μας. Ο κόσμος ουσιαστικά δεν έχει ειρήνη. Ο κόσμος έχει την αγωνιώδη φροντίδα, την αγωνιώδη μέριμνα, το άγχος. Ο μακαρισμός των ειρηνοποιών είναι καρπός του μακαρισμού των εχόντων καρδίαν καθαράν. Δηλαδή, είναι ο μακαρισμός αυτός συνέπεια του προηγουμένου μακαρισμού.

Λέγει: «Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται». Γι' αυτό σημειώνει ο Απόστολος Παύλος: «Εἰρήνην διώκετε μετὰ πάντων καὶ τὸν ἁγιασμόν, οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον». Διώκετε, να επιδιώκετε την ειρήνη με όλους, όσο τούτο είναι δυνατόν, αλλά να επιδιώκετε και τον αγιασμόν, χωρίς τον οποίον αγιασμόν, εννοείται και η ειρήνη μαζί, κανείς δεν μπορεί να δει πρόσωπο Θεού. «Οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον». Δύο στοιχεία εδώ βλέπουμε να μας παρουσιάζει ο Απόστολος Παύλος: τον αγιασμό και την ειρήνη, προκειμένου να δει κανείς αυτό το πρόσωπο του Θεού.

Διότι, όπως... μερικά τα οποία ίσως δεν είναι πολύ γνωστά σας σαν γλώσσα, αλλά τα εκλέγω, γιατί το πρόσωπο του Θεού είναι το ἄκρον ἐφετόν, από το έφεσις, τάσις, και αυτό είναι το άκρον, δηλαδή το ακραίο, θα λέγαμε, του ανθρωπίνου πόθου. Τι να ιδώ, τι να αποκτήσω, τι να γίνω; Όλα είναι πιο κάτω από αυτό το ακραίο: να ιδώ το πρόσωπο του Θεού. Διότι αυτή η θεωρία, η όψις του προσώπου του Θεού, μου δίδει εμένα όλη τη μακαριότητα. Για να το καταλάβετε αυτό, όπως ο ήλιος όταν στείλει μια δέσμη ακτίνων, αυτή η δέσμη των ακτίνων είναι φορέας πολλών πραγμάτων.

Φορέας θερμάνσεως, φορέας χημικών αλλοιώσεων, μηχανικών ακόμη, αν θέλετε, και ούτω καθεξής. Έτσι, λοιπόν, η θεωρία του Πρωτοτύπου, του Θεού, είναι φορέας μακαριότητας, εκείνο που κάνει τον άνθρωπο πραγματικά ευτυχή. Και αυτή η μακαριότητα δεν μπορεί να κατανοηθεί τόσο εδώ στη γη. Μερικώς κατανοούμε αυτήν τη μακαριότητα. Αλλά πώς, όμως, θα έχει τώρα η καρδιά ειρήνη, αν, θα λέγαμε, προηγουμένως δεν υπήρχε και ο αγιασμός; Διότι πρέπει να καθαρίσουμε τον εαυτό μας από όλα τα αμαρτήματα, και τα σαρκικά και τα ψυχικά.

Αμαρτήματα είναι οι ανηθικότητες. Προσέξατε αυτό. Εάν έχουμε ανηθικότητα, εάν δηλαδή αφήνουμε τον εαυτό μας να κινείται στην ανηθικότητα από σωματικής πλευράς, το υπογραμμίζω, μην περιμένουμε να έχουμε ειρήνη στην ψυχή μας, μην περιμένουμε να δούμε πρόσωπο Θεού. Είναι αδύνατο. Κοιτάτε τι λέει ο Απόστολος Παύλος: «οὗ χωρὶς», χωρίς τον οποίον αγιασμόν, «οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον». Δεν μπορείς να έχεις ούτε ειρήνη ούτε θεωρία του Θεού. Τίποτα. Προσέξατέ το, επειδή είσαστε νέοι άνθρωποι. Θα παρασυρθείτε και βέβαια μέσα σε αυτή την, οπωσδήποτε βέβαια, πεπτωκυία μας φύση υπάρχει αυτή η ροπή πάντοτε εις το κακόν. Γι' αυτό προσέξατε, ιδίως προς τα...

σαρκικά αμαρτήματα επιμένω, επιμένω, γιατί επιμένει ο Λόγος του Θεού και αυτό μας λέγει η εμπειρία μας. Αλλά και τα ψυχικά αμαρτήματα, όπως είναι πρώτιστα η υπερηφάνεια, ο φθόνος, το μίσος, όλα αυτά είναι αμαρτήματα ψυχικά που εμποδίζουν να έχει ο άνθρωπος ειρήνη μέσα στην ψυχή του. Αλλά τι ακριβώς είναι η ειρήνη; Η ειρήνη λέγεται η αγαθή σχέση ανάμεσα σε δύο πρόσωπα ή σε δύο ομάδες ανθρώπων, και εκεί επιδιώκεται η εξασφάλιση και η διατήρηση της γαλήνης, της ηρεμίας και της συμφωνίας. Να έχουμε όλοι...

ίδιο πνεύμα. Και τούτο, βέβαια, πάντοτε με τη διάσταση της αγάπης. Διότι και οι λησταί έχουν κάπου μια συμφωνία μεταξύ τους, αλλά δεν έχουν όμως το Πνεύμα του Θεού, δεν έχουν βέβαια την αγάπη. Είναι εκείνοι που συμφωνούν για να κάνουν το κακό. Όχι, θα συμφωνούμε...

Γραφής, εν Πνεύματι Χριστού. Ειρηνοποιοί λέγονται όσοι αποκαθιστούν αυτήν τη χαμένη ειρήνη ανάμεσα σε δύο αντιμαχόμενες ομάδες ή αντιμαχόμενα πρόσωπα. Αυτός που επιφέρει την ειρήνη, που συμφιλιώνει, αυτός λέγεται ειρηνοποιός. Αλλά...

για να σταθεί ο ειρηνοποιός πρέπει ο ίδιος, βέβαια, να έχει ειρήνη, να είναι υιός ειρήνης. Είναι μεγάλο πράγμα αυτή η έκφραση, «υιός ειρήνης», είναι μεγάλη υπόθεση. Μάλιστα, κάποτε είπε ο Κύριος στους μαθητάς του ότι, όταν πάτε κάπου να κηρύξετε το Ευαγγέλιο, το σπίτι που θα σας υποδεχθεί να το ευλογήσετε και να πείτε: «Εἰρήνη τῷ οἴκῳ τούτῳ», ειρήνη σε αυτό το σπίτι. Και αν εκεί υπάρχει υιός ειρήνης, δηλαδή ο οικοδεσπότης είναι άνθρωπος που έχει την ειρήνη, είδατε, υιός ειρήνης, τότε, λέγει, η ειρήνη που θα δώσετε σαν ευλογία θα μείνει στο σπίτι αυτό. Αντίθετα, αν δεν υπάρχει υιός ειρήνης εκεί...

είναι άνθρωπος, δηλαδή, που αγαπά την ειρήνη, τότε θα επιστρέψει η ειρήνη σε εσάς που τη δώσατε, θα γυρίσει πίσω. Βλέπετε, λοιπόν, τι θα πει «είμαι υιός ειρήνης»; Και η ειρήνη εμφανίζεται σε τρεις τομείς. Ακούστε. Ο πρώτος τομέας: ανάμεσα στον Θεό και τον άνθρωπο, να υπάρχει αυτή η ειρήνη ανάμεσα στον άνθρωπο και τον Θεό. Μετά, η ειρήνη ανάμεσα σ' αυτές τις ίδιες τις δυνάμεις του ανθρώπου. Θα το δούμε λίγο πιο κάτω. Και, τέλος, είναι η ειρήνη του ανθρώπου με τον άλλον άνθρωπο. Έχουμε, λοιπόν, τρεις τομείς και ας δούμε πρώτα την ειρήνη του ανθρώπου...

το φαιό Βέβαια, ο Θεός πάντοτε θέλει να έχει ειρήνη με τον άνθρωπο, αλλά ο άνθρωπος πάντοτε δεν θέλει να έχει ειρήνη με τον Θεό. Αυτή η ειρήνη του ανθρώπου με τον Θεό είναι η πραγμάτωση του αγγελικού ύμνου της Γεννήσεως, εκείνο το «καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη». Ξέρετε πόσο παρεξηγημένο είναι αυτό; Πολλοί νομίζουν ότι αυτή η «ἐπὶ γῆς εἰρήνη» είναι εκείνη που θα σταματούσε τους πολέμους επάνω εις τη γη. Δεν είναι αυτό, αλλά είναι η ειρήνη του ανθρώπου με τον Θεό. Γιατί κάποτε ο άνθρωπος ζήτησε να αυτονομηθεί, αποστατώντας από τον Θεό στο πρόσωπο του Αδάμ και της Εύας, και έτσι το μέγιστο διάμαρτημα, το μέγιστο αμάρτημα...

η αυτονομία του ανθρώπου από τον Θεό, δηλαδή: «Δεν σε έχω ανάγκη, Θεέ μου. Τι να με κάνεις καλά; Έχω την ιατρική επιστήμη. Τι να μου δώσεις να φάω; Έχω την υγεία μου, καλά είναι οι τσέπες μου, τα χωράφια μου». Πόσο ανόητος είναι ο άνθρωπος όταν σκέφτεται έτσι! Μήπως και άλλα, για να το πούμε; Μα πόσο ανόητος είναι! Εν τοιαύτη περιπτώσει, στην αλαζονεία του ανοηταίνει ο άνθρωπος και έτσι βλέπει τα πράγματα. Οπότε αυτό το «ἐπὶ γῆς εἰρήνη» είναι η πραγμάτωση του αγγελικού ύμνου: να επέλθει η συμφιλίωση του ανθρώπου με τον Θεό. Και αν κάθε άνθρωπος συμφιλιωνόταν με τον Θεό, αυτόματα θα είχαμε ειρήνη και πάνω στη γη, δηλαδή πόλεμοι δεν θα γίνονταν, διχοστασίες και τέτοια πράγματα, μάχες κτλ., δεν θα γίνονταν, προφανώς.

Μην νομίσουμε ότι αυτό το «ἐπὶ γῆς εἰρήνη» ματαιώθηκε, γιατί τώρα δύο χιλιάδες χρόνια συνεχίζονται οι πόλεμοι πάνω στη γη. Και επειδή υπάρχει αυτή η παρανοημένη αντίληψη, μα εντελώς παρανοημένη, έξω από το Πνεύμα του Θεού, γι' αυτό φτάνουν οι άνθρωποι, οι αρνητικοί άνθρωποι, εκείνοι που επιμένουν στην αυτονομία τους, να λέγουν ότι χρεοκόπησε ο Χριστιανισμός. Δεν μας έδωσε το προσδοκώμενο. Γι' αυτό, λοιπόν, φεύγουμε από τον αστερισμόν του Ιχθύος. Φεύγουμε, λέει, από τον αστερισμόν του Ιχθύος και πηγαίνουμε στον αστερισμόν του Υδροχόου και δημιουργούμε τη Νέα Εποχή. Η Νέα Εποχή είναι τούτη: «Χριστέ Ιησού, δύο χιλιάδες χρόνια δεν πέτυχες τίποτα. Ε, πάμε τώρα εις τον άλλον Χριστόν». Χριστός...

ο Μεσσίας, τον άλλον Μεσσία, τον Αντίχριστο. Δεν είναι φοβερό; Η καρδιά του πράγματος, του Αντιχρίστου και της αποδοχής του, είναι αυτό που σας λέω τώρα. Δεν μας έδωσες, γίνε με εκεί. Το είπε ο Χριστός: «Εάν», λέει, «έλθει άλλος, αυτόν θα τον ακούσετε», είπε ο Χριστός. Και επειδή οι Εβραίοι ήταν στραβά τοποθετημένοι, νόμισαν ότι ο Χριστός ήρθε να επιβάλει την ειρήνη επάνω στη γη με την έννοια όπως εκείνοι θα ήθελαν: την πολιτική, την εθνική, την οικονομική, όπως θέλετε, κι όχι τη συμφιλίωση ανθρώπου και Θεού με το να σταματήσει να υπάρχει η αμαρτία πάνω εις τη γη. Αυτή είναι η καρδιά, ξαναλέγω, ο πυρήνας της παρουσίας του Αντιχρίστου και της αποδοχής του.

Είναι όλη η ιστορία. Αυτό είναι όλο. Αλλά εκείνη η μηνυθείσα ειρήνη από τους Αγίους Αγγέλους ήταν η κατεξοχήν ειρήνη. Όταν ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο, δεν τον εγκατέλειψε. Δεν τον έκανε μόνο του τον άνθρωπο.

Και αν υποτεθεί ότι ήταν μέσα στη μακαριότητα του Παραδείσου, δίπλα του πάντα ο Θεός, να έχει κοινωνία με τον άνθρωπο, να έχει φιλικές σχέσεις, υπογραμμίζω, φιλικές σχέσεις με τον άνθρωπο. Και αυτό, βέβαια, θα διατηρείτο αν ο Αδάμ, οι πρωτόπλαστοι, είχαν ειρήνη και αγιότητα καρδιάς. Δυστυχώς, όμως, αυτή η αγιότητα ανεχώρησε γρήγορα.

Θέλησαν, όπως σας είπα προηγουμένως, να αυτονομηθούν. Έτσι, ταυτόχρονα χάθηκε και η ειρήνη. Όταν ξαναήρθε ο Χριστός μες στον Παράδεισο, εκείνον τον Αδάμ που ήρθε, όπως ακριβώς ο επισκέπτης πάει στην πόρτα του σπιτιού και δεν παίρνει απάντηση, ο νοικοκύρης μάλιστα τρέπεται εις φυγήν και πάει και κρύβεται στο υπόγειο του σπιτιού του. Έλεγε και ο Θεός: «Αλλά πού είσαι; Γιατί κρύφτηκες;» «Είμαι», λέει, «γυμνός, γι' αυτό ντρέπομαι». «Ποιος σου είπε ότι είσαι γυμνός; Ποιος ήρθε και σου το σφύριξε στ' αυτί αυτό;» Είδατε; Ηλέγχθηκες. Δεν ήταν η πρώτη φορά που εμφανίζεται ο Θεός Λόγος εις τους πρωτοπλάστους. Όχι.

Δεν ήταν η πρώτη φορά. Έτσι, γι' αυτό σας είπα ότι υπήρχε αυτή η σχέση. Τώρα επισκέπτεται ξανά ο Θεός Λόγος τον άνθρωπο, γίνεται άνθρωπος, έρχεται πιο κοντά για να πει: «Ὑμεῖς φίλοι μου ἐστέ, ἐὰν ποιῆτε ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν». Εάν εφαρμόζετε όσα σας λέγω, είσαστε φίλοι μου. Και αυτή η χαμένη φιλία επανευρίσκεται με τον αγιασμόν. Γιατί επιμένω στο θέμα του αγιασμού; Τι είπε; «Ὅσα ἐγὼ ἐντέλλομαι ὑμῖν», όσα σας παραγγέλλω. Συνεπώς, πρέπει να εφαρμόζετε εκείνα τα οποία λέγω. Αυτό είναι ο αγιασμός που φέρνει την αποκατάσταση της φιλίας. Δι' αυτό και ο Ησαΐας ο Προφήτης...

δέεται του Κυρίου και λέγει: «Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, εἰρήνην δὸς ἡμῖν, πάντα γὰρ ἀπέδωκας ἡμῖν». «Κύριε», λέει, «δώσε μας ειρήνη, γιατί όλα θα μας έχεις δώσει». Οι θυσίες της αρχαιότητος, οι εκατόμβες, εκατό βόδια που τα έσφαζαν επάνω σε μία ξύλινη εσχάρα, φυσικά, στην άλλη άκρη, από πάνω έσφαζαν στην ξύλινη εσχάρα και από κάτω ήταν εκείνος που ήθελε να εξιλεωθεί απέναντι στον Θεό, δεχόταν το αίμα των σφαζομένων ζώων, και αυτές λέγονται, αυτές οι θυσίες, εκατόμβες. Οι θυσίες, λοιπόν, οι εκατόμβες και η λατρεία των λαών της γης δεν απηχούν παρά την αναζήτηση και την αποκατάσταση αυτής της...

διακοπείσης ειρήνης ανάμεσα στον άνθρωπο και τον Θεό. Κανένας πόθος δεν στάθηκε τόσο βαθύς μέσα στην ανθρώπινη ψυχή όσο η ειρήνη. Και η θέση των ειρηνοποιών; Ποια είναι η θέση των ειρηνοποιών; Γιατί...

εδώ είπαμε ότι ο ειρηνοποιός πρέπει να έχει ειρήνη. Δεν μπορεί, βέβαια, να παίξει τον ρόλο του ως ειρηνοποιού αν δεν έχει ο ίδιος ειρήνη. Μιλήσαμε, λοιπόν, για την ειρήνη. Είδαμε τη σχέση με τον Θεό. Εδώ τώρα, ποια είναι η θέση των ειρηνοποιών; Να συμφιλιώνουν τους ανθρώπους με τον Θεό. Προσέξατε, με τον Θεό, οδηγώντας τους πάλι κοντά.

Ευχαριστώ.

Γιατί φεύγεις από τον Θεό; Γύρνα πίσω, μην αμαρτάνεις. Εδώ βλέπει κανείς στην παραβολή του Ασώτου Υιού να σκιαγραφείται αυτή η επιστροφή και η αποκατάσταση της ειρήνης. Αυτό το βρίσκουμε σήμερα στο μυστήριο της Μετανοίας και της Εξομολογήσεως, που είναι το κατεξοχήν μυστήριο της συμφιλιώσεως με τον Θεό. Εγώ προσωπικά, γενικώς σήμερα, ασκώ το μυστήριο της Εξομολογήσεως, έχω βαθείαν τη συνείδηση, βαθυτάτη τη συνείδηση ότι, εξομολογώντας τους ανθρώπους ή εξομολογούμενοι οι άνθρωποι, εγώ στέκομαι ο ειρηνοποιός, ο συμφιλιωτής...

μεταξύ των αμαρτωλών ανθρώπων και του Θεού. Διότι, όταν ο άλλος μετανοεί, δεν συμφιλιώνεται με τον Θεό; Ο πνευματικός, λοιπόν, είναι ειρηνοποιός, είναι συμφιλιωτής. Είναι πάρα πολύ σημαντικό. Και σας είπα, έχω βαθεία επίγνωση του πράγματος. Και τώρα να δούμε την ειρήνη με τον εαυτό μας. Ειρήνη με τον εαυτό μας. Ο άνθρωπος δεν είναι απλώς διχασμένος μετά την πτώση του στο πρόσωπο του Αδάμ, αλλά, θα έλεγα, κομματιασμένος. Ιδίως ο σύγχρονος άνθρωπος είναι μια κομματιασμένη προσωπικότητα. Και εδώ είναι και η τραγικότητα του σύγχρονου ανθρώπου. Έτσι έχουμε φρικτές συγκρούσεις, εσωτερικές. Νοήσεως...

Ευαγγελισμός, Ανάσταση, Αντίχριστος, Αποκάλυψη, Αντίχριστος, Αντί Εγώ θέλω να κάνω κάτι διαφορετικό, ακόμη μέσα μου να υπάρχουν πόθη ανεκπλήρωτη. Με ήθελα να πετύχω αυτό ή εκείνο και να μην πετυχαίνω, που επιμένουν παρά τα αυτά, επιμένω. Αυτή η πόθη η ανεκπλήρωτη οπωσδήποτε να εκπληρωθούν, στο τέλος όμως βρίσκομαι σε, προσέξτε, σε νευρολογική κριτική.

Γι' αυτό σήμερα έχουμε πολλούς ανθρώπους που τρελαίνονται, έχουν ψυχικές αναστατώσεις, έχουν συγκρούσεις, που λέμε προβλήματα, ιδίως στη νεολαία μας. Διότι δεν υπάρχει ειρήνη ανάμεσα στις τρεις δυνάμεις της ψυχής, νόηση, βούληση, συναίσθημα, και ανάμεσα στην ψυχή και το σώμα. Δεν υπάρχει ειρήνη. Έργο ειρηνοποιού εδώ. Εδώ μπορεί να είναι πάλι ο πνευματικός, αλλά βασικά θα σας έλεγα ότι είναι ο ίδιος ο εαυτός μας. Προσέξτε, ο ίδιος ο εαυτός μας. Πρέπει εδώ να καταλάβει ο άνθρωπος: γιατί να συγκρούομαι με τούτο και με εκείνο μέσα στον ίδιο μου τον εαυτόν; Θα προσεγγίσω τον Κύριον, θα επισημάνω τη σύγκρουση αυτή.

Θα αποκαταστήσω την ειρήνη ανάμεσα στα δύο, σ' αυτά που χωρίζουν, εκείνα που απαρτίζουν την ύπαρξή μου. Ναι, ναι, σας είπα, ανεκπλήρωτοι πόθοι, επιθυμία ηδονών, όλα αυτά. «Πώς θα γίνει αυτό; Πώς θα γίνει αυτό; Πω, δεν πραγματοποίησα τούτο ή εκείνο, ε, χάλασε ο κόσμος». Γιατί, έλεγε η Έλεν Κέλερ, έλεγε: «Γιατί να επιμένω να χτυπάω μια πόρτα κλειστή, όταν πλάι είναι μια άλλη πόρτα ανοιχτή;». Γιατί να θέλω οπωσδήποτε, σώνει και καλά, και να φτάσω ακόμη και στην αυτοκτονία, γιατί δεν πέτυχα τούτο ή εκείνο; Γιατί; Πρέπει λοιπόν, όπως λέει ο Ζιγαβηνός, «ειρηνεύσας το θέλημα της ιδίας σαρκός»

«προς το θέλημα της ψυχής αυτού και υποτάξας το χείρον τω κρείττονι». Τι θα κάνεις; Να ειρηνεύσεις το θέλημα του σώματός σου, αφού θα το υποτάξεις στο θέλημα της ψυχής σου, και θα υποτάξεις το μικρότερο στο μεγαλύτερο, το σώμα στην ψυχή και ολόκληρη την ύπαρξή σου στον Θεό. Αν το κάνεις αυτό, τότε βεβαίως θα έχεις ειρήνη. Καρδιά που μεριμνά και τυρβάζεται περί πολλά, που λέει εκεί ο Κύριος, έχει χαμένη την ειρήνη. Καρδιά που δεν πιστεύει στην πρόνοια του Θεού, η ειρήνη δεν μπορεί να στεριώσει σε αυτή την ψυχή. Καρδιά που υποκλέπτει εαυτήν από τη χάρη και το θέλημα του Θεού, για να παραδοθεί στο θέλημα το δικό της, είναι καρδιά που έχει χαμένη την ειρήνη. Καρδιά που έχει χάσει τον εαυτό της, τότε είναι ολότελα χαμένη. Και λέγει το βιβλίο των Παροιμιών: «Ουαί καρδία απολωλεκυία». Αλίμονο σ' εκείνον που έχει χάσει την καρδιά του. Έχομε και την ειρήνη με τους άλλους ανθρώπους. Ρίζα και αιτία κάθε φιλονικίας και διαιρέσεως και έχθρας, τι είναι; Ο εγωισμός και η φιλαυτία. Η φιλαυτία, που είναι η λατρεία του εγώ, δηλαδή υπηρετώ το εγώ, παίρνει πολλές μορφές.

Διεκδίκηση συμφερόντων, άλλοτε ως τιμή και υπόληψη. Α, να μη μου προσβάλει ο άλλος την υπόληψή μου. Άλλοτε σαν αναζήτηση ηδονής. Ξέρετε πόσοι προκαλούν και φόνον ακόμη, γιατί δεν ικανοποιούνται οι ηδονές των; Έτσι, όταν κάτι από αυτά ο άνθρωπος στερηθεί, αμέσως φιλονικεί, εκτραχύνεται, φονεύει, μισεί. Το τι διαστάσεις μπορεί να πάρει μια τέτοια κατάσταση, μόλις και είναι ανάγκη να το πούμε. Πρέπει να επέμβει κάποιος, και αυτός ο κάποιος είναι ο ειρηνοποιός, για να βοηθήσει εκείνους οι οποίοι είναι σε διάσταση. Για να σταθεί κανείς ειρηνοποιός, όμως, πρέπει να προσβλέπει στο αιώνιο πρωτότυπό του, τον Χριστό. Από εκεί θα αντλήσει την ειρήνη, γιατί «ο Χριστός εστίν η ειρήνη ημών», όπως λέει ο Απόστολος Παύλος, γράφει στους Εφεσίους.

Ο Κύριος είπε: «Ειρήνην αφίημι υμίν, ειρήνην την εμήν δίδωμι υμίν», τη δική μου ειρήνη δίνω σε εσάς. «Ου καθώς ο κόσμος δίδωσιν, εγώ δίδωμι υμίν», όχι την κοσμική ειρήνη, τη δική μου ειρήνη. Την αμοιβή των ειρηνοποιών: «ότι αυτοί υιοί Θεού κληθήσονται». Αυτοί θα κληθούν παιδιά του Θεού και εδώ στη γη και στον ουρανό. Να αυτό το μεγάλο βραβείο των ειρηνοποιών, η υιοθεσία. Θα γίνουν παιδιά του Θεού. Και ξέρετε τι θα πει παιδί του Θεού; Θα πει και αδερφός του Χριστού, κληρονόμοι Θεού, συγκληρονόμοι Χριστού, που λέει ο Απόστολος Παύλος. Καλοί μου φίλοι, είναι μεγάλος τίτλος τιμής να είσαι ειρηνοποιός. Μεγάλος τίτλος τιμής, όχι σε θέματα ειρήνης του κόσμου, αλλά σε θέματα ειρήνης του Θεού.

Αυτήν με κάθε τρόπο πρέπει να τη βρούμε, την ειρήνη, και να την ασκούμε ως ειρηνοποιοί. Να είμεθα πάντοτε όπως μας θέλει ο Θεός, και τότε σε μας θα ανήκει ο μακαρισμός: «Μακάριοι οι ειρηνοποιοί, ότι αυτοί υιοί Θεού κληθήσονται».