Θανάσιμο αμάρτημα η αποφυγή της τεκνογονίας

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

I had promised to answer another question and to make that question our subject. It is a broad issue concerning marriage and the bearing of children—an issue which, as you yourselves understand, afflicts all humanity.

A kind soul wrote the question on these two slips of paper, and I copied it out clearly here because I would not have been able to make it out otherwise. Allow me to read how the question is presented, and then we shall give an answer concerning this matter.

Listen, Mr. Panagopoulos: you yourself say this often, and other preachers do too, that it is a sin for someone to avoid having children. And you are content just to forbid it, without ever giving a solution to this enormous problem, or you only say, 'don't do this, don't do that.'

“You say that this brings one punishment, that brings certain sufferings, and so forth. So I ask you—and here I have preserved the practical part exactly—a father asks you: his only means of livelihood is a daily wage of fifty-two drachmas, and there is absolutely no other prospect of improving his income, unless we leave it all to winning the lottery.

“How can this man understand that Christ is the Lord and that His burden is light? He certainly has the good intention of putting everything into practice, but this is where he stumbles—and not only he, but all humanity.

“This is the greatest wound that has ever existed, yet I have found the solution neither from anyone’s lips nor in any book. You all speak only of prohibitions. And so unmarried young men and women are afraid to take a step toward marriage.

“Those who are married stop at one or two children, and the only people able to put everything you say into practice are elderly men and women. Therefore, I beg you to clarify this problem as fully as possible.”

And the question continues: “Does the Church perhaps wish to remain complacent about this issue because She is concerned only with spiritual matters, while as far as material matters are concerned She does nothing, and thus walks on one leg, so that not everyone can follow Her? Does She forget that man has not only a spirit but also a body and obligations? While She makes so many efforts for spiritual things, unfortunately She takes no interest at all in material things—that is, in improving people’s lives.

“Or is She content merely to watch a laborer receive fifty-two drachmas to support an entire family with five or ten children—not merely one or two, which those in authority imagine constitutes a family—while another man amasses riches, and the Church, who is a mother, remains complacent?

“Therefore, Mr. Panagopoulos, you must clarify this issue and not merely forbid it. And if there is no solution, or if you are not qualified to provide one, then you should not say that the marriage beds of families have become places of fornication and simply stop there.”

“Of course, I am not speaking about those who possess no trace of the fear of God. I mean at least someone who is trying to become better but who, unfortunately, can find no peace concerning this issue.” That, then, is the question, the perplexity, and the demand of the brother or sister who has raised this matter tonight.

Because, as I told you, and as you yourselves will hear, this is a wider issue, one that concerns many souls. And, as many people would say, it concerns the whole of humanity. So I thought I should not simply confine myself to a dry answer to this man, but that we should discuss it at greater length, more broadly, and find the cause — because what we are dealing with here are effects.

What this brother presents is the result of something else. But whenever we encounter bad results, we are obliged to seek the cause of those bad results. We rush ahead without considering why this has happened. Christ never looks merely at the results; He always looks at the cause.

He does not look simply at what a person does; He looks at why the person does it, and He seeks to heal that ‘why’ so as to prevent what follows from it. When a man reaches the point of saying, “I find it difficult to have children and to remain faithful to what I promised and accepted at the time of my marriage,” we must look deeper.

When I stood there attentively while the priest read to me for three quarters of an hour, reminding me that I should be like Sarah, Rebecca, and Rachel; that my children should multiply like the sand of the sea; and that I should be blessed with fine children—healthy, beautiful, sensible, and with all those other blessings—then one is obliged to go back and discover the reason for this misery.

There is clearly a valid concern here. This matter cannot be resolved with pencil and paper. Precisely because it is a more fundamental issue, I thought we should discuss it from the very beginning. Now, at the outset, this brother briefly accuses me and the others. Why do I say these things? Because I am obliged to say them. It is not I who forbid this; it is forbidden by Him who established marriage.

I merely remind people of it. And if this brother cannot fulfill it, for reasons whose validity we shall examine later, someone else may be able to fulfill it. We must not, therefore, forbid the speaker from proclaiming it simply by saying, “The speaker has no solutions.”

The solutions are found in Him who gave us these institutions and these prohibitions. Unless a person seeks the cause there, he will never find the answer. An accusation is also made against the Church.

It is true that the Church is a spiritual body, not a material organization. And Christ said: seek first the Kingdom and His righteousness, and He will give you everything else. Consequently, we cannot accuse the Church, even though Her work is hindered. The Church does offer Her services.

She offers help, maintains orphanages, and serves in many other ways. Both believers and even unbelievers always find warmth and comfort within the Church. Nevertheless, the Church always presents Herself first and foremost as a spiritual body.

That, then, is not the Church’s primary task. The Apostles immediately made a clear distinction: “We will not occupy ourselves with ministries of serving tables and the like; the word of God must come first.” I wanted to make it clear that this applies to all Christians, so long as they are faithful. The Church is not what is at issue in this matter.

We look at this matter from our own point of view because we have gotten the order wrong. That is precisely why we see things from the outside and make accusations. Yet, as I have said, organized charity does exist in the Church, beginning from the days of Jesus.

Of course, because of our pride, we consider it beneath us even to approach the Church’s charitable fund and receive twenty, fifty, or a hundred drachmas—enough, if nothing else, to pay the water bill or the electricity bill. We refuse to do it. Christ, however, accepted such support. Our refusal is counted against us.

Christ Himself was fed and supported, and His whole ministry and movement were sustained from the possessions of certain women. The first organized charitable support surrounding the preaching of the Gospel existed in Christ’s own days. Christ had no purse of His own, no money of His own, and no private property.

Certain women contributed from their own possessions, as Luke writes, and ministered to and supported that entire work. So when Christ condescended to be supported, to carry on His work, and to live from the possessions of others—particularly of women—who are we to refuse the utmost loving-kindness?

There are even people who consider it beneath them to have their children baptized free of charge. The Church says, “I will baptize your child.” But the person answers, “No, you will not baptize my child.” “Do not worry about the expense; I will baptize the child for free. Bring the child.” Still, he refuses. Human pride is wounded.

And so there are unbaptized children, on the pretext that too much money is being demanded. Yet churches are willing to baptize them. In Athens and the surrounding districts, there are churches that set aside a day on which both Holy Matrimony and Baptisms are performed free of charge.

But the person wants to make a grand appearance with the male and female wedding sponsors, the money, and everything else. He wants to buy all the finery—the white things, the green things, the yellow things, and all the rest.

What are the father’s motives? Is it that he does not want to pay? He leaves the child unbaptized until the age of eight, ten, or twelve. One day he will have to answer for not caring enough to have the child baptized, even free of charge, because it was plainly his pride, not his lack of money, that held him back. Now, this group of people, caught in such a bind, deserves our sympathy. “I want to start a family,” someone says, “but I cannot.” That is no small matter. So what will happen within this conflict, when he can see the truth? For such a cry to burst from him in protest, it is because he sees the truth, yet standing before that truth is another reality, one that is real for him as well.

In reality, the financial question compels us to cry out and say that things are not as they seem. Yet, unfortunately, this is how matters stand. Before I reach that point, however, let me say that this is an effect, not the cause. Please allow me to put things in their proper order.

Then we can see why marriage has failed today and why its purpose is not being fulfilled under these economic pressures, when people want to fulfill it but cannot. I understand. Very well, then: please follow me. I will not tire you. I will try, briefly and with a few examples that I have noted down, to say what needs to be said, so that I may make the matter easier for those who genuinely desire to follow it.

First of all, the matter concerns marriage. Why is marriage unable to bear its proper fruit, with economic reasons being put forward as the explanation? Let us begin by asking: Where did marriage come from? What is this thing called marriage? Was it established by human beings or by God?

God made it. Marriage is there in Genesis. When the world was first created, the plan of marriage was given, and the purpose of marriage, and the institution of marriage. When Moses, writing in Genesis 1:27, says: “And God made man according to His own image; in the image of God He made him.”

“Male and female He created them,” and He blessed them and spoke to them. There God establishes marriage. When God cast Adam into a deep sleep, fashioned the woman, and brought her to him, God Himself was the first one to lead the bride to her husband.

God established this from the very beginning; therefore, marriage is instituted by God—it is truly established by God. And that is why the devil attacks everything made by God. What, then, does marriage mean? What is its definition?

The definition of marriage, briefly, is this: marriage is a Mystery in which the grace of the Holy Spirit sanctifies the conjugal union. Through the Holy Spirit the two become one flesh, and He strengthens the husband and wife so that they may rightly fulfill the purpose of marriage.

By the grace of the Holy Spirit the two of them are strengthened, so that they may attain the purpose of marriage and the fruits it is meant to bear. The divine Chrysostom says: «Marriage is a lawful joining of flesh, a union» — lawful, that is, not unlawful, but according to the law of God.

“And the two shall become one flesh,” as the priest says through the Holy Spirit during the wedding service.

Why, then, does marriage fail when God established it? Why should it fail if God Himself established it?

It fails for two reasons.

First, because not everyone is suited for marriage; and second, because the God who established marriage was never consulted.

As for the person with whom one is to enter into the communion of marriage, marriage is the most serious crossroads in a person’s life. Before marrying, a person is obliged to ask whether he should marry at all.

And also whom he should marry—what woman he should take, or what man she should take. This is precisely what is lacking among us. The modern man reaches out his hand and chooses his own Eve.

His Eve, his own side. But because he took his own interests, his ego, his flesh, and his empty head as his guide, he chose an Eve, a supposed support, and now he is left broken-backed, because she was not truly his own side. Who knows which woman is Adam’s own side, which one is his Eve? Only Christ knows; only God knows which woman is right for man A and which man is right for woman B. People do not know. If we examine failed marriages, whether the failure concerns their spiritual life, their life together, material matters, or bearing children, we will find that ninety-nine percent of these marriages failed because people took matters into their own hands and made their own choice: either the woman chose the Adam whom she imagined was right for her, the star of her dreams; or the man chose the Eve whom he imagined was the moon and the morning star, when in truth they were not even birds.

In the Old Testament, God intervenes and gives guidance on this matter. In Proverbs, chapter 19, verse 14, the Holy Spirit has written something to admonish those considering marriage. It says: “Fathers divide house and possessions among their children, but a wife is joined to a man by God.”

You inherit houses and fields from your father, it says, but it is the Lord who gives you your wife. And I ask the person who wrote this—and everyone else as well: Did God truly give you your wife?

Or was the match arranged by some woman or other? Did we take matters into our own hands because we were in love, or for one reason or another? This must always be examined, because we cannot hold Christ responsible and ask Him to pay the bill for what we ourselves have broken in the heat of our passion.

He does not pay for the things we break like that.

Why can't you cope? Did you ask me? The wife I gave you, or the husband you married — was that with my blessing, or did you drag me in by force to bless you?

This is something every person must examine. Whether married or unmarried, each one must take it seriously.

Secondly, who told you that you must marry? The whole world was not made only for marriage. The world was also made for virginity and for many other callings. There is not only marriage; there is also virginity. Christ was a virgin and did not marry. Saint John the Forerunner was a virgin. Saint Kyriake remained a virgin. The Most Holy Theotokos, the Mother of the Lord, remained a virgin. More than ninety percent of the Saints were virgins. Did they go to Hell? No, they did not.

Did they go to Hell? Have you asked yourself, have you carefully considered this great matter of marriage? What did you take it to be, some grand transaction? Marriage means caring for one another.

Thank you.

It demands sacrifice. It means putting your neck — if you'll allow me the expression — under the yoke, the way oxen do. Your wife on one side and you on the other. And the two of you pull together, like a pair of oxen. More than anything else, this demands sacrifice. In fact, the divine Chrysostom...

John Chrysostom, however, has a beautiful saying. He says the following:

“No one enters into marriage without encountering affliction.” There is no man or woman who will marry, be crowned, and take a spouse without facing hardships. Yet we want a marriage with no clouds, no reefs, no suffering, no misfortunes, no sorrow, no nakedness, no poverty—none of these things. But that cannot be reconciled with marriage.

From the moment you begin thinking of marriage, you must sit down and consider it carefully. Christ says in the Gospel according to Luke, chapter 14, verse 28: “For which of you, intending to build a tower, does not first sit down and calculate the cost, to see whether he has enough to finish it? Otherwise, after he has laid the foundation and is unable to complete it, all who see it will begin to mock him, saying, ‘This man began to build and was unable to finish.’”

“This man began to build and was not able to finish.” The man had thought it through. Or did he wake up one morning with only fifty-two drachmas, though the day before he had been saying that he would make a thousand a day, millions a day? No. For the most part, we can foresee such things. Given the state of the economy, our income, my own line of work, and so on, perhaps the daily wage is simply not enough for such an undertaking. We need to think it through.

You entered into an undertaking that requires expense, care, struggle, and much else. Then afterward you begin looking for someone to blame. But the Gospel asks: Did you calculate all this beforehand, or did you simply wake up one morning and discover that you could not make ends meet?

Did you not know beforehand that you would be unable to manage? Why did you rush in and drag another person down with you? Why increase the misery? Why did you leap into marriage? Why did you go ahead with it? Christ says that you must first sit down and consider. He then gives the example of someone preparing to go to war. I do not know whether you ever read Holy Scripture or whether you are familiar with these things.

These things. “Or what king, going to make war against another king, will not first sit down and consider whether he is able, with ten thousand men, to meet the one coming against him with twenty thousand? And if not, while the other is still far away, he sends a delegation and asks for terms of peace.” In other words, He gives another example and says that if someone sees the difficulties, he does not undertake the campaign against the other king, because he sees that he would need to have...

He must consider whether, with ten thousand men, he can stand against an army of thirty thousand. Many of us do not hasten to examine what will follow. We see only as far as the honeymoon. We do not look beyond the honey to the bitterness that comes afterward.

But the person of faith, the Christian, the one who fears God, who thinks ahead about what tomorrow will bring and how they will cope, so as to stay true to the will of the Lord and true to the promises they will make at the wedding — that they will keep faith — and there will be children and everything else, so how will I manage it all? — that person is forced to wait, forced to entreat God, forced to place the whole matter in His hands. Because, my beloved, if marriages fail, it is because they are human marriages, not divine ones.

A marriage blessed by Christ from the outset, not merely afterward, will never be shipwrecked. Even in difficult circumstances, a person will never be brought face to face with the danger of losing his soul, because this is a matter of salvation. Souls are being lost; there is no room for a halfway solution. Souls are being lost.

Christ makes no compromise. If Christ was consulted, and if Christ gave you your companion in life, then endure the temptation together as brother and sister in Christ. Christ knows, and He Himself will put the matter in order.

If He was not consulted, then difficulties follow. Most of us reach marriage with the general notion that, since we are young, we must marry so that we are not left on the shelf. Yet we do not consider the consequences, which then become an elaborate snare of Satan.

And if we now have ten degrees of sin, when we marry and continue in a sinful way of life—not the life of Christ that we confess—we multiply that sin to forty, to eighty, until it becomes one hundred percent.

That is why everyone must take great care. Next, I would like to explain the purpose of marriage. Holy Scripture tells us that the purpose of marriage is the bearing of children. That is the purpose of marriage.

Now, the proof from Scripture. «Increase and multiply, and have dominion over the earth.» Genesis 1:28. And a patristic testimony, from Gregory the Nazianzen: «Marriage is good, when the desire for children follows after it.» If that intention isn't there, the intention of bearing children, then, Gregory says, the marriage is not a good one.

And Justin, the Martyr and Philosopher, says: "The purpose of marriage is the raising of children." That is the purpose — we are going to raise children; we ourselves are only sojourners, strangers passing through this earth. And if that is not the purpose, he says, then it is better not to marry at all. The perfect way is this: we live in continence, in self-restraint. It would be far better, he says, for us to keep ourselves continent.

He also says that unrestricted sexual union is not right. Sexual union outside marriage does not belong to the Mystery. In other words, unrestricted union without marriage is not a Mystery; it is fornication. This is what he says concerning the purpose of marriage.

Amphilochios then says the following:

“For the continuation of the human race, so that one generation may succeed another and human nature may increase, the law of marriage was given. God placed desire in man, drawing him toward woman, and also made woman receptive—not so that they might be aroused toward an unlawful union, but so that they might lawfully be joined in marriage.”

This is why there is this inclination, this attraction between the two persons, between the two sexes. And so union within the institution of marriage is honourable in God's sight; but union for the sake of pleasure is subject to death. When marriage is shifted over to the question of pleasure alone, and not to the bearing of children, then it brings death, he says.

Therefore, when this is the purpose but it is ruled out because of circumstances imposed from outside—a very small wage and so many other difficulties—then, I say again, one must seek the Creator and put the question to Him: “Why, Lord, am I suffering this? How has this happened?” The answer will be: “You did not ask Me.”

“If you had asked Me, I could have found another way to make this easier for you.” But afterward, we weak human beings, guided by seemingly reasonable arguments—poverty, insufficient income, unsuitable age, lack of help, and so forth—feel compelled not to have children.

We limit childbearing so that we may manage. For once one evil has been admitted, countless others follow. These are the consequences that arise when we try to remedy something we did hastily, without reflection and without first asking Christ.

That is the reason. And then we begin trying to avoid having children. According to the Old Testament, the person who avoids procreation was to be stoned. For, as we have said, the purpose of marriage is procreation: to bring human beings into existence.

The man who avoids letting his seed be quickened and brought to life stands in the position of Onan. As we read in Genesis, chapter 38, verse 9, the first man who refused to allow his wife to conceive was Onan.

That is why this is also called onanism. When he did this, the act appeared so cruel, so contrary to God’s will, and so dishonorable in the eyes of God that God gave the command and put him to death. Spiritually, the same fate awaits everyone who acts in this way.

Thus, either we avoid procreation, or, if conception takes place, we proceed to the premeditated destruction of the child within the womb.

We will have what is called abortion; in plain words, the deliberate termination of the child’s life. Do you understand? And even when some bring the child into the world, we see some throw it out onto the streets. Others leave it outside in the freezing cold on a winter night to die. Some drown it in water, while others devise various ways to get rid of it. These are things that do not happen even among wild beasts. Wild beasts do not do such things.

People do not even show natural compassion toward the children of their own womb whom they bring into the world. I know of cases such as a mother who left the fruit of her womb outside in the snow during winter, and the child froze to death.

She did this so that the child would die, because she did not want it. Other parents leave a child without food—for example, because it is a girl and they wanted a boy—and the child dies of starvation. If a person could hear of all the things that God sees being done from above, he would shudder.

He would wonder how God still tolerates us, how He endures peoples who are unbelieving, of little faith, or cold in faith. It is astonishing that Christ still receives us. Many people have asked me this question: At the very moment of conception, is it already a living organism, a human existence? Yes, it is. If you remember, in a book I wrote, Even the Tenth, I recount a conversation I had with a very spiritually advanced elder.

Someone said to me, “Yes, I have had abortions, but the child had not yet become a human being.” Yet from the moment conception occurs, life is present there, and an account will have to be given for it. This is the profound meaning of the commandment God has given to the physician:

The way that, at the very moment the sperm meets the ovum, life comes to be — that is God's commandment, a law that has been laid down: when these two are joined, life comes into being at once. The Holy Spirit forms it, as it is written in the twelfth chapter of Zechariah, in the Old Testament, verse 1, that the Spirit forms in the womb of the human being — that is, of the woman — it forms the soul. It is God's commandment, and man immediately strikes out against that existence.

It is a human existence, regardless of whether hands, feet, ears, and the rest have yet appeared. Abortion deliberately kills, through the cooperation of the mother, the father, and the physician, a human being unable to defend itself. Yet from within it cries out “with groanings which cannot be uttered,” as Paul says, and it says to the mother: “Mother, why are you killing me? Father, why are you putting me to death? Doctor, why are you destroying me? I am defenseless; I cannot cry aloud or resist. He who avenges the blood of the innocent will also avenge my blood tomorrow.”

Do you remember a case I spoke about a few days ago at Saint Marina's? A mother who had had three or four abortions. And during her last abortion, while she was lying there in the clinic, she saw four little children climbing up at the windowpanes. And she says, as if shooing them away, "What are these?" And they cry out, "Why are you driving us away, Mother? We are the children from the abortions." Does it seem strange to you, hearing things like this?

And do you know what she says in her account?

According to Miniatis, even if the parents repent and are saved, on that day all the children who were killed in their mothers’ wombs, and so on, will cry out before God. Through Christ they will seek justice from their parents, saying, “Why did you not allow us to come into being, to be baptized, and to enter Paradise too?” Of course, people become angry when they hear this; their expressions change.

Yes, that much is true, but on the day of judgment these little creatures who are destroyed will demand an accounting. Why do we deceive ourselves, my dear lady? These are truths of the Gospel. And what am I saying? I myself am the first of sinners. I only wanted people to hear these things and put them into practice.

Do you think the speaker is always a saint? Christ has spoken clearly, so do not be scandalized: “Whatever they tell you, do and observe; but do not act according to their works, for they say and do not do.” That is what He says in Matthew 23:3. These words must be taken seriously. A person must gather himself together and begin to consider his responsibilities. Now, as I told you, there are objections that seem reasonable and justified. But once we admit that Christ was not consulted, we are immediately left without a defense. Could this whole situation, all this adversity and misery, be the result of the fact that I did not ask Him? That may indeed be the case.

In any event, no objection can stand before Christ. For the Christian couple, the faithful couple who consulted Christ and whose union Christ Himself brought about, there can be no objection.

For all the rest of us, who entered into married life in various other ways, objections arise that appear plausible. Yet in the eyes of Christ, none of them stands. Let me continue. Someone says there is illness. If such an illness already exists, it precludes marriage.

Many people have entered marriage despite an illness. They cannot then prevent the conception of children afterward; that is not permitted. Why did you marry? You should not have done so. Consequently, you bear the responsibility, not God.

"But I got sick afterwards. I came down with a venereal disease after the wedding." Very well — and who is responsible for that, Christ or you? You are the one who lived a dissolute life, and that is how you ended up with this later on. So whether you did it before the marriage or after it, you are the one responsible; Christ is not.

What is to be done now?

You will bear your cross. You will now exercise self-restraint and bear your cross. That is how it is; there is no other solution. You will bear the cross you fashioned with your own hands. And if it is heavy, it is because you fashioned it with your own hands.

Otherwise, Christ does not give a temptation or a cross beyond a person’s strength. Then there is another objection: “The money is not enough.” Either there is none at all or it does not suffice. We must keep the following in mind.

Christ says of man that He gave even His own blood for him, that He gave His very self. If for the birds, for whom He gave nothing, if for the animals, for all of them, He still feeds them and keeps them alive, as He says in the sixth chapter of Luke and of Matthew, "Look at the birds of the sky, look at the lilies" — He sets everything in order for them — then for man, for whom He poured out His own blood, will He not find a way? Will He not arrange something, will His providence not make some provision for man?

He says clearly, “I will never leave you nor forsake you.” But you say, “Lord, come now—I do not believe You. I want pencil and paper. The child will need this much for food, this much for one thing and this much for another.”

“This much for a nanny, this much for foreign-language lessons, this much for education, and so on.” You subtract it all from what you have, and the figures do not add up; nothing can be done. This is how a person calculates.

How much for foreign languages, how much, how much, how much — and it doesn't add up, he says. And here's the striking thing: there was one man who never became a parent at all; he stayed a husband and nothing more — a man who had worked out a calculation like that in view of a child being born. And to this day, ten years on, he still hasn't managed it.

His budget was left there on paper, and that was all. This is why God punishes. God punishes. To show a person that they aren't worth a penny. Not a penny. Not one penny. And He leaves him sitting there with his accounts: how much the child's food would cost him, how much the nanny, how much the schooling, how much the foreign-language lessons. The budget was left there on paper, and nothing more.

For ten years he has been unable to have a child. He has remained childless, and one day his soul will depart. For surely he wanted a beloved son to carry on his name. God did not give him even this beloved son.

God helps each person in the way that is appropriate for him. This is not exactly punishment; in a certain sense, it is spiritual correction, so that he may understand and say, “My God, I place myself in Your hands; You take care of everything else.” But no—he took out his pencil and paper, and God left the calculations written there.

God did not grant him what he wanted in this matter.

The Christian, the Christian couple, knows that God cares for the birds, cares for the snakes, cares for the fish, and cares for the young ravens.

The Psalmist writes in Psalm 146, verse 9, that God provides food for the young ravens. For when the raven hatches its young, it abandons them; it is even said to hate its offspring. That is why God compelled the raven to carry bread and meat to Elijah.

For it does not even go near them. Job also says, in chapter 38, verse 41, that the God who provides food for the cattle and grass upon the mountains also provides for the young ravens. When their mothers and fathers abandon them, He sends flies and worms to them upon the rocks, so that the young ravens may be fed.

Think about it: will He abandon the children of Christians? He does not abandon them, He does not abandon them — but we pay no attention to this. Our care must be laid upon Christ. What does Peter write? Peter says: "Cast all your care upon Him" — First Peter 5:7.

For He cares for us; He is the one who will take it upon Himself. David, in Psalm 54, verse 23, says: "Cast your care upon the Lord, and He will sustain you." And in Psalm 36, verse 5, he says: "Reveal your way to the Lord, and hope in Him, and He will bring it to pass." He is the one who will see it through. Don't come telling me strange things, when I have nothing.

The problem is that the married couple does not see God. That is why they see only the difficulties before them. If they saw God, everything would be put in order. I remember the widowed mother who was left with four or five children, whom we read about in the account of the Prophet Elisha, in 4 Kingdoms 4:1. Do you remember what happened?

The poor woman went to Elisha—a widow burdened with the debts left by her husband and with children to care for—and said, “Your servant, my husband, feared God, but he left us in debt. Now the man to whom we owe the money is coming to take me and my children.”

In those days people were sold as slaves to pay off a debt. "Have mercy on me." "What can I do for you? Do you have anything in the house?" She says, "I have nothing. Nothing at all. All I have," she says, "is one little jar, and there's a little oil left in it."

“A little oil, just a little oil. Have your children go around the neighborhood and collect as many empty tins as they can.” “What are they to do with them?” “Go into your house, shut the door, take that oil, and begin pouring it into the tins. As each one fills, set it aside.” So they went and gathered as many tins as they could from the neighborhood. She began pouring from the little vessel. Each tin filled, and she set it aside. She filled every container. “Is there another one?” “No, there are no more.” Then the oil stopped flowing. So she ran to Elisha and said, “Elder, this is what happened.” “Go and sell the oil,” he told her, “and pay the man what you owe him.”

“Pay what you owe, and keep the rest so that you and your children may live on it.” Elisha died; yes, Elisha died. But did the God of Elisha die? No, the God of Elisha did not die. I myself witnessed this very miracle in the life of one of my relatives, an aunt of mine.

She was a widow with six children, and when her son came down from Athens to the village, to Aigion, she didn't even have what she needed to fry him an egg. She went and took the oil tin, and there was nothing in it at all. He was about to leave; he had gone forty-eight hours without a bite of food.

She had nothing at all — literally nothing. Bread was still being handed out on ration cards, and there wasn't even bread to be had. And that tin of oil — how many times had she wrung it dry? Hadn't she turned it upside down fifty times? She took a bottle that she had already drained, and drained again, and she went back once more to the container: a black bottle with a black neck, one of the old three-hundred-dram size, about a liter. And with tears running down her face she sets it underneath, and then she tilts the tin over it, and the bottle fills up.

No oil remained in the tin, and none spilled outside; there was exactly enough to fill the bottle. She fainted there, and they later found her lying on the floor unconscious, with the bottle tilted but without its contents having spilled. After a miracle like that, the Lord lives—God lives! But for those without faith, or with little faith, the Lord does not live.

We are the ones who lack trust. Ask married couples who have large families dedicated into the hands of God; they can tell you of many miracles. They can tell you of many occasions when great difficulties overtook them, and at the very last moment some man or woman appeared to help.

There was always some relief, some oasis within that desert, even when everything around them seemed scorched. Satan would say to them, “Why do you want all these children? You cannot manage anymore. Do you not see what the world does today? Why do you not wake up?” Yet it is the others who are asleep. The one who is awake is the person who directs his life along the way of Christ.

It seems strange, strange to a person. How can you live on nothing? Have you never read the Book of Job, brother? Well, have you ever read the Book of Job? I am talking about fifty-two drachmas. He did not have even fifty-two drachmas a day; all he had was a potsherd and leprosy.

Leprosy! And yet, when Job’s latter days were blessed, though his only possessions were a potsherd and his leprosy—and with a wicked wife standing over him, telling him to blaspheme God and die—he acquired twice as much wealth and had seven sons and three daughters: ten whole children, though he had begun with absolutely nothing. He had possessed these things before and had been exceedingly rich, but everything was destroyed; he lost everything, including his children.

He was left with nothing but a potsherd. Why did his life change? Because Christ blessed him. And what did Job say when he beheld this miracle? In chapter 42 he says, “Until now I had heard of You, but now I see You. I had heard of You, O God, but now my eyes behold You.” When a person sees God within his home and in all that happens to him—sheltering him, watching over him, and feeding him—then no one can ever drive him away from God.

Tell me, was not the widow of Zarephath at the point of death when God sent Elijah, who blessed her little jar of oil and her handful of flour? Three and a half years of drought passed. Great men died, rich men died, people died of hunger; yet the poor widow of Zarephath, who trusted in God, did not die, nor did her child or anyone in her household.

How, then, can I say that Christ has nothing to give? Christ has everything. It is I who have no vessel into which Christ can pour. That is the crucial point. The Old Testament tells us that Christ, who is God, helps mankind.

People don't pay attention to this, we don't read it, and so we get frightened at that point. We sit down with a pencil and paper and work out the figures, and it's true, we come to some very sad conclusions. How many times does this happen to people with families to raise: the electricity bill comes, it stings us, and we say, 'How on earth are we going to pay this?' And then: 'Here you are, ma'am, take this hundred, use it for the little one.' A way is found, all the same. And the person who is willing to receive God's mercy says at once: 'Glory be to God! God has not died. He is here.'

Then you see someone else coming from another direction: “Take these two hundred-drachma notes. Someone gave them to me; give them wherever you think best”—and they turn out to be for that very person. There are thousands of such occasions when help is given. A faithful person, a faithful married couple, does not bring children into the world merely for the sake of the world.

...the world. They bring children into the world for God, and that is why they are not afraid to have children. Even if they go barefoot, even if they lack clothing, even if they go hungry, even if they are not fed as well as pampered children or the children of unbelievers, even if they are not well fed. For they have children for God, not for other people. Those who have children for the sake of other people will always find themselves facing such difficulties. Or, as it says in the Old Testament, in Proverbs 22:2: “The rich...”

«The rich and the poor meet together; and the Lord made them both.» Yes — just as the rich man will have to give an account for his wealth, so the poor man will have to give an account for whatever was entrusted to him. If we look into it, beloved, we will see that the people who are afraid of having children are, for the most part, themselves the children of large families. If you ask that very man how many children there were in his own home, he will tell you six, seven, eight, five, ten. It took nothing away from them. Many of you here are working people, wage earners with many children. Which of those children came to nothing? Not one. The children of devout parents, and the children who have godliness within them, did not come to nothing.

We venerate Saint Nektarios of Aegina. What was Saint Nektarios of Aegina, and how did he become the saint he is? He was poor—he did not have so much as a splinter to pick his teeth with, let alone bread left between them. He knelt down and prayed. Then he boarded the ship bound for Chios.

Did he have the fare? He was setting out into the unknown. But on the ship there happened to be a rich man. “The rich and the poor—the Lord made them both.” God brings them together, and the man pays for the child’s ticket. When he hears the child’s story, he also undertakes to pay for his education.

And today he is Saint Nektarios of Aegina.

I'm not going to tell you fairy tales — that's all far away. We all know the Bishop of Arkadia, who was formerly Father Timotheos Papoutsakis, of the 'Fullness of Christ,' and who spoke here last Sunday. Now, read his book, 'In Obedience to Christ.'

Read The Novice of Christ — the story of a young man under obedience to Christ — and see what he went through, what kind of family he came from, and who he is today. When he went off to sleep with his little bundle, driven out as he was, down here by a coffee house, he found himself in a little chapel above Ilioupoli. Not Ilioupoli as it is now, part of Athens; back then it was deserted up there, where there is a little chapel of the Prophet Elijah. He went in with his little bundle and his rag blanket, in his short trousers, sleepless and with nothing to eat, to sleep inside that little chapel, without even knowing whose chapel it was. And as he lay down there, frightened and worn out, disheartened at being abandoned by everyone, in the light sleep that came over him the aged Prophet Elijah appeared to him and said, 'My child, do not be afraid. God has ravens, just as He had them for me, and He will help you.' And he was completely at a loss. 'Who is this, with the ravens?' Did he have any idea who this was, my child? He starts to drift off again. And in a moment, there is the aged Prophet Elijah once more: 'My child, do not be afraid.'

“Do not be afraid. God has His ravens, and He will send them to help you, just as He helped us.” He awoke with a start. How could he sleep after that? He waited for daybreak so that he could go out. He washed with a little water and went in to venerate the icons before leaving.

As soon as he went in, he saw the elder, the Prophet Elijah, exactly as he had appeared to him in his sleep. He took courage and went down. Later, here in the city, God placed the right man in his path; he found work as a bus conductor. And today he is the bishop of Arkadia, one of the few bishops capable of teaching others and guiding them as well.

So we cannot keep saying, “How will I educate the child? How will I raise him? How will I manage?” When God sees faith, matters will be resolved and help will come. Each of us has both small and great examples of this in his life; that is why we should encourage one another. But woe because of those mothers-in-law and mothers—those cruel women—who speak to their daughters-in-law and discourage them, saying, “How will they manage?” And yet these very women themselves had five, six, seven, eight, or ten children.

One day, as I was leaving the Church of the Ascension, I heard an elderly woman, already practically in the grave, speaking to another woman. She was saying, “I told her not to have another child. What would the next one eat?” My blood began to boil, and I went and stood directly in front of her.

“What did you say?” I asked her. “Who are you to put a stop to creation? Who are you? What answer will you give tomorrow to Christ and to the Most Holy Theotokos, when you are the one telling your daughter-in-law to stop bringing children into the world? Why? So that her figure will not be spoiled, so that she will not be troubled or grieved, so that she will not have to spend money, and so forth?”

For this sorrowful thing that is taking place under the sun, beloved, is not found only among people of little means, where someone says, “I am a poor man. What can I do? The Cross is difficult.” It is found among the rich as well—people who could feed two hundred, five hundred, or a thousand children, yet have none at all.

I know in particular of a rich man who brought a doctor from America to kill the child in his wife’s womb here, because, he said, it was forbidden in America and one could face the electric chair for performing an abortion, and so forth.

And he brought the doctor over, he paid him, he flew him here on the plane, and his wife here too, and it happened at Selena — up there is where this destruction was done — and they killed the child, when the man had enough to feed not one or two people, but a thousand people, two million people, let's say. Don't think a thing like this belongs only to us poor folk. I say it and I lay it out this way so that each of us can find the cause. "Why," someone tells you, "if I had a house of my own, I wouldn't be paying rent." Why are you paying rent?

If you had been sensible, you would have made good use of your money, instead of being a poor manager of it — spending it on tickets, going off to the racetrack, or going out again and again to places of entertainment. How is it that in all these years you never put a little aside, so that you'd have something now? Someone will say, "I spent it on the household, I gave it away." Well, may that be blessed.

Then ask Christ to send you a woman who can have a little job, while you too can do some work, so that there may be some income. Ask Him about this; do not put your own will first. For the most part, as I have told you, these crosses become heavy for those of us who did not ask Christ.

That is why we end up in this predicament. I have no prescription of my own to give you, beloved brothers and sisters. Christ has the prescription. This matter is different for each person. What is right for me may not be right for someone else.

And something that suits one person may not suit someone else. Yet there is one thing that suits us all: we must all turn back to Christ. “I made a mess of things; I did not ask You, Christ. I confused everything, ran up debts, and now I call upon You to pay the bill.”

“I will undertake to pay it. Come, then, from this point onward—you and your wife. Metanoia and Holy Confession. Find a discerning spiritual father, and obey whatever he tells you.” And God is able to provide. There was a family with nine children.

They had stopped having children. Troubled by the thought of where this would lead, they went to the priest. “Do you believe in Christ?” he asked. “I believe.” “Then continue, and Christ will provide the solution. Do not stop it by your own hand.” They obeyed. And what was the result? Christ did not grant them another child.

Christ gave them no more children. They had obeyed. They were now open and free to have another child, yet they did not have one. He saw their weakness and their circumstances. He knew that they could not bear anything more.

And He preserved their souls, while they also remained in harmony with the Gospel. Where is such trust today? We think that the whole matter is governed by pencil and paper and by numbers. It is not so; it is not so.

I, who am speaking to you, am one of my mother’s twelve pregnancies. She had three miscarriages, three children died, and six lived. My wife is one of her mother’s thirteen children. Not one of them was lost. We did not exactly eat our fill, to tell the truth.

We did not have fifteen suits apiece and all the rest. We did not go on cruises. We did not have all the modern conveniences people have today. We were not dressed up in fancy clothes from the age of three, nor did we wear imitation watches from the age of two.

That is the truth. Yet we were not lost. Christ cares for the souls of human beings. If things are shaped according to this pattern, many situations will be dealt with. Some will remain unresolved because of our little faith.

Christ has the power to send people to help others.

You may remember that one day, when I was pressed to make a public confession of my circumstances, someone accused me. For six years now, I have been given lodging by a family and pay no rent.

I would have to pay rent, and paying rent would be a serious burden for me, because I have no means of support. And yet, You opened people’s hearts, and they welcomed me into their home, so I pay no rent. It has been more than five years now, going on six. That is no small thing. Such people are exceedingly rare. And even they were criticized. When a rich man opens his heart and gives from his wealth, he too is criticized. But why do you criticize him as well? There are many such cases. I know another soul, perhaps even among us tonight, who wants me to stay in her home. These people have one spare room, and their hearts open. And another soul stayed behind one evening after I had spoken and said to me, “My family and I are also giving someone a place to stay.” Has Christ not opened the hearts of countless people, in many different circumstances, toward those who are in a difficult situation? Many times, the problem is that we have not taken care to keep His commandments and assume responsibility for spiritual things, so that He may take responsibility for material things. That is where we stumble and where we confuse everything. So, if in conclusion you ask my opinion, it is this: whenever someone is in a situation that I am not capable of healing, but only Christ can, I tell him and remind him to find a discerning spiritual father, for both him and his wife to go to Holy Confession, and to do whatever the spiritual father tells them, because at that moment God will place in the spiritual father’s heart what he should say to them.

Thank you.

That is what will happen. O you of little faith, why did you doubt? He will see a series of miracles, and he will see that Christ is alive, that He is and always will be. And he will become a cause for His name to be glorified forever. I pray that Christ will make it possible.

May God bless all this. Amen.

Είχα υποσχεθεί να απαντήσω σε μία άλλη ερώτηση και θα το έκανα θέμα αυτό το ερώτημα. Είναι ένα θέμα γενικό, το οποίο είναι γύρω από την υπόθεση του γάμου και της τεκνογονίας. Ένα θέμα το οποίο, καθώς καταλαβαίνετε κι εσείς, είναι που μαστίζει την ανθρωπότητα.

Μια ψυχή είχε την καλοσύνη να κάνει το ερώτημα σ' αυτά τα δυο χαρτάκια και εγώ το καθαρόγραψα εδώ, διότι δεν θα μπορούσα να το βγάλω, και επιτρέψτε μου να σας διαβάσω πώς τοποθετεί την ερώτηση και ποια θα είναι η απάντηση στη συνέχεια γύρω από την υπόθεση αυτή.

Ακούστε, κύριε Παναγόπουλε, πολλάκις λέτε κι εσείς καθώς και άλλοι ιεροκήρυκες πως είναι αμαρτία το να αποφεύγει κανείς την τεκνογονία και αρκείσθε μόνο με το να απαγορεύετε, δίχως να δίνετε μια λύση στο τεράστιο αυτό πρόβλημα, ή με μόνο το να λέτε «μη αυτό, μη εκείνο».

Διότι αυτό έχει αυτή την τιμωρία, εκείνο έχει δεινά τάδε και ούτω καθεξής. Και σε ρωτώ — έχω κρατήσει ακριβώς το πρακτικό μέρος — ένας πατέρας, και σε ρωτά ένας πατέρας, που ο μοναδικός πόρος ζωής του είναι οι 52 δραχμές μεροκάματο και δεν υπάρχει από πουθενά αλλού απολύτως πόρος καλυτερεύσεως, ή μη εάν το ρίξουμε στο λαχείο.

Πώς αυτός ο άνθρωπος θα μπορέσει να καταλάβει πως είναι Χριστός ο Κύριος και πως το φορτίον ελαφρύ; Έχει βέβαια την καλή διάθεση να τα εφαρμόσει όλα. Αλλά σ' αυτό κοντάφτει, όχι αυτός αλλά η ανθρωπότης ολόκληρη.

Είναι η μεγαλύτερα πληγή που υπήρξε ποτέ. Αλλά και από κανένα στόμα ή βιβλίο δεν βρήκα τη λύση. Μόνο απαγορεύσεις λένε και λέτε όλοι και έτσι ο ελεύθερος νέος, η νέα, φοβούνται να κάνουν βήμα προς την παντρειά.

Ο δε παντρεμένος σταματάει στο ένα ή δυο παιδιά και οι μόνοι που μπορούν να εφαρμόσουν όλα αυτά που λέτε είναι οι γέροι και οι γριές. Γι' αυτό σε παρακαλώ να το διαλευκάνεις το πρόβλημα αυτό όσο το δυνατόν περισσότερο.

Και συνεχίζω. Μήπως θέλει η Εκκλησία εις το ζήτημα αυτό να εφησυχάζει, διότι ενδιαφέρεται μόνο για τα πνευματικά, ενώ στα υλικά αγρόν αγοράζει, και έτσι βαδίζει με το ένα σκέλος και δεν μπορεί να την ακολουθήσει ο καθένας; Μήπως ξεχνάει πως ο άνθρωπος δεν έχει μόνο πνεύμα αλλά και σώμα και υποχρεώσεις, ενώ για τα πνευματικά κάνει τόσες προσπάθειες, δυστυχώς για τα υλικά ούτε καν ενδιαφέρεται, δηλαδή για την καλυτέρευση της ζωής;

Ή μή μόνον επαναπαύεται με το να βλέπει ο εργάτης να παίρνει 52 δραχμές για να ζήσει ολόκληρη οικογένεια με 5-10 παιδιά και όχι με ένα-δύο, που νομίζουν οι αρμόδιοι πως αυτή είναι οικογένεια, και ο άλλος να θησαυρίζει και η Εκκλησία, που είναι μάνα, να επαναπαύεται.

Γι' αυτό, κύριε Παναγόπουλε, το ζήτημα αυτό να το διαλευκάνετε και όχι μόνο να το απαγορεύετε. Και αν δεν υπάρχει λύση ή δεν είσαι αρμόδιος να δώσεις τη λύση, δεν πρέπει και να αναφέρεις και να λες πως τα κρεβάτια της οικογενείας έχουν καταντήσει πορνεία και να σταματούμε μέχρι εκεί, να σταματάτε μέχρι εκεί.

Δεν θέλω βέβαια να πω για αυτούς οι οποίοι δεν έχουν ίχνος φόβου Θεού, αλλά τουλάχιστον για έναν ο οποίος προσπαθεί να γίνει καλύτερος, αλλά δεν βρίσκει δυστυχώς την ανάπαυση στο ζήτημα αυτό. Αυτό. Αυτό είναι το ερώτημα, η απορία και η απαίτηση του αδελφού ή της αδελφής που τοποθετεί το θέμα αυτό απόψε το βράδυ.

Διότι, καθώς σας είπα και καθώς θα ακούσετε κι εσείς, είναι ένα θέμα γενικότερο που ενδιαφέρει πολλές ψυχές. Και, όπως πολλοί θα λέγανε, την ανθρωπότητα ολόκληρη ενδιαφέρει αυτό το πράγμα. Σκέφτηκα να μην περιοριστώ απλώς σε μια ξερή απάντηση στον άνθρωπο αυτό, αλλά να το συζητήσουμε κάπως επί το πλατύτερο, να βρούμε την αιτία, διότι εδώ πρόκειται περί αποτελεσμάτων.

Αυτά που θέτει ο αδελφός αυτός είναι αποτελέσματα, αλλά όταν έχουμε κακά αποτελέσματα, είμαστε υποχρεωμένοι να αναζητήσουμε την αιτία των κακών αποτελεσμάτων. Σπεύδουμε πολύ χωρίς να προσέξουμε το γιατί έγινε αυτό. Ο Χριστός ουδέποτε κοιτάζει τα αποτελέσματα, πάντοτε κοιτάζει την αιτία.

Δε βλέπει ο άνθρωπος τι κάνει, βλέπει γιατί το κάνει και κοιτάζει να θεραπεύσει το γιατί, για να προλάβει το διότι. Όταν, λέμε, ένας άνθρωπος εδώ φτάνει στο σημείο να ομιλεί ότι δυσκολεύομαι να τεκνοποιήσω και να είμαι σύμφωνος με εκείνα τα οποία υπέσχε την εντυπροσοχή μου κατά την ώρα του γάμου μου.

Όταν στεκόμουν εκεί προσοχή και μου διάβαζε επί τρία τέταρτα ο ιερεύς και μου υπενθύμιζε ότι θα πρέπει, σαν τη Σάρα, σαν τη Ρεβέκα, σαν τη Ραχήλ, και να πληθυνθούν τα παιδιά μου σαν άμμος της θαλάσσης και να έχουν καλλιτεκνία, να είναι καλά, να είναι όμορφα, να είναι μυαλωμένα, να είναι, να είναι, να είναι, όλες αυτές οι ευλογίες, υποχρεωμένος ο άνθρωπος να ανατρέξει να δει γιατί αυτή η δυσδαιμονία.

Υπάρχει ένα δίκαιο, προφανώς. Με μολύβι και με χαρτί η υπόθεση δεν λύεται. Γι' αυτό ακριβώς λέγω, διότι είναι θέμα βασικότερο, σκέφτηκα να το συζητήσω ευθύς εξ αρχής. Τώρα, κατηγορεί εμένα ή τους άλλους ο αδελφός, συνοπτικώς, στην αρχή. Γιατί το λέγω αυτό; Είμαι υποχρεωμένος να το λέγω. Δεν το απαγορεύω εγώ, το απαγορεύει Εκείνος που ενομοθέτησε το γάμο.

Εγώ απλώς το υπενθυμίζω. Και αν ο αδελφός δεν δύναται να το πραγματοποιήσει, για λόγους που θα ιδούμε αν είναι σωστοί στη συνέχεια, μπορεί να μπορεί να το πραγματοποιήσει κάποιος άλλος. Δεν πρέπει λοιπόν να απαγορεύουμε στον ομιλητή να λέει. «Ο ομιλητής δεν έχει λύσεις».

Οι λύσεις υπάρχουν σε Αυτόν που έδωσε τους θεσμούς, που έδωσε τις απαγορεύσεις. Αν ο άνθρωπος δεν αναζητήσει εκεί την αιτία, δεν θα βρει ποτέ την απάντηση. Ακόμη γίνεται κατηγορία αναφορικώς με την Εκκλησία.

Είναι αλήθεια ότι η Εκκλησία είναι ένας πνευματικός οργανισμός και ουχί υλικός οργανισμός. Και ο Χριστός είπε: πρώτα τη Βασιλεία και τη δικαιοσύνη και τα υπόλοιπα θα τα δώσει Αυτός. Κατά συνέπεια, δεν μπορούμε να κατηγορούμε την Εκκλησία, παρότι εμποδίζεται. Η Εκκλησία προσφέρει τις υπηρεσίες της.

Και σε βοηθήματα και σε ορφανοτροφεία και σε πολλά πράγματα προσφέρει τις υπηρεσίες της. Και πάντοτε οι πιστοί και άπιστοι ακόμη βρίσκουν θαλπωρή μέσα στην Εκκλησία. Πάντως όμως προβάλλει πάντοτε ως πνευματικός οργανισμός η Εκκλησία.

Δεν είναι λοιπόν. Οι Απόστολοι έκαναν διαστολή σαφή αμέσως. Δεν καταπιανόμαστε με διακονίες, με τραπέζες κ.λπ. Ο λόγος προβάλλεται. Ήθελα να διευκρινίσω ότι όλοι οι χριστιανοί, αρκεί να είναι πιστοί. Δεν ενδιαφέρει σε αυτό το πράγμα η Εκκλησία.

Εμείς το βλέπουμε από την πλευρά μας το πράγμα αυτό, γιατί έχουμε στραβά πάρει τη σειρά. Γι' αυτό ακριβώς τα βλέπουμε έξω τα πράγματα και κατηγορούμε. Παρότι, λέγω, υπάρχει και οργανωμένη φιλανθρωπία εις την Εκκλησία, αρχής γενομένης από τις ημέρες του Ιησού.

Βέβαια, εμείς δεν καταδεχόμεθα, από εγωισμό μας, να φτάσουμε και μέχρι του φιλοπτώχου ταμείου της Εκκλησίας, να πάρουμε έστω και 20, 50 και 100 δραχμές, που, αν δεν είναι τίποτα άλλο, είναι να πληρώσουμε το νερό, να πληρώσουμε το ηλεκτρικό κ.λπ. Δεν το κάνουμε. Ο Χριστός το έκανε όμως. Και αυτό είναι στο παθητικό μας.

Ο Χριστός ετρέφετο και διετηρείτο, ως οργάνωσις, ως κίνησις, εκ των υπαρχόντων κυριών. Η οργανωμένη πρώτη φιλανθρωπία γύρω από το κήρυγμα υπάρχει στου Χριστού τις ημέρες. Ο Χριστός δεν έχει πουγκί δικό Του, δεν έχει χρήματα δικά Του, δεν έχει ιδιωτική περιουσία.

Κυρίες ορισμένες έβαζαν εκ των υπαρχόντων των, όπως γράφει ο Λουκάς, και διηκόνουν, εξυπηρετούσαν όλη την κίνηση αυτή. Όταν ο Χριστός, λοιπόν, καταδέχεται και να διατηρείται, να κινείται και να υπάρχει από των υπαρχόντων ανθρώπων και δη κυριών, ποιοι είμαστε εμείς οι οποίοι δεν θα δεχτούμε την άκρα της φιλανθρωπίας;

Διότι υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι δεν καταδέχονται να βαφτίσουν και τα παιδιά τους δωρεάν. Σου λέει εγώ θα σου βαφτίσω η Εκκλησία, όχι δεν θα μου το βαφτίσετε εσύ Μην μου ζητάς πολλά, μωρέ θα σου βαφτίσω δωρεάν, φέρ' το Δεν θέλει. Παθαίνει ο εγωισμός του ανθρώπου.

Και υπάρχουν παιδιά αβάφτιστα, με την πρόφαση ότι τους τα ζητάνε πολλά. Οι εκκλησίες θέλουν να βαπτίζουν ακόμη. Και όπως υπάρχουν και στας Αθήνας και στα περίχωρα εκκλησίες, που έχουν ημέρα που και γάμους και βαπτίσματα κάνουν δωρεάν.

Αλλά διότι θέλει να παρουσιαστεί με τον κουμπάρο, με την κουμπάρα, με τα λεφτά κ.λπ. και θέλει να αγοράσει όλα, τα φουρό, τα λευκά, τα πράσινα, τα κίτρινα.

Τα κίνητρα του πατέρα; Να μην πληρώσει; Το έχει αβάπτιστο εκεί 8, 10, 12 χρονών. Θα δώσει λόγον μια ημέρα, διότι δεν ενδιαφέρθη να το βαπτίσει, έστω και δωρεάν, διότι ο εγωισμός του δεν τον άφησε και όχι το χρήμα του, προφανώς. Λοιπόν, είναι συμπαθητική η τάξη αυτή των ανθρώπων, η οποία βρίσκεται σε αυτό το κλοιό. «Να θέλω», σου λέγει, «να κάνω οικογένεια και να μην μπορώ». Μεγάλο πράγμα αυτό. Τι θα γίνει μέσα, λοιπόν, στη σύγκρουση αυτή, μέσα στο ότι βλέπει την αλήθεια; Διότι, για να αναγκαστεί να πεταχθεί η φωνή αυτή και να επαναστατήσει, πάνω απ' το ότι βλέπει την αλήθεια και μπρος στην αλήθεια υπάρχει μια άλλη, και γι' αυτόν, πραγματικότητα.

Στην πραγματικότητα, το ζήτημα του χρήματος αναγκάζεται να φωνάξει και να πει ότι δεν είναι έτσι το πράγμα. Αλλά δυστυχώς είναι έτσι. Πριν φτάσω εκεί, διότι η υπόθεση είναι αιτία αυτό, είναι αποτέλεσμα, δεν είναι αιτία, Θα ήθελα να μου επιτρέψετε να τα βάλω τα πράγματα στη θέση τους.

Για να φτάσουμε να δούμε γιατί ο γάμος απέτυχε σήμερα και ο σκοπός δεν πραγματοποιείται, κάτω από τις ανάγκες αυτές τις οικονομικές, που άνθρωποι θέλουν και δεν μπορούν. Κατάλαβα. Ωραία, επιτρέψτε μου και παρακολουθήστε με. Δεν θα σας κουράσω. Θα κοιτάξω εν συντομία και με ορισμένα περιστατικά, τα οποία έχω σημειώσει, να δώσω εκείνο που θα πρέπει, για να διευκολύνω την υπόθεση για τους θέλοντες.

Πρώτα-πρώτα, η υπόθεση είναι γύρω από ένα γάμο. Γιατί ο γάμος αυτός δεν μπορεί να έχει τα αποτελέσματά του και προβάλλονται λόγοι οικονομικοί; Πρώτα-πρώτα ας ερωτήσουμε: από πότε ο γάμος; Τι είναι αυτό που λέγεται γάμος; Το φτιάξαν άνθρωποι ή ο Θεός;

Το έφτιαξε ο Θεός. Ο γάμος υπάρχει μέσα στη Γένεση. Όταν πρωτοδημιουργήθηκε ο κόσμος, εδόθη και το σχέδιο του γάμου και ο σκοπός του γάμου και ο θεσμός του γάμου. Όταν ο Μωυσής, γράφοντας στη Γένεση, Α΄ 27, λέγει: «Και εποίησεν ο Θεός τον άνθρωπον κατ’ εικόνα αυτού· κατ’ εικόνα Θεού εποίησεν αυτόν».

Ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς», καὶ εὐλόγησεν αὐτοὺς καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς. Εκεί ο Θεός φτιάχνει το γάμο. Όταν ο Θεός έβαλε σε έκσταση τον Αδάμ και πήγε, του έφτιαξε τη γυναίκα και την πήγε, ο πρώτος νυμφαγωγός που πήγε τη νύφη στον άνδρα είναι ο Θεός.

Ο Θεός το έφτιαξε αυτό το πράγμα ευθύς εξ αρχής και, κατά συνέπεια, είναι θεοσύστατος ο γάμος, είναι θεοσύστατος. Γι' αυτό και βάλλεται από τον διάβολο κάθε τι που είναι φτιαγμένο από τον Θεό. Τι πάει να πει γάμος; Τι πάει να πει; Ποιος είναι ο ορισμός του γάμου;

Ο ορισμός του γάμου είναι συνοπτικώς ο εξής: γάμος εστί μυστήριον, εν ω η χάρις του Αγίου Πνεύματος αγιάζει τη συζυγική ένωση. Διά του Πνεύματος Αγίου γίνεται η σαρξ μία και ενισχύει τους συζύγους προς την έγκυρη επίτευξη του σκοπού του γάμου.

Διά χάριτος του Πνεύματος Αγίου ενισχύει τους δύο για να έχουν τον σκοπό, τα αποτελέσματα του γάμου. Ο θείος Χρυσόστομος λέγει: «Γάμος εστί έννομος σαρκός μίξις, ένωσις», έννομος, όχι άνομος, διά του νόμου του θεϊκού.

Και εσονται οι δυο εις σαρκα μιαν, όπως λέγει ο ιερεύς, δια του Πνεύματος του Αγίου κατά την ώρα του γάμου.

Διατί αποτυγχάνει ο γάμος, ενώ τον έφτιαξε ο Θεός; Γιατί; Ο Θεός τον έφτιαξε, γιατί να αποτυγχάνει;

Αποτυγχάνει για δύο λόγους.

Πρώτον, διότι όλοι οι άνθρωποι δεν είναι κατάλληλοι δια γάμον. Και δεύτερον, διότι δεν ερωτήθη ο Θεός που έφτιαξε τον γάμο.

Αναφορικώς με το πρόσωπο που πρέπει να έρθει εις γάμου κοινωνίαν. Ο γάμος είναι το σοβαρότερο σταυροδρόμι του ανθρώπου. Και είναι υποχρεωμένος ο άνθρωπος, πριν παντρευτεί, να ρωτήσει εάν πρέπει να παντρευτεί.

Και ακόμη, ποια πρέπει να πάρει ή ποιον πρέπει να πάρει. Πράγμα το οποίο λείπει από εμάς. Ο σύγχρονος άντρας βάζει το χέρι του και εκλέγει την Εύα του.

Την Εύα του, την πλευρά του, και διότι ως γνώμονα είχε το συμφέρον του, τον εγωισμό του, τη σάρκα του, το άδειο κεφάλι, επήρε μια Εύα, μια πλάτη, και είναι ξεπλατιασμένος· δεν είναι η πλάτη του. Ποιος ξέρει ποια είναι η πλάτη του Αδάμ, ποια είναι η Εύα του Αδάμ; Μόνο ο Χριστός ξέρει, μόνο ο Θεός ξέρει ποια γυναίκα κάνει για τον α΄ άντρα και ποιος άντρας κάνει για τη β΄ γυναίκα. Οι άνθρωποι δεν ξέρουν. Εάν θα εξετάσουμε τις αποτυχίες του γάμου, είτε στο πνευματικό μέρος είτε στη συμβίωση είτε στο υλικό είτε στην παιδοποιία, θα βρούμε ότι το 99% των αποτυχημένων αυτών γάμων είναι διότι οι άνθρωποι βάλαν το χέρι τους μόνοι τους και εξέλεξαν: ή η γυναίκα τον Αδάμ, που ενόμισε ότι αυτός της κάνει και αυτός είναι το αστέρι των ονείρων, ή ο άντρας την Εύα, που αυτός ενόμισε ότι αυτή είναι η Σελήνη και ο Αυγερινός, εφόσον δεν ήταν καν πουλιά.

Μέσα στην Παλαιάν Διαθήκην επεμβαίνει ο Θεός και δίδει μία κατεύθυνση στο θέμα αυτό και λέει: Στις Παροιμίες, το 19ο κεφάλαιο, στίχος 14, το Πνεύμα το Άγιον έχει γράψει κάτι για να νουθετήσει τους ανθρώπους που το αναφέρουν στον γάμο και το υπενθυμίζουν και λέει: οἶκον καὶ ὕπαρξιν μερίζουσιν πατέρες παισίν παρὰ δὲ θεοῦ ἁρμόζεται γυνὴ ἀνδρί.

Τα σπίτια, λέει, και τα χωράφια τα κληρονομείς από τον πατέρα σου· η γυναίκα, όμως, σου τη δίνει ο Κύριος. Και ερωτώ αυτόν που γράφει αυτό ή άλλους του Υγείου, κυρία Μάτος: πράγματι ο Θεός σου την έδωσε τη γυναίκα,

ή έγινε το συμπεθεριό απ' την κυρα-τάδε, ή βάλαμε το χέρι μας από τον έρωτά μας, ή, ή, ή; Είναι εξεταστέον αυτό πάντοτε, διότι δεν μπορούμε να ζητάμε ευθύνες απ' τον Χριστό και να μας πληρώσει τον λογαριασμό που τα σπάσαμε εμείς απάνω στο μεράκι μας.

Δεν πληρώνει τέτοια σπασμένα.

Γιατί δεν μπορείς να τα βγάλεις πέρα; Με ρώτησες; Η γυναίκα που σου έδωσα ή ο άντρας που πήρες είναι με την ευλογία μου ή με κάλεσες με το ζόρι για να σε ευλογήσω;

Είναι μια υπόθεση που ο άνθρωπος θα πρέπει να την εξετάζει. Εάν είναι έγγαμος ή αν είναι άγαμος, πάλι να την λάβει σοβαρώς υπόψη.

Δεύτερον, ποιος σου είπε ότι πρέπει να παντρευθείς; Μα δεν έγινε ο κόσμος για γάμο, δεν έγινε ο κόσμος για γάμο όλος. Έγινε και για παρθενία ο κόσμος, πολλά πράγματα. Δεν είναι μόνο γάμος, είναι και παρθενία. Ο Χριστός ήταν παρθένος, δεν παντρεύτηκε. Ο Αϊ-Γιάννης ο Πρόδρομος ήταν παρθένος, η Αγία Κυριακή έμεινε παρθένος, η Παναγία Μητέρα έμεινε παρθένος. Περισσότεροι των 90% των Αγίων είναι παρθένοι. Πήγαν στην κόλαση; Δεν πήγαν.

Δεν πήγαν στην κόλαση; Ερώτησες, υπελόγισες αυτό το μεγάλο θέμα του γάμου; Πώς το πήρες; Ότι είναι μια συναλλαγή μεγάλη; Φροντίδα λέγεται συζυγία.

Ευχαριστώ.

Απαιτεί θυσία. Ότι θα βάλεις το σβέρκο σου, ας μου επιτραπεί η έκφραση, κάτω από το ζυγό όπως τον βάζουν τα βόδια. Το ένα μέρος η γυναίκα και το άλλο εσύ. Και θα τραβάτε όπως τα βόδια. Αυτό πάνω απ’ όλα απαιτεί θυσία. Μάλιστα, ο θείος Χρυσόστομος...

Ο Θείος Χρυσόστομος όμως έχει μία ωραία έκφραση που λέγει το εξής:

Ουδής νυμφευθείς, ουχή σχημάζεται Δεν είναι ένας άνθρωπος που θα παντρευτεί, που θα στεφανωθεί, που θα πάρει γυναίκα, που θα πάρει άντρα, και δεν θα έχει δεινά, γιατί εμείς θέλουμε ένα γάμο ο οποίος να μην έχει νεφέλα, να μην έχει σκοπέλους, Να μην έχει βάσανα, κακονύχιες, λίπες, γυμνιά, ψιπολισσά, πράγματα Αυτά μακριά, δεν συμβιβάζεσαι.

Από τη στιγμή που θα σκεφτείς να παντρευτείς, θα καθίσεις να σκεφτείς. Γράφει ο Χριστός στο Ευαγγέλιο, διά του Ευαγγελιστού Λουκά, το εξής, στο Λουκά ΙΔΕΤΑ 28 και λέει Τις γαρ εξ υμών, θέλων πύργον οικοδομήσαι, ουχί πρώτον καθίσας ψηφίζει την δαπάνην, ει έχει τα προς απαρτισμόν; Ίνα μη ποτέ, θέντος αυτού θεμέλιον και μη ισχύσαντος εκτελέσαι, Πάντες οι θεωρούνται άρχσανται αυτό εμπέζην λέγοντες ότι ούτως ο άνθρωπος

Άνθρωπος ήρξατο οικοδομείν και ουκ ίσχυσεν εκτελέσαι. Το σκέφτηκε ο άνθρωπος αυτό. Ή ένα πρωινό ξημέρωσε 52 δραχμές και χτες έλεγε ότι θα έκαμε χίλια την ημέρα, εκατομμύρια την ημέρα. Όχι. Ως επί το πλείστον το προγνωρίζουμε αυτό το πράγμα. Ότι, όπως είναι τα πράγματα, κατά την οικονομία, στις λήψεις, κατά την εργασία τη δικιά μου κ.λπ., μπα, το μεροκάματο δεν βγαίνει για αυτή τη δουλειά, για να το σκεφτούμε.

Ήρθατε με ένα εμπόριο σε μια τέτοια κατάσταση που θέλει έξοδα, που θέλει φροντίδες, που θέλει αγώνα κλπ. Και εκ των υστέρων ζητάμε την ευθύνη. Εδώ λέγει: το υπελόγισες αυτό ή ξημέρωσε ένα πρωί και δεν μπορείς να τα βγάλεις πέρα;

Δεν το ήξερες προκαταβολικώς ότι δεν μπορείς να τα βγάλεις πέρα; Γιατί πήδηκες μέσα για να πάρεις τον άλλον στο λαιμό σου; Γιατί να μεγαλώσεις την κατάρα; Γιατί πήδηκες μέσα στο γάμο; Γιατί μπήκες μπροστά; Εδώ λέγει ότι θα πρέπει να καθίσεις, λέει, πρώτα κάτω. Στη συνέχεια λέγει το εξής: φέρει παράδειγμα έναν ο οποίος θα κάνει, λέει, πόλεμο. Δεν ξέρω αν τη διαβάζετε ποτέ τη Γραφή και αν τα κατέχετε αυτά τα πράγματα.

Αυτά τα πράγματα. Ή τις βασιλεύς, πορευόμενος συμβαλείν ετέρω βασιλεί εις πόλεμον, ουχί καθίσας πρώτον βουλεύεται ει δυνατός εστίν, εν δέκα χιλιάσιν απαντήσαι τω μετά είκοσι χιλιάδων ερχομένω επ' αυτόν; Ει δε μήγε, έτι αυτού πόρρω όντος, πρεσβείαν αποστείλας ερωτά τα προς ειρήνην. Δηλαδή, φέρει ένα άλλο παράδειγμα και λέγει, αν βλέπει δυσκολίες ένας, δεν την κάνει την επιχείρηση, λέει, εναντίον του άλλου, γιατί βλέπει ότι θα πρέπει να έχει

Πρέπει να έχει τριάντα χιλιάδες να τα βγάλει πέρα με αυτόν, όταν αυτός έχει δέκα. Πολλοί λοιπόν εξ ημών, χωρίς να σπεύσουν να εξετάσουν τα μετέπειτα, βλέπουν τα θέματα μόνο μέχρι το μήνα του μέλιτος. Από εκεί και πέρα, που αρχίζει το ξύδι, το γλυκάδι πίσω από το μέλι, αυτό δεν το βλέπουν.

Ο άνθρωπος όμως ο πιστός, ο άνθρωπος ο χριστιανός, ο άνθρωπος ο θεοφοβούμενος, ο οποίος σκέφτεται τι θα γίνει αύριο και πώς θα αντεπεξέλθω, ώστε να είμαι συνεπής στα θελήματα Κυρίου και συνεπής έναντι των υποσχέσεων που θα δώσω κατά τον γάμο, ότι θα είμαι συνεπής, έχουν τεκνοποιία και όλα τα άλλα, πώς θα τα βγάλω, αναγκάζεται να αναβάλει, αναγκάζεται να παρακαλέσει, αναγκάζεται να αναθέσει, διότι, αγαπητοί, εάν οι γάμοι αποτυγχάνουν, είναι διότι είναι ανθρώπινοι, δεν είναι θεϊκοί.

Γάμος που είναι με την ευλογία του Χριστού, όχι εκ των υστέρων αλλά εκ των προτέρων, ουδέποτε ναυαγεί και ουδέποτε έρχεται ο άνθρωπος, ακόμη και σε δύσκολη θέση, αντιμέτωπος με το να χάσει την ψυχή του, γιατί εδώ είναι θέμα σωτηρίας· χάνονται ψυχές, δεν χωράει μεσοβέζικη λύση, χάνονται ψυχές.

Ο Χριστός δεν κάνει κανένα συμβιβασμό. Αν λοιπόν ο Χριστός ερωτηθεί και αν ο Χριστός έδωσε τον συνεταίρον της ζωής, υπομένετε αδελφώς τον πειρασμόν. Ο Χριστός γνωρίζει και την υπόθεση θα την τακτοποιήσει αυτός.

Εάν δεν ερωτήθη, το θέμα είναι στη συνέχεια. Διότι ως επί των πλήθων φτάνουμε εκεί με τη γενική κεφαλή μας ότι νέοι μας θα φαντρευτούμε να μην μείνουμε στο ράδι χωρίς να σκεφτούμε όμως τα επακόλουτα, τα οποία είναι γαϊτανάκι του σατανά.

Και αν έχουμε τώρα δέκα βαθμούς αμαρτίας, όταν θα παντρευτούμε και θα συνεχίσουμε την αμαρτία της ζωής, όχι την του Χριστού, την οποίαν ομολογούμε, την κάνουμε 40, την κάνουμε 80, την κάνουμε 100% την αμαρτία.

Γι' αυτό είναι ανάγκη να προσέξει ο κάθε άνθρωπος. Τώρα, στη συνέχεια, θα ήθελα να πω ποιος είναι ο σκοπός του γάμου. Ο σκοπός του γάμου αναφέρεται στην Γραφή ότι είναι η παιδοποιία. Αυτός είναι ο σκοπός του γάμου.

Γραφική απόδειξη. «Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ κατακυριεύσατε τῆς γῆς». Γένεσις Α΄ 28. Πατερική μαρτυρία του Γρηγορίου του Ναζιανζηνού: «Γάμος καλός, όταν επιθυμία παιδών διαδέχηται». Αν δεν υπάρχει αυτή η σκέψη, διά παιδοποιίαν, λέγει ο Γρηγόριος, δεν είναι καλός ο γάμος.

Ο δε Ιουστίνος ο Μάρτυς και φιλόσοφος λέγει: «Γάμου σκοπός η παίδων ανατροφή». Αυτός είναι ο σκοπός, θα αναθρέψουμε παιδιά, οι παρεπίδημοι της γης είμαστε. Αν δεν είναι αυτός ο σκοπός, είναι προτιμότερο, λέει, να μην παντρευτείς. Τέλειον, εγκρατευόμεθα. Θα είναι πολύ προτιμότερο, λέει, να εγκρατευτούμε.

Και αναφέρει ότι η ελευθέρα μίξις δεν είναι σωστή. Η ενέδινη μίξις ούκ έστιν εν μυστηρίω. Η ελευθέρα μίξις χωρίς γάμο, δηλαδή, δεν είναι μυστήριον. Είναι πορνεία. Αυτό αναφέρει αναφορικώς με τον σκοπόν.

Και εν συνεχεία ο Αμφιλόχιος λέγει το εξής:

Επιούν, επί τη συνοχή του γέννης, για να διαδοχεί του γέννης και επί αυξήσει της φύσεως ο του γάμου εδώ την όμως το με έναν ανθρώπο η δονή δεν έσφυρε του δώσαι την τάση του ανδρός προς τη γυναίκα». το δε θέλει το πευτικό νεπίησε και τη γυναίκα να δέχεται ούχι να εταιρικώς προς μήμη ερεθίζονται Όχι για να απολαμβάνουν ηδονές μεταξύ των, αλλά να εννόμως προς γάμον συνάπτονται.

Γι’ αυτό είναι η τάση, η έλκυση αυτή μεταξύ των δύο ανθρώπων, των δύο φύλων. Όθεν η μεν εν θεσμώ του γάμου μίξις, τιμία παρά τω Θεώ. Η δε προς χάριν των ηδονών, θανάτω υποστέλλεται. Όταν ο γάμος μεταφερθεί μόνο στο θέμα της ηδονής και ουχί της παιδοποιίας, θάνατο, λέει, μεταφέρει.

Γι' αυτό, όταν ο σκοπός είναι αυτός και αποκλείεται λόγω αυτών των περιστατικών που επιβάλλονται έξωθεν, το μικρό μεροκάματο, τόσα άλλα πράγματα, θα πρέπει να αναζητηθεί, λέγω και πάλιν, ο Δημιουργός και να του τεθεί αυτού το ερώτημα: «Γιατί, Κύριε, παθαίνω αυτή τη δουλειά; Πώς συμβαίνει αυτό;» Η απάντηση θα είναι ότι δεν με ρώτησες.

Εάν με ρωτούσες, θα υπήρχε κάποιος άλλος τρόπος να σε διευκολύνω εγώ στο σημείο αυτό. Στη συνέχεια, οι άνθρωποι, εμείς οι αδύνατοι, κάτω από λογικά επιχειρήματα, της ανέχειας, να μη μας φτάνουν, όχι αρκετής ηλικίας, βοηθείας κ.λπ., αναγκαζόμεθα να μην τεκνοποιήσουμε.

Περιορίζουμε προς τα εκεί για να μπορέσουμε να αντεπεξέλθουμε. Γιατί ενός κακού δοθέντος, μύρια έπονται. Αυτά είναι αποτελέσματα τώρα, για να μπορέσουμε να καλύψουμε κάτι αψυχολόγητο και όχι ερωτημένο από τον Χριστό, που κάναμε γρηγορότερα.

Αυτός είναι ο λόγος. Και ξεκινάμε τώρα να αποφύγουμε την τεκνογονία. Ο άνθρωπος ο οποίος αποφεύγει την τεκνογονία θα πρέπει, με βάση την Παλαιά Διαθήκη, να λιθοβολείται. Διότι, όπως είπαμε, ο σκοπός του γάμου είναι η τεκνογονία, είναι να φέρουμε κόσμο στην ύπαρξη.

Ο άνθρωπος που αποφεύγει να ζωοποιηθεί και να ζωογονηθεί το σπέρμα του είναι στη θέση του Αυνάν. Όπως διαβάζουμε στη Γένεση, στο ΛΗ΄ 9, ο πρώτος ο οποίος απέφυγε να επιτρέψει στη γυναίκα να συλλάβει ήταν ο Αυνάν.

Γι' αυτό αυτό λέγεται και αυνανισμός. Όταν, λοιπόν, αυτός έκανε αυτό, τόσο σκληρό και τόσο αντίθετο και άτιμο φάνηκε στα μάτια του Θεού, που έδωσε εντολή και τον εφόνευσε. Η ίδια τύχη, ψυχικά, περιμένει κάθε άνθρωπο αναφορικώς με το θέμα αυτό.

Εμείς ή θα αποφύγουμε την τεκνογονία ή, αν συλλάβουμε, θα έχουμε στη συνέχεια την εκ προμελέτης εκτέλεση του σπέρματος μέσα εις τη μήτρα.

Θα έχουμε την άμβλωση, τη λεγόμενη, θα έχουμε την έκτρωση με απλά λόγια, καταλάβατε. Εάν πάλι ορισμένοι, οι οποίοι το φέρουν στο φως, ορισμένοι, βλέπουμε, το πετάνε στους δρόμους, άλλοι το αφήνουν έξω στον παγετό τη νύχτα, το χειμώνα, για να πεθάνει, άλλοι το πνίγουν σε νερό, άλλοι κατά διαφόρους τρόπους βρίσκουν να το βγάλουν από τη μέση. Πράγματα συμβαίνουν τα οποία μεταξύ των θηρίων δεν γίνονται. Τα θηρία δεν τα κάνουν.

Δεν κάνουν αυτό που κάνουν οι άνθρωποι αναφορικά με τα σπλάχνα τους που φέρουν στον κόσμο. Γνωρίζω περιπτώσεις: μάνα που έβγαζε τον καρπό της κοιλίας της στο χιόνι τον χειμώνα και πέθανε από τον πάγο.

Για να πεθάνει κατ' αυτή την έννοια, διότι δεν το ήθελε. Άλλοι το αφήνουν νηστικό, γονείς διότι είναι κορίτες φεριπίν και το θέλουν, το αφήν νηστικό και αποθύστηκαν. Πράγματα που, αν θα ακούσει ο άνθρωπος αυτά που βλέπει ο Θεός από πάνω που γίνονται, θα φρίξει.

Θα πει πως μας ανέχεται ακόμη, πως ανέχεται τοιούτων απίστων ή ολιγοπίστων ή ψυχροπίστων λαών. Πως τον δέχεται ο Χριστός ακόμη είναι παράξενο πράγμα. Πολλοί άνθρωποι, έχω ακούσει, και μου έχουν θέσει το ερώτημα: Εάν όταν άμα τη συλλήφθη είναι οργανισμός, είναι θηκή, είναι Είναι. Γιατί, αν μου θυμίζετε, σε ένα βιβλίο που έχω γράψει, «Έστω και την δεκάτη», με μια συζήτηση με έναν γέροντα πολύ προχωρημένο που είχα κάνει, κοίτα, αναφέρω.

Μου είπε ότι «ναι, έχω κάνει εκτρώσεις, αλλά δεν είχε γίνει άνθρωπος», λέγει. Από τη στιγμή που θα γίνει η σύλληψη, υπάρχει ζωή εκεί, για την οποία θα δοθεί λόγος. Το πνεύμα, βαθύ, της εντολής που έχει δώσει ο Θεός στον ιατρό,

Τι τρόπο, άμα τη επαφή του σπερματοζωαρίου με το ωάριο, να γίνεται ζωή είναι εντολή του Θεού, είναι νόμος δοσμένος, που όταν ενωθούν αυτά τα δύο, αμέσως γίνεται ζωή. Το Πνεύμα το Άγιο μορφώνει, όπως γράφει στο δωδέκατο κεφάλαιο του Ζαχαρίου, στην Παλαιά Διαθήκη, στον στίχο 1, ότι το Πνεύμα μορφώνει στην κοιλία του ανθρώπου, δηλαδή της γυναικός, μορφώνει την ψυχή. Είναι εντολή του Θεού και ο άνθρωπος αμέσως βάλλει εναντίον αυτής της ύπαρξης.

υπάρξεως, αδιαφόρως αν ακόμη δεν έχει παρουσιάσει χέρια, πόδια, αυτιά κ.λπ. Πάντως η έκτρωση θανατώνει εκ προμελέτης, συνεργία μητρός, πατρός και ιατρού, μια ύπαρξη η οποία αδυνατεί να αμυνθεί. Φωνάζει όμως από μέσα, διά στεναγμών αλαλήτων, που λέγει ο Παύλος, και λέγει στη μητέρα: «Μητέρα, γιατί με σκοτώνεις; Πατέρα, γιατί με εκτελείς; Γιατρέ, γιατί με εξοντώνεις; Είμαι άοπλο, δεν φωνάζω, δεν μπορώ να αντιδράσω. Αυτός που εκδικείται το αίμα των αθώων θα εκδικηθεί και το δικό μου αύριο».

Ενθυμείστε μια περίπτωση που έλεγα προ ημερών στην Αγία Μαρίνα; Μια μάνα που είχε κάνει τρεις-τέσσερις εκτρώσεις. Και στην τελευταία της έκτρωση, βρισκομένη στην κλινική, είδε στα τζάμια να ανεβαίνουν τέσσερα παιδάκια. Και λέει, σαν να τα διώχνει: «Τι είναι αυτά;» Φωνάζουν αυτά: «Τι μας διώχνεις, μάνα; Είμαστε παιδιά από τις εκτρώσεις». Σας φαίνεται παράξενο όταν ακούτε αυτά τα πράγματα;

Και ξέρετε τι λέει η ομιλία της.

Στο Μηνιάτη, έστω και αν μετανοήσουν οι γονείς και σωθούν, εν εκείνη τη ημέρα όλα τα παιδιά τα οποία σκοτώθηκαν μέσα στις κοιλιές των γονέων και ούτω καθεξής, θα φωνάζουν και θα λένε ενώπιον του Θεού, ζητώντας εκδίκηση διαμέσου του Χριστού στους γονείς: «Γιατί δεν μας αφήσατε να έρθουμε στο είναι, για να βαφτιστούμε και να έρθουμε και εμείς στον Παράδεισο;» Χυμόνται βέβαια, χαλούν οι σιλουέτες.

Ναι, είναι αλήθεια αυτό το πράγμα, αλλά εν ημέρα κρίσεως θα ζητήσουν λόγο αυτά τα πλάσματα που καταστρέφονται. Τι πλανώμεθα, καημένη κυρία; Είναι αλήθειες του Ευαγγελίου αυτές. Εγώ τι λέω; Είμαι πρώτος εγώ αμαρτωλός. Ήθελα να τα ακούσουν άνθρωποι, να το εφαρμόσουν.

Νομίζετε ότι είναι άγιος πάντοτε ο μιλητής; Ο Χριστός έχει πει σαφώς, και μην σκανδαλίζεστε, διότι «ἃν λέγωσιν υμίν, ποιείτε και τηρείτε· κατά τα έργα αυτών μη ποιείτε· λέγουσι γαρ και ου ποιούσι». Έτσι λέγει στο 23:3 του Ματθαίου. Να ληφθούν αυτά σοβαρώς υπ' όψιν. Ο άνθρωπος θα πρέπει να μαζωχτεί κατά έναν τρόπο και να αρχίσει να αναλογίζεται τας ευθύνας του. Τώρα, όπως σας είπα, υπάρχουν ενστάσεις, δικαιολογημένες, προφανώς έτσι φαίνονται. Όταν όμως μπει στη μέση ότι δεν ερωτήθη, αμέσως αφοπλίζεται ο άνθρωπος επίσης. Μήπως είναι αποτέλεσμα όλη αυτή η υπόθεση, όλη αυτή η αναποδιά και δυσδαιμονία, μήπως είναι αποτέλεσμα του ότι δεν ερώτησα; Μπορεί και να είναι αυτό το πράγμα.

Εν πάση περιπτώσει, για τον Χριστό ουδεμία ένστασις ευσταθεί. Για το χριστιανικό ζευγάρι, για το πιστό ζευγάρι, το οποίο ερώτησε τον Χριστό και ο Χριστός έκαμε την ένωση, δεν υπάρχει ουδεμία ένστασις.

Δια όλους οι μάσκους υπολοίπους που κατά διαφών τρόπους ήρθαμε εις γάμου κοινωνία παρουσιάζονται ευλογοφανείς την φτάση. Πάντως, στα μάτια του Χριστού δεν ευστατεί καμία. Και προχωρώ. Είναι ασθένεια. Όταν υπάρχει ασθένεια, απαγορεύει τον γάμο.

Πολλοί άνθρωποι, παρά την ασθένεια, ανήλθαν εις γάμον. Δεν μπορεί να αντιτεκνοποιήσει εκ των υστέρων, δεν επιτρέπεται. Γιατί ήρθες εις γάμον; Δεν έπρεπε να έρθεις. Κατά συνέπεια, εσύ ευθύνεσαι και δεν ευθύνεται ο Θεός.

Αρρώστησα εκ των υστέρων. Έπαθα ένα αφροδίσιο νόσημα εκ των υστέρων. Μάλιστα, ποιος είναι υπεύθυνος, ο Χριστός ή εσύ; Είσαι εσύ που έκανες άσωτη ζωή. Και έπαθες αυτό εκ των υστέρων. Λοιπόν, είτε εκ των προτέρων το έκανες είτε εκ των υστέρων, είσαι υπεύθυνος, δεν είναι ο Χριστός.

Τι θα γίνει τώρα;

Θα φέρεις το σταυρό σου. Θα εγκρατευθείς τώρα, θα φέρεις το σταυρό σου τώρα. Αυτό είναι, λύση δεν υπάρχει. Θα φέρεις το σταυρό σου, τον οποίο έφτιαξες με τα χέρια σου. Και αν είναι βαρύς, είναι γιατί τον έφτιαξες με τα χέρια σου.

Διαφορετικά, ο Χριστός δεν δίδει πειρασμόν και δεν δίδει σταυρόν υπέρ την δύναμη του ανθρώπου. Έχουμε άλλη πλευρά: δεν βγαίνουν, λέει, τα χρήματα. Ή δεν υπάρχουν καθόλου ή δεν επαρκούν. Να έχουμε υπόψη μας το εξής.

Ο Χριστός λέγει για τον άνθρωπο ότι έδωσε και αυτό το αίμα Του ακόμη, και αυτόν τον εαυτό Του. Αν για τα πουλιά, που δεν έδωσε τίποτα, αν για τα ζώα, για τα πάντα, τα τρέφει, τα διατηρεί, όπως αναφέρει στο έκτο κεφάλαιο του Λουκά και του Ματθαίου, «βλέπε τα πετεινά του ουρανού, βλέπε τα κρίνα», τα τακτοποιεί· για τον άνθρωπο που έδωσε το αίμα Του, δεν θα βρει έναν τρόπο, δεν θα οικονομήσει τίποτα για τον άνθρωπο;

Λέγει σαφώς, ουδέ σε ανώ, ουδέ σε εγκαταλείπω Λες: «Κύριε, αλλά έλα, εγώ που δεν Σε πιστεύω». Εγώ θέλω μολύβι και χαρτί. Θέλει τόσο το παιδί για την νουτρίτσια. Θέλει τόσο για τον Ισεστέ, θέλει τόσο για εκείνον.

Θέλει τόσο για την νταντά, θέλει τόσο για τις ξένες γλώσσες. Θέλει τόσο για τις σπουδές και λοιπά. Αφαιρείς από τόσο, δεν βγαίνει, δεν γίνεται τίποτα. Λογαριασμό ο άνθρωπος βάζει.

Πόσα θέλει για τις ξένες γλώσσες, πόσα, πόσο, πόσο, και δεν βγαίνει, λέει. Και το ωραίο είναι: ένας γονέας δεν έγινε ποτέ γονέας, έμεινε μόνο άντρας, που είχε κάνει ένα τέτοιο λογαριασμό εν όψει του ότι θα γεννηθεί παιδί· μέχρι τώρα, δέκα χρόνια, δεν κατάφερε.

Του 'μεινε ο λογαριασμός στο χαρτί. Γι' αυτό τιμωρεί ο Θεός. Τιμωρεί ο Θεός. Να δείξει στον άνθρωπο ότι δεν αξίζει μια δεκάρα. Μια δεκάρα. Μια δεκάρα. Και τον αφήνει εκεί να μείνει με τον λογαριασμό: πόσο θα του στοίχιζε η τροφή του παιδιού, πόσο η νταντά, πόσο οι σπουδές, πόσο οι ξένες γλώσσες. Του 'μεινε ο λογαριασμός στο χαρτί.

Δέκα χρόνια δεν μπορεί να κάνει τίποτα. Έμεινε εκεί άκληρος και θα φύγει η ψυχή του. Γιατί αυτός ασφαλώς θα ήθελε έναν κανακάρη να πει το όνομά του. Τον μάθητα του κόσμου και ο Θεός δεν του έδωσε. Ούτε αυτόν του έδωσε.

Γιατί κατά αναλογίαν τον άνθρωπο τον βοηθάει ο Θεός, διότι αυτή δεν είναι τιμωρία, κατά έναν τρόπο είναι παιδαγωγία, αλλά θα την καταλάβει. Να πει: «Θεέ μου, στα χέρια σου δίδομαι και βγάλ' τα εσύ τα υπόλοιπα πέρα». Όχι, έβαλε το μολύβι, το χαρτί και του τα άφησε εκεί πέρα γραμμένα.

Δεν του επέτρεψε στο σημείο αυτό.

Όταν ο άνθρωπος, ο χριστιανός, το ζευγάρι το χριστιανικό γνωρίζει ότι ο Θεός ενδιαφέρεται για τα πουλιά, ενδιαφέρεται για τα φίδια, ενδιαφέρεται για τα ψάρια, ενδιαφέρεται για τους νεοσσούς των κοράκων.

Ο Ψαλμωδός γράφει στον 146ο Ψαλμό, στίχος 9, ότι ο Θεός φτιάχνει φαΐ για τα κορακόπουλα. Διότι το κοράκι, όταν τα βγάλει τα πουλιά, τα παρατάει. Αυτό είναι και μισότεκνο, λέγεται. Γι' αυτό και τον αγγάρεψε να κουβαλάει ψωμί και κρέας του Ηλία.

Γιατί δεν μπαίνει. Αναφέρει επίσης ο Ιώβ στο λη΄ κεφάλαιο, στίχος 41, ότι ο Θεός που φτιάχνει στα κτήνη τροφή, πάνω στα βουνά τα χορτάρια, αυτός φτιάχνει και στους νεοσσούς των κοράκων. Όταν τα παρατάνε οι μανάδες τους, οι πατεράδες τους, τους πάει στα βράχια απάνω μύγες και σκουλήκια, να τραφούν τα κορακόπουλα.

Σκεφτείτε, τα χριστιανόπουλα θα τα αφήσει; Δεν τα αφήνει, δεν τα αφήνει, αλλά εμείς δεν το προσέχουμε αυτό το πράγμα. Η μέριμνα του ανθρώπου θα είναι επί τον Χριστόν. Τι γράφει ο Πέτρος; Ο Πέτρος λέγει: «Πάσαν την μέριμναν υμών επιρρίψατε επ’ αυτόν», Άλφα Πέτρου, έψιλον επτά.

Καθότι αὐτῷ μέλει περὶ ἡμῶν, αυτός θα αναλάβει. Ο Δαβίδ στον ΝΔ΄ Ψαλμό, στίχο 23, λέγει: «Ἐπίρριψον ἐπὶ Κύριον τὴν μέριμνάν σου καὶ αὐτός σε διαθρέψει». Στον Ψαλμό ΛΣΤ΄, στίχο 5, λέγει: «Ἀποκάλυψον πρὸς Κύριον τὴν ὁδόν σου καὶ ἔλπισον ἐπ’ αὐτόν, καὶ αὐτὸς ποιήσει». Αυτός θα τα βγάλει πέρα. Παράξενα δεν θα μου λες εμένα, όταν εγώ δεν έχω.

Αυτό είναι, ότι το ζεύγος δεν βλέπει τον Θεό. Γι' αυτό τα βλέπουμε, εκεί τα βλέπουμε. Αν έβλεπε τον Θεό, τα πάντα θα τακτοποιούνται. Και ενθυμούμαι, όταν μια χήρα μάνα έμεινε με τέσσερα-πέντε παιδιά, που διαβάζουμε στην περίπτωση του Ελισσαίου Προφήτου, στο Βασιλειών Δ΄, 1, θυμόσαστε τι έγινε.

Πάει η καημένη, χρεωμένη από τον άντρα, με παιδιά, μια χήρα, και λέει στον Ελισσαίο: «Ο δούλος σου, ο άντρας μου, ήταν θεοφοβούμενος, μας άφησε χρεωμένους. Αυτός τώρα που του χρωστάμε πρόκειται να πάρει εμένα και τα παιδιά μου».

Πουλιόνταν οι άνθρωποι τότε για να πληρώσουν. «Λυπήσου με». «Τι να σου κάνω; Έχεις τίποτα στο σπίτι;» Λέει: «Δεν έχω τίποτα. Τίποτα. Έχω», λέει, «μόνο ένα ροΐ κι έχει λιγάκι λαδάκι».

Λάκη λαδάκια Θα βαλαιστείτε τα παιδιά στη γειτονιά να μαζόξουν όσα αντινεκέδια λέει μπορούν Τι να τα κάνουν, βρε τράβα τα σπίτια Και κλείσε Και πάρ' αυτό έριξε και ρίχνε μέσα αντινεκέδια Και ένα ένα που θα γεμίζει βάζουν το στην άκρη Πάει αυτοί μαζόξουν όσα αντινεκέδια μπορούν σε αυτή τη γειτονιά Άρχισε και έριχνε λοιπόν με το δοχείο Ε γέμιζε, αυτό έβγαζε Γέμισε όλα τα δοχεία Είναι άλλο, δεν είναι άλλο Σταμάτησε να βγάζει αυτό Πάει τρέχοντα λοιπόν στο λισελ Γέροντα έτσι και έτσι Τράβα πουλα το λέει, πλήρωσε τον αυτό

«Και κράτησε το άλλο να φας εσύ και τα παιδιά σου». Πέθανε ο Ελισσαίος, πέθανε. Ο Θεός του Ελισσέε πέθανε, δεν πέθανε ο Θεός του Ελισσέε. Αυτό δε το θαύμα το είδα εγώ προσωπικά, σε συγγενή μου, σε θεία μου.

Χήρα ούσα με έξι παιδιά, όταν το παιδί της πήγε από τας Αθήνας στο χωριό, στο Αίγιον, δεν είχε να του ψήσει ένα αυγό. Πήγε και πήρε το δοχείο του λαδιού και δεν είχε καν τίποτα. Επρόκειτο να φύγει· είχε μείνει 48 ώρες άσιτος.

Δεν είχε τίποτα καθόλου, κυριολεκτικά. Το ψωμί εδίδετο ακόμη με το δελτίο και ούτε ψωμί υπήρχε. Και πόσον τον τενεκέ τον είχε στύψει, 50 φορές δεν τον είχε γυρίσει, επήρε μια μπουκάλα που την είχε στύψει και ξανά την είχε στύψει και ξαναπήγε στο δοχείο, κάτω μια μπουκάλα μαύρη, με μαύρο λαιμό, των 300 δραμίων, και τη βάζει από κάτω δακρυσμένη και το γέρνει τότε εκεί και γεμίζει η μπουκάλα.

Ούτε έμεινε μέσα στον τενεκέ άλλο, ούτε χύθηκε απ' έξω, ίσα-ίσα με την μπουκάλα. Και έμεινε λιπόθυμη εκεί και πήγαν και τη βρήκανε κάτω, λιπόθυμο με την μπουκάλα γερμένη και ουχήχημένη. Έπειτα από το θαύμα αυτό, ζει Κύριος, ζει ο Θεός. Για τους απίστους ή ολιγοπίστους δεν ζει ο Κύριος.

Δεν έχουμε εμπιστοσύνη εμείς. Ρωτήστε τα ανδρόγυνα, τα οποία έχουν πολλήν οικογένεια, αλλά στα χέρια του Θεού αφιερωμένη· έχουν να σας μιλήσουν για πολλά θαύματα. Έχουν να σας πούνε για πολλές περιπτώσεις που τους έρχονταν πολλά δύσκολα και την τελευταία στιγμή κάποιος βρισκότανε, κάποια βρισκότανε.

Πάντοτε υπήρχε μία αναψυχή, υπήρχε μία όαση μέσα σε αυτή την έρημο, η οποία έδειχνε τόσο κάψωνα γύρω του. Του έλεγε ο σατανάς: Τι τα θέλεις αυτά, δεν δράσεσαι πλέον, δεν βλέπεις τι κάνει ο κόσμος σήμερα, δεν ξύπνας Και εντούτοις είναι κοιμισμένοι οι άλλοι και ξύπνιος είναι αυτός ο οποίος οδεύει τη ζωή του σύμφωνα με το Χριστόδρομο.

Παράξενο, φαίνεται παράξενο στον άνθρωπο. Πώς ζεις εκ του μηδενός; Δεν διάβασες ποτέ, αδελφέ, του Ιώβ το βιβλίο; Ε, διάβασες ποτέ του Ιώβ το βιβλίο; Εγώ 52 δραχμές λέγω. Αυτός δεν είχε ούτε 52 την ημέρα, παρά είχε ένα κεραμίδι και λέπρα.

Λέπρα. Και εντούτοις, από τη στιγμή που ευλογήθησαν τα έσχατα του Ιώβ, με μοναδική περιουσία ένα κεραμίδι και τη λέπρα και μια σατανά γυναίκα από πάνω του, που του έλεγε να βλασφημήσει τον Θεό και να πεθάνει, έκαμε διπλή περιουσία και έκαμε 7 αγόρια και 3 κορίτσια, 10 ολόκληρα παιδιά, με τίποτα καθ' ολοκληρίαν. Τα είχε και πρώτα, ήταν ζάπλουτος, αλλά του τα χάλασαν όλα, εχάσανε όλα και οι...

Και με μοναδική περιουσία ένα κεραμίδι έμεινε. Γιατί; Ευλόγησε ο Χριστός. Και τι λέγει τότε ο Ιώβ, όταν είδε αυτό το θαύμα; Αναφέρει στο 42ο κεφάλαιό του το εξής: μέχρι τώρα λέγει άκουα για σένα, τώρα σε βλέπω, άκουγα για σένα Θεέ, τώρα όμως αυτά σε βλέπω Και όταν ο άνθρωπος βλέπει τον Θεό μέσα στο σπίτι του και στις ενέργειές του, να τον σκεπάζει, να τον προσέχει και να τον τρέφει, τότε από κει και κάτω δεν μπορεί να τον βγάλει κανένας καθ' ολοκληρίαν.

Πείτε μου, δεν ήρθε να πεθάνει η χήρα των Σαρεπτών και έστειλε τον Ηλία και ευλόγησε τον καψάκη και τη χούφτα του αλευριού; Και πέρασαν τριάμισι χρόνια ανομβρίας και πέθαναν μεγάλοι και πέθαναν πλούσιοι και πέθαναν από την πείνα, και η κυρούλα των Σαρεπτών, η οποία είχε εμπιστοσύνη στον Θεό, και το παιδί της και όλοι οι δικοί της δεν απέθαναν.

Πώς, λοιπόν, εγώ θα πω ότι δεν έχει ο Χριστός; Έχει ο Χριστός. Εγώ δεν έχω δοχείο για να μου ρίξει ο Χριστός. Αυτή είναι η λεπτομέρεια. Αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη ότι ο Χριστός, ο Θεός, βοηθάει τον άνθρωπο.

Οι άνθρωποι δεν το προσέχουν, δεν το διαβάζουμε και γι’ αυτό φοβόμαστε εκεί. Και το βάζουμε με το μολύβι και το χαρτί και είναι αλήθεια ότι βγάζουμε τέτοια λυπηρά συμπεράσματα. Πόσες φορές, σε ανθρώπους οικογενειάρχες, έρχεται το φως, πληγωνόμαστε, λέμε: «Πώς να το πληρώσουμε;» «Να σου, πάρε αυτό το κατοστάρικο, κυρά, δώσ’ το για το παιδάκι». Βρίσκεται ένας τρόπος πάντως. Ο άνθρωπος που θέλει να ελεηθεί, αμέσως: «Δόξα τω Θεώ, δεν πέθανε ο Θεός, υπάρχει».

Βλέπεις τον άλλον από εκεί: «Πάρε αυτά τα δύο κατοστάρικα. Κάποια ψυχή μού τα έδωσε, δώσ' τα εσύ όπου θέλεις», και είναι για τον ίδιο. Χίλιες περιπτώσεις τέτοιες υπάρχουν, που δίνεται στον άνθρωπο. Ο πιστός άνθρωπος, το πιστό ανδρόγυνο, δεν φτιάχνει παιδιά για τον κόσμο.

...τον κόσμο. Τα παιδιά τα φτιάχνουν για το Θεό, γι' αυτό δεν φοβάται να κάνει παιδιά. Έστω κι αν είναι ξυπόλυτα, έστω κι αν είναι γυμνά, έστω κι αν είναι νηστικά, έστω κι αν δεν τρέφονται όπως τρέφονται τα βουτυρόπαιδα ή οι άλλοι των απίστων των ανθρώπων, έστω κι αν δεν τρέφονται. Γιατί τα παιδιά τα κάνει για το Θεό, δεν τα κάνει για τους ανθρώπους. Οι άνθρωποι που κάνουν παιδιά για τους ανθρώπους πάντοτε θα βρίσκονται σε τέτοιες δυσκολίες. Ή στην Παλαιάν Διαθήκη λέγει, στις Παροιμίες, το ΚΒ΄ 2, πλούσιος.

«Πλούσιος και πτωχός συνήντησαν αλλήλους, αμφοτέρους δε ο Κύριος εποίησεν». Ναι, όπως ο πλούσιος θα δώσει εξετάσεις για τα πλούτη του, έτσι ο πτωχός θα δώσει εξετάσεις για όσα του εμπιστεύθηκαν. Αν εξετάσουμε, αγαπητοί, θα ιδούμε ότι οι άνθρωποι που φοβούνται την τεκνογονία ως επί το πλείστον είναι παιδιά πολυμελών οικογενειών. Αν ρωτήσεις τον ίδιο αυτόν πόσα παιδιά είχαν, θα σου πει έξι, επτά, οκτώ, πέντε, δέκα. Δεν ελάττωσε τίποτα. Πολλοί υπάλληλοι είσαστε, άνθρωποι με πολλά παιδιά. Ποια πήγαν χαμένα; Κανένα. Τα παιδιά των ευσεβών γονέων και τα παιδιά που έχουν ευσέβεια μέσα τους δεν πήγαν χαμένα.

Προσκυνάμε Άγιον Νεκτάριον. Τι ήταν ο Άγιος Νεκτάριος και πώς έγινε ο Άγιος Νεκτάριος; Φτωχό Μήτε ξύλο να ξύσει τα δόντια του, όχι ψωμί να ξύσει από τα δόντια του. Γονατίζει και προσεύχεται. Και εισέρχεται στο καράβι, μπαίνει στο καράβι στη Χίο.

Μπορεί να έχει ναύλα; Να ταξιδεύσει για το άγνωστο. Και μες στο καράβι βρίσκεται πλούσιος. Όχι κατατήχη Πλούσιον και πτωχόν Κύριος εποίησε και ενώνει και βγάζει το εισιτήριο του παιδιού. Και ακούει το περιστατικό του παιδιού και αναλαμβάνει τη σπουδή του παιδιού.

Και είναι ο Άγιος Νεκτάριος σήμερα.

Δεν θα λέω παραμύθια, είναι μακριά. Γνωρίζουμε όλοι τον Άγιο Αρκαδίας, τον ποτέ πατέρα Τιμόθεο Παπουτσάκη, της Χριστού πληρότητος, ο οποίος μίλησε την περασμένη Κυριακή εδώ. Ε, διαβάστε το βιβλίο του «Στην υπακοή του Χριστού».

Διαβάστε τον «Υποτακτικό του Χριστού», να ιδείτε από τι πέρασε και από τι οικογένεια είναι και ποιος είναι σήμερα. Όταν πήγε να κοιμηθεί με το μπογαλάκι του, διωγμένος που ήταν, εδώ κάτω σε ένα καφενείο, και βρέθηκε σε ένα εκκλησάκι απάνω από την Ηλιούπολη, όχι τώρα που η Ηλιούπολη είναι Αθήνα, όταν ήταν ερημονήσι απάνω εκεί που είναι ένα εκκλησάκι, ο Προφήτης Ηλίας, επήγε με το μπογαλάκι του, με την κουρελού, εκεί μέσα, με το κοντό του παντελονάκι, άυπνος, νηστικός, να κοιμηθεί μέσα στο εκκλησάκι, χωρίς να γνωρίζει τίνος είναι. Και όπως έπεσε εκεί, φοβισμένος και κουρασμένος, απογοητευμένος από την εγκατάλειψη του κόσμου, μέσα στον υπνάκο που πήρε, του παρουσιάστηκε ο γέρων Προφήτης Ηλίας και του είπε: «Παιδί μου, μη φοβάσαι. Ο Θεός έχει κοράκια, όπως είχε και για μένα, και θα σε βοηθήσει». Και τα έχασε αυτός. «Ποιος είναι αυτός με τα κοράκια;» Ήξερε περί τίνος πρόκειτο, παιδί; Σαν να τον παίρνει ο ύπνος. Σε λιγάκι, να σου ο γέρων Προφήτης Ηλίας. «Παιδί μου, μη φοβάσαι».

Μη φοβάσαι, ο Θεός έχει κοράκια και θα στείλει να σε βοηθήσει, όπως βοήθησε εμάς. Ξανά πετάχτηκε. Πού να του πάει ύπνος έπειτα; Περιμένει ώσπου να πάρει η μέρα, να βγει και λοιπά. Βγήκε εκεί με λίγο νερό και μπήκε να προσκυνήσει τις εικόνες, για να φύγει.

Μόλις πήγε λοιπόν εκεί, βλέπει λοιπόν τον Γέροντα, τον Προφήτη Ηλία. Όπως ακριβώς του παρουσιάστηκε στον ύπνο. Πήρε θάρρος, κατέβηκε κάτω. Έπειτα εδώ στην πόλη βρέθηκε άνθρωπος μπροστά του, που ήθελε ο Θεός, έγινε εισπράκτορας σε ένα λεωφορείο και Και είναι ο Άγιος Αρκαδίας σήμερα, ένας από τους ολίγους επισκόπους που είναι ικανός και άλλους διδάξει και ετέρους χειραγωγήσει.

Δεν μπορούμε να λέμε λοιπόν εμείς: «Εγώ πώς θα το σπουδάσω, πώς θα το βγάλω, πώς θα το κάνω;» Όταν ο Θεός δει την πίστη, τα πράγματα θα λυθούν, τα πράγματα θα βοηθήσουν. Ο καθένας μας έχει μικρά και μεγάλα παραδείγματα στη ζωή του, γι' αυτό ο ένας τον άλλο να τον παρηγορεί. Αλίμονο από τις πεθερές και από τις μανάδες, αυτές τις κακούργες, οι οποίες λένε στις νυφάδες κλπ. και τις απογοητεύουν: «Πώς θα τα βγάλουν πέρα;» Καθ' ην στιγμήν αυτές οι ίδιες έχουν κάνει 5, 6, 7, 8, 10 παιδιά.

Ήκουσα μίαν ημέρα, φεύγοντας από την Ανάληψη, Μια γιαγιά που την πέναν κρατημένη με τα 4,5 πόδια στο τάφο Και έλεγε στην άλλη. Της είπα εγώ να μην κάνει άλλο παιδί. Τι θα έτρωγε το άλλο; Άναψε το αίμα μου και σκότει κανείς τρίχες μου Και πάω και της μπαίνω μπροστά.

Τι είπες της λέω Ποια είσαι εσύ που θα σταματήσεις τη δημιουργία; Ποια είσαι εσύ; Τι λόγο θα δώσεις στον Χριστό και στην Παναγιά αύριο, εσύ που λες τη νύφη σου να σταματήσει τη δημιουργία; Γιατί; Μην χαλάσουν τα καλούπια της, μην στενοχωρηθεί, μην λυπηθεί, μην ξοδέψει κλπ.

Διότι αυτό, αγαπητοί, το γεγονός, το θλιβερό γεγονός που λαμβάνει χώρα υπό τον ήλιον, δεν είναι που έχει σχέση μεταξύ των αδυνάτων ανθρώπων, που σου λέει «φτωχός άνθρωπος είμαι». Τι να κάνω; Δύσκολος ο Σταυρός. Αλλά και μεταξύ πλουσίων, που μπορούν να θρέψουν 200, 500, 1.000 παιδιά και δεν κάνουν κανένα.

Γνωρίζω ειδικώς έναν πλούσιον, ο οποίος έφερε από την Αμερική γιατρό για να σκοτώσει το παιδί στη γυναίκα του εδώ. Διότι στην Αμερική απαγορεύεται, έχει ηλεκτρική καρέκλα όταν κάνεις έκτρωση κλπ.

Και τον έφερε τον γιατρό, τον πλήρωσε, τον έφερε εδώ με το αεροπλάνο, και τη γυναίκα του εδώ, και έγινε στη Σέλενα, σαπάνω εκεί έγινε η διαφθορά αυτή, και το σκοτώσανε το παιδί, ενώ είχε να θρέψει όχι έναν και δύο, αλλά χίλιους ανθρώπους, δύο εκατομμύρια ανθρώπους, να πούμε. Μην νομίζετε ότι είναι μόνο για εμάς τους φουκάραδες αυτό το πράγμα. Το λέγω και τοποθετώ έτσι, να βρει ο καθένας την αιτία. «Γιατί, να ’χα», σου λέει, «κι εγώ ένα σπίτι, δεν θα πλήρωνα νοίκι». Γιατί πληρώνεις νοίκι;

Αν ήσουν συνετός, θα έκανες καλή χρήση, αντί να είσαι ανοικονόμητος, να τα ξοδεύεις σε εισιτήρια, να πηγαίνεις στον ιππόδρομο ή να πηγαίνεις πολύ σε τόπους διασκεδάσεως. Πώς δεν έκανες μια οικονομία όλα αυτά τα χρόνια, για να έχεις; Θα πει: «Τα έδωσα στο σπίτι, τα έδωσα». Ευλογημένο να είναι.

Ρώτησε, λοιπόν, τον Χριστό να σου στείλει μία που θα μπορεί να έχει μια δουλίτσα, θα μπορείς εσύ κάτι να κάνεις, θα μπορεί κάτι να έχει. Για ρώτησέ Τον αυτό, μην βάλεις το δικό σου πρώτα. Διότι, ως επί το πλείστον, είναι βαρείς οι σταυροί αυτοί, όπως σας λέγω, για τους ανθρώπους οι οποίοι δεν ερωτήσαμε τον Χριστό.

Γι' αυτό παθαίνουμε αυτή τη δουλειά. Δεν έχω συνταγή, αγαπητοί αδελφοί, να δώσω εγώ. Ο Χριστός έχει συνταγή να δώσει. Το θέμα αυτό είναι διαφορετικό για τον καθένα. Ένα πράγμα που πάει για μένα δεν πάει για τον άλλον.

Και ένα πράγμα που πάει του αλλουνού δεν πηγαίνει του αλλουνού. Γι' αυτό, ένα μόνο όμως πηγαίνει: όλοι μας να γυρίσουμε στον Χριστό. Τα μπλεξά, δεν σε ρώτησα Χριστέ Τα ανακάτωσα, τα χρέωσα και Σε καλώ να πληρώσεις τον λογαριασμό».

«Τον αναλαμβάνω να τον πληρώσω». Έλα Από εδώ και κάτω. Εσύ και η γυναίκα σου. Μετάνοια και εξομολόγηση. Και διακριτικόν πνευματικόν. Και υπακοή. Σε ό,τι σου πει. Και ο Θεός δύνατο Μία οικογένεια είχε εννέα παιδιά.

Και σταμάτησε την τεκνογονία. Με την στέψη που θα πάμε Πάμε, πάει στον παπά. «Πιστεύεις στον Χριστό;» «Πιστεύω». «Θα συνεχίσεις και ο Χριστός θα δώσει τη λύση. Εσύ μη σταματάς με το χέρι σου». Υπακούουν. Αποτέλεσμα τι είναι; Δεν επέτρεψε ο Χριστός άλλο παιδί τους.

Ο Χριστός δεν τους έδωσε άλλο παιδί. Υπήκουσαν. Έμειναν ελεύθεροι πλέον για να κάνουν κι άλλο παιδί. Και δεν έκαναν άλλο. Είδε την αδυναμία τους, είδε τα αυτά τους, λέει, δεν θα κάνει κάτι, δεν μπορούσαν να κάνουν.

Και τους γλίτωσε και την ψυχή και ήταν και σύμφωνοι με το Ευαγγέλιο. Πού η εμπιστοσύνη αυτή; Εμείς έχουμε τη γνώμη ότι το γνουηλίθι είναι κάτω από το μολύβι και το χαρτί και τους αριθμούς. Δεν είναι έτσι, δεν είναι έτσι.

Εγώ που σας ομιλώ είμαι ένα από τις 12 συλλήψεις της μάνας μου. Τρεις αποβολές, τρεις θάνατοι και έξι εν ζωή. Η γυναίκα μου είναι ένα παιδί από τα 13 παιδιά της μάνας της. Δεν πήγε κανένας χαμένος. Δεν φάγαμε με τις δυο μασέλες, να πω την αλήθεια.

Δεν είχαμε καμιά δεκαπενταριά κουστούμια κλπ. Δεν κάναμε τις κρουαζιέρες μας. Δεν είχαμε τα μέσα, τα σύγχρονα εδώ που έχουν σήμερα. Δεν φορέσαμε τα φουρό μας από τριών ετών. Και δεν βάλαμε τα ψεύτικα ρολόγια από δύο ετών.

Είναι αλήθεια αυτό το πράγμα. Χαμένοι δεν πήγαμε, όμως. Ο Χριστός ενδιαφέρεται για τις ψυχές των ανθρώπων. Αν μπουν τα πράγματα σε αυτό το καλούπι, πολλές περιπτώσεις θα αντιμετωπίζονται. Θα μείνουν ορισμένες άλυτες, γιατί υπάρχει η ολιγοπιστία.

Ο Χριστός έχει τη δύναμη να στείλει ανθρώπους, να βοηθήσει τους ανθρώπους.

Θυμάστε, όταν πιέστηκα μια μέρα να κάνω μια ομολογία και κατηγορήθηκα από άλλον. Φιλοξενούμαι σε οικογένεια σήμερα έξι χρόνια και δεν πληρώνω ενοίκιο.

Πληρώνω ενοίκιο, που είναι ένα μεγάλο πράγμα για μένα να πληρώνω ενοίκιο, διότι δεν έχω πόρους ζωής. Και εν τούτοις, άνοιξες σπλάχνα ανθρώπων και με δέχονται στο σπίτι τους και δεν πληρώνω ενοίκιο. Πέντε κεφάλους τον έφτωχο χρόνο τώρα. Είναι ένα μεγάλο πράγμα αυτό. Λίγοι μεταξύ των ολίγων. Και τούτοι κατηγορήθησαν. Όταν ένας πλούσιος λέει σκληρή πλούση, βρίσκεται πλούσιος τώρα, ανοίγοντας σπλάχνα του, πάλι κατηγορείται. Μα γιατί τον κατηγορείτε και πάλι; Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις. Και άλλη ψυχή γνωρίζω, που πιθανόν και μεταξύ μας απόψε, που έχει την επιθυμία να πάω σπίτι της. Και έχουν ένα δωμάτιο οι άνθρωποι και τους ανοίγονται σπλάχνα. Και άλλη ψυχή, ένα βράδυ που μιλούσα, έμεινε εδώ και μου λέει: «Και εγώ με την οικογένειά μου φιλοξενούμε κάποιον». Γιατί ο Χριστός δεν άνοιξε παραπλήθειας σπλάχνα σε διαφορετικές περιπτώσεις, στους ανθρώπους που είναι σε δύσκολη κατάσταση; Γιατί πολλές φορές δεν έχουμε προσέξει να είμαστε οι τηρητές των εντολών του, να αναλάβουμε εμείς τα πνευματικά, για να αναλάβει αυτός τα υλικά. Και εκεί σκοντάφτουμε εμείς και εκεί τα ανακατώνουμε εμείς. Γι’ αυτό, αν εν κατακλείδι ζητηθεί η γνώμη μου, είναι: ο οποίος άνθρωπος βρίσκεται σε οποιαδήποτε κατάσταση που δεν είμαι εγώ ικανός να τη θεραπεύσω, ή μη ο Χριστός, του λέγω και του υπενθυμίζω να πάει να βρει πνευματικό διακριτικό, να εξομολογηθεί αυτός και η γυναίκα του και να κάνει ό,τι του πει ο πνευματικός, γιατί εκείνη τη στιγμή θα του βάλει ο Θεός μέχρι να του πει.

Ευχαριστώ.

Αυτό θα είναι αυτό. Ολιγόπιστε, εις τι εδίστασας; Και θα ιδεί σειράν θαυμάτων και θα ιδεί ότι ο Χριστός ζει και υπάρχει και θα υπάρχει και θα γίνει αιτία να δοξάζεται το όνομά Του στον αιώνα. Εύχομαι ο Χριστός να ευκαιρίσει.

Να ευλογήσει αυτά. Αμήν.