Νῆψις, Προσευχή, Ἐξομολόγησις

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Today we shall say a few words about the great virtue of nepsis, or watchfulness.

As you know, nepsis is a teaching of the Fathers. It is the lived experience of the great Fathers of the Church and of the Desert. The Neptic Fathers are the contemplatives of the ascetic life. Nepsis is like a pickaxe that brings down great trees by striking at the root; and once the root has been struck, the tree cannot grow again.

All the teachings and sermons of preachers are beneficial. But the word of the Fathers has a different character, and the benefit it brings is of another kind.

Nepsis means being sober and watchful: keeping guard, examining, observing, overseeing,

and keeping close watch. The Fathers sum it up as the unceasing attention of the nous, the spiritual intellect. When the nous of a Christian possesses this watchful attention, it guards the mind, the heart, and the five senses of the human person—both the bodily senses and the spiritual senses of the soul.

When the nous keeps watch, when it is attentive, when it guards the movements of thought and keeps the imagination—the imaginative faculty of the nous—under control, then the whole person, soul and body, remains pure. And when a person is purified through nepsis and spiritual labor, his prayers have boldness before God.

They pass through the air, rise beyond the stars, pass through the heavens, and draw near to the divine throne of grace, where they receive the blessings of God. And so the person who prays in this way becomes rich in the grace of God.

The neptic Fathers, the Fathers of watchfulness, tell us this: one thought lifts us up to heaven, and another brings us down to hell. Our thoughts are what make us better or make us vile.

That is, a single intrusive thought which carelessly gains entry can poison us, entice us with pleasure, and make us fit for Hell.

A godly thought, a thought of self-denial, a courageous thought, a thought of prayer and theoria—divine contemplation—causes us to be counted worthy to approach the divine throne and taste heavenly things. Through our logismoi we either become impure or become better.

The beginnings of all sins arise from logismoi. These intrusive thoughts enter through the five senses, both bodily and spiritual. If we leave the sense of sight uncontrolled, allowing it to look carelessly at whatever comes before it, this carelessness will produce a multitude of filthy and sinful images.

Once these images enter the imagination, they then drip the poison of sinful pleasure into the human heart. That pleasure is poison, and the heart is poisoned by it, and then the heart becomes unclean and guilty before the eyes of God.

What is true of sight is also true of touch, taste, hearing, and smell. In this way the five senses produce corresponding sinful images, which make a person impure before God.

Here lies the whole wisdom of the spiritual life. We have said that all sermons are beneficial.

They are beneficial in the way that a tree is pruned: branches are cut off, and the sinful tree—that is, a passion—is reduced in size. But when the pickaxe, when the axe, strikes the root, the whole tree falls, withers, and perishes.

In the same way, when nepsis—this axe given by the Fathers and by their teaching—is put into practice in the Christian life, each tree of enslavement to the passions falls and withers. Thus, in time, the person is freed from the passions and becomes a new person.

The old man, the earthly Adam, is the person of sin and enslavement to the passions.

This is why the work of nepsis frees us radically from evil. Here we must pay close attention to our life. If we want to purify ourselves, we must take care to enrich our nous with the attentiveness of nepsis.

Prayer is one part of nepsis. Noetic prayer—the prayer of the nous—is one part of nepsis. Theoria, the contemplation of God, is another part of nepsis.

Spiritual combat is another part of nepsis. When all these parts are united in a person’s struggle,

in time they bring holiness.

Abba Paphnutius, a great father of the desert, was walking along the road one day, and there he saw two people committing a sin. The thought that comes from passion said to him: "Look at the great evil these people are doing."

His eyes had seen them, and immediately the logismos caught fire, seeking to assault the purity of the Saint’s soul by tempting him to judge them or to be scandalized.

But because he possessed nepsis—watchfulness—he remained vigilant. The truth immediately enlightened him, and he said to his logismos: “They are sinning today, but I may sin tomorrow. They will repent, but I know that I myself am hard-hearted, unrepentant, and full of ego. Therefore, I may not repent, and I will be condemned to Hell.

So I am worse than these two people. What can I say about those whose sins are fewer, when I am a far greater sinner and far more enslaved to the passions?” By speaking in this way and raising a barrier against this temptation to sin, he was saved from it and did not judge the brothers who were sinning.

Before he had gone much farther, an angel of God appeared before him, holding a double-edged sword dripping with blood—that is, a sword that cut on both sides. The angel said to him, “Paphnutius, do you see this sword? Do you see it dripping with blood?” “I see it, angel of God.” “With this sword I strike down and behead those who judge their neighbor.

But you did not judge or condemn those who truly were sinning. They were not sinners merely in your imagination or suspicion; you saw them sinning with your own eyes, yet you did not judge them. Instead, you condemned yourself all the more. Therefore, your name has been written in the Book of eternal life.”

What a marvelous victory! His name was written in the Book of eternal life because he did not judge the sinners or condemn his brother’s sin. He would have condemned them if he had lacked nepsis, if he had not remained noetically watchful to guard his soul.

You see how many blessings were born from a single moment of attention, and what harm he would have suffered if he had been careless with his thinking and had allowed the thought to work within him. His reasoning told him that they truly were sinning, for he could see them. Yet even though ordinary reasoning assured him that this was indeed what was happening,

the right logismos prevailed, and thus he escaped the shipwreck of his soul. Every passion has its own images, its own fantasies, and its own pleasures. Murder has one kind of image and one kind of pleasure.

Love of money has another kind of image and another kind of pleasure. Gluttony and all the other sinful passions have theirs as well. As we have said, all these pleasures are different poisons that bring death to the soul. We must understand that if we wish to cleanse the inside of the cup—the depths of the soul, our heart, the very center of the human person—we must struggle and remain attentive. We must be as watchful as possible, always with our finger on the trigger, ready to fire at the enemy the instant he appears.

As soon as an evil logismos—an intrusive thought—comes to us, we must reject it immediately. As soon as a filthy image appears, we must destroy it at once.

We must not allow its colors and form to grow more vivid, because then we will immediately find ourselves in difficulty. Very well: when evil is struck at its root, it cannot sprout and grow. When this struggle is carried out diligently, we will cleanse our soul, and thus we will stand pure and with boldness before God.

A pagan priest once asked some monks, “Does your God appear to you? Do you see Him? Does He speak to you?” The Fathers said no.

“Since He neither speaks to you nor appears to you, it seems that you do not have pure logismoi.”

“When I pray,” he said, “my god answers me.” Of course, it was not God who answered the pagan, but the demons. Nevertheless, the Fathers took this as an opportunity to be edified, and they acknowledged that impure logismoi prevent a person from entering into communion with the Divine.

Nepsis—watchfulness—does nothing other than cleanse the nous, the spiritual intellect, and the heart from everything impure. For this reason, with a little ascetic effort, nepsis brings forth the greatest spiritual fruits.

When we undertake ascesis but pay no attention to our thoughts, we accomplish nothing. John Chrysostom wrote many chapters on prayer and nepsis. Among other things, he says something exceedingly beautiful: “Prayer is the illumination of the soul and true knowledge of God.

It is the mediator between God and mankind, the physician of the passions, an antidote to disease, a remedy for every illness, the serenity of the soul, and a guide that leads us to Heaven. It does not circle around the earth, but journeys toward the very vault of the heavens.”

It rises above created things, passes noetically through the air, travels beyond it, and crosses the whole realm of the stars. It opens the gates of Heaven, passes beyond the angels, rises above the thrones and dominions, and goes beyond the cherubim. Having ascended above all created nature, it draws near to the unapproachable Holy Trinity.

There it worships the Godhead, and there it is counted worthy to converse with the Heavenly King.

Through prayer, the soul is lifted high into Heaven and embraces the Lord in an ineffable manner, just as an infant embraces its mother and cries aloud with tears. Longing to partake of the divine milk, it asks for what it needs and receives gifts surpassing all visible nature.

Prayer is our honored advocate. It fills the heart with joy, gives rest to the soul, and awakens within us the fear of punishment and of Hell, together with the longing for the Kingdom of Heaven. It teaches humility and gives us awareness of our sin.

In short, prayer adorns a person with every good thing. It is like an ornamented veil, woven with every virtue, that enfolds the soul. Prayer gave Hannah the gift of Samuel and raised him up as a prophet of the Lord.

Prayer also made Elijah a zealot for the Lord, and it brought down the heavenly fire upon his sacrifice. While the priests of Baal called upon their idol all day long, Elijah raised the voice that came from his pure heart and cried out with both mouth and soul. Then he brought fire down from Heaven as proof that his prayer was righteous.

Standing like an eagle over the altar, with all the fervor of his nature, he offered everything as a sacrifice. This is what Elijah, the great servant of God and His zealot, did in order to instruct us through those events in spiritual realities, so that we too may cry aloud to God from the depths of our souls.

May we call upon the ineffable fire of the Holy Spirit to descend upon the altar of our hearts, and may we offer ourselves completely as a sacrifice to God. All the great Fathers of the Church, especially the Desert Fathers, were counted worthy of great spiritual gifts. They attained them solely and entirely through nepsis (watchfulness) and theoria, divine contemplation.

They kept watch throughout the night and entered into theoria, the vision of the Divine Light. We have Saint Gregory Palamas, the teacher of the desert, the teacher of neptic spiritual labor, and the master of noetic prayer. Saint Gregory would shut himself alone in his cell for the entire week and would not go outside at all.

There, on his knees with his hands lifted up, he kept watch with his mind and his heart. And he received theology from above — the knowledge of God himself — through the Holy Spirit. That theology brought him to know the uncreated light of the divine glory, the glory of the divine nature.

The uncreated light is the glory of the divine nature. This was the culmination and goal of their ascesis and prayer. When they received this light, they became entirely light. And since the light overwhelmed the nous and the heart,

what else could they come to know but the ineffable Mysteries, known only to the angels?

Through nepsis, the Fathers reached the highest virtues and gifts of grace. And if we also practice nepsis and remain attentive, even though we live in the world, then even if we do not reach such states, we will certainly attain some measure of purity.

When, through nepsis, we are counted worthy not to judge our brother, that is no small achievement.

We are fulfilling the commandment of Christ, which says: “Judge not, that you be not judged. For with the judgment you judge, you shall be judged; and with the measure you use, it shall be measured back to you.” This is a commandment of Christ. It is not the commandment of some Saint. It is the commandment of God Himself.

Therefore, we are putting a divine commandment into practice. And when we do not judge, we will not be judged.

If we judge, we will be condemned. Sin lies openly all around us. Wherever we turn our eyes and imagination, we will become aware of other people’s faults. Therefore, if we are careless and without nepsis, we will continually fall into the transgression of this Gospel virtue toward our fellow human beings.

We judge our neighbor.

There was once a monk in a certain monastery. Temptation had overcome him and led him into negligence.

He did not keep his canon, his rule of prayer; he did not go down to the Church; and he did not offer the appointed prayers. The Fathers knew this and regarded him as negligent.

Negligent. The hour of his death arrived, and the fathers came near to see something, to be edified by whatever God might reveal. And as this monk, the Negligent One, drew near to death, the fathers saw that he was exceedingly joyful. They were amazed, and they said within their thoughts: but why should this man be at peace?

The negligence he had shown in his monastic life did not trouble him. What would become of the debts that had piled up through his spiritual sloth?

His conscience did not rebel against him or make him anxious, nor did he despair. He continued to be cheerful.

In their perplexity, they felt compelled to ask him, “Forgive us, brother, but we see that you are in this condition.

We know — and we have known all along — that you were negligent and slothful in your monastic duties. Now that you are on your way to the judgment seat of Christ, you ought to be somewhat sorrowful, uneasy, and so on, but we see you quite otherwise: joyful and the like, full of hope. And we are puzzled: what is all this state of yours resting on?

He answered them, “You are right, my fathers. It is just as you say. I was negligent and did not do what you did. But I guarded one thing throughout my life: I did not judge my brother.

I read in the Holy Gospel that the Lord says whoever does not judge will not be judged. So I tried to be watchful. Since I was negligent in other things, I resolved at least not to judge anyone; and I hope in God’s compassion that I will not be judged.

That is why I depart with faith that Christ will fulfill His word.”

The fathers looked at one another and said that the brother had indeed attained his salvation very wisely and skillfully.

Salvation. If we practice nepsis, watchfulness, we will not condemn others. Because the moment the assault of condemnation comes, watchfulness will immediately throw up a barrier and stop the logismos, the intrusive thought of condemnation, from going any further. And it will say what that brother said to Abba Paphnutius. And so he will escape the sin of judging, and his name will be written in eternal life, as a man who guarded his tongue.

He had cleansed both the inward and the outward: inwardly, the logismos—the intrusive thought—of judging, and outwardly, condemnation spoken by the tongue. Because this man had knowingly done this before God and had put it into practice, it was an assurance that he was saved.

This spiritual attentiveness becomes light, and like a lamp it illuminates the way. One path illuminated by nepsis, or watchfulness, is the path to Holy Confession. Attentiveness lights that path and tells a person that he must settle his account with God.

Through this illumination he is led to this great Mystery. There he leaves behind the whole debt and all the uncleanness of his sins. He lays it all down there, enters this bath, and comes out completely clean. And I say that we should have great joy in our souls whenever we are counted worthy to enter this bath.

We should rejoice and thank the Lord for leaving this bath upon the earth. He left us this authority to bind and to loose. Whatever the spiritual father looses, God also looses. Whatever God’s representative forgives, the Lord also forgives.

When a person is judged here below, he is not judged above at the great and dread tribunal. What a great opportunity and blessing it is if a person reaches that point. Therefore, those of you who have been counted worthy to receive this cleansing, and who continually wash away every stain upon the soul in this spiritual bath of the divine Mystery, should rejoice.

In all this you ought to feel very great joy, because the door of Paradise will always be open, and if death should come, there is not one worry, not one moment of turmoil. When a person is ready, they are not disturbed as death draws near. Readiness can never be a mistake.

The Word of God gave this authority. We know it as a Mystery of the Church, and we see it in practice and in its effects. When a person makes his Holy Confession with longing, humility, and awareness, he feels happiness within his soul, together with relief and gladness.

This is clear proof that his sins have been forgiven. And when his sins have been forgiven, every fear, anxiety, and uncertainty about the life to come is taken away.

Our thanksgiving to God should never stop. Let our thanksgiving never cease, that we are counted worthy, as often as we wish it, to receive this cleansing. And the moment I feel that I have sinned, I turn my mind at once to God: «I have sinned, Lord, forgive me; I have sinned, Lord, forgive me.» And God answers: «My child, you are forgiven; by the power of the law you are forgiven. Now be led on to the carrying out of that law.» And that leading happens under the priest's stole, the epitrachelion, in confession.

There all a person’s sinfulness comes to an end. Forgiveness is so easy and so completely free. It is therefore a terrible injustice for a person, out of pride, to refuse to receive it when it is offered so freely and easily.

He refuses to let the gate of Paradise be opened to him so that he may walk eternally in the glory of God.

Some people say, “For God to condemn a person because of a sin—is that not unjust? Where is God’s love? Is God not a Father?” Yes, of course He is a Father. But when He calls you at every moment to come and receive forgiveness, why do you turn your back on Him?

Why do you not accept His mercy? Why do you refuse His embrace and run far away? Why do you accept the embrace of the devil rather than the embrace of God?

Does God ask you for money, property, or some service that you cannot provide, and is that why you do not come to Him to settle your debt? No. God is infinitely rich, as we also see in the parable of the Prodigal Son.

The Prodigal Son wanted to go far away, so he asked for the share of the inheritance that belonged to him. And God gave him everything that was due to him, in the form of his natural gifts,

and withheld nothing from him. But the son squandered those gifts, that spiritual inheritance, by living recklessly. When he had fallen into utter degradation, he came to his senses; he came to himself, as though he had not been himself while committing all that reckless sin.

And when he came to himself he said: "How many, how many of my father's servants enjoy the good things of his estate, while I, his child, his own child above all, am living in such misery, feeding pigs and living on carob pods? Let me go back."

He is my father; he will receive me. I will ask his forgiveness. I will tell him not to receive me as his child or restore me to my former sonship, but I will ask to become one of his servants. Even that would be a very great thing.”

While he was still thinking these things, his father had already come out of the house and was waiting for him with open arms. He received him with all his heart and soul. He embraced him, kissed him, and wept for joy, because he had been dead and was alive again; he had been lost and was found.

He made him his child again and restored all his riches. He forgave everything and cleansed him from every defilement. He clothed him in the first robe and, in the end, gave him everything. This is what the Heavenly Father also does when a sinful person returns to Him.

He cleanses him, washes him, and gives him back the first robe of Baptism.

He grants him sonship and counts him worthy of His Kingdom—all freely given. When the Prodigal Son returned, his father did not demand an accounting from him,

nor did he rebuke him or call him to account. It was enough that he had returned; that alone was sufficient for the Father. So it is here as well: when any sinner returns, the Heavenly Father asks for no explanation. The sinner need only say, “I have sinned,” lay down his sins with humility, and recognize his error.

From that point on, everything is resolved. Yet the sinful person does not do this. He does not return or humble himself, but clings to his pride. What great effort does it take to reach the place of confession? It is only two steps away.

From that point on, it is all finished, all resolved — and yet his egotism keeps him far away. Sadly, if a person holds on to his pride, he will come to the hour of death, he will see reality as it is, he will repent, he will be filled with regret — but by then it may be too late. This is why God punishes a person: because he will not humble his thinking even a little. Lucifer, the morning star —

Consider that great angelic order, which once held the first place among the ranks of angels. What caused its destruction and collapse, its transformation from angels into demons? Pride—the deadly sin—and egotism.

This caused the fall of so many angels, and also of our first ancestors. The Fall of our first ancestors likewise came through pride and egotism. God had told them, “Keep this commandment. Eat whatever you wish, but do not eat from this one tree, because from the moment you eat of it, you will die spiritually.”

There they were deceived; they ate and died. But before God pronounced the sentence of condemnation, He approached the man and said to Adam, “Adam, why did you do this?” Adam did not ask forgiveness. He did not say, “I have sinned, my God; I was wrong.”

If he had done that, he would not have been driven out of Paradise. And we ourselves would never have had to go through all this exile and all the hardship we live with today. Because he would not say "I have sinned," this whole swarm of evils came upon us.

It is the same today: a person does not say, “I have sinned,” and so remains in his evils. The moment he says, “I have sinned,” God opens His forgiving arms and receives him into His embrace. And I say again: since we have been counted worthy, as Orthodox Christians, to know this Mystery of Holy Confession, we should have exceedingly great joy,

because whenever we suffer some fall into sin, whenever something evil happens to us, we can run at once to put it right, and so we will keep our soul in health. And when death comes, we will walk in health to meet Christ; and as people who have been cleansed, as people who have repented, as prodigals who have come back home, our Heavenly Father will receive us and set us in the Paradise of happiness — that eternal happiness which will have no end, which will never come to a close.

That blessedness cannot be compared with anything. When the Apostle Paul was caught up to the third heaven and saw the eternal good things, even he, with his apostolic tongue filled with grace, could not express in human words the realities of Paradise and the life above.

So great and unimaginable is the blessedness attained through Holy Confession. Therefore, with deep longing, great love, and full awareness, let us hasten to be cleansed and prepared. Let us remain ready so that, when death comes, we may depart in peace.

Ομιλία νήψης, προσευχής, εξομολόγησης. Έγινε στο εξωτερικό.

Σήμερα θα ομιλήσουμε λίγα πράγματα για τη μεγάλη αρετή της νήψεως.

Όπως τα γνωρίζετε, η νήψις είναι πατερική διδασκαλία. Είναι βίωμα των μεγάλων πατέρων της Εκκλησίας και της Ερήμου. Οι νηπτικοί πατέρες είναι οι θεωρητικοί της ασκητικής ζωής. Η νήψις εικονίζει την αξίνα, η οποία καταρρίπτει τα μεγάλα δένδρα χτυπώντας τη ρίζα, και όταν χτυπηθεί η ρίζα, δεν ξαναφυτρώνει.

Όλες οι διδασκαλίες και όλα τα κηρύγματα των ιεροκηρύκων είναι ωφέλιμα. Αλλά ο λόγος ο πατερικός έχει μια άλλη χροιά και η ωφέλεια είναι διαφορετική.

Νήψις θα πει νήφω, αγρυπνώ, φρουρώ, επισκοπώ, παρατηρώ, επιβλέπω,

παρακολουθώ. Και οι πατέρες τη συνοψίζουν σε μία αδιάλειπτη προσοχή του νοός. Όταν ο νους του ανθρώπου, του χριστιανού, έχει την προσοχή αυτή της νήψεως, φρουρεί τον νουν, την καρδιά και τις πέντε αισθήσεις του ανθρώπου, τόσον τις σωματικές αισθήσεις όσον και τις πνευματικές της ψυχής.

Όταν ο νους νήφει, όταν προσέχει, όταν φρουρεί τα διανοήματα της σκέψης, όταν ελέγχει τη φαντασία, το φανταστικό μέρος του νου, τότε όλος ο άνθρωπος ψυχοσωματικά διατηρείται καθαρός. Και όταν ο άνθρωπος διά της νήψεως και της εργασίας της πνευματικής καθίσταται καθαρός, οι προσευχές του έχουν παρρησία προς τον Θεό.

Διασχίζουν τον αιθέρα, ξεπερνούν τους αστέρες, διέρχονται τους ουρανούς και πλησιάζουν τον θείο θρόνο της Χάριτος και δέχονται τις ευλογίες του Θεού, και έτσι ο άνθρωπος, ο προσευχόμενος ούτως, πλουτίζει την κατά Θεό χάρη.

Μας λέγουν οι νηπτικοί πατέρες: ένας λογισμός μας ανεβάζει εις τον ουρανό και ένας μας κατεβάζει στην κόλαση. Εν της λογισμή μας βελτιούμεθα ή αχρηούμεθα.

Δηλαδή, ένας λογισμός, ο οποίος απρόσεκτα θα μας προσβάλει, θα μας δηλητηριάσει, θα μας ηδονίσει, θα μας καταστήσει για την κόλαση.

Ένας λογισμός θεϊκός, ένας λογισμός αυταπαρνήσεως, ένας λογισμός ανδρείας, ένας λογισμός προσευχής και θεωρίας μας αξιώνει να πλησιάσουμε τον θείον θρόνον και να γευθούμε πράγματα ουράνια. Από τους λογισμούς ή θα γίνομαι ακάθαρτη ή θα γίνομαι καλύτερη.

Οι αρχές όλων των αμαρτημάτων ξεκινούν από τους λογισμούς. Οι λογισμοί πηγάζουν από τις πέντε αισθήσεις, τόσο τις σωματικές όσο και τις πνευματικές. Όταν αφήσουμε την αίσθηση των οφθαλμών, την οπτική αίσθηση, την αφήσουμε ανεξέλεγκτη και βλέπει ό,τι δει απρόσεχτα, αυτή η απροσεξία θα γεννήσει μία σωρεία από εικόνες βρώμικες και αμαρτωλές.

Αυτές οι εικόνες, αφού εισαχθούν στο φανταστικό, μετά στάζουν δηλητήριον αμαρτωλής ηδονής μέσα στην καρδιά του ανθρώπου. Αυτή η ηδονή είναι δηλητήριο και δηλητηριάζεται η καρδιά και η καρδιά τότε γίνεται ακάθαρτη και ένοχη ενώπιον των οφθαλμών του Θεού.

Όπως η αίσθηση των οφθαλμών, έτσι είναι και της αφής, έτσι είναι και της γεύσεως, και της ακοής, και της οσφρήσεως. Και έτσι οι πέντε αισθήσεις δημιουργούν ανάλογες αμαρτωλές εικόνες, οι οποίες καθιστούν τον άνθρωπο ακάθαρτο ενώπιον του Θεού.

Εδώ έγκειται όλη η φιλοσοφία του πνεύματος. Είπαμε ότι όλα τα κηρύγματα είναι ωφέλιμα.

Είναι ωφέλιμα, όπως ακριβώς κλαδεύεται ένα δέντρο ή κόπτονται κλάδοι και μειώνεται ένα δέντρο που είναι αμαρτωλό, ένα πάθος. Αλλά όταν η αξίνη, όταν ο πέλεκυς χτυπήσει τη ρίζα, όλο το δένδρο πίπτει κάτω και ξεραίνεται και απόλλυται.

Τοιούτω τρόπω και όταν η νύψις, ο πέλεκυς αυτός της νήψεως των πατέρων, της διδασκαλίας των πατέρων, πάρει εφαρμογή στη ζωή του Χριστιανού, ένα-ένα δέντρο εμπαθίας πίπτει, ξηραίνεται και έτσι συν τω χρόνω ο άνθρωπος από την εμπάθεια ελευθερώνεται και γίνεται καινός άνθρωπος.

Ο Παλαιός Άνθρωπος, ο Χοϊκός Αδάμ, είναι ο άνθρωπος της αμαρτίας και της εμπαθίας.

Γι' αυτό η νυπτική εργασία μάς ελευθερώνει ριζικά από το κακό. Και εδώ πρέπει να δώσουμε προσοχή στη ζωή μας. Αν θέλουμε να καθαρίσουμε τους εαυτούς μας, να φροντίσουμε να πλουτίσουμε το νουν με την προσοχή της νύψεως.

Ένα μέρος της νύψεως είναι και η προσευχή. Η νοερά προσευχή είναι ένα μέρος της νύψεως. Η θεωρία του Θεού, ένα άλλο μέρος της νύψης.

Η μαχητικότητα του πνεύματος, και αυτό είναι ένα άλλο μέρος. Όλα αυτά τα μέρη, όταν ενωθούν σε μια προσπάθεια του ανθρώπου,

συν τω χρόνω φέρνουν την αγιότητα.

Ο Βάσπα Φλούτιος, ένας μεγάλος πατέρας της Ερήμου, προχωρούσε κάποια μέρα στον δρόμο του και εκεί είδε δύο ανθρώπους να κάνουν κάποια αμαρτία. Ο λογισμός της εμπαθίας τού είπε: «Κοίταξε τι μεγάλο κακό κάνουν αυτοί».

Το μάτι τούς είδε. Αμέσως ο λογισμός πήρε φωτιά, προσπαθώντας έτσι να προσβάλει την αγνότητα της ψυχής του Αγίου, το να κρίνει τον άνθρωπο ή και να σκανδαλιστεί.

Αλλά έχοντας τη νύψη, αγρυπνούσε. Αμέσως τον διεφώτισε η αλήθεια και του είπε, και είπε στο λογισμό του: «Αυτοί αμαρτάνουν σήμερα, εγώ θα αμαρτήσω αύριο. Αυτοί θα μετανοήσουν, αλλά εγώ γνωρίζω ότι ο εαυτός μου είναι ένας σκληρός άνθρωπος, αμετανόητος, εγωιστής, και έτσι δεν θα μετανοήσω και θα κολαστώ.

Οπότε είμαι χειρότερος από αυτούς τους δύο ανθρώπους και τι έχω να πω για τους ολιγότερο αμαρτωλούς, εφόσον είμαι εγώ πολύ μεγαλύτερος και εμπαθέστερος;» Και λέγοντας έτσι και βάζοντας φράγμα στην πρόκληση αυτή της αμαρτίας, εσώθη και δεν έκρινε τους αδελφούς που αμάρταναν.

Και δεν προχώρησε πολύ και του φαίνεται ο άγγελος του Θεού εμπρός του, έχοντας δίστομον μάχαιρα στάζουσα αίμα, δηλαδή το μαχαίρι που έκοπτε από τις δυο πλευρές. Και του λέγει: «Παφνούτιε, βλέπεις αυτή τη μάχαιρα; Βλέπεις που στάζει αίμα;» «Βλέπω, Άγγελε του Θεού.» «Ε, με αυτή τη μάχαιρα αναιρώ, σκοτώνω, παίρνω τα κεφάλια εκείνων που κρίνουν τον πλησίον τους.

Και επειδή εσύ δεν έκρινες, δεν κατέκρινες τους όντως αμαρτωλούς, όχι κατά φαντασία και εικασία αμαρτωλούς, αλλά ιδίοις οφθαλμοίς βλέποντας τους αμαρτωλούς δεν τους έκρινες, αλλά κατέκρινες τον εαυτό σου περισσότερον, δια τούτο το όνομά σου έχει γραφεί εις την βίβλον της αιωνίου ζωής.»

Επιτυχία άριστη· στην αιώνια ζωή γράφτηκε το όνομά του, γιατί δεν έκρινε τους αμαρτωλούς. Δεν κατέκρινε την αμαρτία του αδερφού του. Θα εκατέκρινε εάν δεν είχε νήψη, εάν δεν επαγρυπνούσε νοερά προς φρούρηση της ψυχής του.

Βλέπετε τώρα μία προσοχή πόσα καλά εγέννησε και τι ζημία θα υπέμενε εάν απροσεκτούσε στη σκέψη, εάν την άφηνε τη σκέψη να δουλέψει μέσα του. Μα η λογική του έλεγε ότι όντως αμαρτάνουν· τους έβλεπε. Αλλά παρ’ αυτά όμως, επειδή η λογική τον έπειθε ότι έτσι το πράγμα εγίνετο,

υπερίσχυσε όμως ο ορθός λογισμός και έτσι εγλίτωσε το ναυάγιο της ψυχής του. Όλα τα πάθη έχουν τις δικές τους εικόνες, τις δικές τους φαντασίες και τις δικές τους ηδονές. Ο φόνος έχει άλλη εικόνα και άλλη ηδονή.

Η φιλαργυρία έχει άλλη εικόνα και άλλη ηδονή. Η γαστριμαργία και τόσα άλλα πάθη της αμαρτίας. Όλα αυτά, όπως είπαμε, οι ηδονές αυτές είναι δηλητήρια διαφορετικά που φέρνουν τον θάνατο της ψυχής. Θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι, αν θέλουμε να καθαρίσουμε το εσωτερικό του ποτηρίου, το εσωτερικό της ψυχής, την καρδιά μας, το κέντρο αυτό του ανθρώπου, θα πρέπει να αγωνιστούμε, να κρατήσουμε προσοχή, να προσέχουμε όσον γίνεται περισσότερο, δηλαδή να επαγρυπνούμε, να είμεθα πάντα με τη σκανδάλη στο χέρι, με την πρώτη εμφάνιση του εχθρού να πυροβολούμε.

Μόλις μας έρχεται ένας κακός λογισμός, αμέσως ανατροπή. Έρχεται μία εικόνα βρώμικη, αμέσως να την καταστρέφουμε.

Να μην την αφήνουμε να γίνεται εντονότερη στα χρώματα και στην παράσταση, γιατί έτσι θα έρθουμε σε άμεση δυσκολία. Ωραία! Όταν χτυπείται το κακό στη ρίζα, είναι αδύνατον να φυτρώσει και να αυξηθεί. Όταν αυτός ο αγώνας γίνεται με επιμέλεια, θα καθαρίσουμε την ψυχή μας και έτσι θα βρεθούμε καθαροί και με παρρησία στον Θεό.

Ένας ειδωλολάτρης ιερεύς ρώτησε κάποιους μοναχούς: «Ο Θεός σας», είπε, «σας φαίνεται; Τον βλέπετε; Σας μιλά;» Είπαν όχι οι πατέρες.

«Για να μη σας μιλά και με το να μη σας φαίνεται, φαίνεται δεν έχετε καθαρούς λογισμούς.

Εγώ, όταν προσεύχομαι», λέει, «μου απαντά ο Θεός μου.» Φυσικά, ο ειδωλολάτρης δεν τον απαντούσε ο Θεός, τον απαντούσαν τα δαιμόνια, αλλά ωστόσον οι πατέρες το πήραν σαν μια αιτία ωφελείας και είπαν πράγματι ότι οι ακάθαρτοι λογισμοί εμποδίζουν τον άνθρωπο να επικοινωνήσει με το Θείο.

Οι νήψεις δεν κάνουν τίποτε άλλο παρά καθαίρουν τον νου, την καρδιά από κάθε τι ακάθαρτο. Γι’ αυτό, με λίγο κόπο ασκητικό, οι νήψεις φέρνουν τα μεγαλύτερα αποτελέσματα του πνεύματος.

Όταν κάνουμε άσκηση και δεν προσέχουμε τις σκέψεις, δεν κάνουμε τίποτα. Ο Ιερός Χρυσόστομος πολλά κεφάλαια έγραψε περί προσευχής και περί νύψεως. Και μεταξύ άλλων λέγει κάτι πάρα πολύ όμορφο. Η προσευχή είναι φωτισμός της ψυχής, αληθής επίγνωσις του Θεού.

Μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων. Ιατρός των Παθών, Αντίδοτον εναντίον των νόσων, Φάρμακο εναντίον κάθε αρρώστιας, Γαλήνη της ψυχής, Οδηγός που φέρει εις τον ουρανόν, που δεν περιστρέφεται γύρω από την γη, αλλά που πορεύεται προς αυτήν την αψίδα των ουρανών.

Υπερπηδά τα κτίσματα, διασχίζει νοερώς τον αέρα, πορεύεται πάνω από τον αέρα, διασχίζει το σύνολον των αστέρων. Ανοίγει τας πύλας των ουρανών, ξεπερνά τους αγγέλους, υπερβαίνει τους θρόνους και τας κυριότητας, διαβαίνει τα χερουβείμ και, αφού έλθει υπεράνω όλης της κτιστής φύσεως, έρχεται πλησίον αυτής της απροσίτου Τριάδος.

Εκεί προσκυνεί την Θεότητα, εκεί αξιώνεται να γίνει συνομιλητής με τον Ουράνιον Βασιλέα.

Δι' αυτής η ψυχή, η οποία υψωθείσα μετέωρος εις τους ουρανούς, εναγκαλίζεται τον Κύριον κατά τρόπον ανέκφραστον. Όπως ακριβώς το νήπιο εναγκαλίζεται τη μητέρα του και με δάκρυα φωνάζει δυνατά. Επιθυμούσα να απολαύσει του Θείου Γάλακτος, ζητεί δε αυτά που πρέπει και λαμβάνει δωρεάς ανωτέρας από όλη την ορατή φύση.

Η προσευχή είναι σεβαστός αντιπρόσωπός μας, χαροποιεί την καρδία, αναπαύει την ψυχή, δημιουργεί εντός μας τον φόβο της τιμωρίας, της κολάσεως. Την επιθυμία της Βασιλείας των Ουρανών, διδάσκει την ταπεινοφροσύνη, παρέχει επίγνωση της αμαρτίας.

Και γενικώς στολίζει τον άνθρωπο με όλα τα αγαθά, ως σαν κάποιο πέπλο στολισμένο. Με όλες τις αρετάς, που περιτυλίγει τη ψυχή. Αυτή έφερε ως δώρον εις την Άννα τον Σαμουήλ και ανέδειξε τούτον προφήτην του Κυρίου.

Αυτή η προσευχή έκαμε και τον Ηλία ζηλωτήν του Κυρίου και αυτή έγινε οδηγός της καθόδου του ουρανίου πυρός δια της θυσίας. Διότι, ενώ οι ιερείς του Βάαλ επεκαλούντο όλη την ημέρα το είδωλον, αυτός, αφού ύψωσε την φωνή που εξήλθεν εκ της καθαράς καρδίας του και φώναξε δια του στόματος και της ψυχής του, κατεβίβασεν εκ των ουρανών το πυρ ως απόδειξη της δικαίας προσευχής του.

Διότι, αφού εστάθη σαν αετός επάνω εις το θυσιαστήριο, με το ορμητικό της φύσεώς του, τα προσέφερε όλα ως θυσία. Αυτό δε το έκαμε ο Μέγας Υπηρέτης του Θεού, ο Ζηλωτής Ηλίας, παιδαγωγών ημάς. Δια των όσων συνέβησαν τότε επί τα πνευματικά, ώστε και εμείς, φωνάζοντας δυνατά από τα βάθη της ψυχής μας προς τον Θεό.

Να παρακινήσουμε το ανέκφραστον πυρ του Αγίου Πνεύματος να κατέλθει στο θυσιαστήριο της καρδίας μας. Και να προσφέρουμε πλήρως τον εαυτό μας ως θυσίαν εις τον Θεό. Όλοι οι μεγάλοι πατέρες της Εκκλησίας, κυρίως οι πατέρες της Ερήμου, τότε αξιώθησαν μεγάλων χαρισμάτων, το κατόρθωσαν και μόνον και αποκλειστικά με την νήψη και τη θεωρία.

Αγρυπνούσαν όλη τη νύχτα, ερχόντουσαν στη θεωρία του Θείου Φωτός. Έχουμε τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, τον Καθηγητή της Ερήμου, τον Καθηγητή της Νυπτικής Εργασίας, τον Διδάσκαλο της Νοεράς Προσευχής. Αυτός ο Άγιος Γρηγόριος εκλείετο όλη την εβδομάδα μόνος του μέσα στο κελί, δεν έβγαινε καθόλου έξω.

Εκεί, γονατιστός και με υψωμένα τα χέρια, εγρηγορούσε δια του νοός και της καρδίας του. Και δέχεται την άνω θεαν διαγίου πνεύματος θεολογία Η θεολογία τον έκαμνε να γνωρίσει το άκτιστο φως της Θείας Δόξης, της Θείας Φύσεως.

Το άκτιστο φως είναι η δόξα της Θείας Φύσεως. Εκεί ήταν η κατάληξη και το τέρμα της ασκήσεως και της προσευχής. Όταν εδέχοντο αυτό το φως, εγένοντο όλο φως. Και εφόσον το φως κατέπληττε το νου και την καρδιά,

τι άλλο θα μπορούσαν να γνωρίσουν πλην των μυστηρίων των απορρήτων και μόνο γνωστών εις τους Αγγέλους;

Δια της νήψεως έφτασαν οι πατέρες εις τα υψηλότερα των αρετών και των χαρίτων. Και εμείς, εάν νήφουμε, εάν προσέχουμε, έστω και στον κόσμο που βρισκόμεθα, αν δεν φτάσουμε σε παρόμοιες καταστάσεις, οπωσδήποτε σε μια κατάσταση καθαρότητος θα φτάσουμε.

Όταν αξιωθούμε δια της νήψεως να μην κρίνουμε τον αδελφό μας, δεν είναι μικρό κατόρθωμα.

Εφαρμόζουμε την εντολή του Χριστού μας, η οποία είναι η εξής: «Μη κρίνετε, ίνα μη κριθείτε. Εν ω γαρ κρίματι κρίνετε κριθήσεσθε, και εν ω μέτρω μετρείτε μετρηθήσεται υμίν». Είναι εντολή του Χριστού. Δεν είναι εντολή κάποιου Αγίου. Είναι αυτού του Θεού.

Και επομένως έχουμε εφαρμογή θείας εντολής. Και όταν δεν κρίνουμε, δεν θα κριθούμε.

Κρίνοντας, θα κατακριθούμε. Η αμαρτία είναι διάπλατη. Όπου και αν στρέψουμε τα μάτια μας και τη φαντασία μας, θα γνωρίσουμε τα σφάλματα των ανθρώπων. Επομένως, εάν είμεθα απρόσεκτοι, χωρίς νήψη, θα βρεθούμε πάντοτε υπό το σφάλμα της παραβάσεως αυτής της ευαγγελικής αρετής των ανθρώπων.

Κρίνουμε τον πλησίον μας.

Ήταν ένας μοναχός σε κάποιο μοναστήρι. Ο πειρασμός τον είχε νικήσει στην αμέλεια.

Δεν έκανε τον κανόνα του, δεν κατέβαινε στην εκκλησία, δεν έκανε την κανονισμένη προσευχή. Και έτσι οι πατέρες το ήξευραν αυτό και τον είδαν σαν αμελή.

Αμελή. Έφτασε η ώρα του θανάτου και οι πατέρες τον επλησίασαν να δουν κάτι, να ωφεληθούν που ίσως ο Θεός να έδειχνε, και πλησιάζοντας τον θάνατον αυτός ο μοναχός, ο Αμελής, τον είδαν οι πατέρες να είναι πάρα πολύ χαρούμενος. Απόρησαν και είπανε με τη σκέψη τους: μα γιατί να είναι ειρηνικός αυτός;

Η αμέλεια που είχε στη ζωή του τη μοναχική δεν τον ανησυχούσε· τα χρέη που επισωρεύθησαν με τη ραθυμία, τι γίνονται;

Η συνείδησή του δεν επαναστατεί, δεν τον κάνει ανήσυχο, δεν απελπίζεται· αυτός συνέχιζε να είναι χαρούμενος.

Στην απορία τους αναγκάστηκαν να τον ερωτήσουν: «Μας συγχωρείς, αδελφέ, σε βλέπουμε έτσι και έτσι.

εξέβρομαι και εξέβρισσα ότι υπήρξες αμιλής και ράθυμος στα μοναχικά σου καθήκοντα Τώρα που πορεύεσαι προς το δικαστήριο του Χριστού, θα έπρεπε να είσαι κάπως λυπημένος, ανήσυχος κλπ., αλλά σε βλέπουμε διαφορετικά χαρούμενο και λοιπά με ελπίδα Και απορούμε: πού στηρίζεται όλη αυτή η κατάστασή σου;

του, η κατάστασή σου. Αυτός τους απαντά και τους λέει: «Έχετε δίκιο, πατέρες μου, έτσι είναι, αμελής ήμουνα, δεν έκανα ό,τι σας κάματε, αλλά ένα πράγμα φύλαξα στη ζωή μου: το να μην κρίνω τον αδερφό μου.

Διάβασα στο Ιερό Ευαγγέλιο που λέγει ο Κύριος ότι εκείνος που δεν θα κρίνει, δεν θα κριθεί. Προσπάθησα, κοίταξα. Από εδώ η αμέλειά μου· ας προσέξω τουλάχιστον να μην κρίνω και ελπίζω στην ευσπλαχνία του Θεού ότι δεν θα κριθώ.

Και γι' αυτό φεύγω με πίστη ότι ο Χριστός θα εφαρμόσει τον λόγο Του».

Εκοιτάχθησαν μεταξύ τους οι πατέρες και είπαν ότι όντως ο αδελφός πολύ έξυπνα και μαστορικά πέτυχε τη σωτηρία

Σωτηρίαν. Εάν νήφουμε, δεν θα κατακρίνουμε. Διότι, με την προσβολή της κατακρίσεως, αμέσως η νήψις θα θέσει φραγμό και θα εμποδίσει να συνεχίσει ο λογισμός της κατακρίσεως. Και θα ομιλήσει ό,τι μίλησε εις τον Αββά Παφνούτιο. Και έτσι θα γλιτώσει από την αμαρτία της κρίσεως και το όνομά του θα γραφεί στην αιώνια ζωή, άνθρωπος που φύλαξε τη γλώσσα του.

του. Εκαθάρισε και την έσω και την έξω: τον λογισμό, τον εσωτερικό, της κρίσεως και την κατάκριση της γλώσσης. Αυτός ο άνθρωπος, όταν εν γνώσει του, εν γνώσει Θεού το έκαμε αυτό, το εφάρμοσε αυτό, είναι μια εγγύηση ότι ο άνθρωπος αυτός είναι σωσμένος.

Αυτή η προσοχή, η πνευματική, γίνεται φως και σαν φως φωτίζει τον δρόμο. Και ένας δρόμος φωτισμένος από τη νήψη είναι και ο δρόμος προς την Ιερά Εξομολόγηση. Τον φωτίζει η προσοχή και του ομιλεί ότι πρέπει να τακτοποιήσεις τον λογαριασμό σου με τον Θεό.

Και οδηγείται με τη φώτιση εις αυτό το Μέγα Μυστήριο. Και εκεί αφήνει όλο το χρέος, όλη την ακαθαρσία των αμαρτημάτων. Την εναποθέτει εκεί, μπαίνει μέσα σε αυτό το λουτρό και βγαίνει ολοκάθαρος. Και λέγω ότι πρέπει να έχουμε πολύ χαρά στην ψυχή μας, όταν αξιωνόμεθα να φτάσουμε εις αυτό το λουτρό.

Πρέπει να πανηγυρίζουμε και να ευχαριστούμε τον Κύριο που άφησε αυτό το λουτρό στη γη. Άφησε αυτή την εξουσία του δεσμείν και λύειν. Όσα λύσει ο πνευματικός, τα λύνει και ο Θεός. Όσα συγχωρεί ο αντιπρόσωπος του Θεού, συγχωρεί και ο Κύριος.

Και όταν εδώ κάτω κριθεί ο άνθρωπος, ου κρίνεται επάνω στο μεγάλο και φοβερό δικαστήριο. Μεγάλη ευκαιρία, μεγάλη ευτυχία, εάν φτάσει ο άνθρωπος μέχρις εκεί. Γι' αυτό, όσοι έχετε αξιωθεί αυτού του λουτρού και συνεχώς, στο κάθε λέρωμα της ψυχής, το καθαρίζετε με το λουτρό αυτό, το πνευματικό, του Θείου Μυστηρίου.

Στην ιστορία πρέπει να έχετε πάρα πολύ μεγάλη χαρά, διότι πάντοτε η θύρα του παραδείσου θα είναι ανοιχτή, και αν ο θάνατος ακολουθήσει, ούτε μία ανησυχία η τιμάς την και ούτε ταραχή. Όταν είναι έτοιμος ο άνθρωπος, δεν ταράσσεται στον πλησιασμό του θανάτου. Η ξέβριότη δεν μπορεί να είναι λάθος.

Ο Λόγος του Θεού που έδωσε αυτή την εξουσία. Το γνωρίζουμε σαν μυστήριον της Εκκλησίας και το βλέπουμε στην πράξη και στην εφαρμογή. Όταν ο άνθρωπος κάνει την Ιεράν Εξομολόγηση με πόθο και με ταπείνωση και με επίγνωση, νιώθει την ευτυχία μέσα στην ψυχή του, την ελάφρωση και την αγαλλίαση.

Απόδειξις εναργής ότι οι αμαρτίες του έχουν συγχωρηθεί. Και όταν οι αμαρτίες εσυγχωρέθησαν, τότε αίρεται κάθε φόβος, ανησυχίας και αβεβαιότητος δια την άλλη ζωή.

Η ευχαριστία μας στο Θεό πρέπει να είναι αδιάλειπτη. Ποτέ να μην σταματάει η ευχαριστία μας ότι αξιωνόμεθα, οσάκις θελήσουμε, να παίρνουμε αυτή την κάθαρση. και ο Σάκης νιώθω με αμάρτημα, αμέσως στρωθεί του νου προς τον Θεό Υμάρτηκα Κύριε συγχώρησε με το Υμάρτηκα Κύριε συγχώρησέ με Ο Θεός απαντά: «Παιδί μου, είσαι συγχωρημένος, δυνάμει του νόμου συγχωρημένος. Οδηγήσου εις την εφαρμογή του νόμου». Και η οδηγία είναι κάτω από το πετραχήλι.

Εκεί τελειώνει η όλη αμαρτωλότητα του ανθρώπου. Είναι τόσο εύκολη η συγνώμη και είναι πάρα πολύ αδικία στον άνθρωπο να είναι τόσο εύκολη και τόσο δωρεάν αυτή η συγνώμη, και από τον εγωισμό του ο άνθρωπος να μην θέλει να την πάρει.

Να μην θέλει να ανοίξει η πύλη του παραδείσου και να βαδίσει αιώνια εις τη δόξα του Θεού.

Μερικοί άνθρωποι λέγουν ότι για ένα αμάρτημα τώρα να κολάζει ο Θεός τον άνθρωπο, μα είναι αδικία αυτό το πράγμα. Πού είναι η αγάπη του Θεού; Δεν είναι Πατέρας ο Θεός; Ναι, Πατέρας είναι, βέβαια. Μα όταν σε καλεί ανά πάσα στιγμή να έρθεις, να σε συγχωρέσει, εσύ γιατί γυρίζεις τις πλάτες σου;

Γιατί δεν δέχεσαι την ελεημοσύνη Του, γιατί αρνείσαι την αγκαλιά Του και φεύγεις μακριά; Γιατί δέχεσαι την αγκαλιά του διαβόλου και όχι του Θεού;

Μήπως ο Θεός σού ζητεί χρήματα ή κτήματα ή εκδούλευση και δεν τα έχεις όλα αυτά και γι' αυτό δεν προσέρχεσαι; Να εξοφλήσεις το χρέος σου; Όχι, ο Θεός είναι τόσο πλούσιος. Όπως βλέπουμε και στην παραβολή του Ασώτου.

Ο Άσωτος ήθελε να φύγει μακριά, ζήτησε το μέρος της περιουσίας που του ανήκει. Και ο Θεός του έδωσε ό,τι του εχρεωστεί, σαν φυσικά χαρίσματα,

και δεν του τα υστέρησε. Αυτός όμως τα σπατάλησε, τα χαρίσματα, την περιουσία την πνευματική, ζώντας ασώτως. Και όταν έφτασε στην εσχάτη κατάντια του, ήρθε το λογικό, ήρθε στον εαυτόν του, σαν να μην ήταν στον εαυτόν του όταν διέπραττε όλη την ασωτεία.

Και όταν ήρθε στον εαυτό του είπε: «Πόσοι και πόσοι υπηρέτες του πατέρα μου απολαμβάνουν τα αγαθά της περιουσίας του, και εγώ, το παιδί του, το κατεξοχήν παιδί του, εγώ να βρίσκομαι σε τόση δυστυχία, να βόσκω χοίρους και να διατρέφομαι με ξυλοκέρατα; Να επιστρέψω.

Πατέρας είναι, θα με δεχτεί, θα του ζητήσω συγγνώμη. Και θα του πω να μην με δεχθεί σαν παιδί του, ούτε να με επαναφέρει στην πρώτη υιοθεσία, αλλά θα του ζητήσω να γίνω ένας υπηρέτης του. Και αυτό θα είναι πολύ μεγάλο».

Όταν τα εσκέπτετο αυτά, ήδη ο πατέρας βγήκε από το σπίτι του και τον επερίμενε με ανοιχτή την αγκάλη του. Τον δέχθηκε ολόκαρδα, ολόψυχα. Τον αγκάλιασε, τον φίλησε, έκλαψε από τη χαρά του, γιατί ήταν πεθαμένος και ανέζησε και χαμένος και ευρέθη.

Τον έκαμε πάλι παιδί του με όλον τον πλούτο. Τα εσυγχώρησε όλα, τον καθάρισε από κάθε βρωμιά. Τον έντυσε την πρώτη στολή, τέλος του έδωσε τα πάντα. Αυτό κάνει και ο Ουράνιος Πατέρας, όταν ο άνθρωπος ο αμαρτωλός επιστρέψει κοντά του.

Τον καθαρίζει, τον πλένει, του δίνει την πρώτη στολή του βαπτίσματος,

του δίνει την υιοθεσία και τον αξιώνει της βασιλείας του. Όλα δωρεάν. Όταν επέστρεψε ο άσωτος, δεν του ζήτησε λογαριασμό,

ούτε τον επέπληξε, ούτε του ζήτησε ευθύνες. Αρκεί που επέστρεψε, του έφθανε αυτό του Πατέρα. Έτσι κι εδώ, κάθε αμαρτωλός που θα επιστρέψει, ουδείς λόγος από τον Ουράνιο Πατέρα. Μόνον να ειπεί το «ήμαρτον», να αφήσει τα αμαρτήματά του με ταπείνωση, να καταλάβει το λάθος του.

Από εκεί και πέρα τα πάντα είναι όλα λυμένα. Και ο αμαρτωλός άνθρωπος δεν το κάνει αυτό. Δεν επιστρέφει, δεν ταπεινώνεται, κρατά τον εγωισμό του. Τι σπουδαίο είναι να φτάσει μέχρι το εξομολογητήριο; Δύο βήματα είναι.

Από εκεί και πέρα όλα τελειώνουν και όμως τον κρατά μακριά. Δυστυχώς, εάν κρατήσει τον εγωισμό του ο άνθρωπος, θα φτάσει στην ώρα του θανάτου, θα δει την πραγματικότητα, θα μετανοήσει, θα μεταμεληθεί, αλλά ίσως να είναι αργά. Γι' αυτό ο Θεός τιμωρεί τον άνθρωπο, γιατί δεν θέλει να ταπεινώσει λίγο τη σκέψη του. Το νεοσφόνο

Αυτό το μεγάλο τάγμα, αυτό που ήταν στην πρώτη θέση των αγγελικών ταγμάτων. Ποια η αιτία της καταστροφής, ποια η αιτία της καταρρεύσεως, της μετατροπής από αγγέλους σε δαίμονες; Η υπερηφάνεια, ο εγωισμός.

Από εκεί έγινε το ολίσθημα τόσων των αγγέλων όσων και των προπατόρων μας. Και οι προπάτορές μας, η πτώσις τους έγινε από υπερηφάνεια και εγωισμό. Όταν ο Θεός τους είπε ότι «φυλάξτε αυτή την εντολή, φάγετε ό,τι θέλετε, μόνο από τούτο μην φάγετε», διότι από τη στιγμή που θα φάτε, θα πεθάνετε ψυχικά.

Εκεί ξεγελάστηκαν και έφαγαν και απέθαναν. Αλλά ο Θεός, προτού εκφέρει την καταδικαστική απόφαση, πλησίασε τον άνθρωπο και λέγει στον Αδάμ: «Αδάμ, γιατί το έκαμες αυτό;» Δεν ζήτησε συγγνώμη, δεν είπε ότι «Ήμαρτον, Θεέ μου, έσφαλα».

Εάν αυτό το έκαμε, δεν θα εβιώχουμε το από τον παράτης Ούτε και εμείς θα είχαμε υποστεί όλη αυτή την εξορία και την ταλαιπωρία τη σημερινή. Με το να μην πει «Ήμαρτον» έγινε όλος αυτός ο συρφετός των κακών.

Έτσι και τώρα, ο άνθρωπος δεν λέγει το «Ήμαρτον» και μένει στα κακά του. Μόλις πει ο άνθρωπος «Ήμαρτον», ο Θεός απλώνει την αγκαλιά της συγγνώμης και τον παίρνει μέσα. Και πάλι λέγω ότι, όταν έχουμε αξιωθεί να γνωρίσουμε σαν Ορθόδοξοι Χριστιανοί αυτό το μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως, θα έχουμε πάρα πολύ μεγάλη χαρά,

διότι ο Σάκης είπαμε κάτι πάθουμε σαν αμαρτία, σαν κάτι το κακό, να τρέχουμε αμέσως να το διορθώνουμε και θα διατηρούμε την υγεία της ψυχής μας. Και όταν θα έρθει ο θάνατος, με υγεία θα βαδίσουμε προς συνάντηση του Χριστού και σαν καθαρισμένοι και σαν μετανοημένοι και σαν άσωτοι με επιστροφή, θα μας δεχτεί ο Ουράνιος Πατέρας μας και θα μας βάλει στον Παράδεισο της ευτυχίας, της αιώνιας ευτυχίας που δεν θα έχει τέλος, που δεν θα έχει τέρμα.

Και εκείνη η ευτυχία δεν μπορεί να συγκριθεί με τίποτε. Όπως και ο Απόστολος Παύλος, όταν ανέβηκε μέχρι τρίτου ουρανού, είδε τα αιώνια αγαθά και, σαν Απόστολος Παύλος, δεν μπόρεσε με τη γλώσσα την αποστολική και τη χαριτωμένη να εκφράσει με ανθρώπινα λόγια τα του παραδείσου και της άνω ζωής.

Τόσο μεγάλη, τόσο αφάνταστη είναι η ευτυχία της επιτυχίας διά της Ιεράς Εξομολογήσεως. Γι' αυτό, με πολύ πόθο, με πολλή αγάπη, με πολλή συναίσθηση, να τρέχουμε, να καθαριζόμεθα, να ετοιμαζόμεθα, να είμεθα έτοιμοι και, όταν ακολουθήσει ο θάνατος, να φύγουμε ειρηνικά.

Αγία Γραφή, Ανάληψη, Αποκάλυψη, Αποκάλυψη, Ευαγγελισμός,