On the Remembrance of Death and Holy Week

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

A homily on the remembrance of death, given during Holy Week at the Holy Monastery of Philotheou. God guided our steps to this monastery. With great zeal and goodwill, we are striving to restore it.

We are striving to have our names recorded among those who restored it, so that we too may be commemorated by the fathers who come after us.

Afterward.

Whoever labors more will receive a greater reward, and his labor will not be lost.

All our labors are sealed with the seal of Christ.

Since it is for Christ that we remain here, striving and laboring, each according to his strength, Christ accepts our labor and has appointed a time when He will grant each of us the corresponding reward.

Thank you.

As I live here in the monastery, many different logismoi—intrusive thoughts and reflections—arise within me. When I look at the monastery buildings and at the church, I wonder: Where are those fathers now who built the monastery, the church, and its various other buildings?

I sit in my stasidon and say to myself, “How many others have passed through this very stall?” Many times I have sensed the departed Elder Evdokimos. Often I have felt Elder Evdokimos beside me.

And now I wonder: Where is he?

I look carefully at the iconography in the church and say, “Where are the hands that painted these sacred figures?” How many hieromonks must have sat in the chair within the sanctuary where I too now sit?

How many monks from our monastery will have been saved, and how many will have failed?

How many monks made good use of the precious time of monastic life here, striving rightly and lawfully, and have already attained a very good place in the Kingdom of God?

There must also have been sluggish and negligent monks, and I pray that God has shown them mercy.

When I reflect on all these things, I am also moved to compel myself, as much as I am able, so that I may be saved.

I think of those fathers who departed from the monastery and have now entered eternal life. I wonder how, according to the Fathers, they passed through the aerial toll houses: how many passed through triumphantly, and how many were utterly defeated and failed.

Yet although we zealously labor for this spiritual home of ours, our thoughts do not end there.

Through the reflections arising from the few things we have mentioned, the soul is detached from earthly things by the grace of God.

It begins to contemplate the other world and its own departure: where it will find itself, what it will be like at the hour of judgment, what sins will be revealed, what the verdicts will be, and all the rest. This contemplation gives us strength and joy and keeps our zeal entirely undiminished, because this is the true reality.

And so, while we are here, contemplating the full truth of these realities, let us be filled with katanyxis, with compunction; let us keep striving and remain rightly grounded; let us fulfill all our monastic duties; and let us know this one thing: neither our bodily labors nor, even more, our spiritual labors will be in vain.

If a person will receive a reward in the other world even for offering a cup of water, how much more when an entire life has been devoted to the work of God?

Good evening.

In earlier times, when our monastery was first cenobitic, men of prayer passed through it. There must have been fathers of meekness and goodness, of nepsis and purity, and of self-sacrifice. May we too imitate these fathers through the way we live.

Let us not forget our purpose. We are not meant to live here below forever. Life comes to an end. How many fathers of our monastery may depart within a very short time?

Many may even depart in an instant. Nor would it be at all strange for this to happen to some of us. No one knows his own end. It is hidden from our eyes. Only God, who governs the world, knows it.

Knowing that this is what happens in human life, we too must keep it in mind and say, “Could I perhaps depart at a moment when I least expect it? Then let me be ready.”

Let me stop and look within. Let me examine myself and ask: Am I failing to watch over myself?

Where am I going wrong? Let me correct it. It is never too late. Even at the very end of a person’s life, God accepts his metanoia—his repentance—and his change of heart. Many times, when we have fallen into negligence and sluggishness, the devil speaks to us insistently and with great cunning. He tells us, “You will not be saved. You will never rise again. You are what you are. Your condition cannot be corrected; it has become fixed.” We must pay no attention to these whispers of the devil.

Many times in history, we see an army or a group of people retreating and being defeated in a difficult situation. But then a courageous man appears, either inspiring them with courage or devising a strategic maneuver, and he overturns the entire situation. In a single moment, those who were defeated become victors.

Victors.

If this is how it works even in ordinary worldly life, how much more should we believe it when we have divine Providence watching over us constantly and trying in every way to help us. We must not lose hope, and we must not listen to the whispers of despair and discouragement. Instead, let us struggle as much as we can, with the hope that God, who called us to this holy path, will not abandon us, and that at some point He will overturn the devil's scheme and the victory he thinks he has won.

As far as possible, our prayer should be unceasing. We should make this the aim of our life, the chief aim of our spiritual life.

The moment we open the eyes of our soul, let our lips begin at once to whisper: «Lord Jesus Christ, have mercy on me.» When we say the Jesus Prayer immediately, the moment we open our eyes, then that day will go blessedly. It is not possible for a day to begin with the name of Christ and end badly — unless the devil steals the prayer from us, and then it bears no fruit.

But let us make this effort with spiritual determination: “The moment I open my eyes, I will begin the Jesus Prayer.” If we do this for a time, we shall see that as soon as our eyes open from sleep, our lips will begin saying the Jesus Prayer on their own.

And in this way the lips will also move the nous—the spiritual intellect—which seems distracted, to attend to His name.

Prayer is the weapon of the Christian, and especially of the monk. Because our enemy, the tempter, fears and trembles before this weapon, he tries to render it inactive and useless—to take it away from us and steal it.

And in the personal prayers we offer, let us always pray that God may count us worthy of a Christian end to our life: painless and blameless, and that we may give a good defense before the dread judgment seat of Christ.

May we never cease offering this prayer. What could be more beneficial for us than to receive the kind of death Christ desires for us? That means being found in a state in which our life accords with the will of God, departing without pain, feeling no shame when we stand before the judgment seat, and being able to offer a good defense.

And when will our defense be good? When our conscience does not condemn us. Of course, no one has passed through life without being reproached by his conscience, whether greatly or only a little. No human being has ever been without sin except Christ.

...Christ.

Let us strive together with those monks who, through their struggle—so far as humanly possible and with the grace of God...

The people of God were able to purify themselves in both soul and body. Were these people not assailed by evil logismoi, by intrusive thoughts? Of course they were, because this is a lesson and a struggle common to us all. The carnal mind often rises up with great ferocity, and we must take the right stand against it. The mind of the flesh...

The tempter seeks to steal from us a precious treasure called purity and virginity. The Apostle Paul says that we must glorify God in our body and in our spirit.

The monastic life is called the angelic life, and the distinctive mark of the angels is perfect purity. Therefore, since the monk has been called to become an earthly angel, he must struggle in this matter with all his strength.

Because this struggle concerns our natural condition, and the inclination toward sin is inborn, the warfare sometimes becomes fierce. Enormous waves rise up, threatening to overwhelm and drown us.

Then, like the Apostle Peter, let us call upon our Lord for help: “Lord, save me!” When we call upon Him with faith and anguish of heart, help comes immediately. The raging waves are humbled, and a great calm follows.

And afterward, this calm is understood as the coming of the grace of God. Not only does the warfare cease, but the soul also receives a visitation from the Heavenly Father and, many times, experiences a special encounter with Him.

Thank you.

In general, we must struggle to attain the precious gift of salvation. This struggle is not a game. We did not come here simply to be here and to live carelessly, however things may happen. This is an exceedingly serious matter, beyond what anyone can imagine. The soul lives and continues to exist.

Therefore, the salvation of a human being is a matter of the utmost seriousness, because if we lose our soul, our misery will be eternal.

We must not become distracted or treat this matter lightly. We should understand its seriousness as fully as we possibly can. When the hour of death draws near, then, as the saying goes, the mind comes to its senses.

Then everything begins to become serious.

Everything childish and frivolous is pushed aside. At that hour, a person sees that everything he had heard, everything he had read, and everything about which he had been admonished is coming true. And now what happens? At that moment, he first becomes aware of death, aware that he is departing, and his mind begins to work: “What happens now? Where am I going?” The conscience becomes eloquent; it becomes a mechanism working without ceasing.

It brings up this thing, and that thing, and yet another, as though the person were hearing them for the first time. “Ah, where was all this before? Why did none of it trouble me?”

Of course, negligence, spiritual sloth, and darkening had covered everything like a veil, like darkness. But now the wind of approaching death has blown, and everything has come to light. Seeing these things, the soul begins to lose courage and says, “What happens now? Can I turn back?”—so speaks the conscience.

“Now you are walking toward the truth.” The person sees the evil demons drawing near, for they have been watching invisibly all along. From various signs, and from the great experience they have gained by observing many things, they understand more or less when death is approaching a person. They try to take the foremost place and appear first, so as to shock the soul and terrify it with their dreadful appearance. They also present the records of its sins, seeking to bring it to despair and utter hopelessness.

The soul trembles and groans, and when it sees its guardian angel, or several angels, it turns its eyes to them pleadingly and begs them to help it.

But the angels help according to the deeds of the person.

Then the person turns to those around him—to his relatives, his friends, and his brothers. He raises his hands and asks for help, but no assistance from the others can reach him.

And then, and only then, he places his hope in the mercy of God.

These things are...

What we are saying is a reality and a truth.

We have seen people departing from this life. You have also been told many things about various events surrounding death.

All these things agree with what we read in the Patristic Tradition.

These things will happen to us as well. Therefore, we must take them into account and adopt the proper spiritual attitude. Let the remembrance of death hold us continually and keep us above earthly things, above everything we see and everything that exists here in this world.

Let our meditation continually dwell on death, on the soul’s departure, on its ascent before the judgment seat of God, and on the two states of Paradise and Hell. Let our prayer be as unceasing as possible, and let us struggle in every way, especially in the warfare of the flesh.

For when a person's prayer has been purified, his prayer is heard, and he has boldness before God. At the hour of death, a purified soul has a different boldness and will face that moment in an entirely different way. We must also take constant care to fulfill our foremost duty: obedience. We must avoid disobedience, contradiction, and quarrelling. We must not do our own will, and under no circumstances should we proceed without a blessing.

As monks under obedience, the first thing Christ will ask us is whether we kept obedience according to our monastic promise. Let us not pile up acts of disobedience and self-will. They will bring us no good.

For disobedience gives birth to death, while obedience gives birth to life.

Disobedience was the cause of our first parents’ expulsion from Paradise and of the wretched state in which we now find ourselves. Christ’s obedience restored us—not merely to our former state, but to something even greater and higher.

Therefore, our obedience will lead us to Paradise, to the Kingdom of God, close to Christ, the great model of obedience.

The Obedient One.

Let us not approach our struggle halfheartedly. Our purpose is not to struggle lukewarmly. Let us think carefully about this. The truth is that we shall depart from here. This truth cannot be disputed. We see people departing this life. That settles the matter.

We know very well that the soul departs. It leaves, sets out, and comes to stand before God. And whether we live eternally in the blessedness of God or, by contrast, in the misery of the life to come will depend upon God—or rather, upon the life we have lived.

The matter is clear. Let each of us consider it in its entirety and take the right position toward it.

With these thoughts, I will bring my remarks to a close.

My beloved, all these things are Patristic truth. They are drawn from life and from the revelation of God. In light of all this, let us commit ourselves to struggling as we should, so that we may attain eternal salvation.

I give it to you.

The teaching of the Holy Fathers on Pascha.

And now, by the grace of God, I turn to Holy Week, which will speak to us about the Holy Passion of our Lord. The sacred sufferings of Christ rise upon the world like saving lights, like spiritual lights that illuminate us so that we may escape the darkness of spiritual torpor, negligence, and ignorance—a darkness of the soul and spirit.

Mother Church, whose care for her spiritual children never sleeps, has taken care to bring the sufferings of Christ the Bridegroom back to our remembrance through a sacred re-enactment. She does this to give her children spiritual illumination, so that they may walk rightly and avoid the precipices created by negligence, spiritual torpor, and ignorance.

Thank you.

The day after tomorrow, on Holy Wednesday, we shall see a sinful woman—a prostitute, a corrupted soul—awaken and become illumined by the Light of God. She realizes that her Redeemer is present and hears Him say that He will be betrayed and put to death by men.

She must not lose this opportunity. What is she to do? She considers the multitude of her sins and the debt she owes. Who will wipe it away? She reflects deeply and makes a sacred decision.

She goes to a seller of perfumes, buys the most costly fragrant ointment, and runs to find her Redeemer. Falling at His feet, she begins to anoint them with the ointment and with the burning tears of her metanoia—her repentance.

In this event, divine love and human love met.

Through the challenge...

Through this act, she received forgiveness and was set free from her passions.

All her sins were forgiven.

No sin can stand before the Divine Love. God is not a Nero, or a Diocletian, or some tyrant. God is our Father; He is the One who fashioned us, and He is the One who forgives us at every moment, in whatever way we sin.

God's love is infinite. Nothing holds it back from forgiving even the worst among us.

Many of us wrong ourselves when, led astray by the devil, we imagine God to be someone terrifying. God is truly and genuinely our Father. What a great honor it is for us that God is our Father.

However greatly we may offend Him, He forgives us when we sincerely repent. Therefore, we must not lose heart.

Let us come forward with boldness and ask for forgiveness. He Himself tells us to do so.

Even if we fall into any sin a thousand times in a single moment, if we ask for God’s mercy, we find it at once.

The sinful woman in the Holy Gospel teaches us this clearly.

She was submerged in sin.

She was sinful through and through. But when she learned that her Savior was present, she did not delay. She did not lose the opportunity, and neither must we.

Perhaps she did not know much of Holy Scripture or of other people’s repentance. Yet we see with what burning desire she accomplished this great feat of metanoia, of repentance. We will be without excuse, because we know so much.

Thank you, Sakola.

We know from Holy Scripture and from God’s illumination how powerful repentance is.

Indeed, our very life here speaks plainly to us of this sacred repentance. Even the cassocks we wear cry out, “Repentance!”

Metanoia—repentance.

It is a terrible wrong for a Christian—and especially for a monk—to end up in Hell.

For he knows the goodness of God.

He knows that God is the Father. And such a Father, infinite in His nature, forgives man without limit.

A person need only say, “I have sinned,” and God replies, “My child, you are forgiven.”

We spiritual fathers freely and patiently forgive the sins that people confess to us. What, then, does God do?

If we, within the measure of human ability, forgive so readily, how much more readily does God forgive?

The devil is unjust. He distorts the truth and tells us that God is without compassion.

He portrays the all-compassionate Lord as a terrifying bogeyman.

You've sinned, you're finished — that's what he tells you — throw it all away, go jump off a cliff, drown yourself, be gone. There is no salvation for you. The devil is unjust.

Rapes.

Therefore, we must pay no attention to his deceitful whisperings.

No—the Christian has been called to Heaven. He has no connection with Hell and no place there. Whatever happens to us here below—whether discipline, temptation, tribulation, or anything painful—is a corrective blow from God the Father, so that we may not slip away from Him.

This is what an earthly father and a spiritual father do with their children: they discipline them not out of vengeance or passion, but out of love, so that they will not lose them, so that the children will not go astray or end up abandoned to the streets.

He wants to keep them close to Him, so that they may become worthy heirs of all that is His. God became man — the Apostle Paul says it too: “having become conformed to the body of our lowliness, so that He might make us conformed to the image of His glory.” He became like us, so that we might become like Him.

We are to become like Him and share in His glory in Heaven. He became the God-Man, a man without sin; and in the world to come, we too shall become like Christ: glorified, while He is praised by His Angels.

Just consider what glory awaits us in Heaven!

Divine glory. I shall become like Christ.

Thank you.

The sinful woman awoke from the sleep of sin. Her mind awakened, her understanding was cleansed, and she saw the Lord. Let us also cleanse our understanding and draw near to the holy and venerable Passion of Christ.

Let us now follow Him through His Passion with particular attention.

Let us cleanse our minds of thoughts that have no place there. Let us meditate upon His Passion; let us journey with Him and be crucified with Him spiritually, for in this way we shall also rise with Him. After visiting the life-giving tomb, the myrrh-bearing women met the Lord, and He said to them:

“I am ascending to My Father and your Father, and to My God and your God.”

At that moment He reveals our Heavenly Father to us. What a great honor! The God who made the universe out of nothing, who sustains it and holds it together in existence, is our Father—the loving Father who opens His hand and fills the whole world with goodness and every kind of good thing.

If, from His fullness, He bestows so many material blessings, how much more will He bestow spiritual blessings, since it is our soul above all that concerns Him? We have only one soul, and it must be saved. Why should we waste time? Let us imitate the sinful woman and follow in her footsteps.

Let us also take spiritual myrrh. Let us offer our Christ everything precious we can conceive: katanyxis, compunction of heart; penthos, mourning for sin; metanoia, repentance; and tears. Spiritually, let us embrace His divine feet and wash them with our fervent tears.

Then, within our soul, we shall feel and hear the voice of Christ saying to us, “You are forgiven.” The peace we experience will be a tangible assurance that we have received forgiveness. Then the soul takes courage, comes alive, blossoms anew, hopes, and believes in His mercy.

At that moment, the soul prays with the greatest fervor.

At that hour it is not the person—the soul—who speaks. God Himself, our Father, gives it the words. Unless God grants illumination, a person cannot utter words of prayer.

Could the sinful woman’s rising from sin have taken place without God’s illumination? And how could such a vessel have received so great an illumination unless the Sun of Righteousness had illumined her?

The holy and venerable Passion of Christ is a saving light: it illumines the darkness, and a person sees the path that leads to salvation.

Let us pass through this Holy Week as spiritually as we can. Let our minds be filled with nepsis, with watchfulness, and with holy thoughts.

The benefit will be very great. The holy Passion will speak to us.

And when we journey together with Him and are crucified together with Him, then we will also taste the Resurrection of the soul. "Having beheld the Resurrection of Christ." But we weren't there at the time of Christ's Resurrection. And yet we say that we behold the Resurrection.

Here the Church is speaking about the Resurrection of the soul. The soul rises when it is crucified with Christ through sharing in His Passion.

We must not let this opportunity pass us by. We do not know whether we will live to experience these holy days again next year.

We also have the example of the sacred parable of the barren fig tree. The spiritual fig tree mentioned in the Holy Gospel is like the human soul when it is dead and withered, without vitality and without the grace of God.

It is like the soul that does not cultivate what is good. And just as the gardener said to the Lord, “Leave it for one more year. I will tend it,” he says. “I will put manure around it and water it; perhaps it will bear fruit. And if it bears no fruit in the coming year, then we shall cut it down.”

God is waiting for us to bear fruit. In His supreme forbearance, He waits for us. He waits with patient endurance and steadfastness.

We sin continually—and I am the first. At every moment we sin in every possible way. Yet the heavenly Father is forbearing. He waits and does not give up on us, because He knows that man is changeable: today he may be down, and tomorrow he may rise again.

The wheel turns: what is above comes down, and what is below rises up. It is never too late. God waits for him until the eleventh hour and uses every possible means. Only when He sees that the man will never awaken does He take him from this life, so that he may not suffer greater punishment in the world to come.

Many times this may even happen through a tragic death, in order to lessen his punishment. Therefore, let us not despise this compassion of God. A wealth of mercy lies before us.

Just think: by saying, “I have sinned,” we receive forgiveness, yet the devil induces us not to say it, so that we will not humble ourselves.

How easy our metanoia—our repentance—and salvation are; yet how difficult they become when a person does not humble himself.

Hanging upon the Cross, our Christ, our very Life, endured all the envy of mankind.

An elder once asked his disciple, “My child, who crucified Christ?” “The Jews,” he answered. “No, not the Jews. Envy and malice crucified Him.”

As He hung upon the Cross, He granted forgiveness once and for all.

Father, forgive them, for they do not know what they are doing.

They do not know whom they are crucifying. They do not know that they are killing their Father, their Creator, and their Savior. Forgive them; they do not understand, for they are darkened. And He was crucified even for those who crucified Him.

From a worldly point of view, this is a complete paradox: they kill Him, and He gives them not merely forgiveness, but His very death as a gift for their sake.

The forgiveness of God is beyond the grasp of the human mind. And yet the devil presents things to us in an entirely different way.

He portrays our Redeemer as someone terrifying. He portrays Him as a murderer, a criminal, as someone who intends to destroy us because of our sins.

This is a lie. The death of Christ upon the Cross speaks plainly. The Sacrifice of the Cross, the blood shed upon the Cross, grants pardon and forgiveness and wipes away every human sin. Nothing remains unforgiven.

A person need only ask forgiveness, and everything is settled.

Let us come to know this love of God and meditate upon it. Let us practice nepsis—watchfulness—by keeping our attention fixed upon the love of God. And the more deeply we love, the more fully we shall be forgiven.

Thank you.

Let us pray that Holy Week may become a turning point for us, marking the beginning of a new spiritual life—a life of repentance and amendment. During this Holy Week, we will cease from all work, meaning the kind of labor we have been doing until now.

Apart from the essential obediences, which cannot be left undone, we will cease from work until the third day of Holy Pascha. If any of your duties remain unfinished, complete them, so that, rested in body and soul, we may enter into Holy Week and thus reach Holy Pascha. Let us pray that God may grant us the joy of the Resurrection deep within our souls, so that we too may feel raised to new life.

Ομιλία περί Μνήμης Θανάτου, Μεγάλη Εβδομάς, έγινε στην Ιερά Μονή Φιλοθέου. Οδήγησε τα βήματά μας σε αυτό εδώ το μοναστήρι. Με πολύ ζήλο και με πολύ καλή θέληση προσπαθούμε να το ανακαινίσουμε.

Προσπαθούμε να γραφτούν τα ονόματά μας με τους ανακαινιστάς, για να μνημονευόμεθα κι εμείς από τους πατέρες που θα μας διαδεχθούν κατόπιν.

Κατόπιν.

Όποιος κοπιάσει περισσότερο, αυτός θα λάβει και μισθό περισσότερο, και ο κόπος του δεν πηγαίνει χαμένος.

Όλοι οι κόποι σφραγίζονται με τη σφραγίδα του Χριστού.

Εφόσον για τον Χριστόν εδώ καθήμεθα και αγωνιζόμεθα και κοπιάζουμε, ο καθένας κατά τη δύναμή του, ο Χριστός μας δέχεται τον κόπον και επιφυλάσσει σε κάποιον καιρό να δώσει τον ανάλογο μισθό.

Ευχαριστώ.

Βρισκόμενοι εδώ στο μοναστήρι, πολλοί και διάφοροι λογισμοί μου γεννούνται και σκέπτομαι, όταν βλέπω το κτιστικό μέρος της Μονής, βλέπω την Εκκλησία. Αυτοί οι πατέρες που κτίσανε το μοναστήρι, την Εκκλησία και τα διάφορα άλλα μέρη της Μονής, πού βρίσκονται τώρα;

Κάθομαι στο στασίδι μου και λέω: πόσοι και πόσοι δεν περάσαν από αυτό το στασίδι; Πολλές φορές έχω την αίσθηση του αποθανόντος Γέροντος Ευδοκίμου. Τον Γέροντα Ευδόκιμο πολλές φορές τον ένιωσα να είναι δίπλα μου.

Τώρα σκέφτομαι: πού είναι;

Προσέχω την αγιογραφία στην Εκκλησία και λέγω: τα χέρια αυτά που αγιογράφησαν τις άγιες αυτές εδώ μορφές, πού είναι; Πόσοι και πόσοι ιερομόναχοι δεν κάθισαν στην πολυθρόνα του Ιερού που κάθομαι κι εγώ;

Πόσοι μοναχοί από το μοναστήρι μας εδώ θα έχουν σωθεί και πόσοι θα έχουν αποτύχει;

Πόσοι μοναχοί εκμεταλλεύτησαν τον πολύτιμο χρόνο εδώ της ζωής, της μοναχικής, και αγωνίστηκαν σωστά και νόμιμα και ήδη έχουν πετύχει μια πολύ καλή θέση στη Βασιλεία του Θεού;

Θα πέρασαν και μοναχοί ράθυμοι και αμελείς, και ο Θεός εύχομαι να τους έχει ελεήσει.

Όταν σκέπτομαι όλα αυτά, σκέπτομαι επίσης να βιάσω τον εαυτό μου, όσον μου γίνεται, για να μπορέσω να σωθώ.

Αυτοί οι πατέρες που φύγανε από το μοναστήρι και έχουν τακτοποιηθεί πλέον στην αιώνια ζωή, σκέπτομαι πώς πέρασαν τα εναέρια τελώνια κατά τους πατέρες, πόσοι τα ξεπέρασαν θριαμβευτικά και πόσοι επίσης πολύ νικημένοι και αποτυχημένοι.

Παρόλο τον ζήλο που έχουμε να εργαζόμεθα για το σπίτι μας αυτό το πνευματικό, οι λογισμοί δεν σταματούν μέχρι εδώ.

Οι λογισμοί που γεννούνται από όλα αυτά τα λίγα που είπαμε, η ψυχή είναι χάριτι Θεού ξεκολλημένη.

Βρίσκεται να μελετάει τον άλλον κόσμο, να μελετά την έξοδο, πού θα βρεθεί, πώς θα είναι κατά την ώρα που θα κρίνεται, τις αμαρτίες, ποιες θα είναι οι αποφάσεις και όλα αυτά. Όλη αυτή η μελέτη δίνει τη δυνατότητα, χαρά, τον ζήλο να βρίσκεται τελείως αμείωτος, διότι αυτή είναι και η πραγματική αλήθεια.

που βρισκόμεθα εδώ, μελετώντας όλη αυτή την αλήθεια των πραγμάτων, να κατανυσσόμαστε, να βρισκόμεθα αγωνιζόμενοι και καλά τοποθετημένοι, να εκτελούμε όλα τα καθήκοντα τα μοναχικά και ένα να γνωρίζουμε: ότι και οι σωματικοί και περισσότερο οι πνευματικοί κόποι δεν πρόκειται να πάνε χαμένοι.

Αν ένα ποτήρι νερό, γι' αυτό το ποτήρι έχει να λάβει ο άνθρωπος μισθό στον άλλον κόσμο, πόσο μάλλον όταν μια ζωή ολόκληρη έχει δοθεί στην εργασία του Θεού.

Καλησπέρα.

Πέρασαν άνθρωποι με προσευχή από το μοναστήρι μας και παλαιότερα, όταν ήτανε κατά πρώτον κοινόβιο, θα πέρασαν πατέρες με πραότητα, με αγαθότητα, με νήψη, με αγνότητα, με θυσία. Αυτούς τους πατέρες ας τους μοιάσουμε κι εμείς με τη ζωή μας.

Να μην ξεχνούμε τον προορισμό μας. Δεν είμαστε για να ζήσουμε εδώ κάτω χωρίς τέλος. Τελειώνει η ζωή. Πόσοι πατέρες της μονής μας θα έχουν φύγει σε πολύ σύντομο χρόνο;

Πολλοί μπορεί να έχουν φύγει και σε στιγμές. Δεν είναι καθόλου παράδοξο αυτό το πράγμα να συμβεί και σε ορισμένους από εμάς. Το τέλος του κανένας δεν το γνωρίζει. Είναι κρυμμένο από τα μάτια μας. Το γνωρίζει μόνο ο Θεός που κυβερνάει τον κόσμο.

Έχοντας υπόψη ότι συμβαίνει αυτό το πράγμα στη ζωή των ανθρώπων, πρέπει και εμείς να το έχουμε υπόψη μας και να λέμε: μήπως σε μια στιγμή που δεν το φαντάζομαι μπορεί να φύγω; Για στάσου να είμαι έτοιμος.

Για στάσου να δω, να κάνω έναν έλεγχο στον εαυτό μου και να ερευνήσω: δεν προσέχω τον εαυτό μου;

Πού δεν πάω καλά; Ας το διορθώσω. Ποτέ δεν είναι αργά. Και στα τελευταία της ζωής του ανθρώπου ο Θεός δέχεται τη μετάνοια και την αλλαγή του. Ο διάβολος πολλές φορές, απάνω σε μια αμέλεια, σε μια ραθυμία, έντονα μας μιλάει πολύ ύπουλα, μας λέει ότι δεν θα σωθείς, δεν θα σηκωθείς ποτέ, είσαι έτσι που είσαι, τα δικά σου δεν διορθώνονται, έχει παγιωθεί μια κατάσταση. Δεν πρέπει στους ψιθυρισμούς αυτούς του διαβόλου να δώσουμε προσοχή.

Πολλές φορές στην ιστορία βλέπουμε έναν στρατό, μια ομάδα ανθρώπων, σε μια δύσκολη κατάσταση να υποχωρούν, να νικώνται, αλλά εκεί βρίσκεται ένας τολμηρός άνθρωπος, είτε δίνει ένα θάρρος είτε εφευρίσκει ένα στρατηγικό τέχνασμα και ανατρέπει την όλη κατάσταση και, σε μια στιγμή, από νικημένοι βρίσκονται νικητές.

Σε νικητές.

Στην κοσμική ζωή συμβαίνει αυτό, πόσο μάλλον πρέπει να πιστέψουμε, όταν έχουμε τη Θεία Πρόνοια να μας παρακολουθεί συνέχεια και με κάθε τρόπο προσπαθεί να μας βοηθήσει. Δεν πρέπει να χάνουμε την ελπίδα ούτε να ακούμε τους ψιθυρισμούς της απελπισίας και της αποκαρδίωσης. Αλλά να αγωνιζόμεθα όσο μπορούμε, με την ελπίδα ότι ο Θεός, ο οποίος μας κάλεσε σε αυτόν τον Άγιο δρόμο, δεν θα μας εγκαταλείψει και ότι σε κάποια στιγμή θα ανατρέψει του διαβόλου το τέχνασμα και τη νίκη.

Η προσευχή μας να είναι κατά το δυνατόν συνεχής, να έχουμε σαν σκοπό στη ζωή μας, να το βάλουμε σαν κύριο σκοπό της πνευματικής ζωής μας.

Μόλις ανοίξουμε τα μάτια της ψυχής μας, αμέσως το στόμα να ψιθυρίζει: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με». Όταν την ευχή τη λέμε αμέσως, μόλις ανοίξουμε τα μάτια, τότε η ημέρα αυτή θα πάει ευλογημένα. Δεν είναι δυνατόν να ξεκινήσει με το όνομα του Χριστού και να καταλήξει, εάν μας την κλέψει ο διάβολος την ευχή, και δεν τελεσφορεί.

Αλλά όταν βάλουμε αυτή την προσπάθεια, αυτό το πείσμα το πνευματικό, ότι μόλις θα ανοίξω τα μάτια μου, θα αρχίσω την ευχή. Και αν αυτό γίνει για ένα διάστημα, θα δούμε ότι μόλις ανοίξουν τα μάτια από τον ύπνο, το στόμα μόνο του θα λέει την ευχή.

Και θα παρακινήσει έτσι και το νου που φαίνεται αφηρημένος να παρακολουθήσει το όνομά Του.

Επειδή όμως η προσευχή είναι το όπλο του χριστιανού και ιδιαίτερα του μοναχού, και επειδή ο εχθρός μας, ο πειρασμός, το όπλο αυτό φοβάται και τρέμει, αυτό προσπαθεί και να αδρανίσει, να το αχρηστέψει, να μας το πάρει, να μας το κλέψει.

Και στην προσευχή μας, την ιδιαίτερη που κάνουμε, πάντοτε να προσευχόμεθα να μας αξιώσει ο Θεός τα τέλη της ζωής μας να είναι χριστιανά, ανώδυνα, ανεπαίσχυντα και στο φοβερό βήμα του Χριστού να δώσουμε καλή απολογία.

Αυτή η προσευχή να μη μας σταματάει ποτέ. Τι περισσότερο είναι για εμάς συμφέρον; Να λάβουμε ένα θάνατο τέτοιο όπως τον θέλει ο Χριστός, δηλαδή να βρεθούμε σε τέτοια κατάσταση που η ζωή μας να είναι ανάλογη με το θέλημα του Θεού, να φύγουμε χωρίς οδύνες, χωρίς να αισχυνθούμε όταν θα βρεθούμε μπροστά στο δικαστήριο και η απολογία μας να είναι καλή.

Και πότε θα είναι καλή η απολογία μας; Τότε όταν η συνείδηση δεν θα μας ελέγχει. Φυσικά, ο άνθρωπος πέρασε από τη ζωή και η συνείδησή του δεν τον έλεγξε ποτέ, είτε πολύ είτε λίγο. Κανένας άνθρωπος δεν υπήρξε αναμάρτητος πλην του Χριστού.

...του Χριστού.

Ας αγωνιστούμε με τους μοναχούς που με τον αγώνα τους, κατά το ανθρώπινο και με τη χάρη του Θεού...

Οι άνθρωποι του Θεού έτυχαν να αγνίσουν τον εαυτόν τους, ψυχή και σώμα. Δεν πολεμήθηκαν αυτοί οι άνθρωποι από τους κακούς λογισμούς; Βεβαίως πολεμήθηκαν, γιατί είναι ένα κοινό μάθημα, ένας κοινός αγώνας. Το σαρκικό φρόνημα επαναστατεί πολλές φορές πολύ άγρια και πρέπει να παίρνουμε σωστή θέση απέναντί του. Το φρόνημα της σαρκός

Ο βασικός ζητεί να μας κλέψει έναν πολύτιμο θησαυρό που λέγεται αγνότης και παρθενία. Ο Απόστολος Παύλος λέει ότι πρέπει να δοξάσουμε τον Θεό εν τω σώματι ημών και εν τω πνεύματι ημών.

Εφόσον η μοναχική ζωή καλείται αγγελική και το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των αγγέλων είναι η τέλεια αγνότης. Και ο μοναχός, εφόσον εκλήθη να γίνει ένας επίγειος άγγελος, πρέπει να αγωνίζεται στο θέμα αυτό με όλη του τη δύναμη.

Επειδή έχει φυσική περίπτωση το πράγμα και είναι έμφυτη η επιθυμία προς την αμαρτία, δια τούτο και ο αγώνας ενίοτε γίνεται απειλητικός. Σηκώνονται τεράστια κύματα που φωνάζουν απειλή και καταποντισμό.

Τότε κι εμείς, σαν τον Απόστολο Πέτρο, να καλούμε τον Κύριό μας σε βοήθεια: «Κύριε, σώσόν με», και όταν με πίστη και με πόνο επικαλούμεθα, εκείνη τη στιγμή αμέσως έρχεται η βοήθεια. Τα κύματα τα άγρια ταπεινώνονται και γίνεται μεγάλη γαλήνη.

Και μετά και η γαλήνη ερμηνεύεται με το ότι έρχεται η χάρις του Θεού και όχι μόνο καταπαύει ο πόλεμος, αλλά και η ψυχή έχει επίσκεψη από τον Ουράνιο Πατέρα. και έχουν πολλές φορές ιδιαίτερη συνάντηση.

Ευχαριστώ.

Γενικά πρέπει να αγωνιζόμεθα για να πετύχουμε την πολύτιμη σωτηρία. Δεν είναι παιχνίδι ο αγώνας. Εδώ που ήρθαμε δεν ήρθαμε απλώς να βρεθούμε εδώ και να ζήσουμε όπως λάχει. Το θέμα είναι σοβαρότατο. Δεν μπορεί κανείς να το φανταστεί. Ζει και υπάρχει.

και επομένως η σωτηρία του ανθρώπου είναι κάτι που ξεφεύγει από το σοβαρό, διότι, αν χάσουμε την ψυχή μας, η δυστυχία θα είναι αιώνια.

Δεν πρέπει να ξεφεύγουμε, δεν πρέπει το θέμα να το παίρνουμε πολύ απλά. Τη σοβαρότητα θα τη γνωρίζουμε όσο το δυνατόν σε όλη της την έκταση. Όταν θα πλησιάσει η ώρα του θανάτου, τότε το μυαλό έρχεται στη θέση του, όπως λέει και η παροιμία.

Τότε τα πράγματα παίρνουν να σοβαρεύουν.

Το παιδικό και το ελαφρό πάει στην μπάντα. Και την ώρα βλέπει ότι πραγματοποιούνται τα όσα είχε ακούσει, τα όσα είχε διαβάσει, στα όσα είχε νουθετηθεί. Και τώρα τι γίνεται; Βλέπει ο άνθρωπος κατά την ώρα εκείνη, έχει βέβαια πρωτίστως την αίσθηση του θανάτου, ότι φεύγει, αρχίζει το μυαλό να δουλεύει: «Και τώρα τι γίνεται; Πού πηγαίνω;» Η συνείδηση παίρνει μια ευγλωττία, γίνεται ένας μηχανισμός που δουλεύει κατάπαυστα.

Και εκείνο και το άλλο και το άλλο, σαν να τα ακούει ο άνθρωπος για πρώτη φορά. Α, πού ήταν όλα αυτά! Και εμένα δεν με ενοχλούσαν.

Βέβαια η αμέλεια, η ραθυμία, ο σκοτισμός, σαν ένα πέπλο και σαν ένα σκότος, τα είχε σκεπασμένα όλα. Και τώρα φύσηξε ο άνεμος του πλησιασμού του θανάτου και τα πράγματα ήρθαν στο φως. Και βλέποντάς τα η ψυχή αρχίζει να δειλιάζει και λέει: «Τώρα τι γίνεται; Μπορώ να γυρίσω πίσω;» λέει η συνείδηση.

«Τώρα βαδίζεις προς την αλήθεια». Βλέπει να τον πλησιάζουν οι κακοί δαίμονες, γιατί αυτοί παρακολουθούν συνέχεια αοράτως. Τα διάφορα σημεία και η πολλή τους εμπειρία από διάφορα που συλλαμβάνουν, αντιλαμβάνονται πάνω κάτω για το πώς πλησιάζει ο θάνατος στον άνθρωπο, και αυτοί προσπαθούν να πάρουν την πρώτη θέση, να κάνουν πρώτη την εμφάνιση, να σοκάρουν την ψυχή, να την εκφοβίσουν με την εμφάνισή τους την τρομερή, παρουσιάζοντας και τους ρόλους με τα αμαρτήματα, για να δημιουργήσουν απελπισία και απόγνωση.

Τρέμει και στενάζει, κι όταν δει τον άγγελο τον φύλακα ή περισσότερους αγγέλους, στρέφει τα μάτια ικετευτικά και τους παρακαλεί να την βοηθήσουν.

Αλλά οι άγγελοι βοηθούν ανάλογα με τα έργα του ανθρώπου.

Ύστερα στρέφει στους συνανθρώπους του, στρέφει προς τους συγγενείς, προς τους φίλους, προς τους αδερφούς. Σηκώνει τα χέρια, ζητεί βοήθεια, αλλά χωρίς να πραγματοποιείται ουδεμία ενίσχυση από μέρους των άλλων.

Και τότε και μόνον ελπίζει εις το έλεος του Θεού.

Αυτά είναι...

Αυτά που λέμε είναι μια πραγματικότητα και μια αλήθεια.

Έχουμε ιδεί ανθρώπους που φεύγουν από τη ζωή. Σας έχουν διηγηθεί πάρα πολλά γύρω από διάφορα συμβάντα, γύρω από το θάνατο.

Όλα αυτά ανταποκρίνονται με όσα διαβάζουμε στην Πατερική Παράδοση.

Αυτά θα συμβούν και σε εμάς και, γι' αυτό, πρέπει να τα λάβουμε υπόψη μας και να πάρουμε την ανάλογη θέση. Η μνήμη του θανάτου να μας συνέχει συνέχεια, να μας κρατάει πάνω από τα πράγματα, πάνω από ό,τι βλέπουμε και υπάρχει εδώ στον κόσμο.

Και συνεχώς η μελέτη μας να είναι γύρω από το θάνατο, γύρω από την έξοδο, από την ανάβαση μπροστά στο δικαστήριο του Θεού. Στη μεν και στη δε κατάσταση του Παραδείσου και της Κολάσεως, η προσευχή μας να γίνεται όσο το δυνατόν συνέχεια, να αγωνιζόμεθα γενικά και ιδιαίτερα στον σαρκικό πόλεμο.

Γιατί όποιου έχει αγνιστεί η προσευχή, εισακούεται, έχει παρρησία. Και κατά την ώρα του θανάτου η κεκαθαρμένη ψυχή έχει άλλη παρρησία και διαφορετικά θα αντιμετωπίσει την κατάσταση. Θα φροντίσουμε και συνεχώς να επιμελούμε το πρώτο στο καθήκον μας την υπακοή, Την παρακοή, την αντιλογία, τη φιλονικία, να μην κάνουμε το δικό μας θέλημα, χωρίς ευλογία να μην προχωρούμε σε καμία περίπτωση.

Σαν υποτακτικοί, το πρώτο που θα μας ερωτήσει ο Χριστός είναι εάν φυλάξαμε υπακοή κατά τη μοναχική υπόσχεση. Να μη συσσωρεύουμε παρακοές και θελήματα. Δεν θα μας βγει σε καλό.

Γιατί η παρακοή γεννάει θάνατον, η υπακοή ζωή.

Η παρακοή υπήρξε η αιτία της εξώσεως των πρωτοπλάστων μας από τον Παράδεισο και σε αυτήν την εδώ την κατάντια. Η υπακοή του Χριστού μάς επανέφερε πάλι, όχι στην πρώτη κατάσταση, αλλά ακόμη περισσότερο, υψηλότερα.

Άρα η υπακοή μας θα μας οδηγήσει στον Παράδεισο, στη Βασιλεία του Θεού, κοντά στον Χριστό, στον Μεγάλο Υποτακτικό.

Υποτακτικό.

Ας μην πάρουμε τον αγώνα μας χλιαρά. Δεν είναι η υπόθεση, ο σκοπός να πάρουμε τον αγώνα χλιαρά. Ας το σκεφτούμε καλά. Η αλήθεια είναι ότι από εδώ φεύγουμε. Είναι μια αλήθεια που δεν προσβάλλεται. Βλέπουμε τους ανθρώπους να φεύγουν. Τελείωσε το θέμα.

Γνωρίζουμε καλά ότι η ψυχή αναχωρεί, φεύγει, ξεκινάει και σταματάει μπροστά στον Θεό. Και από τον Θεό, ή μάλλον από τη ζωή μας, θα εξαρτηθεί εάν θα ζήσουμε αιώνια στην ευτυχία του Θεού ή, αντίθετα, στη δυστυχία της άλλης ζωής.

Το πράγμα είναι ξεκαθαρισμένο. Ο καθένας μας ας λάβει υπόψη του το όλο θέμα και ας πάρει τη σωστή θέση απέναντι του θέματος.

Αυτά όλα θα σκεφτώ να καταλήγω.

Αγαπητοί μου, συνέχεια, είναι πατερική αλήθεια, είναι βγαλμένα από τη ζωή, είναι μία, είναι από την αποκάλυψη του Θεού. Και πάνω σε όλα αυτά, ας βάλουμε τον εαυτό μας να αγωνιστεί ανάλογα, για να πετύχουμε την αιώνια σωτηρία.

Σου τη δίδω.

Η διδασκαλία των Αγίων Πατέρων περί του Πάσχα.

Και τώρα, με τη χάρη του Θεού, προχωρώ στη Μεγάλη Εβδομάδα, η οποία θα μας μιλήσει για τα Άγια Πάθη του Κυρίου μας. Τα Σεπτά Πάθη του Χριστού σαν φώτα σωστικά ανατέλλουν στον κόσμο, σαν φώτα πνευματικά που φωτίζουν τον άνθρωπο να αποφύγει τα σκότη της ραθυμίας, της αμέλειας, της άγνοιας, που ερμηνεύεται σαν πνευματικό, ψυχικό σκότος.

Η Μητέρα Εκκλησία, που έχει ακοίμητη τη μέριμνα για τα πνευματικά της παιδιά, τον άνθρωπο, φρόντισε να ξαναφέρει στη μνήμη, σε μια ιερά αναπαράσταση, τα πάθη του Νυμφίου Χριστού, για να δώσει φωτισμό πνευματικό στα παιδιά της, για να βαδίσουν σωστά, να αποφύγουν τους κρημνούς που παρουσιάζει η αμέλεια, η ραθυμία, η άγνοια.

Ευχαριστώ.

Μεθαύριον, τη Μεγάλη Τετάρτη, θα δούμε μια αμαρτωλή γυναίκα, μια πόρνη, μια διεφθαρμένη φύση, να ξυπνά, να φωτίζεται από το Φως του Θεού και να σκέπτεται ότι ο Λυτρωτής της είναι παρών. Μιλάει ότι θα προδοθεί και θα θανατωθεί από τους ανθρώπους.

Και δεν πρέπει να χάσει την ευκαιρία. Τι θα γίνει; Σκέφτεται το πλήθος των αμαρτιών της, το χρέος της. Ποιος θα το εξαλείψει; Φιλοσοφεί και παίρνει την ιερή απόφαση.

Πηγαίνει σε ένα μυροπωλείο, αγοράζει το πιο ακριβό μύρον και τρέχει και βρίσκει τον Λυτρωτή της. Και πέφτει στα πόδια του και αρχίζει να τα αλείφει με το μύρον και με τα θερμά δάκρυα της μετανοίας της.

Συναντήθηκε στην περίπτωση αυτή η θεϊκή αγάπη με την ανθρώπινη.

Με την πρόκληση...

Με την πράξη της αυτή έλαβε τη συγχώρηση και έγινε ελευθέρα από τα πάθη της.

Όλα τα αμαρτήματά της συγχωρέθηκαν.

Κανένα αμάρτημα δεν μπορεί να σταθεί μπρος στη Θεία Αγάπη. Ο Θεός δεν είναι Νέρων, μήτε Διοκλητιανός, μήτε ένας τύραννος. Ο Θεός είναι ο Πατέρας μας, είναι Αυτός που μας έπλασε, είναι Αυτός που μας συγχωρεί ανά πάσαν στιγμή σε ό,τι αμαρτάνουμε.

Η αγάπη του Θεού είναι άπειρη. Δεν δεσμεύεται στο να συγχωρήσει τον χειρότερο ανάμεσά μας.

Πολλοί αδικούμε τον εαυτό μας όταν, παρασυρόμενοι από τον διάβολο, φρονούμε ότι ο Θεός είναι κάτι το φοβερό. Ο Θεός είναι ο πραγματικός και ο γνήσιος Πατέρας μας. Μεγάλη η τιμή μας, το ότι έχουμε το ότι ο Θεός είναι ο Πατέρας μας.

Όσα κι αν Του φταίξουμε, μας τα συγχωρεί όταν εμείς μετανοήσουμε ειλικρινά. Γι' αυτό δεν πρέπει να χάνουμε το θάρρος μας.

Μετά παρρησίας να προχωρούμε στην αίτησή μας για τη συγχώρηση. Μας το λέγει και ο ίδιος, ο Σάκης Πέρσης έγινε

Χίλιες φορές στη στιγμή αν πέσουμε σε οποιοδήποτε αμάρτημα, αν ζητήσουμε το έλεος του Θεού, το βρίσκουμε αμέσως.

Η πόρνη γυναίκα του Ιερού Ευαγγελίου μάς το διδάσκει ξεκάθαρα.

Βυθισμένη ήταν στην αμαρτία.

Πέρα ως πέρα αμαρτωλή. Αλλά όταν γνώρισε ότι ο Σωτήρας της ήταν παρών, δεν αμέλησε. Δεν έχασε την ευκαιρία, όπως δεν πρέπει να τη χάσουμε κι εμείς.

Αυτή ίσως να μην γνώριζε πολλά πράγματα από την Αγία Γραφή, από περιπτώσεις μετανοίας ανθρώπων. Τη βλέπουμε με πόσον φλογερό πόθο κατόρθωσε αυτό το κατόρθωμα της μετανοίας. Εμείς θα είμεθα αναπολόγητοι, διότι γνωρίζουμε τόσα πολλά.

Ευχαριστώ, Σακολά.

Γνωρίζουμε από τη Γραφή, από τη φώτιση του Θεού, πόση ισχύ έχει η μετάνοια.

Μα και αυτή η ζωή μας εδώ μιλάει εξόφθαλμα για την ιερή αυτή μετάνοια. Και τα ράσα που φορούμε φωνάζουν μετάνοια.

Μετάνοια.

Μεγάλη αδικία ο Χριστιανός και ιδιαίτερα ο Μοναχός να κολαστεί.

Γιατί γνωρίζει την αγαθότητα του Θεού.

Γνωρίζει ότι ο Θεός είναι ο Πατέρας. Και ένας πατέρας τέτοιος, με την άπειρη φύση του, άπειρα συγχωρεί τον άνθρωπο.

Μόνο το «ήμαρτον» να πει ο άνθρωπος, ο Θεός απαντά: «Παιδί μου, είσαι συγχωρημένος».

Οι πατέρες συγχωρούμε αφειδώς, μακρόθυμα, τα αμαρτήματα που μας εξομολογούνται οι άνθρωποι. Τότε ο Θεός τι κάνει;

Εάν εμείς, με το μέτρο της ανθρώπινης δυνατότητας, συγχωρούμε τόσο εύκολα, πόσο μάλλον ο Θεός.

Ο διάβολος είναι άδικος, μας διαστρέφει την αλήθεια, μας μιλάει για ασπλαχνία Θεού.

Μας παρουσιάζει τον πολυεύσπλαχνο Κύριο ως μπαμπούλα.

Αμάρτησες, χάθηκες, σου λέει, πέταξέ τα όλα, γκρεμίσου, πνίξου, χάσου. Δεν υπάρχει για σένα σωτηρία. Άδικος ο διάβολος.

Βιασμούς.

Γι' αυτό δεν πρέπει να δίνουμε προσοχή στους άδικους ψιθυρισμούς του.

Όχι, ο Χριστιανός εκλήθη για τον Ουρανό. Δεν έχει καμιά σχέση και θέση με την κόλαση. Και ό,τι μας συμβαίνει εδώ κάτω, σαν παιδεία, σαν πειρασμός, σαν θλίψη, σαν κάτι το θλιβερό, είναι ραπίσματα του Θεού Πατέρα, για να μην Του ξεφύγουμε.

Όπως κάνει ένας πατέρας κατά σάρκα και ένας πνευματικός πατέρας στα παιδιά του: τα παιδεύει όχι από εκδίκηση, όχι από πάθος, αλλά από αγάπη. Να μην τα χάσει, να μην εξοκείλουν, να μη γίνουν του δρόμου παιδιά.

Να τα κρατήσει κοντά Του, να γίνουν άξιοι κληρονόμοι της περιουσίας Του. Ο Θεός έγινε άνθρωπος, το λέγει και ο Απόστολος Παύλος: «σύμμορφος γενόμενος τῷ σώματι τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν, ἵνα ἡμᾶς συμμόρφους ποιήσῃ τῇ εἰκόνι τῆς δόξης αὐτοῦ». Έγινε όμοιος με εμάς, για να γίνουμε εμείς όμοιοι μαζί Του.

Να γίνουμε όμοιοι Του, στη δόξα Του, στον ουρανό επάνω, όπως έγινε Αυτός. Θεάνθρωπος, άνθρωπος εκτός αμαρτίας· έτσι θα γίνουμε και εμείς στον άλλον κόσμο, όπως είναι ο Χριστός. Δοξασμένος, υμνούμενος από τους Αγγέλους Του.

Για κοιτάξτε τι δόξα μας περιμένει στον ουρανό!

Δόξα Θεϊκή. Θα γίνομαι σαν τον Χριστό

Ευχαριστώ.

Η πόρνη γυναίκα, που ξύπνησε από τον ύπνο της αμαρτίας, ξύπνησε το μυαλό της, καθαρίστηκε η διάνοιά της και είδε τον Κύριο. Και εμείς, με διάνοια καθαροί, ας προχωρήσουμε στα Σεπτά Πάθη του Χριστού.

Ας Τον παρακολουθήσουμε τώρα στο πάθος Του με ιδιαίτερη προσοχή.

Ας καθαρίσουμε το μυαλό μας από σκέψεις που δεν στέκουν. Ας μελετήσουμε το πάθος Του, ας συμπορευτούμε και ας συσταυρωθούμε πνευματικώς, διότι έτσι και θα συναναστηθούμε. Οι μυροφόρες γυναίκες, μετά από την επίσκεψη του ζωηφόρου τάφου, συνάντησαν τον Κύριο και τους είπε:

«Πορεύομαι προς τον Πατέρα μου και Πατέρα υμών και Θεόν μου και Θεόν υμών».

Μας αποκαλύπτει αυτή τη στιγμή τον Ουράνιο Πατέρα μας. Τι μεγάλη τιμή! Ο Θεός που έκαμε το σύμπαν εκ του μηδενός, που το συντηρεί, που το συγκρατεί και υπάρχει, να είναι ο Πατέρας μας. Ο Στοργικός, που όταν ανοίξει το χέρι Του γεμίζει όλο τον κόσμο από αγαθότητα και από κάθε είδος αγαθών.

Εάν σκορπίζει εκ του πληρώματος Αυτού πόσα αγαθά υλικά, πόσο μάλλον πνευματικά, που και μόνο η ψυχή μας Τον ενδιαφέρει. Διότι αυτή είναι και μόνη. Αυτή πρέπει· να χάσουμε χρόνο; Ας μοιάσουμε την γυναίκα την αμαρτωλή Τα ίχνη της ας ακολουθήσουμε.

Ας πάρουμε κι εμείς πνευματικό μύρο. Ό,τι πολύτιμο μπορούμε να σκεφτούμε για τον Χριστό μας, ας Του προσφέρουμε κι εμείς κατάνυξη, πένθος, μετάνοια, δάκρυα. Πνευματικώς ας αγκαλιάσουμε τα θεϊκά Του πόδια, ας τα πλύνουμε με τα θερμά δάκρυά μας.

Και στην ψυχή μας θα νιώσουμε, θα ακούσουμε τη φωνή του Χριστού να μας λέγει: «Είσαι συγχωρημένος». Την ειρήνη που θα νιώσουμε θα είναι μία απτή πληροφορία ότι δεχθήκαμε τη συγχώρηση. Τότε η ψυχή παίρνει θάρρος, ζωντανεύει, αναθάλλει, ελπίζει, πιστεύει στο έλεός Του.

Στη στιγμή εκείνη προσεύχεται με την πιο θερμή κατάσταση.

Δεν μιλάει ο άνθρωπος, η ψυχή εκείνη την ώρα. Αλλά Αυτός ο Θεός και Πατέρας δίνει λόγο. Αν ο Θεός δεν φωτίσει, ο άνθρωπος δεν μπορεί να μιλήσει λόγια προσευχής.

Μήπως η ανάληψη της πόρνης δίνει το θώτησι Θεού Και πώς μπορούσε ένα τέτοιο σκεύος να δεχθεί τοιούτον φωτισμόν, εάν δεν την φώτιζε ο Ήλιος της Δικαιοσύνης;

Φώτα σωστικά, τα Σεπτά Πάθη του Χριστού φωτίζουν τα σκοτάδια και βλέπει ο άνθρωπος το μονοπάτι που τον οδηγεί στη σωτηρία του.

Αυτήν την Ιερή Εβδομάδα ας την περάσουμε με όσον γίνεται πνευματικά. Το μυαλό μας να είναι γεμάτο νήψη και σκέψη ιερή.

Το κέρδος θα είναι πολύ μεγάλο. Θα μας μιλήσουν τα Ιερά Πάθη.

Και όταν συμπορευτούμε και συσταυρωθούμε, τότε θα γευθούμε και την Ανάσταση της ψυχής. «Ανάστασιν Χριστού θεασάμενοι». Μα εμείς δεν ήμασταν στον καιρό της Αναστάσεως του Χριστού. Κι όμως λέμε ότι βλέπουμε την Ανάσταση.

Εδώ ομιλεί η Εκκλησία για την Ανάσταση της ψυχής. Ανασταίνεται η ψυχή, συσταυρούται με τον Χριστό πάνω στα Πάθη Του.

Δεν πρέπει να χάσουμε την ευκαιρία. Δεν ξέρουμε εάν ζήσουμε να τα ξαναζήσουμε τον άλλο χρόνο.

Παράδειγμα επίσης της Ιερής Παραβολής της ακάρπου συκής. Η συκιά που αναφέρει το Ιερό Ευαγγέλιο, η πνευματική, είναι σαν την ψυχή του ανθρώπου. Που είναι νεκρή, ξερή, χωρίς ζωτικότητα, χωρίς τη χάρη του Θεού.

Είναι σαν την ψυχή που δεν εργάζεται το αγαθόν. Και όπως ο Κηπουρός είπε στον Κύριο: «Άφησέ την και αυτόν τον χρόνο. Θα τη βοηθήσω», λέει, «θα βάλω κοπριά, θα την ποτίσω, ίσως να κάνει καρπό. Και αν το ερχόμενο έτος δεν κάνει καρπό, τότε να την κόψουμε».

Μας περιμένει ο Θεός να καρπίσουμε. Μας περιμένει η μακροθυμία Του, η άκρα. Μας περιμένει με υπομονή και καρτερία.

Αμαρτάνομε, ο πρώτος είμαι εγώ, συνέχεια. Κάθε στιγμή αμαρτάνομε με κάθε είδος αμαρτίας. Και όμως ο Ουράνιος Πατέρας μακροθυμεί, περιμένει, δεν απελπίζεται, γιατί ξέρει ότι ο άνθρωπος είναι τρεπτός. Σήμερα είναι κάτω και αύριο μπορεί να είναι πάνω.

Ο κύκλος γυρνάει, το επάνω μέρος έρχεται κάτω και το κάτω επάνω. Ποτέ δεν είναι αργά, τον περιμένει μέχρι την ενδεκάτη ώρα. Εξαντλεί όλα τα μέσα. Και όταν δει πια ότι ο άνθρωπος δεν πρόκειται να ξυπνήσει ποτέ, για να μην κολάζεται στον άλλον κόσμο περισσότερο, τον παίρνει.

Πολλές φορές και με τραγικό θάνατο, για να του ελαφρώσει την ποινή. Γι' αυτό αυτή την ευσπλαχνία του Θεού ας μην την καταφρονήσουμε. Έχουμε πλούσιον έλεος μπροστά.

Σκεφτείτε, με το «ήμαρτον» να δεχόμεθα συγχώρηση και να μας βάζει ο διάβολος να μην το λέμε, να μην ταπεινώνουμε τον εαυτό.

Πόσο εύκολη είναι η μετάνοια και η σωτηρία μας, αλλά και πόσο δύσκολη γίνεται όταν δεν ταπεινωθεί ο άνθρωπος.

Επάνω στον Σταυρό, κρεμασμένος ο Χριστός μας, η ζωή μας, δέχθηκε όλον τον φθόνο του ανθρώπου.

Ένας γέροντας ρώτησε τον υποτακτικό του: «Παιδί μου, ποιος σταύρωσε τον Χριστό;» «Οι Εβραίοι», λέει. «Όχι οι Εβραίοι· ο φθόνος, η κακία Τον σταύρωσαν».

Επάνω στον Σταυρό κρεμασμένος, έδωσε μια για πάντα τη συγχώρηση.

Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασιν τί ποιοῦσιν.

Δεν ξέρουν ποιον σταυρώνουν, δεν ξέρουν ότι σκοτώνουν τον Πατέρα τους, τον Πλάστη τους, τον Σωτήρα τους. Συγχώρεσέ τους, δεν γνωρίζουν, είναι σκοτισμένοι. Και γι' αυτούς τους σταυρωτάς Του σταυρώθηκε.

Από κοσμικής πλευράς, οξύμωρο σχήμα: να Τον σκοτώνουν κάποιοι κι Αυτός να τους δίνει όχι απλώς τη συγχώρεση, αλλά κι αυτή, κι αυτόν τον θάνατό Του.

Ασύλληπτη στο μυαλό του ανθρώπου η συγχώρηση του Θεού. Κι όμως ο διάβολος μας παρουσιάζει τελείως διαφορετικά τα πράγματα.

Μας Τον παρουσιάζει, τον Λυτρωτή μας, σαν κάτι το τρομερό, μας Τον παρουσιάζει σαν έναν φονιά, σαν κανέναν κακούργο, σαν κάποιον που για τα αμαρτήματά μας πρόκειται να μας διαλύσει.

Ψέμα είναι αυτό. Επάνω στον Σταυρό ο σταυρικός θάνατος μιλάει ξεκάθαρα. Η Σταυρική Θυσία, το αίμα που χύθηκε πάνω στον Σταυρό, δίνει τη συγγνώμη και τη συγχώρηση και την εξάλειψη όλων των ανθρωπίνων αμαρτημάτων. Τίποτε δεν μένει ασυγχώρητο.

Αρκεί ο άνθρωπος να ζητήσει συγγνώμη και όλα τελειώνουν.

Αυτή την αγάπη του Θεού ας τη γνωρίσουμε, ας τη μελετήσουμε, να νήφουμε επάνω στην αγάπη του Θεού. Και όσο περισσότερο θα αγαπήσουμε, τόσο πιο πολύ θα συγχωρηθούμε.

Ευχαριστούμε.

Ας ευχηθούμε η Μεγάλη Εβδομάδα να μας γίνει σταθμός μιας νέας, πνευματικής, μετανοημένης και διορθωμένης ζωής. Αυτή την Ιερή Εβδομάδα θα αργήσουμε από κάθε εργασία, εννοώντας δουλειά όπως κάναμε μέχρι τώρα.

Εκτός από τα βασικά διακονήματα, που δεν γίνεται διαφορετικά, θα αργήσουμε μέχρι την τρίτη μέρα του Αγίου Πάσχα. Αν έχετε τίποτε λείποντα από τα καθήκοντα, να τα συμπληρώσετε και έτσι, ξεκουρασμένοι σωματικά, ψυχικά, να προχωρήσουμε στη Μεγάλη Εβδομάδα ή να φτάσουμε έτσι και το Άγιο Πάσχα. Να ευχηθούμε να μας δώσει ο Θεός τη χαρά της Αναστάσεως βαθιά μες στην ψυχή μας και έτσι να νιώσουμε αναστημένοι.