Apologetics Against the Jehovah's Witnesses

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

My beloved listeners in Christ, rejoice in the Lord. By the help of God, I am with you again today so that we may say a few words about certain views held by Jehovah’s Witnesses. What we shall discuss concerns what they teach in general about the Holy Trinity. It is very characteristic that Jehovah’s Witnesses stubbornly oppose the doctrine of the Holy Trinity. So great is their stubbornness that, as they say, they do not find the term “Trinity” used even once in the Scriptures.

They claim that the belief in the Trinity originated among the ancient Babylonians and Egyptians. They say that in Christian writings the word “Trinity” was first used in the second century by two religious writers: Tertullian in Latin and a certain Theophilus, bishop of Antioch, in Greek. Then, they say, it appeared again in the fourth century—in AD 325, at the Synod of Nicaea, that is, the First Ecumenical Council—and not as a doctrine of the Church. Their dreadful conclusion, then, is that Satan is the originator of the doctrine of the Trinity.

This is found in their book “Let God Be True,” on page 101. Starting from this false premise, they then methodically set about refuting the doctrine of the Holy Trinity. They misinterpret every passage of Holy Scripture that speaks explicitly or implicitly about the divinity of the Son and the Holy Spirit. Thus, they acknowledge only the divinity of the Father—who, for them, is not truly a Father at all—and they call Him by the Hebrew name Jehovah. Jehovah is the name of God in Hebrew, and when translated into Greek it means, “I am He Who Is,” that is, the One Who Exists.

In other words, it signifies the supreme One, the self-existent One who has the cause of His existence within Himself: the unchanging, the eternal, the absolute—in a word, God. Out of reverence for the name of God, the Jews did not pronounce this word, but said “Adonai,” which the Septuagint translated as “the Lord.” The writers of the New Testament adopted the same usage. Therefore, in the language of Holy Scripture, the terms Jehovah, God, and the Lord are synonymous. It is worth noting that the New Testament does not use the word Jehovah even once.

Indeed, even in the passages it quotes from the Old Testament, it uses the words God or the Lord. Nevertheless, Jehovah’s Witnesses retained the Hebrew name Jehovah. At an assembly held in 1931 in Columbus, Ohio, in the United States of America, they voted that they wished to be known and called by the name which, they claimed, the Lord God gave them in Isaiah 43:10 and 44:8—namely, Jehovah’s Witnesses.

We mentioned this earlier as well, in issues 221 and 222. Yet we must also proclaim that in the New Testament Christ, like the God of the Old Testament, appointed His disciples to be His witnesses. When He sent them forth, He said: “You shall receive power when the Holy Spirit has come upon you, and you shall be My witnesses to the ends of the earth.” We read this in the Acts of the Apostles. Why, then, do they not call themselves Witnesses of Christ, as the apostles called those who bore witness to Him? Instead, they reduce the Son of God, who became man, to a mere witness of Jehovah.

Apart from the divinity of Jehovah God, however, Jehovah’s Witnesses do not acknowledge the divinity of the Son or of the Holy Spirit. They say that the Son of God is none other than the Archangel Michael. Thus they write in one of their books, entitled “New Heavens and a New Earth,” on page 30. They even say that Jehovah used him as His agent, or employed his power, to create all the other creatures. They mention this in another of their books entitled...

“What Has Religion Done for Mankind?”, on page 31. This is precisely what the earliest Christian heretics, those called Gnostics, taught.

Yet elsewhere, contradicting what they said earlier, they teach that Jesus Christ is the greater Moses and that He is the Head of the heavenly Church, as we have already seen. Concerning the Holy Spirit, they say that the words referring to the Holy Spirit in the New Testament do not describe a divine person. According to them, then, the Holy Spirit is nothing more than the invisible active power of almighty God, which moves His servants to carry out His will.

They base this opinion on no passage of Holy Scripture, but write it in their book “Let God Be True,” on page 108. Concerning the Son, therefore, they teach what Arius taught: that the Son is not God as the Father is, but is the first creature. Concerning the Holy Spirit, they teach what the ancient Pneumatomachians taught. They write these things in their book “New Heavens,” on pages 19–24. Like Arius, however, Jehovah’s Witnesses base their teaching about the Son on three scriptural passages from the Christian Scriptures. Thank you.

The first is Revelation 3:14, which says: “Thus says the Amen, the faithful and true witness, the beginning of God’s creation.” Another passage is Colossians 1:15, which says that He “is the image of the invisible God, the firstborn of all creation.” The third is from Proverbs 8:22: “The Lord created me as the beginning of His ways for His works.” We shall now answer what they have written about these passages in “New Heavens and a New Earth,” on pages 24–25, and in another of their works, on page 32. Thank you.

To an attentive listener or reader of the New Testament and of Holy Scripture, beloved, it is immediately evident that Jehovah’s Witnesses misinterpret these three passages. Moreover, they omit others that speak explicitly about the Holy Trinity and about the divinity of the Son and the Holy Spirit. The correct meaning of the first of the three passages quoted above, for example, is not that the Son is the first creature in God’s creation; it is entirely different. To understand it correctly, we must know that the word “Amen” is Hebrew and means “truly.”

In the passage before us, however, this word is used as a substantive title and means the One who is truly true—that is, God. The proper interpretation of the passage, therefore, is this: “Thus says the Amen,” meaning the One who is truly the faithful and trustworthy witness, and the creative source through whom all God’s creatures were made. The One speaking here is Christ, as even Jehovah’s Witnesses do not deny, and He calls Himself the Truth and the True One. According to our Scriptures, however, only God is the Truth and the True One.

That this is the correct meaning of the passage is proved by the fact that Christ Himself, who spoke these words about Himself, also said: “I am the Alpha and the Omega,” says the Lord God, “who is and who was and who is to come, the Almighty,” in Revelation 1:8 and 21:6. Jehovah’s Witnesses know these passages very well, but it does not suit them to confess that when Christ says, “I am He Who Is,” He reveals Himself as Jehovah, or as God. For Jehovah means, as we said earlier, precisely “I am He Who Is”—the absolute “I Am.” And so that there might not be the slightest doubt that the Son who speaks here is Himself God, the Lord, and the Almighty, after the words “I am the Alpha and the Omega,” He added the words...

“the Lord God, the Almighty,” together with the explanation that He is “He Who Is”: the One who exists now, the One who existed before all ages without beginning, and the One who is to come—that is, the One who will exist eternally in the future, the Almighty. The Son, therefore, is not a creature but the uncreated God, for only God can say, “I am the Alpha and the Omega.” The second passage, Colossians 1:15, does not have the meaning falsely attributed to it by Jehovah’s Witnesses. Its true meaning is that the Son of God’s love, as stated in verse 13, is the incomparable image of the invisible God.

He is the Firstborn—that is, the only-begotten Son of God, as Holy Scripture says elsewhere in John 1:14–18, John 3:16–18, and 1 John 4:9—begotten from the essence of the Father before all creation, before any creatures were made, and therefore before all ages. For, as the following verse, Colossians 1:16, adds, through Him all things that exist in heaven and on earth were created. Anyone who understands these words knows that there is an immense difference in meaning between “firstborn” and “first-created.” “Firstborn” means the One begotten from the essence of the Father, whereas “first-created” would mean the first thing God made out of non-being.

Moreover, the Son Himself knows that He is God, equal to His Father and begotten from His essence. For this reason, He uses for Himself names and titles which the Father also uses for Himself. Just as the Father says, “I am the first and I am the last; besides Me there is no God,” as we read in Isaiah 44:6, so the Son says of Himself: “Thus says the Lord, the first and the last,” in Revelation 2:8, and, “I am the first and the last, and the Living One,” in Revelation 1:18. When the Father says, “I am the first,” this does not mean that another God exists beside Him, with whom He is compared and found to be first.

Rather, it means that He is the first without beginning. In the same way, when the Son says that He is the first and the Firstborn, this does not make Him the first creature. He is the Son whom the Father loved before the foundation of the world, as we read in John 17:24, without beginning and coeternal with the Father. We shall understand this difference between the meanings of “firstborn” and “first-created” more clearly if we compare the meanings of the verbs “to beget” and “to create.” The third of the scriptural passages under consideration is also interpreted by Jehovah’s Witnesses in whatever way best serves their purpose.

The whole passage reads as follows: “The Lord created me as the beginning of His ways for His works. Before the ages He established me; before the mountains were settled, before all the hills, He begets me,” in Proverbs 8:22–25. It should be noted, however, that according to many translations the Hebrew text reads, “The Lord possessed me as the beginning of His ways,” and not, “He created me as the beginning of His ways,” as the Septuagint translated it. But Jehovah’s Witnesses always adopt whichever translation serves their purpose. Let us suppose, then, that “He created me,” rather than “He possessed me,” is the correct translation.

Even so, when the Septuagint is interpreted correctly, it does not mean that the Son is a creature. The words, “He created me as the beginning of His ways for His works,” do not mean, “He created me so that I might make His works,” as the Arians interpreted them in earlier times and as Jehovah’s Witnesses now insist, in order to maintain that the Son is the first creature. From this it is clear, beloved, that this passage is speaking about the Incarnation of the Word of God. Concerning this...

Prophesying in this passage, Holy Scripture said figuratively, “He created me,” to indicate the created human nature which the Son assumed in the Incarnation, when He became man. Because of this nature, Scripture often calls Him the Son of Man. A little earlier, it also says concerning this nature, “Wisdom has built herself a house” (Proverbs 9:1), meaning the human body in which the Son and Word (Logos) of God dwelt in the Incarnation. Thus, “He created me” also points to the reason why the Word became incarnate: the Incarnation was necessary for the salvation of mankind.

Concerning His divine nature, the Father would say, “He begets me.” Even though He says in Proverbs, “He created me,” He says this rightly, because it signifies His created human nature, which He assumed in the Incarnation, and not His divine nature. And again, He rightly said, “He begets me,” to signify His eternal, pre-eternal, and beginningless begetting from the Father, from the Father’s own essence.

With the words “He created me,” He speaks of what is human; with “He begets me,” He speaks of what is divine. For Christ is the God-Man: He is neither merely man nor merely God. Through these two expressions, “He created me” and “He begets me,” Proverbs clearly foretells the Incarnation of the Only-Begotten Son, who exists eternally in the bosom of the Father and possesses two natures, divine and human. In other words, the incarnate Son of God, Jesus Christ, is perfect and true God, as is the Father, and perfect and true man, as we are, yet without sin. There is therefore, dear listeners, a very great difference

between the meaning of the expressions “He created me” and “He begets me.” Holy Scripture knows this distinction. It did not say, “In the beginning He begot,” nor simply confuse this with “In the beginning He was,” but said, “In the beginning God made heaven and earth.” Yet concerning the Son and Word (Logos) of God alone it said, “In the beginning was the Word,” to show that created things began to come into being in time through the Word of God, while the Word of God was already with the Father, without beginning and existing eternally with Him. The Father was never without reason—that is, without the Word. Begotten of Him before all ages, the one and Only-Begotten Word of God is without beginning and eternal together with the Father, and is not a creature. Thus the teaching of Jehovah’s Witnesses collapses.

Their claim that He is God’s first creature recalls the proverbial teaching of Arius, who often repeated, “There was once when He was not.” That is, he claimed there was once a time when the Son did not exist. Another of his sayings was, “There was once a time when the Word did not exist,” and again, that the Son did not exist before He was begotten. But nowhere does Holy Scripture teach such things about the Son and Word (Logos) of God. Such claims would lead to the absurd conclusion that there was once a time when the Father was not the Father, or that there was once a time when God was without the Word—and one who is without the Word cannot be God. Therefore...

Simple reason itself teaches us that God was never without the Word—that is, without Christ. God never existed without the Word. Since the Word, as Holy Scripture teaches, is the Son of God, God undoubtedly always had the Son. Thus, when Scripture says, “In the beginning was the Word, and the Word was with God, and the Word was God,” as we read in John 1:1, it teaches us that the Son and Word (Logos) of God always and eternally coexists with the Father. The Son and Word of God Himself also declares in the Apocalypse: “I am the Alpha and the Omega,” says the Lord God, “who is and who was and who is to come, the Almighty” (Revelation 1:8).

Yet Jehovah’s Witnesses, as we said above, know very well and state explicitly that “I am He who is” means Jehovah, in their book Let God Be True, page 61. Therefore, if they were acting in good faith, they would have to admit that in this passage Christ calls Himself Jehovah—that is, the Lord and God, whose divinity and eternal existence no one can take away. The Apostle of Christ, Paul, teaches the same when he writes in Romans 9:5: “From whom, according to the flesh, Christ came, who is over all, God blessed unto the ages.”

Here, then, we have two natures, divine and human. Keeping this in mind, we can clearly understand that when Christ says elsewhere in Holy Scripture, “But concerning that day no one knows, neither the angels in heaven, nor the Son, but only the Father,” as we read in Mark 13:32, or, “My Father is greater than I,” in John 14:28, He says these things as man. For as man He did not know, because it belongs to human nature not to know,

to hunger, to thirst, and so forth. Here, therefore, He manifests what belongs to His human nature. Again, it was as man that He said, “My Father is greater than I.” There can be no doubt that He also said, “I am going to the Father,” as man, because the Son of God, begotten from the Father’s essence, never left the bosom of the Father, as John 1:18 tells us. Thus the words “He created me,” “Nor does the Son know,” and “My Father is greater than I” all indicate the human nature He assumed in the Incarnation. But in what respect did the Son say, “I and the Father are one” (John 10:30), “The Father is in Me, and I in Him” (John 10:38), and “He who has seen Me has seen the Father” (John 14:9)? In these words He reveals to us His divinity and His equality with the Father.

“No one knows the Son except the Father, nor does anyone know the Father except the Son.” Are these words not found in Matthew 11:27? And if, as He says here, the Son alone knows the Father perfectly—because He possesses the divine nature and is the Only-Begotten Son who is in the bosom of the Father and has revealed Him to us—then without doubt the Son knows everything the Father knows. We can also see this clearly in the disciples’ confession: “Now we know that You know all things,” in John 16:30. When Jesus heard this confession from His disciples, He not only did not correct them, but confirmed them, saying, “Do you now believe?”

They had not previously believed that He knew all things. From this too it is evident that the Son and Word (Logos) of God is ignorant of nothing, for He knows all things. He too is all-knowing, just as the Father is. We shall leave the subject here for now and continue it in another talk. Once again, rejoice in the Lord! My dear listeners in Christ, rejoice in the Lord. Allow me today to say a few words that follow on from our previous talk, concerning the views of Jehovah’s Witnesses regarding the truths of the Holy Trinity, the divinity of our Lord Jesus Christ, and the Holy Spirit. Those of you who were with us for our previous talk

will remember that we stopped at a point where, in a sense, we were presenting a defense of the divinity of our Lord Jesus Christ. Yet Jehovah’s Witnesses persist in their opinion and try to interpret the words of Christ in their own way, so that they will support their beliefs. Allow me to give you their interpretation of Christ’s words, “I and the Father are one.” Do you know how they interpret them? Although it is clear here that He is one with the Father, they say, as the Arians also said:

“Whatever the Father wills, the Son also wills, and He disagrees with Him neither in judgment nor in thought. Therefore, the Son and the Father are one.” Do you hear that? In the same way, Jehovah’s Witnesses say: “Just as Christ and the members of His body are regarded as one, so Jehovah and Christ are regarded as one. They are one in agreement, purpose, and organization. If this were not the logical conclusion, Jesus would not have said,” they continue, “‘My Father is greater than I,’ and, ‘Not My will, but Yours be done.’” This is what they write in their book Let God Be True, pages 104–105.

As you can see, this interpretation by Jehovah’s Witnesses is entirely false. If matters were as they claim, then the angels in heaven—not to mention the rest of creation: the sun, the moon, the stars, and all nature, which faithfully obey God’s will—could say, “We and the Father are one,” because what God wills, we also will and do. Moreover, many people have lived according to God’s will, such as the mother of Christ, John the Forerunner, Paul, who became an imitator of Christ, and others. Yet none of them dared to say, “I and the Father are one,” or, “I am in the Father and the Father is in me,” or, “He who has seen me has also seen the Father.”

Only the Son of God, Jesus Christ, had the right to say these words and to teach us that He was begotten from the Father’s essence. For this reason He is one with the Father, He is in the Father and the Father is in Him, and He is one in essence with the Father—God just as the Father is God. This is the correct interpretation of these passages, which Jehovah’s Witnesses systematically misinterpret in order to adapt them to their beliefs and make those beliefs appear to be founded on Holy Scripture. Yet there are other passages of Holy Scripture which I would like us to know. They speak explicitly about Christ’s divinity, and Jehovah’s Witnesses systematically pass them over because they cannot be misinterpreted.

For example, Christ says, “I am the truth,” in John 14:6; “I am the light,” in John 8:12; and, “You call Me Teacher and Lord, and you say well, for so I am,” in John 13:13. In these passages, as you can see, Christ declares categorically that He is the truth, that He is the light, and that He is the Lord—that is, that He is God. For God alone is the truth, God alone is light, and God alone is the Lord. Having learned this truth from His own lips, the disciples also confessed it.

Thomas calls Him, “My Lord and my God.” Christ not only does not deny that He is God and the Lord, but confirms it, saying to Thomas, “Because you have seen Me, you have believed; blessed are those who have not seen and yet have believed.” Paul likewise says that Christ is God. In Romans 9:5 he writes, “God over all, blessed unto the ages.” And in Titus 2:13 he says, “Our great God and Savior.”

James confesses Jesus Christ as God and the Lord in the first chapter, verse 1. John likewise writes, “We are in Him who is true, in His Son Jesus Christ. This is the true God” (1 John 5:20). And so that no doubt whatsoever may remain, Holy Scripture speaks even more clearly about the divinity of Christ: “To which of the angels did God ever say, ‘You are My Son; today I have begotten You’?” And, “When He again brings the Firstborn into the world, He says, ‘Let all the angels of God worship Him.’” These words are found in Hebrews 1:5–6. A little further on, in Hebrews 1:8, it says, “Your throne, O God.” God Himself says that the Son is God. Therefore, He commands His angels to worship Him. Thank you.

If the Son were not the Son of God, of the same essence as the Father and equal to Him, I do not think God would ever have commanded the angels to worship Him. God would have contradicted Himself, since He also commands, “You shall worship the Lord your God, and Him alone shall you serve” (Matthew 4:10). It is therefore even more evident that, with utterly unreasonable stubbornness, Jehovah’s Witnesses transgress the Word (Logos) of God, which teaches that the Son of God is called neither the first-created being nor any other creature, but true God, as the Father is. For this reason, the Father commands the angels to worship Him. In commanding the angels to worship His Son, He also commands mankind to do the same. Therefore,

Jehovah’s Witnesses are lying when they call themselves witnesses of Jehovah, because they do not obey the command to offer His Son the worship due to God, as the angels do, and instead remain devoted to a created being. But if they say that they do worship Christ as God, as God commands, while still believing Him to be a creature, are they not breaking another of God’s commandments, which says, “You shall worship the Lord your God, and Him alone shall you serve”? In that case they too are worshippers of creation, “worshipping and serving the creature rather than the Creator,” as Holy Scripture says in Romans 1:25. It is unnecessary, however, to cite still more passages of Holy Scripture concerning the divinity of Christ, or to refute every false interpretation of scriptural passages to which Jehovah’s Witnesses resort in order to prove that the Son of God is

supposedly the first creature of God, and not God. For such a task would require us to go on at excessive length. I believe that what has been said thus far is enough to show that they are not in the truth. Let us now say a few words about the Holy Spirit and the teachings of Jehovah’s Witnesses concerning Him.

They say that the Holy Spirit is not God, consubstantial and equal with the Father and the Son. We have cited passages from Holy Scripture that plainly contradict them. Jehovah’s Witnesses, however, try to prove that these passages are spurious. One such passage is found in John’s First Epistle, chapter five, verse seven: “There are three who bear witness in heaven: the Father, the Word, and the Holy Spirit.” They immediately rush to say, “This passage is absent from all Greek manuscripts before the fifteenth century, which proves that it is spurious.”

“It is also absent from all the ancient translations and from the ancient Greek Fathers, and even from many Latin Fathers; and this is one of the strongest proofs that the passage is spurious.” So they claim. But the absence of this passage from the manuscripts, even if they are the oldest surviving manuscripts, does not necessarily mean that it is spurious. Nor is its absence from ancient translations and from the writings of the ancient Fathers irrefutable proof that it was not in the original text. There is a very strong possibility that, through a copyist’s error, it was omitted very early from some of the first copies; that other copies were then made from those; and that, in the meantime, the originals and all the manuscripts containing the passage were lost.

In this way, the absence of the passage from the surviving manuscripts, from the translations made from them, and from the writings of the Fathers can be explained very well. Indeed, this appears to be what happened, because the passage was not entirely unknown. Perhaps, for example, some very ancient Greek manuscripts brought from the East contained it. This would explain why several Latin Fathers knew the passage. Tertullian, for example, who flourished between 155 and 240, mentions it, as does Cyprian, who flourished around the year 258, and others as well. There is also testimony that, from as early as the fourth century, the Church in Africa had this passage in the text of Holy Scripture that it used.

This means that the passage was known and that it existed in the archetypal text. But let us consider the other possibility. Even if we accept that this passage is spurious, as Jehovah’s Witnesses maintain, this still does not help them. There are other passages of Holy Scripture, whose authenticity no one disputes, which state explicitly that the Holy Spirit is also God, equal with the Father and the Son. The most important of these passages is Christ’s own testimony, recorded by Matthew in his Gospel: “Go therefore and make disciples of all nations, baptizing them in the name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit.” Matthew 28:19.

In this passage we see that, although the word “Trinity” does not appear, as Jehovah’s Witnesses demand, the three persons of the Holy Trinity are present, and Their divinity is one. This is why Christ does not say, “in the names,” but “in the name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit”—that is, in the name of the Holy Trinity. Moreover, if the Holy Spirit were not also God, equal with and inseparable from the Father and the Son, I believe that our Lord would never have commanded His disciples to baptize in the name of the Holy Spirit as well, lest the false impression arise that the Holy Spirit is God, equal with the Father. Yet He commands us to be baptized in the name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit, and then assures us that “he who believes and is baptized will be saved,”

“but he who does not believe will be condemned.” Mark 16:16. This means that He teaches us to believe in the divinity of all three persons, in whose name we must be baptized. Here, then, is the indisputable foundation of the teaching concerning the Holy Trinity. Thus, the teaching of the Holy Trinity is the teaching of Christ Himself, not an invention of human or satanic imagination, as the Witnesses claim. When they say that Satan created the dogma of the Holy Trinity, as we read on page 101 of their book Let God Be True, they utter a terrible blasphemy, for they are calling Christ Himself Satan—Christ, who taught us to believe in the Holy Trinity. Pay close attention, brothers, I beg you.

Consider these things with the fear of God. I say that the Holy Spirit is God, equal with the Father and the Son. This is taught in other passages of the New Testament as well. Christ Himself says: “Amen, I say to you, all sins will be forgiven the sons of men, and whatever blasphemies they may utter; but whoever blasphemes against the Holy Spirit has no forgiveness forever, but is guilty of eternal condemnation.” Mark 3:28–29. Blasphemy against the Holy Spirit is an unforgivable and mortal sin because it is blasphemy against God.

It is well known that, according to the divine Law, blasphemy against God, or even merely against the name of God, is an unforgivable sin and is punishable by death. As we read in Leviticus 24:16: “Whoever blasphemes the name of God shall surely be put to death.” So too, blasphemy against the Holy Spirit, because the Holy Spirit is God and equal in honor with Jehovah, is blasphemy against God and is punished with eternal death. Anyone who wishes may also compare 1 Kings, chapter 21, verse 10, according to the Hebrew text, not the translation of the Bible societies. This is also why Ananias, who sought

to keep for himself part of the proceeds from the property he had sold, was rebuked by Peter in these words: “Ananias, why has Satan filled your heart, so that you should lie to the Holy Spirit and keep back part of the price of the land? You have not lied to men, Ananias, but to God.” In other words, he blasphemed the Holy Spirit, who, as Peter explicitly says here, is God; and for this he was punished with death: he fell down and breathed his last. Read Acts 5:3–5. Elsewhere, Christ Himself also calls the Holy Spirit “the Comforter” and “the Spirit of Truth.”

Shortly before His death on the Cross, Christ gave His disciples His final instructions. To encourage and comfort them, because He would be leaving them alone, He said: “I will ask the Father, and He will give you another Comforter, that He may remain with you forever: the Spirit of Truth.” John 14:16–17. He is saying that the Holy Spirit is the other Comforter, just as Christ Himself was the first Comforter, according to John: “We have a Comforter with the Father, Jesus Christ the righteous.” Consequently, the Holy Spirit is God. A little further on Christ adds: “But when the Comforter comes, whom I shall send to you from the Father, the Spirit of Truth, who proceeds from the Father,”

“He will bear witness concerning Me.” John 15:26. Again He says: “When He, the Spirit of Truth, comes, He will guide you into all truth.” John 16:13. We must notice, beloved listeners, that although the Greek word for “spirit” is grammatically neuter, and correct syntax requires the pronoun referring to it also to be neuter, the Lord used the masculine pronoun, “He,” instead of the grammatically expected “it.” He says, “He will teach you all things”; “He, the Spirit of Truth, will guide you into all truth”; and “the Spirit of Truth,”

“who proceeds from the Father, He will bear witness concerning Me.” And why does He say all these things? To teach us that the Holy Spirit is not the active, impersonal force of Almighty God, moving His servants to do His will, as Jehovah’s Witnesses believe, teach, and write on page 108 of their book Let God Be True. Rather, He is a person who speaks, who takes counsel, and who reaches decisions together with the Apostles.

“It seemed good to the Holy Spirit and to us.” Acts 15:28. He teaches all things, John 14:26. He guides into all truth. He speaks and declares what is to come, John 16:13, and He bears witness concerning the Son, John 15:26.

This is precisely what the passage teaches: “There are three who bear witness in heaven: the Father, the Son, and the Holy Spirit; and these three are one.” 1 John 5:7—the passage which some claim is spurious. Still more clearly, Holy Scripture not only calls the Holy Spirit the Spirit of Truth, but also assures us that “the Spirit is the truth,” and that He is all-knowing, searching even the depths of God. Open to 1 Corinthians 2:10. When Scripture says, “the Spirit is the truth,” it is the same as saying, “the Spirit is God,” because God is the truth, as Scripture again teaches us. Accordingly, Christ’s words, “Everyone who is of the truth hears My voice,”

John 18:37, have the same meaning as His words, “He who is of God hears the words of God,” John 8:47. Therefore, just as Christ said of Himself, “I am the truth,” meaning, “I am God,” so, according to Holy Scripture itself, the Father, the Son, and the Holy Spirit are each the truth—that is, the one true God in three persons, who are of the same essence and equal with one another. Concerning this truth—that is, the true God in Trinity, who is absolute truth—Christ said, as we read in John 8:32, “You shall know the truth, and the truth shall make you free.” Therefore,

according to the teaching of Holy Scripture, the Holy Trinity is indivisible, and Her divinity is one: “one God and Father of all, who is above all, and through all, and in us all,” as Paul writes in Ephesians 4:6; He is God over all, as in Romans 9:5, and Lord of all, as in Romans 10:12. This is the Holy Trinity in whom we Orthodox Christians believe, because this faith was taught and established by our Lord Jesus Christ Himself when He sent His disciples into the world with the command: “Go therefore and make disciples of all nations, baptizing them in the name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit”—that is, in the name of the Holy Trinity. If, then, the Son is a creature, as Jehovah’s Witnesses maintain, and the Holy Spirit is not God, Christ

certainly would not have placed the name of the Son and of the Holy Spirit alongside the name of the Father in this passage, because this very placement signifies equality. Nor would He have commanded us to be baptized in the name of the Holy Trinity. Nor would Paul have said, “The Lord is the Spirit,” and “from the Lord, the Spirit,” as we read in 2 Corinthians 3:16–18. If, then, the Holy Spirit is not Lord and God, consubstantial and equal with the Father and the Son, Paul would not have said in 2 Corinthians: “The grace of the Lord Jesus Christ, and the love of God, and the communion of the Holy Spirit be with us all. Amen.” From these things, then, my beloved—and especially from the passages of Holy Scripture that we have cited thus far—

the divinity of all three persons of the Holy Trinity is proved from Holy Scripture beyond all doubt. The dogma of the Triune God is not a human fabrication or a satanic invention, as Jehovah’s Witnesses teach with the utmost impiety and blasphemy. It is the teaching of our Lord and God and Savior Jesus Christ Himself, preserved and handed down to us by His disciples through their writings and oral teaching. Finally, for those who study and take an interest in these matters, so that they may have a sound understanding both for themselves and when answering the opponents of the faith, I would like to give several references to related passages. They may consult John 14:16–26; John 15:26; John 16:7–17; 2 Thessalonians 2:13–14; 1 Thessalonians 5:19; Jude 20; Ephesians 2:18; 1 John 2:13 and 3:23–24; Mark 10:38; and Matthew 16:27. And these are not the only passages

that speak about our subject. We offer them simply as a starting point, so that those who study the Scriptures may have arguments both for themselves and in answer to those who oppose the faith.

We live in an age of confusion, especially concerning our... blameless faith. Once again, rejoice in the Lord.

Αγαπητοί μου εν Χριστώ ακροαταί, χαίρετε εν Κυρίω. Ήμουν και πάλι μαζί σήμερα, με τη βοήθεια του Θεού, προκειμένου να πούμε λίγα λόγια που έχουν σχέση με ορισμένες γνώμες των Μαρτύρων του Ιεχωβά. Αυτά που θα πούμε είναι σχετικά με το τι λέγουν γενικώς περί της Αγίας Τριάδος. Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι οι Μάρτυρες του Ιεχωβά πολεμούν με πείσμα το δόγμα της Αγίας Τριάδος. Είναι τόσο το πείσμα τους, που δεν βλέπουν ούτε μια φορά, όπως λένε, στας Γραφάς να χρησιμοποιείται ο όρος Τριάς.

Την προέλευση της περί Τριάδος δοξασίας, λέγουν, βρίσκουν στους αρχαίους Βαβυλωνίους και Αιγυπτίους. Στα χριστιανικά βιβλία, λέγουν, η λέξη το πρώτον «Τριάς» στον δεύτερον αιώνα από δύο θρησκευομένους, τον Τερτυλλιανόν εις τα λατινικά και κάποιο Θεόφιλο, λέγουν, Επίσκοπον Αντιοχείας εις τα ελληνικά, και δεύτερον, λέγουν, στον τέταρτον αιώνα, 325 δηλαδή μετά Χριστόν, και στην εν Νικαία Σύνοδο, στην Πρώτη Οικουμενική δηλαδή, και όχι ως δόγμα της Εκκλησίας. Το φοβερό λοιπόν στην πέρασμα απόφαίνονται, λέγουν, είναι ότι ο Σατανάς είναι ο πρωτουργός του δόγματος της Τριάδος. Ευχαριστώ πολύ που ήρθατε, ευχαριστώ πολύ που ήρθατε, ευχαριστώ πολύ που ήρθατε.

«Έστω ο Θεός αληθής», στη σελίδα 101. Με αυτή την ψευδή προϋπόθεση επιδίδονται κατόπιν μεθοδικά εις την αναίρεση του δόγματος της Αγίας Τριάδος. Παρερμηνεύουν όλα τα χωρία της Αγίας Γραφής που ομιλούν φανερά ή έμμεσα περί της Θεότητος του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Έτσι παραδέχονται μόνον τη Θεότητα του Πατρός, που δι’ αυτούς δεν είναι καθόλου Πατήρ, τον οποίο ονομάζουν με το εβραϊκό όνομα Ιεχωβά. Ιεχωβά είναι το όνομα του Θεού στην εβραϊκή και, μεταφραζόμενο στην ελληνική, σημαίνει «ἐγώ εἰμι ὁ ὤν», ήτοι ο Υπάρχων.

Δηλαδή το υπέρτατον, το αυθύπαρκτον, το εν εαυτώ έχον την αιτία της υπάρξεως αυτού, το αναλλοίωτον δηλαδή, το αιώνιο, το απόλυτο, με έναν λόγο τον Θεόν. Τη λέξη αυτή οι Εβραίοι, εξ ευλαβισμού προς το όνομα του Θεού, δεν πρόφεραν, αλλά έλεγαν Αδωνάι, την οποίαν οι Εβδομήκοντα μετέφρασαν «Κύριος». Ομοίως παρέλαβαν αυτήν και οι συγγραφείς της Καινής Διαθήκης. Γι’ αυτό, στη γλώσσα της Αγίας Γραφής, οι όροι Ιεχωβά, Θεός, Κύριος είναι συνώνυμοι. Είναι αξιοσημείωτο να πούμε ότι η Καινή Διαθήκη δεν αναφέρει ούτε μία φορά τη λέξη Ιεχωβά.

Μάλιστα, αυτές οι συμφοραί που παραθέτει εκ της Παλαιάς Διαθήκης χρησιμοποιούν τις λέξεις Θεός ή Κύριος. Οι Μάρτυρες όμως του Ιεχωβά, παρά ταύτα, εκράτησαν το εβραϊκό όνομα Ιεχωβά και, εις μίαν συνέλευσή των που έγινε το 1931 εις την πόλη Κολόμπους της πολιτείας Οχάιο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, εψήφισαν ότι επιθυμούν να είναι γνωστοί και να ονομάζονται με το όνομα που τους ονόμασε Κύριος ο Θεός στον Ησαΐα, μγ΄ 10 και μδ΄ 8, δηλαδή με τέτοιες πληροφορίες.

το αναφέραμε και γρηγορότερα στο μέσο του Θεού Σαλητής, στις περίοδες 221 και 222. Έτσι, πρέπει και να αγγελάσουμε στη Γεννή Διαθήκη ότι και ο Χριστός, όπως ο Θεός της Καλαιάς Διαθήκης, ανώστεψε τους μαθητές του μάρτυράς Του. Όταν τους απέστειλε η Κύπρο Πνεύματος για τα λόγια «Δείξασαι δύναμη», καθ' ανθρώπους του Αγίου Πνεύματος εχή μας και ας σας λέμε Μάρτυρες, Καλός Εσφαϊκού της Γης. Λέμε στους πράξεις αυτό. Σκάλφαστε αυτό. Εποτε δεν ξέρουν να ονομάζονται Μάρτυρες του Χριστού όπως ονόμαζαν οι Απόστολοι ψευτούστων που βλέπουμε στη φάξη 12 .2 Υποβιβάζοντας τον φίλον από τον Ιωάννη του Θεού, που έγινε ο Ιωάννης, εις έναν μάρτυρα του Ιεχωβά, που έγινε ο Ιωάννης.

Ευαγγελισμός, Ανάσταση, Ανάσταση, Αντίχριστος, Αποκάλυψη, Αντίχριστος, Βασιλεία των Ουρανών. Εκτός όμως της θεότητος του Ιεχωβά Θεού, οι Μάρτυρες του Ιεχωβά δεν παραδέχονται τη θεότητα του Υιού, π.χ., και του Αγίου Πνεύματος. Τον Υιόν του Θεού λέγουν ότι δεν είναι άλλος παρά ο Αρχάγγελος Μιχαήλ. Έτσι γράφουν σε ένα βιβλίο τους που ονομάζεται «Νέοι Ουρανοί και Νέα Γη», στη σελίδα 30, τον οποίο μάλιστα λέγει θα χρησιμοποιήσει τον σπερματικόν του ή δύναμη του προϊεχωβά για να δημιουργήσει όλα τα άλλα κτίσματα. Αυτό το αναφέρουν σε ένα άλλο τους βιβλίο, το

οποίο επιγράφεται «Τι έκανε η θρησκεία», στη σελίδα 31. Ακριβώς δηλαδή κάτι που δίδασκαν οι πρώτοι χριστιανοί αιρετικοί, οι γνωστικοί λεγόμενοι.

οριστάλοι δημιουργούν τους όμως, σε όσο ο Θεός θα λυθούσε, είδα εκατόνικος του εννέα, που αντιφάσκονται προς όσα λέγουν γρηγορότερα, διδάσκουν ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο μεγαλύτερος Μωυσής, ο οποίος είναι η Κεφαλή της Ουρανίνων Εκκλησίας, όπως είδαμε παραπάνω. Με το Άγιο Πνεύμα λέγουν ότι μόνον ερχορείων της Καινής Διαθήκης περιόχει τα λέξεις και το Άγιον Πνεύμα. Στην λόφη του Ιωάννη Β' έλεγαν τα λέξεις αυτές όλοι οι απιστώσεις είναι νόθη συλλαχτήσουν να λένε. Κατά αυτού λοιπόν το Άγιο Πνεύμα δεν είναι τίποτα άλλο παρά η αόρατη ενέργως δύναμη του πεντοδυνάμου Θεού που κινεί τους δύνους του να πράξουν το θέλημά του.

Δεν στηρίζουν τη γνώμη των αυτήν σε κανένα χωρίο της Αγίας Γραφής, αλλά τα γράφουν στο βιβλίο «Έστω ο Θεός αληθής», στη σελίδα 108. Διδάσκουν λοιπόν περί μεν του Υιού ό,τι εδίδασκε και ο Άρειος, ότι δηλαδή ο Υιός δεν είναι Θεός όπως ο Πατήρ, αλλά το πρώτον κτίσμα, περί δε του Αγίου Πνεύματος ό,τι και οι παλαιοί Πνευματομάχοι. Αυτά τα γράφουνε στο βιβλίο τους «Νέοι Ουρανοί», στις 1924. Όμως την περί του Υιού διδασκαλίαν των οι Μάρτυρες του Ιεχωβά στηρίζουν, όπως έκανε και ο Άρειος, σε τρία γραφικά εδάφια της χριστιανικής Γραφής. Ευχαριστώ.

υπάρχει στην Αποκάλυψη στο γάμα 14 που λέγει «Να δε λέγει ο αμήν, ο μάτις, ο πιστός και αληθινός, η πραγματική η φτύξεως του Θεού» Ατόμη σε ένα άλλο εγράφειο που υπάρχει σχολά στα ίσα άντια 15 που λέγει «Πώς εσπίρει η χώρα του Θεού, του αράτου, πραγματικότητα της πραγματικής φτύξεως» και τον έναν λόγο, το τρίτο, προηγούμενο από τις παροιμίες του 1924, κύριος έκτισε με αρκήν ολόκληρη πρόσφυγη. Και τώρα θα αναφέρουμε στο γεγονός τους τι είχαμε η θουστία για τον ανθρώπινο γένος σε περίοδο 36 -38, Ευχαριστώ. Συμφωνείτε με την Ανή και Νέα Γη στη σελίδα 24 -25 και στο επόμενο ταρετή στη σελίδα 32.

Για τον προσεκτικό ακροατή ή αναγνώστη της Καινής Διαθήκης, της Αγίας Γραφής, αγαπητοί, είναι αμέσως φανερό ότι οι Μάρτυρες του Ιεχωβά παρερμηνεύουν, πρώτον μάλιστα, τα ανωτέρω τρία χωρία και παραλείπουν εννέα που ομιλούν ρητώς περί της Αγίας Τριάδος και περί της Θεότητος του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Διότι η ορθή έννοια του πρώτου, επί παραδείγματι, από τα ανωτέρω παρατεθέντα τρία χωρία, δεν είναι ότι ο Υιός είναι το πρώτο κτίσμα της κτίσεως του Θεού, αλλά εντελώς άλλη. Για να γνωρίσουμε αυτήν ορθώς, πρέπει να γνωρίζουμε ότι η λέξη «Αμήν» είναι εβραϊκή και σημαίνει αληθώς.

Εις δε το υπ’ όψιν ημών χωρίον η λέξη αυτή έχει την έννοιαν του ουσιαστικού, του ορθουσιαστικού, και σημαίνει ο όντως αληθινός, δηλαδή ο Θεός. Επομένως, η γνωστή ερμηνεία του χωρίου τούτου είναι η εξής: «Τάδε λέγει ὁ Ἀμήν», δηλαδή ο όντως αληθινός και αξιόπιστος μάρτυς και δημιουργική αρχή, από την οποίαν εδημιουργήθησαν όλα τα κτίσματα του Θεού. Δηλαδή εκείνος που ομιλεί εδώ, και αυτός είναι ο Χριστός, που δεν αρνούνται οι Μάρτυρες του Ιεχωβά, ονομάζει Αυτόν που είναι αλήθεια και αληθινός. Αλήθεια δε και αληθινός κατά τη Γραφή μας είναι μόνο ο Θεός.

Ότι δε αυτή είναι η ορθή έννοια του χωρίου τούτου αποδεικνύεται από το ότι ο ίδιος ο Χριστός, που είπε αυτά τα λόγια διά του εαυτού Του, είπε επίσης και κάτι άλλο: «Ἐγώ εἰμι τὸ Ἄλφα καὶ τὸ Ὦ», λέγει Κύριος ο Θεός, «ὁ ὢν καὶ ὁ ἦν καὶ ὁ ἐρχόμενος, ὁ Παντοκράτωρ», στην Αποκάλυψη, α΄ 8 και κα΄ 6. Τα γνωρίζουν πολύ καλά οι Μάρτυρες του Ιεχωβά, αλλά δεν συμφέρει αυτούς να ομολογήσουν ότι ο Χριστός, λέγων «ἐγώ εἰμι ὁ ὤν», αποκαλύπτει εαυτόν Ιεχωβά ή Θεόν, επειδή ο Ιεχωβά σημαίνει, όπως είπαμε και γρηγορότερα, ακριβώς «ἐγώ εἰμι ὁ ὤν», απολύτως «εἰμι» βέβαια. Και για να μην υπάρξει ούτε η ελαχίστη αμφιβολία ότι ο Υιός που μιλεί εδώ ιστορείται ότι είναι αυτός ο Θεός και Κύριος και Παντοκράτωρ, προσέθεσε μετά το «ἐγώ εἰμι τὸ Ἄλφα καὶ τὸ Ὦ» τις λέξεις

Κύριος ο Θεός, ο Παντοκράτωρος, και την επεξήγηση ότι είναι ο Όν, είτε εκείνος που υπάρχει τώρα, λοιπόν, αυτός που υπήρχε πρώτων αιώναν Ανάρτης, και ο Ευθύμενος, δηλαδή αυτός που θα υπάρχει εις το μέλλον αιωνίως μόνο ευθέδους, ο Παντοκράτωρος λέει. Είναι, ο Γιάννης είναι λοιπόν, πίσμα αλληλόχ, διάτρομος, πίσμα για να το να πει εγώ, ημί, αγόν ή τη διάρκεια εγώ, ημί, αφόχ, ευρύθι. Κατά το δεύτερο χωρίο στο Ρασαϊσάο 15 δεν είχε τη σημασία που εσπαλμένο θα αποδίδουν σε αυτό οι μάρτυρες του Ιεχωμά. Η μορφή έννοια και του χωρίου τούτου είναι ότι ο Υιός της Αγάπης του Θεού, Β' Ισάρθα 13, είναι εικόν απαράλληλος του αγαπητού Θεού.

Πρωτότοκος, ήτοι μονογενής Υιός του Θεού, όπως λέγει αλλού η Αγία Γραφή, στον Ιωάννη α΄ 14-18, στο γ΄ 16-18, στην Α΄ Ιωάννου δ΄ 9, γεννηθείς εκ της ουσίας του Πατρός προ πάσης κτίσεως, ήτοι προ της κτίσεως των κτισμάτων, δηλαδή προαιωνίως. Διότι, ως συμπληροί ο επόμενος στίχος, Κολοσσαείς α΄ 16, δι’ αυτού εκτίσθησαν τα πάντα όσα υπάρχουν εις τους ουρανούς και επί της γης. Όσοι γνωρίζουν και δεν γνωρίζουν τουλάχιστον, γνωρίζουν ότι υπάρχει τεραστία διαφορά σημασίας των λέξεων «πρωτότοκος» και «πρωτόκτισμα». Η μεν λέξη πρωτότοκος σημαίνει πρωτογέννητος εκ της ουσίας του Πατρός, αλλά το πρωτόκτισμα σημαίνει το πρώτο δημιούργημα του Θεού εκ του μη όντος, την οποίαν ο Θεός έλαβε προς αυτού.

Επίσης τούτου, ο ίδιος ο Υιός έχει τη συνείδηση ότι είναι Θεός, ίσος με τον Πατέρα Του και εκ της ουσίας αυτού γεννηθείς. Γι’ αυτό και χρησιμοποιεί για τον εαυτόν Του ονόματα και επίθετα τα οποία χρησιμοποιεί και ο Πατήρ για τον εαυτό Του. Καθώς δηλαδή ο Πατήρ λέγει «ἐγώ εἰμι ὁ πρῶτος καὶ ἐγὼ ὁ ἔσχατος καὶ ἐκτὸς ἐμοῦ οὐκ ἔστι Θεός», όπως διαβάζουμε στο Ησαΐας μδ΄ 6, αυτό και ο Υιός λέγει για τον εαυτόν Του: «Τάδε λέγει Κύριος, ὁ πρῶτος καὶ ὁ ἔσχατος», Αποκάλυψη β΄ 8, και «ἐγώ εἰμι ὁ πρῶτος καὶ ὁ ἔσχατος καὶ ὁ ζῶν», Αποκάλυψη α΄ 18. Εάν ο Πατήρ λέγων «ἐγώ εἰμι ὁ πρῶτος» δεν εννοείται ότι υπάρχει κι άλλος Θεός ως ένας πρώτος, στον οποίον συγκρινόμενος είναι ο πρώτος.

εννοεί ότι είναι ο πρώτος στον Πέμπτη Μέτυρο, και ο Υιός λέγει ότι είναι ο πρώτος των Συχούς του Πρώτου, όπως διαβάζουν οι σχοληθίοι στο δεύτερο επιστολή, δηλαδή το 4, ήτι ο Πατέρας, πολλές θα ήταν από τα 15, που ευνίωσε τον Πατρί και ο Πατέραν αυτόν, Ιωάννης Ιωταζήτα 21, συνάρκος και συνεώνιος με τον Πατέρα. Τη διαφορά λοιπόν αυτή της σημασίας των λέξεων πρωτότοπος και πρώτων κτίσμα, θα αντιλαμβανόμεθα καλύτερον εάν συγκρίνουμε τη διαφορά της σημασίας των ρημάτων. Γενώ και κτίζω. Ισοτρίτων, υπό τα υπόψινη μόνο γραφικά χωρία που οι μάρκελες του Εχωγά ερμηνεύουν και αυτό όπως μάλλον τους συμφέρει,

όλα χωρίων έχει ως εξής Κύριος έκτισε με αρχήν οδέν αυτή η θέλη αυτή Οδέν των γουνών γεννάμε, Αγίας 23 -22 -25 Πρέπει να σημειωθεί εδώ όμως ότι κατά πολλές μεταφράσεις Με βραϊκό κείμενον έχει ως εξής Ο Κύριος με είχε ενδιαρχή των οδών ας του, και όχι εκτισέ με αρκίνοδον, όπως μετέβρασαν οι Εβδομίκοντας. Αλλά οι μάρτυρες του εφόβα, υραθετούν πάντοτε εκείνη τη μετάφραση που τους υβέρει. Έστω λοιπόν, ότι η ορθή μετάφρασης είναι εκτισέ με, αντί το είχε με.

Όμως αυτό και κατά τους Εβδομήκοντα, ορθώς ερμηνευόμενο, δεν σημαίνει ότι ο Υιός είναι κτίσμα. Το «ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν εἰς ἔργα αὐτοῦ» δεν σημαίνει «ἔκτισέ με, ἵνα ποιήσω τὰ ἔργα αὐτοῦ», όπως ερμήνευσαν οι Αρειανοί παλαιότερον και όπως βεβαιώνουν αυτές τις μέρες οι Μάρτυρες του Ιεχωβά, για να υποστηρίξουν ότι ο Υιός είναι το πρώτο κτίσμα. Από αυτά είναι φανερό, αγαπητοί, ότι στο χωρίο αυτό γίνεται λόγος περί της ενανθρωπήσεως του Λόγου του Θεού. Περί της οποίας...

Προφητεύουσα εις το χωρίον αυτό η Γραφή, παροιμιακώς, είπε «ἔκτισέ με», για να δηλώσει την κτιστήν ανθρωπίνην φύσην, την οποίαν ο Υιός ανέλαβε κατά την ενανθρώπηση, γενόμενος άνθρωπος, ένεκα της οποίας καλεί Αυτόν πολλάκις Υιόν ανθρώπου, και περί της οποίας λίγο γρηγορότερα λέγει πάλιν η Γραφή: «Ἡ Σοφία ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον», Παροιμίες θ΄ 1, το ανθρώπινο σώμα δηλαδή νοούσα, εις το οποίον εσκήνωσε ο Υιός και Λόγος του Θεού κατά την ενανθρώπηση. Το «ἔκτισέ με» λοιπόν σημαίνει και την αιτίαν διά την οποίαν ενηνθρώπησεν ο Λόγος, επειδή η ενανθρώπηση ήταν αναγκαία δια τη σωτηρία του ανθρώπου.

Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ανάσταση, Ανάσταση, Αποκάλυψη, Ανάσταση, Ο ίδιος θα έλεγε ο Πατήρ «γεννᾷ με». Εάν δε και λέγει εις τας Παροιμίας «ἔκτισέ με», ορθώς λέγει τούτο, διότι δι’ αυτού σημαίνει την κτιστή ανθρωπίνη αυτού φύση, την οποίαν ανέλαβε κατά την ενανθρώπηση, όχι τη θεϊκή. Ορθώς δε πάλιν είπε «γεννᾷ με» για να σημάνει την αΐδιον ή την προαιώνιον και άναρχον εκ του Πατρός

εκ της ουσίας του Πατρός γέννησή Του. Με το «ἔκτισέ με» θέλει να μιλήσει για το ανθρώπινο και με το «γεννᾷ με» ομιλεί δια το θείον, γιατί ο Χριστός είναι Θεάνθρωπος, δεν είναι μόνο άνθρωπος ούτε Θεός. Με τις δύο λοιπόν τούτες εκφράσεις, «ἔκτισέ με» και «γεννᾷ με», προφητεύεται σαφώς στας Παροιμίας η ενανθρώπηση του προαιωνίως υπάρχοντος εις τους κόλπους του Πατρός μονογενούς Υιού, που έχει διπλή φύση, τη θεία και την ανθρωπίνη. Τούτο δηλαδή: ο ενανθρωπήσας Υιός του Θεού, Ιησούς Χριστός, είναι τέλειος και αληθινός Θεός όπως ο Πατήρ και τέλειος και αληθινός άνθρωπος όπως εμείς, εμείς όμως αναμάρτητοι. Υπάρχει λοιπόν μεγίστη διαφορά, αγαπητοί ακροατές,

στη σημασία των εκφράσεων «ἔκτισέ με» και «γεννᾷ με». Τη διαφοράν αυτή γνωρίζουσα η Γραφή δεν είπε «ἐν ἀρχῇ ἐγέννησε» ούτε «ἐν ἀρχῇ ἦν», αλλά «ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν». Περί δε του Υιού και Λόγου του Θεού μόνον είπε: «Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος», για να δηλώσει ότι τα μεν κτίσματα ήρχισαν γενόμενα επί του χρόνου διά του Λόγου του Θεού. Ο Λόγος του Θεού ήταν τότε παρά τω Πατρί, άναρχος και αϊδίως υπάρχει με Αυτόν. Επειδή δεν ήταν ποτέ ο Πατήρ άλογος ή χωρίς Λόγο, γεννώμενος δε από Αυτού προαιωνίως, πρεσβύτερος, ο χρειάζεται ενός και μονογενής Λόγος του Θεού, συνάναρχος και συναΐδιος με τον Πατέρα και όχι κτίσμα. Έτσι καταπίπτει η διδασκαλία των Μαρτύρων του Ιεχωβά.

Ότι δηλαδή είναι το πρώτο κτίσμα του Θεού, μας υπενθυμίζει την παροιμιώδη διδασκαλία του Αρείου, ο οποίος συχνά επαναλάμβανε: «Ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν». Υπήρξε, λέγει, κάποτε εποχή κατά την οποία δεν υπήρχε ο Υιός. Και άλλη πάλι γνώμη του: «Ἦν ποτε χρόνος ὅτε οὐκ ἦν ὁ Λόγος» και πάλιν ότι δεν ήταν ο Υιός πριν γεννηθεί. Καμιά όμως Γραφή δεν εδίδαξε τέτοια περί του Υιού και του Λόγου του Θεού. Γιατί αυτά θα οδηγούσαν εις τον παραλογισμό ότι ήτο ποτέ χρόνος ότι ο Πατήρ δεν ήταν Πατήρ ή ότι ήτο ποτέ χρόνος ότι ο Θεός ήταν άλογος, χωρίς Λόγο, και ο άλογος δεν μπορεί να είναι Θεός. Γι’ αυτό...

Αυτό μας διδάσκει η απλή λογική, ότι ο Θεός ουδέποτε ήταν άλογος, δηλαδή άνευ Λόγου, του Χριστού. Ούτε ο Θεός είχε ποτέ χωρίς τον Λόγο. Ο Λόγος, όπως η Γραφή διδάσκει, είναι ο Υιός του Θεού, είχε αναμφιβόλως και τον Υιόν. Λέγουσα λοιπόν η Γραφή «Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος», διαβάζουμε στον Ιωάννη 1:1, μας διδάσκει παρά ότι ο Υιός και ο Λόγος του Θεού συνυπάρχει πάντοτε και αϊδίως με τον Πατέρα, καθώς και ο Υιός και ο Λόγος του Θεού βεβαιοί στην Αποκάλυψη: «Ἐγώ εἰμι τὸ Α καὶ τὸ Ω», λέγει Κύριος ο Θεός, «ὁ ὢν καὶ ὁ ἦν καὶ ὁ ἐρχόμενος, ὁ Παντοκράτωρ», Αποκάλυψη α΄ 8.

Οι μάρτυρες όμως του Ιεχωβά, όπως είπαμε και ανωτέρω, γνωρίζουν καλώς και γράφουν ρητώς ότι «Εγώ ειμί ο Ων» σημαίνει Ιεχωβά, στο βιβλίο τους «Έστω ο Θεός αληθής», σελίδα 61. Επομένως, εάν ήσαν καλής πίστεως, θα έπρεπε να παραδεχτούν ότι εις το χωρίον αυτό ο Χριστός ονομάζει τον εαυτόν του Ιεχωβά, δηλαδή Κύριον και Θεόν, από τον οποίον κανείς δεν μπορεί να αφαιρέσει τη θεότητα και την αιωνιότητα της υπάρξεως. Τα αυτά διδάσκει και ο Απόστολος του Χριστού Παύλος, όπου λέγει στην προς Ρωμαίους θ' 5 και γράφει: «Εξ ων ο Χριστός κατά σάρκα», που υπάρχουν, επιπάντων και ως ευλογητός ιστοσεώνας. Τα νέα σκληρά πέντε.

Έχουμε, λοιπόν, εδώ δύο φύσεις, θεία και ανθρωπίνη. Έχοντες, λοιπόν, υπ' όψιν το ανωτέρω, θα αντιλαμβανόμεθα σαφώς ότι, όταν ο Χριστός λέγει σε άλλα χωρία της Γραφής «Περί δε της ημέρας εκείνης ουδείς οίδεν, ουδέ οι άγγελοι του ουρανού, ουδέ ο Υιός, ει μη ο Πατήρ», που διαβάζουμε στο Μάρκο ιγ' 32, ή το χωρίο εκείνο που λέγει «Ο Πατήρ μου μείζων μου εστί», στον Ιωάννη 14:28, ως άνθρωπος λέγει αυτά, διότι ως άνθρωπος μεν ηγνόει, επειδή του ανθρώπου είναι ίδιο να αγνοεί,

να πεινά, να διψά και τα τοιαύτα. Και διά τούτο την άγνοια της ανθρωπίνης φύσεως αποδεικνύει εδώ. Ως άνθρωπος δε πάλιν είπε «Ο Πατήρ μου μείζων μου εστί». Δεν χωρεί καμιά αμφιβολία ότι ως άνθρωπος είπε και το «Πορεύομαι προς τον Πατέρα», επειδή ο Υιός του Θεού, εκ της ουσίας του Πατρός, ουδέποτε εγκατέλειψε τους κόλπους του Πατρός, όπως αναφέρει στον Ιωάννη α' 18. Καθώς, λοιπόν, το «Έκτισέ με» και το «Ουδέ ο Υιός οίδε» και «Ο Πατήρ μου μείζων μου εστί», όλα αυτά για να δηλώσει την ανθρωπίνη αυτού φύσιν, την οποία ανέλαβε διά της ενανθρωπήσεως, τότε ως τι είπε και ο Υιός «Εγώ και ο Πατήρ εν εσμέν», Ιωάννης 10:30, και «Εν εμοί ο Πατήρ καγώ εν αυτώ», Ιωάννης 10:38, και «Ο εωρακώς εμέ εώρακε τον Πατέρα», Ιωάννης ιδ' 9; Είναι τη Θεότητα και την ισότητα αυτού προς τον Πατέρα που αποκαλύπτει μας.

«Ουδείς επιγινώσκει τον Υιόν ει μη ο Πατήρ, ουδέ τον Πατέρα τις επιγινώσκει ει μη ο Υιός». Δεν αναφέρονται αυτά στο Ματθαίο 11:27; Και αν, καθώς λέγει εδώ, ο Υιός μόνο γνωρίζει καλώς τον Πατέρα, διότι η θεία αυτού φύσις είναι, όποτε είναι ο μονογενής αυτού Υιός, ο εις τον κόλπον του Πατρός, και απεκάλυψεν αυτόν εις εμάς, γνωρίζει χωρίς αμφιβολία και Αυτός όσα γνωρίζει ο Πατήρ. Με αυτό δεν μπορούμε ασφαλώς να προσέξουμε και από την ομολογία των μαθητών, οι οποίοι είπαν «Νυν οίδαμεν ότι πάντα οίδας», στον Ιωάννη 16:30. Όταν ο Ιησούς ήκουε την ομολογίαν ταύτην των μαθητών του, όχι μόνο δεν τους διόρθωσε, αλλά και τους επιβεβαίωσε: «Άρτι πιστεύετε».

Δεν είχαν πιστέψει και νωρίτερα ότι τα πάντα εγνώριζε. Είναι και απ' αυτά φανερόν ότι τίποτε δεν αγνοεί ο Υιός και ο Λόγος του Θεού, διότι τα πάντα γνωρίζει. Και είναι και Αυτός παντογνώστης όπως και ο Πατήρ. Το θέμα όμως μέχρι εδώ, και θέλουμε λοιπόν να συνεχίσουμε σε μια μας άλλη ομιλία. Και πάλι χαίρετε εν Κυρίω! Αγαπητοί μου εν Χριστώ ακροαταί, χαίρετε εν Κυρίω. Να μου επιτρέψετε και σήμερα να πούμε λίγα λόγια που έχουν σχέση και είναι μια συνέχεια της περασμένης μας ομιλίας, αναφορικώς με τις σκέψεις των μαρτύρων του Ιεχωβά επάνω στις αλήθειες περί Αγίας Τριάδος, περί Θεότητος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού και του Αγίου Πνεύματος. Όσοι ήσαστε μαζί στην περασμένη μας ομιλία,

ενθυμείσθε ότι σταθήκαμε σε ένα μέρος που απολογούμεθα κατά κάποιον τρόπο αναφορικώς με τη θεότητα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Όμως οι μάρτυρες του Ιεχωβά επιμένουν ακόμη στη γνώμη των και προσπαθούν να ερμηνεύσουν τα λόγια του Χριστού μας κατά δικό τους τρόπο, που θα εξυπηρετεί τις δοξασίες των. Να μου επιτρέψετε να σας μεταφέρω μια ερμηνεία δικιά τους αναφορικώς με αυτό που είπε ο Χριστός μας: «Εγώ και ο Πατήρ εν εσμέν». Ξέρετε πώς το ερμηνεύουν αυτοί; Παρότι εδώ φαίνεται καθαρά ότι είμαστε ένα με τον Πατέρα, αυτοί λένε, όπως έλεγαν και οι Αρειανοί:

«Εκείνα που θέλει ο Πατήρ, τα αυτά θέλει και ο Υιός, και ούτε εις την κρίσιν ούτε εις τα νοήματα διαφωνεί με Αυτόν. Διά τούτο ο Υιός και ο Πατήρ είναι εν». Ακούτε; Κατά τον ίδιο τρόπο και οι μάρτυρες του Ιεχωβά λέγουν ότι «Όπως ακριβώς ο Χριστός και τα μέλη του σώματός του θεωρούνται σαν ένα, έτσι και ο Ιεχωβά και ο Χριστός θεωρούνται σαν ένα. Είναι ένα σε συμφωνία, σκοπό και οργάνωση. Αν αυτό δεν ήταν το λογικό συμπέρασμα, ο Ιησούς δεν θα έλεγε», συνεχίζουν, «ο Πατήρ μου είναι μεγαλύτερός μου» και «ουχί το θέλημά μου, αλλά το σον ας γίνει». Έτσι γράφουν σε ένα βιβλίο τους που λέγεται «Έστω ο Θεός αληθής», σελίδα 104-105.

Αντιλαμβάνεστε, η ερμηνεία αυτή των μαρτύρων του Ιεχωβά είναι εντελώς εσφαλμένη. Αν ήταν έτσι όπως λένε αυτοί, τότε και οι άγγελοι στον ουρανό, για να μην πούμε και τα άλλα κτίσματα, ο ήλιος, η σελήνη, οι αστέρες, ολόκληρος η φύσις, που ακολουθούν πιστά το θέλημα του Θεού, θα μπορούσαν να πουν «Εμείς και ο Πατήρ είμαστε εν», διότι εκείνα που θέλει ο Θεός θέλουμε κι εμείς, κάνουμε κι εμείς. Έπειτα, πολλοί άνθρωποι έζησαν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, όπως η μητέρα του Χριστού, όπως ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, όπως ο Παύλος που έγινε μιμητής του Χριστού, και άλλοι. Κανείς όμως δεν τόλμησε να πει ότι «Εγώ και ο Πατήρ εν εσμέν» ή «Εγώ εν τω Πατρί και ο Πατήρ εν εμοί» ή «Ο εωρακώς εμέ εώρακε και τον Πατέρα».

Τους λόγους αυτούς μόνον ο Υιός του Θεού, ο Ιησούς Χριστός, είχε το δικαίωμα να ειπεί και να μας διδάξει ότι γεννήθηκε εκ της ουσίας του Πατρός και διά τούτο είναι ένα με τον Πατέρα και είναι εν τω Πατρί και ο Πατήρ εν αυτώ, και είναι ένα κατ' ουσίαν και αυτός Θεός όπως και ο Πατήρ. Και αυτή μεν είναι η ορθή ερμηνεία των χωρίων, τα οποία οι μάρτυρες του Ιεχωβά συστηματικώς παρερμηνεύουν για να προσαρμοστούν στις δοξασίες των και έτσι φαίνεται ότι τα στηρίζουν στην Αγία Γραφή. Υπάρχουν όμως και άλλα χωρία της Αγίας Γραφής που θα ήθελα να γνωρίζουμε, τα οποία ομιλούν ρητώς περί της Θεότητος και τα οποία οι μάρτυρες του Ιεχωβά συστηματικώς αντιπαρέρχονται, διότι δεν είναι δεκτικά παρερμηνείας.

Παραδείγματι, ο Χριστός λέγει «Εγώ είμαι η αλήθεια», στον Ιωάννη 14:6, «Εγώ είμαι το φως», Ιωάννης η' 12, και «Υμείς φωνείτε με ο διδάσκαλος και ο Κύριος, και καλώς λέγετε, ειμί γαρ», Ιωάννης ιγ' 13. Στα χωρία αυτά, όπως βλέπετε, ο Χριστός βεβαιοί κατηγορηματικώς διά τον εαυτόν του ότι είναι η αλήθεια, ότι είναι το φως, ότι είναι ο Κύριος, δηλαδή είναι ο Θεός. Διότι μόνο Θεός είναι η αλήθεια, μόνο Θεός είναι φως, μόνο Θεός είναι Κύριος. Την αλήθεια αυτή μαθαίνοντας από το στόμα αυτού και οι μαθητές,

ο μεν Θωμάς αποκαλεί Αυτόν «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου», ενώ ο Χριστός όχι μόνο δεν αρνείται ότι είναι Θεός και Κύριος, αλλά και επιβεβαιοί, λέγων στο Θωμά ότι «Εώρακάς με, πεπίστευκας· μακάριοι οι μη ιδόντες και πιστεύσαντες». Ακόμη ο Παύλος λέγει ότι ο Χριστός είναι Θεός. Στους Ρωμαίους θ' 5 γράφει τα εξής: «Ο επί πάντων Θεός ευλογητός εις τους αιώνας». Και στον Τίτον β' 13 λέγει: «Ο μέγας Θεός και Σωτήρ ημών».

Ο Ιάκωβος ομολογεί τον Ιησού Χριστό Θεόν και Κύριον στο πρώτο κεφάλαιο, στίχος 1. Ο Ιωάννης επίσης γράφει: «Εσμέν εν τω αληθινώ, εν τω Υιώ αυτού Ιησού Χριστώ. Ούτός εστιν ο αληθινός Θεός». Α' Ιωάννου ε' 20. Και για να μην υπάρξει καμιά περί αυτού αμφιβολία, λέγει ακόμη σαφέστερον η Αγία Γραφή περί της Θεότητος του Χριστού: «Προς τίνα εκ των αγγέλων είπεν ο Θεός ποτέ· Υιός μου ει συ, εγώ σήμερον γεγέννηκά σε;» «Όταν δε πάλιν εισαγάγη τον πρωτότοκον εις την οικουμένην, λέγει· και προσκυνησάτωσαν αυτώ πάντες άγγελοι Θεού». Στους Εβραίους είναι αυτά, α' 5-6 και α' 8. Και λίγο πιο κάτω: «Ο θρόνος σου, ο Θεός». Ο ίδιος ο Θεός λέγει ότι ο Υιός είναι ο Θεός. Διά τούτο και προστάζει τους αγγέλους του να τον προσκυνήσουν αυτόν. Σας ευχαριστώ.

Εάν δεν ήταν ο Υιός του Θεού και εκ της ιδίας ουσίας και ίσος με τον Πατέρα, νομίζω ότι ουδέποτε ο Θεός θα προσέταζε τους αγγέλους να Τον προσκυνήσουν, διότι θα ήρχετο εις αντίφαση με τον ίδιο τον εαυτόν Του, επειδή ο ίδιος πάλι διατάσσει: «Κύριον τον Θεόν σου προσκυνήσεις και αυτώ μόνω λατρεύσεις», Ματθαίος δ' 10. Είναι ακόμη περισσότερο φανερό ότι οι μάρτυρες του Ιεχωβά, με εντελώς παράλογον πείσμα, παραβαίνουν το Λόγο του Θεού, ο οποίος διδάσκει ότι ο Υιός του Θεού λέγεται ούτε το πρωτοκτίσμα ούτε άλλο τι κτίσμα, αλλά Θεός αληθινός όπως ο Πατήρ, και διά τούτο ο Πατήρ προστάζει τους αγγέλους να τον προσκυνήσουν. Προστάζων τους αγγέλους να προσκυνήσουν τον Υιό του, προστάζει επίσης και τους ανθρώπους να κάνουν το ίδιο. Επομένως,

ψεύδονται οι μάρτυρες του Ιεχωβά λέγοντας ότι είναι μάρτυρες του Ιεχωβά, διότι δεν συμμορφούνται προς την εντολή να προσκυνούν λατρευτικώς ως Θεόν τον Υιόν Του, καθώς κάνουν οι άγγελοι, και παραμένουν με ρητή προς τα γενητού. Αν πάλιν πουν ότι προσκυνούν τον Χριστόν λατρευτικώς, όπως προστάζει ο Θεός, και πιστεύουν ότι είναι κτίσμα, δεν είναι παραβάται άλλης εντολής του Θεού που λέγει «Κύριον τον Θεόν σου προσκυνήσεις και αυτώ μόνω λατρεύσεις»; Δηλαδή προσκυνούν και αυτοί και είναι κτισιολάτραι, λατρεύοντες τη κτίσει παρά τον κτίσαντα. Ρωμαίους, Αγία Γραφή, α' 25. Είναι περιττό όμως να αναφέρουμε και άλλα χωρία της Αγίας Γραφής που μιλούν περί της Θεότητος του Χριστού ή να ανασκευάσουμε όλες τις εσφαλμένες ερμηνείες γραφικών χωρίων υπό των μαρτύρων του Ιεχωβά, στις οποίες καταφεύγουν για να αποδείξουν ότι ο Υιός του Θεού είναι

το πρώτο δήθεν κτίσμα του Θεού και όχι Θεός. Διότι η εργασία αυτή θα μας υποχρέωνε να επεκταθούμε πέραν του δέοντος. Όσα νομίζω ελέχθησαν μέχρι εδώ είναι αρκετά για να αποδείξουν αυτούς ότι δεν είναι εν τη αληθεία. Στη συνέχεια να λέγαμε λίγα λόγια περί του Αγίου Πνεύματος και των δοξασιών των μαρτύρων του Ιεχωβά αναφορικώς με το Άγιο Πνεύμα.

Το Άγιο Πνεύμα λέγουν ότι δεν είναι Θεός ομοούσιος και ίσος με τον Πατέρα και τον Υιόν. Αναφέραμε χωρία της Αγίας Γραφής που μιλούν φανερά εναντίον των. Οι μάρτυρες όμως του Ιεχωβά προσπαθούν να αποδείξουν ότι είναι νόθα. Ένα τέτοιο χωρίο είναι και εκείνο του Ιωάννου στην πρώτη επιστολή του, στο πέμπτο κεφάλαιο, στίχος 7, που λέγει: «Τρεις εισίν οι μαρτυρούντες εν τω ουρανώ, ο Πατήρ, ο Λόγος και το Άγιο Πνεύμα». Σπεύδουν αμέσως λοιπόν να πουν: «Το χωρίον αυτό λείπει από όλα τα ελληνικά χειρόγραφα προ του 15ου αιώνα, πράγμα που αποδεικνύει ότι είναι νόθον».

«Επίσης λείπει από όλες τις αρχαίες μεταφράσεις και από τους αρχαίους Έλληνας πατέρας», «του 11ου αιώνος, ώστε από πολλούς Λατίνους πατέρας, και το γεγονός τούτο είναι μία εκ των πλέον αποδείξεων ότι το χωρίο είναι νόθον». Έτσι υποστηρίζουν. Αλλά η απουσία του χωρίου αυτού από τα χειρόγραφα, έστω κι αν αυτά είναι τα παλαιότερα από τα διασωθέντα, δεν σημαίνει αναγκαίως ότι τούτο είναι νόθον. Ούτε πάλι η απουσία αυτού από τις αρχαίες μεταφράσεις και από τα συγγράμματα των αρχαίων πατέρων είναι αδιάσειστος απόδειξις ότι τούτο δεν υπήρχε εις το αρχικό κείμενο. Υπάρχουν πολλές, μα πάρα πολλές πιθανότητες να είχε εξ αντιγραφικού λάθους παραλειφθεί πολύ νωρίς από μερικά από τα πρώτα αντίγραφα, εκ των οποίων να έγιναν άλλα αντίγραφα, να εχάθησαν εν τω μεταξύ τα πρωτότυπα και όλα τα χειρόγραφα που είχαν το χωρίον.

Κατ' αυτόν τον τρόπο εξηγείται άριστα η απουσία αυτή του χωρίου από τα διασωθέντα χειρόγραφα και από τις εξ αυτών γενομένας μεταφράσεις και τα συγγράμματα των πατέρων. Φαίνεται δε ότι έτσι έχουν τα πράγματα, διότι το χωρίον αυτό δεν είναι εντελώς άγνωστον. Ίσως, παραδείγματι, όσα εκ των ανατολών κομισθέντα αρχαιότατα ελληνικά χειρόγραφα περιείχαν αυτό. Έτσι εξηγείται το γεγονός ότι γνωρίζουν το χωρίο αρκετοί Λατίνοι πατέρες, όπως ο Τερτυλλιανός, παραδείγματι, κάνει μνεία του χωρίου, ο οποίος ήκμασε το 155 μέχρι το 240, ο Κυπριανός, παραδείγματι, ο οποίος ήκμασε το 258, και άλλοι. Υπάρχει δε και μαρτυρία ότι η εν Αφρική Εκκλησία είχε αυτό εις το εν χρήσει υπ' αυτής κείμενον της Γραφής ήδη από του τετάρτου αιώνος,

που σημαίνει ότι το χωρίο είναι γνωστό, ότι υπήρχε εις το αρχέτυπον κείμενον. Αλλά ας πάρουμε την άλλη εκδοχή. Αν δεχτούμε ότι το χωρίο αυτό είναι νόθον, όπως υποστηρίζουν οι μάρτυρες του Ιεχωβά, πάλιν ούτε ωφελεί τούτο τους μάρτυρας. Δηλαδή υπάρχουν άλλα χωρία της Γραφής, τη γνησιότητα των οποίων ουδείς αμφισβητεί, που ομιλούν ρητώς ότι και το Άγιο Πνεύμα είναι Θεός, ίσος με τον Πατέρα και τον Υιόν. Το σπουδαιότερο από τα χωρία αυτά είναι η μαρτυρία αυτού του Χριστού, την οποία περιέλαβε στο Ευαγγέλιό του ο Ματθαίος: «Πορευθέντες, μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος». Ματθαίος κη' 19.

Βλέπουμε στο χωρίο αυτό, αν και δεν υπάρχει η λέξις «Τριάς», όπως αξιούν οι μάρτυρες του Ιεχωβά, υπάρχουν όμως τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος, των οποίων η θεότης είναι μία. Γι' αυτό δεν λέγει ο Χριστός «εις τα ονόματα», αλλά «εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος», δηλαδή εις το όνομα της Αγίας Τριάδος. Εξάλλου, αν το Άγιο Πνεύμα δεν ήταν και αυτό Θεός, ίσος και αχώριστος από τον Πατέρα και τον Υιόν, νομίζω μεν ουδέποτε ο Κύριος ημών θα διέτασσε τους μαθητές του να βαπτίζουν και στο όνομα του Αγίου Πνεύματος, για να μη γεννηθεί η ψευδής εντύπωσις ότι το Πνεύμα το Άγιον είναι Θεός ίσος με τον Πατέρα. Για να δίδει όμως εντολή να βαπτιζόμεθα εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος και εν συνεχεία να βεβαιώνει ότι «ο πιστεύσας και βαπτισθείς θα σωθεί»,

«ο δε απιστήσας θα κατακριθεί», Μάρκος 16:16, σημαίνει ότι μας διδάσκει να πιστεύουμε στη Θεότητα και των τριών προσώπων, εις το όνομα των οποίων οφείλουμε να βαπτιζόμεθα. Και εδώ είναι η αδιαφιλονίκητος θεμελίωσις της περί Αγίας Τριάδος διδασκαλίας. Ώστε η διδασκαλία περί της Αγίας Τριάδος είναι διδασκαλία αυτού του Χριστού και όχι επινόημα ανθρωπίνης ή σατανικής φαντασίας, όπως λέγουν οι μάρτυρες. Λέγοντες δε ότι ο Σατανάς είναι ο δημιουργός του δόγματος της Αγίας Τριάδος, όπως διαβάζουμε στο βιβλίο τους «Έστω ο Θεός αληθής», σελίδα 101, βλασφημούν, τρομερά μάλιστα βλασφημίαν, διότι αποκαλούν Σατανάν αυτόν τον Χριστό, ο οποίος μας εδίδαξε να πιστεύουμε στην Αγία Τριάδα. Προσέξτε, αδελφοί, σας παρακαλώ καλώς.

Μετά φόβου προσέξετε ταύτα. Λέγω ότι το Άγιο Πνεύμα είναι Θεός, ίσος με τον Πατέρα και τον Υιόν. Διδάσκεται και σε άλλα χωρία της Καινής Διαθήκης. Και αυτός ο Χριστός λέγει πάλι: «Αμήν λέγω υμίν, ότι πάντα αφεθήσεται τοις υιοίς των ανθρώπων τα αμαρτήματα και αι βλασφημίαι όσας αν βλασφημήσωσιν. Ος δ' αν βλασφημήση εις το Πνεύμα το Άγιον, ουκ έχει άφεσιν εις τον αιώνα, αλλά ένοχός εστιν αιωνίου κρίσεως». Μάρκος γ' 28. Είναι δε η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος αμαρτία ασυγχώρητος και θανάσιμος, διότι είναι βλασφημία κατά του Θεού.

Λοιπόν είναι γνωστό ότι η βλασφημία κατά του Θεού ή κατά απλώς του ονόματος του Θεού είναι, συμφώνως προς τον θείο νόμο, αμαρτία ασυγχώρητος και τιμωρείται με θάνατον, όπως διαβάζουμε στο Λευιτικό 24:16, που λέγει: «Όστις βλασφημήσει το όνομα του Θεού πρέπει εξάπαντος να θανατωθεί», λέγει στο άνω χωρίον η Γραφή. Έτσι και η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος, επειδή το Άγιο Πνεύμα είναι Θεός ισότιμος προς τον Ιεχωβά, είναι βλασφημία κατά του Θεού, τιμωρημένη με θάνατον αιώνιον. Μπορεί κανείς, αν θέλει, να παραβάλει και την Α' Βασιλέων στο 21ο κεφάλαιο, στίχος 10, αλλά κατά το εβραϊκό κείμενο, όχι κατά των βιβλικών εταιρειών τη μετάφραση. Γι' αυτό άλλωστε και ο Ανανίας, που εζήτησε

να κρατήσει διά τον εαυτόν του μέρος από την αξία του κτήματος που επώλησε, ελέγχεται από τον Πέτρον με τα ακόλουθα λόγια: «Ανανία, διά τι επλήρωσεν ο σατανάς την καρδίαν σου, ψεύσασθαί σε το Πνεύμα το Άγιον και νοσφίσασθαι από της τιμής του χωρίου; Ουκ εψεύσω ανθρώποις, Ανανία, αλλά τω Θεώ». Εβλασφήμησε δηλαδή το Πνεύμα το Άγιον, το οποίο, ως ρητώς λέγει ο Πέτρος εδώ, είναι Θεός, και ετιμωρήθη διά τούτο με θάνατον και, πεσών, όπως λέγει, εξέψυξεν. Διαβάστε στις Πράξεις ε' 3-5. Αλλά και ακόμη, σε άλλο μέρος, αυτός ο Χριστός μας ονομάζει το Άγιο Πνεύμα με τα ονόματα «ο Παράκλητος», επί παραδείγματι, και «το Πνεύμα της Αληθείας» σε άλλο μέρος.

Ολίγον προ του σταυρικού του θανάτου παραδίδει στους μαθητάς του τις τελευταίες υποθήκες. Για να τους ενθαρρύνει και τους παρηγορήσει, διότι θα τους άφηνε μόνους, τους λέγει: «Εγώ ερωτήσω τον Πατέρα, θα παρακαλέσω τον Πατέρα, και άλλον Παράκλητον δώσει υμίν, ίνα μένη μεθ' υμών εις τον αιώνα, το Πνεύμα της Αληθείας». Ιωάννης ιδ' 16-17. Λέγει δηλαδή ότι το Άγιο Πνεύμα είναι ο άλλος Παράκλητος, όπως αυτός ήταν ο πρώτος Παράκλητος, όπως λέγει ο Ιωάννης: «Έχομεν Παράκλητον προς τον Πατέρα, Ιησούν Χριστόν δίκαιον». Κατά συνέπεια είναι Θεός. Αλλά και λίγο πιο κάτω προσθέτει: «Όταν δε έλθη ο Παράκλητος, ον εγώ πέμψω υμίν παρά του Πατρός, το Πνεύμα της Αληθείας, ο παρά του Πατρός εκπορεύεται»,

«εκείνος μαρτυρήσει περί εμού», Ιωάννης 15:26. Και πάλι λέγει: «Όταν έλθη εκείνος, το Πνεύμα της Αληθείας, οδηγήσει υμάς εις πάσαν την αλήθειαν», Ιωάννης 16:13. Πρέπει δε να προσέξουμε, αγαπητοί ακροατές, ότι ενώ στην ελληνική γλώσσα το πνεύμα είναι γραμματικώς γένους ουδετέρου και η σύνταξις απαιτεί όπως η αντωνυμία που τίθεται αντ' αυτού είναι επίσης γένους ουδετέρου, ο Κύριος χρησιμοποίησε γένος αρσενικόν, «εκείνος», αντί να πει «εκείνο», που απαιτεί η ορθή σύνταξις, και λέγει «εκείνος υμάς διδάξει πάντα», «εκείνος, το Πνεύμα της Αληθείας, οδηγήσει υμάς εις πάσαν την αλήθειαν» και «το Πνεύμα της Αληθείας».

παρά του Πατρός εκπορεύεται, εκείνος μαρτυρήσει περί εμού. Και γιατί όλα αυτά; Για να μας διδάξει ότι το Πνεύμα το Άγιον δεν είναι η ενεργός, απρόσωπος δύναμις του Παντοδυνάμου Θεού, που κινεί τους δούλους Του να πράξουν το θέλημά Του, ως πιστεύουν και διδάσκουν και γράφουν οι μάρτυρες του Ιεχωβά στο βιβλίο τους «Έστω ο Θεός αληθής», σε σελίδα 108, αλλά είναι πρόσωπο που ομιλεί, που συσκέπτεται, που συναποφαίνεται μετά των Αποστόλων.

«Έδοξε τω Αγίω Πνεύματι και ημίν», Πράξεις 15-28. Διδάσκει πάντα, Ιωάννης Ιώτα Δέλτα 26. Οδηγεί εις πάσαν την αλήθεια. Λαλεί, αναγγέλλει, Ιωάννης 16-13, και μαρτυρεί περί του Υιού, Ιωάννης 15-26.

Ακριβώς διδάσκει το χωρίον: Τρεις συσσίνοι μαρτυρούνται σαν το ουρανό. Ο Πατήρ και ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα, και ούτοι οι τρεις έν εισιν», Α' Ιωάννου ε' 7, το οποίον όσοι ισχυρίζονται είναι νόθον. Καθαρότερα ακόμη δε η Αγία Γραφή ονομάζει το Άγιο Πνεύμα όχι μόνο Πνεύμα Αληθείας, αλλά και μας βεβαιώνει ότι «το Πνεύμα εστίν η αλήθεια» και είναι παντογνώστης, που ερευνά και αυτά τα βάθη του Θεού. Για ανοίξετε Α' Κορινθίους β' 10. Όταν δε η Γραφή λέγει «το Πνεύμα είναι αλήθεια», είναι το αυτό όσο να λέγει «το Πνεύμα είναι Θεός», διότι ο Θεός είναι η αλήθεια, όπως μας διδάσκει πάλι η Γραφή. Σύμφωνα λοιπόν με αυτά, οι λόγοι του Χριστού «Ο ων εκ της αληθείας ακούει μου της φωνής»

Ιωάννης ιη' 37, είναι ταυτόσημοι με τους λόγους του ιδίου «Ο ων εκ του Θεού τα ρήματα του Θεού ακούει», Ιωάννης η' 47. Επομένως, καθώς ο Χριστός είπε για τον εαυτόν Του «Εγώ είμαι η αλήθεια», με την σημασίαν «Εγώ είμαι Θεός», ούτω, κατά την ιδίαν Αγία Γραφή, τόσον ο Πατήρ, όσον και ο Υιός και το Πνεύμα το Άγιο είναι η αλήθεια, ήτοι ο αληθινός Θεός εν τρισί προσώποις, τα οποία είναι εκ της αυτής ουσίας και ίσα μεταξύ των. Περί της αληθείας δε αυτής, ήτοι του εν Τριάδι δηλαδή αληθινού Θεού, ο οποίος είναι η απόλυτη αλήθεια, είπε ο Χριστός, όπως διαβάζουμε στον Ιωάννη η' 32, «Γνώσεσθε την αλήθεια και η αλήθεια ελευθερώσει υμάς». Ώστε,

κατά την διδασκαλία της Αγίας Γραφής, η Αγία Τριάς είναι αδιαίρετος και μία είναι η Θεότης αυτής και «εις Θεός επί πάντων και διά πάντων και εν πάσιν ημίν», όπως γράφει στους Εφεσίους δ' 6, και στους Ρωμαίους θ' 5, και πάντων Κύριος, Ρωμαίους 10-12. Αυτήν την Αγία Τριάδα πιστεύουμε εμείς οι Ορθόδοξοι, διότι την πίστην αυτήν εδίδαξε και θεμελίωσε αυτός ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, όταν απέστειλε στον κόσμο τους μαθητάς Του με την εντολήν «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, βαπτίζοντες αυτούς στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος», δηλαδή στο όνομα της Αγίας Τριάδος. Εάν λοιπόν ο Υιός είναι το κτίσμα, όπως ισχυρίζονται οι μάρτυρες του Ιεχωβά, και το Άγιο Πνεύμα δεν είναι ο Θεός, ο Χριστός

βεβαίως δεν θα συνέδεεν εις το άνω χωρίον το όνομα του Υιού και του Αγίου Πνεύματος κατά παράταξη με το όνομα του Πατρός, διότι η παράταξη αυτή ακριβώς σημαίνει ισότητα. Ούτε θα παρήγγειλε να βαπτιζόμεθα εις το όνομα της Αγίας Τριάδος. Ούτε ο Παύλος θα έλεγε «Ο δε Κύριος το Πνεύμά εστι» και «από Κυρίου Πνεύματος», όπως διαβάζουμε στη Β' Κορινθίους γ' 16-18. Εάν λοιπόν το Πνεύμα το Άγιον δεν είναι Κύριος και Θεός και ομοούσιος και ίσος προς τον Πατέρα και τον Υιόν, ούτε πάλι θα έλεγε εις Β' Κορινθίους: «Η χάρις του Κυρίου Ιησού Χριστού και η αγάπη του Θεού και η κοινωνία του Αγίου Πνεύματος μετά πάντων ημών. Αμήν». Από αυτά λοιπόν, αγαπητοί μου, και ειδικότερα από τα γραφικά χωρία που παραθέσαμε μέχρι τώρα,

αποδεικνύεται γραφικώς, χωρίς αμφιβολία, η Θεότης και των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδος και ότι το δόγμα περί του Τριαδικού Θεού δεν είναι κατασκεύασμα ανθρώπινο ή σατανική επινόηση, όπως ασεβέστατα και βλασφημότατα διδάσκουν οι μάρτυρες του Ιεχωβά, αλλά διδασκαλία αυτού του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, την οποίαν διέσωσαν και παρέδωσαν εις εμάς οι μαθητές Του με τα συγγράμματά των και την προφορική διδασκαλίαν των. Τέλος, για αυτούς που μελετούν και ενδιαφέρονται για τα θέματα αυτά, να έχουν ορθή γνώμη για τον εαυτό τους και διά τους εναντίους της πίστεως, θέλω να παραθέσω μερικά νούμερα από χωρία που μπορούν να βρουν παράλληλα με τα θέματα αυτά. Μπορούν να δουν στον Ιωάννη Ιώτα Δέλτα 16 και εξής μέχρι το 26, στο Ιώτα Έψιλον του Ιωάννου 26, στο Ιώτα Σίγμα του Ιωάννου 7-17, στη Δευτέρα Θεσσαλονικείς, β' 13-14, Α' Θεσσαλονικείς, ε' 19, στην επιστολή του Ιούδα, εδάφιον 20, Εφεσίους β' 18, Α' Ιωάννου β' 13, γ' 23-24, Μάρκος ι' 38, Ματθαίος 16-27. Και δεν είναι τα μοναδικά αυτά

τα οποία υπάρχουν και ομιλούν γύρω από το θέμα μας. Όμως, απλώς δίδουμε μια αφορμή στους μελετώντας τας Γραφάς να μπορούν να έχουν επιχειρήματα για τον εαυτό τους και για τους υπεναντίους. Τις ομιλίες αυτές θα μπορείτε να τις προμηθεύεστε, αν θέλετε, σε κασέτες που θα υπάρχουν στους προσφέροντας το πρόγραμμα αυτό, που είναι η Αδελφότης «Ο Απόστολος Παύλος», και θα μπορείτε να ζητείτε πληροφορίες στο τηλέφωνο 8730395, και όχι μόνο αυτές, αλλά και άλλες που έχουν σχέση γύρω από την Ορθόδοξο Πίστη και γενικά με τα Ορθόδοξα ενδιαφέροντα, που είναι τόσο αναγκαία στις ημέρες μας.

Ζούμε σε μια εποχή συγχύσεως και μάλιστα στο θέμα της... αμωμήτου πίστεώς μας. Και πάλιν χαίρετε εν Κυρίω.