Catecheses of St Cyril 022 | 31-10-1983

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

My beloved, we are now at the eleventh paragraph of Saint Cyril’s third catechetical lecture. As you may remember, in the preceding paragraphs he spoke about the fruit of metanoia, or repentance. Now he has a few more things to say about Holy Baptism, and so he gradually brings this lecture on Baptism to a close, since he is delivering it to those preparing to be baptized. “Jesus sanctified Baptism by being baptized Himself. If the Son of God was baptized, who can still despise Baptism and remain devout?”

Earlier, in connection with the previous subject, he said that the baptism of repentance was entrusted to the greatest prophet and the greatest man in all history, Saint John the Baptist, the greatest among those born of women. Now, then, he says that Jesus Himself sanctified this very Baptism—the Son of God who became man. Who, therefore, could remain devout while despising the Baptism that the Lord, having Himself been baptized, handed down to us? In other words, whoever reaches the point of treating Baptism as unimportant and despising it cannot remain devout.

In our own time, too, there have been signs of this contempt for Baptism. A person who despises it cannot be devout. You know, of course, that civil marriage was introduced in our time—in a sense, setting aside religious Holy Matrimony. Once a civil marriage is legally recognized, you retain all your rights, your children are legally recognized, and your wife has every legal protection; there is no need to enter religious Holy Matrimony. In other words, the matter of receiving God’s blessing has been set aside. In the past, as the older among you will remember, we had to present a certificate showing that we had been baptized before we could attend school—a baptismal certificate.

Unless I am mistaken, a baptismal certificate is no longer required for enrollment. A birth certificate is required, but not a baptismal certificate, whereas in the past it was the baptismal certificate. Long ago, then, you had to show that you had been baptized. Now pay attention to this. A day will come—and perhaps it is not very far away—when there will be no need even to be regarded as baptized, because the first seeds of contempt for Baptism have already appeared, just as they have with Holy Matrimony. But you should know this: as Saint Cyril says here, whoever despises Baptism cannot be devout. Such a person cannot be considered devout; that is, he will be impious.

The Lord Himself was baptized. Saint Cyril continues: “He was baptized, not to receive forgiveness of sins, for He was sinless; but though sinless, He was baptized so that He might bestow divine grace and dignity upon those who would be baptized.” He was not baptized to receive forgiveness of sins, because Christ is sinless. I told you on an earlier occasion that when the Lord was baptized in the Jordan, the holy Evangelists note that “He came up immediately”—He came out of the water at once.

They record this small detail: that He came out of the water immediately. The reason is quite simple. Those receiving John’s baptism—which was a baptism of repentance and preparation for the Baptism of Jesus Christ, Christian Baptism—confessed their sins for as long as they remained in the water; or rather, they remained in the water for as long as their confession lasted.

But who could enter the Jordan River, be baptized, and come out immediately, knowing that He had no sin at all? This happened only with Jesus Christ. That is why the Evangelist notes that He came out of the water immediately: there was no sin in Him. Why, then, was Christ baptized, since He was sinless? “So that He might bestow divine grace and dignity upon those who would be baptized”—so that He might give them

grace, but also dignity. Pay attention to this word, “dignity.” When does something acquire value and dignity? When a person of great importance has taken part in it. Then it acquires great value. Christ was baptized so that Baptism might receive this dignity. Yet it is not Baptism in the abstract, but those who would be baptized who receive dignity. If Christ was baptized, then how great is my dignity when I receive the same Baptism! “Since, therefore, the children have shared in blood and flesh, He Himself likewise

partook of the same, so that, having become sharers in His coming in the flesh, we might also become sharers in His divine grace.” This, he says, is from Hebrews 2:14. Since all the children of God have shared in weak and corruptible human nature, Christ likewise partook of that same nature. That is, He truly became man. By taking our nature, therefore, He appears as one like us.

He took our nature in like manner, and for this reason He is baptized—not, of course, because Christ was sinful. He did this so that we too might become sharers in His grace. “Thus Jesus was baptized, so that together with salvation we might also receive dignity.” Alongside salvation, I also receive dignity. My beloved, this is something great—perhaps an aspect of the Mystery of Baptism that we have failed to notice. When a person is baptized, he receives dignity. He is not merely saved; he receives dignity. To help you understand, we may save a plot of land, protecting it from encroachment by putting a fence around it.

That is one aspect. But if this plot of land is in a prime location, it also acquires value. Protecting it with a fence and the value it possesses are therefore two different things. In the same way, the grace of God received in Baptism and the dignity a person receives are two different things. This very dignity opens the way for him ultimately to become a child of God. For if a person did not receive dignity through Baptism, how could he become a child of God? How could he receive adoption? This, then, is something great. And today I do not know whether we truly sense this dignity of Baptism, or whether, at some point in the future, we will be ashamed or proud to say that we have been baptized.

“According to Job, the dragon was in the waters, receiving the Jordan into its mouth. Since the heads of the dragon had to be crushed, Christ descended into the waters and bound the strong one, so that we might receive authority to tread upon serpents and scorpions. The Beast was not small, but fearsome.” Here, my beloved, Saint Cyril takes a verse from Job and uses it as a very beautiful comparison, intended to explain why Christ was baptized. Job speaks there of the dragon. More precisely, the passage is in chapter 40, verses 18–19, and it probably refers to the hippopotamus.

I do not wish to dwell any longer on the book of Job. I will only tell you that it describes a Beast so enormous—although I say “probably,” because according to another interpretation it is simply a dragon in a general sense, a huge creature—that if it were to move...

against the current of the Jordan, this would be said of it: “It receives the Jordan into its mouth.” It is as though, he says, it could receive the whole Jordan into its mouth. The river would be nothing to it—nothing at all! And the Jordan is an entire river. Yet the Jordan does not contain enormous beasts or sea monsters, as the Nile perhaps did, with its hippopotamuses and crocodiles.

This comes from Job, as I explained to you. But the Jordan has no such creatures. Therefore, this is a Beast spoken of in a general sense, not specifically a hippopotamus or crocodile. What does Saint Cyril mean by it? The passage has a prophetic dimension. This dragon lurking within creation is the devil, represented, so to speak, as dwelling in the waters of the Jordan. It is the devil. That is why he says, “The Beast was not small, but fearsome.” Christ now descends into the waters. “Having descended into the waters, He bound the strong one”; that is, He captured and bound the strong one. This recalls a saying of the Lord: no one can keep his house secure unless he first

binds the strong man, the one stronger than himself. How else could it be done? My house is in danger unless I bind the strong man. And here, my beloved, the strong man is the devil. Saint Cyril says that Christ did this in order to give us authority to tread upon serpents and scorpions—that is, to overcome the devil. This is another aspect of Baptism. “No fishing vessel could carry even one piece of skin from its tail.” This too comes from Job. In other words, no fishing boat

could carry away even the smallest piece of hide from the tail of this Beast. “Destruction ran before it, ravaging all whom it encountered.” Wherever this Beast went, destruction went before it; whatever it found in its path, it destroyed. Its presence ravaged and destroyed those it encountered. Saint Cyril means the devil—the devil at every moment. As I told you, this entire image is taken from Job. “Life came running to meet it.” Christ now comes to be baptized in the Jordan,

so that Life might meet this fearsome Beast, the devil. “So that death might at last be muzzled, and all who have been saved might say...” Thus, the Beast here is death. Yes, it is the devil and, by extension, death, because the devil brought death. Who could overcome the devil? Who could overcome what the devil brought—death? But Life came, entered the water, and encountered, to put it simply, death and the devil. He defeated them, so that now we who are baptized

may say: “O death, where is your victory? O Hades, where is your sting?” Hades, where is your poisonous sting, with which you stung people like a wasp and gathered them all into your dark dominion? God willing, we will speak about this saying next Sunday, because we have not yet finished. We still have a few remaining matters concerning the Resurrection of the Dead, as well as some other matters concerning the renewal of the universe. I mention this in passing because Saint John says in the Apocalypse: “And I saw a new heaven and a new earth.” What we shall explain is how the old became new—that is, the manner

described to us by the Apostle Peter: the manner in which this will take place. But, God willing, we will speak of these things on Sunday. “The sting of death is destroyed through Baptism.” This is the final answer given after the teaching about the dignity a person receives through Baptism. What is the second point? Through Baptism, the sting of death is destroyed. Indeed, a person is baptized in order to enter eternal life. No one, he says, enters eternal life; no one enters the Kingdom of God except through Baptism. Therefore, if I am baptized, I gain life. What, then, is Baptism?

It is that which has already struck at the sting of death, at the very heart of death. That is what Baptism is. These, then, are aspects of the great worth of Baptism. I trust you understand the structure of the whole subject. Paragraph twelve: “For you descend into the water clothed in sins; but the invocation of grace, having sealed your soul, no longer allows you to be swallowed by the fearsome dragon.” You descend, then—you go down into the water bearing your sins, as a sinful human being. But the invocation made over the water, by which you are sealed with the grace of God—

and which has sealed your soul—does not allow the dragon to harm you or the devil to swallow you. Here, allow me to make a brief comment. As you know, some of our Christians—Christians who were, of course, baptized with Christian Baptism in the name of the Holy Trinity—at some point in their lives renounced Christian Baptism and accepted another baptism. Someone who becomes a Jehovah’s Witness, for example, receives another baptism. It is certainly not in the name of the Holy Trinity, because the Jehovah’s Witnesses do not believe in the Holy Trinity. You saw recently in the newspapers—and these newspapers...

They hold nothing sacred or holy. The only sacred things to them are their pockets and their wallets. Someone ought to say to them, “You wretched, impoverished journalists! Were you not baptized? Do you not have even a little faith within you? Yet you publish every perverse and bizarre thing in order to mock and attack the Church in any way you can, simply to put a few of Judas’s silver coins into your pockets.” And so, my beloved, in enormous headlines and with photographs they publicize the baptism of the Jehovah’s Witnesses. More tragic still was the latest event in Athens, inside the Apollo hall, where it was reported that two poor women—oh, how pitiable they were...

Two pitiable nuns from a monastery in Boeotia not only abandoned their monastery—which, after all, is not so rare. Let us say that monastic life did not suit them. Very well. Let us say that they wanted to marry, and so they married. It is not good; it is very sad. But in any case, this is not something unheard of. Yet they also became Jehovah’s Witnesses! And in the end they even received their baptism! And those utterly wretched newspapers published this as well, saying that the great sensation—the success of the whole event—was precisely this. What was it? That two former nuns had received the baptism of the Jehovah’s Witnesses. My beloved, what can I tell you? You will have seen such things in your own lives...

Those who renounce the Baptism of Christ and accept alien baptisms—such as the baptism of the Jehovah’s Witnesses, initiation into Freemasonry, or initiation into Buddhism—do you know what happens to them? I have seen it with my own eyes. Listen to what happens: they become demonized. Do you understand what that means? It is exactly what Saint Cyril says here. Because you have been sealed by the grace of God, the Holy Trinity, when you now go to be baptized, you have nothing to fear from the dragon lurking in the water. But when you are baptized or undergo initiation into alien forms of baptism...

and all the more when you abandon your Christian Baptism, then the devil gains authority over you. My beloved, remember my words: Saint Cyril is right here. You will observe the lives of such people and say, “May God preserve us.” Then you will learn from actual experience how people become demonized. I do not know whether we could—or whether you yourselves might—follow what became of those two nuns in particular who received the baptism of the Jehovah’s Witnesses, and see what would happen later in their lives. My beloved, it is a fearful thing when God allows me to become demonized—that is, to come under the influence of an evil spirit. This, I say once again, is what Saint Cyril says here...

Saint Cyril says: “You descended dead in sins, but you rise again, made alive in righteousness. For if you have been united with the likeness of the Savior’s death, you will also be counted worthy of the Resurrection.” You entered dead on account of your sins, he says, and descended into the water; but you came up made alive in holiness and in the grace of God. For if you have been united with the likeness of the Savior’s death, you will most certainly be counted worthy of the Resurrection as well. Notice something here. What is this “likeness”? He does not simply say “His death,” but “the likeness of the Savior’s death.” This comes from Romans 6:5.

It does not say simply “death,” but “the likeness of His death.” What is this likeness of death? It is the water. Why? Because there is a threefold immersion and emergence. The baptismal font symbolizes many things. First of all, the font is a womb. It symbolizes a womb in which you remain in order to be born. This is rebirth. It is precisely what Nicodemus, the teacher of the Law, once said to the Lord: “How is it possible for me to be born again?” And, “Unless one is born from above, can he enter the Kingdom of God?” In other words, Nicodemus asks, “Must I enter again into my mother’s body, into her womb?” For a moment, we might call this a very naïve question from Nicodemus. The Lord says, “Are you the teacher of Israel, and yet you do not know this?” My beloved, the new womb into which we must enter to be born again is this: the first womb was our mother’s, which gave us birth; the second womb is the baptismal font, which gives us birth from above. And this rebirth comes through water and the Spirit. The baptismal font is also a tomb. Thank you.

It is the tomb of Christ. The tomb is the likeness of Christ’s death. Christ remained in the tomb for three days; He was dead for three days. We must therefore now become united with Him. Notice the word “united.” This verb is very important. It means that I have been grafted onto the same plant. I am not growing beside a plant; I have been grafted into that very plant and have become one with it. I must draw sap from that same plant. As we were saying, this is grafting. A graft is a branch taken from elsewhere and attached there...

to the trunk of another tree, from which it draws sap and life. In the same way, I must become united with the likeness of Christ’s death. I must die. This is why we have the threefold immersion and emergence, as a figure of death: we have become united with Christ—we have been grafted into His death. Do you know what this means? It means that we must die to the world and to our sins. The Apostle Paul says that, in relation to the world, I am dead and crucified; with Christ, I have been crucified—I am crucified.

I am dead to the world. I have no relationship with the world. We must therefore put the worldly mind to death, so that we may be made alive in the life of Christ. This is very important, because we cannot bring our Baptism to fruition unless this death takes place within the womb of the baptismal font. In this way, as the Apostle Paul goes on to say here, we shall finally be able to become partakers of His Resurrection. I shall read it again: “For if you have been united with the likeness of the Savior’s death, you will also be counted worthy of the Resurrection.”

You will be counted worthy of the Resurrection as well. For unless you are united with Christ and die with Him, you cannot rise with Him. The Apocalypse expresses this in the following words: unless you die to the life of this world, you will not rise in what is called the first Resurrection. You must die and rise again before the death of the body, the common death that comes to every human being. You must therefore die and rise again. In the language of the Apocalypse, this is the first Resurrection.

“For Jesus took upon Himself the sins of the whole world and died, so that, having put sin to death, He might rise in righteousness. In the same way, you descend into the water and are, as it were, buried in the waters, just as He was buried in the rock; then you rise again to walk in newness of life.” Jesus, he says, clothed Himself with the sins of the whole human race and descended into death in order to rise again. In the same way, you descend into the water and, as it were, are buried within the waters, just as He was buried in the rock—that is, in the tomb.

You do this so that you too may walk as a new person, in newness of life. My beloved, unless this first death and first Resurrection take place—as you saw clearly in the Apocalypse, the first death and the first Resurrection—it is impossible for anyone to attain eternal life. Impossible, impossible, impossible. We must therefore do more than simply be baptized, as we have already been; we must bring our Baptism to fruition. You see, the value of what we are now saying about Baptism is not something fit only for a museum. It is not merely good to know what Baptism is for the sake of general knowledge. God forbid...

that I should make such an effort to tell you all this merely for that reason. You could look it all up in an encyclopedia. That is not the point. The point is that all of us should be urged to bring our Baptism to fruition. Pay close attention to this: we must bring our Baptism to fruition. Paragraph thirteen.

“Once you have been counted worthy of grace, He then grants you authority to wrestle against the opposing powers. For just as, after His Baptism, He was tempted for forty days—not because He could not have conquered before that, but because He wished to do everything in proper order and sequence—so you too must not dare to wrestle against the opposing powers before Baptism. But once you have received grace, then take courage, contend with the weapons of righteousness, and afterward, if you wish, proclaim the Gospel.” It is only then, after you have been counted worthy of grace. Which grace? The grace of Baptism. Then you will receive authority to wrestle against the opposing powers. What are these opposing powers? The demonic powers. You know that one of the devil’s names is “the adversary.” The adversary is the one who opposes the will of God. Thus you will be able to wrestle against the opposing powers, just as happened with Jesus Christ.

After His Baptism, Christ was led into the wilderness to undergo temptation. Not because Christ could not have conquered the devil before His Baptism. Far from it! It was to teach you that everything must be done in proper order and sequence—what comes first and what comes second. Afterward, if you wish, you may not only struggle successfully, of course, but may even become an apostle and an evangelist. “And if you wish, proclaim the Gospel.” But you cannot act as an evangelist and apostle before being baptized. That cannot be done. Things must follow their proper order. Still, what I would particularly like to tell you from this paragraph is the following.

If you are attentive students of Holy Scripture—very attentive students—you will have read the following words in the fourth chapter of the Gospel according to Matthew: after His Baptism, Christ “was led by the Spirit into the wilderness to be tempted by the devil.” Christ was led by the Holy Spirit into the wilderness to be tempted by the devil, to undergo the trial brought by the devil. In other words, the Spirit of God brought Him into the wilderness. Please pay attention: this verse is of central importance.

It means that you have been baptized. Now, as Saint Cyril will tell us in another of his catechetical lectures, in the so-called Mystagogical Catecheses—for there he will return to the subject of Baptism, though at the pace we are going it will take us a long time to reach those lectures—he will explain how you are to struggle against the evil powers. My beloved, the purpose is that we wrestle against the powers of darkness. Before Baptism, however, we cannot do so, because until then the devil holds us captive. Through Baptism we have now escaped him. We have been set free. He has lost us as his spoils and prisoners.

He will seek to recapture us, and then the struggle and battle will begin. But why was Christ led into the wilderness? Did He need to wrestle with the devil there in order to conquer him? My beloved, Christ had no such need. Saint Cyril puts this very well in a parenthesis here and says that He had no need of it. Christ could conquer the devil either before His Baptism or afterward. He did this for the sake of proper order and sequence. But why was He led there? Christ was led into the wilderness by the Holy Spirit in order to meet the devil. Christ was not waiting for the devil; rather, so to speak, the devil was waiting for Christ. And Christ went out to meet him, just as the ancient ascetics went out into the wilderness—not, of course, to enjoy themselves...

They did not go into the wilderness to escape work, supposedly because they were lazy or for any such reason, but to meet and struggle against the devil through intense ascesis and prayer. This is an extraordinarily immense task. And Christ had to defeat the devil there in the wilderness after His Baptism, so that He could rightfully grant those being baptized the right and the power to defeat the devil. When I say “could,” I mean from the human side, for God is answerable to no one.

So Christ defeated the devil, and, as you know, He defeated him there in the wilderness through a threefold temptation. It is worth describing this threefold temptation to you, as you will see. But before I proceed to it, let me explain why He was led into the wilderness by the Holy Spirit. If we regarded Christianity as an attempt to solve the social problem, would it not strike you as strange that the Spirit of God should send me into the wilderness to struggle against the powers of darkness? What would be the point of that?

You may think this turns everything upside down. But the reason it seems so becomes clear from the content of the three temptations. Listen. The first temptation was: “Command these stones to become loaves of bread.” First of all, the temptation lies in the abundance. Why “stones,” and not “a stone”? Did many stones have to become many loaves for the Lord to eat on the fortieth day of His fast? Would not one stone turned into bread have been enough to satisfy Him? This abundance is demonic, because it represents what we might call the abundance of prosperity.

It is the opposite of simplicity and restraint. As I told you during the question period, the manna in the wilderness was a single kind of food. There was meaning in the fact that it was only one kind. The people of God had to be taught contentment in the wilderness. It was not that God forbade them the other fruits of the earth. No! When they entered the Promised Land, the manna ceased, so that they might taste all the fruits of the earth. He Himself spoke of “the Promised Land, flowing with milk and honey.” But they first had to pass through a certain ascesis, an ascetic discipline, in order to learn the lesson of simplicity and restraint. That lesson stands opposed to the notion that Christianity exists to solve the social problem. It stands opposed to it.

What did he say? “Command these stones to become loaves of bread.” And there is another element here: arrogance. Look at all that bread! My dear friends, the West—the Christian West—fell into this temptation, and Dostoevsky reproaches it for this, as I shall tell you shortly. But let us now come to the second temptation. “Throw Yourself down,” he says, “from the pinnacle of the Temple, and You will see that nothing will happen to You. For it is written, ‘He shall give His angels charge concerning You,’” and so forth. He has commanded His angels, he says...

to bear You up in their hands, lest You strike Your foot against a stone. You will not even stumble anywhere. Angels will carry You, and nothing will happen to You. This meant an easy path for His messianic work. The courtyard below the Temple was always full of people. So if Christ were to throw Himself down from the lofty pinnacle of the Temple, where the devil had taken Him—the devil brought Him there, and Christ condescended to it; oh, what love for mankind, what condescension, what divine forbearance! Christ accepted being carried by the devil from the wilderness to Jerusalem and placed upon the pinnacle of the Temple—and the devil said to Him, “Throw Yourself down.” What would that mean? If He fell and suffered no harm, the people would immediately say...

“What is happening here? How did He fall from such a height, suffer no harm, and land on His feet? Then He must be the Messiah.” In other words, what was this? An easy way to gain the title of Messiah. But the title of Messiah is gained only through the Cross. The devil was trying to frustrate Christ’s true messianic work and drive Him onto another path. Then came the third temptation. He took Him up onto an exceedingly high mountain and, in a panoramic vision, showed Him all the kingdoms of the earth: those of the Persians and Babylonians—although the Babylonian kingdom no longer existed, while the Persians, of course, still did—the Egyptians, perhaps...

the Chinese and the Indians, and, in one panoramic vision, all the kingdoms of the earth, including the Romans. And the devil said to Him, “I will give You all the wealth of the earth. It is mine.” Somewhere in one of his catechetical lectures, Saint Cyril says: “Liar! Not even a single coin belongs to you. Liar! You do not possess even one coin of your own, yet you claim that you will give away everyone’s wealth.” Whose wealth? You possess nothing, you poor, lying devil. “The wealth and kingdoms of the earth are mine,” he says. “I will give them all to You if You fall down and worship me.” The Lord answered, “Get behind Me, Satan.” Do you know what this temptation meant? You will become the ruler of the world. It is a dreadful thing—truly dreadful.

My dear friends, this threefold temptation comes to every believer. It is this: “Command these stones to become loaves of bread”—the satisfaction of desires and the pursuit of pleasures. “I will give you the wealth of the earth”—the love of money and riches. “Throw yourself down from the pinnacle; nothing will happen to you”—pride and vainglory. These are the three great temptations that confront every human being. No one could ever have overcome these three temptations if Christ had not first overcome them. There is a saying that many have despised money, but no one has despised glory.

Christ also conquered human glory, that is, vainglory. My brother, you will not be able to overcome these three temptations unless you are baptized in the font in which Christ was baptized and then go out into the wilderness of life to overcome them through the grace of God that you received in Baptism. But as I told you earlier, the West unfortunately accepted the three temptations instead of overcoming them. Dostoevsky places these words on the lips of the Grand Inquisitor, who passes judgment on Jesus Christ. A strange thing, is it not?

The priest, the Christian, passes judgment on Christ—that is, Western Christianity passes judgment on Christ. And he says to Him: “You made a mistake. You were offered the means to turn the stones into bread, but You did not do it. You see, if we had the power today to turn stones into bread, everyone would have enough to eat. You see? You were given an easy way to win the whole world in Your name, but You refused it. You refused to throw Yourself down from the pinnacle of the Temple. And today we endure so many hardships in our missions, trying to carry Your name to the ends of the earth, yet it is not accepted.

“That miraculous means was available: by creating astonishment and holding a miracle in our hands, we could instantly amaze people and make them accept Your message. You see, the kingdoms of the earth were offered to You, but You did not accept them; You despised them. Today our treasuries would be filled with gold, and we would be able to rule the world. For this, Christ, You are condemned.” This is why Christian political parties arose in the West, and why Christianity there came to be regarded as a means of solving the social problem. But such ideas belong to the realm of heresy.

I find every possible way to tell you this because I fear the storms and tempests that may come upon our homeland in the future. I am warning you so that you may stand firm. Remember these things; remember them. If you wish to stand firm, Christianity comes only to help you overcome the dark powers of Hades and of the devil. “For here we have no continuing city.” In a deluded world, a fleeting world, a world that is only an outward form and has no lasting foundation anywhere, what are we trying to establish? A Christian state? What sort of thing is that? The Christian commonwealth is within us. Let us not pursue utopias.

My dear friends, I beg you: whenever we have tried to make the city of God an outward institution, what have we achieved in history? Nothing. Do you want us to repeat the Crusades of the West? That was what they claimed to be imposing: the city of God. Do you want us to impose another Thirty Years’ War? That too happened in the West. Do you want us to repeat the various massacres that took place throughout history, with Christians always slaughtering other Christians—Roman Catholics killing Protestants, or Protestants killing Roman Catholics? What do you want? What do you want? My dear friends, we have departed from the spirit, from the true spirit of the Gospel. We have departed from the spirit of the Mysteries of Christ. We have departed from it. We no longer understand anything.

For this reason, we truly need to begin immersing ourselves anew in meanings that are sound, true, genuinely Orthodox, and Patristic. By Patristic, I mean the way the Fathers interpreted the Word of God: authentically, correctly, truthfully, and unto salvation.

Paragraph fourteen. “Jesus Christ, though He was the Son of God, did not preach the Gospel before His Baptism. If the Master Himself observed the proper order of the appointed times, shall we servants dare to act without order?” Saint Cyril apparently had in mind the impatience of certain Christians who, driven by vainglory, wanted to begin serving as evangelists and preachers before they were even baptized. It is something like what Saint James, the Brother of the Lord, says: “My brethren, let not many of you become teachers; let not many become teachers.” For do not forget that every teacher will have to give an account to God.

Yes. For example, if I do not teach you what is right, I will have to give an account to God. What do you think? Do you think I can simply sit here, settled comfortably in a chair, with a hundred pairs of eyes looking at me, and feel pleased with myself? What sort of idea is that? I bear responsibility. First of all, I am being examined by you, and I am accountable before God. Woe to me if I do not tell you the truth. Woe to me. So we bear the responsibility of giving an account to God. Did we preach correctly? Did we speak rightly? Therefore, he says, my brethren, let not many of you become teachers, because we shall incur judgment; we shall incur condemnation from God. Unfortunately, there are those who often—and of course neither Saint James nor Saint Cyril means...

that we should never become apostles to the people around us. But if you wish to do so, he says, it must happen in the proper order. You see, Christ waited until He was thirty years old. Was this because He needed to mature? No. The Law said that no one could undertake a public ministry before the age of thirty. He was the keeper of the Law. So you must wait, just as Christ waited. Then, as you see, Christ was first baptized, then went into the wilderness, and only after the wilderness began preaching. We need not look far for someone who imitated Him. Who did so? The Apostle Paul. My dear friends, when the Apostle Paul was baptized...

what does he himself tell us? He went into the wilderness of Arabia and remained there for three years. Why? To be formed and prepared. And who was this? Who? The very man who had received the Gospel by direct revelation from Jesus Christ. Do you hear? He himself says that he received it by direct revelation from Jesus Christ. He says, “I did not receive the Gospel from the other Apostles.” If he had, he would not have been an Apostle of the first rank, but of the second rank. He would have been what we now call an Apostolic Father, like Saint Polycarp or Saint Ignatius of Antioch. His epistles would not then have had a place in the New Testament. But...

Paul was an Apostle of the first rank—and this is not said out of vainglory. He was of the first rank because the Apostle Paul received the revelation of the Gospel directly from Christ. Even so, does it not strike you that he went and remained for three years in the wilderness of Arabia? What was he doing there? My dear friends, he was preparing himself not only theologically, through study. What did he study? He studied the Old Testament. How do we know? Did he not say, when he was in Rome and wrote to Timothy, “When you come here, pass through Troas and bring me the cloak I left there, and the books, especially the parchments”?

“And the books, especially the parchments”? What books were these? The New Testament had not yet been written; it was still being written. It was already taking shape through Paul’s epistles and, among other writings, the Gospel of Luke. The Gospel of Luke is, in fact, the Gospel of Paul. Luke accompanied Paul, gathered his material, and wrote it down. So what did those parchments contain? They contained the Old Testament, my dear friends. The Apostle Paul read and studied. Do you hear that? He was preparing himself. Only after such preparation can we truly say that we too are ready to begin some work. Paul, then, was baptized; afterward, he was trained theologically, and through ascesis—ascetic discipline—he brought his body into subjection, as he himself says.

After that, he went forth to preach, ready to struggle—to struggle against demons of every kind. Could you imagine Paul, with such a calling and such a mission, betraying Christ by saying, “I cannot carry the Gospel through to completion”? To endure those terrible temptations, in which he would have to fight hand to hand, Paul had to be thoroughly prepared. We too, therefore, must struggle. But I would like to stop here for now, since the paragraph is not finished, and continue next time, because our time has passed. I want to tell you that we must struggle even now, that we are already struggling, and that in the future we shall face dreadful temptations—above all, the temptation directed against our faith in the person of Jesus Christ.

A temptation directed against our faith in the person of the God-Man, Jesus Christ. My dear friends, let us prepare ourselves; let us put our Baptism to full use, so that we may reach the end victorious.

Ευρισκόμεθα, αγαπητοί μου, εις την ενδεκάτην παράγραφον της τρίτης κατηχήσεως του Αγίου Κυρίλλου. Όπως θα ενθυμείσθε, είχε αναφερθεί στις προηγούμενες παραγράφους για τον καρπόν της μετανοίας και τώρα έρχεται να πει ακόμη μερικά πράγματα για το Άγιο Βάπτισμα και έτσι σιγά σιγά να κλείσει την κατήχησή του αυτή, που αναφέρεται στο θέμα αυτό του βαπτίσματος, εφόσον την κατήχηση αυτή την κάνει στους μέλλοντας να βαπτιστούν. Ἡγίασε τὸ βάπτισμα Ἰησοῦς, βαπτισθεὶς αὐτός. Εἰ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐβαπτίσθη, τίς ἐστιν έτη βαπτίσματος κατά φρονών έψευη

Που ανέφερε προηγουμένως, από το περασμένο θέμα, ότι το βάπτισμα της μετανοίας ανετέθη στον πιο μεγάλον προφήτη και τον πιο μεγάλον άνδρα ολοκλήρου της ιστορίας, τον Άγιο Γιάννη τον Βαπτιστή, τον μέγιστον εν γεννητοῖς γυναικῶν. Λοιπόν, τώρα λέγει ότι αυτό το ίδιο το βάπτισμα το αγίασε αυτός ο Ιησούς, αυτός ο Υιός του Θεού που έγινε άνθρωπος. Ποιος, λοιπόν, θα μπορούσε να μένει στην ευσέβεια καταφρονώντας το βάπτισμα που ο Κύριος, εβαπτίσθη, μας παρέδωκε; Και, με άλλα λόγια, εκείνος ο οποίος φτάνει στο σημείο να μην δίνει σημασία στο βάπτισμα, να το καταφρονεί.

Στην εποχή μας υπήρξαν και τα σημάδια αυτά της καταφρονήσεως του βαπτίσματος. Αυτός δεν μπορεί να ευσεβεί. Ξέρετε ότι έγινε στην εποχή μας, βέβαια, ο πολιτικός γάμος, δηλαδή, τρόπον τινά, η παραμέριση του θρησκευτικού γάμου. Και αν γνωρίζεται ο πολιτικός γάμος, έχεις όλα σου τα δικαιώματα κανονικά και τα παιδιά σου αναγνωρίζονται κανονικά, η σύζυγός σου με όλες τις νομικές επιπτώσεις, και δεν είναι απαραίτητο να κάνεις θρησκευτικό γάμο. Δηλαδή το θέμα της ευλογίας εκ μέρους του Θεού παρεμερίσθη. Κάποτε, για να πηγαίναμε σχολείο, θα το θυμόσαστε οι παλαιότεροι, έπρεπε να έχουμε ένα πιστοποιητικό ότι βαπτιστήκαμε. Δηλαδή πιστοποιητικό βαπτίσεως.

Το πιστοποιητικό βαπτίσεως δεν υπάρχει, αν δεν κάνω λάθος, προκειμένου να εγγραφεί· γεννήσεως, όχι όμως βαπτίσεως, ενώ παλιά ήτανε βαπτίσεως. Έπρεπε δηλαδή, πολύ παλιά, έπρεπε να φαίνεσαι ότι έχεις βαπτιστεί. Προσέξτε μας τώρα κάτι. Θα έρθει κάποια μέρα, και δεν θα είναι αυτό ίσως πολύ μακριά, που δεν θα χρειάζεται να θεωρείσαι βαπτισμένος, διότι τα πρώτα σπέρματα περιφρονήσεως και του βαπτίσματος, όπως και του γάμου ήδη έγινε, έχουν αναφανεί. Αλλά να το ξέρετε αυτό, ότι εκείνος πλέον που περιφρονεί και το βάπτισμα, όπως λέει εδώ ο Άγιος Κύριλλος, δεν μπορεί να ευσεβεί. Δεν δύναται να θεωρηθεί ευσεβής άνθρωπος, δηλαδή θα είναι ασεβής.

Αυτός ο ίδιος ο Κύριος εβαπτίσθη. Και συνεχίζει ο Άγιος Κύριλλος: «Ἐβαπτίσθη δέ, οὐχ ἵνα ἁμαρτιῶν λάβῃ συγχώρησιν, ἀναμάρτητος γὰρ ἦν, ἀλλ᾽ ἀναμάρτητος ὢν ἐβαπτίσθη, ἵνα χάριν θείαν καὶ ἀξίαν παράσχῃ τοῖς βαπτιζομένοις». Εβαπτίστηκε όχι για να πάρει άφεση αμαρτιών, διότι ο Χριστός είναι αναμάρτητος. Σας είχα πει μια περασμένη φορά ότι ο Κύριος, όταν εβαπτίσθη στον Ιορδάνη, σημειώνουν οι ιεροί Ευαγγελιστές ότι «εὐθέως ἐξῆλθεν», αμέσως βγήκε από το νερό.

Σημειώνουν αυτή τη μικρή παρατήρηση, ότι βγήκε αμέσως από το νερό. Διότι, απλούστατα... Οι βαπτιζόμενοι το βάπτισμα του Ιωάννου, που ήτανε βάπτισμα μετανοίας και προπαρασκευής διά το βάπτισμα του Ιησού Χριστού, το χριστιανικό βάπτισμα, έλεγαν τις αμαρτίες τους όσο χρόνο παρέμεναν στο νερό, ή έλεγαν τις αμαρτίες τους μένοντας στο νερό όσο κρατούσε η εξομολόγηση.

Αλλά... Αλλά ποιος θα μπορούσε να μπει μέσα στον Ιορδάνη ποταμό, να βαπτιστεί και να βγει αμέσως, αισθανόμενος ότι δεν έχει καμία αμαρτία; Αυτό συνέβη μόνο στον Ιησού Χριστό. Γι' αυτό σημειώνει ότι αμέσως βγήκε από το νερό, επειδή δεν υπήρχε εις Αυτόν καμία αμαρτία. Γιατί, λοιπόν, εβαπτίστηκε ο Χριστός, αφού ήτο αναμάρτητος; «Ἵνα χάριν θείαν καὶ ἀξίαν παράσχῃ τοῖς βαπτιζομένοις», για να δώσει

χάρη, αλλά και αξία εις εκείνους οι οποίοι θα εβαπτίζοντο. Προσέξτε αυτό, το «αξία». Πότε παίρνει κάτι αξία; Όταν αυτό το κάτι το μετήλθε ένα πολύ σπουδαίο πρόσωπο. Τότε αυτό παίρνει πολύ αξία. Και ο Χριστός βαπτίστηκε για να πάρει το βάπτισμα αξία. Όχι το βάπτισμα αφηρημένα, αλλά εκείνοι οι οποίοι θα εβαπτίζοντο θα έπαιρναν αξία. Ότι δηλαδή, εάν ο Χριστός εβαπτίσθη, τότε εγώ που βαπτίζομαι το ίδιο βάπτισμα πόση αξία έχω! «Ἐπεὶ γὰρ τὰ παιδία κεκοινώνηκεν αἵματος καὶ σαρκός, καὶ αὐτὸς παραπλησίως

μετέσχε τῶν αὐτῶν, ἵνα τῆς ἐν σαρκὶ παρουσίας αὐτοῦ κοινωνοὶ γενόμενοι, καὶ τῆς θείας αὐτοῦ χάριτος κοινωνοὶ γενώμεθα». Επειδή, λέγει, είναι από την προς Εβραίους Επιστολή 2,14, επειδή λοιπόν τα παιδιά του Θεού έχουν συμμετάσχει όλα της ασθενούς και φθαρτής ανθρωπίνης φύσεως, γι' αυτόν τον λόγο και Αυτός, ο Χριστός, παρομοίως μετέσχε της ιδίας φύσεως, της αυτής φύσεως. Και δηλαδή αληθώς έχει ενανθρωπήσει. Άρα, λοιπόν, παίρνοντας τη δική μας φύση, φέρεται ως όμοιος.

Παραπλησίως πήρε τη δική μας φύση, γι' αυτό βαπτίζεται, όχι όμως ότι ήτο αμαρτωλός ο Χριστός, φυσικά. Και έτσι, για να γίνουμε και εμείς κοινωνοί της δικής Του χάριτος. «Οὕτως ἐβαπτίσθη Ἰησοῦς, ἵνα καὶ ἡμεῖς κοινωνίαν λάβωμεν μετὰ τῆς σωτηρίας τὴν ἀξίαν». Πλάι στη σωτηρία παίρνω και την αξία. Κοιτάξτε, αγαπητοί μου, είναι μεγάλο πράγμα αυτό, που ίσως είναι μία πτυχή, μία πλευρά του μυστηρίου του βαπτίσματος που δεν την έχουμε προσέξει. Ότι παίρνει ο άνθρωπος αξία όταν βαπτιστεί. Όχι απλώς σώζεται. Παίρνει αξία. Για να το καταλάβετε, ένα οικόπεδο μπορούμε να το σώσουμε, να το περισώσουμε από καταπατήσεις, για να βάλουμε μια μάντρα.

Είναι η μία όψη. Αλλά αυτό το οικόπεδο, εάν είναι σε μία επίκαιρη θέση, παίρνει αξία. Συνεπώς, το μάντρωμα από την αξία είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Η χάρις του Θεού που θα δεχτεί ο άνθρωπος στο βάπτισμα από την αξία που θα πάρει είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Και αυτή ακριβώς η αξία που θα πάρει είναι ο δρόμος που θα του ανοιχθεί για να γίνει τελικά παιδί του Θεού. Διότι, αν δεν είχε αξία ο άνθρωπος διά του βαπτίσματος, πώς θα γινόταν παιδί του Θεού; Δηλαδή πώς θα εδέχετο την υιοθεσία; Είναι, λοιπόν, μεγάλο πράγμα αυτό. Και σήμερα δεν ξέρω εάν αισθανόμεθα αυτή την αξία του βαπτίσματος και εάν, ίσως από κάποιον καιρό αργότερα, δεν ξέρω, αν θα ντρεπόμαστε ή θα καυχόμαστε να λέμε ότι έχουμε βαπτιστεί.

«Ὁ δράκων ἦν ἐν τοῖς ὕδασι κατὰ τὸν Ἰώβ, ὁ δεχόμενος τὸν Ἰορδάνην εἰς τὸ στόμα αὐτοῦ. Ἐπεὶ οὖν ἔδει συντριβῆναι τὰς κεφαλὰς τοῦ δράκοντος, καταβὰς ἐν τοῖς ὕδασιν ἔδησε τὸν ἰσχυρόν, ἵνα ἐξουσίαν λάβωμεν πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων. Οὐ μικρὸν ἦν τὸ θηρίον, ἀλλὰ φοβερόν». Εδώ παίρνει, αγαπητοί μου, κάποιο στίχο από τον Ιώβ ο Άγιος Κύριλλος και απλώς κάνει μία παρομοίωση, η οποία είναι πολύ ωραία, γιατί θέλει να εξυπηρετηθεί στο να μας πει παρακάτω το γιατί βαπτίστηκε ο Χριστός. Αναφέρεται στον δράκοντα εκεί, στον Ιώβ. Είναι συγκεκριμένα στο 40ό κεφάλαιο, στίχος 18-19, και πιθανότατα αναφέρεται στον ιπποπόταμο.

Το βιβλίο του Ιώβ. Δεν θα ήθελα να μείνω πιο πολύ, παρά μόνο να σας πω ότι είναι, λέει, τόσο μεγάλο θηρίο, αν και λέω πιθανότατα, παρότι, κατά μια άλλη ερμηνεία, απλώς αφηρημένα δράκων, μεγάλο ζώο, μεγάλο ζώο. Είναι, λέει, τόσο μεγάλο το ζώο αυτό, το θηρίο, ώστε, αν υποτεθεί ότι θα εκινείτο τότε...

αντίθετα στο ρεύμα του Ιορδάνου, τότε θα σημειωθεί αυτό: «ὁ δεχόμενος τὸν Ἰορδάνην εἰς τὸ στόμα αὐτοῦ». Σαν να δέχεται, λέγει, ολόκληρο τον Ιορδάνη να έρθει στο στόμα του. Τίποτα δηλαδή, τίποτα! Ολόκληρο ποτάμι τώρα ο Ιορδάνης. Ο Ιορδάνης όμως δεν έχει θηρία μεγάλα, δεν έχει κήτη, όπως είχε ενδεχομένως ο Νείλος με ιπποποτάμους και κροκοδείλους.

Από τον Ιώβ, όπως... Τον Ιώβ, όπως σας εξήγησα. Δεν έχει όμως. Άρα, λοιπόν, πρόκειται περί θηρίου έτσι αφηρημένα, χωρίς να είναι ο ιπποπόταμος ή ο κροκόδειλος. Τι θέλει να πει με αυτό; Έχει προφητική διάσταση αυτό. Είναι ο δράκων που εμφωλεύει στην κτίση, είναι ο διάβολος. Και, ας πούμε, αντιπροσωπευτικά στα νερά του Ιορδάνου. Είναι ο διάβολος. Γι' αυτό λέγει: «Οὐ μικρὸν ἦν τὸ θηρίον, ἀλλὰ φοβερόν». Τώρα κατεβαίνει ο Χριστός στα νερά. «Καταβὰς ἐν τοῖς ὕδασιν ἔδησε τὸν ἰσχυρόν», δηλαδή αιχμαλώτισε, έδεσε τον ισχυρόν. Είναι μια φράση του Κυρίου, ότι κανείς δεν μπορεί να έχει ασφάλεια εάν προηγουμένως

δέσει τον ισχυρόν, τον ισχυρότερόν του. Πώς θα γίνει; Κινδυνεύει το σπίτι μου αν δεν δέσω τον ισχυρόν. Και ο ισχυρός εδώ, αγαπητοί μου, είναι ο διάβολος. Και τούτο λέει ο Άγιος Κύριλλος για να δώσει σε εμάς την εξουσία να πατούμε πάνω όφεων και σκορπίων, δηλαδή να νικούμε τον διάβολο. Είναι μία άλλη θέση αυτή του βαπτίσματος. «Πᾶσα ναῦς ἁλιευτικὴ βύρσαν μίαν οὐρᾶς αὐτοῦ ἐνεγκεῖν οὐκ ἠδύνατο». Κι αυτό είναι από τον Ιώβ. Δηλαδή κάθε αλιευτικό πλοιάριο

δεν θα μπορούσε να βγάλει ούτε το ελάχιστο δερματάκι, βύρσα, ούτε το ελάχιστο δερματάκι από την ουρά αυτού του θηρίου. «Ἔμπροσθεν αὐτοῦ ἔτρεχεν ἡ ἀπώλεια, λυμαινομένη τοὺς ἀπαντῶντας». Όπου αυτό το θηρίο έτρεχε, μπροστά του ήταν η απώλεια, δηλαδή ό,τι έβρισκε μπροστά του το κατέστρεφε. «Λυμαινομένη», καταστρέφοντας η παρουσία αυτού του θηρίου εκείνους που συναντούσε. Λέει, ο διάβολος, ανά πάσα στιγμή ο διάβολος. Όλο αυτό το σχήμα είναι παρμένο, όπως σας είπα, από τον Ιώβ. «Προσέδραμεν ἡ ζωή». Ο Χριστός έρχεται τώρα να βαπτιστεί στον Ιορδάνη,

τώρα να συναντήσει η ζωή αυτό το φοβερό θηρίο, τον διάβολο. «Ἵνα λοιπὸν ὁ θάνατος φιμωθῇ», για να βάλει φίμωτρο ο θάνατος, «ἵνα οἱ σωθέντες ἅπαντες εἴπωμεν», ώστε όλοι εμείς που βαπτιζόμεθα και σωζόμαστε να μπορούμε να πούμε... Α, ώστε λοιπόν εδώ το θηρίον είναι ο θάνατος. Ναι, είναι ο διάβολος και, κατά συνεκδοχή, είναι ο θάνατος. Γιατί ο διάβολος έφερε τον θάνατο. Ποιος μπορούσε να νικήσει τον διάβολο; Ποιος μπορούσε να νικήσει αυτό που έφερε ο διάβολος, τον θάνατο; Ήρθε όμως η ζωή, μπήκε στο νερό, συναπάντησε, να το πω έτσι απλά, τον θάνατο και τον διάβολο, τους ενίκησε, και τώρα εμείς που βαπτιζόμεθα

να πούμε: «Ποῦ σου, θάνατε, τὸ νῖκος;» Θάνατε, πού είναι η νίκη σου; «Ποῦ σου, ᾅδη, τὸ κέντρον;» Άδη, πού είναι το φαρμακερό κεντρί σου, σαν άλλη σφήκα που εκέντριζες τους ανθρώπους και, με τον τρόπον αυτόν, τους μάζευες όλους στα σκοτεινά σου βασίλεια; Μάλιστα, αυτή τη φράση, πρώτα ο Θεός, θα πούμε την ερχομένη Κυριακή, γιατί ακόμη δεν τελειώσαμε. Έχουμε μερικά παραλειπόμενα από το θέμα της Αναστάσεως των Νεκρών, όπως και έχουμε κάτι άλλα παραλειπόμενα από το θέμα της ανακαινίσεως του σύμπαντος. Σας το λέγω αυτό εν παρόδω, διότι λέγει ο Άγιος Ιωάννης στην Αποκάλυψη: «Καὶ εἶδον οὐρανὸν καινὸν καὶ γῆν καινήν». Εκείνο που θα πούμε θα είναι τούτο: Πώς ο παλαιός έγινε καινούριος, δηλαδή ο τρόπος

τον οποίον τρόπον μας αναφέρει ο Απόστολος Πέτρος. Ο τρόπος. Αλλά αυτά, πρώτα ο Θεός, την Κυριακή. «Λύεται δὲ τοῦ θανάτου τὸ κέντρον διὰ τοῦ βαπτίσματος». Αυτή είναι τώρα η τελική απάντηση που δίδεται μετά από την αξία που παίρνει ο άνθρωπος βαπτιζόμενος. Ποιο είναι το δεύτερο σημείο; Ότι με το βάπτισμα λύεται το κέντρο του θανάτου. Πράγματι, ο άνθρωπος που βαπτίζεται, βαπτίζεται για να εισέλθει στην αιώνια ζωή. Κανείς, λέγει, δεν μπαίνει στην αιώνια ζωή, κανείς δεν μπαίνει στη Βασιλεία του Θεού, παρά μόνο με το βάπτισμα. Άρα, εάν βαπτιστώ, κερδίζω τη ζωή. Άρα, τι είναι το βάπτισμα;

Εκείνο που έχει ήδη πλήξει το κέντρο του θανάτου, την καρδιά του θανάτου. Αυτό. Αυτές, παρακαλώ, είναι πλευρές της αξίας του βαπτίσματος. Πιστεύω να αντιλαμβάνεστε ποια είναι η δομή του όλου θέματος. Δωδεκάτη παράγραφος. «Κατέρχῃ μὲν γὰρ εἰς τὸ ὕδωρ φορῶν ἁμαρτίας· ἀλλ᾽ ἡ τῆς χάριτος ἐπίκλησις, σφραγισαμένη τὴν ψυχήν, οὐ συγχωρεῖ λοιπόν ὑπὸ τοῦ φοβεροῦ καταποθῆναι δράκοντος». Κατέρχῃ, κατέρχεσαι λοιπόν, διότι κατέρχεσαι στο νερό φορώντας τις αμαρτίες σου, είσαι ο αμαρτωλός άνθρωπος. Αλλά η επίκληση που έγινε επάνω στο νερό, επίκληση να σφραγιστεί από τη χάρη του Θεού,

που εσφράγισε και την ψυχή σου, δεν επιτρέπει να υποστείς ζημιά από τον δράκοντα, να σε καταπιεί ο διάβολος. Εδώ επιτρέψατέ μου να σας κάνω ένα μικρό σχόλιο. Όπως τα γνωρίζετε, χριστιανοί... Χριστιανοί μας που βαπτίστηκαν το βάπτισμα, βέβαια το χριστιανικό, είναι στο όνομα της Αγίας Τριάδος, αναμφισβήτητα, κάποια στιγμή στη ζωή τους που αρνήθηκαν το χριστιανικό βάπτισμα, δέχθηκαν ένα άλλο βάπτισμα. Κάποιος, φερ' ειπείν, που γίνεται χιλιαστής, δέχεται ένα άλλο βάπτισμα. Όχι, βέβαια, στο όνομα του Αγίου Τριαδικού Θεού, διότι οι χιλιαστές δεν πιστεύουν στον Άγιο Τριαδικό Θεό. Είδατε τελευταία στις εφημερίδες, και αυτές οι εφημερίδες...

Δεν έχουν ούτε όσιον ούτε ιερόν. Παρά μόνο όσια και ιερά είναι η τσέπη τους και το πορτοφόλι τους. Βρε ταλαίπωροι φτωχοί δημοσιογράφοι, θα τους έλεγε κανείς. Βρε φτωχοί άθλιοι δημοσιογράφοι, εσείς δεν βαφτιστήκατε; Βρε, δεν έχετε λίγη πίστη μέσα σας και δημοσιεύετε ό,τι ανάποδο και περίεργο, για να κοροϊδέψετε, να πλήξετε την Εκκλησία καθ' οιονδήποτε τρόπον, για να βάλετε μερικά αργύρια του Ιούδα στις τσέπες σας; Και να προβάλλουν με πηχυαία γράμματα και με φωτογραφίες, αγαπητοί μου, το βάπτισμα των χιλιαστών. Και το ακόμη τραγικότερο, σε αυτό το τελευταίο που έγινε στην Αθήνα, μέσα στον «Απόλλωνα», που έλεγε ότι και δύο ταλαίπωρες, πω πω ταλαίπωρες...

Ταλαίπωρες μοναχές από ένα μοναστήρι της Βοιωτίας όχι μόνο εγκατέλειψαν το μοναστήρι, που επιτέλους δεν είναι τόσο σπάνιο πράγμα αυτό. Ας πούμε ότι δεν τους πήγαινε στα μέτρα το μοναστήρι, σύμφωνοι. Ας πούμε ότι θέλουν να παντρευτούν, παρακαλώ, παντρεύτηκαν. Δεν είναι καλό, είναι πολύ άσχημο. Αλλά, τέλος πάντων, δεν μας είναι άγνωστο το θέμα. Αλλά να γίνουν και χιλιάστριες! Και στο τέλος να δεχθούν και το βάπτισμα του χιλιασμού! Και αυτές οι πανάθλιες εφημερίδες να δημοσιεύουν και αυτό, ότι, λέγει, το σουξέ, η επιτυχία δηλαδή του όλου θέματος, ήταν αυτή. Ποια; Ότι δύο πρώην μοναχές εδέχθηκαν το βάπτισμα των χιλιαστών. Αγαπητοί μου, πού να σας πω, θα το είδατε στη ζωή σας. Σας...

Όσοι αρνούνται το βάπτισμα του Χριστού και δέχονται αλλότρια βαπτίσματα, όπως το χιλιαστικό, όπως τη μύηση εις τον μασονισμό, όπως το να δεχθώ μύηση στον βουδισμό, ξέρετε τι παθαίνουν αυτοί; Εγώ το έχω δει με τα μάτια μου αυτό το πράγμα. Ακούστε τι παθαίνουν. Δαιμονίζονται. Ξέρετε τι θα πει δαιμονίζονται; Είναι αυτό που λέει εδώ ο Άγιος Κύριλος. Επειδή εσφραγίσθης από τη χάρη του Θεού, του Αγίου Τριαδικού Θεού, τώρα που πας να βαπτισθείς δεν έχεις να πάθεις τίποτα από τον δράκοντα που εμφωλεύει στο νερό. Αλλά όταν βαπτίζεσαι ή υφίστασαι μύηση σε αλλότρια βαπτίσματα...

Πολύ παραπάνω εγκαταλείπεις το χριστιανικό σου βάπτισμα, τότε πάνω σου έχει εξουσία ο διάβολος. Αγαπητοί μου, θα με ενθυμηθείτε· έχει δίκιο ο Άγιος Κύριλος εδώ. Θα ιδείτε τη ζωή αυτών των ανθρώπων και θα πείτε: «Να μας φυλάξει ο Θεός». Και εκεί θα μάθετε πάνω στα πράγματα πώς δαιμονίζονται οι άνθρωποι. Δεν ξέρω αν είχαμε τη δυνατότητα, ή είχατε εσείς, δεν ξέρω, να βλέπαμε την εξέλιξη, ιδίως αυτών των δύο μοναχών που εδέχθησαν το βάπτισμα το χιλιαστικό, να βλέπατε τι θα συνέβαινε στη ζωή τους παρακάτω. Αγαπητοί μου, είναι φοβερόν τι θα πει ότι ο Θεός επιτρέπει να δαιμονιστώ, να δεχτώ δηλαδή την επίδραση του πονηρού πνεύματος. Αυτό, ξαναλέω άλλη μία φορά, που λέγει εδώ ο...

Άγιος Κύριλος: «Νεκρός εν αμαρτίαις καταβάς, αναβαίνεις ζωοποιηθείς εν δικαιοσύνη. Ει γαρ σύμφυτος εγένου τω ομοιώματι του θανάτου του Σωτήρος, και της Αναστάσεως καταξιωθήσει». Μπήκες νεκρός, λέει, ως προς τις αμαρτίες σου, κατέβηκες στο νερό, αλλά ανέβηκες ζωοποιημένος ως προς την αγιότητα, ως προς τη χάρη του Θεού. Διότι, εάν έγινες σύμφυτος με το ομοίωμα του θανάτου του Σωτήρος, οπωσδήποτε θα καταξιωθείς και της Αναστάσεως. Προσέξτε εδώ κάτι. Ποιο είναι το ομοίωμα; Δεν λέει «του θανάτου», αλλά «τω ομοιώματι του θανάτου του Σωτήρος». Αυτό δε είναι παρμένο από την προς Ρωμαίους 6,5.

Δεν λέγει θάνατος, αλλά ομοίωμα θανάτου. Ποιο είναι αυτό το ομοίωμα του θανάτου; Είναι το νερό. Γιατί; Διότι γίνεται τριπλή κατάδυσις και ανάδυσις. Η κολυμβήθρα είναι σύμβολον πολλών πραγμάτων. Πρώτα πρώτα είναι μία μήτρα η κολυμβήθρα. Είναι το σύμβολο της μήτρας, το μη με ήτα, που σημαίνει ότι μένεις σε μία μήτρα για να γεννηθείς. Είναι η αναγέννηση. Είναι ακριβώς αυτό που είπε κάποτε ο Νικόδημος, ο νομοδιδάσκαλος, εις τον Κύριον: «Πώς είναι δυνατόν», λέγει, «εγώ να αναγεννηθώ, εάν μη τις γεννηθεί άνωθεν...» Μπαίνει στη Βασιλεία του Θεού; Δηλαδή, λέγει ο Νικόδημος, πρέπει να ξαναμπώ στην κοιλιά, δηλαδή στη μήτρα της μάνας μου; Πολύ αφελής, θα λέγαμε για μια στιγμή, αυτή η ερώτηση του Νικοδήμου. Λέγει ο Κύριος: «Εσύ είσαι διδάσκαλος του Ισραήλ και αυτό το αγνοείς;» Αγαπητοί μου, αυτή η καινούρια μήτρα, στην οποία πρέπει να μπούμε για να αναγεννηθούμε, διότι η πρώτη μήτρα ήταν της μάνας μας που μας γέννησε, η δεύτερη μήτρα είναι η κολυμβήθρα, η οποία θα μας αναγεννήσει άνωθεν. Και αυτή η αναγέννηση είναι δι' ύδατος και Πνεύματος. Μετά, η κολυμβήθρα είναι τάφος. Ευχαριστώ.

Ο τάφος του Χριστού. Είναι το ομοίωμα του θανάτου του Χριστού, που είναι ο τάφος. Ο Χριστός έμεινε τρεις μέρες εις τον τάφο. Είναι ο τριήμερος νεκρός. Πρέπει λοιπόν τώρα να γίνουμε σύμφυτοι. Προσέξτε το ρήμα «σύμφυτος». Έχει πολύ σημασία το ρήμα «σύμφυτος», το «φυ» με ύψιλον, που θα πει ότι έχω μπολιαστεί πάνω στο ίδιο φυτό. Όχι μεγαλώνω πλάι σε ένα φυτό, αλλά έχω μπολιαστεί επάνω στο ίδιο φυτό και είμαι σύμφυτος. Πρέπει να πάρω χυμούς από το ίδιο φυτό. Όπως τα λέγαμε, είναι το μπόλι. Το μπόλι είναι ένα κλαδί που είναι απ' έξω και προσκολλάται εκεί...

Σ' έναν κορμό άλλου δένδρου και παίρνει χυμούς από το καινούργιο αυτό δένδρο. Πρέπει λοιπόν να γίνω σύμφυτος στο ομοίωμα του θανάτου του Χριστού. Πρέπει να πεθάνω. Γι' αυτό έχουμε την τριπλή κατάδυση και ανάδυση, εις τύπον του θανάτου, ότι γίναμε σύμφυτοι, δηλαδή μπολιαστήκαμε στον θάνατο του Χριστού. Αυτό ξέρετε τι σημαίνει; Σημαίνει ότι πρέπει να πεθάνουμε ως προς τον κόσμο και ως προς τις αμαρτίες μας. Λέγει ο Απόστολος Παύλος ότι εγώ ως προς τον κόσμο είμαι νεκρός, είμαι σταυρωμένος· ως προς τον Χριστό έχω σταυρωθεί, είμαι σταυρωμένος.

Είμαι νεκρός ως προς τον κόσμο. Δεν έχω καμία σχέση με τον κόσμο. Πρέπει λοιπόν να νεκρωθούμε ως προς το κοσμικό φρόνημα, για να ζωοποιηθούμε στη ζωή του Χριστού. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, διότι δεν μπορούμε να αξιοποιήσουμε το βάπτισμά μας εάν δεν γίνει αυτή η νέκρωση μέσα σε αυτή τη μήτρα της κολυμβήθρας. Και έτσι, με τον τρόπον αυτόν, όπως λέγει εδώ στη συνέχεια ο Απόστολος Παύλος, έτσι θα μπορέσουμε, λέγει, τελικά να βρεθούμε και μέτοχοι της Αναστάσεώς Του. Θα το ξαναδιαβάσω: «Ει γαρ σύμφυτος εγένου τω ομοιώματι του θανάτου του Σωτήρος, και της Αναστάσεως καταξιωθήσει».

Καταξιωθείς και της Αναστάσεως. Διότι, αν δεν γίνεις, δεν νεκρωθείς μαζί με τον Χριστό, δεν μπορείς και να αναστηθείς. Αυτό λέγεται στο βιβλίο της Αποκαλύψεως με τα εξής λόγια: Εάν δεν πεθάνεις τη ζωή του κόσμου τούτου, δεν θα αναστηθείς στην λεγομένη πρώτη Ανάσταση. Πρέπει να νεκρωθείς και να αναστηθείς προ του θανάτου του σώματος, που έχουμε τον κοινό θάνατο όλοι οι άνθρωποι. Πρέπει λοιπόν να πεθάνεις και να αναστηθείς. Είναι η πρώτη, στη γλώσσα της Αποκαλύψεως, είναι η πρώτη ανάσταση.

«Και γαρ Ιησούς, τας οικουμενικάς αμαρτίας αναλαβών, απέθανεν, ίνα θανατώσας την αμαρτίαν αναστή εν δικαιοσύνη· ούτω και συ, καταβάς εις το ύδωρ και τρόπον τινά εν τοις ύδασιν ενταφείς, ώσπερ εκείνος εν τη πέτρα, εγείρη πάλιν εν καινότητι ζωής περιπατών». Όπως λέει, ο Ιησούς εφόρεσε τις οικουμενικές αμαρτίες ολοκλήρου της ανθρωπότητας και κατέβηκε στον θάνατο για να αναστηθεί. Έτσι κι εσύ κατεβαίνεις στο νερό, τρόπον τινά, λέγει, σαν να ενταφιάζεσαι μέσα στα νερά, όπως εκείνος ενταφιάστηκε στην πέτρα, δηλαδή στον τάφο.

Για να περιπατήσεις κι εσύ εν καινότητι ζωής, καινούριος. Εάν δεν γίνει, αγαπητοί μου, αυτή η πρώτη νέκρωσις και η πρώτη Ανάστασις, το είδατε σαφώς στο βιβλίο της Αποκαλύψεως, πρώτη νέκρωσις και η πρώτη Ανάστασις, είναι αδύνατον κανείς να τύχει της αιωνίου ζωής. Αδύνατον, αδύνατον, αδύνατον. Γι' αυτό λοιπόν πρέπει όχι απλώς να βαφτιστούμε, όπως βαφτιστήκαμε ήδη, αλλά πρέπει να αξιοποιήσουμε το βάπτισμα. Ξέρετε, η αξία των όσων τώρα λέμε για το βάπτισμα δεν είναι μουσειακή. Ότι δηλαδή καλόν είναι να ξέρουμε τι είναι το βάπτισμα, δια λόγους κάπως εγκυκλοπαιδικούς. Προς Θεού...

Να κάνω εγώ τόσο κόπο να σας τα λέγω αυτά. Μία εγκυκλοπαίδεια, και τα βρίσκετε όλα. Δεν είναι εκεί το θέμα. Το θέμα είναι να προτρεπόμεθα όλοι στο να αξιοποιήσουμε το βάπτισμά μας. Προσέξτε αυτό το σημείο: να αξιοποιήσουμε το βάπτισμά μας. Παράγραφος 13.

«Ήδη τότε της χάριτος καταξιωθείς, τότε σοι προς τας αντικειμένας δυνάμεις παλαίειν δίδωσι την εξουσίαν». «Ώσπερ γαρ μετά το βάπτισμα τεσσαράκοντα ημέρας επειράζετο, ουχ ότι και προ τούτου νικάν ουκ ηδύνατο, αλλά ότι πάντα τάξει και ακολουθία πράττειν εβούλετο, ούτω και συ προ του βαπτίσματος ταις αντικειμέναις παλαίειν μη τολμήσης· λαβών δε την χάριν και λοιπόν θαρρών...» «Δικαιοσύνης όπλοις αγωνίζου, τότε και ει θέλεις ευαγγελίζου». Ήδη τότε, έπειτα, όταν καταξιωθείς της χάριτος. Ποιας χάριτος; Από το βάπτισμα. Τότε θα πάρεις την εξουσία να παλέψεις εναντίον των αντικειμένων δυνάμεων. Ποιες είναι αντικείμενες δυνάμεις; Οι δαιμονικές δυνάμεις. Ξέρετε ότι ένα όνομα του διαβόλου είναι και το όνομα «αντικείμενος». Ο αντικείμενος, αυτός που αντίκειται στο θέλημα του Θεού, λέγεται αντικείμενος. Έτσι θα μπορείς να παλαίεις προς τις αντικείμενες δυνάμεις, όπως ακριβώς συνέβη με τον Ιησού Χριστό.

Μετά το βάπτισμα οδηγήθηκε εις την έρημο, δια να υποστεί πειρασμό. Όχι διότι προ του βαπτίσματος δεν μπορούσε να νικήσει τον διάβολο ο Χριστός. Άπαγε! Αλλά για να σε διδάξει ότι όλα πρέπει να γίνονται κατά τάξη και κατά ακολουθία. Ποιο πρώτο και ποιο δεύτερο. Και ύστερα, αν το θέλεις, να μπορέσεις, αν το θέλεις, όχι μόνο να αγωνιστείς, επιτυχώς εννοείται πάντοτε, αλλά και να γίνεις και Απόστολος και Ευαγγελιστής. «Και ει θέλεις ευαγγελίζου», αν το θέλεις. Αλλά δεν μπορείς να κάνεις τον Ευαγγελιστή και τον Απόστολο πριν βαπτιστείς. Δεν γίνεται αυτό. Θα μπουν τα πράγματα στη σειρά τους. Ωστόσο, εκείνο που θα με ενδιέφερε από αυτή την παράγραφο να σας έλεγα είναι το εξής.

Εάν είσαστε προσεκτικοί μελετητές της Αγίας Γραφής, πολύ προσεκτικοί μελετητές, θα έχετε διαβάσει την εξής φράση στο τέταρτο κεφάλαιο, εις το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο: ότι μετά τη βάπτισή Του ο Χριστός «ήχθη υπό του Πνεύματος εις την έρημον, πειρασθήναι υπό του διαβόλου». Οδηγήθηκε από το Άγιο Πνεύμα εις την έρημον ο Χριστός, για να πειραστεί από τον διάβολο, να υποστεί τη δοκιμασία από τον διάβολο. Δηλαδή το Πνεύμα του Θεού Τον έφερε εις την έρημον. Παρακαλώ προσέξτε, έχει πολύ κεντρική σημασία αυτός ο στίχος.

Σημαίνει ότι εβαπτίσθης. Τώρα, επειδή, όπως θα μας πει σε μια άλλη κατήχησή του, στις λεγόμενες μυσταγωγικές κατηχήσεις, γιατί θα επαναλάβει το θέμα του βαπτίσματος ο Άγιος Κύριλος —αν με τον ρυθμό που πηγαίνουμε, θα αργήσουμε πολύ στις μυσταγωγικές κατηχήσεις— και εκεί θα πει το πώς θα παλέψεις εναντίον των πονηρών δυνάμεων. Αγαπητοί, ο σκοπός είναι να παλέψουμε με τις δυνάμεις τις σκοτεινές. Αλλά προ του βαπτίσματος δεν μπορούμε, διότι ο διάβολος μας κατέχει μέχρι τότε. Τώρα με το βάπτισμα τού φύγαμε. Ελευθερωθήκαμε. Μας έχασε ως λεία του και ως αιχμαλώτους του.

Θα ζητήσει να μας επανακτήσει. Και εκεί θα διεξαχθεί αγώνας και μάχη. Ο Χριστός όμως γιατί οδηγήθηκε στην έρημο; Είχε ανάγκη να παλέψει με τον διάβολο για να τον νικήσει εκεί; Αγαπητοί μου, ο Χριστός δεν είχε. Πολύ ωραία βάζει την παρένθεση εδώ ο Άγιος Κύριλος και λέγει: δεν είχε ανάγκη. Μπορούσε να νικάει ο Χριστός τον διάβολο είτε προ του βαπτίσματος είτε μετά. Για λόγους ακολουθίας και τάξεως όμως το κάνει αυτό. Αλλά γιατί οδηγήθηκε εκεί; Ο Χριστός οδηγήθηκε στην έρημο από το Άγιον Πνεύμα για να συναντήσει τον διάβολο. Δηλαδή δεν περίμενε ο Χριστός τον διάβολο, αλλά τρόπον τινά ο διάβολος περίμενε τον Χριστό. Και πήγαινε να τον συναντήσει, όπως και οι αρχαίοι ασκηταί έβγαιναν στην έρημο, όχι βέβαια για να περνάνε καλά...

Να γλιτώσουν από δουλειές και τάχα ότι είναι τεμπέληδες ή ό,τι άλλο στην ερημιά, αλλά μέσα στην έντονη άσκηση και προσευχή να συναντήσουν και να παλέψουν με τον διάβολο. Το έργον αυτό είναι τρομακτικά τεράστιον. Και έπρεπε να νικήσει ο Χριστός τον διάβολο εκεί στην έρημο μετά το βάπτισμά Του, για να μπορεί να δώσει δικαιωματικά —αυτό το «να μπορεί» με την έννοια της ανθρωπίνης πλευράς, γιατί ο Θεός δεν ελέγχεται από κανέναν— από ανθρωπίνης πλευράς να μπορεί να δώσει το δικαίωμα, τη δυνατότητα εις τους βαπτιζομένους να νικούν τον διάβολο.

Λοιπόν, τον ενίκησε τον διάβολο ο Χριστός και, όπως τα ξέρετε, ο Χριστός ενίκησε τον διάβολο εκεί στην έρημο σε έναν τριπλόν πειρασμό. Αξίζει ο κόπος να σας τον αναφέρω αυτόν τον τριπλόν πειρασμό, γιατί αξίζει, θα το ιδείτε. Μην προχωρήσω όμως στον πειρασμό τον τριπλούν. Σας λέγω ότι γιατί οδηγήθηκε από το Πνεύμα το Άγιο στην έρημο. Δεν σας κάνει εντύπωση ότι, αν θεωρούσαμε τον Χριστιανισμό μία προσπάθεια λύσεως του κοινωνικού προβλήματος, τι δουλειά έχει να με στείλει εμένα στην έρημο το Πνεύμα του Θεού, να παλέψω με τις δυνάμεις του σκότους; Τι δουλειά έχει;

Νομίζετε πως είναι ανάποδο πράγμα. Αλλά το ότι είναι ανάποδο φαίνεται από το περιεχόμενο των τριών πειρασμών. Ακούσατέ τους. Ο πρώτος πειρασμός: «Πες οι πέτρες να γίνουν ψωμιά». Ο πειρασμός που βρίσκεται στην πολλαπλότητα, πρώτα πρώτα. Γιατί οι πέτρες και όχι η πέτρα; Έπρεπε δηλαδή να γίνουν πολλές πέτρες πολλά ψωμιά για να φάει ο Κύριος την τεσσαρακοστή ημέρα της νηστείας Του; Μία πέτρα εάν γινόταν ψωμί δεν θα μπορούσε να χορτάσει; Αυτή η πολλαπλότητα είναι δαιμονική. Και είναι δαιμονική γιατί υπάρχει αυτό που λέμε η πολλαπλότητα της ευημερίας.

Όχι της λιτότητος. Το μάννα στην έρημο, σας έλεγα στην ώρα των αποριών, ήταν μία μόνο τροφή. Είχε τη σημασία του που ήταν μόνο μία τροφή. Έπρεπε να διδαχθεί ο λαός του Θεού στην έρημο να είναι αυτάρκης. Όχι ότι ο Θεός τούς απηγόρευε τους λοιπούς καρπούς της γης. Όχι! Όταν μπήκαν στη Γη της Επαγγελίας, το μάννα σταμάτησε, για να δοκιμάσουν όλους τους καρπούς της γης. Ο ίδιος έλεγε «την γην της επαγγελίας, στην οποία ρέει μέλι και γάλα». Έπρεπε να περάσουν όμως από κάποια άσκηση, για να μάθουν το μάθημα της λιτότητος. Το οποίο μάθημα της λιτότητος αντίκειται στην αντίληψη του Χριστιανισμού, στο να λύσει το κοινωνικό πρόβλημα. Αντίκειται.

Τι είπε; «Οι πέτρες να γίνουν ψωμιά». Και ένας άλλος παράγων: μία αλαζονεία. Δες ψωμιά! Σε αυτόν τον πειρασμό, αγαπητοί μου, έπεσε η Δύσις, η χριστιανική Δύσις, την οποία ψέγει ο Ντοστογιέφσκη, όπως θα σας πω λίγο πιο κάτω. Αλλά ας έρθω τώρα στον δεύτερο πειρασμό. «Πέσε», λέγει, «από το αέτωμα του ναού και θα δεις ότι δεν θα πάθεις τίποτα. Γέγραπται γαρ ότι τοις αγγέλοις αυτού εντελείται περί σου» κτλ. Έχει παραγγείλει, λέει, στους αγγέλους του...

Να σε κρατήσουν στα χέρια τους, ίνα μη προσκόψεις προς λίθον τον πόδα σου. Ούτε καν να σκοντάψεις πουθενά. Θα σε σηκώνουν άγγελοι, δεν θα πάθεις τίποτα. Που σήμαινε εύκολον το μεσσιανικόν έργον. Ο ναός είχε πάντα κόσμο κάτω στην αυλή. Αν λοιπόν από το πανύψηλο αέτωμα του ναού έπεφτε κάτω ο Χριστός, τον οποίο ανέβασε ο διάβολος —τον έφερε, τον έφερε, καταδέχθηκε, ω της φιλανθρωπίας και της καταδέξεως, πώς να το πω, της ανοχής του Θεού— εδέχθηκε ο Χριστός να Τον σηκώσει ο διάβολος και να Τον πάρει και να Τον φέρει στο αέτωμα του ναού, από την έρημο στα Ιεροσόλυμα, και Του λέει: «Πέσε κάτω». Τι σημαίνει αυτό; Όταν έπεφτε κάτω και δεν πάθαινε τίποτα, τότε αμέσως θα έλεγε ο κόσμος...

«Τι συμβαίνει εδώ; Πώς έπεσε από τόσο ψηλά και δεν έπαθε τίποτε και στάθηκε στα πόδια του; Λοιπόν, αυτός είναι ο Μεσσίας». Δηλαδή, με άλλα λόγια, τι; Εύκολος τρόπος να κερδηθεί ο τίτλος του Μεσσία. Αλλά ο τίτλος του Μεσσία δεν κερδίζεται παρά δια του Σταυρού. Ο διάβολος προσπαθεί να ματαιώσει το μεσσιανικό έργο του Χριστού, το γνήσιο, και θέλει να Τον ωθήσει. Ο τρίτος πειρασμός: Τον ανέβασε σε όρος υψηλόν λίαν και, πανοραματικά, εν οράματι, Του έδειξε όλες τις βασιλείες της γης, των Περσών, των Βαβυλωνίων —αν και δεν υπήρχαν πια οι Βαβυλώνιοι, οι Πέρσες υπήρχαν φυσικά— των Αιγυπτίων, ίσως...

Των Κινέζων, των Ινδών, πανοραματικά όλες τις βασιλείες της γης, των Ρωμαίων. Και Του λέγει ο διάβολος: «Θα σου δώσω όλο τον πλούτον της γης. Είναι δικός μου». Κάπου λέει σε μια κατήχησή του ο Άγιος Κύριλος: «Ψεύτη, ούτε οβολόν δεν έχεις δικό σου. Ψεύτη, ούτε οβολόν δικό σου δεν έχεις και λες ότι θα δώσεις τον πλούτον όλων». Ποιων; Αφού δεν έχεις τίποτα εσύ, φτωχέ διάβολε, ψεύτη. «Δικός μου», λέει, «είναι ο πλούτος της γης και οι βασιλείες. Θα σου τα δώσω όλα, εάν πέσεις και με προσκυνήσεις». Ο Κύριος: «Ύπαγε οπίσω μου, σατανά». Αυτό ξέρετε τι σήμαινε; Θα γίνεις κοσμοκράτωρ. Φοβερό αυτό, φοβερό.

Αυτός ο τριπλός πειρασμός, αγαπητοί μου, έρχεται στον κάθε πιστό. Είναι ο εξής τριπλός: Πες οι πέτρες να γίνουν ψωμιά· είναι η ικανοποίηση των επιθυμιών, οι ηδονές. Θα σου δώσω τα πλούτη της γης· είναι η φιλαργυρία, η φιλοχρηματία. Πέσε από πάνω, από το αέτωμα κάτω, δεν θα πάθεις τίποτα· είναι η περηφάνεια και η κενοδοξία. Οι τρεις μεγάλοι πειρασμοί στον κάθε άνθρωπο. Αυτούς τους τρεις πειρασμούς δεν θα μπορούσε ποτέ να τους νικήσει ο άνθρωπος, εάν δεν τους νικούσε ο Χριστός. Λέει μια κουβέντα, ότι τα χρήματα πολλοί περιφρόνησαν, αλλά τη δόξα κανείς.

Ο Χριστός ενίκησε και την ανθρώπινη δόξα, δηλαδή την κενοδοξία. Δεν θα μπορέσεις να νικήσεις, αδελφέ μου, αυτούς τους τρεις πειρασμούς, εάν δεν βαπτιστείς μέσα στην κολυμβήθρα που βαπτίστηκε ο Χριστός και δεν βγεις στην έρημο της ζωής να τους νικήσεις με τη χάρη του Θεού που πήρες από το βάπτισμα. Αλλά, όπως σας είπα προηγουμένως, η Δύση δυστυχώς απεδέχθηκε τους τρεις πειρασμούς, όχι να τους νικήσει, αλλά ως εξής: Βάζει στα χείλη του ιεροεξεταστού ο Ντοστογιέφσκι και λέγει, λέγει ο οποίος ιεροεξεταστής και κρίνει τον Ιησού Χριστό. Περίεργο πράγμα, ε;

Ο ιερεύς, ο χριστιανός, κρίνει τον Χριστό. Δηλαδή ο δυτικός χριστιανισμός που κρίνει τον Χριστό. Και του λέγει: «Έκανες λάθος. Σου προσεφέρθη ο τρόπος να κάνεις τις πέτρες ψωμιά και δεν το έκανες. Βλέπεις, αν είχαμε σήμερα τη δυνατότητα να κάναμε τις πέτρες ψωμιά, θα χορταίνανε όλοι οι άνθρωποι από ψωμί. Βλέπεις; Σου δόθηκε η δυνατότητα με εύκολο τρόπο να κερδηθεί ολόκληρος ο κόσμος στο όνομά σου, αλλά δεν το απεδέχθηκες αυτό. Και αρνήθηκες να πέσεις από το αέτωμα του ναού. Και εμείς σήμερα τραβάμε τόσες δυσκολίες να κάνουμε ιεραποστολές, για να φέρουμε στα πέρατα της οικουμένης το όνομά σου, και δεν γίνεται δεκτό.

Υπήρχε ο τρόπος με αυτόν τον θαυμαστό, με τον θαυμασμό που θα κάναμε, θα κρατούσαμε στα χέρια μας το θαύμα, να πάει σαν στιγμή, να καταπλήξουμε τους ανθρώπους και να τους κάνουμε να δεχθούν το μήνυμα το δικό σου. Βλέπεις, σου προσεφέρθησαν οι βασιλείες της γης και δεν τις εδέχθηκες, τις περιφρόνησες. Σήμερα τα ταμεία μας θα ήσαν γεμάτα από χρυσάφι και θα μπορούσαμε να κυβερνάμε τον κόσμο. Γι' αυτό, Χριστέ, καταδικάζεσαι». Γι' αυτό στη Δύση γεννήθηκαν τα χριστιανικά κόμματα, γι' αυτό στη Δύση θεωρήθηκε ο χριστιανισμός ότι θα λύσει το κοινωνικό πρόβλημα. Αλλά αυτά είναι επί αιρετικού επιπέδου.

Βρίσκω κάθε τρόπο να σας το λέγω, γιατί φοβάμαι μελλοντικές φουρτούνες και λαίλαπες στην πατρίδα μας. Και σας ειδοποιώ για να μπορείτε να σταθείτε, να τα θυμόσαστε αυτά, να τα θυμόσαστε αυτά. Αν θέλετε να σταθείτε, ο χριστιανισμός έρχεται μόνον να σε βοηθήσει να νικήσεις τις σκοτεινές δυνάμεις του άδου, του διαβόλου. «Ου γαρ έχομεν ώδε μένουσαν πόλιν». Δεν ζητούμε σε έναν κόσμο πλανημένο, σε έναν κόσμο φευγαλέο, σε έναν κόσμο που είναι σχήμα μόνο και είναι ένας κόσμος που πια πουθενά δεν στέκεται, να στηρίξουμε τι; Χριστιανική πολιτεία; Τι; Η χριστιανική πολιτεία είναι μέσα μας. Μη ζητάμε ουτοπίες.

Αγαπητοί μου, σας παρακαλώ, όσες φορές θα θέλαμε να κάνουμε την πολιτεία του Θεού εξωτερικό φαινόμενο, τι πετύχαμε στην ιστορία; Τίποτε. Τι θέλετε, να επαναλάβουμε σταυροφορίες της Δύσεως; Γιατί αυτό θέλανε να επιβάλουν, τάχα δήθεν την πολιτεία του Θεού. Τι θέλετε να επιβάλουμε, τριακονταετείς πολέμους; Κι αυτό στη Δύση. Τι θέλετε να επαναλάβουμε, ποικίλες σφαγές που έγιναν μέσα στην ιστορία, εκ μέρους των μεν εναντίον των δε, πάντοτε χριστιανών, είτε οι Ρωμαιοκαθολικοί εναντίον των Προτεσταντών ή αντιστρόφως; Τι θέλετε; Τι θέλετε; Αγαπητοί μου, έχουμε φύγει από το πνεύμα, αληθινά το πνεύμα του Ευαγγελίου. Έχουμε φύγει από το πνεύμα των μυστηρίων του Χριστού. Έχουμε φύγει. Δεν καταλαβαίνουμε πια τίποτε.

Γι' αυτό το λόγο είναι ανάγκη πραγματικά να αρχίσουμε να ξαναβαφτιζόμαστε μέσα στα νοήματα, τα σωστά, τα αληθινά, όντως ορθόδοξα, τα πατερικά, εννοώ πατερικά, όπως οι Πατέρες ερμήνευσαν τον Λόγο του Θεού γνήσια, σωστά, αληθινά, σωστικά.

Παράγραφος 14. «Ιησούς Χριστός, Θεού Υιός ων, αλλ' ου προ του βαπτίσματος ευηγγελίσατο; Ή ο Δεσπότης αυτός μετήρχετο την τάξιν των καιρών, άρα γε οι δούλοι τολμώμεν ατάκτως;» Φαίνεται ο Άγιος Κύριλος θα είχε υπόψη του εκείνη την ανυπομονησία μερικών χριστιανών, λοιπόν, από κενοδοξίαν κινούμενοι, μην βαπτιστούν, να αρχίσουν να γίνονται και ευαγγελιστές, κήρυκες. Είναι δηλαδή κάτι ανάλογο με εκείνο που λέει ο Άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος. Λέγει: «Μη πολλοί διδάσκαλοι, αδελφοί μου, να γίνεστε, μη πολλοί διδάσκαλοι». Γιατί μην ξεχνάτε ότι ως διδάσκαλος ο καθένας έχει να δώσει λόγο εις τον Θεό.

Ναι. Επί παραδείγματι, αν δεν σας πω εγώ σωστά πράγματα, θα δώσω λόγο εις τον Θεό. Τι πιστεύετε; Πιστεύετε ότι απλώς μπορώ εγώ εδώ να κάθομαι, να στρογγυλοκάθομαι σε μια καρέκλα και να με βλέπουνε καμία εκατοστή ζευγάρια μάτια και έτσι μέσα μου να αισθάνομαι κάτι; Τι; Έχω ευθύνη. Δίνω εξετάσεις πρώτα-πρώτα σε εσάς και είμαι υπόλογος απέναντι στο Θεό. Αλίμονό μου, αν δεν σας πω την αλήθεια. Αλίμονό μου. Λοιπόν, έχουμε ευθύνη να δώσουμε λόγο στον Θεό. Και εκείνα τα οποία κηρύξαμε, τα είπαμε σωστά; Άρα, μη, αδελφοί, λέει, γίνεστε πολλοί διδάσκαλοι, γιατί θα λάβουμε κρίμα, θα λάβουμε καταδίκη από τον Θεό. Εδώ, δυστυχώς, είναι εκείνοι οι οποίοι πολλές φορές — και δεν εννοεί βέβαια την περίπτωση ο Άγιος Ιάκωβος,

και εδώ ο Άγιος Κύριλος — ότι δεν πρέπει κάποτε να γίνουμε Απόστολοι των διπλανών μας ανθρώπων. Αλλά, εάν θέλεις, λέγει, θα πρέπει να γίνει με τη σειρά αυτό. Είδες, ο Χριστός περίμενε να γίνει 30 ετών. Δηλαδή έπρεπε να ωριμάσει; Όχι. Ο νόμος έλεγε ότι δημόσιον έργον δεν θα μπορούσες να αναλάβεις, αν δεν ήσουν 30 ετών. Ήτο ο τηρητής του νόμου. Τα περιμένεις λοιπόν, όπως τα περίμενε και ο Χριστός. Ύστερα, είδες, εβαπτίστηκε πρώτα ο Χριστός και μετά πήγε στην έρημο και μετά από την έρημο στο κήρυγμα. Μην πάτε μακριά. Ποιος τον εμιμήθη; Ο Απόστολος Παύλος. Ο Απόστολος Παύλος, αγαπητοί μου, όταν εβαπτίστηκε,

τι σημειώνει ο ίδιος και λέγει; Επήγε εις την έρημο της Αραβίας και έμεινε τρία χρόνια. Γιατί άραγε; Να καταρτισθεί. Ποιος! Ποιος; Εκείνος που είχε την κατευθείαν αποκάλυψη του Ευαγγελίου από τον Ιησού Χριστό. Ακούσατε; Το λέγει ο ίδιος. Την κατευθείαν αποκάλυψη από τον Ιησού Χριστό. Λέγει ο ίδιος: «Δεν πήρα το Ευαγγέλιο από τους άλλους Αποστόλους». Γιατί τότε δεν θα ήταν Απόστολος πρώτης σειράς. Θα ήταν Απόστολος δευτέρας σειράς. Είναι αυτό που σήμερα λέμε, θα ήταν Αποστολικός Πατήρ, όπως είναι ο Άγιος Πολύκαρπος, όπως είναι ο Άγιος Ιγνάτιος της Αντιοχίας. Αλλά τότε και οι επιστολές του δεν θα είχαν θέση στην Καινή Διαθήκη. Αλλά ο

Παύλος, ο οποίος είναι πρώτης σειράς Απόστολος — και αυτό δεν λέγεται κενοδόξως — είναι πρώτης σειράς διότι ο Απόστολος Παύλος επήρε απευθείας την Αποκάλυψη από τον Χριστό, το Ευαγγέλιο. Παρ' όλα αυτά, σας κάνει εντύπωση ότι ο Απόστολος Παύλος επήγε και έμεινε τρία χρόνια στην έρημο της Αραβίας; Τι έκανε εκεί; Αγαπητοί μου, καταρτίστηκε όχι μόνο θεολογικά, μελετώντας. Τι μελετούσε; Μελετούσε την Παλαιά Διαθήκη. Πού το ξέρουμε; Μα δεν είπε, όταν ήταν στη Ρώμη και γράφει στον Τιμόθεο: «Όταν θα έρθεις εδώ, πέρνα από την Τρωάδα και φέρε μου το παλτό μου που άφησα εκεί,

και τα βιβλία και μάλιστα τις μεμβράνες»; Τι βιβλία ήταν; Όμως η Καινή Διαθήκη δεν είχε γραφεί. Εγράφετο. Η Καινή Διαθήκη εγράφετο ήδη από τις επιστολές του Παύλου και, δεν ξέρω τι, το Ευαγγέλιο του Λουκά. Το Ευαγγέλιο του Λουκά στην πραγματικότητα είναι το Ευαγγέλιο του Παύλου. Ο Λουκάς συνοδεύει τον Παύλο και μαζεύει το υλικό του και γράφει. Τι λοιπόν περιείχαν αυτές οι μεμβράνες; Ήταν η Παλαιά Διαθήκη, αγαπητοί μου. Διάβαζε, μελετούσε ο Απόστολος Παύλος. Τα ακούσατε; Κατηρτίζεται. Έτσι πραγματικά μόνο τότε μπορούμε να είπομε ότι θα αρχίσουμε κι εμείς σε κάποιο έργο. Ο Παύλος λοιπόν βαφτίστηκε, μετά καταρτίστηκε και θεολογικά και από πλευράς ασκήσεως δουλαγώγησε τον εαυτόν του, το λέει ο ίδιος.

Κατόπιν... στο κήρυγμα, έτοιμος να παλέψει, να παλέψει με δαίμονες λογής-λογής. Μπορούσατε να φανταστείτε έναν Παύλο με τέτοιο αξίωμα, τέτοια αποστολή, να προδώσει τον Χριστό λέγοντας ότι δεν μπορώ να φέρω εις πέρας το Ευαγγέλιο; Για να μπορέσει να αντέξει σε αυτούς τους τρομακτικούς πειρασμούς ο Παύλος, που είχε να παλέψει στήθος με στήθος, έπρεπε να καταρτιστεί. Και εμείς πρέπει λοιπόν να αγωνιστούμε. Αλλά θα ήθελα εδώ να κλείσω λιγάκι, γιατί η παράγραφος δεν τελείωσε, συνεχίζοντας την ερχομένη φορά, γιατί η ώρα πέρασε, θέλοντας να σας πω ότι έχουμε να παλέψουμε και τώρα και παλεύουμε και έχουμε να παλέψουμε και στο μέλλον με φοβερούς πειρασμούς, ιδίως τον πειρασμό της πίστεως στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού.

Πειρασμό της πίστεως στο πρόσωπο του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού. Αγαπητοί μου, ας καταρτιζόμεθα, ας αξιοποιήσουμε το βάπτισμά μας, για να μπορέσουμε να φτάσουμε στο τέλος νικητές.