The Prophet Jonah

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

We have said many times that, in order to avoid doing what God wants, man takes care to find his own ways of satisfying God and settling the matter of his sins. Indeed, he often attributes his misery, his setbacks, and the difficulties he encounters in life to other causes. Many times he even accuses God Himself: “What have I done to You, my God, that everything goes wrong for me? I cannot accomplish this; I cannot accomplish that,” and a thousand other things. Man is called to put into practice the true meaning of the words “I believe.” Do you know what “I believe” means? I raise my hands and surrender. No reasoning, no learning, no explanations. I raise my hands. God knows better than I do. When Abraham had begotten Isaac, God told him, “Through this child, the world will be filled with people.”

And only a few years later, He said to him, “Take him and go sacrifice him in the place I will show you.” At that point you might say, “Truly, God? What was it that You told me? You said this child would be the reason the world—the earth—would be filled with people. Do You know what You are saying? And now You are telling me to go and sacrifice him.” But Abraham does not enter into any discussion. He takes the child, loads wood onto the mule, sets out, and after three days reaches a certain place. He unloads the mule, places the wood upon the child, and proceeds toward Golgotha—toward Mount Moriah—without a single argument!

He did not protest. He did not say to God, “Have You perhaps forgotten something You once told me?” He might understandably have felt anguish in his heart and protested, but he did nothing of the kind. God knows better. Then He told me one thing, and today He tells me another. It is not my task to examine God. God is altogether beyond us. But this does not hold true for us. We want to bring even God down to our level and question Him about every why and wherefore. That is also why, more generally in our lives, we do not want to follow the way of salvation that God has given us.

We find our own ways, especially when it comes to settling the matter of our sins, because the point at which we stumble and come into conflict with God is our disobedience. That is sin: God tells us to do one thing, and we do another; God tells us not to do something, and we do it. That is where our relationship breaks down. And once we have done our own will, we then take care to find more ways of our own to settle these matters. I shall draw upon an incident from the Old Testament involving one of the prophets. It contains many strange things, answers many questions, and helps man precisely on this point: our will does not prevail in the sight of God; His will shall be done.

I do not know whether you read the Scriptures. Four prophets in the Old Testament are called the Major Prophets, and twelve others are called the Minor Prophets. The Major Prophets are Isaiah, Jeremiah, Ezekiel, and Daniel. Among the Minor Prophets are Micah, Hosea, Obadiah, Joel, Malachi, Jonah, and Zephaniah—twelve others who are called minor. I shall speak about Jonah, whose book has only four chapters. They teach what I have already told you: that we must stop calling God to account and take care to conform ourselves to His will and do what He says. Otherwise, God will not agree with us or make terms with us; He will always be against us. And it would be better to have all the peoples and all the armies of the world against us than to have God against us. Listen to what happened. God gave Jonah a strange command. He told him to go and preach in a city called Nineveh, a very large city at that time, and to tell it, “Three days, and Nineveh will be destroyed.” “Go,” He said, “and tell them that in three days I will destroy the city.” Jonah thought to himself, “Why should I go? Why should I go to this place that You are going to destroy? What concern is it of mine to go and tell them?”

“If you do not repent,” God said, “in three days He will destroy you.” I understand that. I can say it; I can proclaim it. Yet suppose I go there and announce, “In three days you will be destroyed,” and they begin to repent. If they repent, You will not destroy them, because You are good. Then what becomes of my reputation? What becomes of what I have said?

Let the woman remain a woman and the man a man. Let the woman remain a woman and the man a man. Will the world not oppose it? Why are you beaten down on every side? Do not be swept along by the world, by Satan’s fashions, or by your own ego. God is speaking. When God speaks, stand aside and mind your place so that you may do what He tells you, because He can seize you by the hair and turn you upside down. He has the power. In any case, Jonah now devises a plan of his own. “I will not go,” because within himself he could not accept what God had commanded him. And what does he do? He goes down to the sea and finds a boat that is about to sail abroad—to Tarshish, it says. It was going to Tarshish, which they say is present-day Spain. He paid the fare.

And he boarded the ship to leave. “There, God; I am going to flee far away from God.” Listen to how it is written here: “Now the word of the Lord came to Jonah the son of Amittai, saying, ‘Arise, go to Nineveh, that great city, and preach against it, for their wickedness has come up before Me.’” And Jonah arose to flee to Tarshish from the presence of the Lord. He went down to Joppa, found a ship sailing to Tarshish, paid its fare, and boarded it to travel with them to Tarshish, away from the presence of the Lord. Jonah imagined that God was only in Palestine and was not God anywhere else. Of course, such thinking comes from shallowness. But do we not think in the same way?

We do things in secret, without the world knowing, without the state or the law knowing, without the husband or wife knowing, without the brother, sister, neighbor, or superior knowing. When we take precautions against all these people, what are we showing? “No one else can see us. There is no one here to see us. We are alone. Whatever we said remains between us, in secret. Come over there so that they cannot see us,” and so forth. But God? Is there no God? Does God not see where we go and how? Does He not see how we can act or how we have acted? If we paid attention to what Jonah did, we would prevent many things. The divine John Chrysostom says that almost all sins arise from a lack of the fear of God.

We do not fear God; we do not take God into account; we do not see God, who sees us at every moment. How we sit, how we sleep, and what we are about to do—God sees it all. And even when the devil does not see, you conceal it. Why try to hide from the world when you have not hidden from God? We imagine that He is confined to one place, and we often show this in the Church. If we go up toward the sanctuary, we are careful. We do not speak. We do not turn this way or that. If we stay farther back, we whisper among ourselves. And if we are even farther out, near the narthex, the conversation becomes like that of a coffeehouse or marketplace. God is somewhere up front, there in the sanctuary. At most, perhaps He reaches as far as the chandelier; beyond that, there is no question of Him. That is what some people imagine. They do not see God.

They do not regard God as present everywhere, and consequently they sin and do the things they do. But God is present everywhere. He sees even in the night, records everything, and holds each person accountable accordingly. And the account continues. Jonah boarded the boat; the weather was fine, and he set out to flee far away from God.

But the Lord stirred up a great wind upon the sea. When they set out, the sea was calm. But once they had begun their journey, the wind started blowing against the bow—a headwind that would not let them advance. You are trying to flee, are you? Yes. So a wind arose, and it grew until there was a great tempest upon the sea.

The ship was in danger of breaking apart. Why? The weather had been so pleasant, and suddenly it turned bad. But does the weather turn bad without God’s command? Why do we so often listen to fairy tales from the weather forecasts? Why have they never said, “God willing, our instruments indicate that tomorrow we shall have such-and-such weather”? They tell us that the next day will bring snow, and we have summer weather; or they tell us it will be like summer, and we have snow.

The sailors aboard were terrified. Their first effort to keep from sinking was to lighten the ship. They threw the suitcases overboard, as we would say; they threw the sacks and the food into the sea so that the ship might rise in the water and they might be saved. But they accomplished nothing. The fish ate what they threw overboard, but the sea grew more and more tempestuous, and they could hardly breathe. Then they began to cast lots among themselves to see who was the bearer of ill fortune, as we say. Who was responsible for all the calamity that day? Meanwhile, Jonah had gone down into the hold, lain face down, and was snoring. Everything in the world could have been burning, and it was all the same to him.

At one point the captain, moving about the ship in despair, went below and found him asleep. He woke him. “Get up,” he said. “We are perishing. Get up and call upon your God; perhaps we may be saved. Today we are perishing.” Jonah understood—yes, he knew why they were perishing. They had set out in such fine weather and with such favorable winds from God, yet now they found themselves on the verge of drowning. “Then the sailors were afraid, and each cried out to his god, and they threw the cargo that was in the ship into the sea to lighten it. But Jonah had gone down into the innermost part of the ship, had lain down, and was fast asleep.” The text says that he was snoring. I am reading all of this from the paraphrase so that we may understand it.

The captain approached him and said, “Why are you sleeping? Get up and call upon your God. Perhaps God will remember us, and we shall not perish.” Then each man said to his companion, “Come, let us cast lots so that we may learn on whose account this calamity has come upon us.” So they cast lots, and the lot fell upon Jonah. He was the cause of it. Then they confronted him and began to question him. They said to him, “Tell us now: on whose account has this evil come upon us? What is your occupation? Where do you come from? What is your country, and from what people are you?” Who are you? What work do you do? Where do you come from? What land are you from? From what people are you, that the whole sea has risen in revolt and is driving us to our death today?

Jonah said to them, “I am a Hebrew, and I worship the Lord, the God of heaven, who made the sea and the dry land.” When they heard this, the men were exceedingly afraid and said to him, “What is this that you have done?” For in the meantime he had explained to them, “God sent me and told me to do such and such. But I gathered my things and fled; I did not go.” “What is this that you have done?” they said. For the men knew that he was fleeing from the presence of the Lord, because he had told them. Then they asked him, “What shall we do with you? What must be done now? What shall we do with you so that the sea may become calm for us?” For despite their efforts to lighten the ship—

despite throwing the cargo overboard—the force of the sea grew fiercer and threatened to swallow them, for the sea became more and more tempestuous. Jonah said to them, “Take me up and cast me into the sea; then the sea will become calm for you, for I know that this great tempest has come upon you because of me.” “Take me up and throw me in,” he told them. “Us? Why do you not jump in yourself? Why must we throw you in? Why do you not jump?” These words have meaning; they were not spoken without purpose.

But the men thought that they would be throwing a man into the sea so that they themselves would not drown. That man would perish, and afterward his death would lie upon their conscience. So they considered another course—and this is human reasoning: “Why not turn back and return to land? Since the wind is against us, we can put him ashore, save ourselves, and then turn back.” The men rowed hard to return to dry land. But what happened then? The wind began to blow from the open sea toward the shore. You will not go out, either. You cannot escape Me. You will go neither forward nor backward. Do you understand?

As I told you earlier, people blame their difficult problems on chance, on an epidemic, on lack of work, or even on God. But the cause is Jonah—the sin within you. Remove the sin, and then everything around you will grow calm. As long as the sin remains, nothing can save you. You may throw the baggage into the sea, cast everything overboard, make vows, donate chandeliers and icons, and help orphans and widows; none of it will do any good.

Take me up. It is of no use.

Thank you.

Once again.

Candles, incense, offerings, service in the Church, Divine Liturgies, receiving Holy Communion—none of it is enough; God does not accept such a settlement. I must confess the sin and hand it over; Jonah must be removed. Look closely at your own life, and you will see how true these words are. Finally, when the sailors saw what was happening, they turned to God and said, “Do not hold this man’s blood against us.” They were about to throw him into the sea, for they were drowning. The text says that they cried out to the Lord: “We beseech You, O Lord, we beseech You, do not let us perish for this man’s life, and do not lay innocent blood upon us; for You, O Lord, have done as You willed.” Then they lifted Jonah up.

The sea became calm when Jonah fell into it. Only then did the sea grow still. In the same way, the wrath of God will cease only if we also cast Jonah into the sea. Whatever we may throw overboard, whatever gifts we may offer—even if we build sanatoriums, hospitals, monasteries, or churches, or do anything else—none of it takes the place of this. You must cast the sin into the open sea; you must throw it into the waters. Do you know what that sea is? It is Christ. Christ is the peaceful ocean, waiting to receive the Jonahs of mankind: people’s sins and transgressions.

He will take them, but you must cast them in. Sins do not fall in by themselves; they do not go to Christ on their own. We must bring them. Jonah did not fall into the sea by himself; the sailors had to cast him in. In the same way, sin never goes to Christ by itself. The person must bring the sin to Christ and cast it upon Him. If he does not do this, he should not expect reconciliation with God, whatever else he may cast overboard from his life. Many people make such offerings. They bring many gifts and many dedications. Their names are written on plaques honoring benefactors and major donors. Supplications are dedicated before icons, and many other things are placed within the Church of Christ. Yet the sin remains within—Jonah remains.

Sins are not paid off. Sins are not erased by themselves; they do not rot away, grow old, or become forgotten. You must take each sin and cast it into the sea—cast it upon Christ, cast it into the mercy of God, cast it into that ocean. Perhaps there are people among us who are in this condition. Perhaps others will hear these recorded talks, whether here or anywhere else in the world, and many of them will be in this state. Let them see to it and put matters right. No one is without a Jonah. Some have one Jonah; others have many Jonahs. A person has as many Jonahs as he has sins. And what grieves me is this: at every moment...

Outwardly everything may appear fine, but Jonah remains within; that satanic sin remains inside. I once went to a sanatorium to visit a man who had lived his whole life away from God. “Why,” I asked him, “do you not want to gain anything spiritually? Do you not know how to struggle from this point onward? Why do you not put things right with God? It is so easy! Why do you not bring this condition into the light and tell God what needs to be put right?” But his attitude was: “Will I get well first, and then put things right?” In other words, he was trying to blackmail God. It was as though he were saying, “If You want me and want my vote, I will vote for You whenever You stand for election—but You must make me well.”

There are many people like this who do not take the matter seriously. God shows long-suffering: He waits for the person, postpones the end, and adds more days to his life—not so that he may add new sins, but so that he may settle his old accounts. Some people have few sins and others many; some have small sins and others great ones. Before God, however, we all stand on equal ground. Someone says, “I have committed no crimes.” Yet you have filled your boat with sand, and sand can sink it. Great boulders will sink your boat, but sand will sink it as well. Nothing sinful can remain.

A pupil is called a pupil. This is my pupil.

Now consider the pupil of the eye. Can the pupil tolerate anything foreign within it? How is your pupil? People say, “Your little eye is clear.” Is it not a pupil? Can the pupil of the eye tolerate even the smallest thing? Sometimes something enters it that not even a microscope can reveal. You go to the eye doctor crying out in pain, and often he draws it out with a magnet without even being able to see it clearly. Think, then: if an organ of the body cannot endure even the tiniest foreign object, how can the soul tolerate those sins that you call small? You say they play no role, yet they are great. Sin is sin; the soul cannot accept any of it. Christ wants it to have no...

...spot or wrinkle. That is why He shed His blood: to cleanse and whiten the soul, so that it may be entirely pure. Take a bride dressed in white, with her veil, and imagine a broad black stain here upon her garment. How does she look? Can she go to the wedding like that? You may say that she has no such large stain, only other small marks that could be rubbed over or concealed. Even so, the bridal garment is spoiled. Some people have small stains and others large ones. Before God, however, a person is called to take them all and cast them into His mercy. If he does not take them and cast them in, nothing can be done. Sins differ in quantity and in kind, but everyone is a sinner. If I have a hundred sins, I have a hundred burning coals. If I have sins as countless as the heavens, then I have that many coals.

The ocean receives five coals, ten, a hundred, countless numbers, and everything else. But you must throw them in! Merely saying, “They will be thrown in,” accomplishes nothing. This event, then, teaches us a great deal. First, despite everything the sailors cast overboard, they accomplished nothing. God did not accept a compromise; His wrath remained, and Jonah achieved nothing by his own plan. But when he acknowledged his guilt, everything changed. If we pay attention, we too will see how we must conduct ourselves in all these matters.

If we try to be reconciled with God in our own way, we will accomplish nothing. We must be reconciled with God in His way. Look, I have read this passage many times, and it always strikes me. As soon as they cast Jonah out of the ship, where did he fall? Into the open sea—into the mercy of God. And he was not afraid. You may know, or perhaps you have heard, that when someone swimming in the sea becomes very tired, he turns over, lies back, and does what people call “floating like a log.” He simply turns onto his back. Thank you.

He does not move his arms or legs at all; he remains as he is, as though lying on a bed. The sea caresses him and carries him along, though he is not directing his course. The sea does not drown a person who entrusts himself to it, and God will not drown you when you stand by the truth and say: “Yes, it was I. I transgressed; I disobeyed the commandment.” He surrenders. No more excuses: “But I did not know; others drove me to it; I meant something else.” What can I do? I cast myself upon His mercy. What does the proverb say? “The sword does not cut off a bowed head.” And what happened in the sea? Human reasoning says, “The sea cannot save him.” Reason says that even the fish will devour him. Listen, then, to what happened next.

The Lord appointed a great sea creature to swallow Jonah. Straightaway, at once, it took him and swallowed him, and Jonah remained in its belly for three days and three nights. What are you doing now, Jonah, sitting down there? The creature had been commanded: “Do not absorb him, do not crush him, do not digest him.” Its belly could have broken down whole ships, yet it received Jonah and did him no harm. It gave him shelter for three days and three nights. Once, after hearing this talk, a student said to me, “Mr. Panagopoulos, all this seems very ridiculous to me.”

He said, “A little water enters a man’s nose and he dies, yet Jonah remained underwater, in the belly of the sea creature without oxygen, for three days and three nights?” I answered him, “Did God bring you into being, or did your mother? You spent nine months in your mother’s womb, surrounded by water, and you did not drown. Why not? Was your mother more powerful than God?”

A child remains in its mother’s womb for nine months. Women even say, “The waters have broken; now things are urgent.” Once the waters break, the child must be delivered. Yet when the child comes out and is born, put even a little water over its face and it may choke. It spent nine months surrounded by water and suffered no harm. Thus Jonah too suffered no harm. There is nothing impossible here. God can work such a miracle in his case as well. Let us put aside our learning and intellectual reasoning when they only deepen our doubts. When God wills it, the natural order is overcome.

God commanded the wind to arise; God commanded what was outside to go inside; God commanded it to turn back; and God commanded the great fish to remain there without moving, simply to guard Jonah and give him shelter. So now this brave fellow, who had acted according to his own will at first, was confined down there in the belly of the sea creature. What does a person do in such circumstances, in times of hardship, when events press hard upon him? What does he do? He prays. If Jonah had prayed sooner, while he was still outside, and had said, “My God, even if what You tell me seems completely contrary to reason, though I cannot understand it...”

“My child, what is troubling you? God is directing me to go and do this, as they say.” Jonah had been told this earlier; now he was living through it. And Scripture says: “And Jonah prayed to the Lord his God.”

Read this beautiful prayer in your homes—the prayer in the ninth ode, which you will find in the service books—and you will see that it is Jonah’s prayer from the belly of the great fish.

You should also know from experience that the most powerful prayers are the prayers offered in tribulation. When health fails you and every human support gives way, how strongly a person turns to God! There was no man there to tell Jonah, “Stay down there; remain where you are.” Nothing human could help him. And so his prayer rose to God. God bears no resentment; God does not keep a record of wrongs or harbor malice. But there must be metanoia—repentance—with sincere openness. God is there, showing Himself to be our friend. And what happened after Jonah prayed? “And the Lord commanded the great fish, and it cast Jonah out upon the dry land”—there, where he had been unable to go by boat.

Our God brought him out onto the shore, precisely where he needed to be in order to continue his journey. “You may leave the road, but I Myself will send you back. What can escape from My hands?” People say many clever things and put forward their own ideas, but they amount to nothing. You are in God’s hands. If you want to be saved, you must set aside your own opinion and reasoning, cooperate with Him, and heed what God has said. Jonah came out of the fish soiled, drenched, and in tatters, and lay in the sun recovering from his terror. Then, in a remarkable way, God dealt with him as though nothing had happened—as though He had not given him the command at the beginning and had not needed to bring him back by force after all that turmoil.

Jonah now went as though for the first time, and the word of the Lord came to him a second time, saying: “Arise, go to Nineveh, that great city, and preach to it the proclamation that I tell you.” It was as though this were the first time, because God was sending him again to the inhabitants of the city. Jonah arose and went to Nineveh according to the word of the Lord. And as he went through the city, he proclaimed, “Nineveh shall be destroyed.” It was an enormous city, requiring several days to cross. I want to tell you this in order to help and comfort you: why are you afraid of God?

God forgets our sins when we remember them. He does not forget them when we refuse to remember them. When we take up our sins and confess them, God forgets them. But when we will not rise and take responsibility for them, God does not forget, and sooner or later we must face them. Once we have truly confessed with sincerity, it is as though nothing had happened: the old debt is wiped away and we are delivered. But if this does not happen, the account remains before God. Mere words spoken from the lips accomplish nothing.

When God says “every,” He means every one. You may say, “Lord, the sentence has been issued, signed, and sealed. What can be done now?” Yet the Ninevites prevailed. Let us do what lies within our power. Let us repent. Let us change our lives. Let us show it openly, humble ourselves, and come to know the One who is long-suffering and abundant in mercy. He will not destroy us! It is over! “And the men of Nineveh believed God”—they believed what Jonah told them—“and proclaimed a fast.” That was the first weapon they raised before the justice of God.

Fasting. Forgive me—those of you who were with us last night may remember this. There were no acts of almsgiving and nothing else at first: there was fasting. How did they know, so many years before Christ, that fasting is such a mighty barrier that it can even cause God’s signed decree to be reversed and annulled? Let us take heed. They proclaimed a fast and put on sackcloth, laying aside their fine garments as a sign of mourning, from the greatest of them to the least. When the message reached the king of Nineveh, he rose from his throne, removed his royal robe, covered himself with sackcloth, and sat in ashes.

A proclamation was made and publicized; orders were issued and announced through heralds. By command of the king and his nobles it was declared: “Let neither man nor beast, herd nor flock, taste anything. Let them neither feed nor drink water.” Both people and animals were to fast from food and drink. “But let man and beast be covered with sackcloth, and let them cry mightily to God; and let everyone turn away from his evil way.” Where are you going—toward adultery? Turn back. Where are you going—toward fornication? Turn back. Are you heading toward theft? Stop.

Do you blaspheme with your body? Turn around. Turn back from the evil road you are following; turn back from injustice. “Who knows whether God will turn and relent, and turn away from His fierce anger?” They did not speak with absolute certainty, but they resolved to do this—and they did it. God saw their deeds, that they had turned away from their evil way; and God relented from the calamity He had said He would bring upon them, and He did not bring it upon them. You see here the path He shows us: metanoia, repentance, and a change of life. Repentance without a change of life is something demonic.

When I say, “I repent,” it means that I change direction. I did one thing; now I shall do another. I was going this way; now I shall go that way. Metanoia means an immediate transformation, a change of life. It is not merely a passing feeling today. This is what society needs now: a change of life. I stop doing the evil that is contrary to God, and from now on I do what is good. Then man, like Jonah, even prevails upon God. There is no sin that cannot be set right, however great it may be in quantity or in kind. There is no coal that the ocean cannot extinguish, that the sea cannot put out. So it is with God’s mercy toward you. Yet the story continues with another lesson, one that Jonah himself experienced. Even after preaching, Jonah still carried human weakness within him: “Of course I shall go and preach, but this will turn against me.”

“I shall lose my reputation; I shall be proved wrong.” So what did he do? He went outside the great city of Nineveh, built himself a makeshift shelter, and sat opposite the city to see whether God would destroy it within the number of days Jonah had prophesied. He arranged things there so that he might have at least a little comfort.

Who came first: the little game, or Jonah?

Jonah had said earlier: “Lord, take my life from me, for it is better for me to die than to live.” And all those people were about to be destroyed! Yet he persisted in his own concern, seeking to satisfy his own ego. In a single night, a great gourd sprang up, with fresh leaves spreading over Jonah’s shelter and giving him shade. Jonah rejoiced that the gourd had grown. But Scripture says that God commanded it. The gourd did not grow by itself. God caused it to rise over Jonah, to cast a shadow upon his head and relieve him from his tribulation, so that he might at least have a little coolness. And Jonah rejoiced over the gourd with great joy. See here how God uses the gourd to teach him.

You sometimes hear that a worm has cut down an eggplant or eaten through a cucumber vine or a gourd. So God commanded the worm—the kind that cuts through the roots and makes a plant wither—to go and eat Jonah’s gourd. It ate Jonah’s gourd, and by morning the plant had withered. Jonah was left without shade. And was that all? No. When the sun rose, God commanded a scorching east wind; and the sun beat down upon Jonah’s head until he grew faint and asked that he might die.

A burning desert wind blew. God not only took away the gourd; He also sent the hot wind over Jonah and made the place like a furnace, so much so that Jonah wished to die. And he said, “It is better for me to die than to live.” Then God said to Jonah, “Is it right for you to be angry about the gourd?” It was only one gourd. “Is it right for you to be angry?” And Jonah answered—listen carefully to this phrase—“It is right for me to be angry, even unto death.” See what the ego is, what the human ego can do! After all his anguish, after all the places he had gone, all he had suffered, all God had brought him through, and where God had finally delivered him, Jonah still persisted in his own will.

How many people, even at such a moment, still want to resolve everything by their own reasoning! Yet once again God shows His simplicity and continues helping Jonah. He says to him: “You have had pity on a gourd that you neither planted nor watered. It sprang up by itself because I commanded it, and it grew without any labor on your part. And should I not have pity on this great city, in which there are twelve myriads of people?” Twelve myriads means one hundred and twenty thousand—a myriad is ten thousand—people who do not yet know their right hand from their left, as well as many animals. He says, “Should I not have pity on this city?”

There were 120,000 little children who did not know their left hand from their right. Think, then, how many adults there must have been—women, fathers, brothers, and all the rest. If there were 120,000 infants who did not yet know right from left, imagine how many others lived there. God says to Jonah: “You care so deeply about a gourd that you neither watered nor planted nor tended in any way—and should I not care?” Behold God’s love for mankind. “Did I come to destroy them? I spoke this warning to reveal what was within them. I said it to show the power of human metanoia, of repentance—a power that can even tear up God’s signed decree.” This is what God desires from us, despite all that we have done. Such is this remarkable lesson.

There are two things a person must understand if he is to grasp the matter. God commanded the wind, and it blew to afflict Jonah. He commanded the wind again, and it ceased afflicting him. He commanded the great fish, “Open your mouth and receive him.” He commanded it, “Give him shelter for three days.” He commanded the great fish to cast him out onto the shore. He commanded the gourd to grow in a single night. He commanded the worm to consume it in a single morning. He commanded the wind to scorch Jonah’s head and bring him to anger. Everything belongs to the Lord. Even the breath I breathe belongs to the Lord: I breathe because God wills it, because oxygen exists, and that oxygen is God’s. If only man could humble himself and understand this!

Everything around man belongs to God and moves at His command, provided that man remains faithful to Him. But, as you know, we are not faithful. I have taken up this subject chiefly because I see it in the Old Testament, and because it offers such powerful instruction for those who try, in their own way, to put their sins in order. No, my dear ones. It is the mercy of God that puts us right. Give whatever you wish; give as much as you wish; sell everything you have and give it away. Not one sin is put right by that. Sit down, examine your whole life from childhood, write everything down, and go to Holy Confession.

The mercy of God is present in the Church, and the mercy of God is present in that loving Mystery called metanoia—repentance—and confession. “Who has ever perished after making use of the powerful medicine of repentance?” says Saint John of God. No one who repented was ever lost. No one regretted having repented; rather, everyone regretted not having repented. This, then, is what the day teaches us. If we want to untie God’s hands, so that our condition may change, so that our misery and all the evil around us may change, we must put things right.

We must put right our dealings with God. Years ago, in Savvata, I met a kiosk owner who had a daughter. He had made a great deal of money from the kiosk and owned three three-room apartments as her dowry. She was a beautiful girl and a good girl, but, by some misfortune, he could not get her married. He would sit there and curse everyone. I tried to draw him out somehow, to see what direction this was coming from and what the cause might be. There had to be something behind it, some hidden sin somewhere. I could see that he was a blasphemer and that he did not go to Holy Confession.

He did not attend church either. “What do you ask of God,” I said to him, “when you do not believe in God? How can you come here to your kiosk on Sunday morning to sell cigarettes and chewing gum, yet not spend even one hour in church?” He lacked no money. “Why are you lamenting?” I asked. His daughter had three apartments and two other properties, and I do not know what else he had managed to acquire. I remember that, in those days, kiosks like his earned one or two gold sovereigns a day. Much later, another man met me and said, “I saw you one day speaking with Giorgis, the man at the black kiosk.” “Yes,” I said. “Do you know him?” he asked.

Then he told me what filth lay hidden behind the whole matter. “How could I know?” I said. The man and his wife were first cousins, and they had not been given permission to be crowned in Holy Matrimony because they were first cousins. “And they have a daughter,” he told me, “who is suffering because of this now.” I had not known the circumstances. So I went back, learned the remaining details, and uncovered the Jonah hidden within their life—the concealed sin that was troubling them both. Do you understand? To make a long story short, we had a conversation. “Open your heart,” I told him. “How do you expect God to help you? An illegitimate child!”

A child born of incest—and you expect Him to adopt it and bow down to you?

I give you this as an example of the troublesome “Jonahs” hidden in people’s lives. Yet they insist on trying to force God’s hand and demand to see God’s blessing simply because they go and light a candle in the Church and before the Crucifixion. Do you understand what kind of game this is?

Έχουμε πει πολλές φορές, ο άνθρωπος, για να μην κάνει αυτό που θέλει ο Θεός, φροντίζει να βρει δικούς του τρόπους για να ικανοποιήσει τον Θεό και να τακτοποιήσει το θέμα των αμαρτιών του. Πολλές φορές, μάλιστα, τη δυσδαιμονία του, τις αναποδιές του, τις δυσκολίες που συναντά στη ζωή του, τις αποδίδει αλλού. Και μάλιστα πολλές φορές κατηγορεί και αυτόν τον Θεό ακόμη: «Τι σου έκαμα εγώ, Θεέ μου, που μου έρχονται όλα ανάποδα;» «Δεν μπορώ να επιτύχω αυτό, δεν μπορώ να επιτύχω το άλλο», ή χίλια δυο άλλα πράγματα. Ο άνθρωπος καλείται να εφαρμόσει πραγματικά την ερμηνεία της λέξεως «πιστεύω». Πιστεύω, ξέρετε τι θα πει; Σηκώνω τα χέρια επάνω, παραδίδομαι. Ούτε λογική, ούτε μόρφωση, ούτε ερμηνεία. Σηκώνω τα χέρια επάνω. Ο Θεός ξέρει καλύτερα από μένα. Όταν γέννησε ο Αβραάμ τον Ισαάκ, του είπε ο Θεός: «Με βάση το παιδί αυτό θα γεμίσει και ο κόσμος ανθρώπους».

Και δεν περνάνε λίγα χρόνια και του λέγει: «Πάρ’ το και θα πας να το θυσιάσεις στο μέρος που θα σου πω εγώ». Τότε λες: «Αλήθεια, Θεέ; Και τι μου είπες; Το παιδί αυτό θα είναι αιτία που θα γεμίσει ο κόσμος, η γη, από ανθρώπους. Ξέρεις τι λες; Τώρα μου λες να πάω να το θυσιάσω». Αυτός δεν φέρνει μία συζήτηση, ο Αβραάμ. Παίρνει το παιδί, φορτώνει ξύλα στο μουλάρι, προχωρεί, φτάνει έπειτα από τρεις ημέρες σε ένα μέρος, ξεφορτώνει το μουλάρι, φορτώνει τα ξύλα στο παιδί και προχωρεί για τον Γολγοθά, για το όρος Μοριάς, χωρίς καμιά συζήτηση!

Να διαμαρτυρηθεί. Να πει στον Θεό ότι «κάτι που μου είχες πει, μήπως το ξέχασες;», να σφίξει την καρδιά του και να διαμαρτυρηθεί δικαιολογημένα· τίποτα. Ο Θεός ξέρει καλύτερα. Τότε μου λέει αυτό και σήμερα μου λέει το άλλο. Η δουλειά μου εμένα δεν είναι να εξετάσω τον Θεό. Ο Θεός είναι κάποιος άλλος. Αυτά όμως δεν ισχύουν σε εμάς. Εμείς θέλουμε και αυτόν τον Θεό να τον κατεβάσουμε κάτω και να τον συζητήσουμε, το γιατί και το διότι. Γι’ αυτό και γενικότερα στη ζωή μας δεν θέλουμε να εφαρμόσουμε τον τρόπο της σωτηρίας που μας έχει πει ο Θεός.

Βρίσκουμε δικούς μας τρόπους και κατεξοχήν στο θέμα τακτοποιήσεως των αμαρτιών μας, γιατί εκεί που σκοντάφτουμε, που είμαστε σε σύγκρουση με τον Θεό, είναι οι παρακοές μας. Είναι η αμαρτία: εκεί που ο Θεός μάς λέει να κάνουμε αυτό και εμείς κάνουμε το άλλο· ο Θεός μάς λέει να μην το κάνουμε αυτό και εμείς το κάνουμε. Εκεί τα χαλάμε και, εφόσον κάνουμε το δικό μας, έπειτα φροντίζουμε να βρούμε τρόπους πάλι δικούς μας για να τακτοποιήσουμε αυτά τα θέματα. Θα δανειστώ από την Παλαιά Διαθήκη ένα περιστατικό που υπάρχει σε έναν προφήτη, που έχει πολλά παράξενα πράγματα μέσα και λύνει πολλές απορίες και διευκολύνει τον άνθρωπο συγκεκριμένα σ’ αυτό το θέμα: ότι το δικό μας δεν περνάει στα μάτια του Θεού· θα γίνει το δικό Του.

Δεν ξέρω αν διαβάζετε. Τέσσερις προφήτες λέγονται μεγάλοι στην Παλαιά Διαθήκη και δώδεκα άλλοι λέγονται μικροί. Οι μεγάλοι είναι ο Ησαΐας, ο Ιερεμίας, ο Ιεζεκιήλ, ο Δανιήλ, και οι μικροί είναι άλλοι πολλοί: ο Μιχαίας, ο Ωσηέ, ο Αβδιού, ο Ιωήλ, ο Μαλαχίας, ο Ιωνάς, ο Σοφονίας, δώδεκα άλλοι που λέγονται μικρότεροι. Εγώ θα μιλήσω για τον Ιωνά, ο οποίος έχει στο βιβλίο του τέσσερα μόνο κεφάλαια, τα οποία διδάσκουν αυτό το οποίο σας είπα: να σταματήσουμε να ελέγχουμε τον Θεό και να φροντίσουμε να συμμορφωθούμε και να κάνουμε αυτά που λέει ο Θεός. Διαφορετικά ο Θεός δεν συμφωνεί μαζί μας, δεν συνθηκολογεί μαζί μας και θα είναι πάντοτε εναντίον μας. Και είναι καλύτερα να είναι όλοι οι κόσμοι του κόσμου, όλοι οι στρατοί του κόσμου εναντίον μας, παρά να είναι ο Θεός εναντίον μας. Ακούστε τι έγινε. Ο Θεός έδωσε μια παράξενη εντολή στον Ιωνά. Του είπε να πάει να κηρύξει σε μια πόλη, τη Νινευή, μια πολύ μεγάλη πόλη τότε, και να της πει τα εξής: «Τρεις ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί». «Πήγαινε», λέει, «να της πεις ότι σε τρεις ημέρες θα καταστρέψω την πόλη». Ο Ιωνάς αισθάνθηκε: «Και γιατί να πάω;» είπε καθ’ εαυτόν. «Και γιατί να πάω σε αυτόν τον τόπο που θα καταστρέψεις; Τι με νοιάζει να πάω να τους πω εγώ;»

δε μετανοήσετε, είπε ο Θεός, σε τρεις ημέρες θα σας καταστρέψει. Αυτό το καταλαβαίνω. Να το πω, να το πω. Παρολυπώς, σε τρεις ημέρες καταστρέφεις και ξεκινάει αυτό. Κι αν μετανοήσουμε αυτού, εσύ δεν έχεις καταστρέψει, γιατί είσαι καλός. Τότε πού τη φίρμα η δικιά μου, πού στρώνουμε το δικό μου. Παρουσία, Διάδοχος Φωτικής, Ευαγγελισμός, Ησύχιος ο Πρεσβύτερος, Ευαγγελισμός, Κάνετε ειδοποίηση.

Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Τιμία τεχνικά, τιμία τεχνικά Η γυναίκα να μείνει γυναίκα και ο άντρας άντρας. Να μείνει γυναίκα και ο άντρας άντρας. Δεν θα το θέλει ο κόσμος, γιατί είσαι χιλιοχτυπημένος στη μέση; Δεν παρασύρεσαι από τον κόσμο, δεν παρασύρεσαι από τη μόδα του σατανά, από το εγώ σου. Ο Θεός μιλάει. Όταν μιλάει ο Θεός, να κάθεσαι στην άκρη και στα αυγά σου, για να κάνεις αυτό που σου λέει, γιατί θα σε αρπάξει απ’ το μαλλί και θα σε γυρίσει κάτω από τα πόδια. Έχει τη δύναμη. Εν πάση περιπτώσει, έρχεται τώρα ο Ιωνάς και φτιάχνει σχέδιο δικό του. «Δεν πάω», διότι μέσα του δεν μπόρεσε να το δικαιολογήσει ότι ο Θεός δεν του το έκανε. Και τι κάνει; Πάει κάτω στη θάλασσα, βρίσκεται ένα καΐκι το οποίο θα έφευγε για το εξωτερικό, Θαρσίς λέει, Θαρσίς θα πήγαινε, που λένε ότι είναι η σημερινή Ισπανία. Έδωσε τον ναύλο

και μπήκε μέσα να φύγει. «Άντε, Θεέ, εδώ· εγώ θα φύγω μακριά από τον Θεό». Ακούστε πώς το λέγει εδώ: «Και έγινε λόγος Κυρίου προς Ιωνάν τον υιόν του Αμαθί, λέγων· σηκώθητι, ύπαγε εις Νινευή την πόλιν την μεγάλην και κήρυξον κατ’ αυτής, διότι η ασέβεια αυτών ανέβη ενώπιόν μου». Και σηκώθη ο Ιωνάς για να φύγει εις Θαρσίς από προσώπου Κυρίου και κατέβη εις Ιόππην και βρήκε πλοίο πορευόμενον εις Θαρσίς και έδωκε τον ναύλον αυτού και επέβη εις αυτό για να φύγει μετ’ αυτών εις Θαρσίς από προσώπου Κυρίου. Ο Ιωνάς ενόμιζε πως ο Θεός είναι μόνο στην Παλαιστίνη, αλλού δεν είναι Θεός. Βέβαια, αυτό δημιουργεί η ελαφρότητα. Αλλά μήπως εμείς δεν σκεπτόμεθα έτσι;

Κάνουμε εμείς πράγματα κρυφά, δίχως να ξέρει ο κόσμος, δίχως να ξέρει το κράτος, ο νόμος, δίχως να ξέρει ο σύζυγος, δίχως να ξέρει η σύζυγος, ο αδελφός, η αδελφή, ο γείτονας, ο προϊστάμενος. Όταν φυλαγόμεθα εμείς από αυτούς, τι δείχνουμε δι’ αυτού; «Δεν μας βλέπει κανένας άλλος, δεν έχετε κανέναν να μας δει, δεν υπάρχει άλλος εδώ. Εμείς, εμείς είμαστε. Ό,τι είπαμε μεταξύ μας, κρυφά. Έλα από εκεί να μη μας βλέπουν» και λοιπά. Ο Θεός; Δεν υπάρχει Θεός, δεν βλέπει ο Θεός πώς και πού θα πάει; Πώς μπορούμε να ενεργήσουμε ή πώς ενεργήσαμε; Αν αυτό που έκανε ο Ιωνάς εμείς το προσέχαμε, θα προλαβαίναμε πολλά πράγματα. Ο θείος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέγει ότι σχεδόν όλες οι αμαρτίες γίνονται από αθεοφοβία.

Δεν φοβούμεθα τον Θεόν, δεν λογαριάζουμε τον Θεόν, δεν βλέπουμε τον Θεόν, ο οποίος μας βλέπει ανά πάσα στιγμή. Το πώς καθόμαστε, το πώς κοιμόμαστε, τι θα κάνουμε, το βλέπει ο Θεός. Και όταν δεν βλέπει ο διάβολος, το κρύβετε. Γιατί πάει να κρυφτείς από τον κόσμο, εφόσον δεν κρύφτηκες από τον Θεό; Τον νομίζουμε ότι είναι τοπικός και το δείχνουμε πολλές φορές στην Εκκλησία. Αν πάμε μπροστά προς το Ιερό, προσέχουμε. Δεν μιλάμε. Δεν γυρίζουμε από εδώ, δεν γυρίζουμε από εκεί. Αν μείνουμε πιο πίσω, έχουμε ψιλή συζήτηση. Και αν είμαστε ακόμη πιο έξω, προς τον νάρθηκα, εκεί γίνεται συζήτηση καφενείου και αγοράς. Ο Θεός είναι κάπου μπροστά εκεί, στο Ιερό είναι. Πού, πολύ πολύ, να έρθει μέχρι τον πολυέλαιο. Από κει και πάνω δεν γίνεται λόγος. Έτσι νομίζουν ορισμένοι. Δεν τον βλέπουν τον Θεό,

δεν έχουν ως πανταχού παρόντα τον Θεό και, κατά συνέπεια, αμαρτάνουν και κάνουν αυτά που κάνουν. Αλλ’ ο Θεός είναι πανταχού παρών και βλέπει και εν νυκτί και γράφει και χρεώνει τον καθέναν κατά αναλογίαν. Και συνεχίζει. Αυτός μπήκε στο καΐκι, καλός ο καιρός είναι, ξεκίνησε να φύγει μακριά από τον Θεό.

Αλλοκύριο αλλ’ ο Κύριος εξήγειρεν άνεμον μέγαν εις την θάλασσαν. Όταν ξεκίνησαν ήταν μπουνάτσα. Όταν ξεκίνησαν, άρχισε να φυσάει στην πλώρη, κόντρα αέρας, να μην τους αφήνει να προχωρήσουν. Πας να φύγεις, ε; Ναι. Αέρας, λοιπόν, σηκώθηκε, άνεμος θα σηκωθεί, ώστε έγινε κλύδων μέγας εις τη θάλασσα.

Το πλοίον εκινδύνευε να συντριβεί. Για ποιο λόγο; Πόση καλοσύνη ήτανε. Να, χάλασε ο καιρός. Μα χαλάει ο καιρός χωρίς τη διαταγή του Θεού; Γιατί ακούμε πολλές φορές παραμύθια να μας λένε τα μετεωρολογικά δελτία; Γιατί δεν είπανε ποτέ: «Πρώτα ο Θεός, αύριο λένε τα μηχανήματά μας ότι θα έχουμε αυτό τον καιρό»; Και μας λένε την άλλη μέρα ότι θα έχουμε χιόνι και έχουμε καλοκαίρι, ή μας λένε ότι θα έχουμε καλοκαίρι και έχουμε χιόνι.

Τρομοκρατήθηκαν οι ναύτες που ήταν μέσα. Τρομοκρατήθηκαν και το πρώτο που είχαν να κάνουν, να γλιτώσουν από τη βύθιση, ήταν να κάνουν αβαρία. Πέταξαν, δηλαδή, τις βαλίτσες, όπως θα λέγαμε, πέταξαν τα τσουβάλια, πέταξαν τα τρόφιμα στη θάλασσα, για να σηκωθεί το πλοίο, να γλιτώσουν. Αλλά δεν επέτυχαν τίποτα. Φάγανε τα ψάρια αυτά που ρίξανε αυτοί, αλλά η θάλασσα εκλυδωνίζετο επί το μάλλον και κόπηκε η αναπνοή τους. Τότε άρχισαν να ρίχνουν κλήρο μεταξύ τους, να ιδούνε ποιος είναι ο γρουσουζοπόδαρος, που λέμε. Ποιος είναι αυτός η αιτία όλης της κακοδαιμονίας σήμερα; Εν τω μεταξύ δε, ο Ιωνάς είχε πάει κάτω στο αμπάρι και ξάπλωσε μπρούμυτα και ροχάλιζε. Την παραγγελιά του γίνεται, ότι καίγεται το σύμπαν.

Μια στιγμή, ο κυβερνήτης του πλοίου, όπως γύριζε μέσα εκεί απελπισμένος, έφτασε κάτω και τον βρήκε και κοιμόταν. Τον ξυπνάει. «Σήκω», του λέει, «χανόμαστε. Σήκω να παρακαλέσεις εσύ τον Θεό σου, μήπως σωθούμε. Χανόμαστε σήμερα». Αυτός κατάλαβε, ναι, γιατί χανόμαστε. Ξεκίνησαν με τόση καλοσύνη και με τόσους θεϊκούς ούριους και βρέθηκαν μπροστά σε πνιγμόν. «Και εφοβήθησαν οι ναύται και ανεβόησαν έκαστος προς τον Θεόν αυτού και έκαμον εκβολήν των εν τω πλοίω σκευών εις την θάλασσαν, διά να ελαφρωθεί απ’ αυτών. Ο δε Ιωνάς κατέβη εις το κοίλωμα του πλοίου και επλάγιασε και εκοιμάτο βαθέως». Εροχάλιζε, λέει το κείμενο. Όλο το διαβάζω από την παράφραση, για να μπορούμε να το καταλαβαίνουμε.

πλησίασε προς Αυτόν ο Πλείαρχος και είπε προς Αυτόν, «Τι κοίμασες, τι πρόκειται» και φυσαλούτω Θεός του. Ίσως ο Θεός μας ενθυμηθεί και δέχεται από εμάς. Και είπε ο Νέκαστρος προς τον πλησίον Αυτόν, «Έλθετε και ας ρίξουμε κλήρους για να γνωρίσουμε τι βασένε κατ' ο κακοτούτο είναι έφημας» και έρευσαν την και έπεσε ο θύρος επί των Ιωνάν. Αυτός είναι η αιτία του. Τότε είπον προς αυτόν, τον αντιμετώπισαν και άρχισαν να του κάνουν ανάκριση. Είπον προς αυτόν, είπε τώρα προς εμάς, τι νοθαίνε και το κακό του τουρήλ Θενεφημάς, τι είναι το έργος του, ποιος είναι έρχεσθε, ποιος ο τόπος του και τι λουλαού είσαι, Ποιος είσαι εσύ, τι δουλειά κάνεις, μου ξέρεις ποιο είσαι, ποιο θεωρέτης, από ποιον λαό είσαι εσύ που γίνεται όλη αυτή η επανάσταση της θαλάσσιας να διώνουμε σήμερα.

Είπε προς αυτούς ο Ιωνάς: «Εγώ είμαι Εβραίος και σέβομαι Κύριον τον Θεόν του ουρανού, όστις εποίησε την θάλασσαν και την ξηράν». Όταν άκουσαν αυτοί, εφοβήθησαν οι άνθρωποι φόβον μέγαν και είπαν προς αυτόν: «Τι είναι αυτό το οποίο έκανες;» Διότι εν τω μεταξύ τους εξήγησε: «Ο Θεός μού έστειλε, μου είπε έτσι κι έτσι. Και εγώ τα μάζεψα και έφυγα, δεν πήγα». «Τι είναι», λέει, «αυτό το οποίο έκανες;» Διότι εγνώρισαν οι άνθρωποι ότι έφευγεν από προσώπου Κυρίου, επειδή είχε αναγγείλει τούτο προς αυτούς. Και του λένε: «Τι να σε κάνουμε; Τι να γίνει τώρα; Τι να σε κάνουμε για να ησυχάσει η θάλασσα αφ’ ημών;» Διότι η θάλασσα, παρά την αβαρία,

την εκβολή των αποσκευών, την πίεση της θαλάσσης, αγρίευε επί το μάλλον να τους καταπιεί, διότι η θάλασσα εκλυδωνίζετο επί το μάλλον. Και είπε προς αυτούς ο Ιωνάς: «Σηκώσατέ με και ρίψατέ με εις τη θάλασσα και η θάλασσα θέλει ησυχάσει αφ’ υμών, διότι εγώ γνωρίζω ότι εξαιτίας εμού έγινε ο μέγας ούτος κλύδων εφ’ υμάς». «Εγώ», τους λέγει, «σηκώσετέ με και ρίξετέ με». «Εμείς; Γιατί δεν πέφτεις εσύ; Γιατί να σε ρίξουμε εμείς και δεν πέφτεις εσύ;» Έχουν λόγο αυτά τα λόγια, δεν ελέχθησαν έτσι.

Όμως οι άνθρωποι σκέφτηκαν ότι θα ρίξουν έναν άνθρωπο στη θάλασσα για να μην πνιγούν αυτοί. Ο άνθρωπος αυτός θα χανόταν και θα τον είχαν μετέπειτα στον λαιμό τους. Σκέφτηκαν, λοιπόν, πάλι, και αυτή είναι η λογική: «Δεν τα γυρίζουμε να ξαναπάμε στη στεριά; Όταν έχουμε κόντρα τον καιρό, να τον βγάλουμε, να γλιτώσουμε, και γυρίζουμε». Οι άνθρωποι, όμως, εκωπηλάτουν δυνατά για να επιστρέψουν προς την ξηρά. Αλλά τι έγινε τώρα; Άρχισε να φυσάει από τα έξω προς τα μέσα. Ούτε έξω θα πας. Δεν μπορείς να μου ξεφύγεις. Ούτε μπρος θα πας ούτε πίσω θα πας. Το πιάνετε;

Αποδίδουν τα δύσκολα προβλήματά τους, όπως σας είπα γρηγορότερα, στην τύχη, στην επιδημία, στην αναδουλειά, στον Θεό, που λέμε τώρα. Στον Ιωνά, την αμαρτία που υπάρχει μέσα σου. Θα φύγει η αμαρτία από τη μέση και τότε θα ηρεμήσουν τα πράγματα γύρω σου. Ενόσω η αμαρτία παραμένει, δεν σε σώζει τίποτα. Θα ρίξεις τις βαλίτσες στη θάλασσα, θα κάνεις εκβολή, θα κάνεις τάματα, θα φτιάξεις πολυελαίους, θα φτιάξεις εικόνες, θα βοηθήσεις ορφανά και χήρες· τίποτα δεν συμβάλλει στον τόπο.

Να μ' αρτείε. Για τίποτε λίγη.

Ευχαριστώ.

Αναμνήκε φορά.

Κεριά, λιβάνια, προσφορές, θητείες στην εκκλησία, πράγματα, λειτουργίες, κοινωνούν, τίποτα· ο Θεός δεν συμφωνεί. Την αμαρτία θα πω, την αμαρτία θα μου δώσει, τον Ιωνά θα βγάλει από τη μέση. Παρατηρήστε στη ζωή σας και θα δείτε πόσο είναι αλήθεια αυτά τα οποία θα δουλεύουν. Αποτέλεσμα, όταν είδανε αυτοί, γυρίσαν στον Θεό και είπανε: «Μη μας το φορτώσεις εμάς το αίμα αυτό». Θα τον πετάξουν στη θάλασσα, πνιγόμαστε. Ανεβόησαν, λέει, προς τον Κύριον και είπαν: «Δεόμεθα, Κύριε, δεόμεθα, ας μη χαθούμε διά την ζωή του ανθρώπου τούτου και μη επιβάλλεις εφ' ημάς αίμα αθώον, διότι Συ, Κύριε, έκανες πως ήθελες», και εσήκωσαν τον Ιωνάν.

Στάθηκε η θάλασσα, όταν ο Ιωνάς έπεσε στη θάλασσα. Τότε στάθηκε η θάλασσα. Τότε θα σταματήσει η οργή του Θεού, εάν και εμείς ρίξουμε τον Ιωνά στη θάλασσα. Οποιαδήποτε αβαρία κι αν κάνουμε, οποιοδήποτε δώρο, όχι σανατόρια να φτιάξουμε, όχι νοσοκομεία να φτιάξουμε, όχι μοναστήρια να φτιάξουμε, όχι εκκλησίες να φτιάξουμε, ό,τι θέλει και άλλο. Δεν τη λέω αυτή η αμαρτία. Την αμαρτία θα τη ρίξεις στο πέλαγο, θα τη ρίξεις στη θάλασσα. Ξέρετε ποια είναι η θάλασσα; Ο Χριστός. Ο Χριστός είναι ειρηνικός ωκεανός, ο οποίος περιμένει τους Ιωνάδες των ανθρώπων, τας αμαρτίας των ανθρώπων, τας παραβάσεις των ανθρώπων.

Να τις πάρει αυτός, να τις ρίξεις εσύ. Οι αμαρτίες δεν πέφτουν μόνες, δεν πηγαίνουν μόνες στον Χριστό. Θα τις πάμε εμείς. Γιατί δεν πέφτει ο ένας μόνος του μέσα. Θα τη ρίξεις εσύ, πρέπει. Η αμαρτία δεν πάει ποτέ μόνη της στον Χριστό. Θα πάει ο άνθρωπος την αμαρτία στον Χριστό και θα τη ρίξει. Εάν αυτό δεν κάνει, μην περιμένεις συμβιβασμό με τον Θεό, οποιαδήποτε άλλη αβαρία εάν κάνει από τη ζωή. Γιατί πολλοί άνθρωποι κάνουν αβαρίες. Σας φέρνουμε πολλά, δώρα πολλά, αφιερώσεις πολλά. Είναι γραμμένα τα ονόματά τους στα κάδρα των ευεργετών και των μεγάλων μάλλον, στα κάδρα των δωρητών. Είναι δεήσεις αφιερωμένες σε εικόνες και πολλά άλλα πράγματα μέσα στην Εκκλησία του Χριστού. Παρακτή Αμαρτής, ο Μαρτύρης, Περιβάλλοντας, Ιωνά.

Πληρώνονται οι αμαρτίες, δεν εξαλείφονται οι αμαρτίες, δε σαπίζουν οι αμαρτίες, δε παλιώνουν οι αμαρτίες, δε ξεχνούνται οι αμαρτίες. Μια αμαρτία θα την πάρεις και θα την πετάξεις στον γιαλό, θα την πετάξεις στον Χριστό, θα την πετάξεις στο έλεος του Θεού, θα την πετάξεις στη θάλασσα. Ίσως μεταξύ μας να είναι άνθρωποι που είναι σε αυτή την κατάσταση, ίσως άλλοι που θα ακούσουν ότι γράφονται αυτές οι ομιλίες, είτε εδώ είτε όπου στη γη που θα πάνε, είναι πολλοί σε αυτή την κατάσταση. Ας το φροντίσουν να το τακτοποιήσουν. Άνθρωποι χωρίς Ιωνά δεν υπάρχουν. Άλλοι έχουν έναν Ιωνά, άλλοι έχουν πολλούς Ιωνάδες. Τόσες αμαρτίες έχει ο άνθρωπος, τόσους Ιωνάδες. Και εκείνο που λυπούμαι είναι το εξής: κάθε στιγμή.

Το φάνα απ' έξω, ο Ιωνάς μέσα, σατανάσια αμαρτία, μένει μέσα. Και είχα πάει στο σανατόριο να επισκεφθώ έναν ο οποίος ζούσε, που αυτό λέει κι αυτός, μια ζωή έξω από τον Θεό. «Γιατί», του λέω εγώ, «δεν θέλεις να κερδίσεις τίποτα; Δεν ξέρεις να παλεύεις από εδώ πέρα; Γιατί δεν τακτοποιείσαι με τον Θεό; Πόσο εύκολο πράγμα είναι! Γιατί αυτή την κατάσταση δεν τη βγάζεις στην επιφάνεια, να πεις τι θέλουμε στον Θεό να τακτοποιήσει; Θα είμαι καλά ή θα τακτοποιήσω;» Δηλαδή εκβιάζει τον Θεό. Θα του λέει: «Αν με θέλεις και θες την ψήφο μου, θα σε ψηφίζω, να βγαίνεις σε εκλογές, θα με κάνεις καλά».

Υπάρχουν πολλοί τέτοιοι, οι οποίοι δεν το λαμβάνουν σοβαρώς υπόψη. Προσθέτει μακροσύνη, περιμένει τον άνθρωπο, αναβάλλει και προσθέτει ημέρες. Όχι για να προσθέσει καινούργιες αμαρτίες, για να καθαρίσει τους παλιούς λογαριασμούς. Υπάρχουν άνθρωποι με λίγες αμαρτίες και άνθρωποι με πολλές αμαρτίες. Άλλοι με μικρές αμαρτίες και άλλοι με μεγάλες αμαρτίες. Έναντι του Θεού είμαστε όλοι ίσοι. «Εγώ δεν έχω κάμια εγκλήματα». Έχεις φορτώσει όμως τη βάρκα σου με άμμο και με άμμο βυθίζεται. Και με ογκόλιθους βυθίζεται, αλλά και με άμμο βυθίζεται η βάρκα σου. Δεν επιβιώνει τίποτα.

Η κόρη λέγεται κόρη. Αυτή είναι η κόρη μου.

Σου θέλει τώρα από την κόρη του οφθαλμού. Η κόρη του οφθαλμού επιδέχεται τίποτα; Η κόρη σου πώς είναι; Είναι καθαρή το ματάκι σου, λένε. Δεν είναι κόρη; Επιδέχεται τίποτα η κόρη του οφθαλμού; Και καμιά φορά μπορεί να πάει κάτι που δεν το βλέπει ούτε το μικροσκόπιο. Πας στον οφθαλμίατρο, όπως εσείς φωνάζετε από τον πόνο, και πολλές φορές με μαγνήτη το τραβάει από μέσα, χωρίς να μπορεί να το διακρίνει. Σκέψου, λοιπόν, αν ένα όργανο του σώματος με το τίποτα δεν μπορεί να αντέξει και να σταθεί. Σκέψου η ψυχή, πώς θα ανέχεται αυτά τα μικρά που λέτε, που λένε είναι μεγάλα, που δεν παίζει κανένα ρόλο; Η αμαρτία είναι αμαρτία, δεν θα δέχεται όλα. Ο Χριστός θέλει να μην έχει...

Ή ρυτίδα, γι' αυτό έχυσε και το αίμα του, να καθαρίσει και να λευκάνει την ψυχή, να είναι όλη. Πάρτε μια νύφη τώρα, ε! Βάλτε τη νύφη με τα λευκά και την πάνα. Έχει μια φάσα πια και μαύρη εδώ, λερωμένη. Πώς είναι; Πού πάει αυτό; Τι, δεν έχει τέτοια; Αλλά είχε άλλες μικρές, τις αλείβεις κλπ. Πάλι το νυφικό είναι άχρηστο. Έχουν και όλες τις μικρές, έχουν και με τις μεγάλες. Λοιπόν, για τον Θεό, πάντως, λοιπόν, καλείται να τις πάρει αυτές και να τις ρίξει στο έλεος του Θεού. Εάν δεν τις πάρει να τις ρίξει, δεν γίνεται. Διαφέρουν στις αμαρτίες, σε ποσότητα και σε ποιότητα· όλοι είναι αμαρτωλοί. Έχω εκατό αμαρτίες, έχω εκατό κάρβουνα. Έχω όσα τα ουράνια αμαρτίες, τόσα κάρβουνα.

Ο ωκεανός δέχεται και τις πέντε, και τις δέκα, και τις εκατό, και τα ουράνια, και τις άλλες, και τα πάντα. Αλλά θα τα ρίξεις μέσα! Λέγοντας «θα τα ρίξει» δεν γίνεται. Αυτό, λοιπόν, το περιστατικό είναι πολύ διδακτικό. Αφενός ότι με την αβαρία που έκανε δεν επέτυχε τίποτα, ο Θεός δεν συμβιβάστηκε, οργιζόταν, ο ίδιος δεν επέτυχε. Αλλά αναγνωρίζει και, αν τα προσέξουμε, θα δούμε κι εμείς πώς πρέπει να πολιτευόμαστε γύρω από όλα αυτά τα πράγματα.

Αν θα θελήσουμε να συμβιβαστούμε με τον Θεό με τον τρόπο τον δικό μας, δεν θα επιτύχουμε τίποτα. Πρέπει να συμβιβαστούμε με τον Θεό με τον τρόπο τον δικό Του. Κοιτάτε, πολλές φορές το διαβάζω αυτό και μου κάνει αίσθηση. Μόλις πέταξαν τον Ιωνά, μα, εκτός αυτούς, πού έπεσε; Στο πέλαγο, στο έλεος του Θεού. Και δεν φοβήθηκε, δεν φοβήθηκε. Ξέρετε, πάνω, ή αν δεν ξέρετε, έχετε ακούσει ότι αν ένας που πλέει στη θάλασσα πολύ γρήγορα κουραστεί, γυρίζει, ξαπλώνει κάτω και κάνει το λεγόμενο «τον ξερό». Γυρίζει, γυρίζει. Ευχαριστώ.

Τις παραπλώσεις δεν κουνάει τίποτα, μένει όπως είναι, απάνω στο κρεβάτι. Η θάλασσα τον χαϊδεύει, τον πηγαίνει· πορεία δεν πηγαίνει κάτι. Η θάλασσα άνθρωπο δεν πνίγει και ο Θεός δεν θα σε πνίξει όταν στέκεις στον λόγο. «Ναι, εγώ είμαι, εγώ που παρέβην, εγώ παρήκουσα την εντολή». Παραιτήθηκε. «Μα δεν ήξερα, μα με ώθησαν, μα έτσι πρόθελα». Τι θα κάνω; Πέφτω στο έλεος. Τι λέει η λαϊκή παροιμία; «Προσκυνημένο κεφάλι δεν το έκοψε η κοπίδα». Και τι έγινε μέσα στη θάλασσα; Λέει η λογική του: «Η θάλασσα δεν μπορεί να τον σώσει». Η λογική δεν λέει τέτοιο πράγμα. Η λογική λέει ότι θα τον φάνε και τα ψάρια. Ακούστε, λοιπόν, τη συνέχεια.

Διέταξε Κύριος μέγα κήτος να καταπιεί τον Ιωνάν. Απευθείας, αυτομάτως, αμέσως, το πήρε και τον κατάπιε, και ήτο ο Ιωνάς εν τη κοιλία του κήτους τρεις ημέρας και τρεις νύχτες. Και τι κάνεις τώρα, Ιωνά, εκεί κάτω που κάθουσες; Διαταγή δε: να μην τον αφομοιώσω, να μην τον λιώσω, να μην τον χωνέψω. Το κήτος καράβια θα έλιωνε μέσα του, τον Ιωνά τον εδέχθη. Δεν τον επείραξε. Τον φιλοξένησε τρεις ημέρες και τρεις νύχτες. Μου λέγει ένας φοιτητής κάποτε, όταν άκουσε αυτή την ομιλία: «Πολύ αστεία μού είναι αυτά, κύριε Παναγόπουλε».

Λέει: «Με λίγο νερό βούλωσε η μύτη του και πεθαίνει αυτός μέσα στο νερό, μέσα στην κοιλιά του κήτους, χωρίς οξυγόνο, τρεις μέρες και τρεις νύχτες;» Του λέω: «Ο Θεός εγέννησε εσένα ή η μάνα σου; Στην κοιλιά εννιά μήνες ήσουν, στην κοιλιά της μάνας σου, και δεν επνίγηκες μέσα στα νερά. Γιατί; Ήταν η μάνα σου δυνατότερη από τον Θεό;»

Η δευτέρα από μάνα, εννιά μήνες έμεινε και μάλιστα ακόμη λένε οι γυναίκες: «Πέσανε τα νερά, είναι δύσκολα τα πράγματα». Πέστηκαν, λέει, τα νερά και πρέπει να πάρουν το παιδί, γιατί χωρίς νερά πρέπει να πάρουν το παιδί. Όταν βγαίνει έξω και γεννιέται, βάλτε μου λίγο ένα ροσίμι, έτσι πνίγεται το παιδί. Εννιά μήνες μέσα στο νερό, δεν έπαθε τίποτα. Έτσι, όταν πνίγηκε το παιδί, δεν έπαθε το παιδί. Αυτά δεν πήραν τίποτα. Το ότι μπορεί να κάνει αυτά τα θαύματα είναι και στην περίπτωσή αυτού. Ας αφήσουμε στην άκρη και τη μόρφωση και τη διανόηση που την επιτείνει. Όταν ο καιρός βούλεται, νικέται η φύσις τάξις.

Διέταξε ο Θεός να γίνει ο άνεμος, διέταξε ο Θεός απ' έξω προς τα μέσα, διέταξε ο Θεός πίσω, και διέταξε ο Θεός να καθίσει εκεί, να μην κινηθεί, να τον φυλάξει απλώς, να τον φιλοξενήσει. Δεμένος τώρα ο παλικαράς αυτός, που έκανε για το πρώτο του, Κύριε, κάτω μέσα στον Πορτ Βαγκάρ, στον Σεμιώδη. Τι κάνει ο άνθρωπος σε τέτοιες περιπτώσεις, στις δύσκολες περιπτώσεις, όταν τον βιάζουν οι καταστάσεις από τα πόδια; Τι κάνει; Προσεύχεται. Αν προσευχόταν γρηγορότερα, που ήταν έξω, και του έλεγε: «Θεέ μου, κι αν ανάποδα μου τα λες, δεν μπορώ να τα καταλάβω».

Παιδί μου, πώς έχεις το θέμα; Η δόση μού δίνει να πάω να κάνω αυτό, όπως αυτοί το λένε. Μου το έφερε γρηγορότερα, το λέει τώρα, μου το ζω, και γράφει: «Και προσευχήθη Ιωνάς προς Κύριον τον Θεόν αυτού».

Δευτέρα Παρουσία, Διάδοχος Φωτικής, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Ανάσταση, Ευαγγελισμός, τη χαρά, όλες οι προθέσεις, οι θλίψεις, η στενοχώρια, ο φόβος, ο καρκίνος, ο θάνατος, η κυρία και τα μεγάλα πράγματα. Να διαβάσετε την ωραία, σε οικογένειά μας, αυτή την προσευχή στην 9η ωδή, που ανήκει στην οπτή σας, ανήκει στο νεκρό σας, ανήκει στο ρολόγιό σας, και θα βρείτε ότι είναι προσευχή του Ιωνά από κοιλίας.

Να το ξέρετε κι εσείς από εμπειρία ότι οι δυνατότερες προσευχές είναι οι προσευχές των θλίψεων. Όταν σε εγκαταλείψει η υγεία, το φρονημάτισμα της γνώσης της γνώμης, πώς ο άνθρωπος στον Θεό, διότι δεν είναι ένας άνθρωπος να του πει: «Κάθεσαι εκεί κάτω, κάτσε, ρε Ραδέκο, εκεί». Δεν του πέτυχε κάτι. Και δεύτερη προσευχή είναι ένα κακό στον Θεό. Ο Θεός δεν έχει χόλια, ο Θεός δεν θυμάται, ο Θεός δεν κρατάει κακία. Δεν θα υπάρξει μετάνοια όμως, ειλικρινή διαφάνεια. Υπάρχει ο Θεός, έχει από το φέτος, συστηθεί ο φίλης. Τι έκανε μετά την προσευχή; «Και προσέταξεν ο Κύριος τω κήτει, και εξέβαλε τον Ιωνάν επί την ξηράν». Εκεί που δεν μπορούσε να πάει με το καΐκι. Ευχαριστώ που παρακολουθήσατε το βίντεο.

Θεός μας. Και τον έβγαλε στην ακρογιαλιά, εκεί που είχε βγει για να πήγαινε ο προσώπης του. Θα πέσει από τον δρόμο και σε στέλνω εγώ. Τι μπορεί να μου ξεφύγει από τα χέρια μου; Αυτοί λένε και ασπράττουν όρους, λένε οι άλλοι άνθρωποι, δικά τους πράγματα. Τίποτα! Στα χέρια του πας εσύ και θα φροντίσεις τη γνώμη, το μυαλό, και θέλεις να σωθείς, να συνεργαστείς και να προσέξεις αυτό που είπε ο Θεός, είτε είναι λο... Υπότιτλοι. Πώς θα πιάσετε το σπίτι σας στη ζωή μου. Βγήκε τώρα αυτός το ψάρι, ναι, χεσμένο μου, βρεγμένο μου και λοιπά, και να κουρελιάζει τον φόβο και να λιάζεται. Τώρα επισκέπτεται τον τρόπο, με τον επισκέπτη που είναι παράξενο πράγμα, πάει να βλέπονται πρώτος φόβος, σαν να μην έχει συμβεί τίποτα, σαν να μην είχε δώσει εντολή ο Θεός στην αρχή, σαν να μην έγινε τόση υπόθεση να τον βγάλει με το ζόρι.

Πάει για πρώτη φορά, άρχισε η κρίση, και έγινε λόγος Κυρίου προς Ιωνάν εκ δευτέρου λέγων: «Σηκώθητι και πορεύθητι εις Νινευή την πόλιν την μεγάλην και κήρυξον προς αυτήν το κήρυγμα το οποίον εγώ λαλώ προς σε». Και να συμβεί πρώτη φορά, γιατί το έκανε πρώτος για τα βασιλότανα κλπ., στους κατοίκους της πόλης, πρέπει να αυξηθεί. Και εσηκώθη ο Ιωνάς και πήγε στη Νινευή κατά τον λόγον του Κυρίου. Και εκείνη την ημέρα, πριν στιγμώσει, πριν πολύ, «θα καταστραφεί η Νινευή». Ήταν ένα δάμο της πόλης. Και πάστε μια άλλη μέρα ολόκληρες, αντιδιαστοί, είναι γι' αυτά τα πράγματα. Αυτό δε θα ήθελα να σας το πω, να σας βοηθήσω και να σας παρηγορήσω. Τι φοβάσαι τον Θεό;

Ο Θεός ξεχνάει τα αμαρτήματα, όταν τα θυμηθούμε εμείς. Δεν ξεχνάει τα αμαρτήματα, όταν εμείς δεν τα θυμηθούμε. Όταν εμείς σηκώνουμε τις αμαρτίες μας, ο Θεός ξεχνάει. Όταν εμείς δεν σηκωνόμαστε να τις σηκώσουμε, ο Θεός δεν ξεχνάει και αλλιώς μονόμαστε να βρεθούμε αντιμέτωποι με αμαρτίες. Σαν να μην συνέβη τίποτα, ό,τι πραγματικώς ομολογήσαμε με ειλικρίνεια, παλαιότητας, λύτρωσης. Αν δεν συμβαίνει, στον Θεό είδες τον λογαριασμό καθόλου αυτός. Η συζήτηση απλώς από στόμα σε στόμα, απασχαστική και και και και...

Όταν λέγει «κάθε», λέγει: «Κύριε, είναι βγαλμένη η απόφαση, υπογεγραμμένη και σφραγισμένη. Και θέλω που σου κόλληπετε». Δεν κόλληκε τίποτα άλλο. Ήρθασαν έρευνα. Όμως αυτοί κερδίσανε. Ας κάνουμε εμείς αυτό που περνάει από το χέρι μας. Ας μετανοήσουμε εμείς. Ας αλλάξουμε ζωή εμείς. Ας το δείξουμε στο πρόσωπο, ας κουστούμε, ας γνωρίσουμε ποιος είναι αυτός ο μακρόθυμος και πολυέλεος και τι πρέπει να μελετήσει. Δεν μας καταστρέφει! Πάει! «Και οι άνδρες της Νινευή επίστευσαν στον Θεό» αυτά που έλεγε ο Ιωνάς, «και εκήρυξαν νηστεία». Το πρώτο όπλο που έβαλαν εναντίον της δικαιοσύνης του Θεού.

Η νηστεία. Συγγνώμη, το βράδυ όσοι είμαστε μαζί, πήρετε τα μπερνητέρια. Δεν υπήρχαν ελεημοσύνες, δεν υπήρχε τίποτα άλλο. Νηστεία. Πού το ξέρανε, προ Χριστού τόσα χρόνια, ότι η νηστεία είναι τόσο μεγάλο φράγμα, ώστε μπορεί να μετατρέψει και να ακυρώσει την υπογραφή του Θεού ακόμα; Ας το προσέξουμε. Εκύρηξαν νηστεία και ενεδύθησαν σάκκους, που βγάλανε τα επίσημά τους, ένδειξη πένθους, από μεγάλων αυτών έως μικρών αυτών, όλοι. Διότι ο λόγος είχε φτάσει προς τον βασιλέα της Νινευή και σηκώθηκε από τον θρόνον αυτού και αφαίρεσε τη στολήν αυτού επάνω απ' αυτόν και σκεπάστηκε αυτός με σάκκο και κάθισε επί σποδού, κάθισε απάνω σε στάχτη.

Έγινε η κήρυξη και γνωστοποιήθηκε, βγήκανε διαταγές και κοινοποιήθηκαν μέσω συμβόλων, κηρύκων. Έγινε διά προσταγής του βασιλέως και των μεγιστάνων αυτού και ελαλήθη: «Οι άνθρωποι και τα κτήνη, οι βόες και τα πρόβατα, να μη γευτούν μηδέν, να μη φάνε τίποτα, μηδέν βοσκηθήτωσαν και ύδωρ μη πιέτωσαν». Νηστεία και φαγητού και ποτού, και οι άνθρωποι και τα ζώα. «Αλλά άνθρωπος και κτήνος να σκεπαστούν με σάκκους και να φωνάξουν ισχυρώς προς τον Θεό, και αποστραφήτω έκαστος από της οδού αυτού της πονηράς». Πού πηγαίνεις; Προς τη μοιχεία; Γύρνα πίσω. Πού πηγαίνεις; Προς την πορνεία; Γύρνα πίσω. Τι πας προς την κλοπή; Σταμάτησε.

κάνεις στο σώμα σου βλασφημία, στρέφεται, κάνεις, γύρισε πίσω από τον κακό δρόμο που ακολουθείς, γύρισε πίσω από της αδικίας. Τις οίδε εἰ ἐπιστρέψει καὶ μεταμεληθήσεται ὁ Θεός καὶ ἀποστρέψει ἐξ ὀργῆς θυμοῦ αὐτοῦ; Δεν λένε απολύτως όμως, ξέρετε, θα το κάνουμε αυτό το πράγμα, και το έκαναν. Ο Θεός τα έργα αυτών, ότι απέστρεψαν από της οδού αυτών της πονηράς, και μετεμελήθη ο Θεός το κακόν το οποίον είπε να κάνει εις αυτούς και δεν το έκανε εις αυτούς. Βλέπετε έναν τρόπο που υποδεικνύει εδώ μετάνοια και αλλαγή ζωής. Μετάνοια χωρίς αλλαγή ζωής είναι δαιμονικό πράγμα.

Λέω «μετανοώ» θα πει κάνω μεταβολή. Έκανα αυτό, θα κάνω αυτό· πήγαινα εδώ, θα πάω εκεί. Μετάνοια, άμεση μεταβολή ζωής, αλλαγή ζωής. Δεν εννοείται αυτό: μην τα έχεις σήμερα. Γι' αυτό έχει ανάγκη σήμερα η κοινωνία, από αλλαγή ζωής. Αλλά σταματώ αυτό το κακό που είναι αντίθετο με τον Θεό να το κάνω και κάνω πλέον το καλό. Τότε και τον Θεό τον νικάει ο Ιωνάς ο άνθρωπος. Δεν υπάρχει αμαρτία που να μην τακτοποιείται. Πόσο μεγαλύτερη, ούτε σε ποσότητα ούτε σε ποιότητα, κάρβουνο δεν είναι που δεν το σβήνει ο ωκεανός, που δεν το σβήνει η θάλασσα. Έτσι και το έλεος εσένα. Τώρα όμως έχει και στη συνέχεια μια άλλη διδασκαλία που είναι βίωση από τον Ιωνά. Ο Ιωνάς, όταν εκήρυξε, πάλι μέσα του είχε το ανθρώπινο. Να πάω βέβαια να κηρύξω, αλλά θα την πάθω τη δουλειά. Θα

τη φήμη, θα χάσω το δίκιο μου. Τι έκανε; Να με φέρει εδώ, ρωτάει, ελπίζει μεγάλη Νινευή. Ρωτίζει τα πράγματα ότι δεν πρέπει να καταστρέψει την πόλη. Και τι κάνει; Πηγαίνει απέναντι από την πόλη και φτιάχνει μια πρόχειρη καλύβη και κάθεται να δει: θα την καταστρέψει ή δεν θα την καταστρέψει μέσα στις ημέρες που είχε προφητεύσει αυτός. Ο Δέντης Βεκατόριστος στο Τιμπόδιο πήγε να κοστά μέχρι Παμάθη. Αυτή είναι, όπως το λέει, γι' αυτό, για να έχει κάπως πιο καλύτερη απόδοση.

παιχνίδιος πρώτον ή ονάδος;

ο οποίος είπε γρηγορότερα: «Κύριε, λάβε δὴ τὴν ψυχήν μου ἀπ' ἐμοῦ, διότι είναι καλόν εις εμέ να αποθάνω παρά να ζω». Και όσος κόσμος πρόκειται να καταστραφεί! Αυτός εκεί, εξακολουθεί το δικό του, να ικανοποιήσει τον δικό του εγωισμό. Εγώ θα το λέω πως, σε μια νύχτα μέσα φύτρωσε μια κολοκυθιά μεγάλη, με φύλλα δροσερά, απάνω στην καλύβα του Ιωνά και είχε δροσιά. Και χάρηκε ο Ιωνάς που φύτρωσε η κολοκυθιά. Αλλά εδώ λέει όμως: διέταξε ο Θεός. Δεν γνωρίζουν οι κολοκυθιές, δεν γνωρίζουν οι μοναχοί. Και έκαμε να αναβεί επάνω του Ιωνά, για να είναι σκιά επάνω της κεφαλής αυτού, για να ανακουφιστεί, να του φύγει αυτό από τη θλίψη αυτού, να έχει τουλάχιστον λίγη δροσιά στο κεφάλι. Και εχάρη ο Ιωνάς διά την κολοκύνθην χαράν μεγάλην. Δείτε εδώ πώς ο Θεός παίρνει την κολοκυθιά και του λέει.

Ακούσει καμιά φορά που το σκουλήκι έκοψε τη μελιτζάνα, ο αυγουρονόγος έφαγε τη λαμπουριά, έφαγε την κολοκυθιά. Ο Θεός πάει και διέταξε ο Θεός το σκουλήκι, αυτό που πάει και κόβει τις ρίζες και ξεραίνονται, να πάει να φάει την κολοκυθιά του Ιωνά. Και την έφαγε την κολοκυθιά του Ιωνά και ξεράθηκε η κολοκυθιά το πρωί. Χωρίς δροσιά ο Ιωνάς. Και αυτό είναι μόνο; Όχι. Ακόμη-ακόμη, καθώς ανέτειλε ο ήλιος, διέταξε ο Θεός άνεμον ανατολικόν καυστικόν και προσέβαλε ο ήλιος επί την κεφαλήν του Ιωνά, ώστε ολιγοψύχησε και ζήτησε την ψυχήν αυτού να αποθάνει.

Λέγει και ο Ήρης, φύσηξε λίβας. Όχι μόνο του πήρε την κολοκυθιά, αλλά φύσηξε λίβας από πάνω και του το έκανε το καζάνι, τόσο, όπου ζήτησε να πεθάνει. Και είπε: «Είναι καλόν εις εμένα να αποθάνω παρά να ζω». Και είπε ο Θεός προς τον Ιωνά: «Είναι καλόν να αγανακτείς διά την κολοκύνθην;» Μια κολοκυθιά. «Είναι καλόν να αγανακτείς;» Και απαντά ο Ιωνάς — πρέπει να ακούτε τη φράση αυτή — «Είναι καλόν να αγανακτώ έως θανάτου». Τι θα πει το εγώ, τι θα πει το εγώ του ανθρώπου! Τι λαχτάρες έπαθε, πού πήγε, τι έπαθε, πού τον πέρασε, πού τον έβγαλε, και εξακολουθεί το δικό του.

Πόσος κόσμος τέτοια στιγμή που θέλει να λύνει τα θέματά του με τη λογική! Και πάλιν ο Θεός δείχνει την απλότητά του και τον βοηθάει ακόμη και του λέει, πρέπει να του λέει: «Έχεις ελεήσει», του λέει, «μια κολοκυθιά που ούτε τη φύτεψες, που ούτε την πότισες, αλλά αυτή μόνη της εφύτρωσε, διότι είπα εγώ, και μεγάλωσε, δεν κουράστηκες. Εγώ», του λέει, «δεν έπρεπε να ελεήσω αυτή την πόλη τη μεγάλη, όπου δώδεκα μυριάδες υπάρχουν;» Δώδεκα μυριάδες πάει να πει εκατόν είκοσι χιλιάδες — μυριάς θα πει δέκα χιλιάδες — που δεν γνωρίζουν ακόμη τη δεξιά τους από την αριστερά τους, κτήνη πολλά. Λέει: «Έπρεπε να ελεήσω αυτή την πόλη».

120.000 μικρά παιδιά που δεν ξέρουν ποια είναι η αριστερά από τη δεξιά. Περίπου τώρα πόσοι ήσαν οι μεγάλοι, γυναίκες, πατεράδες, αδέρφια κλπ. Αν είχε 120.000 μωρά, δεν ξέρανε ακόμη ποια ήταν η αριστερά από τη δεξιά. Και πηγαίνετε τώρα πόσοι ήσαν τα άλλα. Εσύ ενδιαφέρεσαι μέχρι θανάτου για μια κολοκυθιά, του λέγει, που ούτε την επότισες, ούτε την εφύτευσες, ούτε τίποτα. Και εγώ δεν ενδιαφέρομαι; Η φιλανθρωπία του Θεού σε μια άνθρωπη. Έφτασα να τους καταστρέψω για να δείξω αυτό το δικό τους. Του είπα αυτό το πράγμα για να δείξω πόση δύναμη έχει η μετάνοια του ανθρώπου, η οποία σχίζει και την υπογραφή του Θεού ακόμα. Αυτό θέλει. Γι' αυτό που έχουνε κάνει μας. Την παράξενη αυτή τοποθέτηση.

Μουσική, δύο άνθρωποι πρέπει να κατανοήσουν, και αν επαφιερώνει το θέμα. Διέταξε τον άνεμο, φύσηξε να δυσκολεύσει. Διέταξε τον άνεμο, φύσηξε να μην τον δυσκολεύσει. Διέταξε το κήτος: «Άνοιξε να τον δεχτείς». Διέταξε το κήτος: «Ξενοδόχησέ τον τρεις ημέρες». Διέταξε το κήτος να τον βγάλει στη θάλασσα. Διέταξε την κολοκύνθη να γίνει σε μια νύχτα. Διέταξε το σκουλήκι να τη φάει σ' ένα πρωινό. Διέταξε τον άνεμο να ζεστάνει το κεφάλι του αυτού για να τον κάνει να αγανακτήσει. Τα πάντα είναι του Κυρίου. Του Κυρίου είναι ο Θεός και που αναπνέω, αναπνέω γιατί το θέλει ο Θεός, γιατί υπάρχει οξυγόνο με το οξυγόνο του Θεού. Αν ο άνθρωπος μπορούσε να ταπεινωθεί και να το καταλάβει!

Τα πάντα είναι του Θεού γύρω του και κινούνται κατόπιν της εντολής του, σαν ο άνθρωπος να είναι συνεπής μαζί του. Αλλά, όπως ξέρετε, εμείς δεν είμαστε συνεπείς. Εγώ κυρίως το πήρα το θέμα αυτό, που το βλέπω στην Παλαιά Διαθήκη και βλέπω έχει τόσο ισχυρή διδασκαλία για τον λόγο εκείνων των ανθρώπων οι οποίοι κοιτάζουν με κάποιο τρόπο δικό τους να τακτοποιήσουν τις ατασθαλίες τους. Πρεσβύτερος. Όχι, Κύριε, το έλεος του Θεού είναι εκείνο που μας τακτοποιεί. Ό,τι θέλετε, δώσετε όσα θέλετε, πουληθείτε ολόκληροι, δώστε. Μία αμαρτία δεν τακτοποιεί. Καθίσετε, εξομολογήσετε τον εαυτό σας από μικρά παιδιά και γράψετε και πηγαίνετε να εξομολογηθείτε.

Υπάρχει. Το έλεος του Θεού είναι στην Εκκλησία και το έλεος του Θεού είναι στο μυστήριο, το φιλάνθρωπο, που λέγεται μετάνοια και εξομολόγηση. «Τίς δὲ ποτε ἀπώλετο τῷ δραστικῷ φαρμάκῳ τῆς μετανοίας χρησάμενος;» λέγει ο Άγιος Ιωάννης του Θεού. Κανένας άνθρωπος δεν εχάθηκε που μετανόησε. Και ουδείς μετανόησε διότι μετανόησε, τόσο όλοι μετανόησαν που δεν μετανόησαν. Τόσο, λοιπόν, μας προσθέτει η μέρα. Αν θέλουμε να λύσουμε τα χέρια του Θεού, να αλλάξει η κατάστασή μας, να αλλάξει η κακοδαιμονία και τα πάντα τα άσχημα γύρω μας, μας προβλήθηκε να τακτοποιήσουμε.

Δοσοληψίες μας με τον Θεό. Προ ετών, είχα γνωρίσει στα Σαββάτα έναν περιπτερούχο, ο οποίος είχε ένα κορίτσι. Από το περίπτερο είχε κάνει πολλά λεφτά και είχε τρία διαμερίσματα, τριάρια, προίκα του κοριτσιού. Όμορφο το κορίτσι, καλό το κορίτσι, αλλά η κακοδαιμονία, δεν μπόρεσε να το παντρέψει το κορίτσι. Εσύ εδώ, πίσω, και βλαστημούσε τους πάντες. Κοίταξα κατά κάποιον τρόπο να εκμαιεύσω, να δω προς ποια κατεύθυνση, τι είναι. Δεν μπορεί, κάτι είναι πίσω, κάπου φωλιάζει, κάπου υπάρχει αμαρτία. Έβλεπα ότι αυτός ήταν βλάσφημος, ότι αυτός δεν εξομολογείτο.

Αυτός δεν εκκλησιάζετο. «Τι ζητάς», του λέω εγώ, «από τον Θεόν, εφόσον τον Θεόν δεν τον πιστεύεις; Πώς την Κυριακή το πρωί έρχεσαι στο περίπτερο εδώ και πουλάς τσιγάρα και τσίχλες και δεν πας μια ώρα στην εκκλησία;» «Δεν έχεις χρήματα;» «Τι οδύρεσαι;» μου λέει, ότι έχει τρία διαμερίσματα το παιδί, δύο δουκάτες και δεν ξέρω πώς κατάφερε. Μου βγάζανε τότε, θυμάμαι, μία με δύο λίρες χρυσές την ημέρα. Βγάζανε αυτά τα περίπτερα. Έπειτα από πολύ καιρό, με συναντά ένας άλλος και μου λέει το εξής. «Και είδα μια μέρα», μου λέει, «και μιλούσε με τον Γιώργη», μου λέει, «το περίπτερο, το μαύρο». Λέω: «Ναι». «Το ξέρεις», μου λέει, «αυτόν;»

Τι έλεγαν; Το ΒΖΕΡΟ, το ΒΖΕΡΟ, απλώς ποιος, πατικός που έλεγε. «Ποιος δεν ευθύνεται;» Και μου λέει τι βρωμιά υπάρχει πίσω. «Πού να ξέρω εγώ;» του λέω. Πρώτα εξαδέλφια η γυναίκα του και αυτός, και δεν της δώσανε χαρτί να στεφανωθούνε, καθώς πρώτα εξαδέλφια. Και έχουνε, μου λέει, ένα κορίτσι που ταλαιπωρείται, μου λέει, μ' αυτό τώρα. Δεν ήξερα την υπόθεση. Επομένως, έρχεται εδώ και μαθαίνω και τις υπόλοιπες λεπτομέρειες. Αποκαλύπτω και τον Ιωνά που υπήρχε στον βίο μέσα και τάραζε και τους δύο. Καταλαβαίνετε; Και με βάση αυτό, να μην σας τα πολυλογώ, έγινε συζήτηση. «Ανοίξου», του λέω. «Πώς θέλεις τον Θεό», του λέω, «να σε βοηθήσει; Ένα παιδί νόθο!»

Παιδί από αλληλομιξία, να το υιοθετήσει και να πέφτει,

Εισόδια της Θεοτόκου, Διάδοχος Φωτικής, Ευαγγελισμός, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Αντίχριστος, Ευαγγελισμός, Εγώ είμαι εκεί. Έξω είμαι εκεί, κυνηγημένος του Θεού. Της πεθανότητας, η Βασιλεία του Θεού. Παραδειγματικώς σας το λέγω, ποιοι Ιωνάδες προβληματικοί υπάρχουν μες στη ζωή των ανθρώπων και θέλουν σώνει και καλά να εκβιάσουν τον Θεό και να δουν την ευλογία του Θεού, γιατί πάνε και ανάβουν ένα κερί στην Εκκλησία και του Πανβασιλικού Σταύρωση. Καταλαβαίνετε ποιο παιχνίδι είναι αυτό; Ποιο παιχνίδι είναι αυτό το παιχνίδι; Ποιο αυτό είναι παιχνίδι το παιχνίδι; Αυτό είναι παιχνίδι, ποιο το παιχνίδι; Αυτό είναι παιχνίδι, ποιο το παιχνίδι; Αυτό είναι παιχνίδι, ποιο το παιχνίδι; Αυτό είναι παιχνίδι, ποιο το παιχνίδι;