Catecheses of St Cyril 144 | 23-01-1989

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Beloved, we are now in the thirteenth paragraph of Saint Cyril’s seventeenth catechetical lecture. In the opening lines, we saw the Holy Father say that they had to remain in Jerusalem and wait, expecting, as he says, the coming of the Holy Spirit: “When the day of Pentecost had fully come,” and so forth. Here he makes a digression—Saint Cyril has made this point before—because he wants to make certain things tangible to us, especially the historical events.

He is speaking of the event of Pentecost, and he makes this very beautiful and characteristic statement: “Great is the honor here, in this city, Jerusalem.” In other words, when Pentecost took place, it happened here, in this very city, Jerusalem. This has immense value and significance, because it emphasizes that what happened was an actual event. Our faith is founded upon events. I will always tell you this, so do not forget it: this is precisely what sets Christianity apart from every other religion. All other religions express—what do they express?—human nature and the human longing to encounter God. They are religions devised by human thought. The desire to seek God has been planted within us; God Himself placed it there. But because we do not find Him, we invent ways of convincing ourselves that we have found God. The proof is that we take creation itself, make it into a god, deify it, bow down before it, and worship it. Is that not perfectly obvious?

A religion devised by human thought. That means: it comes out of my own head. I invent this religion. I construct it myself and say this and that, and declare that things must be such and such. I create a religious system—that is, a religion—and people begin to accept it, and so on. All religions are human inventions and therefore cannot save. Christianity consists of events. Christ rose from the dead: that is an event. Christ ascended: that is an event. Pentecost is an event. So, what for a moment we might call—and we are grateful that the Holy Father...

regards it as—a privilege, is in fact something far greater than a privilege. Its immense value is that he is speaking about things that truly happened. That is why he says here, “In this city of mine, in this Jerusalem, Pentecost took place.” He now expresses a rightful pride. We Greeks might likewise say: here we built the Parthenon; here this or that happened; here philosophy was born. This is the privilege of a people, and every people may have privileges in which it can take pride—but not in a barren, unproductive way. That pride must bear fruit. If you boast that your ancestors were philosophers, why are you, their descendants...

a people without philosophy? Why does your thought not penetrate deeply enough to see things more clearly and profoundly? You are a foolish, senseless people, yet you boast of wise and philosophical ancestors. Does this not become an accusation against you? You may take pride, then, but your pride must not be barren, because otherwise it turns against you as an accusation. Your boasting itself becomes your condemnation. “For this honor also belongs to us,” Saint Cyril says. This privilege is ours as well: that here, in this city, there took place...

Pentecost. Do you remember an earlier catechetical lecture—last year or the year before, I think; I do not remember exactly—where he says that here the Mystical Supper took place, here was the upper room, here the Crucifixion occurred, and so forth? Indeed, he delivered his teaching inside the Church of the Resurrection, which, as we know, enclosed Christ’s tomb. It is awe-inspiring; it is astonishing. Jesus was buried here. Saint Cyril could have pointed it out with his own finger to the catechumens. The privilege, then, is ours. “We speak not of blessings that occurred among others, but of those bestowed here among us.” We are not speaking of things that happened somewhere else...

but of things bestowed upon us here. “When Pentecost, therefore, had come...” He returns to his subject, because in the text this remark is placed in parentheses, between dashes. In other words, he does not dwell on the privilege simply as a matter of honor. He states it and moves on, and what he says is very beautiful: “When Pentecost, therefore, had come, they were sitting, and the Paraclete descended from heaven.” Saint Cyril now returns to the subject and says that, when Pentecost arrived and the disciples were sitting together, they were not merely the Twelve. Matthias had been chosen in Judas’s place, but there were one hundred and twenty people gathered there—one hundred and twenty. And the Paraclete came.

Here he gives a series of descriptions of the Paraclete, the Holy Spirit. They are very beautiful. I shall read them all to you—they are not many—and then we shall briefly examine the picture they present. The Paraclete came from heaven: the guardian and sanctifier of the Church, the director of souls, the helmsman of those tossed by storms, the light and guide of those who have gone astray, the one who sets the contest before those who struggle, and the one who crowns those who have conquered. Beautiful descriptions. And as John Chrysostom says, whenever you proclaim—as I told you last time...

whenever you proclaim the attributes of the Holy Spirit, you offer doxology to God. But those attributes must be Orthodox, for if they are not Orthodox, they are no longer doxology but blasphemy. What does Saint Cyril call the Holy Spirit here? The guardian and sanctifier of the Church. Why does he call the Holy Spirit the guardian of the Church? What does He guard? First of all, He guards the truth. I could say a great deal here, but allow me to move quickly and not enter into everything. In this matter, the safeguarding...

of the Church’s truth is accomplished through the Synods, which preserve the truth in the Holy Spirit. This is what is called the synodal system, through which the Church preserves the truth. The Church accepts that the Synods were guided by the Holy Spirit. Their conclusions follow the form used at the first Apostolic Council, which took place in Jerusalem while the Apostles were still alive—and for this reason it is called the Apostolic Council—when certain questions had arisen. These concerned food offered to idols, meat from strangled animals, sexual immorality...

and circumcision, for that was where the dispute began: was circumcision required or not? The Church of Jerusalem gathered—the Apostles who were present, though not all of them, since many were already elsewhere; perhaps two, three, four, or five, however many were there; Saint James the Brother of the Lord; the priests; and the people. You see, the whole Church was present. Yet it is called Apostolic because Apostles were in attendance. And what does it say? “It seemed good to the Holy Spirit...” and so forth. This is the form in which the Council’s conclusion was expressed. It was written down and sent to Antioch, to the Christians there, so that they might...

be at peace, because the question had arisen there and Jerusalem had been consulted about it. The issue was whether a person had to undergo circumcision, and so forth. As I said, circumcision was the principal matter. The Apostle Paul in particular insisted that circumcision no longer counted for anything, that in Christ Jesus circumcision was abolished. You see the form that was used. This document was entrusted to Christians—indeed, to Apostles—who carried it and delivered it to the Church of Antioch. Thankfully, Saint Luke recorded it in the Acts of the Apostles. You see the wording: “It seemed good to the Holy Spirit and to us.”

It seemed good to the Holy Spirit and to us that this and this should be done. Thus, it seemed good to the Holy Spirit and to us—neither to us apart from the Holy Spirit, nor to the Holy Spirit apart from us. Why not apart from us? Because we too have received the Spirit of God. Does not the Apostle Paul say somewhere, “I have no explicit command from Christ, from the Lord, concerning virgins”? He says something like that, does he not? I think it is in—where is it? The first chapter—excuse me, the seventh chapter of First Corinthians. “I have no command,” he says, but then, in offering his judgment, adds, “I think that I also have the Spirit of God.” The Spirit of God could not work through people who were devoid of the Holy Spirit. Would you like me to show you this by another example? In the Divine Liturgy, when the priest reaches the heart of the Epiclesis and the consecration of the Precious Gifts, he asks God the Father to send down His Holy Spirit “upon us and upon these Gifts here offered.” He asks Him to send the Holy Spirit upon us and upon these gifts, so that they—which gifts? The wine and the bread—may be changed by the Holy Spirit into the Body and Blood of Christ.

Why does he ask that the Holy Spirit be sent first upon us, and then that the bread and wine be changed into the Body and Blood of Christ? What benefit would there be in that change if the faithful did not possess the Spirit of God? They must have the Spirit of God in order to receive the Body and Blood of Christ. Thus, the truths of the faith cannot be present without the Spirit of God dwelling in the faithful, nor can the faithful be separated from those truths. Both are necessary. That is why it says, “It seemed good to the Holy Spirit and to us.” It seemed good to the Holy Spirit and to us.

And so forth. Only then could we say that something is divinely inspired and infallible—divinely inspired and infallible. This is how the Holy Spirit is the guardian. I do not know whether I have managed to help you understand how the Holy Spirit guards the Church—that is, how He guards the truth of the Church. This is a great matter. The Holy Spirit is also the sanctifier of the Church: He makes the faithful into Saints. Can we speak about spiritual life without the Holy Spirit? Does that make any sense? Can you speak of a sweet without sugar? Can you speak of ice cream if it is not frozen?

Can we, then, speak of Saints without the Spirit who sanctifies? It is the Spirit who sanctifies, who makes the members of the Church holy, because He gives spiritual life. He is the director of souls, the One who truly directs them. He is the helmsman of those tossed by storms, the One who truly guides those who are being battered by the tempest. I shall remind you of something from Saint Cyril’s previous catechetical lecture on the Holy Spirit, which shows how He is the helmsman of those in the storm. The Holy Spirit comes and whispers into the martyr’s ear:

“Endure just a little longer, just a little longer, and you will receive the blessings of the Kingdom of God.” What is He doing here? He is truly guiding the soul so that it may reach the Kingdom of God. He comes and says, “Endure a little longer, and you will reach the Kingdom of God.” Then comes another description: the light and guide of those who have gone astray. A person who has gone astray is someone who has lost his way. We lose our way especially when it is dark, when it is night; we cannot find the road and wander from it. A light shows us where the road lies.

Even here on our roads, though the routes are clearly marked and paved with asphalt, we still put up lights, because a car might leave the road. In the same way, every faithful Christian must receive the light of the Holy Spirit so as not to go astray. And if he has gone astray, he needs the Spirit of God to illumine him and lead him back. The Holy Spirit is also the one who sets the contest before those who struggle. Do you know what it means to set a contest? It means to appoint a prize and establish a contest, and then to say, “Go forward and struggle.” You can see this in the person of Jesus Christ. I mentioned it while answering your questions: after His Baptism, the Holy Spirit led Him into the wilderness...

“to be tempted by the devil,” as it says. He was led by the Holy Spirit to be tempted by the devil. Why He was to be tempted belongs to another paragraph. In essence, Christ did not go there simply to be tempted; He went precisely in order to conquer the devil. He went out seeking him. It is as though He said what we might describe in this way—how shall I put it? A father has a child, and someone leads his child astray. The father goes out with a sword or a knife and says, “You scoundrel, you led my child astray! I will find you; you will not escape me!” That is the meaning.

It is as though the Lord, the Word (Logos) of God who made our first parents, were saying, “Ah, Satan, you led My creatures astray. I have come out to meet you. You will not escape Me!” That is what this encounter with Satan means. And in imitation of Christ, the Saints who went out into the deserts—the ascetics—went not only to conquer the passions, but also to encounter Satan and wrestle with him. It is an awe-inspiring thing, truly awe-inspiring: they sought the struggle. But do not misunderstand this, because some people may draw mistaken conclusions. Great care is needed. No one should deliberately expose himself to temptations and say, “Ah, now I will fight!” Be careful; this requires great discernment. God forbid that anyone should do such a thing. So, who led the Lord into the wilderness to be tempted—yes, to be tempted? Who was it? The Holy Spirit. What does this tell us? The Holy Spirit is the One who sets the contest: He appoints the struggle, the trial...

calls the human person to struggle; and when the person is victorious, the Holy Spirit then crowns those who have won. He comes to crown those who have been victorious. For example, a child is born, grows up, reaches adolescence, and faces temptations. These temptations have not been removed from the earth, because the devil tempts people; yet in the deeper sense, it is the Spirit of God who sets the contest before us. When you overcome the temptation of fornication and immorality and enter into the communion of Holy Matrimony, the Church

places those crowns upon you to show that you have been victorious in the arena, especially over sins of the flesh. You have won! Invisibly, the Holy Spirit crowns you because you have prevailed in the contest set before you. I ask all who have guarded themselves to rejoice. And let those who did not guard themselves also rejoice when they repent. We now come to the fourteenth paragraph: “He descended to clothe the Apostles with power and to baptize them.”

For it is the Lord who baptizes when we perform the baptism. “You shall be baptized with the Holy Spirit not many days from now.” The Spirit of God also descended, he says, to clothe them with power. As we said last time, to clothe means that something comes and fills every part of a person on every side, just as water leaves no empty space but covers the whole body. “You shall be baptized,” as the Lord said, “with the Holy Spirit,” not many days from now—that is, very soon. The grace was not partial; the power was complete in itself. Now the grace was not partial, as it had been when the Lord, on the first day of His Resurrection,

breathed upon His disciples and said, “Receive the Holy Spirit.” You remember that we examined this last Monday. But now the power comes complete in itself—that is, in its full and entire measure. There will never be another Pentecost, some further Pentecost greater than this Pentecost. There is one Pentecost. The Spirit of God descended once and bestowed the fullness of His gift. I say this once again because of the heretics—I have told you before—such as the so-called Christian Organization of Peace, whose numbers have begun to grow greatly here in Greece, and unfortunately...

Larissa was one of the first cities, after Athens and Thessaloniki, where they began their work. Unfortunately, they are present and lead people astray, claiming that Pentecost is undergoing a continual development, so that we today supposedly understand the New Testament better than the Apostles did in their own time. The very thought is absurd—that we understand better than the Apostle Peter and the Apostle Paul. But how do we understand anything? By whose power? Pay close attention here: it is through their writings, because we possess their writings—the Gospels and the Epistles—and on the basis of these we understand. Otherwise, what would we believe?

Did the sacred authors of the New Testament write like robots? Did they write things they themselves did not understand, so that we might understand them today? That is not merely foolish but senseless and confused. Did the Apostles have no awareness of what they were writing? This shows you how heretics think and how easily their claims can be refuted. But do they understand? No, they do not. To understand, they must possess something of the Spirit of God and have a good disposition. Yet it appears that those who direct this movement do not even have a good disposition. I do not mean those who are being led astray. They may one day be saved and helped. But those who direct the movement

do not have the Spirit of God enabling them to understand, and that is why they say such things. “For just as one who enters the water and is baptized is surrounded on every side by the water, so they too were baptized completely by the Spirit.” Completely. Just as one who is immersed in water and baptized is surrounded everywhere by water, so too, he says, they were baptized completely by the Holy Spirit. Do you see? Above, he said “complete in itself,” meaning fully. Here he says “completely,” meaning entirely. Nothing remained that did not receive the Spirit of God. In other words, the whole human person received the

Spirit of God—everything the Spirit of God had to offer, everything God wished to bestow upon humanity. “Water is poured around the body from without, but the Spirit baptizes the soul within, leaving nothing untouched.” Water, he says, is poured over us from the outside, but the Spirit baptizes the soul inwardly as well. “And why do you marvel?” In other words, why are you astonished? I shall now read you something and then explain it in my own words. He says: “Take a bodily example—small and humble, yet useful for those of simpler understanding.”

Saint Cyril says, “I shall give you a little example. It is a small one, but useful for those who cannot understand many things.” It is “for those of simpler understanding”—those who are not highly educated and do not easily comprehend. So I shall give this little example.

“Fire passes through the dense substance of iron and, entering within it, makes the whole iron like fire; what was cold becomes hot.” What was cold becomes hot. “What was black becomes radiant.” Or the body—that is, if we speak of the body. “If fire, entering a body such as iron, acts in this way without hindrance, why do you marvel that the Holy Spirit enters into the innermost depths of the soul?” It is like fire entering into a piece of iron.

The fire penetrates the piece of iron. When we heat the iron until it glows red, the fire has entered the whole piece of iron. In the same way, the Spirit of God enters the whole human person. That is Saint Cyril’s example. We now come to the fifteenth paragraph: “Behold, as this grace descended, a herald of its greatness sounded forth like a heavenly trumpet. For suddenly there came from heaven a sound like the rushing of a mighty wind, announcing the presence of Him who bestows grace upon humanity.” The Kingdom of God is taken by force.

“So that eyes might see the fiery tongues and ears might hear the sound.” Such abundant grace was descending! Could this descending grace have passed unnoticed? Of course not! Therefore, so that this grace—the descent of the Holy Spirit—would not pass unnoticed, something announced it beforehand like a trumpet, a heavenly trumpet sounding to proclaim the descending grace: the Spirit of God coming to bestow grace. And what was it?

It was what Saint Luke the Evangelist records in Acts: “For suddenly there came from heaven a sound like the rushing of a mighty wind.” It was that mighty rushing sound, a sound whose source no one could identify. You remember that the people all around began to wonder, “What is happening? What is this sound?” Let me offer a small example of my own. Perhaps you have felt the rumbling that comes just before an earthquake strikes—perhaps a second beforehand, or something like that—when a roar is heard.

They would say, “What is that? What is happening?” And before one has time to turn and see what is happening, the earth begins to shake. In the same way, we might say, there came a rushing breath, a roaring like the breath of wind. It was not wind; not even a leaf was moving. But it was like a breath of wind producing a great noise. That is why the people in Jerusalem wondered what was happening. First, this gave the Apostles themselves testimony of the descent of the Holy Spirit—notice, through one of their senses, their hearing. Then the people outside, throughout the city, also perceived it with their ears.

When they began asking what it was, they sought its cause: “Why have all these things happened? What is going on?” And as they searched for the cause, they came to the upper room where the disciples were. In other words, the Holy Spirit gathered them there so that, as you see, the Apostle Peter could speak, and three thousand people could believe through that first sermon. If you consider that not everyone believed, and that on the following day he spoke again and two thousand believed, then the rest of the crowd must have numbered many thousands—especially since it was the feast and many visitors were present. This shows how many thousands of people had gathered there.

How were they led there? By the thing that summoned them and brought them: that mighty, rushing sound. It sounded like a very powerful wind. But they also had to see with their eyes. Yet I shall not speak of that just now; Saint Cyril will tell us a little further on. The important point is that the Holy Spirit had to make His coming known, to give a sign of His coming. “So that eyes might see the fiery tongues and ears might hear the sound.” Their eyes also had to see. This was a second sense.

The Holy Spirit appeared as tongues like fire. My beloved, the Holy Spirit is neither wind nor tongues of fire, but appeared like tongues of fire and sounded like wind. Let us briefly comment on this. The people heard the sound, but they did not see the fiery tongues. The disciples both heard the sound and saw the fiery tongues. Here we see a distinction, a difference, between those in the world who receive the Spirit of God and those who have not received Him. The world becomes aware that the Spirit of God is present

in the faithful who have received Him through their conduct, their way of life, and their spiritual gifts. The world sees these things, but it can see and understand nothing further. It cannot. Those people must themselves receive the Spirit of God in order to understand. This is how the distinction arises. Yet the fact that the disciples received the message through two senses is very important, because it gave them two witnesses to the event. They could have said, “Wait a moment—I heard a roar. Did you hear it too? And you? And you?”

Very well, but could we perhaps have been mistaken? Then confirmation came through yet another sense: sight. And as you know, sight is the royal sense, a particularly important one. Thus they both heard and saw. Does this matter? If it did not, Saint John the Evangelist would not have written in the opening of his First Catholic Epistle—an opening equal in worth, spiritual height, and majesty to the prologue of the Gospel according to John, the Gospel bearing his own name—these words:

“That which concerns the Word (Logos) of life, which we have seen.”

“We have seen.” Indeed, he repeats it; he says it twice. First he says, “We have seen,” and then, “We have seen with our own eyes.” He also says, “We have looked upon.” The verb used here means to observe something attentively. Why does he use this apparent repetition, “We have seen with our own eyes”? We say the same thing in everyday speech when we want to give firm testimony: “I saw it with my own eyes.” What else would you see with, if not your eyes? Why add the words “with your own eyes”? To give the certainty of eyewitness testimony. “And our hands have touched.” But with what else does one touch, if not with one’s hands?

“Our hands have touched.” There, the Evangelist calls upon three senses: sight, hearing, and touch, in order to bear witness concerning Jesus Christ—that He is the Son of God who truly became man. We perceived Him; we touched Him and held Him; we saw Him and heard Him. The words “have touched” also allude to what happened with Thomas. But please read the Gospel according to Luke, because the account of Thomas is recorded in the Gospel according to John. Read the Gospel according to Luke and you will see: because their joy kept them from believing, He told them to touch Him.

And because they still could not believe, He said to them, “Give Me something to eat,” to assure them that it was truly He. In this way the Spirit—forgive me—Heaven, concerning the second Person of the Holy Trinity, the Son, made use of three human senses to give them certainty. And concerning the Holy Spirit, the third Person of the Holy Trinity, He gave them two senses by which to be assured: hearing and sight. They were to see and hear, to hear and see. You see that God did not leave Himself without witness.

As for those who would still say, “We do not believe,” and so forth, in the end we would have to call them people of ill will. What more should God do? Do you know where the phrase “God did not leave Himself without witness” is written? It appears in the Apostle Paul’s address to the Athenians at the Areopagus. God, he told them, did not leave Himself without witness. He gave testimonies. Therefore, if you remain unbelieving, do not claim that you have no testimony; the cause is your own ill will. And here we would say the same: if you remain unbelieving, do not blame God, but blame yourselves, because your disposition is evil.

“It filled the whole house where they were sitting.” The Spirit of God filled the entire house where the disciples were seated. “It became a vessel.” The interpretation is: “The house became a vessel of spiritual water.” Why, then, were the disciples not baptized?

Christ said to Nicodemus, “Unless a man is born of water and the Spirit, he is not saved. He is made new through water and the Spirit.” Here He means Baptism: unless you are baptized and receive the Holy Spirit, you are not saved. Yet the disciples were not baptized here. That is, the Twelve were not baptized with water, nor were the others, whose total number was one hundred and twenty—the other one hundred and eight, we might say. None of them was baptized with water. Paul, however, was baptized with water. Do you see an apparent difference here?

But is there really a difference, as you will see in what follows? No, there is not. Let me remind you of what happened in the Acts of the Apostles. The Lord appeared to Ananias in a vision and instructed him: “Go. You will open his eyes, heal him of his blindness, and baptize him.” Nothing more.

“I will do the rest,” says the Lord. And as for all the rest—the Gospel and what would thereafter take place among those preparing to believe, who had to be catechized and baptized—He again says, “I will do the rest.” But Paul was baptized.

They, however, were not baptized at that time. Is there some difference here? No. Then why were they not baptized? Saint Cyril tells us that the house—the upper room where they were—“became a vessel of spiritual water.” It became a vessel. Please pay close attention to this point. It became a vessel of spiritual water: in other words, a baptismal font, but a font of spiritual water. It was spiritual; there was no physical water. The house became like a baptismal font, as though it had been filled with water. But it was filled with the Spirit of God, not with water. The water, he says here, was spiritual. Very well.

He then explains the reason. In the first chapter of Acts, when the Lord told them to remain there in Jerusalem, He said, “You will be baptized with the Holy Spirit.” John the Baptist said, “I baptize you with water, but He will baptize you with the Holy Spirit.” He is not speaking about water. On the contrary, John speaks of water in reference to his own baptism, when he baptized people with water. Is there any contradiction? No. What we have here is the following pattern, and I want you to pay close attention to it: then, the Spirit was manifest and the water was spiritual.

For the disciples, the Spirit was manifest and the water was spiritual. Now, for us, the water is manifest and the Spirit is spiritual and unseen. It is the same thing. If you ask me why the Spirit had to be manifest and the water spiritual, while for us it is the reverse, consider this: whether something is perceived spiritually or is visibly manifest makes no difference. Let us say that at this very moment the Spirit of God is here above us. Do you doubt that He is? If He were not, could I be saying these things to you, and could you be hearing them? Yet at certain moments we perceive Him through a visible sign.

Does it matter whether we see Him or do not see Him? What matters is that He is here. That is why I told you that whether something is perceptible to the senses or perceived spiritually is not of great importance. The disciples, however, had to receive confirmation in a perceptible way. As I said earlier, they had to perceive the coming of the Holy Spirit through two senses; they had to experience it with their senses and understand it. Therefore, they had to see Him, while the water became spiritual and unseen. For us, this is no longer necessary, because the confirmation has already been given. Thus, the water is perceptible to the senses, while the Holy Spirit is spiritual and unseen. That is the reason.

The Baptism of the Apostles and our own Baptism are the same. There is no difference at all. To put it more precisely, Peter’s Baptism, which took place at Pentecost, is the same as Paul’s Baptism, which took place three years later with water. It is the very same Baptism, identical in every respect. It does not matter which element is spiritual and unseen and which is visibly manifest. Do you understand, please? Saint Cyril will, of course, tell us much more when he speaks about Holy Baptism in his Mystagogical Catecheses. This is very important. It may also resolve a question some of you have: Why were the Apostles not baptized with water? The reason is what I have just explained to you.

“There appeared to them divided tongues as of fire, and one rested upon each of them, and they were all filled with the Holy Spirit.” This passage is from the second chapter of the book of Acts. Saint Cyril now explains it. You understand that I am interpreting as I go. “They partook of fire”; they became partakers of fire, “not a consuming fire, but a saving fire, which destroys the thorns of sins and makes the soul radiant.” It was a fire that did not burn them, but was a saving fire. We know that fire consumes and burns.

Fire is certainly not ordinarily a means of salvation; it is destructive. But here we have a saving fire. It destroys only the thorns of sins and makes the soul radiant. Before I continue, allow me to say something prompted by this passage from the book of Acts. I also mentioned it in our previous catechesis, the sixteenth. I will not develop it at length here, but will say only a few words. Why did the Holy Spirit appear in this way? “There appeared to them divided tongues as of fire.” Fiery tongues appeared before the eyes of the disciples.

They rested upon the head of each one. The text says it beautifully: “And one rested upon each of them.” Notice: upon each one—upon every single person, over his head. The Holy Spirit appeared as one fire, and this fire, in the form of “divided tongues,” was distributed and separated into individual flames. A tongue is simply the shape fire takes as it rises upward. We use the same expression for an ordinary fire. Do we not speak of “the tongues of flame”? We say, “Be careful of the tongues of flame in the fireplace; make sure there is no object nearby.” The flames truly resemble tongues.

So now the fire is distributed in the form of a tongue above the head of each person. What was this division, this distribution? The Holy Spirit Himself was not divided. What were divided and distributed were the divine uncreated energies, the graces and spiritual gifts—not the Holy Spirit. The Holy Spirit is indivisible. God gives Himself to all without being divided, but His divine uncreated energies were distributed in a perceptible form. Each person could see over another’s head what had been given to him. Why were the divine uncreated energies distributed? As I told you last year, in the catechesis in which I again spoke about the Spirit of God...

Here we have...

...the foundations of our salvation. One is Christological, and the other is Pneumatological. The Christological foundation is that the Church is one body—one body. Indeed, even by nature we human beings are one body. Do we not all share the same essence and have the same kinds of cells? But above all, we are one body because we have been baptized and share one Baptism, one faith, and the one Mystery of the Holy Eucharist. We all receive the Body and Blood of Christ. Therefore, since we abide in the Body and Blood of Christ, we are one body. Because we are all within the Body and Blood of Christ, we are all one body.

Just as God is one essence, so the faithful are one body. God is one essence, and the faithful are one body. Thus, through the Church’s Christological foundation, we have unity: one body. In the Holy Trinity, as we know, there is one essence, but three Persons. The Persons are distinctly revealed. How, then, were the persons of the faithful to be distinctly revealed? For they were all born, if I may use a certain word—a word that is inappropriate and unfortunate in this context, and is generally used to demean people—

I want to use that word because it is so expressive: a mass, a mass. You know, people in politics and elsewhere say, “The people are a mass.” This has been said; it is well known. A mass. But a mass is impersonal; it has no personhood. In the Church, we do not have a mass; we have a body and persons, unity and persons. And how are these persons brought to their full stature? Through the Church’s other foundation, the pneumatological foundation—the foundation in the Holy Spirit. This is why the Holy Spirit came separately upon each person: to reveal and bring forth the personhood of each one. This is exceedingly important.

Since, of course, our time has passed, rather than going further, let us remain with what I have told you and use the rest of our time on this point. Pay attention, and understand this: only within the Church is the human being truly recognized as a person. Indeed, in these so-called modern social systems, the person is essentially lost, because, as you know, the person is sacrificed for the sake of the mass. It would be profoundly degrading to embrace social systems that demean the human person—systems in which the human person can be lost and even sacrificed for the good of the mass.

But within Christianity, the person is brought to his full stature. Tell me, who else has ever spoken of such an exaltation of the person? The Holy Spirit Himself descended in His fullness, not merely to bestow spiritual gifts. Allow me to say—may I be forgiven for putting it this way—that the Holy Spirit did not descend simply to bestow spiritual gifts. Let me say that this is secondary. The Spirit of God descended to bring persons to their full stature. This is the great thing. A believer may say, “I have no spiritual gifts. But I am a person. Before God, I stand as a person. The Spirit of God brings forth my personhood. I am a person. My personhood has not been flattened or erased.”

I am a person. Is that of little importance? All these things, my beloved, reveal to us the great worth of the human being. God willing, we shall continue next Monday.

Ευρισκόμεθα, αγαπητοί, στη δεκάτη τρίτη παράγραφο της δεκάτης εβδόμης κατηχήσεως του Αγίου Κυρίλλου. Είδαμε στους πρώτους στίχους να λέγει ο Άγιος Πατήρ ότι έπρεπε να εκάθηντο εις τα Ιεροσόλυμα και να περίμεναν, εκδεχόμενοι, λέγει, την παρουσία του Αγίου Πνεύματος. «Και εν τω συμπληρούσθαι την ημέραν της Πεντηκοστής» και τα λοιπά. Εδώ κάνει μία παρέκβαση, γιατί την έχει ξανακάνει ο Άγιος Κύριλλος, γιατί θέλει να αισθητοποιήσει μερικά πράγματα, κυρίως τα γεγονότα.

Το γεγονός της Πεντηκοστής, και λέγει αυτό το πάρα πολύ ωραίο και χαρακτηριστικό: «Μεγάλη αξία, ενταύθα, εν τη πόλει ταύτη, Ιερουσαλήμ». Δηλαδή, όταν έγινε η Πεντηκοστή, έγινε, λέει, εδώ, εις την πόλη αυτή, εν τη πόλει ταύτη, εις αυτήν την πόλη, την Ιερουσαλήμ. Αυτό έχει πάρα πολύ αξία και σημασία, διότι τονίζεται ότι εκείνο που συνέβη, το γεγονός, και η πίστη μας επί γεγονότων είναι κάτι που θα το λέγω πάντοτε, μην το ξεχνάτε, είναι εκείνο που ακριβώς κάνει τον Χριστιανισμό να μην έχει καμία σχέση με όλες τις άλλες θρησκείες, διότι όλες οι άλλες θρησκείες εκφράζουν —τι εκφράζουν, λέει;— την ανθρωπίνη φύση, την ανθρωπίνη τάση να συναντήσει τον Θεό. Δηλαδή, είναι θρησκείες κατ’ επίνοιαν. Μέσα μας είναι φυτεμένο να αναζητούμε τον Θεό. Αυτό ο Θεός μάς το έκανε. Επειδή όμως δεν τον βρίσκουμε, επινοούμε τρόπους να νομίζουμε ότι βρήκαμε τον Θεό. Και απόδειξις: όταν κάνουμε αυτήν την ίδια την κτίση, την κάνουμε Θεό και τη θεοποιούμε και την προσκυνούμε και τη λατρεύουμε. Δεν είναι αυτό ολοφάνερο;

Θρησκεία κατ’ επίνοιαν. Δηλαδή, επίνοια θα πει: από το μυαλό μου. Την βγάζω από το μυαλό μου αυτήν τη θρησκεία. Εγώ τη φτιάχνω και λέγω τούτο και λέγω εκείνο και θα είναι έτσι εκείνο. Κάνω ένα σύστημα θρησκευτικό, δηλαδή μια θρησκεία, και αρχίζουν οι άνθρωποι να δέχονται αυτήν τη θρησκεία και το καθεξής. Όλες οι θρησκείες είναι κατ’ επίνοιαν του ανθρώπου και, συνεπώς, δεν σώζουν. Ο Χριστιανισμός είναι γεγονότα. Δηλαδή, ο Χριστός ανεστήθη, είναι γεγονός. Ο Χριστός ανελήφθη, είναι γεγονός. Η Πεντηκοστή είναι γεγονός. Έτσι, αυτό που θα μπορούσαμε για μια στιγμή να πούμε, ευχαριστούμε ότι ο Άγιος Πατήρ

θεωρεί ένα προνόμιο, είναι κάτι πάρα πέρα από ένα προνόμιο. Έχει τη μεγάλη αξία να μιλάει για πράγματα που ήσαν γεγονότα. Γι’ αυτό λέει εδώ: «Εις αυτήν την πόλη μου, εις αυτήν την Ιερουσαλήμ έγινε η Πεντηκοστή». Και λέγει τώρα ένα δίκαιο καύχημα. Όπως και εμείς οι Έλληνες θα λέγαμε ότι εδώ χτίσαμε τον Παρθενώνα, εδώ έγινε εκείνο, εδώ γεννήθηκε η φιλοσοφία. Προνόμιο ενός λαού, και κάθε λαός μπορεί να έχει τα προνόμιά του, για τα οποία μπορεί να καυχάται, μόνο όχι κατά στείρον τρόπον, αλλά κατά δυναμικόν τρόπον. Εάν καυχάσαι ότι είχες φιλοσόφους προγόνους, εσύ γιατί είσαι ο νέος λαός;

Αφιλόσοφος λαός και δεν βαθαίνει η σκέψη σου να δεις τα πράγματα πιο βαθιά, πιο καλύτερα. Είσαι ανόητος λαός, είσαι άφρων λαός και καυχάσαι για προγόνους σοφούς και φιλοσόφους. Αυτό δεν είναι κατηγορία σου; Αυτό θα πει να καυχηθείς, αλλά να μην είναι η καύχησή σου μια στείρα καύχηση, γιατί μάλλον στρέφεται εναντίον σου σαν κατηγορία. Μεταβάλλεται, δηλαδή, η καύχησή σου σε κατηγορία. «Ημέτερον γαρ και τούτο το αξίωμα», λέγει, έτσι λοιπόν, ο Άγιος Κύριλλος. Δικό μας είναι και αυτό το προνόμιο, ότι δηλαδή εδώ, στην πόλη αυτή, έγινε...

η Πεντηκοστή. Ενθυμείσθε, σε μια παλαιότερα, πέρσι νομίζω, πρόπερσι, δεν θυμούμαι, παλαιότερα κατήχηση, που λέγει ότι εδώ έγινε και ο Μυστικός Δείπνος, εδώ ήταν το υπερώο, εδώ έγινε η Σταύρωση και το καθεξής, όταν μάλιστα τη διδασκαλία του την κάνει μέσα στον Ναό της Αναστάσεως. Και είναι γνωστό ότι ο Ναός της Αναστάσεως συμπεριέλαβε τον τάφο του Χριστού. Είναι φοβερό, είναι καταπληκτικό. Εδώ ετάφη ο Ιησούς. Θα μπορούσε να το δείχνει με το δάχτυλό του εις τους κατηχουμένους ο Άγιος Κύριλλος. Δικό μας, λοιπόν, είναι το προνόμιο. «Και λαλούμεν ου περί των παρ’ ετέροις γεγενημένων αγαθών, αλλά περί των παρ’ ημίν χαρισθέντων». Δεν μιλάμε για πράγματα που έγιναν κάπου,

για πράγματα που χαρίστηκαν σε εμάς εδώ. «Της Πεντηκοστής ουν ούσης...» Επανέρχεται στο θέμα, γιατί εδώ στο κείμενο το έχει παρενθετικό, παύλα, παύλα, το έχει παρενθετικό. Δηλαδή, το προνόμιο, εννοεί, ως τιμή, δεν αντέχει. Το λέει και είναι πάρα πολύ ωραίο. «Της Πεντηκοστής ουν ούσης, εκάθηντο και κατήρχετο ο Παράκλητος εξ ουρανού». Δηλαδή, στο θέμα το ξαναγυρίζει τώρα ο Άγιος Κύριλλος και λέει ότι, όταν εσημειούτο η Πεντηκοστή και οι μαθηταί εκάθηντο, δεν ήσαν οι δώδεκα, αφού στη θέση του Ιούδα εξελέγη ο Ματθίας· ήσαν εκατόν είκοσι άνθρωποι. Εκατόν είκοσι άνθρωποι. Ήρθε, λέγει, ο Παράκλητος.

Και τώρα εδώ παραθέτει μία σειρά χαρακτηρισμών του Παρακλήτου, του Αγίου Πνεύματος. Είναι πολύ ωραίοι χαρακτηρισμοί. Θα σας τους διαβάσω όλους, δεν είναι πολλοί, και θα κάνουμε, ως εικόνα, μια μικρή ανάλυση. Ήρθε, λοιπόν, από τον ουρανό ο Παράκλητος, ο φρουρός και αγιοποιός της Εκκλησίας, ο διοικητής των ψυχών, ο κυβερνήτης των χειμαζομένων, ο φωταγωγός των πεπλανημένων και αθλοθέτης των αγωνιζομένων και στεφανωτής των νενικηκότων. Ωραίοι οι χαρακτηρισμοί του. Και όπως λέγει ο Ιερός Χρυσόστομος, όσες φορές λέγεις —σας το έλεγα την περασμένη φορά—

όσες φορές λέγεις τα γνωρίσματα του Αγίου Πνεύματος, δοξολογία προσφέρεις στον Θεό. Αρκεί μόνο τα γνωρίσματα αυτά να είναι ορθόδοξα, γιατί, αν δεν είναι ορθόδοξα, τότε δεν είναι πια δοξολογία, είναι ύβρις. Πώς αποκαλεί το Πνεύμα το Άγιον εδώ ο Άγιος Κύριλλος; Ότι είναι ο φρουρός και ο αγιοποιός της Εκκλησίας. Γιατί τον αποκαλεί, το Πνεύμα το Άγιον, φρουρόν της Εκκλησίας; Τι φρουρεί; Φρουρεί, καταρχάς, την αλήθεια. Εδώ τώρα θα είχα να πω πάρα πολλά πράγματα, αλλά θα μου επιτρέψετε να φύγω γρήγορα, να μην πούμε τα πολλά πράγματα. Εν προκειμένω, η φρουρά...

αληθείας της Εκκλησίας είναι οι Σύνοδοι, που διασώζουν την αλήθεια εν Πνεύματι Αγίω. Το λεγόμενο συνοδικό σύστημα, που η Εκκλησία διασώζει την αλήθεια. Και είναι γνωστό αυτό που δέχεται η Εκκλησία, ότι οι Σύνοδοι έγιναν κατ’ υπαγόρευση του Αγίου Πνεύματος. Ό,τι δηλαδή συμπέρασμα βγήκε είναι εκείνο που λέγει στην πρώτη Αποστολική Σύνοδο, που έγινε στα Ιεροσόλυμα, ζώντων των Αποστόλων —γι’ αυτό και λέγεται Αποστολική Σύνοδος— για κάποια θέματα που προέκυψαν. Ήταν το θέμα των ειδωλοθύτων, ήταν το θέμα του πνικτού, ήταν το θέμα της πορνείας,

θέμα της περιτομής, γιατί από εκεί ξεκίνησαν: έπρεπε να γίνεται ή όχι; Και όταν η Εκκλησία των Ιεροσολύμων —παρόντες Απόστολοι, όχι όλοι οι Απόστολοι, πολλοί έλειπαν ήδη, αυτοί που υπήρχαν, δύο, τρεις, τέσσερις, πέντε, όσοι ήσαν, ο Άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος, οι Πρεσβύτεροι, ο λαός· βλέπετε, όλη η Εκκλησία— λέγεται όμως Αποστολική, διότι παρίσταντο Απόστολοι. Και τι λέγει τώρα εδώ; «Έδοξε τω Αγίω Πνεύματι...» και τα λοιπά. Είναι ο τύπος που διατυπούται το συμπέρασμα της Συνόδου αυτής. Γράφεται σε ένα χαρτί και αποστέλλεται στην Αντιόχεια, στους χριστιανούς της Αντιοχείας, για να...

ησυχάσουν... επειδή εκεί προέκυψε το θέμα και ερωτήθηκε η Ιερουσαλήμ για το θέμα αυτό. Δηλαδή, κανείς πρέπει να περάσει από την περιτομή ή όχι κ.λπ. Κυρίως, σας είπα, η περιτομή. Και μάλιστα ο Απόστολος Παύλος είναι εκείνος ο οποίος επέμενε ότι η περιτομή δεν είναι τίποτε πια, ότι καταργείται εν Χριστώ Ιησού, καταργείται η περιτομή. Είδατε τον τύπο. Και μάλιστα αυτό το έγγραφο το πήραν χριστιανοί, δηλαδή Απόστολοι, εκείνοι που το μετέφεραν, το μετέφεραν και το παρέδωκαν στην Εκκλησία της Αντιοχείας. Κατεγράφη από τον Λουκά μέσα εις τις Πράξεις, ευτυχώς. Είδατε τον τύπο: «Έδοξε τω Αγίω Πνεύματι και ημίν».

Εφάνη καλόν εις το Πνεύμα το Άγιον και σε μας το και το και το και το. Ώστε, λοιπόν, εφάνη καλόν εις το Πνεύμα το Άγιον και σε μας. Ούτε σε μας ερήμην του Αγίου Πνεύματος ούτε στο Άγιον Πνεύμα ερήμην ημών. Γιατί όχι ερήμην ημών; Διότι και εμείς πήραμε το Πνεύμα του Θεού. Δεν λέγει κάπου ο Απόστολος Παύλος «δεν έχω ρητήν εντολή από τον Χριστό, από τον Κύριο, περί των παρθένων», κάτι λέει εκεί; Νομίζω στο... πού είναι; Α΄ κεφάλαιο, συγχωρείτε, έβδομο κεφάλαιο, στο Α΄ Κορινθίους. «Επιταγήν δεν έχω», αλλά, νομίζω, λέγοντας τη γνώμη του, «ότι και εγώ έχω το Πνεύμα του Θεού». Δεν θα μπορούσε, λοιπόν, το Πνεύμα του Θεού να ενεργεί επάνω σε ανθρώπους που θα ήσαν έρημοι Αγίου Πνεύματος. Θέλετε να σας το δείξω ακόμη με κάτι άλλο; Στη Θεία Λειτουργία λέμε το εξής: όταν ο ιερεύς έρχεται πλέον στην καρδία της Επικλήσεως, διά των καθαγιασμών των Τιμίων Δώρων, λέει από τον Θεόν Πατέρα να στείλει το Πνεύμα του το Άγιο «εφ’ ημάς και επί τα προκείμενα δώρα ταύτα». Να στείλει το Πνεύμα του το Άγιο σε μας και στα δώρα αυτά, ώστε αυτά —ποια δώρα; Το κρασί και το ψωμί— να μεταβληθούν με το Πνεύμα το Άγιο σε Σώμα και Αίμα Χριστού.

Γιατί λέγει να στείλει το Πνεύμα το Άγιον, και μάλιστα πρώτα σε εμάς, και μετά να γίνει η μεταβολή του άρτου και του οίνου σε Σώμα και Αίμα Χριστού; Διότι σε τι θα ήξιζε να γίνει η μεταβολή, εάν οι πιστοί δεν είχαν το Πνεύμα του Θεού; Θα έπρεπε, λοιπόν, να έχουν το Πνεύμα του Θεού για να αποδεχθούν το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Ούτε, λοιπόν, οι αλήθειες χωρίς το Πνεύμα του Θεού στους πιστούς, ούτε και το αντίστροφο. Έπρεπε να είναι και τα δύο. Γι’ αυτό λέγει: «Έδοξε τω Πνεύματι τω Αγίω και ημίν». Φάνηκε καλό στο Άγιο Πνεύμα και σε εμάς.

Τα λοιπά. Ώστε τότε θα λέγαμε ότι είναι κάτι θεόπνευστον και αλάνθαστον, θεόπνευστον και αλάνθαστον. Να πού είναι φρουρός το Πνεύμα το Άγιον. Δεν ξέρω αν μπόρεσα να σας δώσω να καταλάβετε πώς, λέει, το Πνεύμα το Άγιον φρουρεί την Εκκλησία, δηλαδή την αλήθεια της Εκκλησίας. Μεγάλο πράγμα αυτό. Ακόμη, είναι αγιοποιός της Εκκλησίας το Πνεύμα το Άγιο, μεταβάλλει τους πιστούς σε Αγίους. Μπορούμε να μιλάμε για πνευματική ζωή χωρίς το Πνεύμα το Άγιο; Είναι κατανοητόν πράγμα; Μπορείτε να μιλάτε για γλυκό χωρίς ζάχαρη; Μπορείτε να μιλάτε για παγωτό χωρίς να είναι παγωμένο πράγμα;

Μπορούμε να μιλάμε, λοιπόν, για Αγίους χωρίς το αγιοποιούν Πνεύμα; Το Πνεύμα είναι εκείνο το οποίο αγιοποιεί, δηλαδή κάνει τα μέλη άγια, διότι αυτό δίδει την πνευματική ζωή. Ο διοικητής των ψυχών, εκείνος ο οποίος όντως διοικεί τας ψυχάς. Ο κυβερνήτης των χειμαζομένων, εκείνος ο οποίος πραγματικά κυβερνά εκείνους οι οποίοι χειμάζονται. Θα σας θυμίσω κάτι από την προηγουμένη κατήχηση του Αγίου Κυρίλλου, που αναφέρεται στο Πνεύμα το Άγιον, πώς είναι ο κυβερνήτης των χειμαζομένων. Έρχεται και λέει στο αυτί του μάρτυρος το Πνεύμα το Άγιο:

«Λίγο ακόμα, λίγο ακόμα να υπομείνεις και θα έχεις τα αγαθά της Βασιλείας του Θεού». Δηλαδή, τι κάνει εδώ; Πράγματι κυβερνά την ψυχή για να φτάσει στη Βασιλεία του Θεού. Και έρχεται και λέγει: «Λίγο ακόμα να υπομείνεις και θα φτάσεις στη Βασιλεία του Θεού». Οι χαρακτηρισμοί: ο φωταγωγός των πεπλανημένων. Πεπλανημένος, ο πλανημένος, αυτός που έχασε τον δρόμο του. Και χάνουμε τον δρόμο μας όταν κυρίως είναι σκοτάδι, όταν είναι νύχτα· δεν βρίσκουμε τον δρόμο, τον χάνουμε. Ένα φως μάς δείχνει πού είναι ο δρόμος.

Λοιπόν, και εδώ βλέπετε στους δρόμους, παρότι είναι χαραγμένοι οι δρόμοι, είναι άσφαλτοι, βάζουμε και φώτα. Γιατί μπορεί κάποιο αυτοκίνητο να βγει έξω από τον δρόμο. Έτσι και ο κάθε πιστός πρέπει να δεχθεί το φως του Αγίου Πνεύματος για να μην πλανηθεί. Και αν πλανήθηκε, χρειάζεται το Πνεύμα του Θεού να τον φωτίσει για να ξαναγυρίσει πίσω. Και αθλοθέτης των αγωνιζομένων είναι εκείνος ο οποίος αθλοθετεί. Ξέρετε τι θα πει αθλοθετώ; Θέτω άθλον, δηλαδή βάζω αγώνισμα, ορίζω αγώνισμα και σου λέω: «Εμπρός, αγωνίσου». Αυτό μπορείτε να το δείτε εις το πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Σας το έλεγα την ώρα των αποριών, που λέγει, μετά τη βάπτισή του, το Πνεύμα το Άγιον τον οδήγησε εις την έρημο,

λέει, «υπό του Πνεύματος πειρασθήναι υπό του Διαβόλου». Οδηγήθηκε από το Πνεύμα το Άγιον για να πειραστεί από τον Διάβολο. Τώρα γιατί να πειραστεί ήταν άλλη παράγραφος. Ουσιαστικά δεν πήγε ο Χριστός να πειραστεί, αλλά πήγε ακριβώς να νικήσει τον Διάβολο. Βγήκε και να τον ζητάει. Σαν να έλεγε εκείνο που θα το λέγαμε... Πώς να το λέγαμε; Ένας πατέρας έχει ένα παιδί και πλάνησε το παιδί του, και αυτός βγαίνει έξω με μια χατζάρα, με ένα μαχαίρι, και λέει: «Παλιάνθρωπε, μου πλάνησες το παιδί μου. Θα σε βρω, πού θα μου πας;». Αυτό είναι.

Είναι. Ως να έλεγε ο Κύριος, ο Λόγος του Θεού που έκανε τους πρωτοπλάστους: «Αχ, Σατανά, μου πλάνησες τα πλάσματά μου. Βγήκα να σε συναντήσω. Πού θα μου πας!». Αυτό είναι. Η συνάντηση του Σατανά, και μάλιστα κατά μίμησιν Χριστού. Και οι Άγιοι που έβγαιναν στις ερήμους, οι Ασκητές, δεν έβγαιναν παρά και τα πάθη να νικήσουν αλλά και να συναντήσουν τον Σατανά, να παλέψουν μαζί του. Είναι φοβερό, φοβερό. Δηλαδή αναζητούν να παλέψουν. Μόνο μην παρεξηγήσετε αυτά, γιατί κάποιοι μπορεί να βγάλουν και λανθασμένα συμπεράσματα. Λίγο προσοχή. Δηλαδή, μην πάει κανείς και εκθέσει τον εαυτό του σε πειρασμούς και πει: «Α, θα παλέψω εδώ». Προσέξτε, εδώ σηκώνει πολλή προσοχή. Θεός να φυλάξει. Λοιπόν, ποιος οδήγησε στην έρημο τον Κύριον; Να πειραστεί, ναι, να πειραστεί. Ποιος; Το Πνεύμα το Άγιον. Δηλαδή, τι λέει τώρα; Το Πνεύμα το Άγιο, αθλοθέτης, βάζει τον αγώνα, το αγώνισμα,

καλεί τον άνθρωπο να αγωνιστεί και, όταν θα νικήσει ο άνθρωπος, τότε το Πνεύμα το Άγιο είναι στεφανωτής των νενικηκότων. Έρχεται να στεφανώσει εκείνους οι οποίοι ενίκησαν. Επί παραδείγματι, ένα παιδί γεννιέται, μεγαλώνει, έρχεται στην εφηβεία, έχει πειρασμούς. Είναι οι πειρασμοί που δεν έχουν αρθεί από τη γη, γιατί ο διάβολος πειράζει τους ανθρώπους, αλλά ουσιαστικά αθλοθέτης είναι το Πνεύμα του Θεού. Όταν νικήσεις τον πειρασμό της πορνείας, της ανηθικότητας, και έρθεις εις γάμου κοινωνίαν, η μεν Εκκλησία

βάζει εκείνους τους στεφάνους για να πει ότι ενίκησες εις το σκάμμα, κυρίως των σαρκικών αμαρτημάτων. Νίκησες! Αοράτως το Πνεύμα το Άγιον σε στεφανώνει, γιατί ενίκησες στο αθλοθετηθέν αγώνισμα. Όσοι, παρακαλώ, φύλαξαν τον εαυτόν τους, να έχουν χαρά. Όσοι δεν φύλαξαν, και αυτοί να έχουν χαρά όταν μετανοήσουν. Και πηγαίνουμε στη δεκάτη τετάρτη παράγραφο: «Κατήρχετο δε ίνα ενδύση δύναμιν και ίνα βαπτίση τους Αποστόλους».

γάρ ο Κύριος, εμείς βαπτίζουμε. «Βαπτισθήσεσθε εν Πνεύματι Αγίω, ου μετά πολλάς ταύτας ημέρας». Κατήρχετο, λέει, ακόμη το Πνεύμα του Θεού για να ντύσει δύναμη. Το ενδύω, ενδύνω, το λέγαμε την περασμένη φορά, ότι είναι κάτι που έρχεται να γεμίσει κάθε γωνίτσα του ανθρώπου και από πλευράς, όπως και το νερό δεν αφήνει κενά, όλο το σώμα το καλύπτει. «Να βαπτιστείτε», όπως είπε ο Κύριος, «εν Πνεύματι Αγίω», όχι ύστερα από πολλές ημέρες, δηλαδή σύντομα. Ου μερική η χάρις, αλλά αυτοτελής η δύναμις. Τώρα η χάρις δεν είναι μερική, όπως ήταν όταν ο Κύριος, την πρώτη ημέρα της Αναστάσεώς του,

εις τους μαθητάς του ενεφύσησε και είπε: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον». Ενθυμείστε, το είχαμε αναλύσει την περασμένη Δευτέρα. Τώρα όμως έρχεται αυτοτελής η δύναμις, δηλαδή πλήρης, ολόκληρη η δύναμις. Πια δεν θα υπάρξει Πεντηκοστή, άλλη Πεντηκοστή, πιο πάνω από αυτή την Πεντηκοστή. Μία είναι η Πεντηκοστή. Μια φορά κατήλθε το Πνεύμα του Θεού και έδωσε πληρότητα προσφοράς. Το λέγω άλλη μια φορά για τους αιρετικούς, σας το έχω ξαναπεί, που λέγουν, όπως φέρ' ειπείν η ΧΟΕ, Χριστιανική Οργάνωση Ειρήνης, που άρχισαν να γίνονται πολύ, πολύ εδώ στην Ελλάδα και δυστυχώς...

Μία από τις πρώτες πόλεις που άρχισαν να κάνουν τη δουλειά τους, μετά από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, ήταν η Λάρισσα. Δυστυχώς. Και υπάρχουν και πλανούν και λέγουν ότι η Πεντηκοστή είναι σε μία διαρκή εξέλιξη, ώστε, λέγει, εμείς σήμερα κατανοούμε καλύτερα τα πράγματα της Καινής Διαθήκης από ό,τι οι Απόστολοι στην εποχή τους. Και μόνο να το σκεφτεί κανείς αυτό είναι γελοίο. Και μόνο ότι, δηλαδή, εμείς καταλαβαίνουμε πιο καλά από τον Απόστολο Πέτρον και τον Απόστολο Παύλον. Αλλά πώς καταλαβαίνουμε; Δυνάμει τίνος; Για προσέξτε σε αυτό το σημείο: δυνάμει των γραπτών των, διότι τα γραπτά τους έχουμε, τα Ευαγγέλια, τις Επιστολές, και με βάση αυτά κατανοούμε. Τώρα τι θα πιστεύαμε;

Έγραφαν σαν ρομπότ οι ιεροί συγγραφείς της Καινής Διαθήκης; Έγραφαν πράγματα που δεν τα καταλάβαιναν, για να τα καταλάβουμε εμείς σήμερα; Δεν είναι όχι μόνο βλακώδες, αλλά και ανόητο. Νεφελώδες. Δηλαδή δεν είχαν συνείδηση των όσων έγραφαν οι Απόστολοι; Για να δείτε πώς σκέπτονται οι αιρετικοί και πώς μπορεί κανείς με πολλή ευκολία να τους ελέγξει. Αλλά καταλαβαίνουν όμως; Δεν καταλαβαίνουν. Για να καταλάβουν πρέπει να έχουν λίγο το Πνεύμα του Θεού, να έχουν μια αγαθή προαίρεση. Εφόσον φαίνεται δεν έχουν ούτε αγαθή προαίρεση, εκείνους οι οποίοι διευθύνουν τα πράγματα· δεν εννοώ για εκείνους οι οποίοι πλανώνται. Αυτοί κάποια στιγμή μπορεί να σωθούν και να βοηθηθούν, αλλά εκείνοι που διευθύνουν τα πράγματα

δεν έχουν το Πνεύμα του Θεού για να καταλάβουν, γι' αυτό λένε αυτά που λένε. «Ώσπερ γαρ ο ενδύνων εν τοις ύδασι και βαπτιζόμενος πανταχόθεν υπό των υδάτων περιβάλλεται, ούτω και υπό του Πνεύματος εβαπτίσθησαν ολοτελώς». Ολοτελώς. Όπως εκείνος ο οποίος βυθίζεται μέσα στο νερό και βαπτίζεται, από παντού περιβάλλεται από το νερό, κατά τον ίδιο τρόπο, λέγει, και αυτοί υπό του Αγίου Πνεύματος εβαπτίσθησαν ολοτελώς. Βλέπετε; Είπε «αυτοτελής» πιο πάνω, που θα πει πλήρως. Εδώ λέει «ολοτελώς», δηλαδή τελείως. Δεν υπελείφθη κάτι που να μην δεχθεί το Πνεύμα του Θεού. Δηλαδή ολόκληρος ο άνθρωπος εδέχτηκε το

Πνεύμα του Θεού, ό,τι είχε ποτέ να προσφέρει το Πνεύμα του Θεού, ό,τι δηλαδή ο Θεός ήθελε να προσφέρει εις τους ανθρώπους. «Αλλά το μεν ύδωρ έξωθεν περιχείται, το δε Πνεύμα και την ένδοθεν ψυχήν βαπτίζει απαραλείπτως». Και το μεν νερό, λέγει, απ' έξω ρίχνεται, περιχύνεται, αλλά το Πνεύμα όμως και την ψυχή από μέσα την βαπτίζει. «Και τι θαυμάζεις;» Δηλαδή γιατί απορείς; Τώρα θα σας διαβάσω κάτι και θα σας το πω με δικά μου λόγια. Λέγει: «Λάβε υπόδειγμα σωματικόν, μικρόν μεν και ευτελές, χρήσιμον δε τοις αφελεστέροις».

Θα σας πω ένα παραδειγματάκι, λέει ο Άγιος Κύριλος. Είναι μικρό, αλλά είναι χρήσιμο για εκείνους οι οποίοι δεν θα μπορούσαν πολλά πράγματα να καταλάβουν. «Διά τους αφελεστέρους», για τους πιο αφελείς, να μην ξέρει κανείς πολλά γράμματα, να μην καταλαβαίνει πολύ. Θα πω λοιπόν το παραδειγματάκι.

«Το πυρ διά της παχύτητος του σιδήρου διαβαίνον, ένδον ον, όλον αυτόν πυρ εργάζεται, και ο ψυχρός γίνεται ζεστός». Γίνεται και ο ψυχρός ζεστός. «Ο μέλας γίνεται εκλάμπων». Ή το σώμα, ή εάν δηλαδή το σώμα. «Ον το πυρ εν σώματι, τω σιδήρω ενδύνον, ούτως απαρεμποδίστως εργάζεται, τι θαυμάζεις ει Πνεύμα Άγιον εις τα ενδότατα της ψυχής εισέρχεται;» Δηλαδή, όπως όταν η φωτιά εισχωρήσει μέσα σε ένα κομμάτι σίδερο.

Εισχωρεί η φωτιά σε ένα κομμάτι σίδερο. Όταν το ζεστάνουμε το σίδερο, όταν το ερυθροπυρώσουμε, τότε η φωτιά ολόκληρη μπήκε μέσα στο σίδερο. Κατά τον ίδιο τρόπο και το Πνεύμα του Θεού εισέρχεται εις τον όλο άνθρωπο. Αυτό είναι το παράδειγμά του. Και ερχόμεθα εις την δεκάτην πέμπτην παράγραφον. «Ιδού δε ταύτης της χάριτος κατερχομένης, οίον κήρυξ του μεγέθους, σάλπιγξ ώσπερ επουράνιος ήχησεν. Εγένετο γαρ άφνω εκ του ουρανού ήχος, ώσπερ φερομένης πνοής βιαίας, σημαίνουσα την παρουσίαν του χαριζομένου τοις ανθρώποις». Μετά βίας αρπάζουν την Βασιλεία του Θεού.

«Και οφθαλμοί ίδωσι τας πυρίνας γλώσσας και ώτα επακούσωσι του ήχου». Τόση χάρις κατήρχετο! Θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητη αυτή η χάρις που κατήρχετο; Βεβαίως όχι! Για να μην περάσει λοιπόν απαρατήρητη αυτή η χάρις, δηλαδή η κάθοδος του Αγίου Πνεύματος, γι' αυτό ακριβώς το λόγο εδώ προαναγγέλλει σαν μια σάλπιγγα, επουράνιος βέβαια, που ηχεί για να ειδοποιήσει την κατερχομένη χάρη, το Πνεύμα του Θεού που έρχεται να δώσει τη χάρη. Και τι ήταν;

Το αυτό που λέγει, σημειώνει ο Ευαγγελιστής Λουκάς στις Πράξεις: «Εγένετο γαρ άφνω εκ του ουρανού ήχος, ώσπερ φερομένης πνοής βιαίας». Δηλαδή εκείνη η βιαία πνοή, ένας ήχος που δεν ξέρει κανείς από πού έρχεται αυτός ο ήχος. Ενθυμείστε ότι οι ολόγυρα υπόλοιποι άρχισαν να αναρωτιούνται: «Τι γίνεται; Τι είναι αυτός ο ήχος;» Για να σας πάρω μία και εγώ, με τη σειρά μου, ένα μικρό παραδειγματάκι. Αν ποτέ έχετε αισθανθεί την βοή που κάνει ένας σεισμός πριν σημειωθεί ο σεισμός, δηλαδή θα λέγαμε ένα δευτερόλεπτο ή κάπως έτσι, τόσο να ακουστεί μια βοή.

Λέγανε: «Τι είναι; Τι συμβαίνει;» Και ώσπου να γυρίσει να δει τι συμβαίνει, η γη σείεται. Έτσι λοιπόν, θα λέγαμε, εδόθηκε μία πνοή, μία βοή, πνοή ανέμου, σαν ανέμου. Δεν ήταν άνεμος, δεν κουνούσε φύλλο, αλλά σαν μία πνοή ανέμου που δημιουργεί θόρυβο. Γι' αυτό και αναρωτιόντουσαν οι άνθρωποι στα Ιεροσόλυμα τι συμβαίνει. Και ήταν ακριβώς, πρώτον, διά τους ίδιους τους Αποστόλους, να πάρουν την μαρτυρία της καθόδου του Αγίου Πνεύματος, προσέξτε, με μία αίσθηση, τα αυτιά τους, και ύστερα να πάρει ο κόσμος απ' έξω, στην πόλη, μίαν αίσθηση με τα αυτιά του.

Αφού θα ρωτηθούν περί τίνος πρόκειται, να αναζητήσουν την αιτία: «Γιατί έγιναν όλα αυτά τα πράγματα; Τι συμβαίνει;» Και αναζητώντας την αιτία, να βρεθούν έξω από το υπερώον που ήσαν οι μαθητές. Δηλαδή τους συγκέντρωσε το Πνεύμα το Άγιο για να μπορεί, βλέπετε, ο Απόστολος Πέτρος να μιλήσει και να πιστέψουν στο πρώτο εκείνο κήρυγμά του τρεις χιλιάδες άνθρωποι. Αν λογαριάσετε ότι δεν πίστεψαν όλοι, την άλλη μέρα που μίλησε και πίστεψαν δύο χιλιάδες, βλέπετε, το υπόλοιπο ήταν πολλές χιλιάδες, τότε μάλιστα που ήταν η γιορτή και ήσαν ξένοι πολλοί. Σημαίνει πόσες χιλιάδες άνθρωποι είχαν συγκεντρωθεί εκεί.

Αυτοί πώς οδηγήθηκαν μέχρις εκεί; Με εκείνο που τους κάλεσε και τους έφερε εκεί. Ήταν αυτή η βιαία, ο βίαιος ήχος. Αυτός ο ήχος θύμιζε έναν πολύ δυνατόν άνεμο. Αλλά έπρεπε όμως να δουν και με τα μάτια τους. Αλλά μην το λέω ακόμα, θα μας το πει λίγο πιο κάτω ο Άγιος Κύριλος. Και το σπουδαίο είναι ότι έπρεπε να δώσει την παρουσία του, το σήμα της παρουσίας του, το Πνεύμα το Άγιο. «Ίνα και οφθαλμοί ίδωσι τας πυρίνας γλώσσας και ώτα επακούσωσι του ήχου». Έπρεπε και τα μάτια να δουν. Δευτέρα αίσθηση.

Το Πνεύμα το Άγιο σαν πύρινες γλώσσες. Το Πνεύμα το Άγιο, αγαπητοί μου, δεν είναι ούτε άνεμος ούτε πύρινες γλώσσες, αλλά είναι σαν πύρινες γλώσσες, σαν άνεμος. Εδώ ένα μικρό σχολιασμό να κάνουμε. Τον μεν ήχον ο κόσμος άκουσε, αλλά τις πύρινες γλώσσες δεν είδε. Οι μαθητές και τον ήχον άκουσαν, αλλά και τις πύρινες γλώσσες είδαν. Εδώ αντιδιαστέλλεται, θα λέγαμε διαφοροποιείται, ο κόσμος που λαβαίνει το Πνεύμα του Θεού από τον κόσμο που δεν το έχει λάβει. Ειδοποιείται ο κόσμος ότι υπάρχει το Πνεύμα του Θεού

στους πιστούς που το έλαβαν, από τη συμπεριφορά τους, από τον τρόπο της ζωής των, από τα χαρίσματα. Το βλέπει αυτό ο κόσμος, αλλά δεν μπορεί τίποτε άλλο να δει και να καταλάβει. Δεν μπορεί. Πρέπει και αυτοί να δεχθούν το Πνεύμα του Θεού για να καταλάβουν. Έτσι γίνεται αυτή η διαφοροποίηση. Αλλά το ότι οι μαθητές δέχονται το μήνυμα με δύο αισθήσεις, αυτό έχει πολλή σημασία. Διότι δύο μάρτυρες είδαν και εσείς για κάποιο γεγονός. Θα μπορούσαν να πούνε: «Για στάσου, εγώ άκουσα μία βοή. Εσύ την άκουσες; Και εσύ; Και εσύ;»

Σύμφωνοι, αλλά μπας και γελαστήκαμε; Έρχεται και μια πληροφορία από μια ακόμα αίσθηση, μια ακόμη αίσθηση, την όραση. Και όπως ξέρετε, η όραση είναι η βασιλική αίσθηση, σπουδαία, ώστε και να ακούσουν και να δουν. Έχει σημασία αυτό; Αν δεν είχε σημασία, δεν θα έγραφε ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στο προοίμιον της πρώτης του επιστολής, της Καθολικής, που είναι ισάξιον και ισοστάσιον σε αξία, δηλαδή, και σε ύψος και μεγαλοπρέπεια με το προοίμιον του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου, του ομωνύμου δηλαδή Ευαγγελίου, βάζοντας:

«Εκείνο περί του Λόγου της ζωής, ο εωράκαμεν».

«Εωράκαμεν». Μάλιστα το διπλώνει, το κάνει δυο φορές, το λέει παρακάτω. Πρώτα λέει «εωράκαμεν» και μετά λέει «εωράκαμεν τοις οφθαλμοίς ημών». Είπε και το «εθεασάμεθα». Θεάομαι, θεώμαι, είναι ρήμα που δείχνει ότι παρατηρώ κάτι μετά προσοχής. Γιατί βάζει αυτόν τον πλεονασμό, «είδαμε με τα μάτια μας»; Το λέμε και εμείς στην καθημερινή μας γλώσσα, όταν θέλουμε να δώσουμε μια μαρτυρία και λέμε «το είδα με τα μάτια μου». Δηλαδή με τι άλλο θα το έβλεπες παρά με τα μάτια σου; Γιατί είναι πλεονασμός το «με τα μάτια σου»; Για να δώσεις την μαρτυρία μιας βεβαιώσεως. «Και αι χείρες ημών εψηλάφησαν». Μα πώς ψηλαφά κανείς, με τι άλλο παρά με τα χέρια του;

«Τα χέρια μας εψηλάφησαν». Εκεί μάλιστα, λέει ο Ευαγγελιστής, παίρνει τρεις αισθήσεις. Παίρνει την όραση, παίρνει την ακοή, παίρνει και την αφή, για να δώσει την μαρτυρία περί του Ιησού Χριστού, ότι είναι ο Υιός του Θεού, ο οποίος έγινε πραγματικά άνθρωπος. Τον αισθανθήκαμε, τον ψηλαφήσαμε, τον πιάσαμε, τον είδαμε, τον ακούσαμε. Εκείνο μάλιστα «εψηλάφησαν» είναι ένας υπαινιγμός, εκείνο που συνέβη με το Θωμά. Διαβάστε όμως το κατά Λουκάν Ευαγγέλιο, γιατί για το Θωμά γράφει το κατά Ιωάννην. Διαβάστε, παρακαλώ, το κατά Λουκάν Ευαγγέλιο να δείτε. Επειδή από τη χαρά δεν μπορούσαν να το πιστέψουν, τους είπε να τον ψηλαφήσουν.

Επειδή ακόμη πάλι δεν μπορούσαν, τους είπε: «Δώστε μου να φάω», προς πίστωσιν ότι είμαι εγώ. Έτσι το Πνεύμα —συγγνώμη— ο Ουρανός, περί του δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδος, του Υιού, χρησιμοποίησε από τους ανθρώπους τρεις αισθήσεις για να βεβαιωθούν. Και περί του Αγίου Πνεύματος, του τρίτου προσώπου της Αγίας Τριάδος, για να βεβαιωθούν, τους έδωσε δύο αισθήσεις, την ακοή και την όραση. Να δουν και να ακούσουν, να ακούσουν και να δουν. Βλέπετε ότι ο Θεός δεν άφησε αμάρτυρον τον εαυτόν του, χωρίς μαρτυρία.

Οι οποίοι θα έλεγαν, θα έλεγαν «δεν πιστεύουμε» και τα λοιπά, στο τέλος θα τους λέγαμε κακοπροαιρέτους ανθρώπους. Τι πρέπει να κάνει; Η φράση «ο Θεός δεν άφησε αμάρτυρον τον εαυτόν του» ξέρετε πού είναι γραμμένη; Είναι στο λόγο του Αποστόλου Παύλου στον Άρειο Πάγο, στους Αθηναίους. Ο Θεός, τους είπε, δεν άφησε αμάρτυρον τον εαυτόν του. Έδωσε μαρτυρίες. Ε, λοιπόν, αν μείνετε άπιστοι, μην αιτιάσθε ότι δεν έχετε μαρτυρίες, αλλά γιατί έχετε κακή προαίρεση. Και εδώ θα λέγαμε: αν μένετε άπιστοι, μην αιτιάσθε τον Θεό, αλλά να αιτιάσθε τον εαυτόν σας, γιατί έχετε κακή προαίρεση.

«Επλήρωσεν όλον τον οίκον, ου ήσαν καθήμενοι». Και επλήρωσε, εγέμισε το Πνεύμα του Θεού όλον τον οίκον, όλο το σπίτι που εκεί εκάθηντο οι μαθητές. «Δοχείον γέγονε». Ερμηνεία: «Δοχείον γέγονε του νοητού ύδατος ο οίκος». Γιατί δεν βαπτίστηκαν οι μαθητές;

Ο Χριστός είπε εις τον Νικόδημον: «Εάν κανείς δεν γεννηθεί εξ ύδατος και Πνεύματος, δεν σώζεται. Γίνεται καινούριος εν ύδατι και Πνεύματι». Και εννοεί εδώ το βάπτισμα, ότι αν δεν βαπτιστείς και δεν δεχτείς το Πνεύμα το Άγιο, δεν σώζεσαι. Εδώ οι μαθητές δεν βαπτίστηκαν. Δηλαδή οι δώδεκα δεν βαπτίστηκαν με νερό, ούτε οι άλλοι που το σύνολό τους ήταν 120, θα λέγαμε οι άλλοι 108. Δεν εβαπτίστηκε κανείς με νερό. Ο Παύλος εβαπτίστηκε με νερό. Βλέπετε μια διαφοροποίηση εδώ;

Υπάρχει όμως διαφοροποίηση, όπως θα το δείτε στη συνέχεια; Δεν υπάρχει. Σας θυμίζω, όταν πήγε ο Ανανίας, από τις Πράξεις των Αποστόλων, και παρήγγειλε, είπε εις τον Ανανία ο Κύριος εν οράματι και του λέει: «Πήγαινε, θα του ανοίξεις τα μάτια, θα τον θεραπεύσεις από την τύφλωση και θα τον βαπτίσεις». Και τίποτα άλλο.

«Τα υπόλοιπα θα τα κάνω εγώ», λέει ο Κύριος. Και τα υπόλοιπα, το Ευαγγέλιο, αυτό που έγινε στους πιστούς, που θα μπαίνουν στους υποψηφίους πιστούς, που έπρεπε να κατηχηθούν και να βαπτιστούν, ξανά του λέγει: «Τα υπόλοιπα θα τα κάνω εγώ», λέει ο Κύριος. Αλλά ο Παύλος εβαπτίστηκε.

Τότε δε βαπτίστηκε. Μήπως υπάρχει καμία διαφορά εδώ; Όχι. Τότε γιατί εκείνοι δεν βαπτίστηκαν; Εδώ μας λέγει ο Άγιος Κύριλος ότι ο οίκος, το υπερώον όπου ήσαν, «δοχείον γέγονε του νοητού ύδατος». Έγινε δοχείον. Παρακαλώ πολύ, προσέξτε αυτό το σημείο. Έγινε δοχείον του νοητού ύδατος, δηλαδή κολυμβήθρα, αλλά νοητού ύδατος. Νοητού, δεν υπήρχε νερό. Το σπίτι έγινε σαν κολυμβήθρα και σαν να έχει γεμίσει από νερό. Αλλά γέμισε από Πνεύμα Θεού, όχι από νερό. Το νερό ήταν νοητόν, λέει εδώ. Πολύ καλά.

Εδώ δε το αιτιολογεί και λέει: όταν τους είπε ο Κύριος να μείνετε εδώ στα Ιεροσόλυμα, στο πρώτο κεφάλαιο των Πράξεων, «και θα βαπτιστείτε με Πνεύμα Άγιον». Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής έλεγε: «Εγώ σας βαπτίζω με νερό, εκείνος θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιον». Δεν ομιλεί περί νερού· αντιθέτως, το νερό το χρησιμοποιεί για το δικό του το βάπτισμα ο Ιωάννης, δηλαδή όταν έκανε το βάπτισμα των ανθρώπων με νερό. Υπάρχει καμία αντίφαση; Όχι. Εδώ έχουμε το εξής σχήμα και θέλω αυτό να το προσέξετε: τότε ήταν φανερόν το Πνεύμα και νοητόν το νερό.

Στους μαθητάς, φανερόν το Πνεύμα και νοητόν το νερό. Τώρα, σε εμάς, είναι φανερόν το νερό και νοητόν το Πνεύμα. Είναι το ίδιο πράγμα. Αν με ρωτήσετε γιατί έπρεπε να είναι το Πνεύμα φανερόν και το νερό νοητόν, ενώ σ' εμάς το αντίστροφο, διότι, κοιτάξτε, είτε νοερόν είναι είτε φανερόν είναι, δεν έχει σημασία. Ας πούμε ότι αυτή τη στιγμή το Πνεύμα του Θεού είναι εδώ, από πάνω μας. Αμφιβάλλετε ότι είναι; Εάν δεν ήταν, θα μπορούσα εγώ να σας πω αυτά και εσείς να ακούσετε αυτά; Κάποια στιγμή το βλέπουμε όμως με ένα σχήμα.

Έχει σημασία εάν το βλέπουμε ή δεν το βλέπουμε; Σημασία έχει ότι είναι. Γι' αυτό σας είπα, το να είναι κάτι αισθητόν ή νοερόν δεν έχει και πολλή σημασία. Επειδή όμως οι μαθητές έπρεπε να πάρουν την πληροφορία κατ' αισθητόν τρόπον, εκείνο που σας έλεγα προηγουμένως, με τις δύο αισθήσεις, κατ' αισθητόν τρόπον το θέμα του Αγίου Πνεύματος, να το πάρουν αισθητά, να το καταλάβουν δηλαδή, έπρεπε να το δουν και νοερό γίνεται το νερό, νοητόν γίνεται το νερό. Σε εμάς δεν υπάρχει ανάγκη τώρα, διότι η πίστωσις δόθηκε. Οπότε, το νερό είναι αισθητόν και το Πνεύμα το Άγιον είναι νοητόν. Αυτός είναι ο λόγος.

Το βάπτισμα των Αποστόλων και το βάπτισμα το δικό μας είναι το ίδιο. Δεν αλλάζει σε τίποτα. Και για να μιλήσω λίγο πιο καλύτερα, το βάπτισμα του Πέτρου, που έγινε την Πεντηκοστή, είναι το ίδιο με το βάπτισμα του Παύλου, που έγινε τρία χρόνια μετά και έγινε με νερό. Είναι το ίδιο βάπτισμα. Πανομοιότυπος, πανομοιότητα. Δεν έχει σημασία τι είναι νοητόν και τι είναι φανερόν. Το καταλάβατε, παρακαλώ; Βέβαια, θα μας πει πιο πολλά πράγματα ο Απόστολος, ο Άγιος Κύριος, όταν θα μας μιλήσει για το Άγιο Βάπτισμα στις Μυσταγωγικές του Κατηχήσεις. Αυτό είναι πολύ σπουδαίο. Πιθανώς να σας λύνει και κάποια απορία: γιατί δεν βαπτίστηκαν οι Απόστολοι με νερό; Αυτός είναι ο λόγος, ό,τι τώρα σας είπα. Σας...

«Ώφθησαν αυτοίς διαμεριζόμεναι γλώσσαι ωσεί πυρός και εκάθισέν τε εφ' ένα έκαστον αυτών και επλήσθησαν άπαντες Πνεύματος Αγίου». Αυτό είναι περικοπή από το βιβλίο των Πράξεων, από το δεύτερο κεφάλαιο. Εξηγεί τώρα ο Άγιος Κύριλος. Μέσα στο ερμηνεύω, το καταλαβαίνετε. «Πυρός μετέλαβον», μετέλαβον πυρός, έγιναν κοινωνοί πυρός, «ου καταφλεκτικού, αλλά σωτηριώδους πυρός, αφανίζοντος μεν ακάνθας αμαρτιών, λαμπρύνοντος δε την ψυχήν». Ένα πυρ που δεν έκαιγε, αλλά ήταν σωτήριον πυρ. Είναι γνωστό ότι η φωτιά καταναλώνει, καίει.

Δεν είναι βεβαίως σωτηρία η φωτιά, είναι καταστρεπτική. Εδώ έχουμε σωτήριον πυρ· αφανίζει όμως μόνο τις αγκαθιές των αμαρτημάτων και λαμπρύνει την ψυχή μου. Πριν προχωρήσω, με αφορμή το κείμενο από το βιβλίο των Πράξεων, επιτρέψτε μου κάτι να σας πω. Το είπα και την περασμένη κατήχηση, τη 16η. Εδώ δεν θα αναπτύξω πολύ, παρά μόνο λίγα λόγια. Γιατί το Πνεύμα το Άγιον ενεφανίστη; «Ώφθησαν αυτοίς διαμεριζόμεναι γλώσσαι ωσεί πυρός». Ώφθησαν στα μάτια των μαθητών, ενεφανίστησαν πύρινες γλώσσες.

Ότι κάθισαν επάνω στο κεφάλι του καθενός. Πολύ ωραία, το λέει το κείμενο: «Και εκάθισεν εφ' ένα έκαστον αυτών». Προσέξτε, εφ' ένα έκαστον. Στον καθένα, στον καθένα, στην κεφαλή του επάνω. Το Πνεύμα το Άγιον ενεφανίστηκε ως ένα πυρ και το πυρ αυτό, «διαμεριζόμεναι γλώσσαι», εμοιράστηκε, χώρισε και έγιναν επιμέρους φωτιές. Γλώσσα δεν είναι παρά η μορφή της φωτιάς όταν ρέπει προς τα πάνω. Το λέμε και όταν έχουμε μια κοινή φωτιά· δεν λέμε «οι γλώσσες της φωτιάς»; Πρόσεχε τις γλώσσες της φωτιάς στο τζάκι, μην είναι κάποιο κάτι δίπλα, ένα αντικείμενο. Οι γλώσσες φωτιάς σαν γλώσσες είναι.

Λοιπόν, τώρα μοιράζεται σαν γλώσσα, του καθενός πάνω από το κεφάλι. Τι ήταν το μέρισμα αυτό, το χώρισμα; Δεν χωρίστηκε το Πνεύμα το Άγιον. Χωρίστηκαν και μοιράστηκαν οι ενέργειες, οι χάρες, οι ενέργειες, τα χαρίσματα, όχι το Πνεύμα το Άγιον. Το Πνεύμα το Άγιον είναι αμέριστο. Μοιράζεται ο Θεός, αλλά χωρίστηκαν οι ενέργειες με αισθητό τρόπο. Ο ένας έβλεπε στο κεφάλι του αλλουνού εκείνο το οποίο είχε. Γιατί χωρίστηκαν οι ενέργειες; Σας είχα πει λοιπόν πέρσι, στην κατήχηση την περσινή, που πάλι μίλαγα για το Πνεύμα του Θεού,

εδώ έχουμε

θεμέλια της σωτηρίας μας. Το ένα είναι το χριστολογικό και το άλλο είναι το πνευματολογικό. Το χριστολογικό θεμέλιο είναι ότι η Εκκλησία είναι ένα σώμα. Ένα σώμα. Και πράγματι, όχι μόνο εκ φύσεως ήμεθα ένα σώμα οι άνθρωποι· όλοι δεν έχουμε την ίδια ουσία, τα ίδια κύτταρα έχουμε; Αλλά κυρίως με το να βαπτιστούμε και να έχουμε κοινό βάπτισμα, κοινή πίστη, κοινό μυστήριο Θείας Ευχαριστίας. Παίρνομε όλοι το σώμα και το αίμα του Χριστού και, συνεπώς, στο σώμα και αίμα του Χριστού ευρισκόμενοι, ήμεθα ένα σώμα. Αφού ήμεθα όλοι μες στο σώμα και το αίμα του Χριστού, ήμεθα όλοι ένα σώμα.

Όπως ακριβώς μία ουσία είναι ο Θεός. Μία ουσία είναι ο Θεός, ένα σώμα είναι οι πιστοί. Έχουμε λοιπόν εδώ τώρα, με το χριστολογικό θεμέλιο της Εκκλησίας, έχουμε την ενότητα, ένα σώμα. Στην Αγία Τριάδα είναι γνωστό ότι έχουμε μία ουσία, αλλά έχουμε τρία πρόσωπα. Ανάδειξις των προσώπων. Πώς έπρεπε τώρα να γίνει η ανάδειξις των προσώπων των πιστών; Αφού όλοι γεννήκανε, ας μου επιτραπεί να πω μια λέξη — είναι άστοχη, είναι άστοχη η λέξη που θα πω, είναι άσχημη στην προκειμένη περίπτωση, χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις μάλλον για να υποτιμηθούν οι άνθρωποι —

θέλω να την πω γιατί είναι έτσι χαρακτηριστική: μία μάζα, μία μάζα. Οι άνθρωποι, ξέρετε, της πολιτικής και τα λοιπά λένε «οι άνθρωποι είναι μία μάζα». Έχει ειπωθεί αυτό, είναι γνωστό, είναι γνωστό. Μάζα. Η μάζα όμως είναι απρόσωπη, είναι απρόσωπη, δεν έχει πρόσωπο. Στην Εκκλησία δεν έχουμε μάζα, έχουμε σώμα και πρόσωπα, ενότητα και πρόσωπα. Και τα πρόσωπα πώς θα αναδειχθούν; Με το άλλο θεμέλιο της Εκκλησίας, το πνευματολογικό. Γι' αυτό ήλθε το Πνεύμα το Άγιον ξεχωριστά στον καθένα, για να αναδείξει το πρόσωπο του καθενός. Είναι πάρα πολύ σπουδαίο.

Επειδή βέβαια ο χρόνος πέρασε, για να μην προχωρήσω λίγο πιο κάτω, ας μείνω σε αυτό που σας είπα και να εξαντλήσουμε τον χρόνο μας. Προσέξτε, γι' αυτό να το γνωρίζετε: ο άνθρωπος μόνο μέσα στην Εκκλησία αναγνωρίζεται ως πρόσωπο. Το πρόσωπο, μάλιστα, μέσα σε αυτά τα λεγόμενα σύγχρονα κοινωνικά συστήματα, ουσιαστικά χάνεται, γιατί θυσιάζεται, ξέρετε, χάριν αυτής της μάζας. Και θα ήταν πολύ υποτιμητικό να δέχεται κανείς κοινωνικά συστήματα, υποτιμητικά της ανθρωπίνης προσωπικότητας, που το ανθρώπινο πρόσωπο μπορεί να χαθεί και μάλιστα να θυσιαστεί υπέρ του καλού της μάζας.

Όμως μέσα στον Χριστιανισμό έχουμε την ανάδειξη του προσώπου. Πέστε μου, ποιος άλλος ποτέ μίλησε για μια τέτοια ανάδειξη προσώπου; Ένα ολόκληρο Πνεύμα Άγιον κατέβηκε, όχι για να δώσει χαρίσματα μόνον. Αυτό, ας μου επιτραπεί να πω, ας μου επιτραπεί, ας μου συγχωρεθεί να πω, ότι το Πνεύμα το Άγιον δεν κατέβηκε να δώσει χαρίσματα. Ας μου επιτραπεί να πω ότι είναι δευτερεύον αυτό. Το Πνεύμα του Θεού κατέβηκε για να αναδείξει τα πρόσωπα. Αυτό είναι το μεγάλο. Μπορεί κάποιος πιστός να πει: «Δεν έχω χαρίσματα. Έχω πρόσωπον όμως. Ενώπιον του Θεού έχω πρόσωπο. Το Πνεύμα του Θεού με αναδεικνύει. Έχω πρόσωπο. Το πρόσωπο δεν επιπεδώθηκε».

Έχω πρόσωπον. Αυτό είναι μικρής σημασίας; Όλα αυτά, αγαπητοί μου, μας καταγράφουν τη μεγάλη αξία του ανθρώπου. Αλλά, πρώτα ο Θεός, θα συνεχίσουμε την ερχομένη Δευτέρα.