Catecheses of St Cyril 120 | 11-01-1988

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

My dear friends, we are still in the fifteenth catechetical lecture of Saint Cyril, at paragraph twenty-six. Last time we discussed two or three lines there, where he says that the judgment is fearful and that we must learn the way that leads to the Kingdom of God. That way is none other than what the Lord said: “I was hungry and you gave Me food.” “Learn the way,” Saint Cyril tells his catechumens. Learn the way. And what is that way? “I was hungry and you gave Me food,” and so forth. That is where we stopped last time, and now we continue, because there is something very interesting at this point. Of course, we also showed last time that this does not concern almsgiving alone. In its broader sense, visiting someone who is sick or imprisoned is also an act of mercy: I show mercy to my neighbor. Yet it is not only this; behind it stands the whole law of God.

Faith is there as well, and purity is there; everything is included. I say this so that no one will fall into a mistaken way of thinking. I cannot, for example, be a Freemason—which means that I have made my faith utterly useless; utterly, take note, utterly denied my faith and begun following something else, something that is one hundred percent idolatry and, if you will, idolatry in its very worst form—and then imagine that I will be saved because I perform good deeds, practice charity, and so forth.

We deceive ourselves. Nor can I give alms and be charitable and benevolent while living in fornication or adultery. Let us not deceive ourselves. If we do not keep God’s commandments, we must not imagine that we will be saved merely by concentrating on almsgiving. Great care is needed here, as we shall see further on, lest anyone suppose that almsgiving alone is the criterion. The Lord is simply speaking by way of example when He mentions these four, five, or six things, all belonging to the same kind and category. But if someone looks more deeply, he will see that behind these very things stand the whole law and the whole Gospel.

What is especially important is what Saint Cyril says next: “There is no need for allegory now.” Understand this; pay attention to it. “What is needed is to carry out what has been said.” There is no need to turn what Christ said into an allegory; we must put His words into practice. Of course, Saint Symeon the New Theologian does not sin when he interprets these things allegorically. He does not deny the literal reality of the Lord’s words; he simply goes further. Once you have accepted the literal reality of the word of Christ, then you may...

Develop it however you wish: make it an allegory, a symbol, or whatever you wish. Treat it typologically; make it an image—do whatever you wish. But at the primary level you must never deny the literal reality of the matter. This is extremely serious and is, we might say, a principle of the method by which Holy Scripture is interpreted.

Let us be specific. When we allegorize—and allegory means saying one thing while intending another—when we allegorize things that are plainly literal realities, we run the risk of failing to do what God commands, and thus of losing our salvation. It is very simple. Here God—Christ—says, “You gave food to the hungry, and he ate.” Who is the hungry one? “I am,” He says. “You, Lord? When did we see You hungry?” “Inasmuch as you did it to one of the least of these My brethren, you did it to Me.” There is no room for allegory here, simply because it means exactly what it says. So I ask: when He speaks of the Resurrection—the resurrection of the dead—is that an allegory?

For if we accept the resurrection of the dead as an allegory, I ask you: where does that leave us? It would mean that the body will never rise, the graves will never open—and where, then, will the souls be? And why, then, did Christ become man? For what purpose? Merely to speak to us? He spoke to us from Sinai as well. There would have been no reason for Him to become man. But He became man not merely to draw near to us, but above all to open the way for us, so that with our whole being, soul and body, we might reach the Kingdom of God. Can you imagine the devastation that follows if I accept an allegorical interpretation of the resurrection of the dead? And I must tell you that...

there are quite a few people—especially those who wish to move within idealistic and Platonic circles—who employ allegory in this way. By “idealistic,” I mean exactly what the word suggests: the idealism of Plato. They reject the Resurrection and regard it as an allegory. This is why our Church considered Platonism her worst enemy. It was in the person of Origen that the Church condemned Platonism. Do you hear me? What happened there? An attempt was made to interpret everything allegorically, and then everything was destroyed.

Hell can be treated as an allegory, and the Kingdom of God can be treated as an allegory. Then what is the only reality left? Nothing more than the fact that you see me and I see you. We were born, we shall die, and that is the end. Do you hear? We were born, we shall die, and that is the end—if we hold that Christianity can be interpreted allegorically. But Christianity is founded upon history. The Son of God—“the Word became flesh and dwelt among us.” We have history, and history means an event; it means literal reality. I cannot interpret these things allegorically. Full stop. So you understand how serious this matter is. Let me give you an example. Christ was born. Where?

One thousand nine hundred and eighty-eight years ago, in Bethlehem of Judea, while Herod was king, and so forth. That is history. Now, once I accept this, I may also accept something further: Christ is born within my heart. We may say, “May your heart become a manger, and may Christ be born there.” What is that? It is a metaphor, or we might speak by means of allegory or an image. I have the right to do this, if I wish—to develop it however I wish—but only on the condition that I first accept the historical event.

Otherwise, if I do not accept the historical event, then the history of Christianity, the history of the person of Christ and of His becoming man, evaporates and disappears, and nothing remains. This is a danger, a terrible danger—and do not imagine that it is rare. It is extremely widespread in our time, in our city, in our country, and throughout the whole world. If you wish to understand what I am telling you, look at how the Gnostics speak. They may tell you, “I believe in Christ.” The problem is not only that they do not accept Him as God. That is not the only issue. In Freemasonry, where this very thing is found, there are also Gnosticism, Theosophy, and so forth. Broadly speaking, all these are forms of idolatry. But in reality, when they speak about Christ...

they do more than merely deny His divinity: they allegorize Him. When a Freemason speaks to you of Osiris, Apollo, or Hiram, he means the sun. He means the sun. What, then, is he doing? He is allegorizing. We could then say: Christ is the Sun of Righteousness; therefore Christ does not really exist, but the sun is personified in Jesus Christ, and that is why we call Him the Sun of Righteousness. Do you see how easily we can slip into error? It takes nothing at all. I will accept the events; I will accept the history. This is why I insist...

so emphatically as I speak to you. Saint Cyril continues: “I was hungry and you gave Me food; I was thirsty and you gave Me drink; I was a stranger and you took Me in; I was naked and you clothed Me; I was sick and you visited Me; I was in prison and you came to Me.” He is not allegorizing! It means exactly what Christ says, exactly what He said. “If you, the catechumen, do these things, you will reign together with Christ; but if you do not do them, you will be condemned.” If you put Christ’s words into practice, Saint Cyril says, then you will reign with Christ. If you do not put them into practice, you will fall under God’s judgment, the judgment of Christ. “Begin doing these things now, and persevere in the faith. Do not be shut out like the foolish virgins because you put off buying the oil. Do not presume merely because you hold the lamp, but keep it burning.” This is a beautiful teaching, and I ask you to pay close attention to it. Begin, then, to do these things. Make a beginning. “I was sick and you visited Me. I was hungry and you gave Me food,” and so forth. Yes, my dear friends, let us make a beginning.

Everything has a beginning. Let us not imagine that these things are somehow strange or complicated. They are concrete things. Christ says this, this, and this. His commandments, too, are concrete. We must make a beginning. So I make an appeal—first to myself, and then to you. With the new year, let us make a beginning. Today I was delighted when a young person told me, “With the new year, I have decided to make a beginning.” He mentioned certain things in which he intended to begin. That is very good. My dear friends, let all of us make a beginning. At some point we must start. And persevere in the faith.

Someone may ask why Saint Cyril says, “and persevere in the faith,” since Christ did not speak here about faith. Who told you that He did not? First of all, He spoke about it in other passages of Holy Scripture, in the Gospel. He says that whoever does not believe in Him does not believe in the One who sent Him, and remains outside. But pay attention: who told you that the words “I was hungry and you fed Me” contain no faith? “Where is the faith?” you may ask. It lies in the person of Jesus Christ. This is evident; it is very simple. “Lord,” they say, “when did we see You?” That is a matter of faith. “When did we see You hungry?” Both those who fed the hungry and those who did not will ask this. “Truly, inasmuch as you did it...

to these brethren of Mine, the least of them, you did it to Me”—or did not do it to Me, according to the answer the Lord gives in each case. What does this mean? It means that I must accept that the other person is the presence and image of Christ. I ask you: why does the Lord identify Himself with that person here? Does He not identify Himself with him? When He says, “You did it there, and you did it to Me,” He is identifying Himself with him. For Him to identify Himself in this way means that faith is involved. I see you, and you see me. Who assures me that you are identified with Christ and that I am identified with Christ? Who will give me that assurance? Only the One who reveals it to me: Christ. He told us that He identifies Himself with human beings. Is that not a matter of faith? We are indeed speaking about faith.

You see that this is not only a matter of morality, works, or good deeds; it is also a matter of faith. But here Saint Cyril says something very beautiful: “Do not be shut out like the foolish virgins because you put off buying the oil.” Pay attention. He recalls the parable of the Ten Virgins, a most helpful parable, my dear friends, which we must always keep in mind. What does he say here? Do not imitate those foolish virgins; do not end up like them, “putting off buying.”

Do you understand where the emphasis falls? On the words “putting off buying”—that is, intending to buy later. For what did those virgins do in the parable? When the call came, all of them, it says, “became drowsy and slept.” This refers to the common identity of the Christian. All the virgins, both wise and foolish, possessed it. I have been baptized; I share the same outward identity as both the devout and the ungodly. What is this death? What is the sleep into which they fell? “They became drowsy,” it says. They could not remain awake waiting for the Bridegroom. What does this mean? It means death. We cannot remain alive until the Lord comes; we die. Then, somewhere in the night, a trumpet was heard: “Rise, the Bridegroom is coming”—the Archangel who will summon the resurrection of the dead. And then, it says, the five...

remembered that when they had lain down to sleep—that is, when the hour of death had come—they had not bought enough oil to go out with their lamps and meet the Bridegroom. So do not say, “I will go and buy it later.” You know, whenever the seed called “I will” has been sown, it has never sprouted. That is a well-known saying. Many people, indeed, have a whole theology of “I will”: “I will, I will.” No, my dear friends—not “I will.” I begin now.

Listen! Do you hear? I begin. I start now. For if I go looking for works of love at that hour—when? At the resurrection of the dead—the whole matter is over; the door has closed. Or at the hour of my death, what will I rush to do? If you wish, we may also see the whole image of the parable on a smaller scale, as referring to the hour of each person’s death. For the Bridegroom comes, my dear friends, at the death of each one of us as well. What will you hurry to do at that hour? What can you do? You are already in bed; your mind has gone, and sometimes it is completely lost. We are human beings; we may even soil our beds. Do you not believe that this can happen? We may lose our minds as well.

Can we perform a work of love then? That will never be possible. So let us act now, while we can—not tomorrow, but today. We must therefore have metanoia, repentance, but also works worthy of repentance. As Saint John the Forerunner says, “Bear fruits worthy of repentance,” for otherwise, “Even now the axe is laid to the root of the trees. Therefore every tree that does not bear good fruit is cut down and thrown into the fire.”

Keep that image before you, I beg you. Indeed, John Chrysostom says something about this. In his day, it was customary for people to hurry to be baptized shortly before death, supposedly so that they would not sin afterward and would depart this present life in purity. John Chrysostom makes this striking remark: “Why are you waiting to be baptized when death arrives? That is not the time for the Mysteries”—meaning Baptism—“but the time for wills.” That is when a person makes his will, not when he rushes to become a Christian. Therefore, my dear friends, we must struggle earnestly in this matter. You may ask, “What must I do?” You will see a little further on.

“Do not take confidence merely because you hold the lamp, but keep it burning.” Do not assume that all is well simply because you are holding a lamp or a torch—perhaps that image reminds you of something. Pay attention: the lamp must be burning. A lamp is not only something made of wax; it can also be an oil lamp. The term refers generally to any object with a wick at the top from which a flame burns. The particular construction does not matter, whether it uses oil or wax. So what is this lamp that I may be holding, yet which remains extinguished?

It is my identity as a Christian. I was baptized. It is what we sometimes hear when we say something to someone and he replies, “Well, am I not a Christian?” That is no argument. Or people say, “We are Christians too. Why are you acting like some super-Christian?” When they see someone who is more devout and truly desires to live a spiritual life, they mock him and say, “Are we not Christians too?” You are, but you are an extinguished lamp, a lamp that has never been lit. What matters is not simply that you are a lamp, but that you are a burning lamp. And do you know what a burning lamp is? A little further on it says, “Thus let the light of your good works shine before men.”

Let the light of your good works shine before the eyes of men, he says. But should I not hide the light? The Lord said that we do not hide the light, yet this does not mean that I should broadcast my good works. Then what does it mean, and how does it happen? Pay close attention here. The light—or the burning lamp spoken of here—is not merely the good works themselves. What is it, then? The good works are part of it, because they prepare a person to become a place where the Holy Spirit may descend and rest—a field, as we said, a space and dwelling place for the Holy Spirit. That is what it means.

That light, my dear friends, is the Holy Spirit. The Lord told the person who performs good works not to broadcast them, did He not? Then how can the Lord also say, “That they may see your good works and glorify your Father who is in heaven”? How are these reconciled? Good works shape the person. When you are a person of love, when you give alms and are approachable, gracious, and helpful, do these virtues not leave their mark upon your whole being? Others should see your good works, see the person you have become, and find you credible. The Holy Spirit—the Spirit of God—has set His seal upon you, and therefore it becomes visible.

A devout person is recognizable from far away, just as an irreverent person is recognizable from far away. That is the point: people should see someone who is upright in his whole being. This does not mean doing what we read in the newspapers. Those of you listening to me, please do not do this: “Mr. So-and-so or Mrs. So-and-so donated five hundred, one thousand, or five thousand drachmas to the meal program of the Holy Forty Martyrs, or to that of Saint Constantine.” Do not do it. If you give to the home for the elderly, do not publicize it, I beg you. That is nothing but a worldly display. God does not want this. He does not. He wants us to do good humbly, without fanfare or publicity. And the person who does good...

and lives the life of the Holy Spirit is recognizable on the pavement, in the street, in a room, in the sitting room—everywhere. It shows. He is a luminous person. No, flames and sparks do not come out of him. He possesses something different. And the lady or gentleman who went to have a good deed reported in the newspaper is also recognizable. Such a person does not have the Spirit of God and is darkened. You may ask, “But how can we also learn to discern people?” Well...

A person must become like the one he wishes to recognize. If you want to recognize a luminous person, you must become luminous yourself. You cannot truly see the other person unless you yourself are luminous. We forget this. The luminous person, however, can recognize the one who is darkened. The darkened person cannot recognize the luminous person. He may cross paths with luminous people, but he cannot perceive anything profound in them. He may see only a little—not their full depth, but just enough to understand that this is a luminous person. And, if you wish, let me express it from another perspective, as the Lord says concerning the devout person...

The Apostle Paul says, “The spiritual man judges all things, yet he himself...”

“...is judged by no one.”

The spiritual man, he says, is judged, examined, and understood by no one. That is why I told you that we must become spiritual people; in other words, we must acquire the Spirit of God. Saint Seraphim of Sarov, my dear friends, in his interpretation of the parable of the Ten Virgins, tells us that the oil refers to the Holy Spirit, because it is the oil that produces the light. In other words...

The oil is the good works that kindle the light—that is, they bring and attract the Holy Spirit. It is not merely good works that will bring us into the Kingdom of God. What matters is whether or not we have the Holy Spirit; and to have Him, of course, presupposes good works. I say this so that no one imagines that if we perform good works and also have faith, everything is settled. No. We must become Spirit-bearing people. We must acquire the Holy Spirit. Saint Cyril continues: “And let not Christ be blasphemed because of you.” This is the tragedy concerning Christians. A Christian will either be light...

or darkness. Therefore, if someone bears the name of Christian and is light, God is glorified. But if he is a Christian and yet is darkness, then Christ is blasphemed—or brought into disrepute, if you prefer. The root of the Greek word for blasphemy is associated with harming or injuring something. Thus, my dear friends, the name of God is blasphemed. The Lord Himself says, “Because of you My name is blasphemed among the Gentiles.” The Apostle Paul says this; God says it in the Old Testament, and the Apostle Paul takes it up in the New Testament. God says, “Because of you”—and to whom does He say this? To His people...

As we have said, the people of God are the Church. “Because of you,” He says, “My name is blasphemed among the Gentiles,” meaning among non-Christians. You know this; I have told you before. Gandhi once said, “Forgive me, the Gospel is very beautiful, but Christians are not beautiful at all.” What do you think? Could the Gospel not have spread throughout the whole earth and shaped all its peoples into Christian nations? What has prevented this? I do not think the chief cause is the devil or the evil intentions of certain people. I believe the chief cause is the bad example...

given by those who bear Christianity—by Christians themselves. We need not look far. Consider Greece. If there are atheists, unbelievers, and all the rest among us, what do you think has caused it? Our bad clergy. We priests bear the blame and the principal sin. The responsibility is ours. If the priests were truly spiritual people, tell me, would we see this phenomenon? There was also a terrible fall within the Church of Israel. What were the chief priests of that time, especially in the days of Christ? They were Sadducees—that is...

robbers. Those robbers believed neither in the soul, nor in judgment, nor in the existence of angels, nor in the Kingdom of God—nothing. Eat and drink, and then your life is over. At most, they treated God as a means of making life a little more humane while we are alive, and nothing beyond that. The Sadducees did not believe. And it was the Sadducees, mind you, who judged Christ. If, then, the chief priests and priests under the Old Law had been upright, would the people have become what they were? If the people had received the preaching and interpretation of the Law—that is, the Pentateuch, the Law of Moses...

and the Prophets—tell me, what kind of welcome would that people have given Christ? A very different one. This is what Christ said: “Not only do you yourselves refuse to believe, but you also hinder those who wish to believe.” He put it this way: “Not only do you fail to enter the Kingdom of God yourselves, but you prevent those who wish to enter from entering the Kingdom of God.” Do you not find that terrifying? Who was at fault? The people did not know the Law. The leaders themselves said, “This people is accursed because they do not know the Law.” You are the accursed ones, gentlemen, because although you know the Law, you do not interpret it for the people; you keep it to yourselves. If you had explained the Word of God, the Law, and the prophecies concerning the Messiah, the people would have followed. Would you like a small example? As soon as Saint John the Baptist appeared...

and began speaking about the Messiah, how many people went and were baptized! One man, Saint John, opened the way as the Forerunner of the Lord. If those entrusted with the Law had done this throughout the long history of the Jewish people, would things not have turned out differently? There lies the fault. The devil and evil intentions are not the primary causes; they are secondary. We are at fault—and I say “we” because I am a clergyman. We are at fault because we do not interpret the Law of God, or because, when we do interpret it, we often corrupt it. This too is a phenomenon of our time, because instead of conforming ourselves to the Gospel, we want the Gospel to conform to the way we live.

This is what the words mean: “And let not Christ be blasphemed because of you.” Do not let Christ be blasphemed on your account. “Put on the garment of incorruption, shining brightly in good works; and whatever you receive from God according to His providential ordering, administer it wisely and usefully.” “Clothe yourself,” he says, in good works and shine through them. Last time we spoke about what it means to clothe oneself, if you remember: it refers to our works, our deeds, and so forth. I will not repeat it. But now there is a new point here: whatever you receive from God according to His providential ordering, you must administer, organize, and govern it properly.

“Whatever you receive from God according to His providential plan, administer it wisely and usefully.” Whatever God entrusts to your stewardship, you must govern and administer well. That is what it means: govern it and administer it usefully. But what exactly is this referring to?

The word means “providentially.” It does not refer to economics or money in the ordinary sense, just as when we speak of the Mystery of the Divine Economy. It is not about financial matters, but about what God orders according to His providence. Do you understand what he means now? It is something that I arrange and care for, something I plan for a particular purpose. That is the meaning here.

If God gives you a talent, he says, you must use it profitably. How does he put it here? “Administer it.” “Administer it usefully.” Use it, manage it, apply it, put that talent of yours to good use. “Have you been entrusted with money?” Has God entrusted you with money—now in the ordinary financial sense, money and wealth? “Administer it well.” In other words, take care to be above reproach as a steward. “Have you been entrusted with the word of teaching?” Has God entrusted you with the gift of speaking and teaching? “Fulfill this diligently. Steward well the souls of those who hear you; save them to the extent of your ability.”

Do this diligently. If you can help souls toward salvation, do it with proper care. “There are many doors leading to good stewardship; only take care that you are not condemned on any account and cast out.” There are many doors, he says, many ways to exercise good stewardship. Only be careful that you do not stand accused and be cast out. At this point, my dear friends, I would like to say a few things. These are the talents God has given us. Do you know what a talent means? We also have the parable of the talents in Holy Scripture, and its meaning is precisely what Saint Cyril is saying here. I too will speak about it, and we shall examine it more closely. Thank you.

At Matins (Orthros) on Great and Holy Tuesday, the Church speaks about the talents. There is a beautiful troparion which says: “My Lord, do not condemn me if I fail to make good use of the talents; help me to use them well.” It then refers to the particular talents. If I have the talent of speech, it says, or the talent of charity or service, then: “Lord, help me to put whatever I have into action and make use of it.” No human being is without a talent. In ancient times, the talent was a unit of currency...

It was not used only by the Greeks. It was usually gold, though it could also be silver, depending on the place and period. It was heavy—an entire talent was extremely heavy. It may have weighed about twenty kilograms. I cannot tell you the exact weight at this moment; I do not remember it. But it was very heavy. A poor man, of course, could not possess a talent. Even a rich man who possessed one talent would, in terms of euros, have been exceedingly wealthy. When we call someone “talented,” the word originally suggested someone who possessed great wealth—someone extremely rich. The talent existed as a unit of currency among many peoples, including the Hebrews. But, as I told you, in some periods it was larger and in others smaller; sometimes it was gold and sometimes silver, and so forth.

That is the background of the parable of the talents. When you were baptized, my brother, and God made you His child—for what is Baptism? It is adoption—He endowed you with gifts, just as you provide an inheritance for your children, both sons and daughters. Is that not an endowment? You give them your fields, your money, your shop, or your business. If you give these things to your sons, is that not an inheritance? What do you sometimes tell your children? “Look, we have nothing at all. You must build whatever life you can for yourselves.” If the circumstances of our life are difficult, we may have to say this to our children. Yet under good and favorable circumstances, can we not give them something? Of course we can.

A small piece of land, perhaps, or one thing or another—we give them something. We provide an inheritance for both our sons and our daughters. If we human beings endow our children, then tell me: would the infinitely rich God, to whom everything belongs—the whole universe and all creation—not enrich His children? Would He not endow them with gifts? You may say, “But we shall inherit His Kingdom.” Yet He begins to endow us even in this present life. These are what we have called the talents. We now understand these talents metaphorically. They are not money, of course, but what we call gifts of grace. When, after our Baptism, the priest anoints the newly baptized person with Holy Chrism...

Do you know what actually happens? That person receives the gifts of the Holy Spirit. In the beginning, the Church could not conceive of a Christian without gifts—one or more of them. For example, when the Apostle Paul speaks to the Corinthians in his First Epistle, he concludes the twelfth chapter by saying, in effect: “What gifts are you eagerly seeking? Those of speaking in many languages—speaking in tongues and other languages? I shall tell you what to choose: the talent of love.” Of course, he had already mentioned many other gifts. There is the talent, the gift of healing, by which you heal another person. There is also the gift of governance. What is governance? It is the ability to administer and lead.

Is it easy to govern human beings? It is a formidable task. Man is a living creature difficult to govern—and by “creature” we simply mean a living being. Oh, it is a formidable thing to govern people! There is nothing more daunting. The ability to govern people in the right way is a talent, because one must know how to do it. This is a gift, along with so many other gifts. So when the Apostle Paul says these things to the Corinthians, my dear friends, he does not mean that some people should possess gifts while others have none. Indeed, he says: “I tell you, earnestly desire the greater gifts, and I will show you a still more excellent way.” Then he speaks about love. Tell me, please...

Which of you has the gift of healing? You will tell me, “None of us.” Who has the gift of possessing money and managing it well? For money, too, requires good stewardship. Who, the Gospel asks, is the faithful steward? “Faithful” means trustworthy: one who gives the servants their allotted food at the proper time and in the proper amount. This too is a gift, both metaphorically and literally, and so on. You will say, “We are poor.” Very well, are you poor? Are we poor? And do we also lack the gift of healing? Do we lack the gift of governing? First of all, I would ask you: Have you tried? Have you actually discovered this? Are you certain? If you tell me, “We are certain,”...

then here is one gift that all of us can possess: the gift of love. The gift of love. And why is it so exceedingly important? Because if I possess the gift of healing, that gift alone does not bring me into the Kingdom of God. As the Apostle Paul says, the gifts build up the Church. But if I possess the gift of love, then through this gift I both build up the Church and enter the Kingdom of God. Do you see? There is no one without a gift—that is, without the ability to make fruitful use of what God has placed within him. Love is a gift, just as faith is a gift. The gifts are countless. Do you know how many there are? It is like entering a supermarket and finding everything your heart could desire.

The gifts within the human soul are just as abundant. One person has the gift of becoming a scientist, while another has the gift of digging the earth. Not everyone can become a scientist, but neither can everyone dig. It is a gift. We have bodily gifts, intellectual gifts, and emotional gifts. Not everyone can become a nurse, a doctor, or a social worker—professions often taken up by women—unless that person has compassion and sensitivity. Then there are the spiritual gifts in the narrower sense: those that belong specifically to the Christian life.

The other gifts may also be found in people outside the Church. Why? Did God first give gifts to man only when man was baptized? No. When He created the human being, He endowed him with gifts then as well. If you tell me, “But I find gifts even among those outside the Church,” yes, those gifts are the endowment given to human nature as such. Yet this endowment is elevated, and its value increases, from the moment you become a beloved child of God through Baptism. You see, then, my dear friends, that the matter of spiritual gifts is extremely important, although perhaps we have not paid enough attention to it. And remember the servant in the parable of the talents who went and hid his talent. The first servant said, “Lord, You gave me five, and I have gained five more.” What did the lord in the parable say? The servant had put the talents to work; he had made fruitful use of them. What does the passage say?

“Lord, the five have become ten.” Well done! “Good and faithful servant, you were faithful over a few things; I will now set you over many things—over many.” And notice this: “Enter into the joy of your lord.” What is this joy of the Lord? It is the Kingdom of God, for the Kingdom of God also bears this name: joy, the joy of the Lord. The servant who received two said, “Lord, the two have become four.” Well done to you also! We see, then, that the talents are distributed in different ways. Not everyone receives the same number or the same kind. The third servant received one. He could have said, “Lord, the one has become two.”

Instead, he said, “I know You.” Ah, these are the people who make accusations against God in order to conceal their own laziness and wretched disposition—forgive me; sometimes I speak this way. “I know that You are a hard man. You seek to reap where You did not sow and to gather where You did not scatter.”

That is what he says. “Therefore, because I know that You are harsh, I was afraid You would demand an account from me. So, to avoid losing the talent, I went and hid it in the ground. Now that You have returned to ask for it, I have dug it up and give it back to You. Take Your talent.” “You wicked servant,” the lord says. Do you see? “You wicked servant.”

“You thought that I seek to reap where I did not sow and to gather where I did not scatter. You ought to have deposited my talent with the bankers, so that when I returned I might receive it back with interest.” Of course, the image and its details are drawn from human life—from bankers, interest, and so forth. But notice the punishment here: “Cast him,” he says, “into the depths of Hell.” Why? Was he not honest? “You gave me one talent, and I return one talent to You.” Was he not honest? If, my dear friends, this servant honestly preserved the talent...

returned it, and yet suffered such a terrible punishment and was called a wicked servant, then tell me, please: if he had misused the talent as well, squandering it here and there in a life of dissipation, what condemnation would he have received from his lord? And who says that we are not now wasting our own talents, like the prodigal son who squandered his father’s property? The father’s “substance” here means his possessions, and those possessions are the talents. He consumed his father’s talents in sin. God gives you the talent of intelligence, and you take it and use it to write pornographic stories.

God gives you artistic talent, and you use your art to corrupt people, or for some other evil purpose. That is what misuse means: the misuse of the talents God has given you. What account shall we give if we misuse these talents? As you see, then, this is a serious matter. And although John Chrysostom says that we should not look here for literal bankers and interest—these details serve to form the parable—we might still offer the following interpretation, if you are willing to accept it. You possess a talent but are unable to exercise it properly. If you hold a post or occupy a position, then at least, if you have the courage, go and say: “I am not worthy of this position. I resign and step aside. Let someone who has the talent take it.”

I do not know who would actually do this, my dear friends. It is a matter of basic honesty. You may be in charge of something, or managing something, yet you are not managing it well. You should say, “I am not qualified. You placed me here, but I can see that I am not up to the task. So let me step aside and let someone worthy take my place.” For when the master comes, he will expect not only his talent back, but also its fruit and interest. In other words, he will receive more than I would have given him if I had returned only his talent. This, as I have said, is one simple way of understanding it. The point is that we have all been given an inheritance; we all have gifts, each in a different way. Do you have the gift of offering comfort? Then comfort someone who is suffering.

Do you have the gift of strong legs? Go up and down a few flights of stairs in government offices and the like, and help take care of someone else’s business. Do you have connections through which you can help resolve a situation? Then do it. All these things are talents—yes, talents. But above all stands the talent of love.

“For He who judges the living and the dead reigns unto the ages, having died for the living and the dead. And as Paul says, ‘For to this end Christ died and lived again, that He might be Lord both of the dead and of the living.’” So, Saint Cyril of Jerusalem says, when you put all these things into action—when you begin today and set to work in what is called the labor of keeping the commandments—then you will live with Christ; you will live eternally with Christ. For Christ came, died, and lived again for this very purpose: to be Lord of both the living and the dead, and to judge everyone. My dear friends, as we bring this to a close, we too should say:

Let us all make a beginning. Today, if my memory does not fail me, is January 11, only a few days after the beginning of the new year. As I wished for you yesterday, this should become a starting point for certain endeavors. These new beginnings may take many forms in our lives: buying a house, or, if I am a student, becoming a better student. But take care: all these things are good, yet above all stands the work of our salvation. So, with the new year, let us set to work on our salvation, with God’s help. May the Lord bless you.

Ευρισκόμεθα, αγαπητοί μου, πάντοτε στην 15η κατήχηση του Αγίου Κυρίλλου, στην 26η παράγραφο. Εκεί, επειδή από την περασμένη φορά είχαμε πει δύο-τρεις στίχους, που αναφέρεται ότι η κρίσις είναι φοβερά και ότι την οδόν πρέπει να τη μάθουμε, που οδηγεί στην Βασιλεία του Θεού, και ότι η οδός δεν είναι παρά εκείνο που ο Κύριος είπε «Ἐπείνασα καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν», λέγει, «επείνασα και μου δώσατε να φάγω». Μάθετε την οδόν, λέγει εις τους κατηχουμένους του ο Άγιος Κύριλλος. Την οδό να τη μάθετε. Ποια είναι αυτή η οδός; Ήμουνα πεινασμένος και μου δώσατε να φάγω κ.λπ. Έως εδώ είχαμε πει την περασμένη φορά και συνεχίζουμε, διότι επάνω σε αυτό το σημείο υπάρχει κάτι πάρα πολύ ενδιαφέρον, αφού βεβαίως δείξαμε και την περασμένη φορά ότι δεν είναι μόνο το θέμα της ελεημοσύνης, και με την ευρυτέρα σημασία, όπως και το να επισκεφτώ έναν ασθενή ή έναν φυλακισμένο, είναι μια προσφορά ελεημοσύνης. Ποιώ έλεος μετά του πλησίον. Όχι μόνο αυτό, αλλά ότι πίσω από αυτό υπάρχει όλος ο νόμος του Θεού.

Υπάρχει και η πίστις, εκεί υπάρχει και η αγνότης και τα πάντα υπάρχουν. Και τούτο για να μην λογαριαστεί κατά τρόπο που θα επλανάτο κανείς. Ότι μπορώ, επί παραδείγματι, να είμαι τέκτων, μασόνος, οπότε σημαίνει, έθεσα την πίστη ολοτελώς εν αχρηστία, ολοτελώς, προσέξτε, ολοτελώς αρνήθηκα την πίστη μου και ακολουθώ κάτι άλλο, και δη αυτό το κάτι άλλο να είναι η ειδωλολατρία 100%. Και μάλιστα, αν το θέλετε, εις την χειροτέρα της εκδοχή και έκδοση. Και ότι άμα κάνω καλές πράξεις, φιλανθρωπία και τα λοιπά, ότι θα σωθώ.

Πλανώμεθα. Ή μπορώ να κάνω ελεημοσύνη, να είμαι ο φιλάνθρωπος, ο φιλάγαθος, αλλά να πορνεύω ή να μοιχεύω. Μη πλανώμεθα. Εάν δεν τηρήσουμε τις εντολές του Θεού, μην έχουμε την εντύπωση ότι, αν μείνουμε στο θέμα της ελεημοσύνης, θα σωθούμε. Γι’ αυτό εδώ θέλει πάρα πολλή προσοχή, όπως θα δούμε και στην συνέχεια, για να μην νομίσει κανένας ότι μόνη η ελεημοσύνη είναι το κριτήριον. Ο Κύριος απλώς, θα λέγαμε, ενδεικτικώς ομιλεί για αυτά που είπε, τα τέσσερα, πέντε, έξι πραγματάκια, όλα της ιδίας τάξεως και κατηγορίας, αλλά εάν κανείς ερευνήσει, θα δει πίσω ακριβώς από αυτά τα πραγματάκια υπάρχει όλος ο νόμος και όλο το Ευαγγέλιο.

Εκείνο που έχει πολύ σημασία είναι η συνέχεια που λέγει: «Οὐ χρεία νῦν ἀλληγορίας». Εδώ, κατάλαβέ το, προσέξτε το, ναι. «Ἀλλὰ τοῦ ἐπιτελέσαι τὰ λεγόμενα». Δεν υπάρχει ανάγκη να κάνει κανείς μίαν αλληγορία σε αυτά που είπε ο Χριστός, αλλά να εφαρμόσει εκείνα που είπε. Χωρίς βεβαίως να αμαρτάνει ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, ο οποίος αλληγορεί αυτά. Δεν αρνείται τον ρεαλισμό των λόγων του Κυρίου. Απλώς προχωράει και πιο πέρα. Και όταν δεχθείς τον ρεαλισμό του Λόγου του Χριστού, κατόπιν αυτό...

Φτιάχ’ το τι θέλεις, κάν’ το αλληγορία, κάν’ το σύμβολο, κάν’ το ό,τι θέλεις. Κάν’ το τυπολογία, κάν’ το εξεικονισμό, ό,τι θέλεις κάν’ το. Αλλά δεν θα αρνηθείς όμως, στο πρώτο πλάνο, τον ρεαλισμό του πράγματος. Αυτό είναι πάρα πολύ σοβαρό και αποτελεί, θα λέγαμε, στοιχείο της μεθόδου της ερμηνείας της Αγίας Γραφής.

Συγκεκριμένα. Συγκεκριμένα, όταν κάνουμε αλληγορία —αλληγορία θα πει άλλα λέγω και άλλα εννοώ, αυτό θα πει αλληγορία— όταν κάνουμε αλληγορία πράγματα που είναι σαφώς ρεαλιστικά, κινδυνεύουμε να μην πραγματοποιήσουμε εκείνο που λέει ο Θεός, με αποτέλεσμα να χάσουμε τη σωτηρία μας. Είναι πάρα πολύ απλό. Γι’ αυτό, όταν λέγει εδώ ο Θεός, λέει ο Χριστός, «Εδώσατε στον πεινασμένο κι έφαγε». Ποιος είναι ο πεινασμένος; Εγώ, λέει. Εσύ, Κύριε; Πότε σε είδαμε να πεινάς; Εφόσον το κάνατε σε έναν από τους αδελφούς μου αυτούς, τους ελαχίστους, ἐμοὶ ἐποιήσατε. Το κάνατε σε μένα. Εδώ δεν χωράει καμία αλληγορία. Απλούστατα, διότι είναι ό,τι λέγει. Ερωτώ: όταν μιλάει για την Ανάσταση, Ανάσταση των νεκρών, είναι αλληγορία αυτό;

Διότι, αν δεχθούμε την Ανάσταση των νεκρών ως αλληγορία, ερωτώ τότε: και τι θα γίνουμε παρακάτω; Τότε το σώμα, σημαίνει, δεν θα αναστηθεί ποτέ, οι τάφοι ουδέποτε θα ανοίξουν, και τότε οι ψυχές πού θα είναι; Και τότε γιατί ενηνθρώπησε ο Χριστός; Για ποιο λόγο; Για να μας μιλήσει; Μας μίλησε και από το Σινά. Να, δεν υπήρχε λόγος να ενανθρωπήσει. Αλλά ενηνθρώπησε όχι για να έρθει κοντά μας, αλλά κυριότατα για να μας ανοίξει το δρόμο, για να φτάσουμε με την ολόκληρη ύπαρξή μας, ψυχή και σώμα, στην Βασιλεία του Θεού. Μπορείτε να φανταστείτε ποια είναι η καταστροφή, αν δεχθώ στο θέμα της Αναστάσεως των νεκρών αλληγορία; Και βέβαια πρέπει να σας πω ότι

δεν είναι λίγοι εκείνοι οι άνθρωποι, και μάλιστα εκείνοι που θα ήθελαν να κινούνται πάνω σε χώρους ιδεαλιστικούς, πλατωνικούς, να χρησιμοποιούν την αλληγορία. Όταν λέω ιδεαλιστικούς, ό,τι λέει ακριβώς η λέξη, ιδεαλισμός του Πλάτωνος. Αυτοί απορρίπτουν την Ανάσταση και την θεωρούν αλληγορία. Γι’ αυτό από την Εκκλησία μας θεωρήθηκε ο πλατωνισμός ως ο χειρότερος εχθρός της. Γι’ αυτό στο πρόσωπο του Ωριγένους κατεδίκασε η Εκκλησία τον πλατωνισμό. Το ακούσατε, παρακαλώ; Διότι τι έγινε εκεί; Έγινε μια προσπάθεια ερμηνείας αλληγορικής και τότε όλα καταστρέφονται.

Κόλαση μπορεί να θεωρηθεί αλληγορία και η Βασιλεία του Θεού μπορεί να θεωρηθεί αλληγορία. Και η μόνη πραγματικότητα που θα είναι, ποια θα είναι; Δεν θα είναι παρά αυτό που με βλέπετε και αυτό που σας βλέπω. Γεννηθήκαμε και θα πεθάνουμε και τελειώσαμε. Ακούσατε; Γεννηθήκαμε και θα πεθάνουμε και τελειώσαμε. Αν πάρουμε ότι ο Χριστιανισμός δύναται να ερμηνευτεί αλληγορικώς. Έχουμε ιστορία, βασικά. Ο Υιός του Θεού, «ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν». Έχουμε ιστορία και η ιστορία θα πει γεγονός, θα πει ρεαλισμό, και δεν μπορώ να ερμηνεύω τα πράγματα αυτά αλληγορικά. Τελεία. Οπότε καταλαβαίνετε το πράγμα πόσο σοβαρό είναι. Να σας πω ένα παράδειγμα. Ο Χριστός γεννήθηκε. Πού;

1988 χρόνια, στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας, βασιλεύοντος του Ηρώδου κ.λπ. Ιστορία. Τώρα, αν το δεχθώ αυτό και δεχθώ και κάτι παρακάτω: ο Χριστός γεννιέται μέσα στην καρδιά μου. Λέμε τώρα, η καρδιά σου να γίνει φάτνη και εκεί να γεννηθεί ο Χριστός. Αυτό τι είναι; Μία μεταφορά ή μπορώ να μιλήσω με μία αλληγορία ή με μία εικόνα. Έχω το δικαίωμα να το κάνω, αν θέλω, ό,τι θέλω να κάνω, αλλά με την προϋπόθεση ότι θα δεχθώ το ιστορικό γεγονός.

Γιατί αλλιώτικα, αν δεν δεχθώ το ιστορικό γεγονός, τότε η ιστορία του Χριστιανισμού, του προσώπου του Χριστού, της ενανθρωπίσεως η ιστορία, εξατμίζεται, χάνεται και δεν μένει τίποτα. Είναι ένας κίνδυνος, ένας φοβερός κίνδυνος, ο οποίος, μην νομίσετε, είναι φοβερά απλωμένος στην εποχή μας και στην πόλη μας και στην πατρίδα μας και στον κόσμο ολόκληρον. Αυτό που τώρα σας λέγω, αν θέλετε, δείτε πώς οι γνωστικοί ομιλούν. Μπορούν να σου πουν «πιστεύω στον Χριστό», αλλά ότι δεν τον δέχονται Θεόν δεν είναι εκεί το θέμα μόνο. Δεν είναι εκεί το θέμα, διότι εις τον τεκτονισμό, που εκεί ακριβώς υπάρχει, στον μασονισμό, και εκεί υπάρχει βεβαίως ο γνωστικισμός, η θεοσοφία κ.λπ., που βέβαια χοντρικά όλα αυτά είναι ειδωλολατρία, αλλά στην πραγματικότητα, μιλώντας για τον Χριστό,

είναι μόνο ότι αρνούνται την θεότητά του. Αλληγορούν. Όταν σου ομιλεί δια τον Όσιρη ή δια τον Απόλλωνα ή δια τον Χιράμ —ο μασονισμός εννοείται— εννοεί τον Ήλιον. Εννοεί τον Ήλιο. Τι κάνει δηλαδή; Αλληγορεί. Τότε θα μπορούσαμε να είπουμε: ο Χριστός, που είναι ο Ήλιος της Δικαιοσύνης, άρα τότε λοιπόν δεν υπάρχει ο Χριστός, αλλά είναι ο Ήλιος που προσωποποιείται εις το πρόσωπο του Ιησού Χριστού και λέμε ο Ήλιος της Δικαιοσύνης. Βλέπετε πόσο εύκολο είναι να γλιστρήσουμε; Τίποτα. Θα δεχτώ τα γεγονότα, την ιστορία. Γι’ αυτό επιμένω

ζωηρά, όπως σας ομιλώ. «Ἐπείνασα», λέει στη συνέχεια ο Άγιος Κύριλλος, «καὶ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν, ἐδίψησα καὶ ἐποτίσατέ με, ξένος ἤμην καὶ συνηγάγετέ με, γυμνὸς καὶ περιεβάλετέ με, ἠσθένησα καὶ ἐπεσκέψασθέ με, ἐν φυλακῇ ἤμην καὶ ἤλθετε πρός με». Δεν αλληγορεί, ε! Είναι ό,τι λέει ο Χριστός. Είναι ό,τι είπε. «Ταῦτα, ἐὰν ποιήσῃς, σὺ ὁ κατηχούμενος, συμβασιλεύσεις· ἐὰν δὲ μὴ ποιήσῃς, κατακριθήσῃ». Εάν, λέγει, αυτά που λέει ο Χριστός τα εφαρμόσεις, τότε θα βασιλεύσεις μαζί με τον Χριστό. Αν δεν τα εφαρμόσεις, τότε θα πέσεις στην κρίση του Θεού, εις την κρίση του Χριστού. «Ἤδη νῦν ἄρξαι ἐργάζεσθαι ταῦτα, καὶ ἐπίμενε τῇ πίστει. Μὴ κατὰ τὰς μωρὰς παρθένους μέλλων ἀγοράζειν τὸ ἔλαιον ἀποκλεισθῇς. Μὴ θαρσήσῃς ὅτι μόνον κατέχεις τὴν λαμπάδα, ἀλλὰ διατήρησον αὐτὴν καιομένην». Είναι μια ωραία θέση εδώ, την οποία, παρακαλώ, ας προσέξουμε λίγο. Λοιπόν, άρχισε να εργάζεσαι αυτά. Κάνε αρχή να εργάζεσαι αυτά. Ήμουν άρρωστος και με επισκεφθήκατε. Ήμουν πεινασμένος και μου δώκατε να φάγω. Και το καθεξής. Θα λέγαμε, αγαπητοί μου, ναι, να κάνουμε αρχή.

Όλα τα πράγματα γίνεται μια αρχή. Μην νομίζουμε ότι αυτά τα πράγματα είναι σε πολλά παράξενα. Συγκεκριμένα πράγματα. Ο Χριστός λέει αυτό και αυτό και αυτό. Όπως και οι εντολές, συγκεκριμένες. Πρέπει να κάνουμε αρχή. Θα κάνουμε μια έκκληση. Πρώτα την κάνω στον εαυτό μου και μετά σε εσάς. Με την καινούργια χρονιά ας αρχίσουμε να κάνουμε αρχή. Χάρηκα ένα νέο παιδί σήμερα που μου είπε: «Με την καινούργια χρονιά αποφάσισα να βάλω μία αρχή». Είπε κάποια πράγματα, να βάλω μια αρχή. Πολύ ωραίο αυτό. Να βάλουμε, αγαπητοί μου, όλοι μας μια αρχή. Κάποτε ξεκινάμε. Και να επιμένεις εις την πίστη.

Εδώ που λέει «και επίμενε τῇ πίστει», γιατί ο Χριστός δεν μίλησε για το θέμα της πίστεως, θα πει κάποιος. Ποιος σας είπε ότι δεν μίλησε; Καταρχάς μίλησε σε άλλους τόπους της Αγίας Γραφής, του Ευαγγελίου. Εκείνος που δεν πιστεύει, λέει, σε μένα, δεν πιστεύει ούτε σε εκείνον ο οποίος με απέστειλε και συνάμα μένει απ’ έξω. Αλλά και αυτό το, προσέξτε, και αυτό το «ήμουν πεινασμένος και με ταΐσατε», ποιος σας είπε ότι στερείται πίστεως; Πού, θα μου πείτε; Εις το πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Φαίνεται, είναι πολύ απλό. «Κύριε», λέει, «πότε σε είδαμε;» Θέμα πίστεως. «Πότε σε είδαμε να πεινάς;» Θα το πουν και εκείνοι που τάισαν και εκείνοι που δεν τάισαν. Σας βεβαιώνω, εφόσον το έκανατε

σ’ αυτούς τους αδελφούς μου, στους ελαχίστους, σε μένα το κάνατε ή δεν το κάνατε, αναλόγως την περίπτωση πώς θα απαντήσει ο Κύριος. Δηλαδή τι; Για να δεχθώ ότι ο άλλος άνθρωπος είναι η παρουσία και η εικόνα του Χριστού. Σας ερωτώ, γιατί ο Κύριος εδώ ταυτίζει τον εαυτόν του; Δεν τον ταυτίζει; Όταν λέει «το κάνατε εκεί, σε εμένα το κάνατε», ταυτίζει λοιπόν τον εαυτόν του. Για να φτάσει λοιπόν να ταυτίζει τον εαυτόν του, σημαίνει θέμα πίστεως. Διότι εγώ σας βλέπω και με βλέπετε. Ποιος με πληροφορεί εμένα ότι εσείς ταυτίζεστε με τον Χριστόν και εγώ ταυτίζομαι με τον Χριστόν; Ποιος θα με πληροφορήσει; Μόνον εκείνος που θα μου το πει αποκαλυπτικά. Ο Χριστός. Μας είπε ότι ταυτίζεται με τους ανθρώπους. Μα αυτό δεν είναι θέμα πίστεως; Μα περί πίστεως μιλάμε.

Βλέπετε ότι δεν είναι μόνο η ηθική, δεν είναι μόνο τα έργα, δεν είναι οι καλές πράξεις, είναι και η πίστις. Αλλά εδώ λέγει το εξής πολύ ωραίο: «Μὴ κατὰ τὰς μωρὰς παρθένους μέλλων ἀγοράζειν τὸ ἔλαιον ἀποκλεισθῇς». Πρόσεξε. Θυμάται την παραβολή εδώ των Δέκα Παρθένων, η οποία παραβολή είναι πάρα πολύ χρήσιμη, αγαπητοί μου, την οποία πρέπει να έχουμε πάντα υπόψη. Τι λέει εδώ; Μην μιμηθείς, μην φτάσεις σαν εκείνες τις ανόητες παρθένους, «μέλλων ἀγοράζειν».

Το βάρος, καταλάβατε, πού πέφτει; Στο «μέλλων ἀγοράζειν». Δηλαδή, που πρόκειται να αγοράσεις, διότι οι παρθένες αυτές κατά την παραβολή τι έκαναν; Όταν χτύπησε η πόρτα, ενώ όλες, λέει, «ἐνύσταξαν καὶ ἐκάθευδον» —και δεν είναι παρά η ιδιότητα του χριστιανού. Και αυτό είναι όλες, λέει, οι παρθένες, και οι φρόνιμες και οι ανόητες, είναι η ιδιότητα του χριστιανού. Βαφτίστηκα, έχω κοινή ιδιότητα και με τον ευσεβή και με τον ασεβή. Τι είναι ο θάνατος; Τι είναι ο ύπνος που έπεσαν να κοιμηθούν; «Ἐνύσταξαν», λέγει. Δεν μπορούσαν να περιμένουν τον Νυμφίο. Τι είναι; Είναι ο θάνατος. Δεν μπορούμε να περιμένουμε τον Κύριο, πεθαίνουμε. Κάπου τη νύχτα ακούστηκε σάλπιγγα, λέει: «Ἐγείρεσθε, φτάνει ο Νυμφίος», ο Αρχάγγελος που θα κάνει την Ανάσταση των νεκρών. Και τότε, λέγει, οι πέντε

θυμήθηκαν ότι, όταν έπεσαν να κοιμηθούν, δηλαδή ήρθε η ώρα του θανάτου, δεν είχαν αγοράσει λάδι επαρκές για να προϋπαντήσουν με το λυχνάρι τους τον Νυμφίο. Γι’ αυτό μην πεις ότι θα πάω να αγοράσω. Ξέρετε, το «θα» όσες φορές το έσπειραν δεν φύτρωσε. Είναι γνωστό αυτό. Για να μην πω ότι σε πολλούς υπάρχει αυτή η θα-λογία. Θα, θα. Όχι, αγαπητοί μου, «θα». Αρχίζω.

Ακούστε! Ακούσατε; Αρχίζω. Ξεκινάω. Διότι, όταν θα πάω εκείνη την ώρα —πότε; Την ώρα της Αναστάσεως των νεκρών— να αναζητώ για να κάνω έργα αγάπης, τελείωσε η ιστορία, έκλεισε. Ή την ώρα του θανάτου μου θα τρέξω να κάνω τι; Αν το θέλετε, και αυτό ενδιαφέρει πάρα πολύ, σε μία σμίκρυνση της όλης εικόνας της παραβολής, είναι και η ώρα του θανάτου του καθενός, διότι ο Νυμφίος έρχεται, αγαπητοί μου, και με τον θάνατον του καθενός. Την ώρα εκείνη τι θα σπεύσεις να κάνεις; Τι, τι, τι; Είσαι πια στο κρεβάτι, το μυαλό έχει φύγει, κάποτε έχει χαθεί το μυαλό, έχει χαθεί. Άνθρωποι είμαστε και το κρεβάτι μας τα λερώνουμε. Ή δεν το πιστεύετε αυτό ότι μπορεί να έρθει; Και το μυαλό μας να χάσουμε.

Να κάνουμε τότε έργον αγάπης; Δεν είναι δυνατόν ποτέ αυτό να γίνει. Γι’ αυτό λοιπόν τώρα που μπορούμε, όχι αύριο, σήμερα, όχι αύριο. Γι’ αυτό θα πρέπει να έχουμε και μετάνοια, αλλά να έχουμε και έργα άξια της μετανοίας. Όπως λέγει ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος, «Ποιήσατε οὖν καρποὺς ἀξίους τῆς μετανοίας», γιατί αλλιώτικα «ἤδη δὲ καὶ ἡ ἀξίνη πρὸς τὴν ῥίζαν τῶν δένδρων κεῖται· πᾶν οὖν δένδρον μὴ ποιοῦν καρπὸν καλὸν ἐκκόπτεται καὶ εἰς πῦρ βάλλεται».

Η εικόνα σας. Θα παρακαλέσω πολύ. Μάλιστα ο Ιερός Χρυσόστομος πάνω σε αυτό λέει το εξής: έσπευδαν στην εποχή του —υπήρχε συνήθεια— να βαπτιστούν λίγο προ του θανάτου των, δήθεν τάχα για να μην αμαρτήσουν, ώστε να είναι καθαροί όταν θα φύγουν από την παρούσα ζωή. Και λέγει εκείνο το χαριτωμένο ο Ιερός Χρυσόστομος: «Τι περιμένεις», λέγει, «να βαπτιστείς όταν φτάσει ο θάνατος; Τότε δεν είναι ο καιρός των μυστηρίων» —και εννοεί το βάπτισμα— «αλλά ο καιρός των διαθηκών». Τότε κανείς κάνει τη διαθήκη του και όχι σπεύδει να γίνει χριστιανός. Γι’ αυτό θα πρέπει, αγαπητοί μου, να αγωνιστούμε πολύ πάνω στο σημείο αυτό. Θα μου πείτε: τι πρέπει να κάνω; Θα το δείτε λίγο πιο κάτω.

«Μὴ θαρσήσῃς ὅτι μόνον κατέχεις τὴν λαμπάδα, ἀλλὰ διατήρησον αὐτὴν καιομένην». Μη πάρεις το θάρρος ότι κρατάς τη λαμπάδα ή τη λαμπαδούρα, αν το θέλετε, κάτι μπορεί να σας θυμίζει αυτό. Αλλά προσέξτε, να καίει η λαμπάδα. Λαμπάς δεν είναι βεβαίως μόνο αυτό που είναι φτιαγμένο με κερί, είναι και ο λύχνος ακόμη. Με μια γενική ονομασία λέγεται το σώμα εκείνο το οποίο έχει από πάνω μια θρυαλλίδα, ένα φυτίλι, και βγαίνει φλόγα. Δεν έχει σημασία πώς αυτή η κατασκευή μπορεί να είναι. Με λάδι, με κερί, δεν έχει σημασία. Τι είναι αυτή η λαμπάδα που μπορώ να κρατώ, αλλά σβησμένη;

Η χριστιανική μου ιδιότητα. Βαφτίστηκα. Είναι εκείνο που κάποτε λέμε σε κάποιον άνθρωπο κάτι και απαντάει αυτός: «Καλά, εγώ δεν είμαι χριστιανός;». Δεν είναι επιχείρημα αυτό. Ή «Και εμείς χριστιανοί είμαστε, εσύ μας κάνεις τώρα τον χριστιανό, τον σούπερ χριστιανό». Αν δουν κάποιον να ευσεβεί περισσότερο, να έχει όρεξη ο άνθρωπος να ζήσει πνευματική ζωή, τον κοροϊδεύουν και του λέγουν: «Και εμείς χριστιανοί δεν είμαστε;». Είσαι, αλλά είσαι σβησμένη λαμπάδα, λαμπάδα που δεν έχεις ανάψει. Εκείνο που έχει σημασία δεν είναι να είσαι λαμπάδα· να είσαι αναμμένη λαμπάδα. Και ξέρετε τι είναι η αναμμένη λαμπάδα; Λέει πιο κάτω εδώ: «Οὕτω λαμψάτω τὸ φῶς τῶν καλῶν ἔργων ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων».

Λάμψει, λέει, το φως των καλών έργων σου μπροστά στα μάτια των ανθρώπων. Μα δεν πρέπει να κρύψω το φως; Ο Κύριος είπε ότι δεν το κρύβουμε το φως, χωρίς να σημαίνει ότι θα σαλπίσω τα καλά μου έργα. Τότε τι, πού, πώς; Εδώ προσέξτε. Το φως, ή εδώ που λέει για την αναμμένη λαμπάδα, δεν είναι τα καλά έργα. Αλλά τι; Είναι και τα καλά έργα, τα οποία τώρα έχουν δημιουργήσει μία προϋπόθεση να γίνει ο άνθρωπος πεδίον αναπαύσεως, πεδίον προσγειώσεως και αναπαύσεως, πεδίον, το είπαμε, χώρος, τόπος του Αγίου Πνεύματος. Αυτό είναι.

Φως αυτό, αγαπητοί μου, είναι το Άγιον Πνεύμα. Ο άνθρωπος που θα κάνει καλά έργα, μας είπε ο Κύριος να μην τα σαλπίζουμε, δεν μας το είπε; Αλλά τότε πώς λέγει ο Κύριος «ὅπως ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς»; Πώς συμβιβάζεται αυτό; Τα καλά έργα διαμορφώνουν τον άνθρωπο. Όταν είσαι ο άνθρωπος της αγάπης, κάνεις ελεημοσύνη, είσαι προσηνής, ευγενής, εξυπηρετικός, τι λέτε, από το πράγμα δεν βάζεις τη σφραγίδα τους επάνω στην ύπαρξή σου; Ο άλλος πρέπει να δει τα καλά σου έργα και να σε δει και να σε πιστέψει. Έβαλες τη σφραγίδα του Αγίου Πνεύματος επάνω σου, το Πνεύμα του Θεού, και συνεπώς φαίνεσαι.

Φαίνεται ο άνθρωπος ο ευσεβής, φαίνεται από πολύ μακριά, όπως και ο ασεβής φαίνεται από πολύ μακριά. Αυτό είναι, να δουν τον άνθρωπο σωστόν ολόκληρον, όχι απλώς όπως γράφουν οι εφημερίδες. Μην το κάνετε εσείς οι παρόντες που με ακούτε αυτό. «Ο κύριος Τάδε, η κυρία Τάδε έδωσε 500 δραχμές, 1.000 δραχμές, 5.000 δραχμές για το συσσίτιο των Αγίων Τεσσαράκοντα, για το συσσίτιο του Αγίου Κωνσταντίνου». Μην το κάνετε. Για το γηροκομείο, μην το κάνετε, σας παρακαλώ, αυτό. Αυτό είναι μόνο για μια κοσμική επίδειξη. Δεν το θέλει ο Θεός αυτό. Δεν το θέλει. Θέλει ταπεινά, χωρίς διατυμπανισμούς και διαφημίσεις, να κάνουμε το καλό. Και εκείνος που κάνει το καλό...

ζει τη ζωή του Αγίου Πνεύματος, φαίνεται στο πεζοδρόμιο, στον δρόμο, στο δωμάτιο, στο σαλόνι, παντού. Φαίνεται. Είναι ο φωτεινός άνθρωπος. Όχι, δεν βγάζει φλόγες, δεν βγάζει φλόγες ούτε σπινθήρες. Έχει ένα κάτι άλλο. Και η κυρία ή ο κύριος που πήγε να γράψει στην εφημερίδα την καλή του την πράξη, και αυτός φαίνεται. Δεν έχει το Πνεύμα του Θεού. Είναι σκοτεινός. Θα πείτε: «Μα πώς να μάθουμε να βλέπουμε και εμείς τους ανθρώπους;» Εεεε...

Να γίνει κανείς ομοειδής για να δει τον άλλο. Αν θες να δεις τον φωτεινό άνθρωπο, θα γίνεις φωτεινός. Δεν μπορείς να δεις τον άλλον εάν δεν είσαι φωτεινός. Το ξεχνάμε αυτό. Ο φωτεινός όμως βλέπει τον σκοτεινό. Ο σκοτεινός δεν μπορεί να δει τον φωτεινό άνθρωπο. Ο σκοτεινός μπορεί να διασταυρωθεί με φωτεινούς ανθρώπους, αλλά δεν μπορεί να δει σπουδαία πράγματα. Όχι σπουδαία, δεν θα φτάσει σε όλο το βάθος. Θα δει μόνο κάτι λίγο, όσο του χρειάζεται για να καταλάβει ότι αυτός είναι φωτεινός άνθρωπος. Και, αν το θέλετε, με μια παράμετρο να σας το πω, όπως το λέει ο Κύριος, ότι ο ευσεβής άνθρωπος...

το λέει ο Απόστολος Παύλος Ανακρίνει τους πάντες, οι που δεν ως ανακρίνεται

Ανακρίνει τους πάντων υπουδενός ανθρώπινος.

Από κανέναν, λέγει, δεν ανακρίνεται, δεν εξετάζεται, δεν θεωρείται ο πνευματικός άνθρωπος. Γι’ αυτό σας είπα τον λόγο: είναι ανάγκη να γίνουμε πνευματικοί άνθρωποι, δηλαδή να αποκτήσουμε το Πνεύμα του Θεού. Ο Άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ, αγαπητοί, ερμηνεύοντας την παραβολή των Δέκα Παρθένων, μας λέγει ότι αυτό το έλαιον αναφέρεται εις το Πνεύμα το Άγιον, διότι το λάδι είναι εκείνο που θα δώσει το φως. Δηλαδή, με άλλα λόγια...

Έλαιον είναι οι καλές πράξεις, οι οποίες ανάβουν το φως, δηλαδή φέρουν, ελκύουν το Πνεύμα το Άγιον. Και δεν είναι μόνο οι καλές πράξεις που θα μας εισαγάγουν στη Βασιλεία του Θεού, όσο εάν έχουμε ή δεν έχουμε το Πνεύμα το Άγιον, το οποίο βεβαίως, για να το έχουμε, προϋποθέτει τις καλές πράξεις. Το λέγω για να μην νομιστεί ότι, κάνοντας καλές πράξεις και έχοντας και την πίστη, είμαστε εντάξει. Όχι, θα πρέπει να γίνουμε πνευματοφόροι άνθρωποι. Πρέπει να αποκτήσουμε το Πνεύμα το Άγιο. Και συνεχίζει ο Άγιος Κύριλλος: «Καὶ μὴ βλασφημίσθω διὰ σὲ ὁ Χριστός». Αυτό είναι το τραγικό με τους χριστιανούς. Ο χριστιανός ή θα είναι φως...

ή θα είναι σκοτάδι. Οπότε, έχοντας την ιδιότητα του χριστιανού, εάν είναι φως, ο Θεός δοξάζεται. Εάν όμως είναι χριστιανός αλλά σκότος, τότε ο Χριστός βλασφημείται ή δυσφημείται, αν το θέλετε. Η ρίζα βλασ- από το βλάπτω πάντα σημαίνει κάτι που ζημιώνει, κάνει κακό. Οπότε, αγαπητοί, βλασφημείται το όνομα του Θεού. Λέγει ο ίδιος ο Κύριος: «Δι’ ὑμῶν βλασφημεῖται τὸ ὄνομά μου ἐν τοῖς ἔθνεσι». Το λέει ο Απόστολος Παύλος, το λέει ο Θεός στην Παλαιά Διαθήκη και το παίρνει στην Καινή Διαθήκη ο Απόστολος Παύλος. Ότι, λέει ο Θεός, εξαιτίας σας — πού το λέει αυτό; Στον λαό του...

το λέγαμε, ο λαός του Θεού είναι η Εκκλησία — «Εξαιτίας σας», λέγει, «βλασφημεῖται τὸ ὄνομά μου ἐν τοῖς ἔθνεσι», δηλαδή στους μη χριστιανούς. Κάτι που το ξέρετε, σας το έχω ξαναπεί. Κάποτε ο Γκάντι είχε πει: «Συγγνώμη, το Ευαγγέλιο είναι πολύ ωραίο, αλλά δεν είναι καθόλου ωραίοι οι χριστιανοί». Τι πιστεύετε; Νομίζετε ότι το Ευαγγέλιο δεν θα μπορούσε να είχε απλωθεί σε όλη τη γη και να διαμορφώσει όλους τους λαούς της γης χριστιανικούς; Και ποια είναι η αιτία; Νομίζω ότι η πρώτη αιτία δεν είναι ο διάβολος ούτε οι κακές προαιρέσεις κάποιων ανθρώπων. Νομίζω ότι η πρώτη αιτία είναι το κακό παράδειγμα...

του φορέα του χριστιανισμού, των χριστιανών. Μην πάτε μακριά. Εδώ στην Ελλάδα. Αν υπάρχουν άθεοι, άπιστοι, τούτοι, εκείνοι, ό,τι υπάρχουν, πού οφείλεται, λέτε; Εις τον κακό μας κλήρο. Ότι εμείς οι ιερείς έχουμε το κρίμα και τη βασική αμαρτία. Την ευθύνη την έχουμε εμείς. Εάν οι ιερείς ήσαν πνευματικοί άνθρωποι, πείτε μου, θα είχαμε αυτό το φαινόμενο; Και στην Εκκλησία του Ισραήλ, και εκεί υπήρχε φοβερή πτώση. Μήπως οι αρχιερείς της εποχής εκείνης, στην εποχή μάλιστα του Χριστού, τι ήσαν; Ήσαν Σαδδουκαίοι, δηλαδή...

ληστές. Οι ληστές δεν πίστευαν σε ψυχή ούτε σε κρίση ούτε σε παρουσία αγγέλων ούτε σε Βασιλεία Θεού, τίποτα. Ό,τι φας και πιεις και τελείωσε η ζωή σου. Αν μπορούμε, τον Θεό τον είχαν έτσι, να κάνουμε τη ζωή μας λιγάκι πιο ανθρωπινότερη όσο ζούμε, τίποτε άλλο. Δεν πίστευαν οι Σαδδουκαίοι. Σαδδουκαίοι εδίκασαν τον Χριστό, μάλιστα, παρακαλώ. Εάν λοιπόν οι αρχιερείς, οι ιερείς και στον Παλαιό Νόμο ήσαν εκείνοι σωστοί, ο λαός θα ήταν αυτός; Εάν ο λαός εδέχετο το κήρυγμα, την ερμηνεία του Νόμου, δηλαδή της Πεντατεύχου, δηλαδή του Μωυσέως...

των Προφητών, ο λαός αυτός, πείτε μου, τι... υποδοχή θα έκανε στον Χριστό; Πολύ διαφορετική. Είναι αυτό που είπε ο Χριστός: «Όχι μόνο εσείς δεν πιστεύετε, αλλά και εκείνους που θέλουν να πιστέψουν τους εμποδίζετε». Το είπε έτσι: «Όχι μόνο εσείς δεν μπαίνετε στη Βασιλεία του Θεού, αλλά και εκείνους που θέλουν να μπουν τους εμποδίζετε να μπουν στη Βασιλεία του Θεού». Δεν νομίζεις ότι είναι φοβερόν; Ποιος φταίει; Ο λαός δεν ήξερε τον Νόμο. Το έλεγαν οι ίδιοι: «Ο λαός, λέει, αυτός είναι επικατάρατος, επειδή δεν ξέρει τον Νόμο». Επικατάρατοι είσαστε εσείς, κύριοι, διότι εσείς που ξέρετε τον Νόμο δεν τον ερμηνεύετε εσείς στον λαό, τον κρατάτε μόνο για τους εαυτούς σας. Διότι αν ερμηνεύατε τον λόγο του Θεού και τον Νόμο και τα περί του Μεσσίου, ο λαός θα ακολουθούσε. Θέλετε ένα μικρό παράδειγμα; Ο Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής, μόλις ξεκίνησε αυτή η μορφή...

ομιλεί για τον Μεσσία, πόσοι πήγαν και βαπτίστηκαν! Και άνοιξε τον δρόμο ως Πρόδρομος του Κυρίου, ο Άγιος Ιωάννης. Ένας άνθρωπος. Εάν το έκαναν αυτό μέσα σε όλη τη μακρά τους ιστορία οι Εβραίοι, εκείνοι που ήσαν οι εντεταλμένοι του Νόμου, τα πράγματα δεν θα ήσαν διαφορετικά; Να τι φταίει. Δεν φταίει ούτε ο διάβολος ούτε η κακή προαίρεση. Αυτά είναι δευτερεύοντα. Φταίμε εμείς, το λέω γιατί είμαι κληρικός, φταίμε εμείς που δεν ερμηνεύουμε τον Νόμο του Θεού ή, αν τον ερμηνεύσουμε, πολλές φορές τον νοθεύουμε. Φαινόμενο της εποχής μας και αυτό, γιατί θα θέλαμε όχι να προσαρμοστούμε με το Ευαγγέλιο, αλλά το Ευαγγέλιο να προσαρμοστεί με τον τρόπο της ζωής που κάνουμε.

Αυτό θα πει «καὶ μὴ βλασφημίσθω διὰ σὲ ὁ Χριστός»· μη βλασφημείται, λέει, ο Χριστός εξαιτίας σου. «Φόρεσον ἔνδυμα ἀφθαρσίας, ἐν ἔργοις ἀγαθοῖς διαπρέπον, καὶ ὃ λαμβάνεις παρὰ τοῦ Θεοῦ οἰκονομικῶς, διοίκησον χρησίμως». Αυτό το «ἔνδυσον», ντύσου με έργα, λέγει, αγαθά και να διαπρέπει. Μιλήσαμε την περασμένη φορά, δεν θυμείστε, τι θα πει ντύνομαι. Τα έργα μου, τις πράξεις μου και τα λοιπά. Δεν θα ξαναπώ τίποτε. Παρά εδώ τώρα έχει μια καινούργια θέση: εκείνο που λαμβάνεις από τον Θεό οικονομικά, οικονομικώς να το διοικήσεις, να το οργανώσεις, να το κυβερνήσεις σωστά.

«Ὃ λαμβάνεις παρὰ τοῦ Θεοῦ οἰκονομικῶς, διοίκησον χρησίμως». Ό,τι οικονομικά σου αναθέτει ο Θεός, να το κυβερνήσεις, να το διοικήσεις. Αυτό λέει, χρησίμως να το κυβερνήσεις, να το διοικήσεις. Τι είναι αυτό;

Οικονομικά. Οικονομικά δεν θα πει αυτό που λέμε οικονομία, χρήματα, όπως λέμε και το μυστήριο της Θείας Οικονομίας. Δεν είναι κάτι που αφορά το οικονομικό, αλλά αυτό που οικονομεί ο Θεός. Καταλάβατε τώρα τι εννοεί; Αυτό που οικονομώ, αυτό το οποίο φροντίζω, αυτό που έχω σαν σχέδιο για κάποιο σκοπό. Να το, έτσι.

Εάν, λέγει, ο Θεός σού δίνει, τι τώρα, ένα τάλαντο, αυτό χρησίμως. Πώς το λέγει εδώ; «Διοίκησον». «Διοίκησον χρησίμως». Να το χρησιμοποιήσεις, να το διοικήσεις, να το εφαρμόσεις, να το βάλεις σε εφαρμογή χρησίμως, το τάλαντό σου αυτό. «Χρημάτων ἐπιστεύθης;» Σου ενεπιστεύθη ο Θεός χρήματα, τώρα τα χρήματα με την κοινή έννοια, την οικονομική. Χρήματα, λεφτά. «Διοίκησον καλῶς». Δηλαδή φρόντισε σαν οικονομικός διαχειριστής να είσαι άψογος. «Λόγου διδασκαλικοῦ ἐπιστεύθης;» Σου ενεπιστεύθη ο Θεός λόγον υπό τη μορφή διδασκαλίας. «Ποίει τοῦτο σπουδαίως. Οἰκονόμησον καλῶς τὰς ψυχὰς τῶν ἀκουόντων, πρὸς δύναμιν σῶσον».

Τούτο σπουδαίως. Μπορείς να βοηθάς τις ψυχές να σώζονται, κάν’ το με φροντίδα σωστή. «Πολλαὶ θύραι τῆς καλῆς διοικήσεως· μόνον μηδαμόθεν καταγνωσθεὶς ἀποβληθῇς». Πολλές οι πόρτες, πολλοί οι τρόποι, λέγει, να έχεις μια καλή διαχείριση. Μόνο πρόσεξε, μη βγεις κατηγορούμενος. Εδώ θα ήθελα, αγαπητοί μου, λίγο να πω μερικά πραγματάκια. Είναι τα ταλέντα, τα τάλαντα που μας έδωσε ο Θεός. Ξέρετε τι θα πει τάλαντο; Ύστερα έχουμε και εκείνη την παραβολή των ταλάντων στην Αγία Γραφή, η οποία αυτό θέλει να πει, αυτό που λέει τώρα εδώ ο Άγιος Κύριλλος. Και θα σας πω και εγώ. Θα το αναλύσουμε. Ευχαριστώ.

Μεγάλη Τρίτη στον Όρθρο ομιλεί περί των ταλάντων. Έχει ένα ωραίο τροπάριο εκεί και λέγει: «Κύριέ μου, μην με κατακρίνεις αν δεν κάνω καλή χρήση των ταλάντων· βοήθησέ με ώστε να κάνω καλή χρήση». Και αναφέρεται στα τάλαντα, στα επιμέρους. Αν έχω, λέει, το τάλαντο του λόγου, αν έχω το τάλαντο της φιλανθρωπίας, της διακονίας, όλα αυτά, λέγει: «Κύριε, βοήθησέ με, ό,τι έχω να το εφαρμόσω, να το χρησιμοποιήσω». Δεν υπάρχει άνθρωπος χωρίς τάλαντον. Το τάλαντον ήταν αρχαίο νόμισμα...

των Ελλήνων μόνο, το οποίο ήταν συνήθως χρυσό... όμως και αργυρό, αναλόγως στον τόπο ή την εποχή. Ήτανε βαρύ. Ήτανε πολύ βαρύ ένα τάλαντο, ένα νόμισμα το οποίο μπορεί να ήταν 20 κιλά το τάλαντο. Αυτή τη στιγμή δεν μπορώ να σας πω, δεν θυμούμαι το βάρος ενός ταλάντου. Ήταν πολύ βαρύ. Γι’ αυτό δεν μπορούσε βέβαια να έχει ένας φτωχός ένα τάλαντο. Ή ένας πλούσιος να έχει ένα τάλαντο, με το ευρώ πολύ πλούσιο, να έχει ένα τάλαντο. Λέμε ταλαντούχος, δηλαδή είχε πολλά λεφτά, πλούσιος, πάμπλουτος. Έτσι σε όλους τους λαούς υπήρχε το νόμισμα του ταλάντου και στους Εβραίους. Αλλά σας είπα, σε άλλες εποχές ήτανε μεγαλύτερο, σε άλλες μικρότερο, σε άλλες ήτανε χρυσούν, σε άλλες αργυρούν κ.λπ.

Εκεί είναι φτιαγμένη η παραβολή των ταλάντων. Όταν βαπτίστηκες, αδελφέ μου, και σε έκανε ο Θεός παιδί του — γιατί τι είναι το βάπτισμα; Είναι η υιοθεσία — σε προίκισε, όπως εσείς προικίζετε τα παιδιά σας και τα αγόρια σας και τα κορίτσια σας. Γιατί, τάχα, δεν είναι προίκισμα; Δίνετε τα χωράφια σας, τα χρήματά σας, το μαγαζί σας, την επιχείρησή σας. Άμα τη δίνετε στα αγόρια σας, δεν είναι προίκα αυτό; Τι τους λέτε στα παιδιά σας; «Κοιτάξτε, ἐπὶ ξύλου κρεμάμενοι εἴμεθα. Δεν έχουμε τίποτε. Φτιάξτε ό,τι φτιάξετε». Και αν μεν οι συνθήκες είναι δύσκολες στη ζωή μας, θα το πούμε στα παιδιά μας. Αλλά, εν πάση περιπτώσει, κάτω από καλές και ευνοϊκές συνθήκες, κάτι δεν θα μπορούμε να δώσουμε στα παιδιά μας; Κάτι μπορούμε να δώσουμε.

Ένα κομματάκι, ένα κάτι, ένα κάτι, ένα κάτι. Κάτι δίνουμε. Λέει, τα προικίζουμε και τα αγόρια και τα κορίτσια. Εάν εμείς οι άνθρωποι προικίζουμε τα παιδιά μας, τι λέτε; Ο πάμπλουτος Θεός, στον οποίο ανήκουν τα πάντα, τα σύμπαντα, η συμπαντικότητα, πέστε μου, δεν θα πλούτιζε τα παιδιά του; Δεν θα τα προίκιζε; Μα θα μου πείτε, θα έχουμε τη Βασιλεία Του. Από την παρούσα ζωή μάς προικίζει. Είναι αυτό που είπαμε, τάλαντα. Και τώρα έχουμε αυτά τα τάλαντα κατά μεταφορικόν τρόπον. Δεν είναι βεβαίως χρήματα, αλλά είναι τα λεγόμενα χαρίσματα. Όταν μετά το βάπτισμά μας ο ιερεύς χρίει με το Άγιο Μύρο τον νεοβαπτισθέντα, στην

πραγματικότητα ξέρετε τι γίνεται; Παίρνει τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Στην αρχή η Εκκλησία δεν μπορούσε να νοηθεί χριστιανός χωρίς χαρίσματα, ένα ή περισσότερα. Όταν λέγει, επί παραδείγματι, στους Κορινθίους ο Απόστολος Παύλος, στην πρώτη του επιστολή, έτσι τελειώνει και στο δωδέκατο κεφάλαιο και λέγει: «Τι ζηλεύετε; Τα χαρίσματα εκείνα της πολυγλωσσίας, πώς θα λέει, να λαλεί κανένας γλώσσες και τα λοιπά, της ξενογλωσσίας; Εγώ θα σας πω τι να διαλέξετε: το τάλαντον της αγάπης». Αφού βεβαίως είπε κι άλλα πολλά. Έχουμε, λέει, το τάλαντο, το χάρισμα των ιάσεων, να θεραπεύεις τον άλλον. Έχεις το χάρισμα κυβερνήσεως. Τι είναι η κυβέρνηση; Να διοικείς.

Εύκολο πράγμα να διοικήσεις ανθρώπους; Είναι φοβερό. Δυσκυβέρνητον ζώον ο άνθρωπος — ζώον εννοείται κάτι που ζει, ε; Δυσκυβέρνητον ζώον ο άνθρωπος. Ω, φοβερό πράγμα να κυβερνήσεις ανθρώπους. Δεν υπάρχει πιο φοβερό πράγμα. Είναι τάλαντο να έχεις τον τρόπο να κυβερνήσεις ανθρώπους, διότι πρέπει να ξέρεις τον τρόπο. Αυτό είναι χάρισμα και τόσα άλλα χαρίσματα. Ε, λοιπόν, όταν τα λέγει αυτά ο Απόστολος Παύλος στους Κορινθίους, δεν εννοεί, αγαπητοί μου, ότι κάποιοι θα πρέπει να τα έχουν και κάποιοι να μην έχουν χαρίσματα. Και μάλιστα λέγει: «Εγώ θα σας πω να διώκετε, επιδιώκετε τα κρείττονα χαρίσματα, και εγώ θα σας δείξω καθ’ υπερβολήν οδόν», και ομιλεί για την αγάπη. Πέστε μου, σας παρακαλώ.

Ποιος έχει από εσάς το χάρισμα της ιάσεως; Θα μου πείτε, κανένας μας. Ποιος έχει το χάρισμα να έχει χρήματα και να κάνει καλή διαχείριση των χρημάτων; Γιατί είναι και τα χρήματα, καλή διαχείριση. Ποιος, λέει, είναι ο πιστός οικονόμος; Πιστός θα πει έμπιστος, ο οποίος θα δώσει το σιτηρέσιον στους δούλους και τα λοιπά, στην ώρα τους και όσο πρέπει. Χάρισμα είναι αυτό, και αυτό και μεταφορικά και πραγματικά, και λοιπά και λοιπά και λοιπά. Θα μου πείτε, είμαστε φτωχοί. Ε, λοιπόν, είστε φτωχοί; Είμαστε φτωχοί; Τι, ακόμα δεν έχουμε το χάρισμα των ιάσεων; Δεν έχουμε το χάρισμα να κυβερνούμε; Θα σας έλεγα καταρχάς: δοκιμάσατε; Το διαπιστώσατε; Δηλαδή είστε σίγουροι γι’ αυτό; Αν μου πείτε «είμαστε σίγουροι»,

λοιπόν, να ένα χάρισμα που μπορούμε να το έχουμε όλοι: το χάρισμα της αγάπης. Το χάρισμα της αγάπης. Και γιατί είναι κάτι υπερβολικά σπουδαίο; Διότι, αν έχω το χάρισμα των ιάσεων, δεν μπαίνω στη Βασιλεία του Θεού. Όπως λέει ο Απόστολος Παύλος, τα χαρίσματα οικοδομούν την Εκκλησία. Αν έχω όμως το χάρισμα της αγάπης, με αυτό το χάρισμα και την Εκκλησία οικοδομώ, αλλά και στη Βασιλεία του Θεού μπαίνω. Βλέπετε; Δεν υπάρχει κανείς που να μην έχει χάρισμα, δηλαδή τη δυνατότητα να αξιοποιήσει εκείνο που ο Θεός τού έχει βάλει μέσα του. Είναι χάρισμα η αγάπη, όπως και η πίστη είναι χάρισμα. Τα χαρίσματα είναι πάμπολλα. Ξέρετε πόσα πολλά; Όπως μπαίνεις μέσα σε ένα σούπερ μάρκετ και βρίσκεις ό,τι επιθυμεί η ψυχή σου.

Ακριβώς είναι τα χαρίσματα μέσα στην ανθρώπινη ψυχή. Ένας έχει το χάρισμα να είναι επιστήμων κι άλλος έχει το χάρισμα να σκάβει. Δεν μπορεί ο καθένας να γίνει επιστήμων, αλλά και δεν μπορεί και ο καθένας να σκάβει. Είναι χάρισμα. Έχουμε και χαρίσματα σωματικά, έχουμε χαρίσματα διανοητικά, έχουμε χαρίσματα συναισθηματικά. Δεν μπορεί ο καθένας να γίνει αδελφή νοσοκόμος ή γιατρός ή κοινωνική λειτουργός — οι γυναίκες κυρίως που γίνονται — αν δεν έχει αισθήματα. Και γενικά μετά τα πνευματικά χαρίσματα, θα λέγαμε με την περιορισμένη σημασία, εκείνα δηλαδή που αφορούν πια στον χώρο του χριστιανισμού.

Τα άλλα μπορεί να τα βρούμε και στους άλλους ανθρώπους, παραέξω. Γιατί; Γιατί ο Θεός, άμα δημιούργησε τον άνθρωπο... μόνο όταν βαπτίστηκε; Άμα δημιουργήθηκε, του έδωσε πάλι προίκα. Γιατί αν μου πείτε «μα εγώ βρίσκω χαρίσματα και στους απέξω της Εκκλησίας», ναι, είναι η προίκα σε αυτό που λέγεται άνθρωπος. Η προίκα όμως ανεβαίνει, η αξία της ανεβαίνει, από τη στιγμή που γίνεσαι παιδί του Θεού αγαπημένο, βαπτίζεσαι. Βλέπετε, λοιπόν, αγαπητοί, ότι το θέμα των χαρισμάτων είναι πάρα πολύ σπουδαίο, το οποίον ίσως δεν έχουμε προσέξει. Και μην νομίζετε, εκείνος στην παραβολή των ταλάντων, εκείνος που πήγε, ο δούλος, λέει, το ’κρυψε. Ο πρώτος: «Πέντε, λέει, μου έδωσες, Κύριε, άλλα πέντε έκανα». Τι είπε ο κύριος της παραβολής; Τα δούλεψε τα τάλαντα, δηλαδή τα αξιοποίησε. Τι λέει εκεί;

«Πέντε, Κύριε, γίνηκαν δέκα». Ε, μπράβο! «Δούλε πιστέ και αγαθέ, επί ολίγα, λέει, ήσουν εμπεπιστευμένος, επί πολλών τώρα σε καταστήσω, επί πολλών. Κοιτάξτε κάτι: εισέλθε εις την χαρά του Κυρίου σου». Ποια είναι αυτή η χαρά του Κυρίου; Είναι η Βασιλεία του Θεού, διότι η Βασιλεία του Θεού έχει και αυτό το όνομα: χαρά, η χαρά του Κυρίου. Εκείνος που πήρε τα δύο: «Κύριε, λέει, τα δύο γίνηκαν τέσσερα». Και εσύ μπράβο! Άρα βλέπει κανείς ότι εδώ τα τάλαντα είναι διαφοροτρόπως κατανεμημένα. Δεν έχουν όλοι το ίδιο ή αριθμό ή ποιότητα. Και ο τρίτος πήρε ένα. Θα μπορούσε να πει: «Κύριε, το ένα γίνηκαν δύο».

Λέει: «Σε ξέρω». Α, είναι εκείνοι οι άνθρωποι που λένε αυτά που λένε εναντίον του Θεού για να καλύψουν την τεμπελιά τους και τη γρουσουζιά τους — με συγχωρείτε, μιλάω κάποια φορά έτσι. «Σε ξέρω, λέει, ότι είσαι σκληρός. Ζητάς να θερίσεις εκεί που δεν έσπειρες και ζητάς να μαζέψεις εκεί που δεν σκόρπισες».

Έτσι λέγει. Γι’ αυτό, επειδή σε ξέρω ότι είσαι κακός και σε φοβήθηκα, ότι θα μου ζητήσεις λόγον, για να μην το χάσω το τάλαντο, το πήγα και το ’κρυψα στη γη. Τώρα που ήρθες να ζητήσεις το τάλαντο, το βγάζω και στο δίνω. Πάρε το τάλαντό σου. «Δούλε πονηρέ», λέει. Είδατε; «Δούλε πονηρέ».

«Νόμισες ότι εγώ ζητάω να θερίσω εκεί που δεν έσπειρα και να μαζέψω εκεί που εγώ δεν σκόρπισα. Όφειλες το τάλαντό μου να το δώσεις εις τους τραπεζίτες, ώστε όταν εγώ θα γύριζα να το έπαιρνα και με τόκο». Βέβαια η εικόνα είναι παρμένη και τα χρώματά της είναι παρμένα από μια ανθρώπινη πραγματικότητα, όπως οι τραπεζίτες και τα λοιπά, με τους τόκους και τα λοιπά. Προσέξτε εδώ την τιμωρία: «Πετάξτε τον, λέγει, στο βάθος της κολάσεως». Γιατί; Τίμιος δεν ήτανε; Μου έδωσες ένα τάλαντο και σου δίνω ένα τάλαντο. Τίμιος δεν ήτανε; Εάν, αγαπητοί μου, με τιμιότητα εκράτησε το τάλαντο αυτός ο δούλος

το επέστρεψε και υπέστη τόση φοβερή τιμωρία, με τον χαρακτηρισμό ότι είναι πονηρός δούλος, πέστε μου σας παρακαλώ, εάν έκανε και κατάχρηση του ταλάντου, το ’τρωγε από εδώ και από εκεί στην ασωτία, τι καταδίκη θα είχε από τον κύριο; Και ποιος σας είπε ότι τώρα τα τάλαντά μας δεν τα κατασπαταλούμε, όπως ο άσωτος υιός, ο οποίος κατεσπατάλησε την ουσία του πατρός; Και ουσία του πατρός — ουσία θα πει περιουσία — είναι τα τάλαντα. Έφαγε τα τάλαντα του πατέρα του στην αμαρτία. Σου δίνει ο Θεός το τάλαντο να είσαι έξυπνος και εσύ πιάνεις και γράφεις πορνογραφικά ιστορήματα.

Σου δίνει ο Θεός το τάλαντο της τέχνης και εσύ κάνεις την τέχνη για να διαφθείρονται οι άνθρωποι ή ό,τι άλλο. Αυτό θα πει κατάχρηση. Κατάχρηση των ταλάντων που σου έδωσε ο Θεός. Τι λόγο θα δώσουμε εάν κάνουμε κατάχρηση των ταλάντων αυτών; Όπως βλέπετε, λοιπόν, το πράγμα είναι σοβαρό. Και αν θέλετε, παρότι ο Ιερός Χρυσόστομος λέγει ότι μη ζητάς τώρα τραπεζίτες και τόκους — είναι για να φτιαχτεί η παραβολή — θα μπορούσαμε όμως, σε μια προσέγγιση, να πούμε εκείνο το οποίο, αν θέλετε, δεχθείτε το: ότι έχεις ένα τάλαντο, αλλά δεν τα καταφέρνεις να το ασκήσεις. Τουλάχιστον, αν κρατάς ένα πόστο, σε μια θέση, πήγαινε και πες, αν έχεις τη δύναμη, πήγαινε και πες: «Εγώ σε αυτή τη θέση δεν αξίζω. Παραιτούμαι και πηγαίνω παραπέρα. Ας την πάρει κάποιος που έχει το τάλαντο».

Δεν ξέρω ποιος θα το ’κανε αυτό, αγαπητοί. Είναι θέμα στοιχειώδους εντιμότητας. Διοικείς, ξέρω εγώ τι κάνεις, τι φτιάχνεις, ή είσαι διαχειριστής και δεν κάνεις καλή διαχείριση. «Δεν είμαι αρμόδιος. Με βάλατε εσείς εδώ, αλλά βλέπω ότι, ξέρω εγώ... Λοιπόν, να πάω στην άκρη, να μπει κάποιος που αξίζει». Γιατί όταν θα έρθει το αφεντικό, δεν θα πάρει το τάλαντό του μόνο, αλλά θα πάρει και καρπόν, θα πάρει και τον τόκο. Δηλαδή θα πάρει παραπάνω από ό,τι εγώ θα του έδινα, μόνο το τάλαντό του. Τώρα αυτό σας είπα, μπορεί να το πει κανείς έτσι απλά. Το θέμα είναι ότι όλοι έχουμε την προίκα μας, όλοι έχουμε χαρίσματα, άλλος έτσι, άλλος αλλιώς. Έχεις το χάρισμα να παρηγορείς; Μη και να παρηγορείς έναν άνθρωπο που πονάει.

Το χάρισμα να έχεις γερά ποδάρια; Ανέβα και κατέβα μερικές σκάλες σε γραφεία κάποιων διοικητηρίων κτλ., να διεκπεραιώσεις μια υπόθεση του άλλου ανθρώπου. Έχεις γνωριμίες που μπορείς για μια στιγμή να βοηθήσεις μια κατάσταση; Κάν’ το. Τάλαντα είναι όλα αυτά, τάλαντα είναι. Προπαντός όμως το τάλαντο της αγάπης.

«Βασιλεύει γαρ εις τους αιώνας ο κρίνων ζώντας και νεκρούς, υπέρ ζώντων και νεκρών αποθανών. Και καθώς Παύλος φησίν, εις τούτο γαρ ο Χριστός απέθανε και έζησεν, ίνα και νεκρών και ζώντων κυριεύσει». Λοιπόν, όταν, λέγει, εφαρμόσεις αυτά όλα, λέει ο Άγιος Κύριλλος, αρχίζεις από σήμερα, αρχίζεις να κάνεις δουλειά, η εργασία των εντολών, έτσι λέγεται. Τότε θα ζήσεις μαζί με τον Χριστό, θα ζήσεις αιωνίως μαζί με τον Χριστό. Γιατί, λέγει, γι’ αυτό ήρθε ο Χριστός και απέθανε και έζησε, για να κυριεύσει και ζώντας και νεκρούς, ώστε όλους να τους κρίνει. Αγαπητοί μου, τελειώνοντας αυτό, θα είχαμε κι εμείς να πούμε:

όλοι μας ας βάλουμε μια αρχή. Σήμερα, αν δεν με απατά η μνήμη, έχουμε 11 Ιανουαρίου, δηλαδή μόλις λίγες μέρες που άρχισε η καινούργια χρονιά. Και όπως εχθές σας ευχήθηκα, ότι πρέπει να γίνεται μια αφετηρία για κάποια έργα. Τα έργα αυτά σαν αφετηρία μπορεί να είναι ποικίλα στη ζωή μας: να είναι να αγοράσουμε σπίτι, να γίνω μαθητής, αν είμαι, να γίνω καλύτερος μαθητής. Αλλά προσέξτε: όλα καλά είναι, αλλά προπαντός το έργο της σωτηρίας μας. Ας βάλουμε, λοιπόν, μπροστά να δουλέψουμε με την καινούργια χρονιά και με τη βοήθεια του Θεού το έργον της σωτηρίας μας. Ο Κύριος να σας ευλογεί.