Catecheses of St Cyril 080 | 27-01-1986

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

We are at the seventh paragraph of Saint Cyril of Jerusalem’s Thirteenth Catechetical Lecture. He says: “But the Jews object, always ready to contradict and slow to believe. For this reason the prophet whose words have just been read says, ‘Lord, who has believed what we have heard?’ Persians believe, but Hebrews do not. ‘Those who were not told about Him shall see, and those who have not heard shall understand.’ Yet those who study these things reject what they study. They answer us by saying, ‘Does the Lord, then, suffer? Have human hands prevailed over His lordship?’ Read Lamentations. Jeremiah, lamenting, wrote in his Lamentations of things worthy of lamentation. He saw your destruction, beheld your fall, and mourned the Jerusalem of that time. The Jerusalem of today is not to be mourned: the former crucified Christ, but the present one worships Him. Thus, in his lamentation, he says, ‘The breath of our countenance, Christ the Lord, was seized because of our corruptions.’”

The Jews object. What do they object to? Saint Cyril says that they are always ready to contradict and slow to believe. Always. What do they object to? They object to the Messiah being able to suffer. Christ said, “Now the Son of Man is glorified.” When? When the matter of the Cross had just been raised. Christ regards the Cross as His glory, as we said last time. A little earlier Saint Cyril says, “Do you wish to know clearly that the Cross is glory for Jesus? Listen to Him say it, not to me,” and so forth. The Hebrews do not accept this; they do not accept it—

and neither do very many of our Christians. That is why all these teachings of Saint Cyril remain so profoundly relevant. “How strange,” Saint Cyril says.

Persians believe, but the Hebrews do not. It was not proclaimed to those people concerning Him, yet those to whom it was not proclaimed understand; as the Apostle Paul says in Romans, those who had not heard understand, while those who study these things reject what they study. What is their position? “Does the Lord, then, suffer? Have human hands prevailed over His lordship?” Can the Lord suffer? Can Yahweh suffer? Yahweh means “the Lord.” Have human hands, then, overcome the Lord? “Have human hands prevailed over His lordship?” In other words, did human hands overpower God, so that they could seize Him, nail Him up, and crucify Him? Did they prevail? This is the stone of stumbling. I have told you this many times, but it is also a stone of stumbling for many rationalistic Christians. They cannot accept that Jesus Christ is God. They cannot, because they cannot accept the Cross. Indeed, in certain extreme cases—as I once told you—I even read you a prayer from the thirty-third degree of Freemasonry, in which God and Christ are attacked—

without mercy, without mercy. Many years ago there was a student—his brother, who lived with him, told me this. The elder brother would address Christ crucified and say—forgive me; I am about to offend your ears—“They did right to crucify You.” Do you hear that? “They did right to crucify You.” Why would he say such a thing? Because man rebels. Human egotism rebels against Christ, because man wants to live according to his egotism and his passions. That is all he wants.

Christ spoke of Hell if you refuse to listen, and of submission, obedience, spiritual struggle, and apatheia, freedom from the passions. You cannot bear this. You cannot bear any of it. And so you say, “I cannot, I cannot, I cannot live a Christian life. They did right to crucify You.” You become utterly callous. “I do not accept it. I do not believe it.” Terrible! And so, beloved, the Hebrews cannot understand it. Yet, as I say again, this is found not only among the Hebrews, but also among very many of our own Christians. Saint Cyril now comes and says, “Read the Lamentations of Jeremiah”—that is, in the Old Testament. Those lamentations—

were for you, for he wept over your city. Of course, he does not weep for the New Jerusalem, which worships Christ, but for the Old Jerusalem. And what does he say there? In fact, it is in chapter 4, verse 20: “The breath of our countenance, Christ the Lord, was seized because of our corruptions.” The word “our” is spelled with an eta in Greek. “The breath of our countenance, Christ the Lord, was seized because of our corruptions.” He was seized. The meaning is similar to that passage in Isaiah.

It says that He suffers for our sins. Do you see? “He was seized.” Saint Cyril then continues: “Am I inventing clever arguments?” Am I making things up, drawing these ideas from my own mind merely so that I can say them? “Behold, the prophet bears witness that Christ the Lord is seized by men.” He speaks of Christ, who is the Lord, and who is seized by men. Yes, Lord. He let your profane hands take Him and nail Him to the Cross. Yes, Lord, the prophet Jeremiah said it. He is seized, then, but He was not seized because He was weak.

As we said last time, His Passion was voluntary. He willingly endured it for us, and also, as I told you, so that the devil might be deceived. “Behold, then, the prophet bears witness that Christ the Lord is seized by men. And what will come of this? Tell me, O prophet.” What would result from it? Tell me, O prophet. Then Saint Cyril quotes the next part of the prophecy: “And the prophet says, ‘Of whom we said: Under His shadow we shall live among the Gentiles.’” It is concerning Him that we said we would live among the Gentiles, under His shadow. You seized Jesus, crucified Him, and rejected Him; yet we, the Gentiles, live beneath His shadow—beneath the shadow of Christ, beneath the shadow of the Cross. To put it simply: you deny, but the Gentiles believe.

For it is not in Israel, but among the Gentiles, that grace dwells and grants life. Here the text says “among the Gentiles”: grace is given not to the Israelites, because they denied Him, but to the Gentiles.

“You have heard what the Gospel says about Judas; will you not accept the testimony? You have heard that His side was pierced by a spear; will you not see whether this too was written? You have heard that He was crucified in a garden; will you not see whether this too was written? You have heard that He was sold for thirty pieces of silver; will you not learn which prophet foretold this?” And so forth, and so forth. I will not repeat it all, as I said earlier. What is he saying? Have you not heard about Judas? Have you not heard about the thirty pieces of silver? Have you not heard how He would be put to death? Have you not heard how He was buried? Have you not heard how He rose? You must learn all these things from the prophets. Saint Cyril devotes an entire paragraph here, many lines long, to questions of this kind—

but I mentioned them only in passing so that we would not be delayed. We will now examine prophecies that answer each of these points. “Since there are many, and little time remains in this hour, I shall present only a few, as time permits.” For a moment, you see, he is conscious of the time. Although this catechetical lecture is long, we are examining it as a series of separate topics. Saint Cyril delivered it in a single homily—just one homily. Naturally, his discourse was exactly as it stands in the text; he did not add further analysis. We offer more detailed analysis. And now he says, “Hear the principal prophecies now.” Listen now to the most important of the prophecies. “Having received these starting points—

be diligent and search out the rest.” Take these as starting points—we shall give you those starting points—and then be diligent and industrious, and search for those we leave out, the ones we shall not discuss. “Do not let your hand be stretched out only to receive, but let it also be ready to work.” God always gives freely.

Do you merely stretch out your hand to receive food already prepared? See to it that you too labor to find that food. And God, he says, is ready to give it to you. When you lack wisdom, “Let him ask it from God, who gives, and he shall receive.” You will receive. Whoever asks will receive. “Therefore, join your prayers to ours, that He may grant us to speak what comes from Him, and grant you to hear with faith.” I too ask you to pray for me, that God may give me wisdom as well. This is very important: we must not come here and expect always to be given something merely by listening. We must have eagerness and diligence. We shall receive the starting point here, then go home, look these things up, and begin to read. For what is said here? Only elementary things, a few selected points. We shall discover most of it through our own study. So I too, together with Saint Cyril, ask you, my beloved, to study and search. If you wish, keep paper and pencil with you—even here, keep paper and pencil.

I have said this before. Many little children keep paper and pencil. Why do you adults not do so? Did you never learn to read and write? You did, and you know more than the children. So, paper and pencil. When I give a reference—and you see that I do give references—write it down. Go home and say, “Was this man right in what he told us?” Then go and examine the passage. I do not mean that you should be distrustful; I mean that you should clarify and verify what you hear in the word of God. We must possess this diligence in study. “Let us seek,” in the ninth paragraph, “the testimony concerning Christ’s Passion.” Let us therefore seek—

testimonies concerning Christ’s Passion. Saint Cyril says something very beautiful: “For we do not wish to offer a theoretical explanation unsupported by Scripture, but rather to be assured concerning the things we have believed. First, you received the testimonies concerning the coming of Jesus, and that He walked upon the sea—for it is written, ‘Your way is in the sea’—and you received testimony concerning His various healings. I shall therefore begin where the Passion began.” You have heard many things about Jesus, His miracles, and His teaching. In particular, you have accepted Him who walked upon the sea. My beloved, Him who walked upon the sea. You must know all the events. And now we shall—

confirm them through the word of prophecy. I especially love the passage where he says, “He walked upon the sea,” adding in parentheses, “for it is written, ‘Your way is in the sea.’” It is written in Psalm 76, verse 20, that Your way is in the sea. Your road is in the sea. But I have found another prophecy that is even more beautiful, one that reveals His identity: Yahweh walked upon the sea. Yahweh, the Lord of the Old Testament, walked upon the sea. And since Christ alone walked upon the sea, it follows that the Lord Jesus Christ is Yahweh. He is the Lord—

the God of the Old Testament, the Lord, the second Person of the Holy Trinity. This is found in Job, chapter 9, verse 8. Saint Cyril does not mention this passage, of course, because he offers only representative examples. How much could he include? He would have had to write volume upon volume and deliver homily after homily, and even then he would have covered only some things, not everything. Listen to what Job says there: “He alone stretched out the heavens and walks upon the sea as upon dry ground.” When I found this—it is something I discovered long ago, not just now—oh, how I leaped for joy, as someone does upon finding a precious treasure.

He stretched out the heavens; He spread them out and extended them. You know the expression, “He who stretched out the heavens like a hide.” A hide is an animal skin. He stretched out the heavens like a sheepskin. Just as easily as we stretch out and spread a sheepskin, so, the text says, He spread out and stretched forth the heavens. “Alone.” Pay attention to that word, “alone.” He alone stretched out the heavens. Therefore, one Person stretched out the heavens; one is the Creator of heaven. And He “walks upon the sea as upon dry ground.” Find me anyone in history who has walked upon the sea without sinking. Only Jesus Christ.

Anyone else? Who, then, walked upon the sea, causing the disciples to be terrified and cry out in fear, while Peter said, “Lord, if it is You, command me to come to You”—and even Peter did not sink? Who is He? He is the One who alone stretched out the heavens. Behold the evidence of His identity, showing us who Jesus Christ is. If the Hebrews had approached this in good faith, how much they could have discovered! But they do not approach it in good faith, because of the distorted interpretation they give. Why? Because a veil blinds them. I am not the one who says this; the Apostle Paul says it. They have a veil over their eyes—the very veil that Moses put on—

The people of Moses’ time asked for that veil when he came down from Sinai and his face was shining. They could not look at him or gaze upon him, so they begged him to place a covering over his face. The Apostle Paul says that this same covering lies over the eyes of the Jews, so that they cannot see the glory of God and cannot recognize the identity of Jesus Christ. That is the blindfold. It is terrible. Why is it there? Because their aspirations are different: they seek worldly dominion and material things. Bread, bread, bread—nothing but bread. It is terrible.

Now Saint Cyril gives several prophecies concerning the Passion of Christ: “Judas was the betrayer. He came against Him and stood before Him, speaking words of peace while preparing acts of war.” The Psalmist speaks about this, because Judas the betrayer spoke peacefully while preparing violent and murderous plans. And where does the Psalmist write this? In Psalm 37:12. What does he say? “My friends and those near me drew near and stood against me.” My friends, he says, and those close to me

came near and stood against me. And then, in Psalm 54, he says again: “Their words were softened beyond oil, yet they are darts.” Their words became gentle and velvety, as smooth as oil, but in truth they were darts. Their words were stones hurled out to kill me. Saint Cyril now explains: “Hail, Rabbi,” Judas said, and he delivered the Teacher over to death. Judas said, “Hail, Teacher,” even as he handed the Teacher over to death. If he was delivering the Teacher to death, why did he say, “Hail, Teacher”? Because his words “were softened beyond oil,” while in truth they were darts. What had he said? “The one whom I kiss and greet is the man. Seize Him.”

“He was not ashamed when the Lord reminded him.” He was not ashamed before the One who spoke to him and reminded him: “Judas, are you betraying the Son of Man with a kiss?” Are you delivering the Son of Man over with a kiss?

You took this wonderful symbol of love.

And you made it the instrument of your betrayal. Remember your name. Notice the words: “Remember your own designation.” Designation means one’s name. Remember your name.

“He is called Judas, which means confession.” In Hebrew, the name Judas means confession—that is, praise. In other words, your name does not correspond to what you are; you have become something else. “Come to your senses. You have taken the silver; confess quickly: ‘O God, do not remain silent at my praise, for the mouth of a sinner and the mouth of deceit have opened against me; they have spoken against me with a deceitful tongue and surrounded me with words of hatred,’” as Psalm 108 says. Had Judas been able to understand, he might have said, “What is the Teacher telling me now? I am betraying Him with a kiss? Then He has seen through me. What shame!” The Lord did not say, “Well, Judas, have you come back from shopping?” Judas had gone to the marketplace, and the disciples thought he had gone to buy something there. The shops farther away may have been closed because it was a great feast. They also had to give something to the poor; as you know, they kept a common purse for the poor. This was the disciples’ impression. So now Judas returns. Supposedly, he had gone shopping, but he was delayed and did not find them in the upper room; then, after searching, he found them on the Mount of Olives. The Lord might have said to him:

“My child, you are late. Where have you been? Why have you come at such an hour?” But no. He says to him, “Are you betraying and delivering the Son of Man with a kiss?” What should Judas have done then? He should have been shaken to the core and said, “He has seen through me. What shame!” Saint Cyril says: You were not ashamed. You were not ashamed to persist in such conduct. Your name means confession. Therefore, “You have taken the silver; confess quickly.” You took the money, so go and say, “Lord, how did I fall into this? Lord, I will cast the silver pieces down before You.” He should not have done so afterward, when it was too late, casting them into the Temple. In the tenth paragraph:

“And concerning the thirty pieces of silver: ‘And I will say to them, If it is good in your sight, give me my wages; otherwise, refuse them.’” And so on.

These words are written in the prophet Zechariah, chapter 11, verse 12. What does Zechariah say there concerning the thirty pieces of silver? He writes, “And I will say to them.” Who is speaking? The person foretold in the prophecy—the Messiah.

“Does it seem good to you? ‘If it is good in your sight, give me my wages; otherwise, refuse to give me my wages, if that seems good to you. Surely I am owed some other reward by you for healing the blind and the lame.’”

“I expected one reward,” says Saint Cyril, “but instead of thanksgiving, I receive dishonor; instead of worship, insult.” I healed your sick, He says, and raised your dead. You therefore owe Me a reward, since I came as a benefactor among your people. What is My reward? What do you have to give Me? I expected one reward, but you give Me another. Instead of thanksgiving, I am offered dishonor: “Instead of thanksgiving, dishonor; instead of worship, insult.” Instead of worshipping Me, you revile Me. Do you see how Scripture foresaw these things? Do you see, he asks, how Scripture—the Old Testament—foretold them?

He says: “Give me my wages; otherwise, if it seems good to you—if you believe I have benefited you—you may refuse them.” You refused Me My wages, and instead you offered Me gall, as another passage says: “Gall instead of manna.” “And they set my wages at thirty pieces of silver.” So here, beloved, we see that the prophecy speaks of the thirty pieces of silver. “And they set my wages at thirty pieces of silver,” Zechariah likewise says in chapter 11, verse 12. Saint Cyril cries out in amazement:

“O prophetic precision! O all-wise and unerring Holy Spirit! For he did not say ten or twenty, but exactly thirty”—the precise sum. What does Zechariah say? “And they set before me”—that is, they presented to me as my wages—“thirty pieces of silver.” What astonishing precision! How many pieces of silver did Judas the betrayer receive? Thirty. The prophecy does not say ten or twenty, but thirty. Do you see its precision? This is what is so astounding. That is why I told you that prophecy is wondrous. “Tell us also where this price goes, O prophet.” Tell us, O prophet, where does it go?

What happened afterward to this price, this sum of money? “Does the one who received it keep it, or does he return it?” The Greek word here means “does he perhaps”—not simply “therefore.” “And after it has been returned, where does it go?” If he gives back what he received, where does it go? The prophet then says: “And I took the thirty pieces of silver and cast them into the house of the Lord, into the furnace.” They gave Me My wages, yet this assumes that something happened in between, because the wages came back again. Saint Cyril concludes that the money was not, in fact, kept. Judas

took the thirty pieces of silver, was filled with remorse, went back, threw them into the Temple, and said:

“I have sinned by betraying innocent blood.” “What is that to us?” they told him. “You see to it”—that is your affair. As you know, this is usually how people treat a traitor: everyone loves the betrayal, but no one loves the betrayer. Those gentlemen had accomplished their purpose. How they had flattered him, fussed over him, and welcomed him until they achieved their goal! And once they had achieved it, they became indifferent. What do we care what you do with your conscience? Deal with it yourself. It is terrible!

The devil does the same thing. He leads us into sin and then tells us, “What do I care? Deal with it yourself.” It is terrible! They took the thirty pieces of silver, he says, and placed them in the house of the Lord, in the furnace. Saint Cyril then says, “Compare the prophecy with the Gospel.” In other words, place the prophecy beside the event itself. And what do we find? “Judas, filled with remorse, cast the pieces of silver into the Temple and departed.” But notice that a further paragraph follows here, which I will not analyze. It is quite long. Saint Cyril clarifies that the Gospel tells us they bought the Potter’s Field, while Zechariah says

that the money was cast into the furnace. Saint Cyril says: “The prophet expressed the prophecy enigmatically, for prophecy is often enigmatic.” It is enigmatic “in many places.” Yes, prophecy is enigmatic. Do you know why? Here he ultimately demonstrates that the furnace mentioned in the prophecy—where they placed the thirty pieces of silver—points to the potter. Does a potter not have a furnace? A furnace is an oven. They put the thirty pieces of silver into the oven, into the furnace. Yes—but it is the potter who has an oven.

He fires his tiles there. Therefore, when the prophecy says that they cast the silver into the furnace, it means that they gave it to the potter. So the Gospel rightly says that they gave the money to the potter and bought his field, the Potter’s Field. Let me say just a few words about this—Saint Cyril has much more to say—so that we are not delayed. Prophecies are often presented enigmatically. That is true. If you ask why they are not clear, I have told you before: someone had to be deceived, and that someone was the devil. The devil had to be deceived. Scripture was locked—not in the sense that it could not be made public, but that its meanings were locked away.

Could the devil see Scripture? Of course he could. The devil knows Scripture very well, but he does not interpret it correctly. Did he not say to the Lord, “It is written concerning You; it is written concerning You”? He knows Scripture. And he not only knows it, but also uses it. Yet, as I have told you, he uses it wrongly, interpreting it falsely. And during the three temptations, the Lord corrects the devil. The reason is that these truths had to be hidden—hidden from the eyes of Satan, the devil. The devil had to be deceived, while at the same time the prophecies concerning the future had to be proclaimed.

This was so that the Messiah might be believed in—that evidence might be given, credentials confirming the identity of the Messiah. That is the reason. And now we move on.

They bound Jesus—this is the twelfth paragraph—and led Him into the courtyard of the high priest. Do you wish to know that this too was written beforehand? Isaiah says, “Woe to their soul, for they have devised an evil counsel against themselves.” They conceived a wicked plan, but it would recoil upon their own heads. They said, “Let us bind the righteous man, for he is troublesome to us.” This is Isaiah 3:9–10.

“Let us bind the righteous man,” it says, “for he is troublesome to us.” In other words, we cannot make use of him; he is inconvenient. He does not fit in with our people, because he tells us things that do not suit us. We do not want our Messiah to be like this. “Let us bind him.” And truly, “Woe to their soul.” Isaiah himself was sawn in two, and so forth. Thus we see, my beloved, that this too was prophesied. In the thirteenth paragraph we read: “But when the high priest questioned Him and heard the truth of the Gospel, he became indignant, and a wicked servant of that wicked man struck Him.” In the Gospel, when Caiaphas becomes indignant, then...

One of the servants rose and struck the Lord across the face after the Lord had spoken. Then the Lord said to the servant, “Why do you strike Me? If I have spoken wrongly, testify to the wrong; but if I have spoken rightly, why do you strike Me?” That face which had shone like the sun endured being struck by lawless hands. Others came and spat upon the face of Him who had healed the man blind from birth—the One whose spittle had healed the blind man’s eyes.

“Is this how you repay the Lord?” Now comes the prophecy: “Is this how you repay the Lord?” These are the words of Deuteronomy 32:6. “O foolish and unwise people?” Is this people truly so foolish and devoid of wisdom? Is this how you repay Me? I have given you so much; what do you give Me in return? And the prophet, filled with astonishment, says, “Lord, who has believed what we have heard?” Of all that we prophets heard from You, who among Your people believed it?

“For the event is unbelievable: God, the Son of God and the arm of the Lord, endures these things. But so that those who are being saved may not disbelieve, the Holy Spirit foretells them, speaking in the person of Christ; for He who spoke these things then was Himself later present.” This is a very beautiful point, my beloved. It would indeed seem unbelievable: how could God endure all these things? Can God suffer? Yes, His human nature is capable of suffering, but not His divine nature. These things were foretold so that people might believe when He Himself would one day be present among them. “I gave My back to scourging,” says...

Isaiah 50:6. “I gave My back to scourging”—that is, to be scourged. And the Gospel says, “Pilate, having scourged Him, delivered Him to be crucified.” Do you know what scourging meant? The scourge had long leather straps fastened to a wooden handle, with small pieces of bone tied along their length. Even a single blow would immediately tear the flesh and cause bleeding. Scourging was a dreadful torment. What does the prophet say?

“I gave My back to scourging.” I gave My back to be scourged. “And My cheeks to blows; and I did not turn My face away from the shame of spitting.” Do you hear what Isaiah 50:6 says? Do you see the precision? “And My cheeks to blows.” He was struck not only by the servant; later the Roman soldiers also struck Him, after covering His head and saying, “Prophesy to us: who is it that struck You?” And what does the prophecy say? “And My cheeks to blows; and I did not turn My face away from the shame of spitting.”

I did not turn My face away to escape the humiliation of being spat upon. Yes—but who says these things? The Lord in the Old Testament. Who undergoes them? Jesus Christ. In whose person does He speak in the Old Testament? In the first person singular. Therefore, it is Christ who speaks in the Old Testament, who ordains these things beforehand, and who is called Jesus the Prophet. It is Christ Himself. Please notice all these signs that reveal the identity of Jesus Christ.

Concerning what I told you earlier—“for He who spoke these things then was Himself later present,” the One who said them then is now present—Isaiah speaks in chapter 52, verse 6. Saint Cyril does not include this, but I copied it from the Old Testament: “Therefore,” Isaiah says, “therefore My people shall know My name on that day, because I am He who speaks: I am present.” How tremendous this is! Listen to these words. My people...

On that day they will know My name; they will know who I am. “Therefore My people shall know My name on that day.” What day? The day of My Passion and My Resurrection. Then the people will learn who it is that speaks. “Because I am He who speaks.” For I am the very One speaking. Where? In the Prophet Isaiah. On that day, when the people learn My name, I shall be there. Notice the words, “I am present.” Where? There before them, in their hands. It is astonishing, my beloved. Tell me: perhaps one prophecy might coincide by chance, or even two. But that every prophecy should agree is like—like...

All the prophecies are rays converging upon and passing through the focal point of a lens. All the rays pass through that one focal point, and the focal point is Jesus Christ: one person, the person of Jesus Christ.

In the sixteenth paragraph, while He was being judged, Jesus remained silent. Pilate said, “Do You not hear how many things they testify against You?” And now comes the prophecy, Psalm 37:14: “I became like a man who does not hear, and in whose mouth there is no rebuke.” I—the incarnate Son of God—became like a deaf man. There was no reproach in His mouth. He did not say, “How dare you do this to Me?” Nothing.

Again: “But I was like a deaf man and did not hear, and like a mute man who does not open his mouth.” Saint Cyril says, “You have heard this concerning Him before, if indeed you remember.” Thus He was like a deaf man who does not hear, like a mute man who does not open his mouth. “Do You not hear what they testify against You?” Pilate asks. But Jesus remained silent. Here is the prophecy, and here are the events. Then, in the seventeenth paragraph, “the soldiers gathered around Him and mocked Him.” The Lord becomes their plaything, and the Master is mocked. The Roman soldiers make Him an object of ridicule.

They stood there, and “they shook their heads at Him,” as the prophet says in Psalm 108:25. “They saw me and shook their heads.” This applies not only to what the soldiers did to the Lord, but also to those entering and leaving the city through the gate. For the Crucifixion of Christ took place outside the city walls, though near the gate. Those passing by saw Christ crucified and shook their heads. Indeed, we might say that the prophecy applies to them even more directly and precisely.

“They shook their heads at Him.” They saw me and shook their heads. Why did they do that? What were they saying? They were repeating what the rulers said: He claimed to be the Son of God. If He were the Son of God, He would not have ended up upon the Cross. And so they shook their heads, as we shake our heads over the sufferings of someone who refused to come to his senses, who kept saying such things and has now suffered the consequences. That is why they shook their heads. He had claimed to be something—and now, look what had happened to Him.

“The mockery becomes a type—a foreshadowing—of His kingship; for they kneel before Him.” The Gospel says that the soldiers knelt before Him and mockingly said, “Hail, King of the Jews!” Thus this mocking event becomes a type of His Kingdom. They mock Him, yet they also kneel before Him. “And they crucify Him, but first the soldiers clothe Him in royal purple and place a crown upon His head.” They crucify Him, but before doing so they dress Him in royal purple and place a crown of thorns upon His head. Pay attention to these things!

“It was made of thorns; every king is proclaimed by soldiers.” What significance is there in its being a crown of thorns? Every king is proclaimed king by the troops, by the army. “So Jesus, too, had to be crowned by soldiers in a typological manner.” Christ Jesus had to be proclaimed King by soldiers, as a type pointing to the truth. But pay attention—pay very close attention. “The crown is also a Mystery, for it meant the release from sins and the annulment of the sentence of condemnation.” The crown was a Mystery: it brought release from sins and annulled the sentence that condemned mankind.

Adam was condemned—this is where the passage leads us. Adam received the sentence: “Cursed is the ground because of your works,” God said. And do you know who spoke those words? God the Word (Logos) Himself—the One who later became man. “It shall bring forth thorns and thistles for you.” Thistles are a kind of thorn. “For this reason Jesus receives the thorns, that He may annul the condemnation.” This is why He wears a crown of thorns: to annul the curse pronounced upon Adam, that the earth would bring forth thorns because of his disobedience.

“And for this reason He was buried in the earth,” so that “the accursed earth might receive blessing instead of a curse.” God had cursed the earth, and now He Himself comes and is buried in it, so that the earth may receive the blessing of His presence. “At the time of their sin, they clothed themselves with fig leaves.” When our first parents sinned, they put on fig leaves to cover their nakedness, because, Scripture says, they were ashamed. “For this reason Jesus made the fig tree the last of His signs.” That is why, Saint Cyril says, Christ’s last miracle was the withering of the fig tree. Listen!

“For as He was about to proceed toward the Passion, He cursed the fig tree.” As Jesus went forward toward His Passion, He cursed the fig tree. “Not every fig tree, but that one alone, for the sake of the type,” saying, “Let no fruit ever come from you again.” In other words, let the condemnation be annulled. He curses the fig tree so that the condemnation may be annulled. “And because they had then clothed themselves with fig leaves, He came at a season when no fruit was to be found.” Why should it concern you whether a fig tree bears fruit in winter? It had only leaves upon it. It was the middle of March. Christ arrived

at the end of March. “Everyone knew this; did Jesus alone not know it?” Everyone knows that there are no figs in March. Did Jesus not know this, so that He went looking for figs on a fig tree in the winter season, in the middle of March? “But He came as though seeking fruit, not because He did not know that He would find none, but because He was enacting the type of the curse as far as the leaves alone.” He comes to undo this curse as well. Which curse? The fact that our first parents came to clothe themselves with fig leaves. Do you know why they put on fig leaves? Because they had lost the garment of glory. They lost the garment of the divine uncreated energy, which Christ manifested on Mount Tabor. When they saw that it had departed from them, they began to feel ashamed before one another, so they took fig leaves and made coverings for themselves. Christ now comes to remove their fig leaves, to condemn the fig leaves—and by condemning the fig tree, to remove those leaves from them—so that He may give them back their ancient robe, that first robe of divine glory which our first parents possessed in Paradise and which they will now receive in Baptism. It is astonishing, my dear friends. “And since we have touched upon the events in Paradise,”

“I rightly marvel at the truth revealed in these types.” Since we have mentioned Paradise, Saint Cyril says, I truly marvel at the truth of the types. “In Paradise came the Fall, and in a garden came salvation.” The Fall took place in Paradise, and salvation came in a garden. For Christ was buried in a garden. The Gospel says that there was a garden nearby, containing a new tomb, and Christ was buried there. “From the tree came sin, and at the tree sin came to its end.” Sin began with the wood of a tree, and at the wood of the Cross sin came to its end. There sin is brought to an end; there sin is nailed fast; there it is utterly overcome.

“Toward evening, as the Lord walked, they hid themselves.” It was late afternoon when the Lord walked in Paradise, and our first parents hid because they heard His voice. “And toward evening, through the Lord, the thief is brought into Paradise.” In the late afternoon, mankind enters Paradise once again, and the first to enter is the thief. This is why the Lord suffered. This is why the prophecies were hidden: so that the devil might be defeated and man might be saved. My dear friends, once again I will say something I have said many times. When a person reads Holy Scripture and sees all these things—if he is not willfully blind,

if he does not allow the passions to rule him but desires to be freed from them—for we are all sinners—if he does not persist in willful blindness but has a good and willing heart, how could he fail to see the truth and the reality?

Ευρισκόμεθα εις την εβδόμη παράγραφον της 13ης κατηχήσεως του Αγίου Κυρίλου Ιεροσολύμων. Λέει: «Αλλά αντιλέγουσιν οι Ιουδαίοι, πάντοτε εις αντίρρησιν έτοιμοι και οκνηροί προς πίστιν. Ως δια τούτο λέγει νυν τον αναγνωσθέντα προφήτην, “Κύριε, τις επίστευσε τη ακοή ημών;” Πέρσαι πιστεύουσι και Εβραίοι ου πιστεύουσι. Όψονται, οις ουκ ανηγγέλη περί αυτού, και οι ουκ ακηκόασιν συνήσουσιν. Και οι μελετώντες αθετήσουσιν. Αντιφθέγγονται προς ημάς και ταύτα λέγουσιν· “Κύριος άρα πάσχει; Κατίσχυσαν γαρ ανθρώπιναι χείρες κυριότητος;” Ανάγνωθι τους Θρήνους. Θρηνών γαρ Ιερεμίας, εν θρήνοις τα άξια θρήνων έγραψεν. Είδεν υμών την απώλειαν, εθεώρησε την απόπτωσιν, εθρήνει την Ιερουσαλήμ την τότε. Η νυν γαρ ου θρηνήσεται· η μεν γαρ εσταύρωσεν, η δε νυν προσκυνεί τον Χριστόν. Θρηνών τοίνυν λέγει· “Πνεύμα προσώπου ημών, Χριστός Κύριος, συνελήφθη εν ταις διαφθοραίς ημών”».

Αντιλέγουν οι Ιουδαίοι. Σε τι αντιλέγουν οι Ιουδαίοι; Οι πάντοτε έτοιμοι, λέγει, εις αντίρρησιν και οκνηροί στην πίστη. Πάντοτε. Σε τι αντιλέγουν; Ότι ο Μεσσίας είναι παθητός. Ο Χριστός είπε: «Νυν εδοξάσθη ο Υιός του ανθρώπου». Πότε; Όταν προηγήθη το θέμα του Σταυρού. Και θεωρεί τον Σταυρόν ο Χριστός δόξα Του, όπως λέγαμε την περασμένη φορά, που λέγει λίγο πιο πάνω: «Και θέλεις γνώναι σαφώς ότι δόξα εστί τω Ιησού ο Σταυρός;» λέγει ο Άγιος Κύριλος. «Αυτού άκουε λέγοντος και μη εμού», και τα λοιπά. Ώστε αυτό δεν το δέχονται οι Εβραίοι, δεν το δέχονται αυτό

και πάρα πολλοί εκ των χριστιανών μας. Γι' αυτό έχουν πάντοτε μία σπουδαία επικαιρότητα όλα αυτά του Αγίου Κυρίλου. «Περίεργο», λέει ο Άγιος Κύριλος.

Πέρσαι πιστεύουν, οι Εβραίοι δεν πιστεύουν. Σε εκείνους που δεν ανηγγέλη περί αυτού, δεν αναγγέλθηκε για τον Ίδιον, και εκείνοι που δεν άκουσαν κατανοούν, όπως λέγει στην προς Ρωμαίους ο Απόστολος Παύλος, και αυτοί που μελετούν αθετούν εκείνα τα οποία μελετούν. Ποια είναι η θέση τους; «Κύριος άρα πάσχει; Κατίσχυσαν γαρ ανθρώπιναι χείρες της κυριότητος;» Μπορεί ο Κύριος να πάσχει; Ο Γιαχβέ μπορεί να πάσχει; Γιαχβέ θα πει Κύριος. Ώστε τα χέρια τα ανθρώπινα υπερενίκησαν τον Κύριον; «Κατίσχυσαν γαρ ανθρώπιναι χείρες κυριότητος;» Δηλαδή υπερίσχυσαν τα χέρια τα ανθρώπινα του Θεού, ώστε να τον πιάσουν και να τον καρφώσουν, να τον σταυρώσουν; Υπερίσχυσαν; Είναι η πέτρα του σκανδάλου. Σας το έχω πει πάρα πολλές φορές αυτό, αλλά ταυτοχρόνως είναι και η πέτρα του σκανδάλου για πολλούς χριστιανούς που ορθολογίζουν. Δεν μπορούν να δεχθούν τον Ιησού Χριστό ότι είναι ο Θεός. Δεν μπορούν, διότι δεν μπορούν να δεχθούν τον Σταυρό. Βέβαια, σε κάποιες ακραίες καταστάσεις, κάποτε σας είχα διαβάσει μάλιστα μια προσευχή του 33ου βαθμού των Τεκτόνων, που εκεί κατηγορείται

ανηλεώς ο Θεός και ο Χριστός, ανηλεώς. Κάποτε ένας φοιτητής, μου το έλεγε ο αδερφός του αυτό, έμεναν μαζί, είναι πολλά χρόνια, έλεγε το εξής ο μεγάλος αδερφός. Απευθύνετο προς τον Χριστόν, τον Εσταυρωμένον, και έλεγε —λυπούμαι, θα προσβάλω τα αυτιά σας—: «Καλά σου κάνανε και σε σταυρώσανε». Ακούτε! «Καλά σου κάνανε και σε σταυρώσανε». Γιατί άραγε; Διότι ο άνθρωπος αντιδρά, ο εγωισμός του ανθρώπου αντιδρά στον Χριστό, επειδή θέλει να ζήσει τον εγωισμό του, τα πάθη του, και σας ευχαριστώ.

ο Χριστός μίλησε για κόλαση, αν δεν ακούσεις, και για υποταγή, και για πειθαρχία, και για αγώνα και απάθεια. Δεν ανέχεσαι. Λοιπόν, δεν τα ανέχεσαι εσύ αυτά. Οπότε λες: «Δεν μπορώ, δεν μπορώ, δεν μπορώ να ζήσω χριστιανική ζωή. Καλά σε κάνανε και σε σταύρωσαν». Αναισθητείς. «Δεν το παραδέχομαι, δεν το πιστεύω». Φοβερό! Λοιπόν, αγαπητοί, οι Εβραίοι δεν μπορούν να το καταλάβουν και, ξαναλέγω, δεν είναι μόνο στους Εβραίους, είναι και σε πάρα πολλούς δικούς μας χριστιανούς. Και τώρα έρχεται ο Άγιος Κύριλος και λέει: «Αναγνώστε τους Θρήνους του Ιερεμίου», Παλαιά Διαθήκη δηλαδή. Αυτοί οι θρήνοι

ήσαν για σας, που έκλαιγε την πόλη σας. Βέβαια, δεν κλαίει τη Νέα Ιερουσαλήμ, αυτή που προσκυνεί τον Χριστό, αλλά την Παλαιάν Ιερουσαλήμ. Και τι λέγει εκεί; Είναι μάλιστα στο κεφάλαιο 4, στίχος 20: «Πνεύμα προσώπου ημών, Χριστός Κύριος, συνελήφθη εν ταις διαφθοραίς ημών». Το «ημών» με ήτα. «Πνεύμα προσώπου ημών, Χριστός Κύριος, συνελήφθη εν ταις διαφθοραίς ημών». Συνελήφθη. Είναι κάτι παρόμοιο στο νόημα με εκείνο του Ησαΐου.

Λέγει ότι για τις αμαρτίες μας πάσχει. Είδατε; «Συνελήφθη». Και λέγει στη συνέχεια ο Άγιος Κύριλος: «Μήτι εγώ ευρεσιλογώ;» Μήπως εγώ ευρεσιλογώ, βρίσκω λόγους έτσι, με το μυαλό μου τα κατεβάζω αυτά για να τα λέγω; «Ιδού, μαρτυρεί Χριστόν Κύριον υπό ανθρώπων συλλαμβανόμενον». Λέγει για τον Χριστόν που είναι Κύριος και ο οποίος συλλαμβάνεται υπό των ανθρώπων. Μάλιστα, Κύριε. Άφησε τα χέρια σας τα βέβηλα και τον κάρφωσαν επάνω εις τον Σταυρόν. Μάλιστα, Κύριε, το είπε ο προφήτης Ιερεμίας. Συλλαμβάνεται, λοιπόν, αλλά δεν συνελήφθη γιατί ήταν αδύναμος.

Λέγαμε την περασμένη φορά: εκούσιον το πάθος. Θεληματικό ήταν για μας και ήταν για να ξεγελαστεί, όπως σας είπα, και ο διάβολος. «Ιδού, λοιπόν, μαρτυρεί Χριστόν Κύριον υπό ανθρώπων συλλαμβανόμενον. Και τι το από τούτου αποβησόμενον; Ειπέ μοι, ω προφήτα». Τι είναι εκείνο που θα απέβαινε; Πες μου, ω προφήτα. Και λέει το πιο κάτω της προφητείας. «Ο δε προφήτης λέγει· “Ου είπομεν, εν τη σκιά αυτού ζησόμεθα εν τοις έθνεσιν”». Περί του οποίου είπομε ότι θα ζήσουμε στα έθνη, στη σκιά τη δική του. Εσείς συλλάβατε τον Ιησού, τον σταυρώσατε και τον αποδοκιμάσατε, αλλά εμείς όμως, τα έθνη όμως, ζούνε στη σκιά τη δική του, κάτω από τη σκιά του Χριστού, κάτω από τη σκιά του Σταυρού. Δηλαδή, θα το πω απλά: εσείς αρνείστε, τα έθνη πιστεύουν.

Ου γαρ εν τω Ισραήλ, αλλ' εν τοις έθνεσιν, εμπολιτεύεσθαι ζωής ένεκεν την χάριν. Διότι εδώ, «εν τοις έθνεσιν», λέγει, την χάρη, όχι στους Ισραηλίτες, γιατί τον αρνήθηκαν, αλλά εις τα έθνη.

«Ήκουσας του Ευαγγελίου τα περί του Ιούδα λέγοντος· άρα ουκ εθέλεις δέξασθαι την μαρτυρίαν; Ήκουσας ότι ενύγη λόγχη η πλευρά· ουκ εθέλεις ιδείν ει και τούτο γέγραπται; Ήκουσας ότι εν κήπω εσταυρώθη· ουκ εθέλεις ιδείν ει και τούτο γέγραπται; Ήκουσας ότι τριάκοντα αργυρίοις επράθη· ουκ εθέλεις μαθείν τον ειπόντα τούτο προφήτην;» Και λοιπά, και λοιπά, και λοιπά. Να μην τα επαναλαμβάνω, όπως σας είπα προηγουμένως. Τι λέει; Δεν άκουσες για τον Ιούδα; Δεν άκουσες για τα τριάντα αργύρια; Δεν άκουσες πώς θα θανατωθεί; Δεν άκουσες πώς ετάφη; Δεν άκουσες πώς ανέστη; Όλα αυτά πρέπει να τα μάθεις από τους προφήτες. Και ενώ έχει μια ολόκληρη εδώ παράγραφο, πολλές σειρές ο Άγιος Κύριλος με αυτές τις ερωτήσεις,

τα είπα εν παρόδω όμως, για να μην αργούμε, και θα πάρουμε τώρα προφητείες που δίδουν την απάντηση σε κάθε μία θέση από αυτές. «Πολλών δε ουσών και του χρόνου λοιπόν της ώρας εις ολίγον περιγραφομένου, ολίγας, ως εκχωρεί...» Έχει για μια στιγμή και την αίσθηση, ξέρετε, του χρόνου. Παρότι αυτή η κατήχηση είναι μακρά, εμείς την αναλύουμε σε σειρά θεμάτων. Ο Άγιος Κύριλος την είχε πει μόνο σε μια του ομιλία. Μόνο σε μια του ομιλία. Φυσικά το κείμενό του, ή καλύτερα ο λόγος του, ήταν όπως είναι στο κείμενο. Δεν είχε περισσότερες αναλύσεις. Εμείς έχουμε περισσότερες αναλύσεις. Και λέγει τώρα: «Τας κυριωτέρας άκουσον νυν». Τις κυριότερες από τις προφητείες να τις ακούσεις τώρα. «Λαβών δε τας αφορμάς,

γενού φιλόπονος και εκζήτησον τας λοιπάς». Να γίνεις όμως, να πάρεις αφορμές —εμείς αφορμές θα δώσουμε— και εσύ να γίνεις φιλόπονος, φίλεργος, και να αναζητήσεις εκείνες που λείπουν, αυτές που δεν θα πούμε. «Μη γαρ έστω σου η χείρ μόνον εκτεταμένη εις το λαβείν, αλλά και εις το εργάζεσθαι έτοιμος». Πάντα ο Θεός χαρίζεται.

Απλώνεις μόνο το χέρι σου για να παίρνεις έτοιμη τροφή; Φρόντισε και εσύ να δουλεύεις, να βρίσκεις την τροφή. Και ο Θεός, λέγει, είναι έτοιμος να σου δώσει. Όταν σου λείπει σοφία, «αιτείτω παρά του διδόντος Θεού και λήψεται». Θα πάρεις. Θα πάρει εκείνος που ζητά. «Ώστε συμπεριέλαβε ταις ευχαίς και ημίν παράσχοι το λέγειν τα υπ' αυτού, υμίν δε το ακούειν μετά πίστεως», και ζητώ και εσείς να εύχεστε για μένα, να μου δώσει και εμένα ο Θεός σοφία. Δηλαδή, πολύ σημαντικό αυτό: μην περιμένουμε εδώ, στον χώρο αυτό, να ακούμε πάντα κάτι. Έχουμε φιλοτιμία, έχουμε φιλοπονία. Θα πάρουμε την αφορμή από εδώ και θα πάμε σπίτι μας να βρούμε αυτά τα πράγματα και να αρχίσουμε να διαβάζουμε. Διότι εδώ τι λέγεται; Στοιχειώδη πράγματα λέγονται, λίγα, λίγα κατ' επιλογήν. Τα πιο πολλά θα τα βρούμε στη μελέτη που θα κάνουμε. Γι' αυτό παρακαλώ και εγώ, μαζί με τον Άγιο Κύριλο, αγαπητοί μου, να μελετούμε, να ψάχνουμε και, θέλετε ακόμη, να κρατούμε και χαρτί και μολύβι, και εδώ να κρατάμε χαρτί και μολύβι.

Τα είχα πει. Πολλά παιδάκια κρατούν χαρτί και μολύβι, και εσείς οι μεγάλοι δεν κρατάτε; Δεν μάθατε γράμματα; Μάθατε γράμματα, και πιο πολλά από τα παιδιά. Λοιπόν, χαρτί και μολύβι. Μια παραπομπή που εγώ, βλέπετε, λέω, και παραπομπές. Σημειώστε αυτή την παραπομπή. Πηγαίνετε σπίτι σας. «Μας τα είπε καλά αυτός ο άνθρωπος;» να πείτε. Για να πάμε να δούμε εκεί. Δεν θέλω να πω να αμφισβητείτε, αλλά θέλω να πω να διασαφηνίζετε εκείνα τα οποία θα βρίσκετε μέσα εις τον λόγον του Θεού. Και πρέπει να έχουμε αυτήν τη φιλοπονία της μελέτης. «Ζητήσωμεν, ένατη παράγραφος, την ημίν περί του πάθους του Χριστού μαρτυρίαν». Λοιπόν, ας ζητηθούν

μαρτυρίες, δηλαδή, για το πάθος του Χριστού. Και έχει κάτι πολύ ωραίο: «Ου γαρ άγραφον εξήγησιν θεωρητικήν ποιησάμενοι θέλομεν, αλλά πιστοποιηθήναι μάλλον περί ων πεπιστεύκαμεν. Την μεν ουν παρουσίαν Ιησού πρώτον εδέξω τας μαρτυρίας, και ότι επί θαλάσσης περιεπάτησεν· “εν γαρ θαλάσση η οδός σου” γέγραπται· και περί διαφόρων ιάσεων μαρτυρίαν έλαβες. Άρχομαι τοίνυν όθεν το πάθος ήρξατο». Πολλά άκουσες για τον Ιησούν, για τα θαύματά Του, για τη διδασκαλία Του, και μάλιστα εδέχθηκες Εκείνον που περπάτησε πάνω στη θάλασσα. Αγαπητοί μου, Εκείνον που περπάτησε πάνω στη θάλασσα. Όλα θα τα ξέρεις τα γεγονότα. Αυτά τώρα θα...

τα κατοχυρώσουμε με τον προφητικό λόγο. Και επειδή μ' αρέσει εκείνο που λέει ότι «επί θαλάσσης περιεπάτησεν», εντός παρενθέσεως, «εν γαρ θαλάσση η οδός σου γέγραπται». Είναι γραμμένο στον 76ο Ψαλμό, στίχος 20, ότι η οδός σου, λέγει, είναι στη θάλασσα. Ο δρόμος σου είναι στη θάλασσα. Αλλά έχω βρει μια άλλη προφητεία που είναι πολύ ωραιότερη και που δείχνει την ταυτότητα: ότι ο Γιαχβέ περπάτησε επί της θαλάσσης. Ο Γιαχβέ, ο Κύριος της Παλαιάς Διαθήκης, περιεπάτησε επί της θαλάσσης. Και επειδή μόνο ο Χριστός περιεπάτησε επί της θαλάσσης, άρα ο Κύριος Ιησούς Χριστός είναι ο Γιαχβέ, είναι ο Κύριος, ο

Θεός της Παλαιάς Διαθήκης, ο Κύριος, το δεύτερον πρόσωπο της Αγίας Τριάδος. Που είναι εις τον Ιώβ, 9ο κεφάλαιο, στίχος 8. Δεν αναφέρει, βέβαια, αυτό που σας είπα ο Άγιος Κύριλος, διότι ο Άγιος Κύριλος μόνο δειγματοληπτικώς αναφέρει. Τι να φέρει; Θα έπρεπε τόμους επί τόμων να γράψει και ομιλίες επί ομιλιών, για να πάρει πάλι μερικά πράγματα και όχι όλα. Ακούστε τι λέγει εκεί. Το λέγει ο Ιώβ: «Ο τανύσας ουρανούς μόνος και περιπατών ως επ' εδάφους επί θαλάσσης». Όταν το βρήκα —είναι παλιό θέμα, δεν το βρήκα τώρα— όταν το βρήκα, πω πω, χοροπηδούσα, όπως βρίσκει κανείς έναν πολύτιμο θησαυρό.

Που τάνυσε τον ουρανό, που άπλωσε, τον τάνυσε. Ξέρετε αυτή η έκφραση: «ο τανύσας τον ουρανόν ως δέρριν». Δέρρις είναι το δέρμα. Αυτός που τάνυσε τον ουρανό όπως μια προβιά. Με την ευκολία που τανύομε, απλώνουμε μια προβιά, έτσι, λέει, άπλωσε τον ουρανό και τον τάνυσε. «Μόνος». Αυτό το «μόνος» προσέξατε. Αυτός που τάνυσε τον ουρανόν μόνος. Άρα, λοιπόν, ένας ετάνυσε τον ουρανόν, ένας είναι ο δημιουργός του ουρανού, και «περιπατών ως επ' εδάφους επί θαλάσσης». Βρείτε μου κάποιον στην ιστορία που περιεπάτησε επί της θαλάσσης χωρίς να βουλιάζει. Μόνον ο Ιησούς Χριστός.

Άλλος; Ποιος είναι, λοιπόν, ο περιπατήσας επί της θαλάσσης, που ετρόμαξαν οι μαθηταί και έκραξαν από του φόβου, και ο Πέτρος είπε: «Αν είσαι εσύ, Κύριε, πες μου να έρθω», και δεν βουλιάζει ούτε ο Πέτρος; Ποιος είναι; Αυτός είναι ο τανύσας τους ουρανούς μόνος. Ιδού στοιχεία ταυτότητος: ποιος είναι ο Ιησούς Χριστός. Αν οι Εβραίοι είχαν καλοπιστία, πόσα είχαν να βρουν! Αλλά δεν έχουν καλοπιστία. Που οφείλεται στη στραβή ερμηνεία που κάνουν. Γιατί; Διότι έχουν ένα τυφλοπάνι. Το τυφλοπάνι αυτό δεν το λέγω εγώ, το λέγει ο Απόστολος Παύλος. Έχουν ένα τυφλοπάνι. Εκείνο, λέει, το τυφλοπάνι που έβαλε ο Μωυσής,

το ζήτησαν οι σύγχρονοί του όταν κατέβηκε από το Σινά και έλαμπε το πρόσωπό του και δεν μπορούσαν να τον δουν, να τον ατενίζουν, και τον παρεκάλεσαν να βάλει κάλυμμα, λέει, στο πρόσωπο. Αυτό το κάλυμμα, λέει ο Απόστολος Παύλος, είναι στα μάτια των Εβραίων και δεν μπορούν να δουν τη δόξα του Θεού και δεν μπορούν να αναγνωρίσουν την ταυτότητα του Ιησού Χριστού. Αυτό το τυφλοπάνι. Φοβερό. Γιατί έχουν άλλες βλέψεις, έχουν κοσμοκρατορικές βλέψεις, υλικές. Άρτος, ψωμί, ψωμί, άρτος, ψωμί. Φοβερό.

Τώρα λέγει μερικά, μερικές προφητείες για το πάθος του Χριστού. «Ιούδας ην ο προδότης και ελθών εξ εναντίας και στάς, ειρηνικά λέγων και πολεμικά κατασκευάζων. Λέγει ουν περί τούτου ο Ψαλμωδός». Διότι ο Ιούδας, λέγει, ο προδότης, μιλούσε ειρηνικά, αλλά ετοίμαζε πολεμικά, φονικά σχέδια. Γι' αυτό γράφει ο Ψαλμωδός. Πού γράφει ο Ψαλμωδός; Ψαλμός 37, 12. Τι γράφει; «Οι φίλοι μου και οι πλησίον μου εξ εναντίας μου ήγγισαν και έστησαν». Οι φίλοι μου, λέει, και οι κοντινοί μου

απέναντί μου, με πλησίασαν και στάθηκαν. Και στη συνέχεια, στο στίχο 54, και πάλι: «Ηπαλύνθησαν οι λόγοι αυτών υπέρ έλαιον, και αυτοί εισι βολίδες». Τα λόγια τους έγιναν απαλά, βελούδινα, τόσο απαλά σαν το λάδι. Στην πραγματικότητα όμως ήτανε βολίδες, ήσαν πέτρες τα λόγια τους που έβγαιναν για να με φονεύσουν. Ερμηνεύει τώρα ο Άγιος Κύριλος: «Χαίρε, ραββί», και παρεδίδου τον Διδάσκαλον εις θάνατον. «Χαίρε, διδάσκαλε», είπε ο Ιούδας, και παραδίδει τον Διδάσκαλο σε θάνατο. Αφού παραδίδει τον Διδάσκαλο σε θάνατο, γιατί του λέει «Χαίρε, διδάσκαλε»; Τα λόγια του «ηπαλύνθησαν υπέρ έλαιον». Στην πραγματικότητα όμως ήσαν βολίδες. Τι είπε; «Εκείνον που θα φιλήσω, που θα χαιρετήσω, αυτός είναι. Πιάστε τον».

Οὐκ ᾐδέσθη τοῦ λέγοντος τὴν ὑπόμνησιν· δεν ντράπηκε εκείνον που του είπε και του υπενθύμισε: «Ιούδα, φιλήματι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδίδως;» Με φίλημα παραδίδεις τον Υιό του ανθρώπου;

Πήρες αυτό το υπέροχο σύμβολο της αγάπης. Δευτέρα Παρουσία.

Στοιχείο της προδοσίας σου. Διάδοχος Φωτικής, Ευαγγελισμός, Θυμήσου το όνομά σου. Προσέξτε: «Ὑπομνήσθητι τῆς ἑαυτοῦ προσηγορίας». Προσηγορία θα πει ονομασία. Θυμήσου το όνομά σου.

«Ἰούδας καλεῖται, ἐξομολόγησις». Το όνομα Ιούδας εβραϊκά θα πει εξομολόγησις, δηλαδή αίνεσις, δηλαδή το όνομά σου δεν ταιριάζει με αυτό που είσαι· είσαι κάτι διαφορετικό. «Σύνθου, ἔλαβες τὸ ἀργύριον, ἐξομολόγησαι ταχέως· ὁ Θεός, τὴν αἴνεσίν μου μὴ παρασιωπήσῃς, ὅτι στόμα ἁμαρτωλοῦ καὶ στόμα δολίου ἐπ’ ἐμὲ ἠνοίχθη· ἐλάλησαν κατ’ ἐμοῦ γλώσσῃ δολίᾳ, καὶ λόγοις μίσους ἐκύκλωσάν με», όπως λέγει ο 108ος Ψαλμός. Αν μπορούσες να καταλάβεις, θα μπορούσες να πεις: «Τι μου λέει τώρα ο διδάσκαλος; Με φίλημα τον προδίδω; Ώστε, λοιπόν, με κατάλαβε. Δεν μου είπε “Μπα, Ιούδα, γύρισες από τα ψώνια;”», διότι πήγε να ψωνίσει στην αγορά. Έτσι νόμισαν οι μαθηταί, ότι θα αγόραζε, λέγει, από την αγορά. Θα ήταν κλειστά τα καταστήματα παρακάτω· γιορτή μεγάλη. Και έπρεπε να δώσουν και εις τους πτωχούς. Είχαν και ταμείο για τους πτωχούς, ξέρετε. Και οι μαθηταί αυτήν την εντύπωση είχαν. Οπότε τώρα γυρίζει ο Ιούδας. Υποτίθεται ότι εψώνισε, αλλά ότι άργησε και δεν τους βρήκε εις το υπερώον εκεί και ότι, ψάχνοντας, τους βρήκε εις το Όρος των Ελαιών. Να του πει ο Κύριος:

«Παιδάκι μου, άργησες. Πού ήσουνα; Τέτοια ώρα έρχεσαι;» Όχι. Του λέγει: «Με φίλημα προδίδεις, παραδίδεις τον Υιό του ανθρώπου;» Τι έπρεπε ο Ιούδας εκεί να κάνει; Να συγκλονιστεί, να πει: «Με κατάλαβε. Πω πω, ντροπή!» Δεν ντράπηκες, λέει ο Άγιος Κύριλλος. Δεν ντράπηκες να κρατήσεις τέτοια στάση. Εσύ, το όνομά σου θα πει εξομολόγησις. Λοιπόν, «ἔλαβες τὸ ἀργύριον, ἐξομολόγησαι ταχέως». Πήρες τα λεφτά και να πας να πεις: «Κύριε, πώς το έπαθα; Κύριε, θα πετάξω τα αργύρια μπροστά σου». Όχι κατόπιν εορτής, εις τον ναόν, δέκα παραγράφους.

«Καὶ διὰ τὰ τριάκοντα ἀργύρια· καὶ ἐρῶ πρὸς αὐτούς· εἰ καλὸν ἐνώπιον ὑμῶν ἐστι, δότε τὸν μισθόν μου, ἢ ἀπείπασθε». Και τα εξής.

Είναι γραμμένα εις τον προφήτη Ζαχαρία, 11ο κεφάλαιο, 12ος στίχος. Τι λέει εκεί ο Ζαχαρίας, που αναφέρεται στα τριάντα αργύρια; Γράφει ο Ζαχαρίας: «Καὶ ἐρῶ πρὸς αὐτούς». Λέγει ποιος; Το προφητευόμενον πρόσωπον, ο Μεσσίας.

«Σας φαίνεται καλό; Εἰ καλὸν ἐνώπιον ὑμῶν ἐστι, δώσατέ μου τὸν μισθόν μου· αλλιώτικα αρνηθείτε να μου δώσετε τον μισθό μου, αν σας φαίνεται καλόν. Ἄλλον μισθὸν μὴ παρ’ ὑμῶν χρεωστῶ, θεραπείας τυφλῶν καὶ χωλῶν».

«Ἄλλον λαμβάνω», λέγει ο Άγιος Κύριλλος, «ἀντὶ μὲν εὐχαριστίας ἀτιμίαν, ἀντὶ δὲ προσκυνήσεως ὕβριν». Εγώ, λέγει, εθεράπευσα τους αρρώστους σας, ανέστησα τους νεκρούς σας. Συνεπώς, χρεωστείτε σε μένα έναν μισθόν, εφόσον στάθηκα ευεργέτης μέσα στον λαό σας. Ποιος είναι ο μισθός μου; Τι έχετε να μου δώσετε; Άλλον μισθόν περιμένω κι άλλον μισθόν μού δίδετε. Αντί ευχαριστίας μού προσφέρεται ατιμία. «Ἀντὶ μὲν εὐχαριστίας ἀτιμίαν, ἀντὶ δὲ προσκυνήσεως ὕβριν». Αντί να με προσκυνήσετε, με βρίζετε. Βλέπεις πώς προείδεν η Γραφή τα πράγματα; Βλέπεις, λέγει, πώς το προείδε η Γραφή, η Παλαιά Διαθήκη;

Λέει: «Δώσατέ μου τον μισθό μου· αλλιώτικα, αν σας φαίνεται καλόν, αν νομίζετε ότι σας έχω ευεργετήσει, αλλιώτικα μπορείτε να μου τον αρνηθείτε». Μου τον αρνηθήκατε τον μισθό μου και μου προσφέρατε αντί χολήν, όπως λέγει και ένα σχετικό: «Ἀντὶ μάννα χολήν». «Καὶ ἔστησαν τὸν μισθόν μου τριάκοντα ἀργυροῦς». Βλέπουμε, λοιπόν, εδώ, αγαπητοί, να λέγει για τα τριάκοντα αργύρια. «Καὶ ἔστησαν τὸν μισθόν μου τριάκοντα ἀργυροῦς», λέγει ομοίως ο Ζαχαρίας εις το 11ο κεφάλαιο, στίχος 12. Αναφωνεί με θαυμασμό ο Άγιος Κύριλλος:

«Ὢ προφητικῆς ἀκριβείας, ὢ πολυσυνέτου καὶ ἀπλανοῦς Πνεύματος Ἁγίου· οὐ γὰρ δέκα εἶπεν, οὐδὲ εἴκοσιν, ἀλλὰ τριάκοντα ἀκριβῶς», και όσα είναι. Τι λέγει ο Ζαχαρίας; «Καὶ μου ἔστησαν», δηλαδή μου παρουσίασαν τον μισθό μου, τριάντα αργύρια. Πω πω, ακρίβεια! Πόσα πήρε ο προδότης Ιούδας; Τριάντα αργύρια. Δεν λέει δέκα, δεν λέει είκοσι· τριάντα. Είδες ακρίβεια; Αυτό είναι το καταπληκτικό. Γι’ αυτό σας είπα, η προφητεία είναι καταπληκτική. «Εἰπὲ καὶ ποῦ προχωρεῖ τοῦτο τὸ τίμημα, ὦ προφῆτα». Πες μας, ω προφήτα, πού προχωρεί;

Τι έγινε παρακάτω με αυτό το τίμημα, με αυτή την τιμήν; «Ἆρα ὁ λαβὼν κατέχει, ἢ ἀποδίδωσιν;» Άρα εκείνος, άραγε — όχι άρα, το «άραγε» έχει ψιλή περισπωμένη — άραγε αυτός που λαμβάνει το κρατά ή το γυρίζει πίσω; «Καὶ μετὰ τὸ ἀποδοθῆναι ποῦ προχωρεῖ;» Και, αν το δίδει, πού πάει αυτό το οποίο πήρε; Λέγει, λοιπόν, ο προφήτης: «Καὶ ἔλαβον τοὺς τριάκοντα ἀργυροῦς καὶ ἐνέβαλον αὐτοὺς εἰς τὸν οἶκον Κυρίου, εἰς τὸ χωνευτήριον». Μου έδωσαν τον μισθό μου, αλλά προϋποτίθεται ότι εδώ κάτι μεσολαβεί, διότι ξαναγυρίζει πίσω ο μισθός. Συμπεραίνει ότι δεν κρατήθηκε πράγματι. Ο Ιούδας

επήρε τα τριάκοντα αργύρια, μετεμελήθη και πήγε πίσω, τα επέταξε εις τον ναόν και είπε:

«Ἥμαρτον παραδοὺς αἷμα ἀθῷον». «Τί πρὸς ἡμᾶς;» του λέγουν. «Σὺ ὄψει», εσύ να τα βλέπεις. Έτσι είναι συνήθως, ξέρετε, με τον προδότη. Την προδοσία όλοι την αγαπούν, τον προδότη κανένας. Έκαναν τη δουλειά τους αυτοί οι κύριοι. Τι καλοπιάσματα του έκαναν, τι περιποιήσεις και τι υποδοχές, έως ότου πετύχουν τον σκοπό τους. Πέτυχαν; Ψιλοψήθηκαν. Τι μας νοιάζει τι θα κάνεις εσύ με τη συνείδησή σου; Κάνε καλά. Φοβερό πράγμα!

Αυτό κάνει και ο διάβολος. Μας κάνει και αμαρτάνουμε και μετά μας λέει: «Τι με νοιάζει; Κάνε καλά». Φοβερόν! Και πήραν, λέγει, τους τριάκοντα αργυρούς και τους έβαλαν εις τον οίκον Κυρίου, εις το χωνευτήριον. Εδώ λέει: «Σύγκρινον τὴν προφητείαν», την προφητεία με το Ευαγγέλιο. Δηλαδή πάρε την προφητεία, πάρε και το γεγονός. Οπότε τι γίνεται εδώ; «Μεταμεληθεὶς γὰρ ὁ Ἰούδας καὶ ῥίψας τὰ ἀργύρια ἐν τῷ ναῷ ἀνεχώρησε». Προσέξτε, όμως, εδώ έχει παρακάτω μία παράγραφο, την οποία δεν θα αναλύσω. Είναι αρκετά μεγάλη. Κάνει μία διευκρίνιση, ότι μας λέει το Ευαγγέλιο ότι αγόρασαν τον Αγρό του Κεραμέως, ενώ λέγει ο Ζαχαρίας

αυτά ερίφθησαν εις το χωνευτήριον. Και εδώ λέγει: «Ὁ δὲ προφήτης αἰνιγματωδῶς εἶπε τὴν προφητείαν, αἰνιγματώδους οὔσης πολλαχοῦ τῆς προφητείας». Λέγει, είναι αινιγματώδης η προφητεία πολλές φορές· «πολλαχοῦ», σε πολλά σημεία. Ναι, είναι αινιγματώδης. Ξέρετε γιατί; Μάλιστα εδώ τελικά το αποδεικνύει, ότι το χωνευτήριο που λέει — έβαλαν τα τριάντα αργύρια στο χωνευτήριο — ναι, λέει ο Άγιος Κύριλλος, ο κεραμεύς δεν έχει χωνευτήριο; Χωνευτήριο θα πει φούρνος. Έβαλαν τα τριάντα αργύρια εις τον φούρνον, εις το χωνευτήρι. Ναι, αλλά ο κεραμεύς έχει φούρνο.

Ψήνει τα κεραμίδια του. Συνεπώς, όταν λέει τα έριξαν στο χωνευτήριο, τα δώσαν στον κεραμέα. Ορθά, λοιπόν, λέγει το Ευαγγέλιο: τα δώσαν στον κεραμέα και αγόρασαν τον αγρό του, τον Αγρό του Κεραμέως. Σας το πω μόνο με δύο λόγια — έχει πολλά ο Άγιος Κύριλλος — για να μην καθυστερήσουμε: ότι αινιγματωδώς πολλές φορές προσφέρονται οι προφητείες. Είναι αληθές. Αν ερωτήσετε γιατί δεν είναι σαφείς, σας το έχω ξαναπεί. Έπρεπε να ξεγελαστεί κάποιος. Και αυτός ο κάποιος ήταν ο διάβολος. Έπρεπε να ξεγελαστεί ο διάβολος. Ήταν κλειδωμένη η Γραφή, όχι σαν μη δημοσιεύσιμη, αλλά στα νοήματά της κλειδωμένη.

Μπορούσε ο διάβολος να τη βλέπει; Τη βλέπει τη Γραφή. Ο διάβολος ξέρει πολύ καλά τη Γραφή· δεν την ερμηνεύει ορθά ο διάβολος. Και στον Κύριο δεν είπε: «Παρακαλώ, είναι γραμμένο για σένα, είναι γραμμένο για σένα»; Την ξέρει τη Γραφή. Και όχι μόνο την ξέρει, αλλά και τη χρησιμοποιεί. Αλλά τη χρησιμοποιεί, όπως σας είπα, κακώς, με κακή ερμηνεία. Και ο Κύριος τον διάβολο τον διορθώνει, προκειμένου για εκείνο των τριπλών πειρασμών. Αλλά ο λόγος είναι ότι οι αλήθειες έπρεπε να κρυφτούν. Να κρυφτούν από τα μάτια του Σατανά, του διαβόλου. Ο διάβολος έπρεπε να απατηθεί και, ταυτοχρόνως, έπρεπε να εκδοθούν οι προφητείες για το μέλλον.

Να γίνει πιστευτός ο Μεσσίας, δηλαδή να δοθούν στοιχεία, διαπιστευτήρια της ταυτότητας του Μεσσίου. Αυτός είναι ο λόγος. Και πηγαίνουμε παρακάτω.

τον Ιησούν, δωδεκάτη παράγονθος, και εισήνεγκαν εις την αυλή του Αρχιερέως, θέλεις δε γνώναι και ηδένε ότι και τούτο γεγραπτε, θες να μάθεις ότι κι αυτό είναι γραμμένο Φυσήν Ισαΐας, ουέτι ψυχή αυτών, αλίμονότους, ότι δεβούλευτε βουλίν πονηράν καθεαυτών, γιατί σκέφτηκαν βρώμικοι βουλίν σκέψην που στρέφεται στο κεφάλι τους. Υπόντες, δίσωμεν των δίκαιων ότι δεις Χριστός ημίν εστιν. Είναι Ισαΐας 3 ,9 -10

«Δήσωμεν», λέει, «τὸν δίκαιον, ὅτι δύσχρηστος ἡμῖν ἐστιν». Δηλαδή δύσχρηστος, δεν μπορούμε να τον χρησιμοποιήσουμε, δηλαδή είναι αβόλευτος, δεν ταιριάζει στον λαό μας, μας λέει πράγματα τα οποία δεν μας ταιριάζουν. Δεν τον θέλουμε έτσι τον Μεσσία μας. «Δήσωμεν». Και αληθώς, «οὐαὶ τῇ ψυχῇ αὐτῶν». Και βλέπουμε — Ησαΐας μὲν ἐπρίσθη και τα λοιπά, πριονίστηκε και τα λοιπά — ώστε βλέπει κανένας, αγαπητοί μου, εδώ και αυτό προφητεύεται. Δεκάτη τρίτη παράγραφος: «Ἀλλ’ ἐρωτηθεὶς ὁ ἀρχιερεὺς καὶ ἀκούσας τὴν ἀλήθειαν εὐαγγελικὴν ἀγανακτεῖ, καὶ ὁ κακὸς κακῷ ὑπηρέτῃ δίδωσι ῥάπισμα». Από τα Ευαγγέλια, όταν αγανακτεί ο Καϊάφας, τότε

Σηκώθηκε κάποιος στους υπηρέτης και εχθαστούκισε τον Κύριον όταν είπε ο Κύριος ό ,τι είπε Και τότε λέγει στον Καϊάφα και τότε λέγει ο Κύριος στον υπηρέτη Τι με δέρεις, εάν καλό σε λάλισσα, εάν κακό σε λάλισσα, να με δίρεις Εάν όμως όχι κακός, τότε γιατί με χτυπάς και το πρόσωπον το λάμψαν ως ο ήλιος, χερσήνα νόμις ραπιζόμενον είν' είχετο κι εκείνο το πρόσωπο που έλαμψε σαν τον ήλιο με χέρια άνομα ανέχεται να ραπίζεται και άλλοι έλθονται σε εμπτήσωση το προσώπο του διαπτυέλου των γενετής τυφλών θεραπεύσαντος και έρχονται άλλοι να Τον φτίσουν που το φτίσμα του Χριστού

εθεράπευσε τα μάτια του τυφλού. «Ταῦτα τῷ Κυρίῳ ἀνταποδίδοτε;» Η προφητεία τώρα: «Ταῦτα τῷ Κυρίῳ ἀνταποδίδοτε;» Αυτά ανταποδίδετε εις τον Κύριον, λέγει η προφητεία, Δευτερονόμιον 32, 6. «Οὕτως λαὸς μωρὸς καὶ οὐχὶ σοφός;» Ώστε, λοιπόν, αυτός ο λαός είναι τόσο ανόητος και δεν είναι σοφός. Αυτά μου ανταποδίδετε; Εγώ σας έδωσα τόσα, εσείς τι μου δίδετε; Και ο προφήτης, αποθαυμάζων, λέγει: «Κύριε, τίς ἐπίστευσε τῇ ἀκοῇ ἡμῶν;» Σε εκείνα που εμείς ακούσαμε από σένα, εγώ ο προφήτης, ποιος πίστευσε από τον λαό σου;

«Ἄπιστον γὰρ τὸ πρᾶγμα· Θεός, Θεοῦ Υἱός, καὶ βραχίων Κυρίου ταῦτα ὑπομένει. Ἀλλ’ ἵνα μὴ ἀπιστήσωσιν οἱ σωζόμενοι, προγράφει τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον ἐκ προσώπου Χριστοῦ λέγοντος· αὐτὸς γὰρ ὁ τότε ταῦτα λαλῶν ὕστερον παρῆν». Είναι πολύ ωραία αυτή η θέση, αγαπητοί. Ότι βεβαίως θα ήταν άπιστον πράγμα: πώς ο Θεός, λέγει, μπορούσε να υπομένει όλα αυτά τα πράγματα; Παθητός ο Θεός; Ναι, η ανθρώπινη του φύση είναι παθητή, όχι η θεία φύση. Ώστε να πιστέψουν οι άνθρωποι, όταν αυτός ο ίδιος θα ήταν κάποτε παρών ανάμεσα στους ανθρώπους. «Τὸν νῶτόν μου δέδωκα εἰς μάστιγας», λέγει ο...

Ησαΐας 50, 6. Έχω δώσει, λέει, την πλάτη μου σε μάστιγες, δηλαδή να μαστιγωθεί. Το Ευαγγέλιο: «Πιλᾶτος γὰρ αὐτὸν φραγγελώσας παρέδωκεν εἰς τὸ σταυρωθῆναι». Αφού τον φραγγέλωσε, τον παρέδωσε εις το να σταυρωθεί. Ξέρετε τι θα πει φραγγέλωση; Ήταν μαστίγιον με λουριά δερμάτινα, μακρόστενα, δεμένα σε ένα ξύλο, και κατά διαστήματα είχε κοκαλάκια προσδεμένα, ώστε μόνο μία να έτρωγες, αμέσως δημιουργείτο αιμορραγία επάνω στο κρέας, στο σώμα. Φοβερό μαρτύριο ήταν η φραγγέλωση. Τι λέει ο προφήτης;

«Τὸν νῶτόν μου δέδωκα εἰς μάστιγας». Έδωσα την πλάτη μου να μαστιγωθεί. «Τὰς δὲ σιαγόνας μου εἰς ῥαπίσματα, τὸ δὲ πρόσωπόν μου οὐκ ἀπέστρεψα ἀπὸ αἰσχύνης ἐμπτυσμάτων». Ακούτε τι λέει ο Ησαΐας 50, 6; Βλέπετε ακρίβεια. «Τὰς δὲ σιαγόνας μου εἰς ῥαπίσματα, τὰς δὲ σιαγόνας μου εἰς ῥαπίσματα». Τον εράπισε όχι μόνο ο υπηρέτης, αλλά τον εράπιζαν κατόπιν και οι Ρωμαίοι στρατιώτες, όταν του σκέπασαν το κεφάλι και του λέγανε: «Προφήτευσέ μας ποιος είναι εκείνος που σε ραπίζει». Και τι λέγει εδώ; «Τὰς δὲ σιαγόνας μου εἰς ῥαπίσματα, τὸ δὲ πρόσωπόν μου οὐκ ἀπέστρεψα ἀπὸ αἰσχύνης ἐμπτυσμάτων».

Το πρόσωπό μου δεν το έστρεψα για να μην δεχθώ τον ντροπιασμό των εμπτυσμάτων. Ναι, ποιος τα λέγει αυτά; Ο Κύριος στην Παλαιά Διαθήκη. Ποιος τα δέχεται; Ο Ιησούς Χριστός. Σε ποιο πρόσωπο ομιλεί στην Παλαιά Διαθήκη; Σε πρώτο ενικό. Ο Χριστός, λοιπόν, είναι εκείνος που ομιλεί στην Παλαιά Διαθήκη και τα καθορίζει αυτά και λέγεται Ιησούς Προφήτης. Ο Χριστός είναι ο ίδιος. Βλέπετε όλα αυτά τα σημεία, παρακαλώ, που δείχνουν την ταυτότητα του Ιησού Χριστού.

Το προηγούμενο που σας είπα, ότι αργότερα θα ήταν ο ίδιος παρών για να λαλήσει, «αὐτὸς γὰρ ὁ τότε ταῦτα λαλῶν ὕστερον παρῆν», αυτός που τότε τα είπε τώρα είναι παρών. Επάνω σε αυτό, αγαπητοί μου, λέγει ο Ισαΐας στο 52,6. Δεν το γράφει ο Άγιος Κύριλος, το έχω αντιγράψει όμως από την Παλαιά Διαθήκη. «Διὰ τοῦτο», λέει ο Ισαΐας, «διὰ τοῦτο γνώσεται ὁ λαός μου τὸ ὄνομά μου ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, ὅτι ἐγώ εἰμι αὐτὸς ὁ λαλῶν· πάρειμι». Πω πω, φοβερό είναι! Ακούστε τα. Ο λαός μου

την ημέρα θα γνωρίσει το όνομά μου, ποιος είμαι. «Διὰ τοῦτο γνώσεται ὁ λαός μου τὸ ὄνομά μου ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ». Ποια ημέρα; Την ημέρα του πάθους μου και της Αναστάσεώς μου. Τότε θα μάθει ο λαός ποιος είναι αυτός που ομιλεί. «Ὅτι ἐγώ εἰμι αὐτὸς ὁ λαλῶν». Γιατί είμαι εγώ ο ίδιος που ομιλώ. Πού; Στον προφήτη Ισαΐα. Θα είμαι την ημέρα εκείνη που θα μάθει ο λαός το όνομά μου. Προσέξτε, «πάρειμι», είμαι παρών. Πού; Στα χέρια τους, μπροστά. Είναι καταπληκτικό, αγαπητοί μου. Πέστε μου, πέστε μου, να ταιριάξει κατά σύμπτωση μια προφητεία, δυο προφητείες. Όλες οι προφητείες να ταιριάζουν είναι σαν, σαν ένας,

ακτίνες όλες οι προφητείες που συγκλίνουν και περνούν από την εστία ενός φακού. Μια εστία ενός φακού, από εκεί περνούν όλες οι ακτίνες, και αυτή η εστία του φακού είναι ο Ιησούς Χριστός. Ένα πρόσωπο, το πρόσωπο του Ιησού Χριστού.

Δεκαέξι παράγχα, κρινόμενος αισιοπ, ως υπερπάσχην των πειλάτων και λέγην ου κακουείς, τι ούτη σου καταμαρτυρούσι, δεν ακούς, έλεγε ο πειλάτος, τι σου καταμαρτυρούν οι κατηγορείς σου, η προφητεία τώρα αγαπητοί, ψαλμός 32 ,14 Και εγενόμην, εγώ εγενόμην, εγώ ο ενανθρωπής ασιός του Θεού και εγενόμην ως η άνθρωπος ου κακούον έγινα σαν κουφός και ού κέχων εν το στόματι αυτού ελέγχους. Ελέγχος, ελέγχους, δεν θα έλεγα έλα τώρα εσύ τι μου κάνεις εμένα, τίποτα.

Πάλι, «ἐγὼ δὲ ὡσεὶ κωφὸς οὐκ ἤκουον, καὶ ὡσεὶ ἄλαλος οὐκ ἀνοίγων τὸ στόμα αὐτοῦ». «Ἤκουσας τὰ περὶ τούτου καὶ πρότερον, εἴ γε μνημονεύεις», λέει ο Άγιος Κύριλλος. Ώστε σαν κουφός που δεν ακούει, σαν άλαλος που δεν ανοίγει το στόμα του. «Δεν ακούς τι σου καταμαρτυρούν;» λέει ο Πιλάτος. Ο δε Ιησούς, εσιώπα. Προφητεία, τα γεγονότα. Αλλ’ οι στρατιώται, 17η παράγραφος, «περιχυθέντες αὐτῷ καταπαίζουσιν». Και γίνεται παίγνιον αυτών ο Κύριος και καταπαίζεται ο Δεσπότης. Τον κάνουν αντικείμενον παιχνιδιού οι Ρωμαίοι στρατιώτες.

Στάνουμε και «ἐσάλευσαν κεφαλὰς ἐπ’ αὐτόν», λέγει ο προφήτης στον Ψαλμό 108,25. Με είδαν και κούνησαν τα κεφάλια τους. Αυτό μάλιστα εφαρμόζεται όχι μόνο σε αυτό που έκαναν οι στρατιώτες στον Κύριον, αλλά και εις τους εισερχομένους στην πόλη και εξερχομένους από το τείχος, από την πύλη. Διότι η Σταύρωση του Χριστού έγινε έξω από την πόλη, έξω από το τείχος, κοντά όμως στην πύλη. Και όσοι, οι παραπορευόμενοι, έβλεπαν τον Σταυρωμένον Χριστό και εκουνούσαν τα κεφάλια τους. Εκεί μάλιστα η προφητεία ακόμη περισσότερο και ακριβέστερα, θα λέγαμε, εφαρμόζεται.

«Ἐσάλευσαν κεφαλὰς ἐπ’ αὐτόν», με είδαν και κουνούσαν τα κεφάλια τους. Γιατί κουνούσαν τα κεφάλια τους; Τι έλεγαν; Είχα... Εκείνο που έλεγαν και οι άρχοντες. Έλεγε ότι είναι ο Υιός του Θεού. Αν ήταν Υιός του Θεού, δεν θα έφτανε στον σταυρό επάνω, και κουνούσαν τα κεφάλια τους. Όπως κουνάμε το κεφάλι μας για τα παθήματα κάποιου ανθρώπου που δεν εννοούσε να βάλει μυαλό και έλεγε εκείνα που έλεγε και τώρα τα έπαθε. Γι’ αυτό κουνούσαν τα κεφάλια τους. Ότι δηλαδή έλεγε ότι είναι, ότι είναι... Ε, λοιπόν, τα έπαθε.

«Τύπος γίνεται τῆς βασιλείας ἡ καταπαίξεως· γονυπετοῦσι δέ». Λέει το Ευαγγέλιο ότι γονυπετούσαν μπροστά του και του λέγανε: «Χαῖρε, βασιλεῦ τῶν Ἰουδαίων», οι στρατιώται, εμπαικτικώς. Αυτός, λέει, ο τύπος, ο εμπαικτικός τύπος γίνεται — συγγνώμη — το εμπαικτικό γεγονός γίνεται τύπος της βασιλείας. Εμπαίζουν, αλλά και γονυπετούν. «Καὶ σταυροῦσι, προενδύσαντες αὐτὸν πορφύραν οἱ στρατιῶται καὶ στέφανον ἐπιθέντες αὐτοῦ τῇ κεφαλῇ». Και τον σταυρώνουν, αλλά πριν τον σταυρώσουν του φοράνε βασιλική πορφύρα και του βάζουν στο κεφάλι ακάνθινο στεφάνι. Προσέξτε αυτά!

«Ἦν ἀκάνθινος· πᾶς βασιλεὺς ὑπὸ στρατιωτῶν ἀναγορεύεται». Τι σημασία έχει να είναι αγκάθινο στεφάνι; Κάθε βασιλιάς αναγορεύεται βασιλιάς από το στράτευμα, από τον στρατό. «Ἔδει καὶ Ἰησοῦν τυπικῶς ὑπὸ στρατιωτῶν στεφανωθῆναι». Έπρεπε τυπικά και ο Χριστός, ο Ιησούς, να ανακηρυχθεί βασιλιάς από στρατιώτες. Αλλά προσέξτε, προσέξτε, πολύ προσέξτε. «Μυστήριον δέ ἐστι καὶ ὁ στέφανος, λύσις γὰρ ἦν ἁμαρτιῶν, ἀπόλυσις τῆς ἀποφάσεως». Μυστήριο ήταν το στεφάνι και ήταν η λύση των αμαρτιών και η απόλυση της αποφάσεως της καταδικαστικής.

Καταδίκην ο Αδάμ, εδώ πας. Ο Αδάμ επήρε καταδίκην: «Ἐπικατάρατος ἡ γῆ ἐν τοῖς ἔργοις σου», είπε ο Θεός. Και μάλιστα ξέρετε ποιος; Ο ίδιος ο Θεός Λόγος. Εκείνος ομιλεί, αυτός που ενηνθρώπησε αργότερα. «Ἀκάνθας καὶ τριβόλους ἀνατελεῖ σοι», να σου βγάζει η γη αγκαθιές και τριβόλια. Τα τριβόλια είναι ένα είδος αγκαθιών. «Διὰ τοῦτο ὁ Ἰησοῦς λαμβάνει τὰς ἀκάνθας, ἵνα λύσῃ τὴν καταδίκην». Γι’ αυτό φοράει ακάνθινο στεφάνι, για να λύσει την κατάρα που ειπώθηκε, ότι η γη να βλαστάνει αγκαθιές εξαιτίας της παρακοής σου.

«Καὶ διὰ τοῦτο ἐτάφη ἐν τῇ γῇ», γι’ αυτό ετάφη εις την γην, «ἵνα ἡ κατηραμένη γῆ ἀντὶ κατάρας δέξηται τὴν εὐλογίαν». Ο Θεός καταράστηκε την γη και τώρα έρχεται ο ίδιος και θάπτεται εις την γη, για να δεχθεί η γη την ευλογία της παρουσίας Του. «Κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἁμαρτίας συκῆς φύλλα περιεβάλλοντο». Τότε που είχαν αμαρτήσει οι πρωτόπλαστοι, είχαν βάλει φύλλα συκιάς για να καλύψουν την ασχημοσύνη των, διότι, λέγει, εντρέποντο. «Διὰ τοῦτο καὶ Ἰησοῦς τέλος σημείων τὴν συκῆν ἔδωκε». Γι’ αυτό, λέγει, ο Χριστός, τελευταίο θαύμα ήταν αυτό που εξήρανε την συκιά. Ακούστε!

«Μέλλων γὰρ εἰς τὸ πάθος χωρεῖν, καταρᾶται τὴν συκῆν». Προχωρώντας, πηγαίνοντας προς το πάθος, ο Ιησούς καταριέται τη συκιά. «Οὐ πάσας τὰς συκᾶς, ἀλλ’ ἐκείνην μόνην διὰ τὸν τύπον», όχι όλες τις συκιές, μια συκιά, εκείνη, διά τον τύπον. Λέγων: «Μηκέτι ἐκ σοῦ καρπὸς γένηται». Από σένα ποτέ κανένας να μη φάει καρπόν. Λοιπόν, λελύσθω η καταδίκη, να λυθεί η καταδίκη. Καταράται τη συκιά, να λυθεί λοιπόν η καταδίκη. «Καὶ ἐπειδὴ τότε συκῆς φύλλα περιεβάλλοντο, ἦλθεν ἐν καιρῷ, ὅτε βρῶσις οὐχ εὑρίσκετο». Τι σου κήδεται ότι εν καιρώ χειμώνος συκῆ καρποφορεί; Αλλά φύλλα περιέκειτο μόνον. Είναι στα μέσα Μαρτίου. Ο Χριστός έφθασε

στο τέλος του Μαρτίου. «Ὅπερ πάντες ᾔδεσαν, τοῦτο Ἰησοῦς ἄρα οὐκ ᾔδει;» Όλοι ξέρουν ότι τον Μάρτιο δεν έχει σύκα. Όλοι το ξέρουν. Ο Ιησούς το αγνοούσε, για να ζητήσει σύκα από μια συκιά εν καιρώ χειμώνος, μέσα στον Μάρτιο; «Ἀλλ’ ἦλθεν ὡς ζητήσων, οὐκ ἀγνοῶν ὅτι οὐχ εὑρίσκει, ἀλλὰ τὸν τύπον τῆς κατάρας μέχρι τῶν φύλλων μόνον ποιούμενος». Έρχεται να λύσει και αυτήν την κατάρα. Ποια κατάρα; Το ότι οι πρωτόπλαστοι έφτασαν να φορέσουν συκόφυλλα. Ξέρετε γιατί έβαλαν συκόφυλλα; Γιατί έχασαν το ένδυμα της δόξης. Και όταν έχασαν το ένδυμα της ακτίστου ενεργείας που ο Χριστός είχε στο Θαβώρ, όταν είδαν ότι έφυγε αυτό, τότε άρχισαν να ντρέπεται ο ένας τον άλλον και έφτιαξαν, πήραν συκόφυλλα και περιέζωσαν τον εαυτόν των. Έρχεται λοιπόν τώρα ο Χριστός να τους βγάλει τα συκόφυλλα, να καταδικάσει τα συκόφυλλα, να καταδικάσει — και καταδικάζει την συκιά — να τους βγάλει τα συκόφυλλα, για να τους ξαναδώσει πάλι την παλιά στολή, την στολή την πρώτη της Θείας Δόξης, εκείνη που είχαν οι πρωτόπλαστοι στον Παράδεισον και την οποία τώρα θα πάρουν εις το Βάπτισμα. Είναι, αγαπητοί μου, καταπληκτικόν. «Καὶ ἐπειδὴ τῶν κατὰ Παράδεισον ἡψάμεθα πραγμάτων»,

«θαυμάζω καλῶς τὴν ἀλήθειαν τῶν τύπων». Και επειδή μια που αναφέραμε για τον Παράδεισον, πραγματικά, λέει, έχω θαυμάσει την αλήθεια των τύπων, λέει ο Άγιος Κύριλλος. «Ἐν Παραδείσῳ ἡ ἀπόπτωσις καὶ ἐν κήπῳ ἡ σωτηρία». Σε Παράδεισο ήταν η πτώσις, σε κήπο, δες, σε Παράδεισο, και σε κήπο η σωτηρία. Γιατί ο Χριστός ετάφη σε κήπο. Ήταν, λέει, ένας κήπος εκεί δίπλα που υπήρχε καινόν μνημείον και ετάφη ο Χριστός. «Ἀπὸ ξύλου ἡ ἁμαρτία καὶ μέχρι ξύλου ἡ ἁμαρτία». Από το ξύλο, το δένδρο, ξεκινάει η αμαρτία και στο ξύλο τελειώνει η αμαρτία, λέει, ο Σταυρός. Εκεί τελειώνει η αμαρτία, εκεί καρφώνεται η αμαρτία, εκεί τερματίζεται.

«Δειλινὸν τοῦ Κυρίου περιπατοῦντος ἐκρύβησαν». Απογευματάκι ήταν όταν ο Κύριος περιπατεί εις τον Παράδεισον και οι πρωτόπλαστοι κρύφτηκαν, γιατί άκουσαν τη φωνή Του. «Καὶ δειλινὸν ὑπὸ τοῦ Κυρίου εἰς Παράδεισον ὁ λῃστὴς εἰσάγεται». Και απογευματάκι ξαναμπαίνει πάλι ο άνθρωπος εις τον Παράδεισον και πρώτος που μπήκε είναι ο ληστής. Γι’ αυτό έπαθε ο Κύριος, γι’ αυτό οι προφητείες κρύπτονται, εκρύπτοντο, για να νικηθεί ο διάβολος και να σωθεί ο άνθρωπος. Αγαπητοί μου, πάλι μια φορά θα πω κάτι που το έχω πει πολλάκις. Όταν κανείς διαβάζει την Γραφή, όταν βλέπει κανείς όλα αυτά και είναι άνθρωπος που δεν εθελοτυφλεί,

τα πάθη του να τον αφήνουν, αλλά θέλει να απαλλαγεί από τα πάθη του — αμαρτωλοί είμαστε όλοι — αλλά να μην μένουμε στην εθελοτυφλότητα, να μην μένουμε, αλλά να έχουμε αγαθή προαίρεση. Ποιος δεν θα δει την αλήθεια και την πραγματικότητα;