Catecheses of St Cyril 149 | 27-02-1989

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

We are now in the tenth week of our study of Saint Cyril’s catechesis, at paragraph 22. We said that, through the hands of the Apostles, many signs and wonders were performed. Although they were still human beings, they appeared fearsome to their enemies, because the Spirit of God made them exceedingly strong. And this is precisely what we see: the power of the Holy Spirit in the Apostles. We spoke about this last time and examined it briefly. I shall continue with the final two verses on page 225, for those of you who have the book. It says: “And multitudes of men and women who believed in the Lord were increasingly added to them, so that they brought the sick out into the streets and laid them on beds and pallets, that as Peter came by, at least his shadow might fall on some of them. A multitude also gathered from the cities around Jerusalem, bringing the sick and those troubled by unclean spirits, and they were all healed.” Indeed, as it tells me,

the book of the Acts of the Apostles clearly shows this. It is in the fifth chapter, which we examined: so great was the power of the Holy Spirit in the Apostles that they performed wonders and signs. The word “wonder” means something immense, something exceedingly great and astonishing. Thus, they performed signs—that is, miracles—but also miracles of extraordinary greatness, truly astonishing miracles. All this was done through the power of the Holy Spirit. As Saint Cyril says at the beginning of this passage, those who believed also became partakers of the gifts of the Holy Spirit, and so on, and so on—forgive me—

“through the hands of the Apostles,” and so forth. But it was not only this. Even Peter’s shadow could heal. Peter is mentioned specifically, but that does not mean this could happen only through the Apostle Peter. If his shadow alone fell upon a sick person, that person would be healed. It is therefore hardly necessary to tell you that people also touched the garments of the Apostles. I remind you of the case of the Apostle Paul, recorded in the book of Acts, when he was in Ephesus, where he remained for three years. There, while he was working and...

then hurrying away to preach and give his talk in the school of a man named Tyrannus—Tyrannus was his name—perhaps a school of philosophy or rhetoric, the Christians would gather around midday, perhaps from one until three or from one until four. They met at midday because that was when people rested, since the school held its lessons in the morning. The Christian gatherings took place during those hours. The Apostle Paul would hurry from his work—that was how he earned his living—take off his apron and the cloths with which he wiped away his sweat, for he earned his bread by the sweat of his brow, and rush away to preach. The Christians

would take those aprons—the work aprons worn in front so that one’s clothes do not become dirty—and his cloths, which had touched his skin, “from his body,” and place them upon the sick, and the sick were healed. They placed them upon those possessed by demons, and the demons departed. This shows how greatly the Apostles were filled with the power of the Holy Spirit: even their personal belongings, and even the sweat of their bodies, bore the power to heal or to drive demons away. Here I would like to make a brief observation. The Apostles were Spirit-bearing people; that is, the Spirit of God indwelt them and made His dwelling within them. For this very reason, throughout all the centuries down to the present day, when Saints who have become dwelling places of the Holy Spirit die, depart from this present life, and fall asleep in the Lord, their holy relics work miracles. In response to the question—and I have told you this many times, but I always repeat it so that it may be firmly impressed upon those who have heard it before and so that newcomers, our new listeners, may also learn it—

this is the truth of the matter: holy relics work miracles because the person became a dwelling place of the Holy Spirit during his earthly life. And the Holy Spirit never departs even from the relics. Yes, the human being has been separated into two: the Saint’s soul is in Paradise, united with the Holy Spirit, while the body that has been laid to rest—his holy relic—is also united with the Holy Spirit. The same is true of the personal belongings of the Saints. We may say that a staff or some other object belonging to a certain Saint has been preserved.

So that you do not imagine that these things are modern inventions, their beginning is found in the Old Testament. I shall say more about this shortly. We also see miracles associated with icons, and we speak of a “wonderworking icon.” How can this be? Many people say, “Is she not the same Most Holy Theotokos?” Undoubtedly, she is the same Most Holy Theotokos. “Then must I go to Tinos? Can I not go here, in Ampelokipoi?” My dear ones, yes, she is the same Most Holy Theotokos. Faith is not something... Yes, faith is a great thing, a very great thing.

But there is another factor as well. That other factor is that this icon, this sacred image, was painted by a Spirit-bearing person. And through it we receive the grace of the Most Holy Theotokos or of the Saints. And so forth—you see what I mean. This does matter; I have explained to you that it matters. Christ said, “You will do greater works than these.” Here are those greater miracles. Here they are. You see that the Apostles’ shadow alone worked miracles, while Holy Scripture does not record Christ working any miracle through His shadow alone. Yet this is not the greatest miracle. The great miracle—the great category of miracles, as we were saying—

is when people hear the preaching of the Apostles and believe. Do you see? Christ preached, yet very few believed. The Evangelist John tells us this. Why? Because the Holy Spirit had not yet come. Then the Holy Spirit came, the disciples preached, and thousands believed. There you have it. But I told you that we find the same thing in the Old Testament. I remind you of an incident—if I remember correctly, it is in the Fourth Book of Kingdoms, that is, Second Kings—when some people were going to bury... The Prophet Elisha

had died.

Forgive me, forgive me. The Prophet Elisha had died and had been buried somewhere. Another man in the city died, and his relatives were carrying him out for burial. On their way, they passed the tomb of the Prophet Elisha and continued onward. At one point they saw a band of raiders. The people were frightened when they saw them, so they threw down the dead man with his bier and fled, hoping to escape and return to the city. When they threw him down, he fell upon the tomb of the Prophet Elisha, and the dead man rose to life. Indeed. But now consider also how such a thing can be exploited from the demonic side.

It is well known that certain symbols or objects used during the forty years in the wilderness possessed historical significance: the jar—the golden jar containing the manna—which did not decay because God had commanded that it be preserved; Aaron’s rod that budded; and the bronze serpent that Moses raised upon a pole. It appears that the upper part of this pole, upon which the bronze serpent was fastened, was shaped like a cross.

The serpent was wrapped in some fashion around the two arms of the pole, the vertical and the horizontal. God had commanded that anyone who looked upon this serpent would live. The Hebrews had murmured, and serpents entered the camp, biting them, so that they died. But anyone bitten by an actual serpent who looked upon that bronze serpent would not die. And so it happened: the Hebrews no longer died from the serpents’ bites. The significance of this is extraordinarily great, as the Lord Himself says in the New Testament. The bronze serpent was a type of Jesus Christ—a prophetic foreshadowing of Him.

Pay attention. Do not be surprised: the bronze serpent was a type, a prophetic foreshadowing, of Jesus Christ. It did not bite; it carried no deadly venom; and its purpose was to overcome the deadly serpents. There is no time now to tell you more. I shall say only that this serpent was preserved among the sacred objects and symbols, among the sacred vessels of the Tabernacle of Witness. All these things had been kept. At some point the Hebrews took this serpent—the bronze serpent, of course—undoubtedly with the help of the priests. For there are periods of decline, and sometimes even priests resort to magic. Do not be surprised. Does that astonish you?

When I first read this somewhere, it astonished me too. Later, I saw it throughout the history of Christianity, and I tell you again that this happens in periods of spiritual decline. Certainly, it is not true of all priests. Yet some priests resort even to magic without understanding what they are doing, without being conscious of its true nature. So they took the bronze serpent and performed magical acts with it, placing it upon the sick in order to heal them. But what they were doing had now become magic. Then the devout King Hezekiah took that serpent, even though it was a historic sacred object,

smashed it, ground it into powder, and cast it away. He acted rightly; that is what he had to do. This shows you that the devil often prompts people to turn even sacred symbols into instruments of magic. It does no harm to repeat these things; we say them again and again. People steal the Holy Chrism, which is a material sign of the presence of the Holy Spirit—a material sign of the presence of the Holy Spirit—and use it for magical purposes, in magic potions and the like. Or they take the zeon, the hot water left in that small vessel,

which by extension is itself also called the zeon, although strictly speaking it is the water that is “zeon,” meaning hot or boiling. The word means “hot,” not “new.” “New” would mean fresh; here “zeon” means boiling water. Whatever remains there may be given by the sacristan or the woman who cares for the church—or even by the priest—to be used for purposes that are more or less magical. Sorcerers often tell people to obtain some of the zeon from the sanctuary, and so forth. In this church, when the old church was still standing—the old Church of Saint Charalambos—

you would shudder to hear it. Twice I found a bat wrapped in paper beneath the Holy Altar. Twice. Twice. And so on. These are the kinds of things people do: although the Holy Altar is sacred, they place such objects beneath it. Do not even give clothing to be placed beneath the Holy Altar. My dear ones, the Holy Altar exists solely for the celebration of the Mystery of the Holy Eucharist. It is not intended for any other purpose. We cannot give someone’s clothing to be prayed over or leave it beneath the Holy Altar so that the person may be set right, or so that a demon may depart from him, or for any other reason. We do not give clothing for this purpose. Nothing is to be placed beneath the Holy Altar. Do you hear? Nothing whatsoever. And do not pressure the priests by saying:

“Please put it there; my child is ill,” so that the priest takes pity on you and commits this violation. It is a sin. Nothing else has any place there beyond what properly belongs there. And remember that not only is the Mystery of the Holy Eucharist celebrated upon the Holy Altar, but when the church has been consecrated, the altar has also been anointed with Holy Chrism.

The crosses you see there upon the wall, on this side and on the other, signify that the church has been consecrated. Pay attention: we have the Holy Chrism, the same Chrism with which children are anointed when they are baptized in the Mystery of Chrismation. We must therefore be extremely careful, for we do not touch the Holy Altar. Only a deacon or someone of higher clerical rank may touch the Holy Altar, and so forth. How, then, could I take this sacred thing and...

How, then, can I take such a thing and use it in magic? And so, the Apostle Peter and the other Apostles—Holy Scripture does not tell us this explicitly, but we may suppose it—the mere shadow of Peter, or the sudaria and semicinctia, that is, the handkerchiefs, aprons, and all such things, were taken and worked miracles. Yet sorcerers also take such things and try to use them for their own purposes, essentially profaning what belongs to the realm of God.

We now come to the twenty-third paragraph. “By this power of the Holy Spirit, the twelve Apostles, because they preached Christ, were again cast into prison by the chief priests. During the night they were miraculously delivered from it by an angel, and then brought from the Temple before the court. There, in speaking to them about Christ, they rebuked them without fear or hesitation. And they added that God has also given the Holy Spirit to those who obey Him.”

“They departed rejoicing, and they did not cease teaching and proclaiming Jesus as Christ.” Since we have already covered these matters in the Acts of the Apostles, where I read you a long passage, I will explain it briefly. The twelve, he says, once again stood firm through the power of the Holy Spirit and preached Christ, not only to the people but also before the chief priests, when they were arrested and brought before them. Indeed, Saint Cyril says that they rebuked them unsparingly—that is, they did not soften the rebukes they directed at the rulers. When those men beat them and ordered them never again to speak in the name of Jesus Christ, Peter and the other Apostles replied:

“We must obey God rather than men.” We must obey God rather than you. If what you told us were in accordance with the Word of God, we would obey you. But since your words command us not to preach Christ, and are not in accordance with the Word of God and the New Testament, we will not listen to you. We will obey God rather than you. Saint Cyril adds this as well: first, through the power of the Holy Spirit, they had the courage to speak; and then they declared that God gives the Holy Spirit to those who obey Him.

It was as though they were saying to them, “We obey God, and therefore we have the Spirit of God. You do not obey Him, and so you have no share in the Holy Spirit.” The twenty-fourth paragraph: “The grace of the Holy Spirit was at work not only in the twelve Apostles, but also in the firstborn children of the Church, which until then had been barren—I mean the seven deacons. For they were chosen, as it is written, full of the Holy Spirit and wisdom. Among them was Stephen, whose name means ‘crown,’ the first offering among the martyrs, a man full of faith and the Holy Spirit. He performed great wonders and signs among the people and prevailed over those who disputed with him,” and so forth. I will not read all of it, because I would tire you. It continues what we said earlier in our study of Acts concerning Saint Stephen. The Holy Spirit, he says, was not only in the twelve, but also came upon the firstborn—the first children born of the Church, which until then had been barren. I will explain this a little further on. He is referring to the seven deacons. Indeed, the Book of Acts tells us that they too all possessed the Spirit of God, and it speaks especially of Stephen.

In fact, it says two or three times that Stephen was full of the Holy Spirit and of faith. Full! This fullness means complete submission. That is why he was able to dispute so powerfully with those from the synagogues of the Freedmen, as we said when studying the Book of Acts. And a little further on, after rebuking the Jews before the council, he said that they were people “who always resist the Holy Spirit.” You are the ones who always set yourselves against the Holy Spirit. He was also full of the Holy Spirit when he gazed into heaven and saw the heavens opened and Jesus standing at the right hand of the glory of God. No one can behold such a thing—the heavens opening and the Mysteries being revealed—unless he possesses the Spirit of God. These are all testimonies concerning the Holy Spirit that the Apostle Paul—excuse me, Saint Cyril—gathers together in order to show us how the Spirit of God has worked within the Church since Pentecost. And he calls Stephen “the first offering among the martyrs.” Saint Stephen was the firstfruits.

The expression means “the firstfruits,” the firstfruits of the martyrs; hence he is called the Protomartyr, the First Martyr. But I wanted to comment briefly on the phrase, “among the firstborn children of the Church, which until then had been barren.” In the Old Testament there is a prophecy saying that the children of the desolate woman are more numerous than the children of the woman who has a husband. This prophecy has probably confused you many times, because it is also quoted in the New Testament. I will say it again: the children of the desolate woman are more numerous than those of the woman who has a husband. Many people think that “desolate” here refers to the desert, and that the children are literally children of the desert—monks, we might say—so that the prophecy means the children of the desert are more numerous. That is not correct, my dear friends. It is referring...

It is referring...

to Sarah, who was barren. Sarah, Abraham’s wife, was barren, as everyone knows, and she had no children.

Therefore...

Therefore... Later, however, Abraham had children by a maidservant and by other women, and all these children became the ancestors of Arab tribes. This is why they too revere Abraham.

The children of the other women were many, however. Sarah is a type of the Church. In the end she bore one child, Isaac, whom we all know. She had no other child. But because she was a type of the Church, the Church—the communion of God with mankind, for that is what the Church is—had to be renewed when the time for her renewal came. And so the Church now comes forth upon the earth. How did she come? Through Jesus Christ. But at that time the children of the desolate woman did not yet exist; there was only one child, Isaac.

During those years, which woman had the many children? It was the Synagogue, the people of the Hebrews. But now the desolate woman—that is, the Church—acquires many children. And therefore the children of the desolate woman are now more numerous than the children of the woman who has a husband. Who was the woman who had the husband? God, if you will, was the Bridegroom, while the Synagogue, the Hebrew people, was the bride. The meaning, then, is this: Christians today are more numerous than the Jews who remained in unbelief.

That is the simple way to put it. And so we see how the Church appears with Jesus Christ. The desolate woman, then, was Sarah, who was a type of the Church. The twenty-fifth paragraph: “And by this power of the Holy Spirit”—you see that in every paragraph Saint Cyril uses the phrase “by the power of the Holy Spirit.” I remind you that he does this to show the presence of the Holy Spirit—“Philip also, in the name of Christ, once drove the unclean spirits from the city of Samaria as they cried out with a loud voice. He healed the paralysed and the lame and brought great multitudes of those who believed to Christ.

Peter and John came down to them and, through prayer and the laying on of hands, gave them communion in the Holy Spirit. Simon Magus alone was justly shown to be a stranger to this communion.”

“Then, having been called by an angel of the Lord to go along the road for the sake of the devout Ethiopian eunuch, he distinctly heard from the Spirit Himself, ‘Go near and join yourself to this chariot.’ He instructed the Ethiopian, baptised him, and sent him to Ethiopia as a herald of Christ, according to what is written: ‘Ethiopia shall hasten to stretch out her hand to God.’ Then, being carried away by the angel, he proclaimed the Gospel in the cities that followed.” This refers to Saint Philip the deacon, who had proclaimed the Gospel in Samaria. There, through the power of the Holy Spirit, he performed such very great signs that even Simon Magus himself was amazed.

I do not want to dwell on this, because we have already covered it in the Acts of the Apostles. Everyone, he says, believed and was saved except Simon Magus, who had conceived the intentions described there in Acts. He did not truly wish to repent. Instead, he wanted to retain the old things together with the new things he was receiving—to mix elements of his magic with elements of the Gospel. This is a dreadful thing, a strange mixture that many still attempt even today. As I told you earlier, they take sacred things and try to use them in the realm of magic. This is dreadful.

Simon Magus attempted to do precisely this and, of course, was rebuked very sternly by the Apostle Peter, who said to him, “May you and your money perish together,” and so forth. As history and tradition show us, this man remained outside salvation. What I would like to emphasise again is Saint Cyril’s phrase here: “By this power of the Holy Spirit, in the name of Christ, Philip...” This is something to which we have not paid enough attention. Even in our own lives, the Holy Spirit goes unnoticed.

My dear friends, when we ask for something, it is the Holy Spirit who acts within the Church. But for the Holy Spirit to act in the matter for which we are asking, we must invoke the name of Jesus Christ. We have therefore made—should I call it a mistake or an omission? In any case, it is not right. When we pray to Christ and ask Him to give us this or that while completely ignoring the Holy Spirit, something is missing. We should pray to the Holy Spirit while invoking the name of Jesus Christ. In other words, if you understand me, we

hold only to the name of Jesus Christ and ignore the Spirit of God, who brings all things to pass within the Church. This is not right; it is incomplete. Of course, when I pray to the Holy Spirit, the honour undoubtedly also passes to the Son and the Father. When I pray to the Son, it passes to the Father and the Holy Spirit. When I pray to the Father, it also passes to the Son and the Holy Spirit. Therefore, we could not say that praying in this way is wrong, but there is an omission: we need to possess an awareness of the presence of the Holy Spirit. I may say, “My Christ, illumine me so that I may say what I need to say,” but I may and should also say:

“Holy Spirit, enlighten me.” And the invocation of the Holy Spirit should always be made in the name of Jesus Christ. For the Spirit of God came to earth because Christ came, suffered, and ascended, so that the Holy Spirit might come. Then my invocation of God is in its proper form. Please remember this, and let us not leave out the Spirit of God. There are certainly people who have never prayed to the Holy Spirit, who have never invoked the Holy Spirit. If I were to ask you now to write your answer on a slip of paper, perhaps most of you would say that this has been your way as well. It is not a sin, but it is an omission that must be corrected.

From the account of Simon Magus—that is, from Philip’s ministry in Samaria—Saint Cyril goes on to speak of the Ethiopian eunuch. You remember that here again an angel of the Lord said to Philip, “Go to that place, to the road toward the south.” And Saint Philip wondered, “Why did the angel tell me to come here?” Soon afterward, a chariot passed by, and the Holy Spirit—not an angel—said to him, “Go near and join yourself to this chariot.” And there he saw the Ethiopian reading Isaiah.

He baptized him. The Ethiopian believed, and Philip baptized him. When Philip came up out of the water, the Spirit of the Lord caught him away and took him to another city so that he might continue his preaching. He took him to Gaza, the city of the Philistines. What do we see here, my dear friends? The Spirit of God says, “Do this; join yourself to the chariot,” and afterward He takes Philip and carries him elsewhere. This astonishing transportation is mentioned only once in the Acts of the Apostles. Furthermore, the Holy Spirit enlightened Philip so that he would know what to say. The Holy Spirit also enlightened the Ethiopian so that he could receive what he heard. And finally...

It was the prompting of the Holy Spirit—without abolishing his freedom of choice—that led the Ethiopian to be baptized. And, as Saint Cyril says so beautifully here, he was sent to Ethiopia as a preacher of Christ: “having sent him to Ethiopia as a herald of Christ.” Very beautiful. And now we come to the twenty-sixth paragraph. You see, I am moving quickly. “Paul also was filled with this Holy Spirit after he was called by our Lord Jesus Christ.” He says that the Apostle Paul too was filled with the same Holy Spirit after Christ called him. And the account says: “Ananias, the devout man in Damascus, bears witness to these words, saying to him, ‘The Lord Jesus, who appeared to you on the road by which you came, has sent me so that you may receive your sight and be filled with the Holy Spirit.’ He who sent him acted: changing the blindness of Paul’s eyes into sight, bestowing the seal upon his soul, and making him a chosen vessel,” and so forth. What do we see here? We see Ananias come and say, “Christ sent me, first, to open your eyes and, second, so that you may be filled with the Holy Spirit.” After saying this, Ananias laid his hands upon his head.

Upon Paul’s—pardon me, first upon his eyes—and Paul received his sight. Then Ananias laid his hands upon Paul’s head, and Paul was filled with the Holy Spirit. Was this a repetition? No, not a repetition, but an extension of Pentecost. Let us call it a repetition, though it truly is not. The Spirit of God had already come to earth. Pentecost is simply extended to those who are ready to receive Him. Notice, please: “Christ sent me to open your eyes and so that you may receive the Holy Spirit.” How does he receive the Holy Spirit? In the name of Jesus Christ. For when Paul was entering Damascus, he spoke with the Lord in a vision, and, as you will remember, Paul believed in Christ.

You see, then, that the Holy Spirit and Jesus Christ are always side by side. One is never separated from the other within the Church. Then, when we make the invocation over the bread and wine so that they may become the Body and Blood of Christ, whom do we invoke? The Holy Spirit. That is, as I told you on a previous occasion, we ask the Father to send the Holy Spirit to change the wine and the bread into the Body and Blood of Christ. Do you see? I emphasize this: take care that we do not live as though the Holy Spirit were absent. Let us remember Him—I say it and repeat it—let us remember Him and call upon Him. We give thanks. He is with us and remains with us continually. And when the Apostle Paul says, “Do not grieve the Holy Spirit,” and so forth, when we...

When we live a life of sin, we grieve the Spirit of God. In the evening we can say, “Holy Spirit, I have grieved You.” There is nothing wrong with saying, “My Christ, I have grieved You.” There is nothing wrong with saying, “My Father, I have grieved You.” As I explained earlier, this applies to all three Persons. But let us not forget the Holy Spirit. I ask you...

Paragraph twenty-seven: “In the power of this same Holy Spirit, Peter, the foremost of the Apostles and the keeper of the keys of the Kingdom of Heaven, in Lydda...” and so forth.

In Lydda, in the name of Christ, he healed Aeneas, who had been paralyzed; and in Joppa he raised Tabitha from the dead.

This is precisely the passage we most recently studied in Acts. So I will dwell on the following point, which we discussed last Sunday—that is, yesterday.

He saw the vision, and it was plainly shown to him that the Gentiles who believe also become partakers of the grace of the Holy Spirit: that the Gentiles too would believe and would share in the Holy Spirit. And a little farther on, “While Peter was still speaking these words,” in the house of Cornelius...

“The Holy Spirit fell upon all who heard the word.” Notice: He fell upon them. When we reach that passage—it is the subject for next Sunday—the expression “to fall upon” is like what we see when two people who have not met for a long time run toward each other. Think of a mother who has not seen her child for a long time because the child has been away on a journey. The mother runs, the child runs, and they fall into one another’s arms, almost colliding, if one may put it that way. This shows the eagerness of the Holy Spirit to be given to human beings and to bestow His gifts upon them.

You may say to me, “Thousands of years passed, and the Spirit of God was not given to human beings. What was the Spirit of God doing?” He was waiting anxiously—if I may use a human word that does not properly belong to God. And when the fullness of time came, God did not allow even a minute to pass. Yet this fullness of time is itself a mystery: why then and not at some other time? In any case, we can see God’s eagerness to save the human person. This is something very beautiful. And here, a little earlier, there is something I passed over, though we discussed it yesterday: “He plainly heard the Holy Spirit say, ‘Behold, men are looking for you.’”

The Spirit of God says to Peter, “Look, some men downstairs are asking for you. Do not hesitate to go with them, for I have sent them.” Who is this “I”? “I, the Holy Spirit.” As I told you yesterday, the Holy Spirit is a Person. You see, then, how deeply the Holy Spirit enters into our lives. Do you understand how deeply He enters into our lives?

Saint Cyril says that they were “amazed and astonished”—that is, the people who were there in the house of Cornelius, especially Peter’s six companions—“because the gift of the Holy Spirit had been poured out even upon the Gentiles,” because the Spirit of God had been given even to the idolaters. Paragraph twenty-eight.

“And in Antioch of Syria, a most renowned city, while the preaching concerning Christ was bearing fruit, Barnabas was sent from here to Antioch as a fellow laborer in this good work, a good man, full of the Holy Spirit and faith.” We have studied these things, as you remember. “He gathered a great harvest of those who believed in Christ...” “He brought Paul from Tarsus to Antioch as his fellow laborer.” We spoke about Barnabas, but we have not yet discussed Barnabas and Paul in Antioch. That comes a little later than the point we have reached in Acts. “And after a considerable multitude had assembled and been taught by them in the Church for a whole year, the disciples were first called Christians in Antioch, the Holy Spirit, I believe, bestowing upon the believers the new name foretold by the Lord.” I will dwell on this—the final point.

It is well known that the name “Christian” was given in Antioch. Until then, the believers had been called disciples—not merely the Twelve, but the whole multitude. They were called the faithful. They were called those who followed the Way, or the people of the Way, meaning the way of God. There were many different names for them. But the name “Christian” was first given in Antioch. Strangely enough, this name was not given by the Apostles. It began as an insulting, mocking name.

It was used by the idolaters against the Christians, the disciples. They called them Christians, meaning those who belonged to Christ, but they said it mockingly. It is like our calling the millenarians “Jehovahs.” I have told you again and again that it is not right to call them “Jehovahs.” Interestingly, they correct us and say that what we call them is an insult. Yes, it is an insult—but not an insult against the millenarians; it is an insult against God. Why? Quite simply, “Jehovah” is a faulty rendering of the name Yahweh. The millenarians introduced the form “Jehovah,” whereas theological circles used “Yahweh.”

It is simply a faulty rendering, nothing more, but the name means “the Lord.” The Jews did not pronounce this name, the so-called Tetragrammaton, because it was held in great reverence. Instead, they used other titles, such as Elohim, the Most High God, and so forth, rather than the name Yahweh, meaning “the Lord.” Now these people call themselves Witnesses of Yahweh, or Jehovah. We call them “Jehovahs.” We say, “You are a Jehovah,” or “He is a Jehovah.” But what would that mean? “Lord.” For Jehovah, or Yahweh, means “the Lord.” Am I then going to call a millenarian “Lord”?

That is the mistake. I cannot understand how this usage came to prevail, even in religious publications—including those of the Apostoliki Diakonia that have recently been distributed on Sundays—and in other books, where they call them “Jehovahs.” That is not correct. We should call them Millennialists, not “Jehovahs”; it is not right. Just as we gave them that name—they call themselves Jehovah’s Witnesses, but we call them “Jehovahs”—so, at that time in Antioch, the pagans mockingly called the disciples Christians, not with any good intention. Yet in the end this name prevailed, and we have early witnesses to it, such as...

the Apostolic Fathers, Saint Ignatius, and others. Saint Ignatius, in the year 107 after Christ—we are very close to the apostolic age—was an Apostolic Father who had known the Apostles, and he said that we ought to glory in this name. But why do I mention Saint Ignatius? Does not the Apostle Peter himself say, “If anyone suffers as a Christian”? Only someone who knows the history behind these events can understand certain things. At that time, since the name “Christian” had become widespread and was regarded as a term of mockery, the Christians—the disciples—did not want that name. So what does the Apostle Peter say? “If anyone suffers as a Christian,” precisely in his capacity as a Christian—he deliberately uses this word, “Christian”—then he should rejoice.

Let him not suffer as a thief, a liar, a robber, or a murderer; in such things he must not glory. But in suffering as a Christian, he should glory. So the text says here that this name was given in Antioch. Very well. But who gave it? Who was the sponsor, as it were, of this name? The pagans? No. If you were ever to imagine that the true sponsor of the name was the Holy Spirit, you might ask me how that could be.

I am sorry! I am sorry that I did not pay enough attention to explain it more clearly to you. I examined this passage more closely today, but I did not bring with me the testimony from the Old Testament. I had, however, presented it as a lesson to the children three years ago.

We had begun a series of lessons on what Christianity is and what it is not, and we examined the names given to Christians. There I had the words of the Lord. I found what I needed, and I could have shared it with you as well. I am sorry, but I do not have those testimonies with me now. It is in the Prophet Isaiah, where God says, “And I will give you a new name.” Listen: who says this? The Holy Spirit. Where does He say it? In the Prophet Isaiah, because it is the Holy Spirit who speaks through the Prophets. “And I will give you”—give whom? You who, when Christ, the Messiah, comes and all these things are fulfilled, will receive a new name. And what is this new name? The name “Christian.”

Therefore, behind the pagans stands the Holy Spirit. Perhaps this will surprise you. Nothing prevents the Spirit of God from using even the most contrary and unlikely things when He wishes to accomplish something. Did I not tell you—when was it that I told you?—that the Spirit of God did not prevent Balaam from going to curse the Hebrews? And afterward, was it not the Spirit of God who said, “I will let you go, but you will say whatever I put into your mouth”? And whom does He use? A sorcerer from Mesopotamia. Who does this? The Holy Spirit. Now, do not tell me that I have confused you and made you think that a sorcerer may sometimes say things that are true.

A sorcerer may sometimes say things that are true, but to know whether what he said is true or not, we must have the nous of Christ—the spiritual intellect of Christ. Otherwise, it is terribly dangerous, terribly dangerous indeed. Do you know how many times the Spirit of God may speak through the mouth of a sorcerer? Do not be surprised. Yes; and later, when Saul went to ask that sorceress what the outcome of his attack against the Philistines would be the following day, who was speaking there? Can we not see? It was a séance, and the devil was speaking. Yes.

The devil was permitted to speak in this way to the Lord’s christ—to the Lord’s anointed one—for what was Saul? He was the christ, with a lowercase c; that is, the one anointed, the Lord’s anointed one, the man who had been anointed by the Lord. The Holy Spirit permits this, just as He also permitted it in the case of Balaam. Yes, we have many such examples, and, as I said, we return to the point: it is the Holy Spirit who gives the name. In essence, the pagans do not give it; the Holy Spirit gives it, because it is written in the Old Testament. This is, of course, astonishing. And then we continue...

It is not working. I am sorry; the passage is from Isaiah. It is not working. Very well, I can give you the chapter and verse where it is written next time. Then the text continues: “As spiritual grace was being poured out abundantly by God in Antioch, there were prophets and teachers there, among whom was Agabus. And as they ministered...” This refers to Barnabas and Paul. Agabus was a prophet, the one who foretold that there would be a famine. Agabus was also the prophet who came and took off the Apostle Paul’s belt. Paul did not prophesy this about himself; another prophet prophesied it concerning Paul. He took off Paul’s belt.

He took hold of the belt. This was a vivid, demonstrative way of teaching used by the Prophets of the Old Testament. “Whose belt is this?” He did not wait for an answer, because everyone knew whose belt it was: Paul’s. “Thus says the Lord.” This is what the Lord says: “The man to whom this belt belongs will face terrible sufferings now that he is going to Jerusalem.” Who is speaking? The Holy Spirit. But first, God willing, my beloved, since our time has ended, we will continue next Monday.

Ευρισκόμεθα εις την δεκάτην εβδομην κατήχηση του Αγίου Κυρίλλου, στην 22α παράγραφον. Είχαμε πει ότι δια των χειρών των Αποστόλων εγένοντο, λέγει, σημεία και τέρατα πολλά και ότι, ενώ ήσαν άνθρωποι πάλι, όμως εφαίνοντο φοβεροί στους εχθρούς τους, διότι το Πνεύμα του Θεού τούς έκανε πολύ δυνατούς. Και ακριβώς αυτό είναι εκείνο που βλέπουμε, τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος εις τους Αποστόλους. Αυτό το είχαμε πει την περασμένη φορά και το είχαμε λίγο αναλύσει. Θα συνεχίσω με οι δύο τελευταίοι στίχοι της σελίδος 225, όσοι κρατάτε βιβλίο. Και λέγει Προστήθεστε δε πλήθη των το κυρίω πιστευών των ανθρώντε και γυναικών Δε πληρώστε δε τας πλατείας των επί της κλιναρίνης και κραβάτης ασθενών Είνα ερχομένου Πέτρου, καν η σκιά επισκιάσει τη μη αυτών, συνέρχεστε δε και το κλήθος των πέριξ πόλεων, εις την Αγία Τάφνη Ιερουσαλήμ, φερόντων ασθενείς και οχλουμένους υποπνευμάτων ακαθάρτων, ύπνες και θεραπεύοντο άπαντες. Πραγματικώς, όπως με λέει,

το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων, το εμφανίζει αυτό. Είναι στο 5ο κεφάλαιο, όταν το αναλύσαμε, ότι ήταν τόση η δύναμις του Αγίου Πνεύματος εις τους Αποστόλους, ώστε επιτελούσαν τέρατα και σημεία. Τέρας, το τέρατος, θα πει το τεράστιον, αυτό που είναι πάρα πολύ μεγάλο, το καταπληκτικόν. Συνεπώς, έκαναν σημεία, λέει, θαύματα, αλλά και θαύματα πολύ μεγάλα, εκπληκτικά. Όλα αυτά με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος. Όπως λέγει στην αρχή αυτής της περιόδου εδώ, ότι και οι εξ αυτών πιστεύοντες στις χάρες του Αγίου Πνεύματος κοινωνοί γίνονται και λοιπά, και λοιπά, και λοιπά, συγγνώμη,

«των χειρών των Αποστόλων» και τα λοιπά. Αλλά όχι μόνο αυτό, αλλά και η σκιά ακόμη του Πέτρου — αναφέρεται εις τον Πέτρο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μόνο μπορούσε να συμβαίνει εις τον Απόστολο Πέτρο. Και μόνη η σκιά που θα μπορούσε να πέφτει επάνω σε κάποιον άρρωστο, ο άρρωστος θα γινόταν καλά. Άρα, βέβαια, περιττό να σας πω ότι ακουμπούσανε πάνω στα ενδύματα των Αποστόλων. Σας θυμίζω την περίπτωση του Αποστόλου Παύλου, διότι είναι γραμμένο στο βιβλίο των Πράξεων, όταν ήταν στην Έφεσο και εκεί είχε καθίσει τρία χρόνια. Εκεί, ενώ εργαζόταν και...

να πάει και στο κήρυγμα να κάνει και την ομιλία του σε κάποια σχολή ενός Τυράννου — Τύραννος, το όνομά του Τύραννος — ίσως κάποια φιλοσοφική ή ρητορική σχολή, και μεσημεριάτικη ώρα, ίσως μία με τρεις, μία με τέσσερις, μεσημεριάτικη ώρα, γιατί τότε αργούσαν οι άνθρωποι, επειδή το πρωί γινόταν το σχολείο. Εκείνη την ώρα γίνονταν οι συγκεντρώσεις των χριστιανών. Και ο Απόστολος Παύλος, βιαστικά, αυτή ήταν η δουλειά του, έβγαζε την ποδιά του και κάποια μαντήλια με τα οποία σκούπιζε τον ιδρώτα του, διότι έτρωγε το ψωμί του με τον ιδρώτα του, και επήγαινε βιαστικώς για το κήρυγμα. Οι Χριστιανοί

έπαιρναν αυτές τις ποδιές, τις μπροστέλες όπως λέγονται — ποδιά, αυτή που βάζουμε μπροστά για να μη λερωνόμαστε, όταν κάνουμε μια βρώμικη δουλειά — και τα μαντήλια του, εκείνα τα οποία είχαν έρθει σε επαφή με το δέρμα του, «εκ του χρωτός αυτού», και τα έβαζαν πάνω στους αρρώστους και οι άρρωστοι γίνονταν καλά. Τα έβαζαν πάνω στους δαιμονισμένους και τα δαιμόνια έφευγαν. Που σημαίνει πόση δύναμη Πνεύματος Αγίου είχαν οι Απόστολοι, ώστε τα προσωπικά των αντικείμενα, ακόμη και αυτή η εφίδρωσις του σώματός των, να έχει αυτή τη δύναμη να θεραπεύει ή να φυγαδεύει δαιμόνια. Εδώ να κάνω μία μικρή παρατήρηση: ότι δυνάμει αυτού, επειδή οι Απόστολοι ήταν πνευματοφόροι άνθρωποι, δηλαδή το Πνεύμα του Θεού ενοικούσε, κατοικούσε εις αυτούς, γι’ αυτό ακριβώς και οι Άγιοι, μέσα σ’ όλους τους αιώνες μέχρι σήμερα, οι Άγιοι που έγιναν κατοικητήρια του Αγίου Πνεύματος, όταν πεθάνουν, φύγουν από την παρούσα ζωή, κοιμηθούν, τότε τα λείψανά των θαυματουργούν. Στην απορία — κάτι που σας το έχω πει πολλές φορές, αλλά το επαναλαμβάνω πάντα για να εντυπώνονται στους παλαιούς αλλά και να ενημερώνονται οι νέοι που έρχονται εδώ, οι νέοι άνθρωποι, δηλαδή οι νέοι ακροατές

μας — και έτσι εκεί είναι η αλήθεια του πράγματος: ότι τα λείψανα θαυματουργούν επειδή είχαν γίνει κατοικητήριο του Αγίου Πνεύματος όταν ζούσε ο άνθρωπος αυτός. Και το Πνεύμα το Άγιον δεν φεύγει ούτε από τα λείψανα ποτέ. Ναι, ο άνθρωπος είναι χωρισμένος στα δυο: η ψυχή του είναι στον Παράδεισον, ο Άγιος, και η ψυχή του ηνωμένη μετά του Αγίου Πνεύματος, και η σαρξ που έχει εναποτεθεί, το λείψανό του, είναι ηνωμένο μετά του Αγίου Πνεύματος. Το ίδιο πράγμα συμβαίνει και με τα προσωπικά αντικείμενα των Αγίων. Λέμε ότι έχει διασωθεί του τάδε Αγίου

ραβδί, ένα αντικείμενο. Για να μη νομίσετε ότι αυτά είναι εφευρέσεις νεωτέρων, την αρχή τους την έχουν στην Παλαιά, στην Παλαιά Διαθήκη. Και στην Παλαιά, θα σας πω κάτι παρακάτω. Και ακόμα βλέπει κανένας τα θαύματα στις εικόνες, λέμε «θαυματουργός εικόνα». Λοιπόν, πώς γίνεται αυτό; Λένε πολλοί: «Η ίδια δεν είναι η Παναγία;». Αναμφισβήτητα, η ίδια είναι η Παναγία. «Και είναι ανάγκη να πάω στην Τήνο; Δεν πάω εδώ, στους Αμπελοκήπους;». Αγαπητοί μου, ναι, η ίδια είναι η Παναγία. Η πίστις δεν είναι εκείνο το... Ναι, το μέγα πράγμα είναι η πίστη, το μέγα πράγμα.

Είναι και ένας άλλος παράγων. Αυτός ο άλλος παράγων είναι ότι την εικόνα αυτή, την αγιογραφία, την ιστόρησε ένας πνευματοφόρος άνθρωπος. Και παίρνουμε από εκεί τη χάρη της Παναγίας ή των Αγίων. Κι ούτω καθεξής, το βλέπετε. Έχει λοιπόν σημασία, σας το εξήγησα, έχει σημασία. Ο Χριστός είπε: «Θα κάνετε από μένα πιο μεγάλα θαύματα». Να τα πιο μεγάλα θαύματα. Να τα πιο μεγάλα. Δηλαδή, βλέπετε τους Αποστόλους, μόνη η σκιά να δημιουργεί θαύματα, ενώ στην Αγία Γραφή δεν αναφέρεται ότι ο Χριστός έκανε κάποιο θαύμα με μόνη τη σκιά Του. Αλλά το μεγάλο θαύμα δεν είναι αυτό. Το μεγάλο θαύμα, η μεγάλη, λέγαμε, κατηγορία θαυμάτων,

μεγάλο θαύμα είναι όταν... οι άνθρωποι ακούν το κήρυγμα των Αποστόλων και πιστεύουν. Είδατε; Ο Χριστός κήρυττε, αλλά πολύ λίγοι είχαν πιστέψει. Το λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης. Γιατί; Διότι ακόμη δεν είχε έλθει το Πνεύμα το Άγιον. Ήλθε το Πνεύμα το Άγιον, κάνουν κήρυγμα οι μαθητές, χιλιάδες πιστεύουν. Ιδού. Σας είπα όμως ότι και στην Παλαιά Διαθήκη έχουμε το ίδιο πράγμα. Σας θυμίζω που κάποτε πήγαιναν — είναι, να δείτε, στο Δ΄ Βασιλειών, αν θυμάμαι καλά, εκεί πρέπει να είναι — πήγαιναν να θάψουν... Ο προφήτης Ελισαίος

πεθάνει.

Συγγνώμη, συγγνώμη. Είχε πεθάνει ο προφήτης Ελισαίος και τον είχαν θάψει κάπου. Είχε ένας άνθρωπος άλλος πεθάνει στην πόλη και οι συγγενείς του τον πήγαιναν να τον θάψουν. Στον δρόμο συναντήσανε τον τάφο του προφήτη Ελισαίου και προχωρούσαν. Κάποια στιγμή είδαν κάποιους — Εύζωνοι λέγονται αυτοί — ήσανε ληστές, λησταί. Τρόμαξαν οι άνθρωποι όταν τους είδαν και πέταξαν τον νεκρό με το φέρετρό του, τον πέταξαν για να φύγουν, να γλιτώσουν, να γυρίσουν πίσω στην πόλη. Όπως τον πέταξαν, έπεσε πάνω στον τάφο του προφήτη Ελισαίου και ο νεκρός ανεστήθη. Μάλιστα. Αλλά να δείτε όμως και την

εκμετάλλευση του πράγματος από δαιμονικής πλευράς. Είναι γνωστό ότι κάποια σύμβολα που χρησιμοποιήθηκαν ή αντικείμενα που χρησιμοποιήθηκαν στα σαράντα χρόνια της ερήμου, αυτά είχαν βέβαια ιστορική σημασία: η στάμνος, η χρυσή στάμνος με το μάννα, της οποίας το περιεχόμενο δεν εσάπη, διότι ήταν εντολή του Θεού αυτό να γίνει έτσι, η ράβδος του Ααρών η βλαστήσασα και το χάλκινο φίδι που είχε υψώσει ο Μωυσής σε έναν κοντό, ο οποίος φαίνεται ότι, ο κοντός αυτός επάνω, για να στερεωθεί το χάλκινο φίδι, ήταν τύπου σταυρού.

Ήταν κάπως περιπεπλεγμένο περίπου στις δύο κεραίες αυτού του κοντού, την κάθετον και την οριζόντια. Και είχε δώσει εντολή ο Θεός: όποιος βλέπει αυτό το φίδι — διότι είχαν γογγύσει και βγήκαν φίδια στο στρατόπεδο και τους δάγκωναν και πέθαιναν οι Εβραίοι — όποιος, λέει, δαγκωθεί από αισθητόν φίδι και βλέπει εκείνο το χάλκινο φίδι, δεν θα πεθαίνει. Και έτσι έγινε. Και πλέον οι Εβραίοι δεν πέθαιναν από τα δαγκώματα των φιδιών. Τώρα, η αξία αυτού του πράγματος είναι τρομακτικά μεγάλη, όπως αναφέρεται από τον ίδιο τον Κύριο στην Καινή Διαθήκη. Τύπος δε ήταν του Ιησού Χριστού ο χάλκινος όφις.

Προσέξτε. Προσέξτε, μην σας κάνει εντύπωση: τύπος του Ιησού Χριστού ήταν ο χάλκινος όφις. Δεν εδάγκωνε, δεν είχε το θανατηφόρον και σκοπό είχε να καταργήσει τα θανατηφόρα φίδια. Δεν μένει όμως τώρα περιθώριο πιο πολλά να σας πω, παρά μόνον: το φίδι αυτό εφυλάχθηκε ανάμεσα στα ιερά αντικείμενα και σύμβολα και ήταν μέσα εις τα ιερά σκεύη της Σκηνής του Μαρτυρίου, δηλαδή όλα αυτά είχαν φυλαχθεί. Κάποια φορά το φίδι αυτό το πήραν, το χάλκινο εννοείται, οι Εβραίοι, αναμφισβήτητα με τη βοήθεια των ιερέων — γιατί έχουμε εποχές παρακμής και κάποτε τη μαγεία, μη σας κάνει εντύπωση, τη μετέρχονται και οι ιερείς. Σας κάνει εντύπωση;

Το πρωτοδιάβασα κάπου, με κατέπληξε κιόλας. Εφεξής το είδα καθ’ όλο το μήκος της ιστορίας του Χριστιανισμού, σας ξαναλέγω, σε εποχές πνευματικής παρακμής. Και βέβαια όχι όλοι οι ιερείς. Κάποιοι ιερείς μετέρχονται ακόμη και τη μαγεία, χωρίς να το καταλαβαίνουν, δεν έχουν επίγνωση του πράγματος. Λοιπόν, πήραν το φίδι το χάλκινο και έκαναν μαγικές πράξεις, δηλαδή να το ακουμπάνε πάνω σε αρρώστους για να γίνουν καλά. Αλλά πια αυτό ήτανε μαγικό που κάνανε. Και τότε ο ευσεβής βασιλιάς ο Εζεκίας το πήρε το φίδι αυτό, παρότι αποτελούσε ένα ιστορικό μνημείο,

το συνέτριψε και το έκανε σκόνη και το πέταξε. Ορθώς, έτσι έπρεπε να κάνει. Για να δείτε ότι και τα ιερά σύμβολα πολλές φορές ο διάβολος υπαγορεύει στους ανθρώπους να τα κάνουν στοιχεία της μαγείας. Δεν πειράζει να τα ξαναλέμε, τα λέμε και τα ξαναλέμε και τα ξαναλέμε. Κλέβουνε το Άγιο Μύρον, το οποίο είναι υλικόν σημείον παρουσίας του Αγίου Πνεύματος, υλικόν σημείον παρουσίας του Αγίου Πνεύματος, και το παίρνουν αυτό και το χρησιμοποιούν για μαγικούς σκοπούς, μαγικά φίλτρα κτλ. Ή ακόμη το ζέον, αυτό που περισσεύει σε εκείνο το μικρό δοχειάκι,

το οποίο και αυτό λέγεται ζέον κατά παρέλκυσιν, επειδή το νερό λέγεται ζέον, είναι το ζέον ύδωρ. Είναι επίθετο «ζέον», όχι «νεαρόν». Το νεαρόν είναι το φρέσκο. Εδώ είναι το ζέον, λέει το βραστό νερό. Ό,τι μείνει εκεί, λένε στον νεωκόρο, ξέρω εγώ, στη νεωκόρισσα — το λέω νεωκόρισσα, δεν είναι σωστή έκφρασή της, μερικοί το λένε και νεωκόρα, δεν έλεγα αυτό γιατί δεν είναι αυτός ο τύπος ο γραμματικός — και ακόμη μπορεί και ο ιερεύς να δώσει από αυτό, για να χρησιμοποιηθεί σε περίπου μαγικούς σκοπούς. Και πολλές φορές οι μάγοι συνιστούν να πάρουν από το ζέον από το ιερό κλπ. Σε αυτόν τον ναό, όταν ήταν ο παλιός ναός, ο Άγιος Χαράλαμπος ο παλιός,

δηλαδή, φρίξετε. Δυο φορές βρήκα κάτω από την Αγία Τράπεζα, σε χαρτί τυλιγμένη, μία νυχτερίδα. Δυο φορές. Δυο φορές. Και λοιπά και λοιπά. Δηλαδή πράγματα που τα παίρνουμε, ενώ είναι ιερά η Αγία Τράπεζα, βάζουμε από κάτω αυτό. Ούτε ρούχα να δίνετε να βάζουν κάτω από την Αγία Τράπεζα. Η Αγία Τράπεζα, αγαπητοί μου, δεν είναι παρά μόνο εκείνο που είναι να τελείται το μυστήριο της Ευχαριστίας. Δεν είναι για κανέναν άλλο σκοπό. Δεν μπορούμε να δίνουμε τα ρούχα ενός ανθρώπου να διαβαστούν, να μείνουν εκεί από κάτω για να διορθωθεί αυτός ή ό,τι άλλο, ή να του φύγει το δαιμόνιο ή ό,τι άλλο. Ρούχα δεν δίνουμε. Στην Αγία Τράπεζα από κάτω δεν βάζουμε τίποτα. Το ακούσατε; Τίποτα, απολύτως. Και μην εκβιάζετε τους ιερείς να λέτε:

«Σε παρακαλώ, βάλ’ το εκεί, και το παιδί μου είναι άρρωστο», και να σας λυπηθεί και να κάνει αυτή την παρανομία. Είναι αμαρτία. Δεν χωράει τίποτα εκεί παραπάνω από αυτό που υπάρχει. Και να φανταστείτε ότι στην Αγία Τράπεζα όχι μόνο τελείται το μυστήριο της Ευχαριστίας, αλλά και όταν έχει εγκαινιαστεί, έχει το Άγιο Μύρο.

Εκεί επάνω, τον σταυρό, το βλέπετε, που είναι εκεί στον τοίχο και από την άλλη μεριά, σημαίνει ότι ο ναός εγκαινιάστηκε. Είναι, προσέξτε με, έχουμε το Άγιο Μύρο, αυτό που χρίουμε και τα παιδιά όταν βαπτίζονται. Γι’ αυτό λοιπόν πολλή προσοχή, αφού δεν ακουμπάμε στην Αγία Τράπεζα. Από διάκονος και πάνω ακουμπάει στην Αγία Τράπεζα και ούτω καθεξής. Πώς λοιπόν αυτό το πράγμα το πάρω να...

να το πάω στη μαγεία; Έτσι, ο Απόστολος Πέτρος και άλλοι Απόστολοι... Δεν μας το γράφει η Αγία Γραφή, αλλά υποτίθεται, η σκιά του και μόνη ή τα σουδάρια, λέει, και τα σημικίνθια, τα μαντήλια, οι ποδιές και όλα αυτά, τα παίρνουν και κάνουν θαύματα. Αλλά τα παίρνουν και οι μάγοι αυτά και προσπαθούν να κάνουν τη δική τους τη δουλειά, ουσιαστικά να προσβάλουν αυτό που ανήκει στον χώρο του Θεού.

Προχωρούμε στην εικοστή τρίτη παράγραφο. Εν τη δυνάμει ταύτη του Αγίου Πνεύματος, οι δώδεκα πάλιν Απόστολοι, δια το κηρύσσειν τον Χριστόν, υπό των αρχιερέων εις φυλακήν εμβληθέντες και υπό αγγέλου δια νυκτός παραδόξως ταύτης απαλλαγέντες και εις δικαστήριον εκ του Ιερού προς αυτούς αχθέντες, αδυσώπως εχρήσαντο τοις ελέγχοις εν τη περί Χριστού προς αυτούς ρήσει. Και τούτο προσθέντες, ότι και το Πνεύμα το Άγιον έδωκεν ο Θεός τοις πειθαρχούσιν αυτώ.

θα ρένετε επορεύοντας με χαίροντα, ούτε παύοντας δεν διδάσκοντες ευαγγελιζόμενοι τον Χριστόν Ιησούν. Επειδή τα έχουμε κάνει και στις Πράξεις αυτά τα θέματα, διάβασα μια μεγάλη περικοπή· με δύο λόγια θα σας το πω εγώ. Ότι οι δώδεκα, λέγει, πάλι με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος στάθηκαν να κηρύξουν τον Χριστό, όχι μόνο στον κόσμο, αλλά και ενώπιον των αρχιερέων, όταν συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν μπροστά τους. Και μάλιστα «αδυσώπως», λέγει, «εχρήσαντο τοις ελέγχοις», δηλαδή χωρίς λυπημό χρησιμοποίησαν τους ελέγχους που έκαναν εις τους άρχοντες. Όταν μάλιστα εκείνοι τους έδειραν και τους είπαν να μη μιλούν πια για το όνομα του Ιησού Χριστού, εκείνοι είπαν:

Πέτρος και οι άλλοι Απόστολοι, «πειθαρχείν δει Θεώ μάλλον ή ανθρώποις». Πρέπει να πειθαρχούμε μάλλον εις τον Θεό παρά σε σας. Αν εσείς, εκείνα τα οποία θα λέγατε, τα δικά σας λόγια, ήταν σύμφωνα με τον Λόγο του Θεού, θα πειθαρχούσαμε σε εσάς. Αλλά αφού τα λόγια σας συμβουλεύουν να μην κηρύξουμε τον Χριστό, αν δεν είναι σύμφωνα με τον Λόγο του Θεού, την Καινή Διαθήκη, τότε δεν σας ακούμε. Θα πειθαρχήσουμε μάλλον εις τον Θεό παρά σε εσάς. Και τούτο προσθέντες: καταρχάς, με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος έχουν το θάρρος να μιλούν και τούτο προσθέτουν, ότι και το Πνεύμα το Άγιον έδωκε, λέει, ο Θεός σε εκείνους που πειθαρχούν.

Σαν να τους έλεγε, να τους έλεγαν: «Εμείς πειθαρχούμε και, συνεπώς, έχουμε το Πνεύμα του Θεού. Εσείς δεν πειθαρχείτε, λοιπόν είσαστε άμοιροι του Αγίου Πνεύματος». Εικοστή τετάρτη παράγραφος. Ου μόνον δε εν τοις δώδεκα Αποστόλοις η του Αγίου Πνεύματος ενήργησε χάρις, αλλά γαρ και εν τοις πρωτογόνοις τέκνοις της τότε στείρας Εκκλησίας, τούτους τους επτά διακόνους λέγω. Ούτοι γαρ εξελέγησαν, ως γέγραπται, πλήρεις Πνεύματος Αγίου και σοφίας, εξ ων ο φερώνυμος Στέφανος, το των μαρτύρων ακροθίνιον, ανήρ πλήρης πίστεως και Πνεύματος Αγίου, εποίει τέρατα και σημεία μεγάλα εν τω λαώ, κατηγωνίζετο δε τους συζητητάς. Και λοιπά. Δεν σας το διαβάζω όλο, θα σας κουράσω. Είναι μια συνέχεια από εκείνα που είχαμε πει τότε στις Πράξεις για τον Άγιο Στέφανο. Όχι, λέγει, μόνο εις τους δώδεκα είχε το Πνεύμα το Άγιο, αλλά ήρθε και εις τα πρωτόγονα, λέει, εκείνα που πρωτογεννήθηκαν, πρωτόγονα παιδιά της τότε στείρας, στείρας Εκκλησίας. Θα το ερμηνεύσω λίγο πιο κάτω αυτό. Και αναφέρεται εις τους επτά διακόνους. Πράγματι, μας λέγει το βιβλίο των Πράξεων ότι ήσαν κι αυτοί, όλοι είχαν το Πνεύμα του Θεού. Ιδιαίτερα δε αναφέρεται στον Στέφανο.

Μάλιστα, δύο-τρεις φορές αναφέρεται ότι ο Στέφανος ήτο πλήρης Πνεύματος Αγίου και πίστεως κλπ. Πλήρης! Αυτό το «πλήρης» που, όπως σημαίνει, ολόκληρη υποτακτική, γι’ αυτό και μπορούσε να έρχεται σε αντίθεση με τους συζητητάς των συναγωγών των Λιβερτίνων, Λιβερτίνων και λοιπά και λοιπά, των Απελευθέρων πιθανώς, ελέγαμε τότε στο βιβλίο των Πράξεων, που αναλύαμε, με πολλή δύναμη. Ακόμη, αν θέλετε, και όπως λέει λίγο πιο κάτω, τους ήλεγξε τους Ιουδαίους και τους είπε, «ελέγξας τους αεί τω Πνεύματι τω Αγίω αντιπίπτοντας», μες στο συνέδριο. Σεις οι οποίοι έρχεστε να εναντιωθείτε πάντοτε κατά του Αγίου Πνεύματος. Και ακόμη ότι ήτο πλήρης Πνεύματος Αγίου όταν ενατένισε στον ουρανό και είδε τον ουρανό ανοιγμένο και τον Ιησού στα δεξιά της Δόξης του Θεού. Δηλαδή, δεν μπορεί κανείς να δει κάτι, να ανοίξει ο ουρανός, να αποκαλυφθούν τα μυστήρια, παρά μόνον όταν έχει το Πνεύμα του Θεού. Όλα αυτά είναι μαρτυρίες περί του Αγίου Πνεύματος που συλλέγει ο Απόστολος Παύλος — συγγνώμη, ο Άγιος Κύριλλος — για να μας πει πώς το Πνεύμα του Θεού μετά την Πεντηκοστή ενεργεί μέσα στην Εκκλησία. Και λέει «των μαρτύρων ακροθίνιον». Ο Άγιος Στέφανος ήταν

απαρχή. Ακροθίνιον θα πει απαρχή, η απαρχή των μαρτύρων, εξ ου και πρωτομάρτυς. Αλλά ήθελα να σχολιάσω λίγο εκείνο το «εν τοις πρωτογόνοις τέκνοις της τότε στείρας Εκκλησίας» κλπ. Υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη μια προφητεία που λέει ότι πιο πολλά είναι τα τέκνα της ερήμου από τα τέκνα της εχούσης τον άνδρα. Πολλές φορές πρέπει να σας έχει μπερδέψει αυτή η προφητεία, διότι μεταφέρεται και στην Καινή. Θα το ξαναπώ: πιο πολλά είναι τα τέκνα της ερήμου από της εχούσης τον άνδρα. Πολλοί νομίζουν «έρημος» εδώ είναι η έρημος και ότι τα τέκνα εδώ είναι της ερήμου τα τέκνα, δηλαδή τα παιδιά της ερήμου, ή, αν θέλετε, ας το πούμε, οι μοναχοί, ότι είναι πιο πολλά τα παιδιά της ερήμου. Δεν είναι σωστό αυτό, αγαπητοί μου. Πρόκειται

πρόκειται...

περί της Σάρας, η οποία ήτο στείρα. Η Σάρα, η γυναίκα του Αβραάμ, ήτο στείρα, είναι γνωστό, και δεν έκανε παιδιά.

Συνεπώς...

Συνεπώς, μετά όμως ο Αβραάμ έκανε παιδιά με μία παιδίσκη και με άλλες γυναίκες, και τα παιδιά αυτά απετέλεσαν αραβικά φύλα, αυτοί όλοι. Γι’ αυτό και ευλαβούνται τον Αβραάμ.

Όμως, τα παιδιά των άλλων γυναικών ήσαν αρκετά. Η Σάρα είναι τύπος της Εκκλησίας. Έκανε ένα παιδί τελικά. Το παιδί αυτό ήταν ο γνωστός μας Ισαάκ. Δεν έκανε άλλο παιδί. Επειδή όμως ήταν τύπος της Εκκλησίας, γι’ αυτόν τον λόγο η Εκκλησία — και η Εκκλησία, η κοινωνία του Θεού με τους ανθρώπους, αυτή είναι η Εκκλησία — έπρεπε να ανανεωθεί, όταν ήρθε η ώρα να ανανεωθεί. Και, συνεπώς, τώρα έρχεται η Εκκλησία επί της γης. Πώς ήρθε; Με τον Ιησού Χριστόν. Αλλά τα παιδιά της ερήμου τότε δεν υπήρχαν· ένα παιδί υπήρχε, ο Ισαάκ.

Αυτά τα χρόνια ποια ήταν η γυναίκα που είχε τα πολλά παιδιά; Ήταν η Συναγωγή, ήταν ο λαός των Εβραίων. Τώρα όμως η έρημος, η έρημος γυναίκα, δηλαδή η Εκκλησία, τώρα αποκτάει τα πολλά παιδιά. Και, συνεπώς, τα τέκνα της ερήμου, ερήμου γυναικός, τώρα είναι περισσότερα από τα τέκνα της εχούσης τον άνδρα. Ποια ήταν εκείνη που είχε τον άνδρα; Ο Θεός, αν θέλετε, ο Νυμφίος, και η Συναγωγή, οι Εβραίοι, αν θέλετε, η νύμφη. Συνεπώς, θέλει να πει: οι Χριστιανοί σήμερα είναι περισσότεροι από τους Εβραίους που έμειναν στην απιστία.

Να το πω έτσι με απλά λόγια. Έτσι βλέπει κανένας πως η Εκκλησία εμφανίζεται με τον Ιησού Χριστό. Η έρημος, λοιπόν, ήτο η έρημος γυνή, δηλαδή η Σάρα, που ήταν τύπος της Εκκλησίας. Εικοστή πέμπτη παράγραφος. Και εν τη δυνάμει ταύτη του Αγίου Πνεύματος — βλέπετε, σε κάθε παράγραφο βάζει αυτό το «και εν τη δυνάμει του Αγίου Πνεύματος», σας υπενθυμίζω, για να δείξει την παρουσία του Αγίου Πνεύματος — και Φίλιππος, εν ονόματι Χριστού, ποτέ μεν εν τη πόλει της Σαμαρείας απήλαυνε τα ακάθαρτα πνεύματα βοώντα φωνή μεγάλη, παραλελυμένους δε και χωλούς εθεράπευσε, πολλά δε των πιστευσάντων πλήθη τω Χριστώ

προσήγαγεν, οις κατελθόντες Πέτρος και Ιωάννης μετά προσευχής και της των χειρών επιθέσεως μετεδίδοσαν της του Αγίου Πνεύματος κοινωνίας, ης μόνος Σίμων ο Μάγος αλλότριος επεφάνθη δικαίως.

Είτα δε υπό του Αγγέλου Κυρίου κληθείς καθ’ οδόν, δια τον ευλαβέστατον Αιθίοπα τον ευνούχον, παρ’ αυτού του Πνεύματος φανερώς ακούσας· «Πρόσελθε και κολλήθητι τω άρματι τούτω», διδάξας τον Αιθίοπα και βαπτίσας και εις την Αιθιοπίαν Χριστού κήρυκα πέμψας, κατά το γεγραμμένον, «Αιθιοπία προφθάσει χείρα αυτής τω Θεώ», και αρπαγείς υπό του Αγγέλου, τας εφεξής πόλεις ευηγγελίζετο. Αναφέρεται στον Άγιο Φίλιππο, τον διάκονο, ο οποίος είχε ευαγγελιστεί τη Σαμάρεια και εκεί, με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος, έκανε πολύ μεγάλα σημεία, ώστε και αυτός ακόμη ο μάγος ο Σίμων να εκπλαγεί.

Δεν θέλω να μείνω πιο πολύ, τα έχουμε κάνει αυτά πάλι στις Πράξεις των Αποστόλων, και ότι όλοι, λέγει, επίστευσαν και εσώθησαν, εκτός από τον Σίμωνα τον Μάγο, ο οποίος είχε σκεφτεί εκείνα τα οποία αναφέρονται εκεί στις Πράξεις. Δηλαδή, ήθελε, χωρίς πραγματικά να μετανοήσει, αλλά να κρατήσει μαζί με τα καινούργια στοιχεία που έπαιρνε και τα παλαιά. Δηλαδή, να αναμίξει τα μαγικά του στοιχεία με στοιχεία ευαγγελικά. Αυτό το φοβερό πράγμα, αυτό το περίεργο κράμα, το οποίο αποπειρώνται μέχρι σήμερα πολλοί. Και όπως προηγουμένως σας είπα, πώς ακριβώς παίρνουν ιερά πράγματα για να τα χρησιμοποιήσουν στον χώρο της μαγείας. Αυτό είναι φοβερό.

Λοιπόν, απεπειράθηκε να κάνει και ο Σίμων ο Μάγος και, βεβαίως, ηλέγχθη πολύ αυστηρά από τον Απόστολο Πέτρο, όταν του είπε: «Εσύ και τα λεφτά σου εις απώλειαν», και λοιπά. Και ο άνθρωπος αυτός έμεινε έξω από τη σωτηρία, όπως μας δείχνει η ιστορία και η παράδοση. Εκείνο που θα ήθελα πάλι να τονίσω, γιατί το λέγει εδώ, ότι — θα πω τη φράση — «εν τη δυνάμει ταύτη του Αγίου Πνεύματος, εν ονόματι Χριστού, ο Φίλιππος», και λοιπά. Είναι κάτι που δεν το έχουμε προσέξει επαρκώς. Και στη ζωή μας το Πνεύμα το Άγιον είναι ανύποπτο.

Αγαπητοί μου, ζητούμε κάτι. Εκείνο που ενεργεί μέσα στην Εκκλησία είναι το Πνεύμα το Άγιο. Αλλά, για να ενεργήσει αυτό το Πνεύμα το Άγιο σε εκείνο που ζητούμε, θα πρέπει να επικαλεστούμε το όνομα του Ιησού Χριστού. Έτσι, εμείς έχουμε κάνει ένα — να το πω λάθος, να το πω παράλειψη; — πάντως δεν είναι σωστό. Όταν κάνουμε την προσευχή μας στον Χριστό και λέμε να μας δώσει τούτο ή εκείνο και αγνοούμε τελείως το Πνεύμα το Άγιο, όχι. Θα πρέπει να κάνουμε την προσευχή μας στο Πνεύμα το Άγιο, επικαλούμενοι το όνομα του Ιησού Χριστού. Δηλαδή, αν αντιλαμβάνεστε, έχουμε

μόνο το όνομα του Ιησού Χριστού και αγνοούμε το Πνεύμα του Θεού, που ενεργεί τα πάντα μέσα στην Εκκλησία. Αυτό δεν είναι σωστό, είναι ελλιπές. Βέβαια, όταν κάνω την προσευχή μου στο Πνεύμα το Άγιον, αναμφισβήτητα η τιμή πηγαίνει και στον Υιόν και στον Πατέρα. Όταν στον Υιόν, πηγαίνει στον Πατέρα και στο Πνεύμα το Άγιον. Όταν στον Πατέρα, πηγαίνει και εις τον Υιόν και εις το Πνεύμα το Άγιον. Γι’ αυτό δεν θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι κακό, αλλά σαν μια παράλειψη, για να έχουμε την αίσθηση της παρουσίας του Αγίου Πνεύματος. Μπορώ να πω «Χριστέ μου, φώτισέ με να πω αυτά που λέγω», αλλά μπορώ να πω και πρέπει να πω: «Πνεύμα Άγιον,

φώτισέ με». Και όταν γίνεται πάντοτε, θα λέγαμε, η επίκληση του Αγίου Πνεύματος εν ονόματι του Ιησού Χριστού. Διότι το Πνεύμα του Θεού ήρθε στη γη γιατί ο Χριστός ήρθε και έπαθε και ανελήφθη, για να έρθει το Πνεύμα το Άγιον. Τότε είμαι σε έναν σωστό τύπο επικλήσεως του Θεού. Αυτό να το ξέρετε, παρακαλώ, και να μην βγάζουμε το Πνεύμα του Θεού. Υπάρχουν άνθρωποι, σίγουρα, που ποτέ δεν προσευχήθηκαν στο Πνεύμα το Άγιον. Ποτέ δεν επεκαλέστησαν το Πνεύμα το Άγιον. Αν έπρεπε εδώ να σας ερωτήσω και να μου γράφετε ένα χαρτάκι, ίσως οι περισσότεροι κάπως έτσι έχετε κινηθεί. Δεν είναι αμαρτία, αλλά είναι μια παράλειψη που θα πρέπει να διορθωθεί.

Από το περιστατικό του Σίμωνος του Μάγου, δηλαδή τη δράση του Φιλίππου εις τη Σαμάρεια, αναφέρεται εις τον ευνούχον, εκείνον τον Αιθίοπα. Ενθυμείστε που εδώ πάλι άγγελος Κυρίου λέει εις τον Φίλιππο: «Πήγαινε σε εκείνον τον τόπο, σε εκείνον τον δρόμο προς μεσημβρίαν, δηλαδή προς νότον». Και αναρωτιόταν ο Άγιος Φίλιππος: «Για ποιο λόγο μού είπε ο άγγελος να έρθω εδώ;». Σε λίγο περνάει ένα άρμα και του λέγει το Πνεύμα το Άγιον, όχι άγγελος: «Προσκολλήθητι τω άρματι τούτω». Έλα να προσκολληθείς εις αυτό το άρμα. Και εκεί είδε τον Αιθίοπα να μελετά τον Ησαΐα.

Τον βάπτισε. Επίστευσε ο Αιθίοψ και τον εβάπτισε. Όταν, λέγει, ανέβηκε από το νερό, τότε το Πνεύμα του Κυρίου τον άρπαξε και τον πήγε σε άλλη πόλη, για να συνεχίσει το κήρυγμά του. Στη Γάζα, τον πήγε στη Γάζα, πόλη των Φιλισταίων. Τι βλέπουμε εδώ, αγαπητοί μου; Πως το Πνεύμα του Θεού λέγει «κάνε αυτό, προσκολλήσου στο άρμα», κατόπιν τον παίρνει και τον πάει εκεί. Αυτή η μετάβαση καταπληκτική, που μία φορά αναφέρεται αυτό στις Πράξεις των Αποστόλων. Ακόμη, το Πνεύμα το Άγιο εφώτισε τον Φίλιππο να ξέρει τι θα πει. Το Πνεύμα το Άγιο εφώτισε και τον Αιθίοπα, για να μπορέσει να ακούσει εκείνο που άκουσε. Και τελικά...

παρόρμηση του Αγίου Πνεύματος ήταν εκείνη, χωρίς να καταργεί την προαίρεση, να βαπτιστεί ο Αιθίοψ. Και, όπως λέει πολύ ωραία εδώ, ώστε να αποσταλεί, λέγει, εις την Αιθιοπία κήρυκας του Χριστού: «και εις την Αιθιοπίαν Χριστού κήρυκα πέμψας». Πολύ ωραίο αυτό. Και πηγαίνουμε τώρα εις την εικοστή έκτη παράγραφο. Βλέπετε, προχωρώ γρήγορα. Τούτου του Αγίου Πνεύματος επεπλήρωτο και Παύλος μετά την υπό του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού κλήσιν. Ότι από το ίδιο, λέει, το Πνεύμα το Άγιον επληρώθη, εγέμισε και ο Απόστολος Παύλος μετά την κλήση που του έκανε ο Χριστός. Και λέγει το ιστορικό: Μάρτυς ημίν των λόγων Ανάνιας, ο ευλαβής ο εν Δαμασκώ, λέγων προς αυτόν· «Ο Κύριος απέσταλκέ με Ιησούς, ο οφθείς σοι εν τη οδώ η ήρχου, όπως αναβλέψης και πλησθής Πνεύματος Αγίου». Ο πορευθείς ενήργησεν, ο μεν οφθαλμών Παύλου την τύφλωσιν μεταβαλών εις ανάβλεψιν, τη δε ψυχή την σφραγίδα χαρισάμενος, σκεύος εκλογής εποίησε, κλπ. Τι βλέπουμε εδώ; Βλέπουμε να έρχεται ο Ανανίας και να λέγει: «Με έστειλε ο Χριστός, πρώτα να σου ανοίξω τα μάτια και, δεύτερον, να πλησθείς από το Πνεύμα το Άγιον». Και αφού του είπε αυτά, τότε να επέθεσε τα χέρια του ο Ανανίας πάνω στο κεφάλι του.

Παύλου — συγγνώμη, στα μάτια του πρώτα — και ο Παύλος πρώτα ανέβλεψε, μετά στο κεφάλι του και ο Παύλος επλήσθη Πνεύματος Αγίου. Επανάληψη, όχι επανάληψη, επέκταση της Πεντηκοστής. Ας το πούμε επανάληψη· δεν είναι επανάληψη. Το Πνεύμα του Θεού πια ήλθε στη γη. Απλώς επεκτείνεται εις εκείνους οι οποίοι είναι έτοιμοι να το δεχθούν. Βλέπετε, παρακαλώ: «Με έστειλε ο Χριστός να σου ανοίξω τα μάτια και να πάρεις Πνεύμα Άγιον». Πώς το παίρνει το Πνεύμα το Άγιον; Εν ονόματι του Ιησού Χριστού. Διότι ο Παύλος, όταν εισήρχετο εις τη Δαμασκό και ομίλησε με τον Κύριο εν οράματι και, όπως θα ενθυμείστε, ο Παύλος επίστευσε στον Χριστό.

Βλέπετε, δηλαδή, ότι το Πνεύμα το Άγιον και ο Ιησούς Χριστός είναι πλάι-πλάι. Το ένα δεν χωρίζει από το άλλο, μέσα πάντα στην Εκκλησία. Ύστερα, όταν έχουμε την επίκληση επί του Άρτου και του Οίνου για να γίνουν Σώμα και Αίμα Χριστού, επίκληση τίνος; Του Αγίου Πνεύματος. Δηλαδή, ο Πατήρ, σας το έλεγα μια περασμένη φορά, να στείλει το Πνεύμα το Άγιον, να μεταβάλει το κρασί και το ψωμί σε Σώμα και Αίμα Χριστού. Βλέπετε; Το τονίζω. Προσέχετε, μη ζούμε ερήμην του Αγίου Πνεύματος. Να το ενθυμούμεθα, το λέγω, το ξαναλέγω, να το ενθυμούμεθα, να το παρακαλούμε. Ευχαριστούμε. Είναι μαζί μας, διαρκώς μένει μαζί μας. Και όταν λέγει ο Απόστολος Παύλος «και μη λυπείτε το Πνεύμα το Άγιο» και λοιπά, όταν εμείς θα...

Ζούμε μια ζωή που αμαρτάνουμε, το Πνεύμα του Θεού το λυπίζομε. Μπορούμε να πούμε το βράδυ: «Πνεύμα Άγιον, σε ελύπησα». Δεν πειράζει αν πούμε «Χριστέ μου, σε ελύπησα». Δεν πειράζει να πούμε «Πατέρα μου, σε ελύπησα». Σας εξήγησα προηγουμένως, και προς τα τρία πρόσωπα είναι. Αλλά να μην ξεχνάμε το Πνεύμα το Άγιο. Σας...

Παράγραφος 27. «Εν τη δυνάμει του αυτού Αγίου Πνεύματος και ο πρωτοστάτης των Αποστόλων και της Βασιλείας των Ουρανών κλειδούχος, Πέτρος, εν Λύδδη» κλπ.

ελίδη μεν την ίνδεκ διος πόλη εν το ονόματι Χριστού των παραλυτικών εν νέαν εθεράπεψε, εν ιόπιδε και λυπάτιν τα βυθά.

Είναι ακριβώς η περικοπή που κάναμε τελευταία στις Πράξεις. Μένω, λοιπόν, στο εξής σημείο, που το λέγαμε την περασμένη Κυριακή, χθες.

Είδε το όραμα και να δειχθεί τούτω φανερώς ότι και οι εξ εθνών πιστεύοντες της χάριτος του Αγίου Πνεύματος κοινωνοί γίνονται, ότι θα πιστεύσουν και οι εθνικοί και θα γίνουν μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος. Και λίγο πιο κάτω: «Έτι λαλούντος του Πέτρου τα ρήματα ταύτα», στο σπίτι του Κορνηλίου.

«Επέπεσε το Πνεύμα το Άγιον επί πάντας τους ακούοντας τον λόγον». Προσέξτε, επέπεσε. Όταν θα φτάσουμε εκεί, είναι ακριβώς της προσεχούς Κυριακής θέμα, όπως έτσι είναι. Εκείνο το «επιπίπτω» είναι όπως ακριβώς βλέπουμε δύο ανθρώπους που έχουν καιρό να ιδωθούν και τρέχουν ο ένας προς τον άλλον. Αν πάρετε το παράδειγμα μιας μάνας με ένα παιδί που έχει καιρό να δει το παιδί της, κάπου ήταν, ξέρω εγώ, ταξίδι, και τρέχει η μάνα, τρέχει και το παιδί, και η μάνα με το παιδί, ο ένας επιπίπτει πάνω στον άλλον, επιπίπτει, να τρακάρουν, αν είναι δυνατόν. Τη βιασύνη του Αγίου Πνεύματος για να δοθεί στους ανθρώπους και να τους δώσει τα δώρα του.

Θα μου πείτε, χιλιάδες χρόνια πέρασαν και το Πνεύμα του Θεού δεν εδίδετο στους ανθρώπους. Τι έκανε το Πνεύμα του Θεού; Ανέμενε, ας πω τη λέξη αυτή που ανήκει στους ανθρώπους, δεν ανήκει στον Θεό, αγωνιωδώς. Και όταν ήρθε εκείνο το πλήρωμα του χρόνου, δεν αφήνει ο Θεός να περάσει ούτε λεπτό, όταν ήρθε το πλήρωμα του χρόνου. Αυτό το πλήρωμα του χρόνου αποτελεί, όμως, ένα μυστήριο: γιατί τότε και όχι κάποια άλλη φορά; Πάντως, βλέπει κανείς τη βιασύνη του Θεού να σώσει τον άνθρωπο. Είναι πολύ ωραίο πράγμα αυτό. Και εδώ, λίγο πιο πάνω, το παρέλειψα, το λέγαμε όμως εχθές: «Φανερώς ήκουσε του Αγίου Πνεύματος· ιδού άνδρες ζητούσί σε».

Το Πνεύμα του Θεού λέει στον Πέτρο: «Να, κάποιοι άνδρες κάτω σε ζητάνε. Μην διστάσεις να πας, ότι εγώ απέστειλα αυτούς». Γιατί εγώ, ποιον; Εγώ, το Πνεύμα το Άγιο. Πρόσωπο, σας έλεγα χθες, το Πνεύμα το Άγιο. Βλέπετε, λοιπόν, εδώ πόσο μπαίνει στη ζωή μας το Πνεύμα το Άγιο. Το αντιλαμβάνεστε πόσο μπαίνει στη ζωή μας;

«Θαυμάζοντας και εξισταμένους», λέγει, δηλαδή οι άνθρωποι που ήσαν εκεί στο σπίτι του Κορνηλίου, προπαντός οι έξι συνοδοί του Πέτρου, «ότι και επί τα έθνη η δωρεά του Αγίου Πνεύματος εκκέχυται», ότι και εις τους ειδωλολάτρες το Πνεύμα του Θεού έχει δοθεί. Παράγραφος 28.

«Εν Αντιοχεία δε της Συρίας, επισημοτάτη πόλει, του περί Χριστού κηρύγματος ενεργούντος, συνεργός των αγαθών εντεύθεν απεστάλη Βαρνάβας έως Αντιοχείας, ανήρ αγαθός και πλήρης Πνεύματος Αγίου και πίστεως». Τα έχουμε κάνει αυτά, ενθυμείσθε. «Ος πολύν θερισμόν των εις Χριστόν πιστευόντων...» «Συναγωνιστήν από Ταρσού Παύλον εις Αντιόχειαν ήγαγε». Είχαμε μιλήσει για τον Βαρνάβα, αλλά δεν έχουμε μιλήσει ακόμα: ο Βαρνάβας και ο Παύλος στην Αντιόχεια. Είναι κάτι λίγο πιο κάτω αυτό από αυτά που κάνουμε στις Πράξεις. «Και όλου ενιαυτού υπ’ αυτών εν τη Εκκλησία, διδαχθέντος τε και συναχθέντος όχλου ικανού, εγένετο πρώτον χρηματίσαι εν Αντιοχεία τους μαθητάς Χριστιανούς, του Αγίου Πνεύματος, οίμαι, το προκαταγγελθέν υπό του Κυρίου τοις πιστεύουσιν όνομα καινόν επιθέντος». Σε αυτό θα μείνω. Το τελευταίο.

Γνωστό ότι το όνομα «Χριστιανός» εδόθηκε στην Αντιόχεια. Μέχρι τότε οι μαθητές ελέγοντο μαθητές, όχι δώδεκα, οι πολλοί. Ελέγοντο πιστοί. Ελέγοντο οι ακολουθούντες την οδόν ή της οδού, οι άνθρωποι της οδού, δηλαδή του δρόμου του Θεού. Και ό,τι έκαναν, υπήρχαν πολλές ονομασίες. Αλλά το όνομα «Χριστιανός» εδόθηκε τότε στην Αντιόχεια για πρώτη φορά. Το όνομα αυτό, κατά περίεργον τρόπον, δεν εδόθηκε από τους Αποστόλους, αλλά ήταν ένα υβριστικό όνομα, ειρωνικό όνομα.

Ειδωλολατρών εις βάρος των Χριστιανών, των μαθητών. Τους έλεγαν, τους έλεγαν Χριστιανούς, δηλαδή εκείνοι που ανήκουν εις τον Χριστό, αλλά ειρωνικώς όμως. Όπως εμείς λέμε τους χιλιαστάς Ιεχωβάδες. Και σας έχω ξαναπεί και ξαναπεί, δεν είναι σωστό να τους λέμε Ιεχωβάδες. Και το ωραίο είναι ότι μας διορθώνουν αυτοί, λέγοντας ότι αυτό που λέμε εμείς σ’ αυτούς είναι ύβρις. Ναι, είναι ύβρις. Ύβρις, όμως, όχι κατά των χιλιαστών, αλλά κατά του Θεού. Το γιατί; Διότι, απλούστατα, το Ιεχωβά ή το Γιαχβέ είναι μια κακή μετάφραση του ονόματος Γιαχβέ, το Ιεχωβά. Γιατί αυτό το εισήγαγαν οι χιλιασταί, το εισήγαγαν, ενώ στους θεολογικούς κύκλους έλεγαν το Γιαχβέ.

Μια κακή μετάφραση, δεν είναι τίποτα άλλο, αλλά αυτό θα πει «Κύριος». Και το όνομα αυτό οι Εβραίοι δεν το πρόφεραν, το λεγόμενο τετραγράμματον όνομα του Θεού, γιατί ήταν πολύ σεβαστό, και έλεγαν άλλα συνώνυμα, όπως Ελωχίμ, Ύψιστος Θεός κλπ., και όχι το όνομα Γιαχβέ, δηλαδή Κύριος. Τώρα αυτοί λέγονται Μάρτυρες του Γιαχβέ, του Ιεχωβά. Εμείς τους λέμε Ιεχωβάδες. «Είσαι Ιεχωβάς», που λέμε, ή «Ιεχωβάς». Δηλαδή τι; Κύριος. Μα το Ιεχωβά, Γιαχβέ, θα πει Κύριος. Και θα πω τώρα τον χιλιαστή, εγώ να τον πω ότι είναι Κύριος;

Αυτό είναι το λάθος. Απορώ πώς επεκράτησε αυτό, ακόμα και σε θρησκευτικά έντυπα, ακόμα και της Αποστολικής Διακονίας, αυτά που μοιράζουν τις Κυριακές τελευταία, και άλλα βιβλία, τους λέγουν Ιεχωβάδες. Ιεχωβάδες δεν είναι σωστό. Θα τους λέμε χιλιαστάς, όχι Ιεχωβάδες, δεν είναι σωστό. Όπως, λοιπόν, εμείς τους αποδώσαμε σε αυτούς — αυτοί βέβαια λέγονται Μάρτυρες του Ιεχωβά, εμείς τους λέμε Ιεχωβάδες — έτσι τότε στην Αντιόχεια οι ειδωλολάτρες ονόμασαν τους μαθητάς Χριστιανούς, ειρωνικά, όχι με καλή διάθεση. Τελικά το όνομα αυτό επεκράτησε, ώστε να έχουμε προοίμους, όπως είναι...

Αποστολικοί Πατέρες, ο Άγιος Ιγνάτιος και τα λοιπά. Ο Άγιος Ιγνάτιος, 107 μετά Χριστόν. Είμαστε πάρα πολύ κοντά. Είναι Αποστολικός Πατήρ, γνώρισε τους Αποστόλους, να λέγει ότι πρέπει να καυχώμεθα για το όνομα αυτό. Τι λέω τον Άγιο Ιγνάτιο; Αυτός ο Απόστολος Πέτρος δεν λέγει ότι «εάν πάσχει κανείς ως Χριστιανός»; Μόνο κανείς αν γνωρίζει την ιστορία των πραγμάτων θα μπορεί να καταλάβει μερικά πράγματα. Δηλαδή, εδώ τότε, επειδή επεκράτει αυτή η ονομασία, Χριστιανός, και εθεωρείτο ειρωνική, οι Χριστιανοί, οι μαθητές, δεν την ήθελαν αυτή την ονομασία. Και τι λέει τώρα ο Απόστολος Πέτρος; «Εάν κανείς πάσχει ως Χριστιανός, εν τω μέρει τούτω», δηλαδή στην ιδιότητά του ως Χριστιανός, βάζει αυτή τη λέξη «Χριστιανός», να έχει χαρά.

Να μην πάσχει σαν κλέφτης, σαν ψεύτης, σαν λωποδύτης, σαν φονιάς· εκεί να μην καυχάται, εδώ να καυχάται. Και λέει, λοιπόν, εδώ ότι το όνομα αυτό δόθηκε στην Αντιόχεια. Μάλιστα. Ποιος το έδωσε; Ποιος ήταν ο ανάδοχος του ονόματος; Οι ειδωλολάτρες; Λάθος. Αν το φανταστείτε ποτέ ότι ανάδοχος του ονόματος είναι το Πνεύμα το Άγιον, θα μου πείτε πώς.

Λυπούμαι! Λυπούμαι που δεν το πρόσεξα να σας το πω πιο καλά, γιατί το είδα σήμερα αυτό το σημείο πιο περισσότερο και δεν πήρα τη μαρτυρία αυτή από την Παλαιά Διαθήκη. Το είχα πει, όμως, θέμα στα παιδιά πριν από τρία χρόνια.

Είχαμε ξεκινήσει μια σειρά θεμάτων, το τι είναι ο Χριστιανισμός και το τι δεν είναι. Και είδαμε τα ονόματα των Χριστιανών. Και εκεί είχα τον Κύριο. Βρήκα που ήθελα και θα μπορούσα να τα έλεγα και σε εσάς. Λυπούμαι, δεν έχω τώρα αυτές τις μαρτυρίες μαζί μου. Είναι στον Προφήτη Ισαΐα και λέει εκεί ο Θεός: «Και θα σου δώσω καινούργιο όνομα». Ακούστε, ποιος το λέει; Το Πνεύμα το Άγιο. Πού το λέει; Στον Προφήτη Ισαΐα, διότι το Πνεύμα το Άγιο είναι εκείνο που μιλεί στους Προφήτες. «Και θα σου δώσω», σε ποιον; Σε σένα που, όταν θα έρθει ο Χριστός και λοιπά, ο Μεσσίας, θα σου δώσω καινούργιο όνομα. Και ποιο είναι αυτό το καινούργιο όνομα; Το όνομα «Χριστιανός».

Λοιπόν, πίσω από τους ειδωλολάτρες είναι το Πνεύμα το Άγιο. Ίσως θα παραξενευτείτε γι’ αυτό. Το Πνεύμα του Θεού δεν το εμποδίζει τίποτα να χρησιμοποιήσει τα πιο ανάποδα πράγματα, όταν θέλει να κάνει κάτι. Δεν σας έλεγα, πότε σας το έλεγα, ότι το Πνεύμα του Θεού δεν εμποδίζει τον Βαλαάμ να μην πάει να καταραστεί τους Εβραίους; Και μετά το Πνεύμα του Θεού δεν είναι εκείνο που λέει: «Θα σ’ αφήσω να πας, αλλά θα πεις ό,τι θα σου βάλω εγώ στο στόμα»; Και ποιον χρησιμοποιεί; Έναν μάγο της Μεσοποταμίας. Ποιο; Το Πνεύμα το Άγιο. Μη μου πείτε εδώ ότι σας μπέρδεψα και ότι μπορεί ένας μάγος κάποτε να πει σωστά πράγματα.

Μπορεί κάποτε να πει ένας μάγος σωστά πράγματα, αλλά για να ξέρουμε αν το είπε σωστά ή όχι, θα πρέπει να έχουμε νουν Χριστού. Αλλιώτικα είναι τρομερά επικίνδυνο. Τρομερά επικίνδυνο πράγμα. Ξέρετε πόσες φορές το Πνεύμα του Θεού μπορεί να μιλήσει με το στόμα ενός μάγου; Μη σας κάνει εντύπωση. Ναι, ύστερα, όταν πήγε ο Σαούλ να ερωτήσει εκείνη τη μάγισσα τι έκβαση θα έχει η αυριανή του επίθεση κατά των Φιλισταίων, εδώ ποιος μίλησε; Δεν βλέπομε; Ήταν πνευματιστική συνεδρίαση και μιλάει ο διάβολος. Ναι.

Επέτρεψε να μιλήσει ο διάβολος έτσι εις τον χριστόν Κυρίου, διότι ο Σαούλ τι ήταν; Ο χριστός, με μικρό χι, ο χρισμένος δηλαδή, ο χριστός Κυρίου, αυτός που εχρίσθη από τον Κύριον. Επιτρέπει το Πνεύμα το Άγιον, όπως επιτρέπει και εις τον Βαλαάμ. Ναι, έχουμε πολλές τέτοιες περιπτώσεις και, είπα, ξαναερχόμεθα. Το Πνεύμα το Άγιο, λοιπόν, δίδει το όνομα. Ουσιαστικά δεν το δίδουν οι ειδωλολάτρες, ουσιαστικά το δίδει το Πνεύμα το Άγιο, διότι είναι γραμμένο στην Παλαιά Διαθήκη. Αυτό, βέβαια, είναι καταπληκτικό. Και λέμε στη συνέχεια, μάλιστα...

Δεν δουλεύει. Λυπούμαι, από τον Ισαΐα είναι. Δεν δουλεύει. Καλά, μπορώ να σας το πω την ερχομένη φορά, τον αριθμό που είναι γραμμένο. Και στη συνέχεια λέει: «Εκχεομένης δε υπό του Θεού πλουσίως εν Αντιοχεία της πνευματικής χάριτος, προφήται ήσαν εκεί και διδάσκαλοι, μεθ’ ων και Άγαβος. Λειτουργούντων δε αυτών...» Τον Βαρνάβα και τον Παύλο. Ο Άγαβος ήταν προφήτης, εκείνος ο οποίος είπε ότι θα γίνει λοιμός. Ο Άγαβος ήταν προφήτης όταν ήρθε και βγάζει τη ζώνη του Αποστόλου Παύλου. Αυτό δεν το προφητεύει ο Παύλος για τον εαυτόν του. Το προφητεύει άλλος προφήτης για τον Παύλο. Του βγάζει τη ζώνη.

λέει πιανούν αυτή η ζώνη, είναι ένας τρόπος Εποπτικός που χρησιμοποιούσαν οι Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης. «Τίνος αυτή η ζώνη;» Δεν περιμένει η απάντηση, γιατί είναι γνωστό ποιανού είναι η ζώνη, του Παύλου. «Τάδε λέγει ο Κύριος». Αυτά λέγει ο Κύριος: «Τον άνδρα που ανήκει η ζώνη αυτή τον περιμένουν δεινά τώρα που πάει στα Ιεροσόλυμα». Ποιος ομιλεί; Το Πνεύμα το Άγιο. Αλλά πρώτα ο Θεός, αγαπητοί μου, επειδή τελείωσε η ώρα μας, θα συνεχίσουμε την ερχομένη Δευτέρα.