Zacchaeus

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

This evening, by the grace of God, allow me to say something that may be regarded as a continuation of our previous talk. That talk concerned several people who were lepers in body.

Tonight, by the grace of the Lord, I shall speak about a man who had leprosy in his soul.

The other day we said that, in the Old Testament, leprosy is a type of sin. Let us also speak of the authority to heal leprosy and, we might add, to pass judgment concerning it.

The clergy still possessed that authority. We now come to the man associated with Jericho and with the sycamore tree of Jericho: Zacchaeus. This incident is recorded only by the Apostle and Evangelist Luke, in chapter 19, from verse 1 onward. He tells us that Christ “was passing through Jericho. And behold, there was a man named...”

He was called Zacchaeus; he was a chief tax collector, and he was rich. The Gospel presents us with three descriptions of this man: his position was that of chief tax collector, his name was Zacchaeus, and he was also rich.

The name Zacchaeus means “pure.”

Being a chief tax collector meant having a very profitable occupation; and a rich man, as you understand, is someone who can provide himself with every comfort.

When a man has a good name, an important position, and a bulging wallet, whom does he need? That is how people think, and that is what they pursue—even if they must trample over dead bodies, even if they burden their conscience—provided they rise, succeed, gain recognition, and secure comfortable circumstances in which they can move about freely and enjoy this passing world.

Yet this man felt a certain restlessness. If people had humility, they would all admit to feeling it, because this is a truth that must always be spoken: neither reputation, nor position, nor money can bring happiness.

Is that happiness? There are people from prominent families who have important positions and a great deal of money, yet they are unhappy. Rockefeller’s daughter was once asked how comfortable she felt surrounded by so much wealth. She smiled and replied, “Do you not know that happiness is not found in money?” And yet today people will even sell their souls to make money.

People seek to make money, thinking that by earning and acquiring wealth they will also acquire happiness. That is a mistake. The most unhappy people are the rich—if, that is, you draw near to wealthy families that do not live as Christians; we must make that distinction.

You will say, “I am better off in my little hut,” as the late Father Jerome used to say.

Father Jerome—may we have his blessing—was once invited to the home of a shipping magnate in Psychiko to perform the blessing of water when the house was newly built. He performed the Agiasmos and went through the whole house, sprinkling it upstairs, downstairs, in the basement, on the upper floors, and everywhere else. At the end, they offered him coffee and a sweet, and the lady asked what he thought of the house. “Geronta, do you like the house?” He replied, “My little cell is better, my child.” But man is false and selfish, and he refuses to admit that material things do not create happiness. For anyone who thinks that money, material possessions, and comforts can make him happy is a fool. And even if he prospers, he will hear the words, “You fool.”

That is the answer the rich fool heard: "Fool! This very night they are demanding your soul from you." Notice, it does not say "I demand it" — "they demand it," the ones with the horns and the tail. Come on, get ready — what are you fretting about? And the man had already lost his sleep when his fields gave him a huge harvest, you remember. How could he sleep? "What am I going to do?" he says. Well, what has happened to you? "Look, I have grown so much." And you do not thank God for it? "I have nowhere to put it all," you tell me.

And he kept losing sleep over it until he came up with this: “I will pull down my barns and build bigger ones.” But is that really a solution? Just try getting tangled up with builders and renovations and see what happens. Then he will lose his sleep completely; he’ll become a nervous wreck.

And so this man, although he possessed all three parts of the threefold ideal that people desire and boast of today—a respected name, a high position, and money—nevertheless sought to see who Jesus was.

And Jesus? What was Jesus of Nazareth? What was He? Some great scholar? Some nuclear scientist? What was the Lord? Nothing. The Pharisees didn't even want to have the discussion. «Can any good thing come out of Nazareth?» Does anything good, they say, come out of that town? And how wealthy was He? A pair of turtledoves — that was the whole of our Panagia's portion in this world. What name did He have? What did He have? Nothing.

Nothing. And did the elder Joseph, who was thought to be His father, possess anything? What did he have to show? Did he promise anything? Did he pay anyone anything? No. He had recruited about twelve barefoot fishermen, taken them from the shores of the Sea of Tiberias, and went about with them. Naturally, people would have called Him a deceiver, a charlatan, or whatever else—a man who misled the people. And yet, this man wanted to see Him. The soul, then, cannot be satisfied with gold.

The soul is not satisfied with gold coins or plots of land, nor with color televisions or limousines. The soul is not satisfied; it remains empty, it remains empty. But our egotism will not let us admit this, and that is why we suffer. That is why there are suicides; that is why there is depression; that is why people lose their minds and the world has become filled with madness. It is because Jesus is absent.

of Jesus. In any case, this man faced two obstacles in his effort to see Jesus up close. He encountered two obstacles: one permanent and one acquired. The permanent one was that he was short and “could not see because of the crowd,” for “he was small in stature.” Yet he took action so that he might see Jesus. His height, together with the people surrounding Jesus, made it difficult for Zacchaeus to see Jesus and draw near to Him. At the first difficulty, however, we give up. We turn back. Many times we get as far as the place of Holy Confession and then leave because many women are waiting to go in, along with a thousand and one other things that we regard as obstacles. That is what we do.

And we do not persevere; we do not overcome these things or pass beyond them. For a person must do what water does if he wants to reach his destination. Look at water: channel it into a furrow. It flows along and finds a stone lying in its path.

What does it do? It stays there and fills the hollow. Then it passes around one side of the stone or the other. Or, as we say, it climbs over the stone and passes beyond it—through patient endurance.

It does not turn back; and if it retreats a little, it does so only to gather momentum and pass over. Farther on, it finds another hollow. It remains there and fills it. Once it has filled it, it moves forward. In the same way, a person must never give up.

He may face difficulty for a time, but he will stand firm, arm himself, regain his strength, and continue his struggle until he encounters Christ. There are many obstacles on the way to Christ.

The first obstacle is the flesh. The second obstacle is the world. And the third obstacle is Satan. These are the three principal obstacles a person must confront and overcome in order to reach Christ.

If a man is unwilling to overcome his flesh through fasting and prayer, his flesh will prevent him from encountering Christ in this world. If he does not also rise above the world, he will again find it difficult to encounter Christ; and if he listens to Satan, then he certainly will not encounter Him at all.

And woe to the man who does not encounter Christ in this world, when he enters the world to come. Whether he wishes it or not, one day he will encounter Christ—but there he will encounter Him only as Judge.

The aim is not to meet Him as Judge, but to meet Him here as merciful; to ask forgiveness and set things right here in His Church. At what is called the Beautiful Gate, let us enter into communion with Him through Holy Communion, for the forgiveness of sins and eternal life. And here, from His instrument, the priest, let us receive our ticket for the world to come.

Let us continue, then. Zacchaeus wanted to see who this was who had everyone in such a stir in those days. From one direction he heard, “Today He opened the eyes of a blind man.” From another, “He raised a man from the dead,” and there was yet another miracle along the road.

Farther on he heard that He had made an eye with a little spittle and a little earth. From elsewhere he heard that He had cast out demons, and from another place that He had healed leprosy. “Who is this man? Let me meet Him; let me see Him.” Zacchaeus felt an emptiness within. Someone might have said, “Forget what people are saying—what need do I have of Him?” But the soul finds no rest in such things; it finds no rest in all that we supposedly offer it.

"You have many good things laid up for many years" — many happy returns! Only the One who created her, the soul, can give her rest. So the man set out to go. But he ran into a crowd. And he is short; he cannot see Christ.

Our Lord was surrounded by a great crowd. There were the people He had helped, and they kept coming to be near Him.

There were people who went out of curiosity, to hear what He was saying and to see what He was doing. Others went to catch Him in His words, so that they might accuse Him before the scribes and Pharisees. Still others needed Him because they were sick or had sick loved ones. So you can understand how great a crowd surrounded Him, and consequently there was no easy way to meet Him. And here the Gospel says: “And he ran ahead and climbed up into a sycamore tree to see Him, for He was going to pass that way.” He did not stop. He saw which way the Lord was going: “He is taking this main road. I cannot see Him in the midst of this crowd. What shall I do?” So he turned down a narrow lane, ran ahead, came out farther along the road, and climbed a sycamore tree.

So Zacchaeus climbed a sycamore tree, having reckoned that Christ would pass that way. From above he would have the opportunity to see who He was and what sort of man He might be. That alone was enough for him—to see Him, at least. “Who is this man? Is He a man, or more than a man? Does He speak like everyone else?”

“What does He do? Does He have eyes, ears, and a nose? What is He like? Who is this extraordinary person?” He wanted to see Him, even if only out of curiosity.

I ask you: if it had been us, would we have made such an effort? Would we have thought of this device, devised this plan, and acted in this way? Someone may say, “I would have done it.” Really, would you? Would the mayor have done it? Would the tax collector? The lawyer? The doctor? The architect? No, he would not.

How could he? Can a prominent man go running through an alley and then climb up a mulberry tree? Is he a little child, climbing up to look for birds’ nests? What is he doing? The next morning the newspapers of Jericho would have written all about it.

They would say, “The tax collector has lost his mind; the man has a screw loose. He did this and that—he has gone mad.” They already regarded Christ as mad, and now the tax collector had caught the same madness. Is it easy for a man to throw his fine hat down on the ground?

Is it easy for him to risk tearing his fine coat and silk shirt up there? Is it easy for him to climb? Was he a ten-year-old child? To be a chief tax collector, he must have been at least forty, forty-five, or fifty years old.

Is it easy for a grown man to climb a mulberry tree? No, it is not. And yet he disregarded everything: what people would say, what the papers and newspapers would write the next day, and all the rest.

He paid no attention to any of it, so long as he attained what he desired. The world, then, is an obstacle, my beloved, and a man must find a wise way to rise above it.

But if he begins to worry about the world—what people will say, how the world will receive us, and whether the world will give us its certificate of approval—and says, “We have daughters, we have children, we have work, and we must maintain relations with the world,” and so forth—

then we must understand that this man is lost, truly lost. The world is a beast. Yet it is the second beast, as I told you earlier; the first beast is man’s own flesh. A man cannot cast off his flesh. He can shut the world outside, close the door, and take the telephone off the hook.

He puts it down and leaves it alone. He shuts the world out; but he cannot shut out his own flesh—he has to keep it with him. It is with him when he sleeps, when he eats, when he goes to the bathroom, when he goes to church, and when he takes a walk. He cannot disown his flesh. And the flesh is a beast that is always working insidiously against the human soul. Whatever lawless thing the flesh desires is opposed to the human soul.

Wherever a person might give in to the desires, the promptings, the appetites of the flesh, instead he speaks to it like this: “Sit down. I am the rider, not you; you are the carriage. I will take you where I want to go — you will not take me where you want to go.”

And if a man does not succeed in overcoming his flesh, woe to him. The world comes second, but it too is an equally great beast.

The feast of Saint Anthony happened to fall on a Wednesday. And yet, because of the world’s opinion, people named Anthony broke the fast and ate meat. How can you celebrate the ascetic, Saint Anthony the Great, commemorate his feast, and at the same time place lamb on your table?

Even if it had been the Occupation, with people starving, you still shouldn't have done it. Eat it on Tuesday, eat it on Monday, eat it on Sunday, eat it on Thursday, eat it on Saturday. But on Wednesday you shouldn't have eaten it—not on the day we keep the saint's memory. But for the sake of what people would say—people! They served a rich dessert, made with milk and eggs, the kind that breaks the fast, and they ate it, that fast-breaking sweet.

Why? Because of the world, so that they would not call us Christians. They call us religious fanatics. But why am I a religious fanatic if I fast on Wednesday and Friday, those two days of mourning by which I show that I am a Christian?

For on Wednesday Christ was betrayed and sold for my sake, and on Friday He was crucified; therefore, it is a day of mourning for me. Does that make me a religious fanatic? Am I a Jesuit?

Why has the woman become like a man today? Because of the world; she is afraid of the world. Would a father or mother ever have bought a child trousers that were worn out and torn? Now they pay more for them than for a new pair.

New clothing now costs less than worn-out clothing—you know that. Who imposes this? Who introduces this madness? Who has driven the world mad? The world itself, people imitating one another. How has it come about that today you cannot tell whether a child is a boy or a girl?

Who brought this about? The world. It is fashionable. Someone told me the other day that it is fashionable to keep your scarf on when you enter someone’s home. ‘But everyone takes off their scarves and hangs them up.’ ‘No,’ he tells me, ‘it is the fashion.’

Do you understand?

He doesn't go to church. And many people don't go to church because they are afraid of the world — afraid of being misunderstood by the world, by what people will say. Young people from Christian families don't go to church because of their dignity, because of keeping up appearances. The world! What a kind and gentle beast the world is!

How, then, can a person expect to make any progress when he has made no effort at all to say no to this world? And why should the world conform? Why must I conform to the world, instead of the world conforming to me?

You know, Charlie Chaplin wore his hat backward, and they asked him, ‘Why do you wear it backward?’ ‘The whole world wears it the other way,’ he replied. ‘Why should I go along with the world?’ What is this world that sweeps you along? Some empty-headed fellow puts a little horn up here on his head, and straightaway you put one on too.

What sort of thing is that? Have you no dignity? Are you not a person in your own right? How can you let yourself be led and dragged along behind some corrupt person, who has come from the ends of the earth and does not even know whether he is male or female, or what he is?

How can you let yourself be led along after him, singing his songs, dancing his dances, and making a monkey of yourself? How can such things be fitting? Where is your dignity? Where is your Greek heritage, your manliness? Where have all these things gone?

And yet, our Christ told us: «The whole world lies in the power of the evil one.» That is exactly how it is — and even so, we do not treat the world as our enemy. The world is an enemy of the soul, and it makes it hard for a person to go. The world wants a party tonight, the world wants dancing tonight, the world wants a night of revelry.

And then it makes it difficult for a person to go to church in the morning. I am not even speaking about the great feasts—just go out into the streets on a Sunday morning and see the people returning from the various haunts of Satan. These are the people who consider themselves important, boasting, ‘We went here, we went there,’ and so forth.

They pull a person away from God. These people cannot get themselves up in the morning — they are coming home at half past ten, at one o'clock. They cannot go to Christ; they find Christ too demanding. And the world also makes it hard for a mother to be a mother, so that she becomes her husband's concubine instead.

Today the world forbids children to be born, and so the mother ceases to be a mother. She becomes a murderess, she is cold, and the result is that she walks with the devil and his angels.

My dear friends, the world issues attestations. The world gives out certificates, and we need them. ‘What will the world say?’ You see, we live in the world. But tell me, where is this certificate from the world accepted? Let the whole world give its glowing testimony about you and me.

Go ahead, take that certificate — the one that says you spoke the finest words about me, or about you. What is it good for? Only for the bathroom, nowhere else. Forgive me for putting it that way, but it is good for nothing else. And even so, a person still hasn't grasped what the world is like: if he makes something of himself, the world will call him a crook, it will call him — I don't know what it will call him. And if he doesn't, it will call him a loafer. That is the world.

The people who sin with him, eat with him, feast with him, and enjoy themselves with him often will not even go to his grave. They simply send a wreath by car and do not even attend the burial. That is the world.

When Christ told us that ‘the whole world lies in the power of the evil one,’ and when He said, ‘Beware of men,’ rather than, ‘Beware of wild beasts,’ I do not think He made a mistake. A Christian is different from the world, even though he lives in the world.

The Christian is a different kind of person. He breaks free from the world, escapes its hold, and answers back to it. But because he is a thorn in the world’s side, the world attacks him. I often say this; it is one of my sayings. Yet because we cannot bear to have such things said about us, we fall into line with the world.

“Either you come along with me, or I will make your life miserable. You will have no girlfriend, you will have no boyfriend. You will not be able to go out.”

Does this not happen now among women as well? Yes, that is the fashion: women too now have boyfriends. Men supposedly claim a girlfriend as their right. But they do all this to win the world’s approval.

“We'll starve if we shut them down. We'll starve if we close them.” That's the extent of our understanding. And that's how much we understand of what this lesson about Zacchaeus has to say to us. The lesson of Zacchaeus is a great one. But he paid no attention to what people thought, or to whether he would shock anyone; he simply got on with what he had to do, so that he could see Christ.

Nothing else mattered to him. And in a certain sense, he succeeded. He paid no attention to his fine clothes, his position, his ego, or anything else. “I must see Him”—he made this, so to speak, the one fixed desire within him.

And you know, when a person sets his mind on something, persists, and truly wills it, he is invincible—invincible. A man or woman in love will not be hindered by mountains, ravines, seas, or oceans. Nothing can stand in the way.

Do not let him set his mind on it—do not let him set his mind on it! If a person truly wills something... But we do not will it. We do not want Christ, nor do we want to know Him, because He exposes our lawless way of life and does not approve the madness of the flesh or of the world.

If He were to tell us, “Well done, my boy, for becoming a girl; and well done, my girl, for becoming a boy. And well done, my lady, for casting everything aside—and well done, well done.” That is the Christ we want.

But Christ did not do that, nor will He ever do it. So let us bear in mind that this is how He acted, and that we too must deal with the world in a similar way... Yes, I am sorry that today is Wednesday, but come another day and we will prepare a lovely meal for you.

“I am sorry that I cannot entertain you as generously as I would have liked.” There are a thousand things one can say, a thousand gracious ways to say them. And you also remind the person who tells you, “I do not fast”: “You do not fast at home; you do not fast here.”

I will not serve it to you.

Some people make this demand: “We do not fast; you are the ones who fast.” You do well to fast. In your own home you do not fast, but here you will fast. If you wish to eat, what I give you will be fasting food; and if you wish to sit at my table, the meal will observe the fast. That is, if you wish to stay.

I'm not going to be the one to defend that, because God says it plainly through Sirach, in chapter 15.

“He has not commanded anyone to be ungodly, but He did not prevent anyone from sinning.” Yet you are helping that person to sin. He will remember it all these years: “I went to Mrs. Katina’s house, and she did this and that for me.”

And on that Day Christ will use it as evidence—Mr. Nikos’s, Mr. Antonis’s, and so on. He will use it as evidence on that Day.

And the result? "And when He came to the place" — Zacchaeus had gone ahead and climbed up — and when Jesus came to the place, at the head of all these people, "He looked up," He lifted His head and looked up, "and saw him," saw Zacchaeus, "and said to him, 'Zacchaeus'" — He calls him by his own name — "'make haste and come down,'" come down quickly, "'for today I must stay at your house.'"

Pay attention to the details. Zacchaeus would have been content merely to see Him from a distance. “Who is this Man who works these extraordinary miracles, draws the crowds around Him, and has everyone speaking about Him?” He is not merely a man, the Son of Mary.

He is also the Son of God. And as the Son of God, He knows Zacchaeus’s name; He knows his desire and the longing of his heart.

He stops. And while Zacchaeus is settling for less — he would be satisfied just to see Him from a distance — the Lord, though Zacchaeus asked Him for one thing, gives him a thousand. “So I will give you the chance not simply to see me from far away.”

Not merely to speak with Me, but for Me to sit at your table and shake your hand; to greet your wife and bless any children you may have; to sit together at the same table, eat the same food, and drink from the same pitcher.”

You understand, don’t you? A person asks for one thing, and Christ gives him a thousand. Many of you will have experienced this: often, with humility, we ask Him for very little. As people commonly say, “If only I could have some little place, somewhere close to God.”

And when a person says this with true humility, not with a show of humble words, believing that he deserves nothing more, God will give him a place of great honor. That is exactly what He did in the case of Zacchaeus. Can you understand what a thunderbolt struck Zacchaeus—and what a thunderbolt struck all those others gathered around Jesus?

Suddenly they raised their eyes, though they had simply been walking along the road. Why would they look up into the sycamore tree? Why would they expect to find a man there? Zacchaeus, of course, must have intended to satisfy his curiosity secretly, hidden among the leaves, and evidently to remain unseen.

That is how I imagine and discuss it, psychologically and in human terms. And I will take this opportunity to tell you that this sycamore tree survives to this day. Recently it lost the last of its sap and dried up, and they have now placed a covering over it.

They have covered it from above with nylon sheeting, and in some places with corrugated metal, so that it will not get wet and so that, as far as possible, the trunk that once held Zacchaeus, the tax collector of Jericho, may be preserved for as long as possible. In fact, I have taken slides of it and shown them to you—last year, I think, if I remember correctly. Well, then.

Thank you.

Think of the shock he received: the Lord Himself knew his name and had seen him hidden there, and now the crowd could see him too. How many pairs of eyes below were fixed on Zacchaeus! You know how a fox goes beneath a henhouse and stares at the hens; transfixed by the fox’s gaze, they fall down, and it eats them.

We too find it hard to endure the eyes of others upon us. Many of us even lower our eyes or wear dark glasses. When someone wears glasses, he can look at another person more comfortably. Without them, the other person’s gaze troubles him.

If you have never noticed this, pay attention to it now that I have mentioned it. Can you understand Zacchaeus’s state of soul as he stood up there? He must have felt as though he could die when our Christ exposed him in this way. And what happened?

The text tells us of Zacchaeus:

«He made haste, and came down.» But how did he come down? Did someone bring him a ladder? Obviously he must have thrown his arms around the sycamore tree. He slid down the trunk and there he was, on the ground. And now he picks up his jacket. He picks up his coat. I don't know what season it was. He picks up his felt hat. And they were torn, of course, because he certainly wasn't dressed for climbing trees.

Would the chief tax collector have worn even a pair of coarse haircloth trousers? Or some ordinary shirt, for that matter? No—he was a man accustomed to luxury; he wore silks and the like. How could the chief tax collector, with all his money—dishonestly gained, at that, without toil—have come through all this unscathed?

He disregarded all of that, came down, and welcomed Him with joy. Then he took Christ into his home, you understand. The Lord left that whole crowd and went off with a thief. When the others saw this, they were scandalized, because the scribes and the Pharisees regarded the tax collectors and chief tax collectors as already condemned to Hell.

They had already issued them tickets to hell. So when they saw it, they all began to grumble, saying, "He has gone in to lodge with a man who is a sinner." That is how they treated them. But our Christ had told them that the doctor does not go to the person who is well; he goes to the person who is sick.

So why does this upset you? If this man is a sinner, as you say, then doesn't he need my presence all the more? And if you accept me as a wonder-worker, as a teacher, as... as... — then what is there left for you to say? But we human beings imagine that God joins good together with good.

No. Often, what is good seeks to assimilate what is evil.. Christ came into the world for sinners, and Zacchaeus was living in sin at that very moment. So Christ did exactly right by going to him. He left all those respectable gentlemen behind.

The door opened, and the two of them entered: Zacchaeus and Jesus. The others remained outside, speaking against Jesus. After a little while, the door opened again.

Zacchaeus comes out to the door and says this: "And Zacchaeus stood and said to the Lord: Behold, Lord, half of my goods I give to the poor." I have a million; five hundred thousand of it I give to the poor.

“And if I have defrauded, robbed, or wronged anyone of anything, I restore it fourfold.”

Suppose I ought to have taken one hundred drachmas from someone, but as a dishonest chief tax collector I took two hundred. Now I repay him eight hundred—four times what I took.

Do you understand? In a single encounter with our Christ, this gentleman was left, as the saying goes, penniless and poor. He became poor through one encounter with Christ. Who has such courage—to give back what he has stolen and restore what he has gained through injustice?

Who has the courage to become poor in order to save his soul? Which of us truly believes such things? Instead, we look for other ways, using every kind of lie, scheme, and dishonesty.

And we have secured our property, our livelihood, and our pension—just think of it—on things that belong to others: to the state, to someone else, to some company, or to another person. Yet in a single encounter, Zacchaeus became poor.

But his name endured. And, if I remember correctly, Zacchaeus later became a hierarch. He entered the clergy. He was saved and became a great man. From a thief, he became a man of God when he encountered Christ. Now someone may ask: How did it happen?

How did the Lord win Zacchaeus over, as we say? How did He do it? What could He have said to him? How did He turn him around and bring about such a thing? For this was no easy matter. When the door opened and they went inside, there entered a beast of this world, a lion of this world, together with the Lamb of God.

And when the door opened again, the lion appeared as a sheep, offering wool, milk, meat—everything it had. The Evangelist does not tell us how this change took place. Someone may ask, “Why does he not tell us what Christ said to him, or how He conquered him?” Why should he tell us? It was not necessary.

The transformation of a human being is a mystery. Even the person himself does not know what caused him to change.

He remembers that he used to love this or that. Now he not only doesn't love it — he actually hates it. But how it happened, he has no idea. I remember a man, who has died by now, and he used to say to me: he played cards constantly — one hand finished, and straight on to the next. When I saw him, I laughed and was frightened at the same time. "What's going on here?" I said to him. "Have I walked into a gambling club? What is all this?" "Ah," he says to me, "Dimitri, we're taking these with us to the grave. Everything you see here, we're taking it with us to the grave — and our game of kontsina along with it."

Of course, if you stay in the mindset you're in now, you will take them to the grave. But if you change your mindset and come around to what I've told you many times, you'll come to loathe these things. 'Impossible,' he says to me. 'Nature — there's nothing that overcomes it.' 'The One who made nature overcomes it,' I tell him. I won't tell you his name, because you know him very well.

“The One who created nature can conquer it,” I told him. Of course, as long as a man remains at the mercy of his nature, that is how things will be. But in the end this man changed his life, repented, and went to Holy Confession. Gone were the pipes, the hookahs, the smoking pipes, the playing cards—everything was gone. And he died as a monk.

Yes, Christ changes a person’s very nature. How He does it, I do not know. Once someone was preaching about the miracle at Cana of Galilee, where Christ turned the water into wine. After the sermon, two men came out and were discussing it on the road.

And the one was saying to him: «I don't believe that, Mr. Spyros — that the water became wine.» Nearby there was a man who mended shoes. And the shoeshine man, who had overheard what they were discussing, says to him: «What are you saying, sir? Is this something that really happened?» «This is something Christian, and it interests me,» he says to him. «Come here. What did you say?» he says to him. «That Christ didn't turn the water into wine?» He says: «Yes.» «For me,» he says, «Christ turned the wine into chairs and tables.» So the man laughed. «Yes,» he says to him, «that's exactly what I'm telling you.»

“As long as I gambled and drank, we did not even have a chair. At home I sat on an overturned tin can. But from the time I repented, went to Holy Confession, and changed my life, I had money left over, because I gave up wine.

"And we got chairs, and we got tables for the house." "Yes," he tells him, "Christ did all that for me. Do you hear that?" he says. "That is who Christ is." He changes a person's very nature. Something you loved yesterday, today you hate.

And something you hated yesterday, something you mocked as worthless, you love today. But you must bring this new occupant into your midst. You must place Christ at the center. For this is a mystery.

What is it that changes a person? Here was a man who couldn't fast from meat — he'd go and eat it even on a Friday. He couldn't manage on fish, or eggs, or milk; he had to have meat. And now he eats his food cooked without oil — without a drop of oil. Who is it who brings all this about? That Other One, the Master of the house.

In this matter, the person himself is not the cause. A human being is like a violin; what matters is the violinist. Who is holding that violin? If I take a violin and play it, even the mice will run away. But if another violinist takes the very same instrument, his music will lift you up to the heavens.

But it isn't the violin's fault; it's the violinist's. That's what it comes down to. The tenant — who do you have living inside you? If you have Christ, everything is different. If you have the devil, everything is different. That's the reason. So it really is a mystery: what is it that changes a person, what is it that overcomes the world? It overcomes the flesh, it overcomes the ego, it overcomes self-interest.

It is a mystery. Simply allow Christ to come within you. That is your task and your proper concern. But a person does not do this, and that is precisely why he does not obtain the results he ought to have.

Our Church says something beautiful — I don't know if you remember it, or if you've ever worked out what it means, even though you've surely heard it many times. In one place it says: “Every soul is given life by the Holy Spirit, and is lifted up through purification, and is made radiant, in a sacred and hidden way, by the Triadic Monad, the Trinity that is one.”

A mother has clothes made for her daughter or her son, and she tells the seamstress, “Leave two or three finger-widths of extra cloth folded underneath, because the child will grow taller. By next year it will no longer fit.” And the child grows.

And the next year she lets the hem down, and it works perfectly. But when did the child grow? Did you ever hear her creak? Do you ever hear, "Oh, little Katie grew two centimetres today"? Did you hear a thing — even though you yourself are growing?

You grow in age and in knowledge, yet you do not know how it happens. It is a mystery. So it is with the transformation of a human being. The question is not how the One who made you will change you. The question is how you will surrender yourself to the One who made you.

So that he can take you up, and he can change you. And all of this in the space of just one encounter. Perhaps in less than a minute. It was inside the house that this change happened. So you too, bring Christ into your house. And you will see how the master of the house will change, and how everything will change.

But you keep Christ outside. You tell Him, “Stay outside, Christ; I do not want You. You will tell me what I may put in my cooking pot, what I may do in my bed, and what I may do with my money.” That is precisely why you will remain as you are, or perhaps become even worse. That is the difference.

And then something happened which many people find strange. After all this had taken place, Christ in turn said the following. Zacchaeus had said those things of his own accord, without anyone forcing him.

Now Christ, in His turn, comes and says: “Today, my beloved, salvation has come to this house.” What does this mean? What salvation? What was lacking in this house, that You came, O my Light, and saved it?

What was lacking? That is the question. Some people think they are happy. Some think they are healthy and will live long upon the earth. They think they can go on living and doing as they please—conducting business, studying, advancing in life, marrying, traveling, achieving, and enjoying themselves.

They imagine it.

The blessedness and salvation of this house lie in the fact that Zacchaeus humbled himself and succeeded in bringing Me into his home.

That is it. Salvation is wherever Christ is, and perdition wherever there is Satan, the world, the self, self-interest, the flesh. “Today salvation has come to this house,” He says; the man was saved. He may have had possessions, but he did not have Christ.

A person does not truly own material goods; they are not his. He merely manages them. And there is the further evil that he may steal certain things and then claim to manage those as well. God did not entrust those things to him. He did not acquire them honestly, morally, by the sweat of his brow, but obtained them by other means.

Christ did not appoint him as steward over such things. A person should be the steward of what is truly his—what comes from his honest labor. Such things are blessed by God. God will never permit those things to be lost.

He will not permit them to be spent on doctors or to be unjustly lost elsewhere. For, as the proverb says, “Goods wrongly gathered are stored up for evil ends.” Salvation, then, is to have come to know Christ.

And it is ruin if you have come to know everything else except Christ. Today the Lord said it plainly: «Today salvation has come to this house.» And He adds one more thing, and with it He closes: «For the Son of Man came to seek and to save that which was lost.»

The Son of Man came, He says, “to seek and to save that which was lost.” He regarded this person called Zacchaeus as a lost sheep. There is a parable about this: the shepherd who lost one sheep, left the ninety-nine, and ran through the ravines to find it.

And when he found it, he placed it upon his shoulders and returned rejoicing, saying, “I have found it.” He left the ninety-nine and came to find the one that was lost. The lost one is the human being; the ninety-nine are the angels, archangels, cherubim, seraphim, thrones, dominions, powers—all those who dwell above.

He left them all and came down here, to this earth, this valley of weeping, to find the lost sheep. Someone may ask, “Why does He not find me as well? Why does He find some people but not everyone? Does Christ show partiality?” No, you are mistaken. Christ shows no partiality. For a sheep that has strayed from its shepherd to be found, it is not enough for the shepherd to desire it; the sheep must also desire to return to the fold. You may go out and search through the ravines, yet not find it. The sheep has gone off, eaten somewhere, lain down, and is simply sitting there.

It does not care that the wolf may devour it outside the fold that very night. It gives no thought to that. But suppose the sheep begins to bleat, seeking its mother or the rest of the flock. I ask you: is it not easy for the shepherd to find it when the sheep is bleating and desires to return?

Then it is easy. But if the sheep has grown stubborn, has eaten its fill, and sits in one place, the shepherd cannot find it, because the sheep itself does not desire to return. It imagines that it is blessed there and that all is well, even though the wolf may devour it outside the fold.

But the other sheep, which bleats and seeks its mother, its companions, its brothers, and its whole family, will easily be found by the Shepherd. This is what the tax collector—the chief tax collector Zacchaeus—did.

He sought to see Christ. He made such a great effort and such a sacrifice. He utterly humiliated himself, though he was a prominent man of Jericho. That is what “chief tax collector” means. Who are the three men who hold a city in their hands?

He did all this. He sought Him. And because he sought, he was found by the Savior. The Savior went to his house. Surely He said a few words to him. And he wanted those words, he was waiting for them, he saw the revelation the Savior gave him, which, in this sense, brought him down from up there — and that is how this salvation came about.

Beyond the grave there is no salvation. On this side of the grave there is salvation and preparation. Beyond the grave, our state is fixed. Whatever state the lens of death finds a person in, that will be his state in eternity: those who have repented and confessed, who are honorable, moral, and faithful, will be on the right; the immoral, dishonorable, indifferent, unrepentant, and unconfessed—fornicators, adulterers, murderers, and so forth—will be on the left.

The lens of death is a dreadful thing. A person must fear it and beseech God, because he does not know when it will come. In a fraction of a second, he may depart. Which of us knows whether we will return home tonight?

A car mounts the pavement and mows down forty people in the street like leeks.

Who told you that you would return home? Do you have a ticket guaranteeing your journey tonight? And in what state will this lens of death find you? This is the great question for every person. If a person kept in mind that at any moment he might depart from this world, he would always keep his life in order.

Zacchaeus had leprosy in his soul. The others had it in their bodies, yet through their ingratitude they carried it into their souls, because they did not return even to say a single thank-you to Christ—I mean the ten lepers whom we spoke about the other day.

All except one. Tradition says that, as a sign of gratitude, Zacchaeus spent every summer of his life carrying tins of water to the sycamore tree and watering it, because it had helped him to see Christ. And the heat there in Jericho is extraordinary, since the city lies about three hundred meters below the level of the Mediterranean Sea.

As a sign of gratitude. Do you see? Those others were ungrateful, even though He had healed them; but this man was thankful. And he leaves us this as a lesson too. And I pass it on to you, I hand it down to you. And my prayer is that we will take to heart both the homily of the other day on the Ten Lepers and today's homily on Zacchaeus, and that we will draw the good fruits from the one and from the other. Amen.

Απόψε το βράδυ, με τη χάρη του Θεού, να μου επιτρέπετε να έλεγα κάτι που θα μπορεί να θεωρηθεί σαν συνέχεια της περασμένης μας ομιλίας. Και τούτο διότι η περασμένη ομιλία είχε σχέση με μερικούς ανθρώπους που ήσανε λεπροί στο σώμα.

Απόψε, με τη χάρη του Κυρίου, θα πω κάτι που έχει σχέση με έναν άνθρωπο ο οποίος είχε τη λέπρα εις την ψυχή του.

Μιλήσαμε προχθές ότι η λέπρα είναι τύπος της αμαρτίας στην Παλαιά Διαθήκη. Και το δικαίωμα του θεραπεύειν τη λέπρα και του γνωματεύειν επί της λέπρας, να πούμε ακόμη.

Ακόμη την είχανε οι κληρικοί. Πρόκειται περί του ανθρώπου εκείνου που είναι συνδεδεμένος με την Ιεριχώ και με τη συκομορέα της Ιεριχούς, του Ζακχαίου. Το περιστατικό αυτό το αναφέρει μόνον ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Λουκάς, στο 19ο κεφάλαιο, στίχος 1 και κατωτέρω. Αναφέρει ότι ο Χριστός μας «διήρχετο την Ιεριχώ. Και ιδού ανήρ ονόματι».

Ονοματι καλουμενος ζακχαιος, και αυτος ην αρχιτελωνης, και ουτος ην πλουσιος. Μας παρουσιάζει τρία επίθετα του ανθρώπου αυτού: ότι είναι αρχιτελώνης η θέση του, το όνομά του ονομάζεται Ζακχέος και ότι είναι και πλούσιος.

Ζακχέος ερμηνεύεται καθαρός.

Αρχιτελώνης πάει να πει μια δουλειά πολύ προσοδοφόρος, και πλούσιος, αντιλαμβάνεστε, είναι ο άνθρωπος που μπορεί να δημιουργήσει όλες τις ανέσεις.

Όταν ο άνθρωπος έχει καλό όνομα, έχει καλή θέση, έχει παχύ πορτοφόλι, ποιον έχει ανάγκη; Έτσι νομίζουν οι άνθρωποι και αυτό επιδιώκουν, έστω και αν πατήσουν επί πτωμάτων, έστω και αν τη συνείδησή τους την επιβαρύνουν, αρκεί να ανεβούν, να επιτύχουν, να παρουσιαστούν και να δημιουργήσουν άνετες προϋποθέσεις, ώστε να μπορούν άνετα να κυκλοφορούν και να ζουν τον πρόσκαιρον τούτον κόσμον.

Αυτός όμως ο άνθρωπος έχει μίαν ανησυχία που, αν υπήρχε ταπείνωσις, όλοι θα την ομολογούσανε αυτήν την ανησυχία, διότι είναι μία αλήθεια που πρέπει πάντοτε να λέγεται. Ούτε το όνομα, ούτε οι θέσεις, ούτε το χρήμα είναι αυτά που δημιουργούν την ευτυχία.

Είναι ευτυχία; Υπάρχουν άνθρωποι που είναι από μεγάλα τζάκια, έχουν μεγάλες δουλειές, έχουν πολλά χρήματα και είναι δυστυχείς. Κάποτε ερωτήθηκε η κόρη του Ροκφέλερ πόσο άνετα νιώθει μέσα σε τόσα χρήματα που έχει και χαμογέλασε και τους είπε το εξής: «Μα δεν ξέρετε ότι μέσα στα χρήματα δεν είναι η ευτυχία;» Και εντούτοις σήμερα οι άνθρωποι και την ψυχή τους πουλάνε για να δημιουργήσουν.

Να δημιουργήσουν χρήματα με τη σκέψη ότι, δημιουργώντας και αποκτώντας χρήματα, ότι αποκτούν και την ευτυχία τους. Είναι λάθος. Οι πιο δυστυχισμένοι άνθρωποι είναι οι πλούσιοι. Εάν πλησιάσετε πλουσίας οικογενείας μη χριστιανικάς — να κάνουμε τη διαστολή αυτή —

πείτε: «Είμαι καλύτερα στο καλυβάκι μου», όπως είπε ο συγχωρεμένος ο πατήρ Ιερώνυμος.

Ιερώνυμος, που να έχουμε την ευχή του, όταν τον εκάλεσαν σε ένα σπίτι εφοπλιστή του Ψυχικού να κάνει αγιασμό, όταν το είχανε καινούριο, έκαμε τον αγιασμό και γύρισε και το εράντισε όλο το σπίτι, άνω, κάτω, υπόγεια, ανώγεια κ.λπ. Και στο τέλος του προσέφεραν έναν καφέ και ένα γλυκό και τον ερώτησε η κυρία τις εντυπώσεις από το σπίτι. «Γέροντα, σας αρέσει το σπίτι;» Απάντησε: «Το κελάκι μου είναι καλύτερο, παιδί μου». Ο άνθρωπος όμως είναι ψεύτης και εγωιστής και δεν θέλει να παραδεχθεί ότι δεν είναι η ύλη εκείνη η οποία δημιουργεί την ευτυχία, διότι είναι άφρων αυτός ο οποίος νομίζει ότι με χρήματα και με υλικά αγαθά, κομφόρ, θα μπορέσει να δημιουργήσει ευτυχία. Αν ευτυχήσει, «ἄφρον» θα ακούσει.

Απάντησις που ήκουσε ο άφρων πλούσιος: «Άφρον, ταύτη τη νυκτί την ψυχήν σου απαιτούσιν από σου»· όχι «απαιτώ», «απαιτούσιν», οι άλλοι με τα κέρατα και με την ουρά. Άντε, ετοιμάσου· τι νοιάζεσαι; Και έχασε και τον ύπνο του ο άνθρωπος όταν εκαρποφόρησαν τα χωράφια του, θυμόσαστε. Πού να του πάει ύπνος; «Τι να κάνω;» Μα τι έπαθες; Να, έγιναν πολλά. Ε, δεν ευχαριστείς τον Θεό; «Δεν έχω πού να τα βάλω», μου λες εμένα.

Και έχασε τον ύπνο του μέχρι που βρήκε ότι «καθελώ μου τας αποθήκας και μείζονας οικοδομήσω». Μα είναι λύση αυτή; Για μπλέξε με τους μαστόρους και τις επισκευές να δεις τι γίνεται. Τότε θα χάσει τελείως τον ύπνο του, θα γίνει νευρασθενικός.

Αυτός λοιπόν ο άνθρωπος, λέγει, παρότι είχε τα τρία αυτά, ένα τρίπτυχο το οποίο σήμερα το θέλει ο άνθρωπος και σεμνύνεται εάν το έχει, δηλαδή το όνομα, τη θέση τη μεγάλη και το χρήμα, εντούτοις όμως εζήτει αυτός ιδείν τον Ιησούν τις εστί.

Και ο Ιησούς; Τι ήταν ο Ιησούς ο από Ναζαρέτ; Τι ήτανε; Κάνας επιστήμων, κάνας ατομικός; Τι ήτανε ο Κύριος; Τίποτα. Οι Φαρισαίοι δεν ήθελαν να κάνουνε καν συζήτηση. «Δύναταί τι ἀγαθὸν ἐκ Ναζαρέτ εἶναι;» Βγαίνει τίποτα, λέει, από αυτή την πόλη καλό; Τι πλούσιος ήτανε; Ένα ζεύγος που είχε η Παναγία μας στην όλη της μοίρα. Τι όνομα, τι είχε; Τίποτα.

Τίποτα; Ή ο Γέρων Ιωσήφ, όπως ενομίζεται ότι είναι πατέρας του, είχε τίποτα; Τι παρουσίαζε; Υπόσχετο τίποτα; Πλήρωνε τίποτα; Όχι. Είχε κι αυτός μαζί του καμιά δωδεκαριά ξυπόλυτους αλιείς στρατολογήσει, πάρει κάτω από την Τιβεριάδα, και γύριζε. Θα έπρεπε καθαρότατα να τον πούνε πλάνο, να τον πούνε αγύρτη, να τον πούνε ξέρω εγώ τι, που ξεγελά τον κόσμο. Και εν τούτοις, αυτός ήθελε να τον δει. Ψυχή, λοιπόν, δεν χορταίνει με λίρες.

Δεν χορταίνει με λίρες, δεν χορταίνει με οικόπεδα, ούτε με τηλεοράσεις έγχρωμες, ούτε με λιμουζίνες, δεν χορταίνει η ψυχή. Μένει κενή, μένει κενή. Αλλά ο εγωισμός δεν μας αφήνει αυτό να το παραδεχθούμε, γι' αυτό και υποφέρουμε. Γι' αυτό αυτοκτονίες, γι' αυτό μελαγχολίες, γι' αυτό, γι' αυτό τρελάθηκε, γέμισε ο κόσμος. Εξαιτίας της ελλείψεως του Ιησού.

του Ιησού. Εν πάση περιπτώσει, όμως, είχε δύο εμπόδια ο άνθρωπος αυτός στην προσπάθειά του να δει τον Ιησούν από κοντά. Συνήντησε δύο εμπόδια. Είχε ένα μόνιμο και ένα επίκτητο. Το μόνιμο είναι ότι ήτο κοντός και οὐκ ἠδύνατο ἀπὸ τοῦ ὄχλου για να δει τον Ιησούν, ὅτι τῇ ἡλικίᾳ μικρὸς ἦν, ότι στο ανάστημα ήτο κοντός. Στη συνέχεια ενήργησε αυτός να τον δει τον Ιησούν. Πάντως, το ανάστημά του και ο κόσμος που περιέβαλε τον Ιησούν εδυσκόλευε τον Ζακχαίο να δει τον Ιησούν, να πλησιάσει τον Ιησούν. Εμείς στην πρώτη δυσκολία παρετούμεθα. Γυρίζουμε πίσω. Φτάνουμε πολλές φορές μέχρι το εξομολογητήριο και φεύγουμε, γιατί είναι πολλές γυναίκες που περιμένουν να μπουν, και χίλια δυο άλλα πράγματα, τα οποία τα θεωρούμε εμπόδια. Εμείς.

Και δεν επιμένουμε, δεν αντιπαρερχόμεθα ή δεν διαβαίνουμε επ' αυτών. Διότι ο άνθρωπος πρέπει να κάνει αυτό που κάνει το νερό, αν θέλει να τερματίσει. Κοιτάξτε το νερό, βάλτε το μέσα σε ένα αυλάκι. Τρέχει και βρίσκει μέσα στο αυλάκι μια πέτρα.

Τι κάνει; Κάθεται τώρα και γεμίζει τη γούβα εκείνη. Και ή από το ένα μέρος ή από το άλλο μέρος της πέτρας περνάει. Ή καβαλικεύει, όπως λέμε κατά το λεγόμενο, την πέτρα και περνάει. Με την υπομονή του.

Δεν κάνει πίσω και, αν κάνει λίγο πίσω, κάνει για να πάρει φόρα να περάσει. Το ίδιο πάει πιο κάτω, βρίσκει έναν άλλο λάκκο. Κάθεται και τον γεμίζει. Όταν τον γεμίζει, προχωρεί. Έτσι πρέπει και ο άνθρωπος ποτέ του να μην παραιτηθεί.

Μπορεί να δυσκολευτεί για μια στιγμή, όμως θα σταθεί να οπλιστεί, να πάρει δυνάμεις και να συνεχίσει τον αγώνα του, μέχρι που θα συναντηθεί με τον Χριστό. Τα εμπόδια για να πάει ο άνθρωπος στον Χριστό είναι πολλά.

Το πρώτο του εμπόδιο είναι η σάρκα του. Το δεύτερο εμπόδιο είναι ο κόσμος. Και το τρίτο εμπόδιο είναι ο Σατανάς. Τρία βασικά εμπόδια έχει ο άνθρωπος να αντιμετωπίσει και να αντιπαρέλθει, για να φτάσει στον Χριστό.

Δεν θέλει να νικήσει τη σάρκα του διά της νηστείας και της προσευχής, η σάρκα του θα τον εμποδίσει να συναντήσει τον Χριστό στον κόσμο τούτον. Εάν επίσης τον κόσμο δεν τον αντιπαρέλθει, πάλι θα δυσκολευτεί να συναντηθεί με τον Χριστό και, αν ακούσει τον Σατανά, τότε ασφαλώς δεν πρόκειται καθόλου να συναντηθεί.

Και ο άνθρωπος που δεν θα συναντηθεί στον κόσμο τούτον με τον Χριστό, αλίμονό του στον κόσμο εκείνον. Θα τον συναντήσει ο άνθρωπος, είτε το θέλει είτε όχι, μια μέρα τον Χριστό, αλλά θα τον συναντήσει μόνο ως κριτήν εκεί.

Ο σκοπός είναι να μην τον συναντήσουμε ως κριτήν, να τον συναντήσουμε εδώ ως ελεήμονα, να ζητήσουμε συγγνώμη, να τα φτιάξουμε εδώ στην Εκκλησία Του. Στην ωραία λεγωμένη πύλη να επικοινωνήσουμε μαζί του δια της Θείας Κοινωνίας, εις άφεσιν αμαρτιών και ζωήν αιώνιον. Και να πάρουμε από το όργανό Του εδώ, τον Ιερέα, το εισιτήριο για εκεί.

Τράβατε, εν πάση περιπτώσει. Ήθελε, λοιπόν, να δει τι είναι αυτός ο οποίος κρατάει τον κόσμο στο ένα πόδι τις ημέρες εκείνες. Άκουγε από εδώ: άνοιξε τυφλό σήμερα. Άκουγε από εκεί: ανέστησε άνθρωπο, άλλο στον δρόμο.

Άκουγε παρακάτω ότι έφτιαξε μάτι με λίγο σάλιο και με λίγο χώμα, άκουγε από την άλλη πλευρά ότι εξέβαλε δαιμόνια, άκουγε αλλού ότι εθεράπευσε λέπρα. Μα τι είναι αυτός; Να τον συναντήσω, να τον δω. Ένιωθε κενό, γιατί θα μπορούσε να πει ο καθείς: ας τον κόσμο, τι ανάγκη έχω εγώ; Αλλά η ψυχή δεν ηρεμά με αυτά, δεν ηρεμεί με αυτά τα οποία εμείς προσφέρουμε δήθεν.

Έχεις πολλά αγαθά κείμενα, εις έτη πολλά. Μόνον ο δημιουργός της είναι εκείνος ο οποίος την αναπαύει, την ψυχή. Εξεκίνησε ο άνθρωπος όμως να πάει. Αλλά συνήντησε κόσμο. Αυτός είναι κοντός, δεν μπορεί να τον δει τον Χριστό.

Τον Κύριό μας τον περιέβαλλε πολύς κόσμος. Ήσαν οι άνθρωποι που είχαν ευεργετηθεί και πήγαιναν κοντά του.

Ήσαν οι άνθρωποι που από περιέργεια επήγαιναν να ακούσουν τι λέει και τι κάνει, άλλοι να δουν τι κάνει. Ήσαν οι άνθρωποι οι οποίοι επήγαιναν να τον συλλάβουν από λόγων, να τον κατηγορήσουν στους γραμματείς και στους Φαρισαίους. Ήσαν οι άλλοι οι οποίοι τον είχαν ανάγκη, που ήσαν άρρωστοι ή είχαν αρρώστους. Και καταλαβαίνετε πόσος λαός ήταν γύρω από το πρόσωπό του, οπότε, κατά συνέπεια, άνεσις δεν υπήρχε για να τον συναντήσει. Και αναφέρει εδώ και λέγει το εξής: «Και προδραμών έμπροσθεν ανέβη επί συκομορέαν, ίνα ίδη αυτόν, ότι δι’ εκείνης έμελλε διέρχεσθαι». Δεν σταμάτησε. Είδε πού βαδίζει, πάει τη λεωφόρο αυτή. Μέσα σε αυτόν τον κόσμο δεν μπορώ να τον δω. Τι θα κάνω; Στρίβει από ένα σοκάκι, τρέχει μπροστά και βγαίνει σε ένα μέρος και ανεβαίνει σε μια συκομορέα.

Είναι σε μια συκομορέα επάνω, που είχε υπολογίσει ότι από εκεί θα περάσει. Και έτσι θα του δίνει ευκαιρία από πάνω να τον δει ποιος είναι, τι σόι είναι και ούτω καθεξής. Ήρκει τούτο εις αυτόν, να τον δει τουλάχιστον. Τι είναι αυτός; Είναι άνθρωπος, υπεράνθρωπος; Μιλάει, λαλάει;

Τι κάνει; Έχει μάτια, αυτιά, μύτη; Τι κάνει; Τι είναι αυτό το πράγμα; Ήθελε να τον δει, και από περιέργεια να τον δει.

Ερωτώ: εάν ήμεθα εμείς, θα κάναμε αυτή την προσπάθεια, θα συλλαμβάναμε αυτό το τέχνασμα, θα κατεστρώναμε αυτό το σχέδιο, θα ενεργούσαμε έτσι; Θα πει κανείς: «Εγώ θα το έκανα». Καλά, θα το έκανες; Ο δήμαρχος θα το έκανε; Ο τελώνης θα το έκανε; Ο δικηγόρος θα το έκανε; Ο γιατρός θα το έκανε; Ο αρχιτέκτων θα το έκανε; Δεν θα το έκανε.

Γιατί θα το έκανε; Μα μπορεί τώρα ένας επίσημος άνθρωπος να τρέχει μες στο σοκάκι και να πηγαίνει να ανεβαίνει απάνω σε μια μουριά; Τι είναι, μικρό παιδί είναι και πάει για φωλιές; Τι είναι; Την άλλη μέρα το πρωί θα γράφανε τα φύλλα της Ιεριχούς.

Ότι ο τελώνης τού έστριψε, βίδα έχασε ο άνθρωπος, αυτό και αυτό έκανε, τρελάθηκε. Τον είχαν που τον είχαν τον Χριστό ως τρελόν. Την έπαθε και ο τελώνης. Είναι εύκολο ένας άνθρωπος να αφήσει τη ρεπούμπλικα του κάτω;

Να αφήσει το ωραίο του παλτό, το μεταξωτό του πουκάμισο να σκίσει εκεί απάνω; Είναι εύκολο να ανεβεί; Τι ήταν, μικρό παιδί 10 χρονών; Για να είναι αρχιτελώνης, πρέπει να είναι τουλάχιστον 40, 45, 50 ετών άνθρωπος.

Είναι εύκολο να αναρριχηθεί ένας άνθρωπος απάνω σε μια μουριά; Δεν είναι εύκολο να αναρριχηθεί. Και εντούτοις, αδιαφόρησε για τα πάντα: το τι θα πει ο κόσμος, το τι θα γράψουν τα φύλλα την άλλη μέρα, οι εφημερίδες και λοιπά.

Αδιαφόρησε, αρκεί να επιτύχει εκείνο το οποίο ήθελε, αυτό το θέμα του. Ο κόσμος λοιπόν είναι εμπόδιο, αγαπητοί μου, και πρέπει ο άνθρωπος να φροντίσει με έναν όμορφο τρόπο να αντιπαρέλθει τον κόσμο.

Εάν αρχίσει να σκέφτεται τον κόσμο, για το τι θα πει ο κόσμος και πώς θα μας ενδεχθεί ο κόσμος και αν δεν μας δίνει πιστοποιητικό ο κόσμος. Και έχουμε κορίτσια και έχουμε παιδιά και έχουμε δουλειά και πρέπει να έχουμε σχέση με τον κόσμο και λοιπά.

Πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο άνθρωπος αυτός εχάθη, εχάθη. Ο κόσμος είναι θηρίο. Το δεύτερο θηρίο όμως, όπως σας είπα γρηγορότερα — το πρώτο θηρίο είναι η σάρκα του ανθρώπου. Σάρκα του ανθρώπου, δεν μπορεί να την αποβάλει. Τον κόσμο τον κλείνει έξω, κλείνει την πόρτα, κατεβάζει το τηλέφωνο κάτω.

Αφήνω κάτω, αφήνω ήσυχον. Τον κλείνει έξω τον κόσμο· τη σάρκα του δεν μπορεί να την κλείσει έξω, να την πάρει κοντά του. Στον ύπνο κοντά, στο φαγητό κοντά, στην τουαλέτα κοντά, στην εκκλησία κοντά, στον περίπατο κοντά· δεν μπορεί να την αρνηθεί τη σάρκα του. Και η σαρξ είναι ένα θηρίο που εργάζεται υπούλως πάντοτε κατά της ψυχής του ανθρώπου. Ό,τι παράνομο ζητάει η σαρξ είναι εναντίον της ψυχής του ανθρώπου.

Όπου ο άνθρωπος ενδίδει στις επιθυμίες, στις υποδείξεις, στις ορέξεις της σαρκός, έτσι λέει: «Κάτσε κάτω. Είμαι εγώ ο αναβάτης, δεν είσαι εσύ· εσύ είσαι η άμαξα. Όπου εγώ θέλω θα σε πάω, δεν θα με πας εσύ όπου θέλεις εσύ.»

Και αν ο άνθρωπος δεν κατορθώσει να την νικήσει, αλλοίμονό του. Ο κόσμος έρχεται σε δευτέρα κατηγορία, εξίσου θηρίο μεγάλο.

Προχρέστητο του Αγίου Αντωνίου ή το Τετάρτη Και εντούτοις, για τον κόσμο, κατέλυσαν κρέας οι Αντώνηδες. Για τον κόσμο πως εορτάζεις τον ασκητή, το Μέγα Αντώνιο και σε μείνεσαι για την εορτή του Και ταυτόχρονα βάλεις αρνί στο τραπέζι σου.

Και Κατοχή να ήτανε, δεν έπρεπε να το κάνεις. Φας την Τρίτη, φας τη Δευτέρα, φας την Κυριακή, φας την Πέμπτη, φας το Σάββατο. Τετάρτη δεν έπρεπε να το φας, στη μνήμη του Αγίου. Αλλά για τον κόσμο—κόσμος! Σέρβιραν αρτύσιμο γλυκό και το έφαγαν το αρτύσιμο γλυκό.

Γιατί; Για τον κόσμο. Να μην μας πούνε χριστιανούς. Μας λένε θρησκόληπτους. Ως τι είμαι θρησκόληπτος Εάν νηστέψω την Τετάρτη και την Παρασκευή, τις δύο πένθιμες αυτές ημέρες, δια των οποίων αποδεικνύεται ότι είμαι χριστιανός.

Διότι την ημέρα αυτή επωλήθη ο Χριστός για μένα. Και την Παρασκευή εσταυρώθηκε και είναι πένθιμος ημέρα για μένα. Αυτό είναι; Είμαι θρησκόληπτος; Είμαι Ιησουίτης;

Γιατί η γυναίκα έγινε άντρας σήμερα; Για τον κόσμο, φοβάται τον κόσμο. Αγόραζε τέτοιο παντελόνι ποτέ ο πατέρας στο παιδί ή η μάνα στο παιδί, τριμμένο και χαλασμένο; Τώρα το πληρώνει περισσότερο από το καινούργιο.

Το καινούργιο έχει λιγότερο τώρα από το φθαρμένο, το ξέρετε. Ποιος το επιβάλλει αυτό; Ποιος βάζει αυτή την τρέλα; Ποιος εδαιμόνισε τον κόσμο; Ο κόσμος, ο ένας με τον άλλον. Πώς το παιδί ή το αγόρι σήμερα δεν γνωρίζεται αν είναι αγόρι ή κορίτσι;

Ποιος το έκανε για τον κόσμο Είναι της μόδας. Της μόδας, μου λέει ένας προχτές, να φοράς κασκόλ μέσα στο σπίτι που θα πας. Α, εφόσον όλοι τα βγάζουν τα κασκόλ και τα κρεμάνε. Όχι, μου λέει, είναι μόδα.

Καταλάβατε;

Δεν εκκλησιάζεται· πολλοί δεν εκκλησιάζονται φοβούμενοι τον κόσμο, μην παρεξηγηθούν από τον κόσμο. Τα χριστιανόπουλα δεν πηγαίνουν στην εκκλησία λόγω της αξιοπρεπείας. Ο κόσμος! Τι καλό θηρίο ο κόσμος!

Πώς λοιπόν περιμένει ο άνθρωπος, αφού δεν πάλεψε καθόλου να πει όχι σε αυτόν τον κόσμο; Και γιατί να συμμορφωθεί ο κόσμος; Να συμμορφωθώ εγώ με τον κόσμο και να μην συμμορφωθεί ο κόσμος με μένα;

Ξέρετε, ο Σαρλό φορούσε το καπέλο του ανάποδα και του λέγανε: Γιατί το βάζετε λέει ανάποδα Όλος ο κόσμος λέει το βάζεις με τον κόσμο θα πάω Γιατί να πάω με τον κόσμο; Τι είναι αυτός που σε παρασύρει; Αμέσως ένας κουφιοκεφαλάκιας που έβαλε εδώ επάνω ένα κερατάκι, και το βάζεις εσύ.

Τι είναι αυτό το πράγμα; Δεν έχεις αξιοπρέπεια; Δεν είσαι προσωπικότης; Πώς άγεσαι και σύρεσαι πίσω από έναν διεφθαρμένο, ξέρω εγώ, που ήρθε από την άκρη του κόσμου; Που δεν ξέρει αν είναι αρσενικός ή θηλυκός, που δεν ξέρει τι είναι.

Πώς άγεσαι και φέρεσαι κοντά του, τραγουδάς τα τραγούδια του, χορεύεις τους χορούς και γίνεσαι μια μαϊμού εκεί πέρα; Πώς ταιριάζουν αυτά τα πράγματα; Πού είναι η αξιοπρέπειά σου; Πού είναι ο ελληνισμός σου, ο ανδρισμός σου; Πού είναι αυτά τα πράγματα;

Και εντούτοις, ο Χριστός μας είπε: «Όλος ο κόσμος εν τω πονηρώ κείται». Έτσι είναι, και εμείς δεν τον έχουμε για εχθρό τον κόσμο. Ο κόσμος είναι εχθρός της ψυχής και δυσκολεύει τον άνθρωπο να πάει. Ο κόσμος θέλει πάρτι απόψε, ο κόσμος θέλει χορό απόψε, ο κόσμος θέλει γλέντι απόψε.

Και δυσκολεύει τον άνθρωπο το πρωί να πάει στην εκκλησία. Δεν σας λέγω τις μεγάλες εορτές, μια Κυριακή πρωί. Βγείτε στους δρόμους έξω να δείτε πού γυρίζει ο κόσμος από τα διάφορα κέντρα του σατανά. Αυτός ο κόσμος που θεωρούνται μεγάλοι, επίγαμε, επίγαμε, εκεί τ' άλλο και λοιπά.

Απομακρύνουν τον άνθρωπο από τον Θεό. Δεν μπορούν οι άνθρωποι αυτοί να σηκωθούν εδώ δέκαμιση, μία. Δεν μπορούν να πάνε στον Χριστό, τους δυσκολεύει ο Χριστός. Ο κόσμος επίσης δυσκολεύει τη μητέρα να είναι μητέρα και γίνεται παλλακίδα του κυρίου.

Ο κόσμος απαγορεύει να γίνουν παιδιά σήμερα και παύει η μητέρα να είναι μητέρα. Είναι μια φόνισσα, είναι ψυχρή και, ως αποτέλεσμα, πορεύεται με τον διάβολο και τους αγγέλους αυτού.

Αγαπητοί μου, ο κόσμος εκδίδει βεβαιώσεις. Εκδίδει πιστοποιητικά ο κόσμος και τα έχουμε ανάγκη. Τι θα πει ο κόσμος; Βλέπετε, ζούμε σε κόσμο. Πού περνάει, πες μου, αυτό το πιστοποιητικό του κόσμου; Ας βεβαιώσουν για σένα και για μένα όλος ο κόσμος.

Πάρ' το αυτό το πιστοποιητικό, ότι είπατε τα καλύτερα λόγια για μένα ή για εσάς. Πού περνάει; Μόνο στην τουαλέτα, πουθενά αλλού. Συγχωρέστε το μου, αλλά πουθενά αλλού δεν περνάει. Και εντούτοις, ο άνθρωπος δεν έχει ακόμη καταλάβει ότι ο κόσμος, εάν κάνει μια προκοπή, θα τον πει λωποδύτη, θα τον πει, δεν ξέρω τι θα του πει. Αν δεν κάνει, θα τον πει ακαμάτη. Αυτός είναι ο κόσμος.

Ο κόσμος που αμαρτάνει μαζί, ο κόσμος που τα τρώνε μαζί, που γλεντάνε μαζί, που χαίρονται μαζί, πολλές φορές δεν πηγαίνουν ούτε στον τάφο του. Απλώς θέλουν ένα στεφάνι με το αυτοκίνητο και δεν πηγαίνουν ούτε στον τάφο. Αυτός είναι ο κόσμος.

Και όταν ο Χριστός μας είπε ότι «ο κόσμος όλος εν τω πονηρω κειται» και όταν είπε «προσέχετε από τον άνθρωπο» και δεν είπε «προσέχετε από το θηρίον», νομίζω δεν έκαμε λάθος. Ο χριστιανός διαφέρει του κόσμου, παρότι είναι από τον κόσμο.

Είναι διαφορετικός άνθρωπος, ξεφεύγει του κόσμου, γλιτώνει από τον κόσμο, δίνει απαντήσεις στον κόσμο. Αλλά διότι του είναι καρφί του κόσμου, βάλλεται από τον κόσμο. Το λέω επίσης, το γνωμικό μου. Και εμείς που δεν έχουμε την ανάγκη να μη μας λένε τέτοια λόγια, συντασσόμεθα με τον κόσμο.

Ή θα έρθεις μαζί μου ή θα σε ψήσω. Δεν θα έχεις φιλενάδα, δεν θα έχεις φίλο. Δεν μπορείς να βγεις έξω.

Αυτό δεν γίνεται τώρα και στις κυρίες; Ναι, η μόδα, και οι κυρίες δεν έχουν φίλο τώρα. Οι κύριοι δήθεν το έχουν δικαιωματικά, τη φιλενάδα, Αλλά για να έχουν την ψήφον του κόσμου.

Θα λιμοκτονήσουμε αν τα κλείσουμε. Θα λιμοκτονήσουμε αν τα κλείσουμε. Τόσο καταλαβαίνουμε. Και τόσο καταλαβαίνουμε τι έχει να πει το μάθημα αυτό του Ζακχαίου. Του Ζακχαίου το μάθημα είναι μεγάλο. Αλλά αδιαφόρησε για τον κόσμο και για το αν θα σόκαρε τους άλλους· αυτός έκανε τη δουλειά του για να δει τον Χριστό.

Τίποτα άλλο δεν τον ενδιέφερε γι' αυτό το πράγμα. Και το επέτυχε κατά κάποιον τρόπο. Αδιαφόρησε για το κοστούμι του, για τη θέση του, για το εγώ του, για τα πάντα του. «Να δω Αυτόν», το έβαλε, όπως θα λέγαμε, καπρίτσιο μέσα του.

Και ξέρετε, όταν ο άνθρωπος σκεφτεί κάτι και επιμείνει και θελήσει, είναι ανίκητος, ανίκητος. Ένας ερωτευμένος, μια ερωτευμένη, βουνά, λαγκάδια, θάλασσες, πελάγη δεν δυσκολεύουν, δεν εμποδίζουν, δεν εμποδίζεται.

Να μην το βάλεις στο νου του, να μην το βάλεις στο νου του. Άνθρωπος, αν θελήσει... Αλλά δεν θέλουμε εμείς, δεν θέλουμε και δεν Τον θέλουμε τον Χριστό, να Τον γνωρίσουμε. Διότι μας ελέγχει τον παράνομο βίο μας και δεν συνηγορεί στις τρέλες της σαρκός ή του κόσμου.

Αν μας έλεγε «μπράβο, αγόρι μου, που έγινες κορίτσι, και μπράβο, κορίτσι μου, που έγινες αγόρι». Και μπράβο μου, κυρά μου, που τα πετάς όλα εκεί, και μπράβο μου και μπράβο. Αυτόν τον Χριστό θέλουμε.

Αλλά ο Χριστός δεν το έκανε αυτό ούτε πρόκειται να το κάνει. Ας το έχουμε, λοιπόν, υπόψη ότι αυτός έτσι ενήργησε και εμείς πρέπει να αντιμετωπίζουμε τον κόσμο, κατά κάποιον τρόπο... Ναι, λυπούμαι διότι σήμερα είναι Τετάρτη, όμως μια άλλη μέρα θα σας έχουμε ένα ωραίο τραπέζι να έρθετε.

Λυπούμαι διότι δεν μπορώ να σας περιποιηθώ όσο ήθελα. Χίλια λόγια υπάρχουν, χίλια όμορφα υπάρχουν. Και υπενθυμίζεις και στον άλλον που σου λέει ότι «εγώ δεν νηστεύω». Στο σπίτι σου δεν νηστεύεις, εδώ δεν νηστεύεις.

Εγώ δεν στο σερβίρω.

Γιατί έχουν την αξίωση ορισμένοι, λέει: «Εμείς δεν νηστεύουμε, εσείς νηστεύετε». Καλά κάνετε και νηστεύετε. Στο σπίτι σας δεν νηστεύετε, εδώ θα νηστέψεις όμως. Αν θέλεις να πάρεις, αυτό που θα σου δώσω θα είναι νηστήσιμο, και αν θέλεις να καθίσεις στο τραπέζι μου, θα έχει νηστεία. Αν θέλεις όμως.

Δεν θα συνηγορήσω εγώ, διότι ο Θεός λέει σαφώς διά του Σειράχ στο 15.

Ούτε είπε σε κανέναν, λέει, να είναι ασεβής, αλλά δεν εμπόδισε και κανέναν να αμαρτάνει. Εσύ τον βοηθάς εκείνον να αμαρτάνει. Αυτό θα το θυμάται σε όλα αυτά τα χρόνια: ότι πήγα στης κυρά Κατίνας το σπίτι και μου έκαμε αυτό και αυτό.

Και θα το έχει ο Χριστός ως επιχείρημα την ημέραν εκείνην. Του κυρίου Νίκου, του κυρίου Αντώνη κ.λπ. Θα το έχει ως επιχείρημα την ημέραν εκείνη.

Αποτέλεσμα. Και ως ήλθεν επί τον τόπον — ο Ζακχαίος επήγε και ανέβη — και ως ήλθεν επί τον τόπον ο Ιησούς, ο επικεφαλής όλου αυτού του λαού, αναβλέψας, σήκωσε το κεφάλι του επάνω, είδεν αυτόν τον Ζακχαίο και είπεν προς αυτόν: «Ζακχαίε» — του φωνάζει το όνομά του — «σπεύσας κατάβηθι», κατέβα κάτω γρήγορα, «σήμερον γαρ εν τω οίκω σου δει με μεῖναι».

Προσέξτε λεπτομέρειες. Ο Ζακχαίος συμβιβάζεται να Τον δει έστω και από μακριά. Τι είναι Αυτός που κάνει αυτά τα παράξενα θαύματα; Και κρατάει τον κόσμο κοντά Του και μιλάνε όλοι για Αυτόν. Αυτός δεν είναι μόνον άνθρωπος, ο Υιός της Μαρίας.

Είναι και ο Υιός του Θεού. Και σαν Υιός του Θεού ξέρει και το όνομά του, ξέρει και τον πόθο του και τη λαχτάρα του.

Σταματάει και, ενώ ο μεν Ζακχέος συμβιβάζεται, ικανοποιείται να Τον δει από μακριά μόνον, Αυτός, παρότι Του ζήτησε ένα, του δίνει χίλια. «Θα σου δώσω, λοιπόν, την ευκαιρία όχι απλώς να με δεις από μακριά.»

Όχι απλώς να με ρωτήσεις, να καθίσω στο τραπέζι σου, να χαιρετηθούμε διά χειραψίας. Να χαιρετήσω τη γυναίκα σου, να ευλογήσω τα τυχόν παιδιά σου. Να καθίσουμε στο ίδιο τραπέζι, να φάμε από το ίδιο φαγητό, να πιούμε από την ίδια καράφα.

Καταλαβαίνετε, ε; Δηλαδή ο άνθρωπος ζητάει ένα και ο Χριστός τού δίνει χίλια. Πολλοί θα το έχετε διαπιστώσει αυτό το πράγμα. Ότι με ταπείνωση Του ζητάμε πολλές φορές λίγο, πολύ λαϊκά που λένε: «Σε μια ακρούλα κάπου κοντά στον Θεό να είμαι».

Και όταν ο άνθρωπος με ταπείνωση, όχι με ταπεινολογία, το λέει αυτό, ότι δεν αξίζει παραπάνω, ο Θεός θα του δώσει μεγάλη τιμητική θέση. Πράγμα το οποίο έκαμε και στην περίπτωση αυτή του Ζακχαίου. Καταλαβαίνετε τώρα τι κεραυνός του ήρθε Ζακχέου Και τι κεραυνός ήρθε εις τους άλλους εκείνους, οι οποίοι περιστοίχισαν τον Ιησού.

Όταν ξάφνου σήκωσαν τα μάτια τους επάνω, γιατί αυτοί πήγαιναν στον δρόμο τους. Τι να κοιτάξουν απάνω στη συκομορέα μέσα, τι να ψάξουν να δούνε άνθρωπο και τα τοιαύτα; Γιατί αυτός ασφαλώς, μέσα από το φύλλωμα, κρυφά θα ήθελε να ικανοποιήσει την περιέργειά του και να μείνει προφανώς αθέατος.

Έτσι, ψυχολογικά, ανθρώπινα, το φαντάζομαι και το συζητώ. Και δράττομαι ακόμη της ευκαιρίας να σας πω: η συκομορέα αυτή υπάρχει μέχρι σήμερο. Τελευταίως έχασε την τελευταία ικμάδα, εξηράνθη, την έχουν σκεπάσει από πάνω.

Από πάνω με νάιλον και με τσίγκο σε ορισμένα μέρη, για να μην βρέχεται, για να διατηρηθεί αυτός ο κορμός που εκράτησε τον Ζακχαίο, τον τελώνη της Ιεριχούς, επάνω όσο είναι δυνατόν πιο πολύ. Και την έχω μάλιστα και βγάλει slides και σας την έχω δείξει, νομίζω, πέρσι, αν καλώς ενθυμούμαι. Λοιπόν.

Ευχαριστώ.

Το σοκάρισμα που έπαθε από τον ίδιο τον Κύριο, που γνωρίζει το όνομά μου, που με είδε εδώ πέρα μέσα, και από τον κόσμο, οι οποίοι τον βλέπουν τώρα. Πόσα ζευγάρια μάτια από κάτω βλέπουν τον Ζακχαίο. Ξέρετε, η αλεπού πηγαίνει κάτω από το κοτέτσι και τις κοιτάζει τις κότες, και ηλεκτριζόμενες οι κότες από τους οφθαλμούς της αλεπούς πέφτουν κάτω και τις τρώει.

Λοιπόν, και εμείς δεν αντέχουμε στα μάτια των άλλων. Και πολλοί, μάλιστα, βάζουμε τα μάτια μας κάτω ή φοράμε γυαλιά μαύρα. Όταν ο άνθρωπος φοράει γυαλιά, βλέπει ανετότερα τον άλλον. Όταν δε φοράει γυαλιά, τον απασχολεί το βλέμμα του άλλου.

Αν δεν το έχετε προσέξει, προσέξτε το που σας το λέγω. Καταλαβαίνετε σε τι ψυχικό κόσμο και πώς εστάθηκε ο άνθρωπος απάνω εκεί και έπρεπε να σκοτωθεί. Όταν του έκανε αυτόν τον μπλόκο ο Χριστός μας. Αποτέλεσμα.

Ζακχέος, αναφέρει εδώ:

«Σπεύσας κατέβη». Πώς κατέβη; Του βάλανε σκάλα; Ασφαλώς θα αγκάλιασε τη συκομορέα. Εσύρθη κάτω και βρέθηκε. Πήρε τώρα το σακάκι του. Πήρε το παλτό του. Δεν ξέρω τι εποχή ήταν. Πήρε τη ρεπούμπλικά του. Εσκίστηκαν, γιατί ασφαλώς δεν θα φορούσε ρούχα κατάλληλα για σκαρφάλωμα.

Φορούσε καν ένα τρίχινο πανταλόνι ο αρχιτελώνης; Ούτε κανένα υποκάμισο, ξέρω γω. Φορούσε—ήταν άνθρωπος αβροδίαιτος—μεταξωτά κλπ. Πώς ο αρχιτελώνης, με παραδάκι πολύ και άνομο μάλιστα, χωρίς ιδρώτα, θα ήταν άμεμπτος;

Αδιαφόρησε για τα πάντα όλα αυτά και εκατέβηκε και υπεδέξατο αυτόν χαίρων. Και τον πήγε στο σπίτι, τον Χριστό, καταλαβαίνετε. Άφησε τον κόσμο αυτόν ο Κύριος και πήγε τώρα με ένα λωποδύτη. Οι άλλοι, όταν το είδαν, εσκανδαλίστηκαν, γιατί τους τελώνες και τους αρχιτελώνες οι γραμματείς, οι Φαρισαίοι, τους είχαν ως κολασμένους.

Είχαν βγάλει εισιτήρια για την κόλαση. Όταν είδαν, πάντες διεγόγγυζον λέγοντες ότι «παρὰ ἁμαρτωλῷ ἀνδρὶ εἰσῆλθεν καταλῦσαι». Έτσι τους αντιμετώπιζαν. Ο Χριστός μας είχε πει ότι ο γιατρός δεν πηγαίνει σε αυτόν που είναι καλά, πηγαίνει σε αυτόν που είναι άρρωστος.

Γιατί λοιπόν σας κακοφαίνεται; Εάν αυτός είναι αμαρτωλός, όπως λέτε, δεν έχει την ανάγκη της παρουσίας μου; Αν με παραδεχόσαστε ως θαυματουργόν, ως διδάσκαλον, ως... ως..., τι χρειάζεται να λέτε; Αλλά ο άνθρωπος νομίζει ότι ο Θεός ενώνει το καλό με το καλό.

Όχι, πολλές φορές θέλει το καλό να αφομοιώσει ένα κακό. Και διότι ο Χριστός ήρθε για αμαρτωλούς εις τον κόσμο και αμαρτωλούσε τη στιγμή εκείνη ο Ζακχέος. Έκανε πολύ σωστά που επήγε. Τους εγκατέλειψε λοιπόν όλους τους κυρίους αυτούς.

Άνοιξε πόρτα, εισήλθον οι δύο μέσα, Ζακχέος και Ιησούς. Και οι άλλοι μείναν απ' έξω και το κουβεντιάζανε εναντίον του Ιησού. Έπειτα από λίγη ώρα ξανάνοιξε η πόρτα.

Βγαίνει ο Ζακχέος στην πόρτα και λέγει τα εξής: «Σταθεὶς δὲ Ζακχαῖος εἶπε πρὸς τὸν Κύριον· Ἰδού, τὰ ἡμίση τῶν ὑπαρχόντων μου, Κύριε, δίδωμι τοῖς πτωχοῖς.» Έχω ένα εκατομμύριο· τα πεντακόσιες χιλιάδες τα δίδω στους πτωχούς.

και ει τινος τι εσυκοφάντησα, έκλεψα, αδίκησα, αποδίδωμι τετραπλούν.

Ενός έπρεπε να του πάρω 100 δραχμές και εγώ του πήρα, σαν αρχιτελώνης πονηρός, 200. Τώρα του αποδίδω 800. Το ένα, 4.

Καταλαβαίνετε, ε; Μέσα σε μια συνάντηση με τον Χριστό μας ο κύριός μας έμεινε, κατά το δη λεγόμενον, ταπί, φτωχός. Εφτώχυνε μέσα σε μια συνάντηση με τον Χριστό. Ποιος έχει το κουράγιο αυτό, να δώσει τα κλεμμένα, τα αδικημένα, να τα επιστρέψει πίσω;

Ποιος έχει το κουράγιο και να γίνει φτωχός για να σώσει την ψυχή του; Ποιος θα πιστεύει από εμάς αυτά τα πράγματα; Ζητούμε να βρούμε τρόπους άλλους που έχουμε μεταχειριστεί. Πάσης φύσεως ψεύδη και κομπίνες και ατιμίες.

Και έχουμε στερεώσει την περιουσία μας, την ύπαρξή μας, τη σύνταξή μας. Κοίτα δυο πράγματα. Απάνω σε ξένα πράγματα. Ή του κράτους ή κάποιου αλλουνού ή κάποιας εταιρείας ή κάποιου άλλου. Μέσα σε μία συνάντηση έγινε φτωχός.

Όμως έμεινε το όνομά του. Και, αν καλώς ενθυμούμαι, έγινε αρχιερεύς αυτός έπειτα, ο Ζακχαίος. Μπήκε στον κλήρο. Σώθηκε, έγινε μεγάλος άνθρωπος. Απολοποδίτης έγινε άνθρωπος του Θεού όταν συνειδήθη με τον Χριστό Τώρα θα πει κανείς: πώς τα κατάφερε;

Πώς τον έφερε βόλτα, δηλαδή που λέμε, τον Ζακχαίο ο Κύριος; Πώς τον έφερε βόλτα; Τι άραγε να του είπε; Πώς τον μπέρδεψε και του κάμε τέτοιο πράγμα; Γιατί δεν είναι εύκολο πράγμα. Όταν άνοιξε η πόρτα να εισέλθουνε, εισήλθε ένα θηρίο του κόσμου, ένα λιοντάρι του κόσμου και ο αμνός του Θεού.

Και όταν ξανάνοιξε η πόρτα, παρουσιάζεται το λιοντάρι πρόβατο. Να σου μαλλί, να σου γάλα, να σου κρέας, να σου τα πάντα. Πώς έγινε η αλλαγή αυτή δεν αναφέρει ο Ευαγγελιστής. Θα πει κανείς: γιατί να μη μας πει τι του είπε, πώς τον ενίκησε; Γιατί να μας το πει; Δεν έπρεπε να το πει.

Η αλλαγή του ανθρώπου είναι μυστήριο. Ούτε αυτός ο άνθρωπος γνωρίζει την αιτία που άλλαξε.

Θυμάται ότι αγαπούσε το τάδε. Τώρα όχι μόνο δεν το αγαπά, αλλά και το μισεί. Αλλά πώς έγινε δεν ξέρει. Θυμούμαι έναν, ο οποίος έχει πεθάνει τώρα, και μου έλεγε: «Συνέχεια έπαιζε, τράβα για το άλλο». Όταν τον είδα, γέλασα και τρόμαξα ταυτόχρονα. «Τι είναι εδώ;» του λέω. «Σε χαρτοπαικτική λέσχη ήρθα; Τι είναι εδώ πέρα;» «Α», μου λέει, «Δημήτρη, αυτά θα τα πάρουμε στον τάφο. Αυτά που βλέπεις θα τα πάρουμε στον τάφο, και την κοντσίνα μαζί».

Εάν βέβαια μείνετε με το μυαλό που είστε, θα τα πάρετε στον τάφο. Αλλιώς, αν αλλάξετε μυαλό και έρθετε με αυτό που σας έχω πει πολλές φορές, αυτά θα τα σιχαθείτε. «Αδύνατο», μου λέει. «Η φύση, δεν είναι κάτι που την νικά». «Αυτός που έκανε τη φύση, την νικά», του λέω. Δεν σας λέω το όνομά του, γιατί τον ξέρετε πολύ.

Την νικά, του λέω, εκείνος που την έφτιαξε τη φύση. Βέβαια, όσο να γίνεται έρμαιον της φύσεως, έτσι είναι. Αποτέλεσμα είναι ότι αυτός άλλαξε ζωή, μετενόησε, εξομολογήθη, πάνε οι πίπες, πάνε οι ναργιλέδες, πάνε τα τσιμπούκια, πάνε οι τράπουλες, πάνε τα πάντα, και πέθανε και καλόγερος.

Μάλιστα, αλλάζει τη φύση. Πώς, δεν ξέρω. Κάποτε μιλούσε ένας για το θαύμα της Κανά της Γαλιλαίας, ότι έκαμε το νερό κρασί ο Χριστός μας. Και είχαν βγει μέσα από το κήρυγμα δύο και τα έλεγαν στον δρόμο.

Και του έλεγε ο ένας: «Εγώ δεν το πιστεύω αυτό, κύριε Σπύρο, ότι έγινε το νερό κρασί». Δίπλα ήταν ένας ο οποίος έφτιαχνε παπούτσια. Και του λέει ο λούστρος, που άκουσε τα διαλεγόμενα: «Τι λέτε, κύριε; Είναι κάτι που συνέβη;» «Είναι κάτι χριστιανικό αυτό και με ενδιαφέρει», του λέει. «Έλα εδώ. Τι είπατε;» του λέγει. «Ότι ο Χριστός δεν έκαμε το νερό κρασί;» Λέει: «Ναι». «Εμένα», λέει, «ο Χριστός το κρασί μού το έκανε καρέκλες και τραπέζια». Γέλασε λοιπόν αυτός. «Ναι», του λέει, «αυτό που σου λέω».

«Εφόσον», του λέει, «έπαιζα και έπινα, ούτε καρέκλα δεν είχαμε. Σε ντενεκέ επάνω, ανάποδα, καθόμουνα στο σπίτι. Από τότε που εμετάνιωσα και εξομολογήθηκα και άλλαξα ζωή, μου περίσσεψαν λεφτά, διότι έκοψα το κρασί.

«Και πήραμε και καρέκλες και πήραμε και τραπέζια στο σπίτι». «Ναι, εμένα», του λέει, «τα έκανε ο Χριστός. Τ’ ακούς;» του λέει. «Αυτός είναι ο Χριστός». Αλλάζει τη φύση του ανθρώπου. Ένα πράγμα που αγαπούσες χθες, το μισείς σήμερα.

Και ένα πράγμα που μισούσες χθες και το ειρωνευόσουν ότι δεν είναι τίποτα, το αγαπάς σήμερα. Άλλο να βάλεις όμως αυτόν τον νοικάρη στη μέση. Να βάλεις τον Χριστό στη μέση. Διότι, λοιπόν, είναι μυστήριο.

Τι είναι αυτό που μεταβάλλει τον άνθρωπο; Αυτός που δεν μπορούσε να νηστέψει από το κρέας, πήγαινε να φάει και την Παρασκευή. Δεν μπορούσε να φάει ούτε ψάρι, ούτε αυγό, ούτε γάλα· έπρεπε να φάει κρέας. Τώρα τρώει αλάδωτα, αλάδωτα. Ποιος είναι αυτός που τα φτιάχνει; Ο άλλος, ο νοικοκύρης.

Αυτό το θέμα, δεν φταίει ο άνθρωπος. Ο άνθρωπος είναι ένα βιολί, φταίει ο βιολιτζής. Ποιος το έχει στο χέρι του αυτό το βιολί; Πάρω εγώ ένα βιολί και παίξω, θα φύγουν οι ποντικοί. Αν πάρει το ίδιο βιολί ένας άλλος βιολιτζής, θα σε σηκώσει να πετάξεις στα ουράνια.

Αλλά δεν φταίει το βιολί, φταίει ο βιολιτζής. Αυτό είναι. Ο νοικάρης, ποιον έχεις μέσα; Έχεις Χριστόν, τα πράγματα είναι αλλαγμένα. Έχεις Διάβολον, τα πράγματα είναι αλλαγμένα. Αυτός είναι ο λόγος. Είναι μυστήριο, λοιπόν, τι είναι αυτό που τον άνθρωπο αλλάζει, τι είναι αυτό που νικά τον κόσμο. Νικά τη σάρκα, νικά το εγώ, νικά το συμφέρον.

Είναι μυστήριο πράγμα. Επιτρέπει στον Χριστό μόνο να έρθει μέσα. Αυτό είναι το θέμα σου και αυτή είναι η απασχόλησή σου. Αλλά δεν το κάνει ο άνθρωπος αυτό, γι' αυτό και ακριβώς δεν έχει τα αποτελέσματα που πρέπει να έχει.

Η Εκκλησία μας λέγει ένα ωραίο, δεν ξέρω αν το θυμόσαστε και αν το έχετε ερμηνεύσει ποτέ σας, παρότι πολλές φορές θα το έχετε ακούσει. Λέγει σε ένα μέρος: «Πᾶσα ψυχὴ Ἁγίῳ Πνεύματι ζωοῦται, καὶ καθάρσει ὑψοῦται, λαμπρύνεται τῇ Τριαδικῇ Μονάδι ἱεροκρυφίως».

Ράβει η μαμά του κοριτσιού, του παιδιού, και λέει στη μοδίστρα: «Να του αφήσεις λιγάκι από κάτω, δυο-τρία δάχτυλα μέσα, γιατί αυτό θα μεγαλώσει, θα ψηλώσει». Και του χρόνου δεν θα του πηγαίνει, και μεγαλώνει αυτό.

Και του το ρίχνει του χρόνου και έχει την επιτυχία. Πότε μεγάλωσε; Το άκουσες καμιά φορά να τρίξει; Και ακούς: «Α, η Κατινίτσα ανέβηκε δύο πόντους σήμερα»; Άκουσες τίποτα, παρότι αυξάνεσαι;

Σε ηλικία και σε γνώση δεν γνωρίζεις πώς. Είναι μυστήριο πράγμα. Έτσι είναι και η αλλαγή του ανθρώπου. Το θέμα μας δεν είναι πώς θα σε αλλάξει αυτός που σε έφτιαξε. Το θέμα μας είναι πώς θα παραδοθείς σ' αυτόν που σε έφτιαξε.

Για να σε αναλάβει αυτός και να σε αλλάξει αυτός. Μέσα, λοιπόν, και μόνο σε μια συνάντηση. Ίσως σε λιγότερο από ένα λεπτό. Μες στο σπίτι έγινε η αλλαγή αυτή. Βάλε λοιπόν κι εσύ τον Χριστό στο σπίτι σου. Και να δεις πώς θα αλλάξει ο νοικοκύρης και πώς θα αλλάξουν τα πάντα.

Αλλά αφού τον Χριστό τον έχεις έξω. Του λες έξω Χριστέ δεν σε θέλω Διότι θα μου ελέγξει τι θα βάλω στην κατσαρόλα μου και τι θα κάνω στο κρεβάτι μου και στον μπεζαχτά μου. Γι' αυτό ακριβώς θα μείνεις ως είσαι, ίσως και χειρότερος. Αυτή είναι η διαφορά.

Και εκείνο που είναι το χαρακτηριστικό είναι το εξής παράξενο για πολλούς ανθρώπους. Όταν έγινε αυτό το πράγμα, ο Χριστός μας είπε κι αυτός με τη σειρά του το εξής. Αυτά τα είπε μόνος του, χωρίς εκβιασμό, ο Ζακχαίος.

Τώρα έρχεται και ο Χριστός με τη σειρά του και λέγει το εξής. Σήμερον, αγαπητοί μου, σωτηρία τω οίκω τούτω εγένετο. Τι είναι αυτό πάλι; Τι σωτηρία; Τι έλειπε από αυτό το σπίτι, που ήρθες εσύ, φωστήρα μου, και το 'σωσες;

Τι έλειπε; Αυτό είναι το θέμα. Νομίζουν ορισμένοι ότι είναι ευτυχείς. Νομίζουν ορισμένοι ότι είναι υγιείς και μακρόβιοι επί την γη. Και ότι μπορούν να ζήσουν και να κάνουν και να εμπορευτούν και να σπουδάσουν και να ανελιχθούν και να παντρευτούν και να ταξιδεύσουν και να κατακτήσουν και να απολαύσουν.

Νομίζουν.

Η μακαριότης και η σωτηρία του οίκου τούτου έγκειται στο ότι αυτός καταδέχτηκε και κατάφερε να βάλει εμένα μέσα στο σπίτι του.

Αυτό είναι. Σωτηρία όπου Χριστός και απώλεια όπου σατανάς, κόσμος, εγώ, συμφέρον, σάρκα. «Σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγένετο», λέει· εσώθη. Αγαθά μπορεί να είχε, Χριστό δεν είχε όμως.

Τα αγαθά ο άνθρωπος δεν τα κατέχει, δεν είναι δικά του, τα διαχειρίζεται. Και έχει βέβαια το κακό ότι κλέβει και ορισμένα να τα διαχειριστεί αυτός. Εφόσον δεν του τα έδωσε ο Θεός να τα διαχειριστεί, δεν τα απέκτησε τίμια, με τον ιδρώτα του, ηθικά· τα πήρε κατά κάποιους άλλους τρόπους.

Σ' αυτά δεν τον έβαλε ο Χριστός διαχειριστήν. Διαχειριστής ο άνθρωπος πρέπει να είναι στα δικά του, αυτά που απορρέουν από τον τίμιο ιδρώτα του. Αυτά είναι ευλογημένα από τον Θεό. Δεν θα επιτρέψει ο Θεός ποτέ να χαθούνε αυτά τα πράγματα.

Δεν θα επιτρέψει να δοθούν σε γιατρούς. Δεν θα επιτρέψει να δοθούν αλλού άδικα και λοιπά. Διότι τα κακώς συνηγμένα, λέει μια παροιμία, εις κακάς αποθήκας. Σωτηρία, λοιπόν, είναι εάν εγνωρίσθης με τον Χριστόν.

Και απώλεια εάν εγνωρίσθης με όλα τα άλλα πλην του Χριστού. Σήμερα το είπε σαφώς ο Κύριος: «Σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγένετο». Και αναφέρει και το κλείνει: «Ἦλθεν γὰρ ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου ζητῆσαι καὶ σῶσαι τὸ ἀπολωλός».

Ήρθε, λέει, ο Υιός του Ανθρώπου ζητήσαι και σώσαι το απολωλός. Ως απολωλός πρόβατο το είχε αυτό το πρόσωπο που λέγεται Ζακχαίος. Γύρω από αυτό υπάρχει μια παραβολή. Του ποιμένου εκείνου, ο οποίος έχασε ένα πρόβατο και άφησε τα 99 και έτρεξε στα φαράγγια να βρει το πρόβατο αυτό.

Και όταν το βρήκε, το έβαλε στον ώμο του και γύρισε πίσω χαίρων και έλεγε: «Το βρήκα». Άφησε τα 99 και ήρθε να βρει το απολωλός. Το απολωλός είναι ο άνθρωπος, τα 99 είναι οι άγγελοι, αρχάγγελοι, χερουβείμ, σεραφείμ, θρόνοι, κυριότητες, δυνάμεις, αυτά που είναι εκεί.

Τ' άφησε όλα αυτά και κατέβηκε, ήρθε εδώ, στη γη αυτή του κλαυθμώνος, να βρει το απολωλός πρόβατο. Θα πει κανείς: «Γιατί δεν βρίσκει και μένα; Γιατί βρίσκει ορισμένους και δεν τους βρίσκει όλους;» Είναι προσωπολήπτης ο Χριστός; Όχι, έχεις λάθος, δεν είναι προσωπολήπτης ο Χριστός. Για να βρει —για να βρεθεί μάλλον— ένα πρόβατο χαμένο από τον τσοπάνο, δεν είναι αρκετό να θέλει ο τσοπάνος, αλλά να θέλει και το πρόβατο να επιστρέψει στη μάντρα. Βγες έξω και ψάξε στα φαράγγια· δεν το βρίσκεις. Αυτό πήγε, έφαγε κάπου το πρόβατο και ξάπλωσε και κάθεται εκεί.

Αδιάφορο αν το βράδυ το φάει ο λύκος έξω από τη μάντρα. Αυτό δεν το λογαριάζει. Όμως το πρόβατο αυτό βελάζει και ζητάει τη μάνα του ή ζητάει τη συντροφιά του. Ερωτώ: δεν είναι εύκολο να το βρει ο τσοπάνος, όταν βελάζει το πρόβατο και θέλει την επιστροφή του;

Τότε είναι εύκολο. Αν έχει μουλάξει, έχει φάει και κάθεται σ' ένα μέρος, δεν πρέπει να το βρει ο τσοπάνος, διότι το ίδιο δεν επιθυμεί την επιστροφή του. Νομίζει είναι ευλογημένο εκεί, περνάει καλά, αδιάφορο αν το φάει ο λύκος έξω από τη μάντρα.

Εφόσον το άλλο, το οποίο θα βελάζει και θα αναζητά τη μητέρα του ή τη συντροφιά του, τα άλλα του αδέρφια ή την οικογένεια όλη αυτή, Εύκολως θα το βρει ο Τσοπάνος Αυτό έκανε ο τελώνης, αυτός ο αρχιτελώνης, ο Ζακχαίος.

Εζήτησε να το δει το Χριστό. Έκαμε τόση προσπάθεια και τόση θυσία. Εξεφτελίστηκε με όλη τη σημασία της λέξεως. Ως επίσημος άνθρωπος της Ιεριχούς. Τούτο θα λέμε αρχιτελώνης. Ποιοι τρεις άνθρωποι είναι αυτοί που κρατάνε μια πόλη;

Τα έκαμε αυτά. Εζήτησε Αυτόν. Και εφόσον εζήτησε, εβρέθη από τον Σωτήρα. Ο Σωτήρας επήγε στο σπίτι. Ασφαλώς του είπε δύο λόγια. Αυτός τα ήθελε, τα περίμενε, είδε την αποκάλυψη που του έκανε, που τον κατέβασε κατ' αυτήν την έννοια από πάνω, με αποτέλεσμα να γίνει η σωτηρία αυτή.

Πέραν του τάφου δεν υπάρχει σωτηρία. Ένθεν του τάφου υπάρχει σωτηρία, προετοιμασία. Πέραν του τάφου είναι κατάσταση. Ο φωτογραφικός φακός του θανάτου, όπου βρει τον άνθρωπο, σε όποια κατάσταση, εκεί θα είναι στην αιωνιότητα: μετανοημένων, εξομολογημένων, τίμιων, ηθικών, πιστών, στα δεξιά· ανήθικων, άτιμων, αδιάφορων, αμετανόητων, ανεξομολόγητων, πορνών, μοιχών, φονιάδων κ.λπ., στα αριστερά.

Ο φωτογραφικός φακός του θανάτου είναι φρικτό πράγμα και πρέπει ο άνθρωπος να το φοβάται και να παρακαλεί τον Θεό, διότι δεν ξέρει. Σε κλάσμα δευτερολέπτου μπορεί να φύγει. Ποιος από εμάς ξέρει ότι θα επιστρέψει στο σπίτι του απόψε;

Ένα αυτοκίνητο ανεβαίνει στο πεζοδρόμιο και κόβει σαράντα, σαν πράσα, στον δρόμο.

Ποιος σου είπε ότι θα γυρίσει πίσω; Έχεις εισιτήριο για να ταξιδέψεις απόψε; Και σε ποια κατάσταση αυτός ο φωτογραφικός φακός θανάτου θα σε βρει; Αυτό είναι το θέμα του ανθρώπου. Και αν ο άνθρωπος εσκέφτετο ότι ανά πάσα στιγμή ταξιδεύει εκ του κόσμου τούτου, θα ήταν πάντοτε εντάξει.

Αυτός, λοιπόν, τη λέπρα την είχε στην ψυχή. Οι άλλοι την είχαν στο σώμα και την μετέφεραν στην ψυχή, εν τη αχαριστία τους, που δεν γυρίσαν πίσω να πούνε ούτε ένα ευχαριστώ στο Χριστό, προχθές, οι δέκα λεπροί.

Πλην του ενός. Ο Ζακχαίος, λέγει η παράδοση, εις ένδειξιν ευγνωμοσύνης, όσο ζούσε, όλα τα καλοκαίρια, που εκεί στην Ιεριχώ κάνει καύσωνα ανεπανάληπτο, γιατί είναι 300 περίπου μέτρα κάτω από την επιφάνεια της Μεσογείου η Ιεριχώ, όλο το καλοκαίρι κουβαλούσε με τα ντενεκέδια νερό και πότιζε τη συκομορέα που τον βοήθησε να ιδεί το Χριστό.

Εις ένδειξιν ευγνωμοσύνης. Καταλάβατε; Εκείνοι οι αχάριστοι, που τους εθεράπευσε· αυτός όμως ευγνώμων. Και το αφήνει και αυτό μάθημα. Και σας το μεταφέρω και σας το μεταδίδω. Και εύχομαι να προσέξουμε και την προχθεσινή ομιλία των Δέκα Λεπρών και τη σημερινή ομιλία του Ζακχαίου και να βγάλουμε τα αγαθά αποτελέσματα και από τη μία και από την άλλη. Αμήν.