Catecheses of St Cyril 126 | 29-02-1988

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Beloved, we are continuing with the book of Saint Cyril, studying his catechetical lectures—these wonderful lectures of his—and we have reached the seventh paragraph of the sixteenth lecture. Good. Saint Cyril’s subject is the Holy Spirit. Last time, we said that Saint Cyril, as he himself tells us, also wants to examine the negative side of this subject: what the heretics said about the Holy Spirit. His purpose is precisely to help his catechumens avoid falling into the same errors and finding themselves blaspheming against the Holy Spirit, for which, of course, they would have no forgiveness. So, for a little while longer—perhaps today and perhaps next time as well—he will speak to us about the positions of the heretics, specifically concerning the Holy Spirit. Afterward, he will tell us many other things in a different manner, speaking about the Holy Spirit from the source of Holy Scripture: how the Holy Spirit is revealed and what testimony the Word of God Himself gives concerning Him. So, the seventh paragraph.

Let the Marcionists also be rejected.

They removed from the New Testament the words taken from the Old Testament. For Marcion, that most godless man, was the first to do this, claiming that otherwise there would be three gods. Knowing that the New Testament contains the testimony of the prophets concerning Christ, he cut those testimonies out of the New Testament.

So that the King might remain without testimony.

Let the Marcionists also be rejected—those who removed the passages of the Old Testament that had been included in the New. Marcion, that most godless man, was the first to do this. He used the claim that otherwise we would have three gods. He knew that the testimony of the prophets concerning Christ is found in the New Testament; therefore, by cutting out the testimony of the prophets, he left Christ the King without testimony establishing His identity. Let us examine this, my beloved, because it is extremely important.

As I told you on a previous occasion, Marcion was a Gnostic. Indeed, he is counted among the Gnostics who bore a Christian veneer, because Gnostics appear under many different guises. Simon Magus had a Jewish veneer. Others have a Hermetic veneer, derived from Hermes Trismegistus, as do modern Theosophy and Freemasonry, because their teaching and its foundations are Gnostic, and so forth. What Marcion did, then, was to take the New Testament and remove from it every passage drawn from the Old Testament.

Why did he do this? Because all Gnostics are dualists; that is, they believe in two first principles. As a rule, this is true of them all. We might call it a common characteristic of every Gnostic system. A dualist, then, accepts two first principles, or two gods. As I told you previously, they say that the creator of the world is the God of the Old Testament. And because matter is supposedly evil and sinful—the source of evil—they conclude that God the Creator, the God of the Old Testament, is evil, whereas the God of the New Testament is good. Therefore, they say, we must remove from the New Testament all the passages that belong to the Old.

His argument was as follows. Saint Cyril calls him “most godless” because anyone who thinks he can interfere with the Godhead and cut it down to size is, in the end, a godless man. Marcion was fundamentally opposed to the Holy Trinity. He believed that if we accept God the Creator in the Old Testament, Christ as God in the New Testament, and the Holy Spirit as God, then we have three gods. This is the fundamental error of all the anti-Trinitarian heretics, all those who set themselves against the dogma of the Holy Trinity.

God is one, but there are three Persons. I have spoken to you about this before, again and again. Nor should we imagine that the Father appears as the Father in the Old Testament, as the Son in the New Testament, and as the Holy Spirit in the Church. Such ideas are heretical. Sabellius taught this, among other things. God is one: the Father, the Son, and the Holy Spirit. They are distinct Persons. God is not one Person who merely changes roles. Some claim this in an attempt to preserve monotheism and to answer the accusation that Christianity accepts three gods—an accusation also made against us by the Muslims, that is, by Muhammad and those who came after him, his followers.

They say that we accept three gods and are therefore polytheists. Such claims are fanciful, because they have failed to understand the dogma of the Holy Trinity. To understand this dogma, which is a Mystery, one must possess great humility. For what is heresy? Let me give you a definition. What is heresy? It is the attempt to interpret dogma by human logic. The moment you begin trying to explain a dogma through reason alone, you have automatically entered the realm of heresy. Automatically! So Marcion removed from the New Testament the passages taken from the Old Testament. But what could the result possibly be?

Jesus Christ was left without the testimony establishing His identity. For what tells us who the Person of Jesus Christ is? Nothing other than the Old Testament. When Christ said to the Pharisees and scribes, “Search the Scriptures,” and explained that the Scriptures bear witness to Him, He meant that the Scriptures establish the identity of Jesus Christ. And which Scriptures? The Old Testament. Again, when the Lord was questioned by the Pharisees about who He was, He answered them with Psalm 109—that is, from the Old Testament. What did He say?

Indeed, He challenges them to a discussion and asks them to explain: “The Lord said to my Lord, ‘Sit at My right hand, until I make Your enemies a footstool for Your feet.’” And what does the Lord say there? David spoke these words in the Holy Spirit. Here, then, we see how the Holy Spirit speaks in the Old Testament: He speaks through the prophets. And the Lord’s argument comes from the Old Testament. Who is this Lord who speaks to another Lord? David calls them both Lord: “The Lord said to my Lord.” In other words, the Lord, the Father, said to my Lord, the Son, “Sit at My right hand until…” and so forth. Ah! At that point the Pharisees had no answer. They could not reply.

This is a messianic psalm. If I remove it from the New Testament, where it is recorded because Christ Himself posed this question, then who is Christ? An unknown person; I do not know who He is. So we see that removing the Old Testament leaves Jesus Christ without witness—that is, without testimony. Here I would like to say just one very important thing: do those who attack the Old Testament in our own time understand what a sacrilege they are committing? How many times have I spoken about this? And what about those who continually protest, “Why do you refer to matters from the Old Testament?” We cannot do otherwise, because the Old Testament is Holy Scripture. It is Holy Scripture. Only the ceremonial law has been abolished. In other words, we no longer sacrifice lambs, because the Lamb of God has come. He is the Son of God, Christ, who became man and was sacrificed. There is no longer any need for the antitypes—the typological foreshadowings—because we now possess the prototype, Christ Himself, whom they prefigured. Thus, only the ceremonial law was abolished. The moral law was completed and brought to fullness. When the Lord says, “You have heard that it was said to those of old, ‘You shall not commit adultery’; but I say to you…,” what is He doing? He is not abolishing the commandment, “You shall not commit adultery.” What does He do? He brings it to fullness: “Everyone who looks at a woman with lust…” and so forth. You see, therefore, that the Old Testament cannot be abolished.

We discussed on a previous occasion, in response to a question, all these claims that the Old Testament supposedly belongs to the Zionists. You remember. Well, as Karagiozis says, “The eye hurts, so he takes out the eye; the tooth hurts, so he cuts off the head.” What does that mean? Because the Zionists supposedly follow the Old Testament—and they do not, as I explained previously when answering your questions—must we therefore throw away the Old Testament? Even supposing that the Zionists misuse the Old Testament, should we throw the Old Testament away? Did not Annas and Caiaphas, who were serving as high priests, misuse the Old Testament? What did Caiaphas do when the Lord spoke to him of Daniel’s vision and prophecy? He tore his garments and rejected the interpretation. What else did Caiaphas say? “It is expedient that one man should die for the people.”

This was a prophecy—a prophecy that he uttered unwillingly, against his own will. John the Evangelist tells us that, as high priest and by virtue of his office, Caiaphas prophesied that it was indeed expedient for the one Man to die for the many. Yet this, like the Cross, had already been recorded in the Old Testament. Did the Sadducees not misinterpret the Old Testament? The high priest was a Sadducee; both Annas and Caiaphas were Sadducees. They did not accept the whole Old Testament. They did not accept angels, nor did they accept the resurrection of the dead. Because they misused the Old Testament, does that make it useless? Of course not! As I told you when that question was raised, the Zionists do not base themselves on the Old Testament; and if they make some use of it, they always use it as they see fit, according to their own judgment.

They publish a magazine in Athens called Chronika. It does, of course, contain certain sayings from the Old Testament, references to the Law, and so forth. But in essence, they do not base themselves on the Old Testament. Where, then, do the Zionists whom you mention base their teaching? On the Kabbalah, which consists of Jewish traditions—not all Jewish traditions, but a particular body of them. The Talmud also consists of traditions, but it is not the Kabbalah. Let me explain more clearly. The Talmud contains traditions of the rabbis that in no way accept Jesus Christ as the Messiah. In no way at all. Indeed, if you wish to know…

It contains insults directed against the Person of Christ and against the Theotokos (God-bearer). I do not want to repeat them to you. I truly shudder at the thought of letting your ears hear such things—terrible blasphemies against God. These are taken from the Talmud. Yes, the Kabbalah is nothing other than a collection of Jewish traditions, Gnostic traditions, and magical traditions. It is a mixture—a real jumble. This is what those people base themselves on. Let me give you an example of how they interpret the Old Testament. Listen, because it is especially significant. You may ask how I know this. They published it in their magazine, Chronika. That is where I found it. Listen. They say that the Messiah is not one particular person.

After all, two thousand years before Christ have passed, and another two thousand years after Christ. When, then, will these people—this nation—finally see a better day? Will they wait another four thousand years for the Messiah? So they revised the interpretation that the Messiah is a person, even though the Old Testament cries aloud that He is a person—truly cries it aloud. Read what it says about the Messiah, the Servant of the Lord, and so forth. It cries aloud! But no, they say, the Servant of the Lord is not a person; He is a people. The Messiah is Israel, the Israelites, the people of Israel. That, they say, is the Messiah. And now this Messiah, they say, will be liberated as a nation—always understood in national terms—

from the influence of other nations by becoming ruler of the world. Hence the Zionists’ aspirations to world dominion. Do you see how they interpret the Old Testament? But how is the Old Testament to blame? I will say it once again: “The tooth hurts, so he cuts off the head.” Let us be careful, then, I beg you. I do not mean you—you are careful—but let those farther away who attack the Old Testament hear these things. Unless—and I greatly fear this—the cause is not always ignorance. There may be a deliberate purpose to strike at Christianity. This is precisely what Saint Cyril says here: they want to leave the Person of Jesus Christ without testimony, without witnesses. And if He is left without testimony—

then, with a single puff, the Person of Christ is blown away. But the Person of Christ cannot be blown away with a single puff, because He has the firm foundation of the prophets in the Old Testament.

I also wanted to say something about that word, “Let them be hated.” Saint Cyril will repeat it again and again. I would like to explain it to you, but since he himself gives an explanation a little further on, we will not discuss it today. He addresses it toward the end of the tenth paragraph, so I shall leave the word aside for now. In any case, do not misunderstand it and think, “We must hate.” Let me remind you of a verse from the Psalms: “I hated them with perfect hatred.” I hated them with perfect hatred. “Perfect hatred” means that in my heart I will not yield even one percent. That is what it means. But what this refers to and what it is directed against—

we shall now explain. Let me say something more, so that you may see what this perfect hatred means and not misunderstand it, because it is not hatred of people. In the Apocalypse, the Lord says to one of the seven bishops of Asia Minor, one of the seven angels, who were bishops: “But this good thing you have: you hate the deeds of the Nicolaitans, which I also hate.” Take care: He does not say, “You hate the Nicolaitans,” but, “You hate the deeds of the Nicolaitans.” Therefore, the hatred is not directed against people, but against—

people’s teachings or their deeds. I believe there is a great difference. I say this beforehand so that you will not be scandalized by the repeated phrases, “Let the Marcionites be hated; let the Gnostics be hated,” and so forth. Let us go a little further: “Let the aforementioned Gnostics be hated—Gnostics in name, but filled with ignorance—who dared to say things about the Holy Spirit which I myself do not dare to utter.” He says, then, let those mentioned earlier, whom we previously discussed, the Gnostics, be hated. For if you remember, last time we referred, as I see in the preceding paragraph, to the Valentinians—

the impious Mani, and the others. Saint Cyril will speak of Mani again a little further on. All these people, he says, are Gnostics only in name; that is, they supposedly possess knowledge, but in reality they are filled with ignorance. Therefore, my beloved, I shall say it once again: beware of these Gnostics whom we also have here in Larissa. Be very, very careful. Never say out of curiosity, “I will go and see what these people are saying.” You will enter a circle from which I do not know whether you will be able to escape. All the circles of Satan are closed. The realm of God is never closed. If you enter the realm of the Holy Spirit and then no longer wish to remain—

you may leave; you may leave. Indeed, let me tell you something more: before you yourself depart, the Holy Spirit has already departed from you. To possess the Spirit of God, my brother, certain conditions are required. The Holy Spirit asks for refinement in a person, if I may put it that way, using a human expression. If your sitting room is filthy, covered in cobwebs, unswept, and full of foul odors, your guest, the Holy Spirit, will not remain. If there is a stench within you, if you are not the fragrance of Christ, the Holy Spirit does not remain. You must become the fragrance of Christ. The phrase “the fragrance of Christ” comes from the New Testament; the Apostle Paul uses it. It means the scent of Christ. If the Holy Spirit does not perceive—

the fragrance of Christ within you—if you do not believe in the divine-human Person of Christ, accept all that Christ said and brought to us, and live according to Christ’s commandments—then the Holy Spirit will not take up His dwelling within your being. Otherwise, He departs. Thus, there is no need for you to leave if you do not like it; He has already departed before you. In demonic realms, however, things are different. What can I tell you? You know what happens to someone caught in demonic snares who wishes to escape. Sorcerers are a particularly striking example. The devils do not allow them to leave. What happens if a sorcerer comes to metanoia, to repentance?

The devil pursues him and beats him. I once read the following account in a collection of sayings of the Sinai Fathers. A certain young man was extremely dissolute—very dissolute indeed. At some point he awakened spiritually, desired to live a spiritual life, and went to dwell inside a tomb.

Do not imagine those tombs as graves dug into the ground, as they are today. They were vaulted tombs, like the tomb to which Saint Anthony once withdrew. There the demons assailed the young man with dreadful things, because they had lost him. They beat him until he looked dead. Why? Because, my beloved, they had lost him.

And they wanted him back. When God loses someone, does God go and beat him? God reserves punishment for the Day of Judgment, because God is also just—let us not forget that. I have said this so that we may never find ourselves in places or circles belonging to heretics, such as the aforementioned Gnostics, the Protestants, the millennialists, or any other such groups present here in our city. All of them, Saint Cyril says, are filled with ignorance. They possess genuine ignorance, though they bear the name “Gnostics.” And the things they dared to say about the Holy Spirit, I do not dare to utter. We now enter the eighth paragraph, which says:

“Let the Cataphrygians be hated, and Montanus, the ringleader of evils.” Let the heresy of the Phrygians also be hated—I shall explain it further on—and Montanus, who introduced this heresy. The expression used is “the Cataphrygians.” Phrygia, as you know, was a province, a region of Asia Minor. It lay somewhat inland rather than on the coast, and there the heresy of Montanus was established. We shall speak about him shortly.

The Fathers called them simply the Cataphrygians. By this they meant the heresy among the Phrygians, which had developed in the region of Phrygia. Who was Montanus? First, Saint Cyril calls him “the ringleader of evils,” the one who stood at the head of evil. He continues: “And his two supposed prophetesses.” Pay close attention. I shall offer as thorough an analysis of Montanus as I can, because he was the ancestor and forerunner of many heretical movements and tendencies. Pay attention, then. His two supposed prophetesses were Maximilla—

and Priscilla—Priscilla. This was obviously not the Priscilla of Holy Scripture; they merely shared the same name, since we are speaking of a time many years later. “For this Montanus, beside himself and frenzied”—that is, Montanus had lost his senses and was truly frenzied, truly mad. “For he would not have said these things had he not been mad”—put that in parentheses. He could not have said the things he said unless he were a madman. Not mad in the psychiatric sense, but mad in the sense that the demons had made his mind their dwelling place.

That is the meaning: he uttered frenzied, mad, outrageous things. “He dared to say that he himself was the Holy Spirit, this most wretched man, filled with every impurity and wantonness. Let this suffice, for the sake of modesty and because of the women present.” He dared to say that he was the Holy Spirit—that is, the incarnation of the Holy Spirit, just as the incarnation of the Word was Jesus Christ. Imagine that! This most wretched man, filled with impurity and wantonness, who…

who… Saint Cyril says, “What more can I tell you? Let this suffice.” What I have said in describing him is enough. “To speak briefly”—that is, to express it only in general terms, because women were present and for the sake of modesty, as Saint Cyril says. “And having seized Pepuza, a very small town in Phrygia, and falsely named it Jerusalem, slaughtering wretched little children of women and cutting them to pieces for unlawful consumption…” He says that after taking possession, so to speak, of a tiny village in Phrygia called Pepuza, Montanus falsely named it Jerusalem, “slaughtering wretched little children of women and cutting them to pieces for unlawful consumption.”

“Under the pretext of what they called Mysteries; for this reason, until recently, during the persecutions, we were viewed with suspicion because of the Montanists, who were falsely called Christians and bore the same name as we did. He dared to call himself the Holy Spirit, this man filled with every impiety and inhumanity, whose condemnation admits no defense.” There, Saint Cyril says—to explain it simply beforehand—they would take small children and slaughter them. The text says “slaughtering,” as I shall show you shortly, and “cutting them to pieces,” supposedly consuming them unlawfully. They ate these children, claiming that they were performing Mysteries. Therefore, Saint Cyril says, when persecution broke out against the Christians, because these people called themselves Christians, we were accused of slaughtering and eating little children. This accusation is well known: Christians were said to slaughter a small child and eat it in one of their gatherings. They were accused, we might say, of holding Thyestean banquets—sacrificing human beings, even children—and of engaging in Oedipal unions: a mother with her son, a father with his daughter, committing orgies. This is what the pagans accused the Christians of doing. But these things belonged to the Montanists, and they branded us, to put it simply, with the same stigma.

They called themselves Christians, but they were not Christians. “And he dared,” Saint Cyril says, “this man filled with every impiety and inhumanity, whose condemnation admits no defense,” to call himself the Holy Spirit. He dared to say that he was the incarnation of the Holy Spirit. Let us now consider a few things about Montanus, my beloved, because they are very useful to us. Further on Saint Cyril will speak about Mani, another heretic. He too was a major heretic and the ancestor, we might say, of certain conditions that still exist today, just as Montanus was. What, then, was Montanus? First of all, Montanism was a heresy of the second century.

The second century. Saint Cyril lived in the middle of the fourth century. Montanus was formerly a priest of Cybele, a deity resembling the Greek goddess Demeter, who was worshiped in Asia Minor. Note that Cybele had mysteries, just as Demeter had mysteries at Eleusis—the mysteries of Demeter and Kore, that is, Persephone—and just as there were Orphic mysteries in Thrace. So too there were the mysteries of Cybele.

The mysteries of Cybele involved the deification of the earth. Indeed, these mysteries of Cybele were preserved even in the traditions of…

pay attention here—the Turkish dervishes. They performed ecstatic dances and stabbed themselves, injuring themselves and becoming truly frenzied. In this self-injury and the frenzy of their wild dances, these poor people believed that they were being divinized and united with God—that God took possession of them. This survived within Islam as a remnant of the worship of Cybele. A dreadful thing!

Montanus, then, had been a priest of Cybele. He came to believe in Christ and was baptized. Yet, just like Simon Magus, he believed that he was an instrument of the Holy Spirit. He was marked by a claim to prophecy. Of course, this frenzy is something else; there is an immense fascination in presenting oneself as a prophet and wonderworker. How many times have I told you this! A sorcerer does not easily leave his craft, not only because the devil does not allow him to depart, but also because a certain fascination exerts its power within him. And do not forget: what does “fascination” mean? Enchantment—magic.

The sorcerer casts a spell. That fascination, that attraction, is no small thing. Suppose I present myself as someone who works miracles or possesses the gift of prophecy, so that people pay attention to me—is that a small thing? Is it? It is a terrible thing, my beloved, truly terrible! Of course, genuine miracles exist, and genuine prophecy exists. But when someone becomes fascinated with appearing to be a miracle-worker or a prophet, he is simply harmed. He has entered the realm of delusion. And this Montanus would fall into ecstasy. He had those two prophetesses. If you have access to a suitable encyclopedia, look up the entry on “Montanus,” and you will find many things there. He had these two supposed prophetesses—as you heard Saint Cyril call them—Maximilla and

Priscilla. They were strange women, completely under the influence of Satan, and they prophesied and spoke on and on. What did that wretched man Montanus say? He said that God spoke through him. He also taught that the three Persons alternated with one another, the very thing Sabellius taught much later. That is why I told you that he was a forerunner of the Monarchians. The Monarchians were heretics who supposedly wished to preserve a single principle and therefore did away with

the three Persons of the Holy Trinity. They said that the Holy Trinity was only one Person, and nothing more. Furthermore, since he was essentially a Monarchian, he maintained that Christ had only one nature and only one divine uncreated energy, nothing more. And because he said that Christ had only one nature, he was also a forerunner of Monophysitism. Here, my beloved, we shall be alarmed: Montanus was also a forerunner of the Pentecostals.

They were under the influence of the evil spirit.

And the Pentecostals too are under the influence of the evil spirit; there can be no dispute about it. Yes, they are under the influence of the evil spirit. Sadly, yes. For what do the Pentecostals have? They have this phenomenon of prophesying. Indeed, they regard it as proof that they possess the Holy Spirit. I had a fellow student—she is now a cardiologist, a physician—who was led astray by the CHOE, that is, the Pentecostals,

the Pentecostals here in Larissa. You know this; do not forget it. I am always warning you, so be careful. Read Father Ignatios’s booklet The Spirit of Delusion, and you will learn a great deal. She told me that they teach that if you do not speak in a foreign tongue—that is, if you do not have glossolalia—you do not have the Holy Spirit. I do not mean a foreign language in the sense that I attended an English institute and learned English. I mean the things they utter at their gatherings, which they claim are inspired by the Holy Spirit. If you do not speak in tongues, they say, if you do not possess the gift of glossolalia, then you cannot have the Holy Spirit. In other words, you are deprived of the Holy Spirit. What am I to do with her? What can I say to her? Nothing persuades her. I want to help her, but these people do not easily leave the heresy, because this fascination holds them fast.

What does it mean, my dear friend, for me to possess the gift of glossolalia? Do you know what that means? And yet the Apostle Paul says that glossolalia was a gift of a temporary character. The Apostle Paul himself says this, an Apostle of the first generation. Yes. What delusion these people are in! So when all the emphasis is placed there, on glossolalia and miracles, do you understand what that means? I think you can see for yourselves that this prophesying of Montanus was nothing other than the forerunner of all those manifestations that have appeared throughout history, for they are not limited to our own time. I have

already told you that the manifestations of the modern Pentecostals also have their origin there, in Montanus. Montanism—let me just tell you—no, forgive me, it was Mani who led Saint Augustine astray, but into Manichaeism; we shall come to that shortly. Montanism, the so-called Cataphrygian heresy, spread throughout Asia Minor, Greece, Africa, Italy, and Gaul—not the Galatia of Asia Minor, but what is now France. You understand how widely Montanism had spread. They also accepted the priesthood of both men and women, although they had no ecclesiastical organization.

That was one reason they soon disintegrated. They admitted both men and women to the priesthood. And today, when the Anglican Church and other Protestant offshoots have begun introducing women into the priesthood—you will have read about this matter of women’s ordination in the newspapers—we might say that here too, as always taking the lead in evil, Montanus was a forerunner of women’s ordination. Some groups retained Phrygian pagan customs involving bloodshed. They would take a small child and prick it.

This is what today we would call “piercing with a sharp point,” from the Greek word for a stake or spike. You take a small piece of wood or metal, something pointed. When you begin doing such things to the body, it is called piercing or impaling, and the instrument itself is called a spike—the piece of wood or metal being used. They would pierce the child repeatedly in order to drink its blood in a mystery rite. As I told you, these Phrygian pagan customs had been preserved. We also encounter this in sorcery. Black magic makes use of human blood. Some of these things often come down to us sounding like legends.

When I was a child, people used to tell me, “Do not go out into the street, because the Jews gather up little children.” Perhaps they told us this merely to keep us indoors, just as they would say, “The noonday bogeyman takes little children.” They said that the Jews took the children, slaughtered them, drank their blood, and so forth. My beloved, I do not know how much of these traditions is myth. They should not be treated as evidence against the Jewish people; they reflect old fears surrounding black magic and the ritual use of blood. I do not mean taking a bottle of blood drawn from someone for transfusions and so forth. There is a whole ritual and story surrounding it. And finally, the Montanists were Artotyrites, bread-and-cheese users.

They supposedly lived a very strict life. Christ handed down the Mystery of the Holy Eucharist using wine, saying, “This is My blood.” But because they supposedly lived in strict abstinence and would not drink wine, in place of wine they used bread and cheese when celebrating their false liturgy, or whatever we might call it—for what else could it be? It was false and counterfeit. Because they used bread and cheese, they were called Artotyrites. You see? If I had time to go further, so that you might see that I am not telling tales, I would refer you to the encyclopedia where you can find these things. Indeed, in the encyclopedia of religion, the article was written by Christou, the professor at the

University of Thessaloniki.

I remind you of Perpetua’s vision, for those of you who have read her account. She saw in a vision that she was in heaven, where God appeared as a shepherd with His sheep; He milked them and gave them milk, cheese, and bread. This vision reflects Montanism, for the Montanists were Artotyrites. This shows you what has passed into history from the heretics. Yes, what has passed into history.

Let us leave him and proceed to the next figure, in paragraph nine: “After him came, as was said before, the most impious Mani, who gathered together every evil found in the heresies. Being thus the final pit of perdition, he collected together the teachings of all the heretics and fashioned and taught a new delusion. He even dared to say that he himself was the Paraclete whom Christ had promised to send.” Now we come to Mani. In Greek, his name is declined Mani, Manitos—not Mani, Manou.

He was utterly impious. Saint Cyril says that he gathered together all the earlier heresies that had existed and became the final pit of perdition and destruction. “Having collected together the teachings of all the heretics,” and so forth. After collecting them, he added his own ideas and presented something new, but its foundation consisted of all the heresies that had appeared up to his time. It is worth saying a few things about Mani, since I have spoken to you about him before. I shall not say much, only what is necessary,

so that, if possible, we may finish this subject of Mani in the few minutes remaining. We shall not give the refutation today, because Saint Cyril offers it a little further on: he explains why Mani claimed to be the Holy Spirit and why that claim is, of course, false. He gives a fine argument. It is also an argument against the CHOE, who say that the Holy Spirit now grants greater illumination. I heard this said with my own ears: greater illumination to us—did you hear that?—than to the Apostles. Yes. So pay attention. Mani was a man who thought in Gnostic terms. Fundamentally, they were all Gnostics. He conceived the idea of uniting East and West. More specifically,

he traveled as far as India and adopted Buddhist elements from the religions there. He became acquainted with Christianity, Judaism, and Persian religion. He blended them all together in a syncretistic mixture. He ended up in Persia and established himself there with disciples and so forth, just as Montanus had established himself in a small village. And Manichaeism spread like a fire breaking out in a field, when the wind blows and...

you see how rapidly the flames spread. Manichaeism, my beloved, overtook the entire Christian world. It spread throughout Asia Minor and Persia and reached Constantinople; Manichaean doctrines were still present there as late as the sixth century. All North Africa received Manichaeism, and Saint Augustine later cast it off, as I said. In Europe—Greece, Italy, and wherever else it went—Manichaeism took hold. God forbid that this should mean the Orthodox had disappeared. What was the fundamental idea behind it? Mani thought: Why should Judaism exist, since the Jews did not believe in Christ? Why should Christianity exist, since there are other religions as well? Why should I not unite all these things and make a mixture,

so that everyone could find something of his own in it—a Christian could find Christian elements, a Jew Jewish elements, a Buddhist Buddhist elements, and so on? Now tell me: can you see what Mani was a forerunner of? Forgive me—Mani; yes, I said it correctly. Do you know? Ecumenism. Saint Cyril rightly calls him a collector of all the heresies. What did Father Saint Justin Popovich call Ecumenism? What did he call it? The pan-heresy. It is the gathering together of every heresy, with the central aim of achieving a universal religion. Ecumenism is now attempting to fulfill Mani’s dream.

through Ecumenism, and this is the very plan that the Antichrist will chiefly serve. Ecumenism is the most terrible heresy, threatening everything, while we concern ourselves with our Church and our Orthodoxy. Worse still, many of our clergy, even among our highest-ranking clergy, adhere to ecumenist positions. This is our tragedy, our tragic condition. My beloved, let us take care—let us be exceedingly watchful concerning this modern form known as Ecumenism. Let us take care. Do we imagine that it is not at work? This modern Ecumenism began toward the end of the last century.

At this very moment, it is being advanced by the World Council of Churches. It is being advanced—I will say it once more so that you may hear it—it is being advanced by the World Council of Churches. You understand, then, what we have to struggle against. And now tell me: do the things recorded in history about these founders of heresies not remain relevant in every age, and especially in our own? Be assured, my beloved, that we would not be saying these things if they were merely museum pieces. They are not museum pieces; they are active realities. Would you like to hear more? Do you know who favors this Ecumenism? From their own respective perspectives, Theosophy

and Freemasonry, whose foundation is Theosophy. Yes, Freemasonry favors it as well. Furthermore, all these global movements—these international, internationalist movements—are suspect. Behind these internationalist movements, whether they are commercial, philosophical, or social in character, Ecumenism lies hidden. It is also the plan of the Zionists. As for whether the Zionists have any connection with the Old Testament, you should readily understand the answer. There is hardly any need to say that they have no connection whatsoever with the Old Testament—none at all.

The Old Testament, my beloved, is a hand pointing toward the New Testament—toward the New Testament alone, and toward nothing outside the New Testament. Everything else consists of the deeds and machinations of true Satanists. Let us always be ready, because Ecumenism is in our own courtyard; it is among our own people. There are hierarchs who adhere to ecumenist positions, and theologians who adhere to ecumenist positions. This is nothing new. I believe you read and study; you see these things and discern them. Very great care is needed. God willing, we shall continue next Monday.

Ευρισκόμεθα, αγαπητοί, πάντοτε εις το βιβλίο του Αγίου Κυρίλλου, αναλύοντας τις κατηχήσεις του, τις θαυμάσιες αυτές κατηχήσεις του, και είμεθα εις την δεκάτη έκτη κατήχηση, εις την εβδόμη παράγραφο. Ζήτω. Το θέμα του Αγίου Κυρίλλου είναι περί του Αγίου Πνεύματος. Λέγαμε την περασμένη φορά ότι ο Άγιος Κύριλλος, όπως ο ίδιος το λέγει, θέλει να δει και από την αρνητική πλευρά το θέμα αυτό περί του Αγίου Πνεύματος, τι είπαν οι αιρετικοί, ακριβώς για να βοηθήσει τους κατηχουμένους του να μην πέσουν στις ίδιες εσφαλμένες και βρεθούν ως βλασφημούντες κατά του Αγίου Πνεύματος, που φυσικά δεν θα είχαν συγχώρηση. Έτσι, λίγο ακόμη, δεν ξέρω αν σήμερα και την ερχομένη φορά θα ιδούμε, θα μας μιλήσει για τις θέσεις των αιρετικών και συγκεκριμένα επί του σημείου του Αγίου Πνεύματος, και κατόπιν θα μας πει πολλά άλλα πράγματα που δεν θα έχουν αυτόν τον τρόπο, αλλά θα μας μιλήσει για το Άγιο Πνεύμα πλέον από την πηγή της Αγίας Γραφής, πώς ακριβώς αποκαλύπτεται και τι στοιχεία δίδει αυτός ο ίδιος ο Λόγος του Θεού για το Πνεύμα το Άγιο. Λοιπόν, εβδόμη παράγραφος.

σύστοσαν και μαρκιονιστέ

περιελώνται στα ρήματα της Παλαιάς Διαθήκης από τις Καινείς Πρώτος γαρ Μαρκίων ο Αθεότατος, ο πρώτος τρεις θεούς υπον Ειδός ότι έγινε εν τη Καινή Μαρτυρία, Μαρτυρία περί Χριστού των Πρόφητων Περιέκοψε τα σεκ της Παλαιάς Διαθήκης μαρτυρίες

Ἵνα ἀμάρτυρος μείνῃ ὁ βασιλεύς.

Να μισηθούν και οι Μαρκιωνιστές, αυτοί που έβγαλαν τα χωρία της Παλαιάς Διαθήκης που ήσαν καταχωρημένα μέσα στην Καινή. Και πρώτος ο Μαρκίων είναι εκείνος που το έκανε, ο αθεότατος, με το πρόσχημα ότι έτσι έχουμε τρεις θεούς, γνωρίζοντας ότι οι μαρτυρίες των προφητών για τον Χριστό βρίσκονται στην Καινή Διαθήκη, και συνεπώς βγάζοντας τις μαρτυρίες των προφητών, που τις περιέκοψε, αφήνει τον Βασιλέα Χριστό χωρίς μαρτυρία της ταυτότητάς του. Για να το δούμε, αγαπητοί μου, αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό.

Ο Μαρκίων, όπως σας έλεγα μια περασμένη φορά, ήτο γνωστικός. Θεωρείται μάλιστα από τους γνωστικούς, εννοείται με επίχρισμα χριστιανικό, διότι έχουμε γνωστικούς με ποικίλα επιχρίσματα. Ο Σίμων ο Μάγος ήτο με επίχρισμα ιουδαϊκό. Άλλοι με επίχρισμα ερμητικό, του Τρισμεγίστου Ερμού, όπως είναι η σύγχρονη Θεοσοφία και ο Μασονισμός, γιατί η διδασκαλία τους, η βάση τους, είναι γνωστική κ.λπ. Οπότε ο Μαρκίων έκανε την εξής δουλειά: έπιασε και έβγαλε από την Καινή Διαθήκη όλα τα χωρία της Παλαιάς Διαθήκης.

Γιατί το έκανε αυτό; Διότι όλοι οι γνωστικοί είναι δυαρχιστές, δηλαδή πιστεύουν σε δύο αρχές. Όλοι, κατά κανόνα όλοι. Είναι, θα λέγαμε, ένα κοινό χαρακτηριστικό όλων των γνωστικών. Λοιπόν, δυαρχιστής θα πει ότι δέχεται δύο αρχές, λένε δύο θεούς. Έτσι, ο δημιουργός, σας έλεγα μια περασμένη φορά, του κόσμου είναι ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης και, επειδή η ύλη είναι κακή, αμαρτωλή, η πηγή του κακού, άρα λοιπόν ο Θεός δημιουργός, ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης, είναι κακός. Ενώ ο Θεός της Καινής Διαθήκης είναι αγαθός. Άρα θα πρέπει να βγάλουμε από την Καινή Διαθήκη όλα εκείνα τα χωρία τα οποία ανήκουν στην Παλαιά.

Το επιχείρημα ήταν ότι, όπως λέγει εδώ πέρα —τον λέει αθεότατον γιατί ακριβώς ένας άνθρωπος ο οποίος μπορεί να επεμβαίνει στη θεότητα και να την κουτσουρεύει, στο τέλος είναι ένας άθεος άνθρωπος— επίστευε ο Μαρκίων, διότι βασικά ήταν αντιτριαδιστής ο Μαρκίων, ότι αν δεχθούμε Θεόν δημιουργόν στην Παλαιά Διαθήκη, εάν ο Χριστός είναι Θεός στην Καινή Διαθήκη και αν το Πνεύμα το Άγιο είναι Θεός, τότε έχουμε τρεις θεούς. Αυτό είναι το βασικό λάθος όλων των αιρετικών, των αντιτριαδιστών, αυτοί που στάθηκαν πολέμιοι του δόγματος της Αγίας Τριάδας.

Ο Θεός είναι ένας, αλλά είναι τρία τα πρόσωπα. Σας έχω πει μια περασμένη φορά, και ξανά και ξανά, το θέμα αυτό. Ούτε να συλληφθεί θα έχουμε ότι θα εμφανίζεται ο Πατήρ ως Πατήρ στην Παλαιά, ως Υιός στην Καινή και ως Πνεύμα Άγιον στην Εκκλησία. Αυτά είναι αιρετικά πράγματα. Ο Σαβέλλιος μάλιστα το είχε πει αυτό και λοιπά. Ο Θεός είναι ένας, είναι ο Πατήρ, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα. Είναι διακεκριμένα πρόσωπα. Δεν είναι ένα πρόσωπο που αλλάζει κάποιο ρόλο. Τάχα να διασώσουν τη μονοθεΐα και ότι δήθεν ο Χριστιανισμός, όπως μας κατηγορούν βεβαίως και οι Μουσουλμάνοι, Μωαμεθανοί δηλαδή, ο Μωάμεθ και οι παρακάτω, οι απόγονοί του,

δεχόμεθα τρεις θεούς και συνεπώς είμεθα πολυθεϊσταί. Αυτά τα πράγματα είναι μυθώδη, γιατί δεν μπόρεσαν να κατανοήσουν το δόγμα της Αγίας Τριάδος. Για να κατανοήσεις αυτό το δόγμα, που είναι μυστήριον, πρέπει να έχεις πολλή ταπείνωση. Διότι τι είναι αίρεσις; Να σας δώσω έναν ορισμό. Τι είναι αίρεσις; Είναι η λογική ερμηνεία του δόγματος. Απ’ τη στιγμή που θα πιάσεις να ερμηνεύσεις λογικά ένα δόγμα, αυτομάτως βρέθηκες εις τον χώρο της αιρέσεως. Αυτομάτως! Λοιπόν, έβγαζε από την Καινή Διαθήκη τα χωρία της Παλαιάς Διαθήκης. Αλλά το αποτέλεσμα ποιο μπορούσε να είναι;

Έμενε χωρίς την ταυτότητά του ο Ιησούς Χριστός, διότι ποιος μας λέγει περί του προσώπου του Ιησού Χριστού; Δεν είναι παρά η Παλαιά Διαθήκη. Όταν ο Χριστός είπε εις τους Φαρισαίους και τους γραμματείς, τους είπε «ερευνάτε τας γραφάς», αυτό το «ερευνάτε τας γραφάς» που είπε, γιατί αυτές είναι εκείνες που μαρτυράνε για μένα, ήθελε να τους πει ότι οι Γραφές είναι εκείνες που δίνουν —ποιες Γραφές; Η Παλαιά Διαθήκη— που δίνουν την ταυτότητα του Ιησού Χριστού. Και όταν ο Κύριος, ερωτηθείς από τους Φαρισαίους πάλι ποιος είναι, απήντησε με τον 109ο ψαλμό, δηλαδή Παλαιά Διαθήκη, τι είπε;

Μάλιστα τους προκαλεί για συζήτηση και μάλιστα τους εξηγεί, και μάλλον τους ζητάει: «Πέστε μου, εξηγήστε μου. Είπεν ο Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου». Και τι λέγει εκεί ο Κύριος; Αυτά τα είπε ο Δαβίδ εν Πνεύματι Αγίω. Ώστε λοιπόν το Πνεύμα το Άγιον, να, στην Παλαιά Διαθήκη πώς μιλάει. Μιλάει στους προφήτες. Και το επιχείρημα του Κυρίου από την Παλαιά Διαθήκη. Ποιος είναι αυτός ο Κύριος που μιλεί σε κάποιον Κύριο; Διότι ο Δαβίδ αποκαλεί και τους δύο Κυρίους. «Είπεν ο Κύριος εις τον Κύριόν μου». Δηλαδή ο Κύριος Πατήρ είπε εις τον Κύριόν μου, Υιόν, «κάτσε στα δεξιά μου έως ότου» κ.λπ. Αχ! Τότε δεν είχαν τι να απαντήσουν οι Φαρισαίοι. Δεν μπορούσαν να απαντήσουν.

Αυτός ο ψαλμός είναι μεσσιανικός. Αν εγώ το βγάλω αυτό, που είναι κατατεθειμένο μέσα στην Καινή Διαθήκη, διότι ο Χριστός έθεσε το ερώτημα, τότε ποιος είναι ο Χριστός; Άγνωστον πρόσωπο, δεν ξέρω ποιος. Να λοιπόν ότι αφήνει η αφαίρεσις της Παλαιάς Διαθήκης αμάρτυρον, δηλαδή χωρίς μαρτυρία, τον Ιησού Χριστό. Εδώ θα είχα μόνο κάτι να πω, το οποίο είναι πολύ σημαντικό: ότι εκείνοι που στην εποχή μας στρέφονται κατά της Παλαιάς Διαθήκης αντιλαμβάνονται άραγε τι ανοσιούργημα κάνουν; Πόσες φορές έχω μιλήσει για το θέμα αυτό; Ή εκείνοι που θα ήθελαν πάντα να υποστηρίζουν και να λένε: «Γιατί αναφέρεστε σε θέματα της Παλαιάς Διαθήκης;» Μα δεν μπορούμε, γιατί η Παλαιά Διαθήκη είναι Αγία Γραφή, είναι Αγία Γραφή. Μόνο ο τελετουργικός νόμος έχει καταργηθεί, δηλαδή δεν θυσιάζουμε πια αρνιά, γιατί ο Αμνός του Θεού ήλθε, είναι ο Υιός του Θεού, ο Χριστός, έγινε άνθρωπος, ο Υιός του Θεού, και θυσιάστηκε, και είναι περιττό να έχω τα αντίτυπα αφού πλέον έχω το πρωτότυπο. Μόνο λοιπόν ο τελετουργικός νόμος κατηργήθηκε. Ο ηθικός νόμος συνεπληρώθηκε. Όταν ο Κύριος λέγει «ηκούσατε ότι ερρέθη τοις αρχαίοις· ου μοιχεύσεις· εγώ δε λέγω υμίν», τι κάνει; Δεν καταργεί την εντολή «ου μοιχεύσεις», αλλά τι κάνει; Την συμπληρώνει: «πας ο βλέπων γυναίκα εις το επιθυμήσαι» κ.λπ. Βλέπετε, συνεπώς, ότι δεν μπορεί να καταργηθεί η Παλαιά Διαθήκη.

Όλα αυτά τα προσχήματα ότι τάχα είναι των Σιωνιστών, τα λέγαμε μια περασμένη φορά, το ενθυμείσθε, σε μια απορία. Ε, λοιπόν, «πονάει μάτι, βγάζει μάτι· πονάει δόντι, κόβει κεφάλι», που λέει ο Καραγκιόζης. Δηλαδή τι σημαίνει; Ότι επειδή οι Σιωνιστές είναι παλαιοδιαθηκικοί —δεν είναι, σας το είχα πει μια περασμένη φορά, σας το είπα σε απορίες αυτό, ενθυμείσθε— θα πρέπει να πετάξουμε την Παλαιά Διαθήκη; Εάν δηλαδή, αν υποτεθεί, οι Σιωνιστές θα κάνουν κακή χρήση της Παλαιάς Διαθήκης, πρέπει να πετάξουμε την Παλαιά Διαθήκη; Μήπως ο Άννας και ο Καϊάφας, που ήταν εν ενεργεία αρχιερείς, δεν έκαναν κακή χρήση της Παλαιάς Διαθήκης; Τι είπε ο Καϊάφας όταν του είπε ο Κύριος το όραμα, την προφητεία του Δανιήλ; Ξέσκισε τα ρούχα του, δεν δέχτηκε την ερμηνεία. Τι είπε ακόμη ο Καϊάφας; «Συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος υπέρ του λαού».

Αυτό είναι μια προφητεία, μια προφητεία την οποία, άκων, άκων, παρά τη θέλησή του, το λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, ως αρχιερεύς, με την ιδιότητα του αρχιερέως, προφητεύει ότι πράγματι συμφέρει να πεθάνει ο ένας υπέρ των πολλών. Αλλά αυτό όμως, όπως και ο Σταυρός, είναι κατατεθειμένα στην Παλαιά Διαθήκη. Μήπως δεν έκαναν κακή ερμηνεία οι Σαδδουκαίοι; Ο αρχιερεύς ήτο Σαδδουκαίος, και ο Άννας και ο Καϊάφας. Και δεν εδέχοντο την Παλαιά Διαθήκη ολόκληρη, δεν εδέχοντο αγγέλους, δεν εδέχοντο ανάσταση νεκρών. Επειδή λοιπόν έκαναν κακή χρήση, αυτό σημαίνει είναι άχρηστη η Παλαιά Διαθήκη; Αν είναι δυνατόν! Σας είπα όμως τότε, όταν είπαμε εκείνη την απορία που είχε ριφθεί, ότι οι Σιωνιστές δεν στηρίζονται στην Παλαιά Διαθήκη και, αν χρησιμοποιούν κάπως την Παλαιά Διαθήκη, τη χρησιμοποιούν πάντοτε κατά το δοκούν, όπως κρίνουν.

Ένα περιοδικό που βγάζουν στην Αθήνα «Χρονικά» λέγεται. Βέβαια έχει κάποια ρητά της Παλαιάς Διαθήκης, ο νόμος δηλαδή κ.λπ. Ουσιαστικά δεν στηρίζονται στην Παλαιά Διαθήκη, ουσιαστικά. Αλλά πού στηρίζονται οι Σιωνιστές, που λέτε; Εις την Καββάλα, που είναι οι παραδόσεις των Εβραίων. Όχι όλες οι παραδόσεις, είναι μια ειδική περίπτωση παραδόσεων. Και το Ταλμούδ, το Ταλμούδ είναι παραδόσεις, όχι η Καββάλα. Πιο πολύ θα το εξηγήσω. Το Ταλμούδ είναι παραδόσεις των Ραββίνων που με κανέναν τρόπο δεν δέχεται τον Ιησού Χριστό ως Μεσσία. Με κανέναν τρόπο. Και μάλιστα, αν το θέλετε...

βρισιές κατά του προσώπου του Χριστού και της Θεοτόκου. Δεν θέλω να σας τις πω. Εδώ πραγματικά φρίττω, με τα αυτιά σας γιατί να λέγει εις ο Θεός, δηλαδή φοβερές βλασφημίες. Είναι παρμένες αυτές από το Ταλμούδ. Ναι, η Καββάλα δεν είναι τίποτε άλλο παρά συλλογή ιουδαϊκών παραδόσεων και γνωστικών παραδόσεων και μαγικών παραδόσεων. Είναι ένα ανακάτωμα εκεί μέσα, ανακάτωμα πραγματικό. Εκεί στηρίζονται οι άνθρωποι αυτοί. Να σας πω ένα δείγμα ερμηνείας της Παλαιάς Διαθήκης που κάνουν. Ακούσατέ το, και είναι καίριο μάλιστα. Θα μου πείτε πού το ξέρω. Το έχουνε δημοσιεύσει στο περιοδικό τους «Χρονικά». Από εκεί το παίρνω. Ακούστε. Δεν είναι, λέει, για ένα πρόσωπο ο Μεσσίας.

Επιτέλους, έχουν περάσει δύο χιλιάδες χρόνια π.Χ. και άλλα δύο χιλιάδες χρόνια μετά Χριστόν. Ε, τότε πότε θα δουν μέρα αυτοί οι άνθρωποι, αυτός ο λαός; Θα περιμένουν Μεσσία τέσσερις χιλιάδες χρόνια ακόμα; Αναθεώρησαν λοιπόν την ερμηνεία περί προσώπου, παρότι η Παλαιά Διαθήκη βοά περί προσώπου, βοά πραγματικά. Διαβάστε τον Μεσσία, ο Παις Κυρίου και λοιπά. Βοά! Όχι, λέει, ο Παις Κυρίου δεν είναι πρόσωπο, είναι ένας λαός. Ο Μεσσίας είναι ο Ισραήλ, οι Ισραηλίτες, ο λαός του Ισραήλ. Αυτός, λέει, είναι ο Μεσσίας. Τώρα ο Μεσσίας μάλιστα, ο Μεσσίας, λέει, αυτός θα ελευθερωθεί εθνικά, πάντοτε με εθνικές διαστάσεις,

από τις επιρροές των άλλων λαών, με το να γίνει κοσμοκράτωρ. Εξ ου και οι κοσμοκρατορικές βλέψεις των Σιωνιστών. Είδατε ερμηνεία της Παλαιάς Διαθήκης; Σε τι φταίει όμως η Παλαιά Διαθήκη; Θα πω άλλη μια φορά: «πονάει δόντι, κόβει κεφάλι». Λοιπόν, ας προσέξουμε, παρακαλώ. Όχι εσείς, εσείς προσέχετε, αλλά ας τα ακούσουν κάποιοι πιο πέρα που τα βάζουν με την Παλαιά Διαθήκη. Εκτός εάν —και πολύ το φοβούμαι αυτό— δεν είναι πάντοτε η άγνοια. Υπάρχει σκοπιμότης για να πλήξουν τον Χριστιανισμό. Δηλαδή αυτό που λέει εδώ ο Άγιος Κύριλλος: για να αφήσουν το πρόσωπο του Ιησού Χριστού αμάρτυρον, χωρίς μαρτυρίες. Και οπότε, αν μείνει χωρίς μαρτυρίες,

με ένα φου και έφυγε το πρόσωπο του Χριστού. Μα τώρα με ένα φου δεν φεύγει το πρόσωπο του Χριστού, διότι έχει τη θεμελίωση των προφητών στην Παλαιά Διαθήκη.

Ήθελα να σας πω ακόμα, εκείνο το «μισείσθωσαν», θα το επαναλάβει ξανά και ξανά ο Άγιος Κύριλλος, δηλαδή ας μισηθούν. Θα ήθελα να σας το ερμηνεύσω, αλλά επειδή κάνει ο ίδιος μια ερμηνεία λίγο πιο κάτω, δεν θα την πούμε σήμερα. Αναφέρεται στην δεκάτη παράγραφο, προς το τέλος, γι’ αυτό αφήνω αυτή τη λέξη. Πάντως μην παρεξηγήσετε και πείτε «να μισήσουμε». Θα σας θυμίσω έναν ψαλμικό στίχο που λέει: «Τέλειον μῖσος ἐμίσουν αὐτούς». Με τέλειον μίσος τους μισούσα. Δηλαδή τέλειον μίσος θα πει δεν υπάρχει στην καρδιά μου περίπτωση να χαριστώ ένα τα εκατό. Αυτό. Αλλά τι είναι αυτό και πού αποτείνεται, αυτό

τώρα θα το πούμε. Να σας πω ακόμη και τι άλλο, να δείτε τώρα τι σημαίνει αυτό το τέλειον μίσος, για να μην το παρεξηγήσουμε, γιατί δεν πρόκειται περί μίσους ανθρώπων. Στην Αποκάλυψη λέει ο Κύριος: «Αλλά αυτό το καλό έχεις», σε έναν από αυτούς τους επτά επισκόπους της Μικράς Ασίας, έναν εκ των επτά αγγέλων, επισκόπων, «ότι μισείς τας πράξεις των Νικολαϊτών, τις οποίες και εγώ μισώ». Προσέξτε, δεν λέγει «μισείς τους Νικολαΐτες», αλλά «μισείς τις πράξεις των Νικολαϊτών». Συνεπώς το μίσος δεν είναι εναντίον ανθρώπων, αλλά εναντίον

διδασκαλιών των ανθρώπων ή των πράξεων των ανθρώπων. Νομίζω υπάρχει πολλή διαφορά. Το λέγω εκ προοιμίου αυτό για να μην σκανδαλιστείτε με αυτό το κατ’ επανάληψη «να μισηθούν οι Μαρκιωνιστές, να μισηθούν οι γνωστικοί» και ούτω καθεξής. Και πηγαίνουμε λίγο πιο κάτω. «Μισείσθωσαν οἱ προειρημένοι γνωστικοὶ μὲν ὀνόματι, τῆς δὲ ἀγνωσίας πεπληρωμένοι, τολμήσαντες εἰπεῖν περὶ Ἁγίου Πνεύματος, ἅπερ ἐγὼ λέγειν οὐ τολμῶ». Ας μισηθούν, λέει, και οι προειρημένοι, αυτούς που προηγουμένως είπαμε, γνωστικοί. Γιατί, αν θυμηθείτε, την περασμένη φορά είχαμε αναφερθεί, όπως βλέπω στην πιο πάνω παράγραφο, οι Οὐαλεντινιανοί,

ὁ δυσσεβὴς Μάνης και λοιπά, για τον οποίον Μάνητα λίγο πιο κάτω θα μας ξανακάνει πάλι λόγο. Όλοι αυτοί, λέγει, οι οποίοι ονόματι μόνο είναι γνωστικοί, δηλαδή ότι έχουν δήθεν γνώση, στην πραγματικότητα είναι γεμάτοι από αγνωσία, πεπληρωμένοι αγνωσίας. Γι’ αυτό, αγαπητοί μου, θα πω άλλη μια φορά: προσέξετε αυτούς τους γνωστικούς που έχουμε και εδώ στη Λάρισα. Προσέξτε πολύ, πάρα πολύ. Ποτέ μην πείτε από περιέργεια «θα πάω να δω τι λένε αυτοί οι άνθρωποι». Θα μπείτε σε ένα κύκλωμα που δεν ξέρω αν θα μπορείτε να φύγετε. Όλα τα κυκλώματα του σατανά είναι κλειστά. Ποτέ το κύκλωμα του Θεού δεν είναι κλειστό. Αν μπεις μέσα στον χώρο του Αγίου Πνεύματος και δεν θέλεις,

φεύγεις, φεύγεις. Για να μην σου πω κάτι άλλο: πριν φύγεις εσύ, έχει φύγει το Πνεύμα το Άγιο από σένα. Για να έχεις το Πνεύμα του Θεού, αδερφέ μου, χρειάζεσαι προϋποθέσεις. Το Πνεύμα το Άγιο ζητάει πολυτέλεια από τον άνθρωπο, να το πω έτσι, κάπως με μια ανθρώπινη έκφραση. Αν το σαλόνι σου είναι βρώμικο, αραχνιασμένο, ασκούπιστο, έχει άσχημες μυρωδιές, ο επισκέπτης σου, το Πνεύμα το Άγιον, δεν θα μείνει. Αν δηλαδή έχεις δυσωδία, δεν είσαι οσμή Χριστού, το Πνεύμα το Άγιον δεν μένει. Πρέπει να γίνεις οσμή Χριστού. Είναι από την Καινή Διαθήκη το «οσμή Χριστού», το λέει ο Απόστολος Παύλος, δηλαδή μυρωδιά Χριστού. Αν το Πνεύμα το Άγιον δεν οσφρανθεί

εις εσέ οσμή Χριστού, πιστεύεις στο θεανθρώπινο πρόσωπο του Χριστού, δέχεσαι ό,τι Εκείνος είπε και έφερε ο Χριστός και ζεις τις εντολές του Χριστού, τότε το Πνεύμα το Άγιον εγκαθιδρύεται μέσα στην ύπαρξή σου. Αλλιώτικα φεύγει. Έτσι, δεν χρειάζεται εσύ να φύγεις αν δεν σου αρέσει, έχει φύγει πιο μπροστά εκείνο. Ενώ στον χώρο των δαιμονικών χώρων τα πράγματα είναι αλλιώτικα. Ξέρετε, τι να σας πω, αυτό ξέρετε, κάποιος που ήταν μέσα σε δαιμονικά δίχτυα και θέλει να φύγει. Μάλιστα, σε έναν πολύ έκτυπο τρόπο είναι οι μάγοι. Δεν τους αφήνουν οι διάβολοι να φύγουν. Να μετανοήσει ο μάγος;

Τον κυνηγάει από πίσω ο διάβολος, του δίνει ξύλο ο διάβολος. Διάβαζα σε ένα Γεροντικό του Σινά το εξής περιστατικό. Κάποιος νεαρός ήταν πολύ άσωτος, πάρα πολύ άσωτος. Κάποια στιγμή αφυπνίστηκε και θέλησε να ζήσει μια πνευματική ζωή και πήγε να κατοικήσει μέσα σε έναν τάφο.

Τάφοι, μη τους λογαριάζετε όπως είναι σήμερα οι τάφοι μέσα στο έδαφος. Ήταν οι θολωτοί τάφοι, όπως και είχε πάει σε έναν άλλο τάφο ο Άγιος Αντώνιος. Εκεί οι δαίμονες του υπέβαλαν φοβερά πράγματα, γιατί τον έχασαν. Του είχαν δώσει ξύλο μέχρι να φαίνεται σαν πεθαμένος. Γιατί; Γιατί, αγαπητοί μου, τον είχαν χάσει.

Και τον ήθελαν πάλι πίσω. Όταν χάσει κάποιον ο Θεός, πάει να του δώσει ξύλο ο Θεός; Το ξύλο το επιφυλάσσει ο Θεός εν ημέρα κρίσεως. Γιατί ταυτόχρονα ο Θεός είναι και δίκαιος, μην το ξεχνάμε αυτό. Λοιπόν, βλέπετε, το είπα αυτό για να μην βρεθούμε ποτέ σε τόπους και χώρους αιρετικών ανθρώπων, όπως είναι οι γνωστικοί οι προειρημένοι, είναι οι προτεστάντες, είναι οι χιλιαστές, είναι ό,τι είναι και υπάρχει εδώ στην πόλη μας. Λοιπόν, αυτοί όλοι, λέγει, είναι αγνωσίας πεπληρωμένοι, έχουν άγνοια πραγματική, ενώ έχουν το όνομα γνωστικοί, και εκείνα τα οποία τόλμησαν να πουν περί του Αγίου Πνεύματος, εγώ δεν τολμώ να τα πω. Και εισερχόμεθα εις την ογδόη παράγραφο. Ήτοι:

«Μισήσθωσαν οι Καταφρύγες και Μοντανός ο των κακών έξαρχος». Να μισηθούν ακόμη η αίρεσις των Φρυγών, θα σας το εξηγήσω πιο κάτω, και ο Μοντανός, ο εισηγητής αυτής της αιρέσεως. Οι φράσεις «οι Καταφρύγες», έτσι ολόκληρη αυτή η φράση, «οι Καταφρύγες». Η Φρυγία είναι γνωστό ότι είναι μια επαρχία, δηλαδή μια περιοχή, μια περιοχή της Μικράς Ασίας. Μάλιστα είναι στο εσωτερικό κάπως της Μικράς Ασίας, δεν είναι παράλιος, και εκεί είχε εγκαθιδρυθεί η αίρεσις των Μοντανών, περί του οποίου ο λόγος λίγο παρακάτω.

Ονομάστηκαν αυτοί από τους Πατέρες οι Καταφρύγες, τίποτα άλλο. Έως εκεί εννοούσαν: η αίρεσις κατά τους Φρύγες, δηλαδή που είχε αναπτυχθεί στην περιοχή της Φρυγίας. Τι ήταν ο Μοντανός; Καταρχάς τον αποκαλεί «ο των κακών έξαρχος». Έξαρχος, προεξάρχει των κακών. «Και αι δύο δήθεν αυτού προφήτιδες». Μάλιστα, προσέξτε πολύ, θα σας κάνω καλή ανάλυση, όσο μπορώ, για τον Μοντανό, διότι είναι πρόγονος, πρόδρομος πολλών αιρετικών ρευμάτων και τάσεων. Προσέξτε, λοιπόν. Και οι δύο του δήθεν προφήτιδες, η Μαξιμίλλα

η Πρίσκιλλα, Πρίσκιλλα. Προφανώς δεν είναι η Πρίσκιλλα της Αγίας Γραφής, απλώς συνωνυμία, προφανώς, γιατί εδώ βρισκόμαστε πολλά χρόνια μετά. «Ο γαρ Μοντανός ούτος, ο παρεκστατικός και μανιώδης». Γιατί, λέγει, αυτός ο Μοντανός, ο οποίος είναι παρεκστατικός, αυτός που τρελάθηκε, και μανιώδης, αληθώς αυτός που είναι μανιώδης, τρελός. «Ου γαρ αν είπε ταύτα, ει μη εμαίνετο», βάλτε σε παρένθεση. Δεν θα μπορούσε να πει εκείνα που είπε, αν δεν ήταν τρελός άνθρωπος. Όχι τρελός με την έννοια την ψυχιατρική, αλλά τρελός με την έννοια ότι οι δαίμονες του έκαναν το μυαλό του κατοικητήριο.

Αυτήν την έννοια, να λέει πράγματα μανιώδη, τρελά, εξωφρενικά πράγματα. «Ετόλμησεν ειπείν εαυτόν είναι το Άγιον Πνεύμα, ο αθλιότατος και πάσης ακαθαρσίας και ασελγείας πεπληρωμένος. Άλις γαρ τούτο, δια τας συμπαρούσας γυναίκας, σεμνότητος ένεκεν». Διότι ετόλμησε να πει ότι αυτός είναι το Άγιο Πνεύμα, δηλαδή η ενσάρκωση του Αγίου Πνεύματος, όπως η ενσάρκωση του Λόγου ήταν ο Ιησούς Χριστός. Ακούστε! Αυτός ο αθλιότατος και γεμάτος από ακαθαρσία και ασέλγεια, που...

που... λέει, τι να σας πω παρακάτω; «Άλις γαρ τούτο», αρκετά αυτά που είπα, τον χαρακτηρισμό. «Δια συντόμων ειπείν». Δηλαδή, με συνθηματολογικό τρόπο να σας τα πω, επειδή υπάρχουν γυναίκες, και ένεκεν σεμνότητος, με την παρουσία των γυναικών, λέει ο Άγιος Κύριλλος. «Και Πέπουζαν, μικρότατον πολίχνιον εν τη Φρυγία, καταλαβών και ψευδώς Ιερουσαλήμ ονομάσας τούτο, και αθλιώτατα παιδία γυναικών μικρά σφάττων και κατακόπτων εις αθέμιτον βρώσιν»· και αφού, λέγει, ένα πολύ μικρό χωριουδάκι που έλεγαν Πέπουζα, εκεί στη Φρυγία, αφού το κατέλαβε, ούτως ειπείν, το ονόμασε ψευδωνύμως Ιερουσαλήμ, «και αθλιώτατα παιδία γυναικών μικρά σφάττων και κατακόπτων εις αθέμιτον βρώσιν».

«Προφάσει των παρ’ αυτοίς καλουμένων μυστηρίων, διό μέχρι πρώην εν τοις διωγμοίς υποπτευόμεθα διά τους Μοντανούς, ψευδώς μεν, ομωνύμως δε καλουμένους Χριστιανούς. Ετόλμησεν εαυτόν ειπείν Άγιον Πνεύμα, ο πάσης ασεβείας και απανθρωπίας πεπληρωμένος, ο αναπολόγητον έχων την καταδίκην». Και εκεί, λέγει, έπαιρναν μικρά παιδιά, να σας προδιηγηθώ απλά, και τα έσφαζαν. Εδώ λέει «σφάττων», θα σας δείξω λίγο πιο κάτω, και δήθεν «και κατακόπτων», τα έκοβαν, δήθεν κάνοντας αθέμιτον βρώσιν, έτρωγαν τα παιδιά αυτά, και τούτο, λέγει, εν ονόματι ότι έκαναν μυστήρια. Γι’ αυτό, λέει, ο Άγιος Κύριλλος, όταν ξέσπασε διωγμός εναντίον των Χριστιανών, επειδή αυτοί ελέγοντο Χριστιανοί, μας κατηγορούσαν εμάς ότι σφάζουμε μικρά παιδιά και τα τρώμε. Είναι γνωστή δε αυτή η κατηγορία, ότι σφάζουν, λέει, ένα μικρό παιδί και το τρώνε οι Χριστιανοί μέσα σε έναν χώρο. Θυέστεια, θα λέγαμε, ας πούμε, έκαναν, θυέστεια δείπνα, δηλαδή θυσίαζαν ανθρώπους, παιδιά, και έκαναν και οιδιποδείους μίξεις. Δηλαδή συνήρχοντο η μάνα με τον γιο, ο πατέρας με την κόρη του, και έκαναν όργια. Αυτό κατηγορούσαν οι ειδωλολάτρες τους Χριστιανούς. Αλλά αυτά τα είχαν οι Μοντανοί. Και, λέει, μας κόλλησαν, να το πω έτσι απλώς ελληνικά, μας κόλλησαν εμάς τη ρετσινιά.

Αυτοί ελέγοντο Χριστιανοί. Εδώ δεν είναι Χριστιανοί. «Και ετόλμησε», λέει, αυτός, «ο πάσης ασεβείας και απανθρωπίας πεπληρωμένος», ο γεμάτος από απανθρωπία και ασέβεια, «ο αναπολόγητον έχων την καταδίκην», ετόλμησε εαυτόν ειπείν Άγιον Πνεύμα. Ετόλμησε να πει ότι αυτός είναι η ενσάρκωση του Αγίου Πνεύματος. Για να δούμε, λοιπόν, εδώ, αγαπητοί, μερικά πράγματα τώρα για τον Μοντανό, γιατί μας είναι πολύ χρήσιμα. Γιατί πιο κάτω θα μας μιλήσει για τον Μάνητα, έναν άλλον αιρετικό, και εκείνος σπουδαίος αιρετικός, και αυτός πρόγονος κάποιων, θα λέγαμε, σημερινών ακόμη καταστάσεων, και ο Μοντανός σημερινών καταστάσεων. Λοιπόν, τι ήταν ο Μοντανός; Καταρχάς, ο Μοντανισμός ήταν αίρεσις του δευτέρου αιώνος.

Του δευτέρου αιώνος. Ο Άγιος Κύριλλος είναι στα μισά του τετάρτου αιώνος. Ήταν ο Μοντανός ένας πρώην ιερεύς της Κυβέλης, θεότητα ανάλογη με τη Δήμητρα της Ελλάδας, που ελατρεύετο εις την Μικράν Ασίαν. Σημειώσατε δε ότι η Κυβέλη είχε μυστήρια, όπως και η Δήμητρα είχε μυστήρια στην Ελευσίνα, τα μυστήρια της Δήμητρος και της Κόρης, δηλαδή της Περσεφόνης, όπως τα ορφικά μυστήρια στην Θράκη. Έτσι ήταν και τα Κυβέλια μυστήρια.

Της Κυβέλης τα μυστήρια ήταν η θεοποίηση της γης. Μάλιστα, αυτά τα Κυβέλια μυστήρια διετηρούντο ακόμη και στις παραδόσεις των...

προσέξτε, των Τούρκων δερβίσηδων, οι οποίοι έκαναν εκστασιακούς χορούς και αυτομαχαιρώνοντο, δηλαδή αυτοτραυματίζοντο, και εμαίνοντο πραγματικά. Και μέσα σε αυτόν τον αυτοτραυματισμό τους και τη μανία των χορών, των μανικών χορών, πίστευαν οι ταλαίπωροι ότι εθεούντο και ηνούντο με τον Θεό. Δηλαδή υφίσταντο τον Θεό. Αυτό, ως κατάλοιπο της Κυβέλης, έμεινε μέσα στον Μωαμεθανισμό. Λοιπόν, φοβερό!

Ο Μοντανός, λοιπόν, ήταν ιερεύς της Κυβέλης, επίστευσε εις τον Χριστό και εβαπτίσθη και, όπως ακριβώς και ο Σίμων ο Μάγος, όμως πίστευε ότι ήταν όργανο του Αγίου Πνεύματος. Τον διέκρινε ο προφητισμός. Ε, βεβαίως, είναι άλλη η μανία αυτή, η οποία έχει μεγίστη γοητεία, το να εμφανίζεται κανείς προφήτης και θαυματουργός. Όσες φορές σας τα έχω πει! Όπως και ο μάγος δεν φεύγει εύκολα, όχι μόνο διότι ο διάβολος δεν τον αφήνει να φύγει, αλλά και διότι μέσα του ασκείται μια γοητεία. Και μην ξεχνάτε, γοητεία τι θα πει; Μαγεία.

Γοητεύει ο μάγος. Μια γοητεία, μια έλξη, δεν είναι μικρό πράγμα. Να παρουσιαστώ εγώ ότι κάνω θαύματα ή ότι έχω προφητικό χάρισμα και να με προσέχουν οι άνθρωποι ή ό,τι άλλο, είναι μικρό; Είναι μικρό; Φοβερό πράγμα, αγαπητοί μου, φοβερό! Βέβαια και το γνήσιο θαύμα υπάρχει και η γνησία προφητεία υπάρχει. Όταν όμως κανείς γοητεύεται με το να εμφανίζεται θαυματουργός ή προφήτης, παθαίνει ζημιά, απλούστατα. Είναι στον χώρο της πλάνης. Και ήτο εκστασιαζόμενος ο Μοντανός αυτός. Είχε αυτές τις δύο προφήτιδες. Αν ανοίξετε τη σχετική εγκυκλοπαίδεια, όσοι έχετε, διαβάστε εκεί στο λήμμα «Μοντανός», θα βρείτε πολλά πράγματα. Είχε αυτές τις δύο προφήτιδες, δήθεν, είδατε τι λέει ο Άγιος Κύριλλος, δήθεν προφήτιδες, τη Μαξιμίλλα και

την Πρίσκιλλα. Ήσαν περίεργες γυναίκες αυτές, δηλαδή ενεργούμενες από τον σατανά, εκατό τοις εκατό, και προφήτευαν και έλεγαν και έλεγαν και έλεγαν. Τι έλεγε ο ταλαίπωρος αυτός άνθρωπος, ο Μοντανός; Ότι ο Θεός ομιλούσε διά μέσου αυτού. Υπεστήριζε ακόμη την εναλλαγή των τριών προσώπων, αυτό που υπεστήριζε πολύ αργότερα ο Σαβέλλιος. Γι’ αυτό σας είπα, είναι πρόδρομος των Μοναρχιανών. Μοναρχιανοί λέγονται οι αιρετικοί εκείνοι οι οποίοι δήθεν ήθελαν να διατηρήσουν μίαν μόνη αρχή και συνεπώς καταργούσαν

τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος. Έλεγαν ότι είναι μόνο ένα το πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, τίποτε άλλο. Ακόμα, αφού ουσιαστικά ήταν μοναρχιανικός, υπεστήριζε ότι ο Χριστός είχε μόνο μία φύση και μόνο μία ενέργεια, τίποτε άλλο. Ακόμη, αφού ο Χριστός είχε μόνο μία φύση, είναι πρόδρομος του Μονοφυσιτισμού. Εδώ, αγαπητοί μου, θα τρομάξομε. Είναι πρόδρομος των Πεντηκοστιανών ο Μοντανός.

Εκείνοι ήσαν ενεργούμενοι από το πονηρό πνεύμα.

Και οι Πεντηκοστιανοί είναι ενεργούμενοι από το πονηρόν πνεύμα, χωρίς αντιλογία. Ναι, είναι ενεργούμενοι από το πονηρόν πνεύμα. Ναι. Κατά δυστυχίαν. Γιατί τι έχουν οι Πεντηκοστιανοί; Έχουν αυτό των προφητισμών. Μάλιστα θεωρείται τεκμήριον ότι έχουν το Πνεύμα το Άγιο. Είχα μία συμφοιτήτρια, αυτή είναι καρδιολόγος τώρα, γιατρός και αυτή, η οποία παρεσύρθη από τη ΧΟΕ, δηλαδή τους Πεντηκοστιανούς,

Πεντηκοστιανούς στη Λάρισα, το ξέρετε, μην το ξεχνάτε αυτό. Σας ειδοποιώ πάντοτε και προσέχετε. Διαβάστε το βιβλιαράκι του πατρός Ιγνατίου «Πνεύμα πλάνης» και θα δείτε πολλά. Και μου λέει ότι υποστηρίζει ότι, αν δεν μιλάς ξένη γλώσσα, δηλαδή τη γλωσσολαλία, δεν έχεις δηλαδή — όχι ξένη γλώσσα γιατί πήγα σε ένα Ινστιτούτο Αγγλικών και έμαθα αγγλικά, όχι με αυτή την έννοια — αυτά που λένε εκεί στις συνάξεις τους, ότι δήθεν είναι έμπνευση του Αγίου Πνεύματος, εάν, λέει, δεν μιλάς μία, δεν έχεις γλωσσολαλία, το χάρισμα της γλωσσολαλίας, δεν μπορείς, λέει, να έχεις το Πνεύμα το Άγιο. Είσαι δηλαδή άμοιρος Αγίου Πνεύματος. Και μου λέει ότι, τι να την κάνω αυτήν, τι να της πω; Δεν πείθεται με τίποτα. Θέλω εγώ να τευχηδιά και να τα κεντρωμήσω πρώτα θεοσαύρια, αλλά οι άνθρωποι αυτοί εύκολα δεν φεύγουν από την αίρεση, διότι υπάρχει αυτή η γοητεία.

Τι θα πει, αγαπητέ μου, εγώ να έχω το χάρισμα της γλωσσολαλίας; Ξέρεις τι σημαίνει αυτό; Και όμως λέει ο Απόστολος Παύλος ότι η γλωσσολαλία ήταν ένα χάρισμα το οποίον είχε προσωρινό χαρακτήρα. Το λέγει ο ίδιος ο Απόστολος Παύλος, Απόστολος της πρώτης γενιάς. Ναι. Συνεπώς, σε τι πλάνη βρίσκονται οι άνθρωποι αυτοί! Έτσι, όταν το βάρος το ρίχνουμε εκεί, στη γλωσσολαλία και στα θαύματα, αντιλαμβάνεστε τι σημαίνει αυτό; Νομίζω το βλέπετε κι εσείς, ότι αυτός ο προφητισμός του Μοντανού δεν ήταν τίποτε άλλο παρά ο πρόδρομος όλων εκείνων των εκδηλώσεων που μέσα στην ιστορία, γιατί δεν είναι μόνο στην εποχή μας. Σας

είπα, και των συγχρόνων μας Πεντηκοστιανών, εκεί έχει την αρχή, εις τον Μοντανόν. Ο Μοντανισμός, αρκεί να σας πω — όχι, συγγνώμη, είναι στον Μάνητα — είχε παρασυρθεί και ο Ιερός Αυγουστίνος, αλλά στον Μανιχαϊσμό, είναι λίγο πιο κάτω. Ο Μοντανισμός επεξετάθη, αυτή η λεγόμενη καταφρυγική αίρεσις, σε όλη τη Μικρά Ασία, στην Ελλάδα, στην Αφρική, στην Ιταλία, στην Γαλατία — την Γαλατία όχι της Μικράς Ασίας, αλλά τη σημερινή Γαλλία. Καταλαβαίνετε πόσο είχε απλωθεί ο Μοντανισμός. Ομοίως, εδέχοντο ιεροσύνη ανδρών και γυναικών, χωρίς όμως να υπάρχει οργάνωση εκκλησιαστική.

Αυτό, και γρήγορα διελύθησαν αυτοί. Εδέχοντο δε την ιεροσύνη και άνδρες και γυναίκες. Και σήμερα που η Αγγλικανική Εκκλησία και άλλες παραφυάδες προτεσταντικές άρχισαν να εισαγάγουν την ιεροσύνη και στις γυναίκες — το πράγμα, το θέμα, θα το διαβάζετε και στις εφημερίδες αυτό, η ιεροσύνη των γυναικών — λοιπόν, θα λέγαμε ότι πρόδρομος της ιεροσύνης των γυναικών είναι και εδώ, ως πρωτεύων πάντα στο κακό, ο Μοντανός. Σε μερικές ομάδες διατηρήθησαν φρυγικά ειδωλολατρικά έθιμα αιματοχυσίας, που εγίνετο ως εξής: έπαιρναν ένα μικρό παιδί και το κεντούσαν.

Αυτό που θα λέγαμε σήμερα «σκολοπίζω», από το «σκόλοπα». Παίρνω ένα ξυλάκι, είτε ξυλάκι είτε σιδεράκι, ένα αιχμηρό πράγμα. Όταν αρχίζω να κάνω τέτοια πράγματα επάνω στο σώμα, αυτό λέγεται σκολοπισμός και σκολοπίζω. Και σκόλοψ λέγεται το όργανο, ο σκόλοψ, του σκόλοπος, λέγεται το όργανο. Δηλαδή αυτό το ξυλάκι, αυτό το σιδεράκι. Και τρυπούσαν το παιδί, το τρυπούσαν, για να πιούνε το αίμα του μέσα σε μια μυστηριακή πράξη. Σας είπα ότι διατηρήθησαν αυτά τα φρυγικά ειδωλολατρικά έθιμα. Ακόμη και στη μαγεία το έχουμε αυτό. Η μαύρη μαγεία χρησιμοποιεί ανθρώπινο αίμα. Και μερικά πράγματα που πολλές φορές έρχονται σαν μυθώδη.

Όταν ήμουν εγώ μικρός, που μου λέγανε «μην βγαίνεις στον δρόμο, γιατί οι Εβραίοι μαζεύουν τα μικρά παιδιά». Τώρα, αν μας το έλεγαν για να μας μαζεύουν μέσα, όπως λένε και «ο μεσημεράς μαζεύει τα μικρά παιδιά», και ότι, λέγει, τα παίρνουν και τα σφάζουν και τους πίνουν το αίμα κτλ. Αγαπητοί μου, δεν ξέρω πόσο μύθος μπορεί να υπάρχει σε αυτές τις παραδόσεις μας. Σας λέω μόνο ότι υπάρχει και δόσις αληθείας. Υπάρχει και δόσις αληθείας. Μάρτυρας η μαύρη μαγεία. Η μαύρη μαγεία χρησιμοποιεί το ανθρώπινο αίμα με αυτήν την έννοια. Όχι να πάρουν μια φιάλη που πήρανε, ξέρω εγώ, αίμα από άνθρωπο για να γίνουν οι μεταγγίσεις κτλ. Έχουν αυτήν την όλη υπόθεση, ιστορία. Και τέλος, οι Μοντανοί ήσαν αρτοτυρίται.

Δήθεν ζούσανε μια πολύ αυστηρή ζωή και, ενώ ο Χριστός παρέδωσε το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας που είναι κρασί, «αυτό», λέει, «είναι το αίμα μου», δήθεν να μην πιούνε κρασί, διότι ζούσαν δήθεν μια αυστηρότητα, και αντί, παρακαλώ, οίνου, που τελούσαν αυτή την ψεύτικη, θα λέγαμε, λειτουργία κλπ. — γιατί τι άλλο μπορεί να είναι; Ψεύτικο πράγμα είναι, νόθο πράγμα είναι — χρησιμοποιούσαν άρτον και τυρόν, δηλαδή ψωμί και τυρί, και ονομάστηκαν αρτοτυρίται. Είδατε; Αν έπρεπε να προχωρήσω λίγο, για να δείτε ότι δεν λέω παραμύθια, θα σας παρέπεμπα στην εγκυκλοπαίδεια να τα βρείτε αυτά τα πράγματα. Μάλιστα, στη θρησκευτική εγκυκλοπαίδεια τα γράφει ο Χρήστου, ο καθηγητής του...

Καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Σας θυμίζω το όραμα της Περπετούης, όσοι διαβάσατε την Περπέτουα, που είδε ένα όραμα ότι βρέθηκε, λέει, στον ουρανό, και εκεί ο Θεός, ως βουκόλος, είχε τα πρόβατα και μας άρμεξε και μας έδωσε γάλα και τυρί και ψωμί. Αυτό το όραμα ανταποκρίνεται εις τον Μοντανισμό, που ήσαν αρτοτυρίται. Για να δείτε τι έχει επικρατήσει μέσα στην ιστορία από τους αιρετικούς. Ναι, τι έχει επικρατήσει.

Ας φύγουμε από αυτόν και ας πάμε σε έναν πιο κάτω, στην 9η παράγραφο. «Επιγενόμενος, καθώς προείρηται, και ο δυσσεβέστατος Μάνης, ο των αιρέσεων πάσαν κακίαν συνειληφών και, ούτως, τελευταίος βόθρος απωλείας τυγχάνων, τα πάντων συλλέξας ομού των αιρετικών, νεωτέραν ειργάσατο και εδίδαξε πλάνην. Ετόλμησε δε ειπείν ότι αυτός ήτο ο Παράκλητος, ον επηγγείλατο Χριστός αποστείλαι». Ο Μάνης τώρα. Είναι τριτόκλιτο, ο Μάνης του Μάνητος. Δεν είναι ο Μάνης του Μανού, ο Μάνης του Μάνητος.

Δυσσεβέστατος. Αυτός ο οποίος, λέει, συμπεριέλαβε, είναι συλλήπτωρ, συμπεριέλαβε όλες τις προγενέστερες αιρέσεις που υπήρξαν και είναι ο τελευταίος βόθρος της απωλείας, της καταστροφής. «Τα πάντων συλλέξας ομού των αιρετικών» και τα λοιπά. Και αφού τα συνέλεξε, έβαλε και τα δικά του και παρουσίασε καινούργια, αλλά με υπόβαθρον όλες τις μέχρι τότε, στην εποχή του, αιρέσεις που είχαν αναφανεί. Αξίζει να πούμε μερικά πράγματα για τον Μάνητα, επειδή και παλιότερα σας έχω μιλήσει. Δεν θα πω βέβαια πιο πολλά, παρά μόνο εκεί που χρειάζεται,

να τελειώσουμε, ει δυνατόν, τα πολύ λίγα λεπτά που μας μένουν, αυτό το θέμα για τον Μάνητα. Αν και την αναίρεση δεν θα την πούμε σήμερα, γιατί τη λέει λίγο πιο κάτω ο Άγιος Κύριλος, το γιατί έλεγε ότι είναι το Πνεύμα το Άγιον και που αυτό βεβαίως δεν είναι σωστό. Και έχει ένα ωραίο επιχείρημα. Και ακόμα ένα επιχείρημα εναντίον των, πάλι, της ΧΟΕ, οι οποίοι λέγουν ότι το Πνεύμα το Άγιον τώρα φωτίζει πιο πολύ. Εγώ το άκουσα με τα αυτιά μου που ειπώθηκε αυτό. Πιο πολύ εμάς, ήθελα να πω, ακούσατε, ακούσατε, παρά τους Αποστόλους. Ναι, Λοιπόν, προσέξτε. Ο Μάνης ήταν άνθρωπος ο οποίος σκέφτηκε γνωστικά. Βασικά είναι όλοι γνωστικοί. Σκέφτηκε να ενώσει την Ανατολή με τη Δύση. Συγκεκριμένα,

εταξίδευσε μέχρι τας Ινδίας και πήρε στοιχεία βουδιστικά των εκεί θρησκειών. Εγνώρισε τον Χριστιανισμό, εγνώρισε τον Ιουδαϊσμό και τον Παρσισμό. Όλα αυτά τα έκανε χαρμάνι, δηλαδή ένας συγκρητισμός, ένα ανακάτωμα, και ίδρυσε, κατέληξε στην Περσία και ίδρυσε εκεί, όπως και ο Μοντανός είχε ένα χωριουδάκι, έτσι κι αυτός, μαθητάς κ.λπ. Και ο Μανιχαϊσμός, όπως ακριβώς είναι η φωτιά που πιάνει σε ένα χωράφι, ξέρω, φυσάει ο άνεμος και...

κοιτάξτε να δείτε πώς διαδίδεται η φωτιά, ο Μανιχαϊσμός, αγαπητοί μου, κατέλαβε όλον τον χριστιανικό κόσμο. Όλη τη Μικρά Ασία, Περσία, έφτασε στην Κωνσταντινούπολη, μέχρι τον 6ο αιώνα υπήρχαν δόγματα μανιχαϊστικά. Όλη η Βόρειος Αφρική δέχτηκε τον Μανιχαϊσμό και ο Ιερός Αυγουστίνος τον απέβαλε, όπως είπα. Και στην Ευρώπη, Ελλάδα, Ιταλία, Ευρώπη, κατέλαβε ο Μανιχαϊσμός όπου πήγαινε. Ότι εξέλιπαν οι Ορθόδοξοι, να φυλάξει ο Θεός. Ποια ήταν η βασική θέση σε αυτή; Σκέφτηκε ότι γιατί να υπάρχει ο Ιουδαϊσμός, αφού οι Ιουδαίοι δεν πίστεψαν στον Χριστό; Γιατί να υπάρχει ο Χριστιανισμός, αφού υπάρχουν και άλλες θρησκείες; Γιατί να μην τα ενώσω όλα αυτά και να κάνουμε ένα χαρμάνι,

ο καθένας να βρίσκει, αν ήταν Χριστιανός, να βρίσκει χριστιανικά στοιχεία, αν ήταν Ιουδαίος, να βρίσκει ιουδαϊκά στοιχεία, αν ήταν Βουδιστής, να βρίσκει βουδιστικά στοιχεία και ούτω καθεξής; Για πέστε μου τώρα, ανακαλύπτετε τίνος πράγματος είναι πρόδρομος ο Μάνης; Συγγνώμη, ο Μάνης, καλώς το είπα. Ξέρετε; Του Οικουμενισμού. Και πολύ ωραία τον λέγει ότι είναι συλλέκτης όλων των αιρέσεων. Πώς ο πατήρ Ιουστίνος Πόποβιτς ονόμασε τον Οικουμενισμό; Πώς; Παναίρεση. Είναι το μάζεμα όλων των αιρέσεων, με κεντρικό σκοπό να επιτύχουμε μια πανθρησκεία. Το όνειρο του Μάνητος γίνεται προσπάθεια να εκπληρωθεί

από τον Οικουμενισμό, το οποίον αυτό σχέδιο θα υπηρετήσει κατ’ εξοχήν ο Αντίχριστος. Ο δε Οικουμενισμός είναι η φοβεροτέρα αίρεση που απειλεί τα πάντα και εμείς ενδιαφερόμαστε για την Εκκλησία μας, την Ορθοδοξία μας και, το χειρότερο, πολλοί και εκ των κληρικών μας, των ανωτάτων κληρικών μας, έχονται οικουμενιστικών θέσεων. Αυτό είναι το τραγικό μας, η τραγικότητά μας. Αγαπητοί μου, ας προσέξουμε, ας προσέξουμε πάρα πολύ αυτή τη σύγχρονη μορφή που είναι ο Οικουμενισμός. Ας προσέξουμε. Νομίζουμε ότι δεν δουλεύει; Από τα τέλη του περασμένου αιώνα ξεκίνησε αυτός ο νεότερος Οικουμενισμός.

Υπηρετείται αυτή τη στιγμή από το Παγκόσμιο Συμβούλιο των Εκκλησιών. Υπηρετείται, θα το πω άλλη μία φορά, να το ακούσετε, υπηρετείται από το Παγκόσμιο Συμβούλιο των Εκκλησιών. Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, με τι έχουμε να παλέψουμε. Και ελάτε να μου πείτε αν αυτά που αναφέρονται στους αιρεσιάρχες αυτούς στην ιστορία, αν δεν έχουν πάντοτε αυτή την επικαιρότητά τους σε κάθε εποχή και ιδιαίτερα στην εποχή μας. Να είστε σίγουροι, δεν θα τα λέγαμε αυτά, αγαπητοί μου, αν ήσαν μουσειακά στοιχεία. Δεν είναι μουσειακά στοιχεία, είναι ενεργά στοιχεία. Θέλετε ακόμα; Ξέρετε ποιος ευνοεί, ποιος ευνοεί αυτόν τον Οικουμενισμό; Από τη δική του τη σκοπιά, από τη δική της τη σκοπιά, η Θεοσοφία

και ο Μασονισμός, που η βάση του είναι η Θεοσοφία. Ναι, και ο Μασονισμός ευνοεί. Ύστερα, όλες αυτές οι παγκόσμιες κινήσεις, οι διεθνείς, διεθνιστικές κινήσεις, είναι ύποπτες. Πίσω απ’ αυτές τις διεθνιστικές κινήσεις, άλλοτε έχουν εμπορικό χαρακτήρα, άλλοτε έχουν φιλοσοφικό χαρακτήρα και άλλοτε έχουν κοινωνικό χαρακτήρα, κρύβεται ο Οικουμενισμός. Είναι δε το σχέδιο των Σιωνιστών. Κατά πόσο μπορεί τώρα οι Σιωνιστές να έχουν σχέση με την Παλαιά Διαθήκη, μόλις και ανάγκη να καταλάβετε. Μόλις και ανάγκη να το πούμε ότι καμία σχέση δεν έχουν με την Παλαιά Διαθήκη, καμία.

Η Παλαιά Διαθήκη, αγαπητοί μου, είναι ένα χέρι που δείχνει την Καινή Διαθήκη. Και μόνο την Καινή Διαθήκη και τίποτε άλλο έξω από την Καινή Διαθήκη. Όλα τα άλλα είναι έργα και ημέραι αληθινών σατανιστών. Ας είμεθα πάντοτε έτοιμοι, γιατί ο Οικουμενισμός είναι στην αυλή μας, είναι στους ανθρώπους μας. Υπάρχουν και ιεράρχες οι οποίοι έχονται οικουμενιστικών θέσεων και θεολόγοι που έχονται οικουμενιστικών θέσεων. Δεν είναι καινούργιο. Νομίζω διαβάζετε, νομίζω μελετάτε, τα βλέπετε, τα κρίνετε και θέλει πάρα πολύ προσοχή. Πρώτα ο Θεός, θα συνεχίσουμε την ερχομένη Δευτέρα.