The Fruits of the Spirit (Part 1)

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

We are now in the time after Pentecost, after the descent of the Holy Spirit, and now the Holy Spirit offers His service, as we might put it, to the people who are going to be saved. I don't know if you ever noticed — the other day, the Holy Spirit chose one of the choice members of the Church, as one might say.

He went specifically to a man who, even though he was a gentile, because he believed in the one God,

He went after him, so to speak, to draw him in. He even sent a special angel from Heaven. You will remember the events we spoke of, which had to do with this choice man, Cornelius the Centurion. We don't go into these things as deeply as we should.

Heaven was set in motion. A special angel was sent for one single man.

It shows clearly how much our Christ cares, how much the Holy Spirit cares, how much God the Father cares, and how they carry out all this cooperation and even send angels to every person, as long as they see that this person is concerned with the matter of his soul.

Because for people who deliberately shut the door, not even God can force open that door of the human soul, because He respects man's free will (autexousion), the freedom of man.

If He chose this man, He chose him because he was concerned with the salvation of his soul. He was found fasting, praying, giving many alms, and bearing a distinct witness among the people there. God will never abandon anyone in the world whom He sees wanting his own salvation.

God has countless ways to help a person, as long as the person is willing. Concerning the grace of the Holy Spirit, as I've said before, there is little knowledge, even among these religious people; they still do not know.

And that is precisely why they do not call upon this person. They speak about Christ, they speak about God, they speak about the Lady Theotokos, they speak about the saints, and especially the wonderworkers. But about the Holy Spirit there is no discussion.

And yet all the services of our Church, and almost all of these private prayers, always begin with "O Heavenly King, the Comforter" and so on — which is a prayer to the third Person of the Holy Trinity, the Holy Spirit. And this third Person, on Christ's behalf, directs the Church, governs the Church as a whole, preserves the Church, nourishes the Church.

The Holy Spirit does all of it. And about Him, as I say, there is not the corresponding knowledge, even among these religious people. The Apostle Paul, writing and wanting to help his fellow men, makes a distinction in his Epistle to the Galatians

He draws it between two spirits and between two sets of realities. He speaks about the evil spirit and its works, the ugly works of that evil spirit, and he also speaks about the good Spirit, about the Holy Spirit, and about everything that comes from Him. So, in a way, we could say that the Holy Spirit is a holy tree.

from which we can gather fruits. Now, our own material trees, as you know, usually produce a single fruit; the orange tree makes oranges, the tangerine tree tangerines, the lemon tree lemons, the pear tree pears, and so on. But this tree, if we consider the Holy Spirit as a tree, bears many fruits. Those of you who have paid attention to Paul's Epistle to the Galatians, in the fifth chapter, verse twenty-two and following, will find that it says this: 'But the fruit of the Spirit is love, joy, peace, patience, kindness, goodness, faith, gentleness, self-control.'

One and the same tree, to speak in human terms, one and the same tree has so many fruits, the fruit of the Spirit.

This is a line of reasoning that every Christian needs. Do not seek to have love, and not the kind of love that leads people up to the Acropolis and they throw themselves off; that is a satanic love. There is another love, the one that saves, where a person sacrifices himself for his fellow man and loves God with his heart, with his very being, with his nous, with his soul, with his wallet, with everything. A saving love.

So let us not seek, nor pretend before anyone, to have such a fruit. Love brings joy, gentleness, self-control, kindness, patience, and the rest. These things, because we neither have them, nor can we produce them, nor do they exist anywhere that someone could say, 'I'll pay a bit dearly for them, but I'll obtain them.'

These are fruits, and for me to have pears, I must have a pear tree. To have the fruit of the pear tree, I must have the pear tree. To have grapes, I must have the vine. Isn't that so? To have a lemon, I must have the lemon tree.

So then, in order to have these fruits, what do I need to have? I need to have the Holy Spirit. But about that I am completely in the dark; I know nothing at all. Where is He? Where does He go about? What does He do? Where is He served? Where can I get Him? How much will He cost? And so on. I know nothing. And that is exactly where Satan gets the better of us. That is the point at which Satan gets the better of us. Because if a person knew where he could turn, and precisely to whom he could turn, things would be very different. If people today are not what they ought to be, it is because they do not make use of the Holy Spirit, the grace of the Holy Spirit.

People do, of course, try to become good.

They try, through various theories, to be polite, to behave well, not to steal, not to do this, not to make that. But none of it comes to anything. All these things do not yield what they would yield, and what they do yield, when they are the products of the Holy Spirit.

The Holy Spirit is the one who grafts a person and turns him from a wild olive into a cultivated olive, without his even knowing how, so that things he loved yesterday and clung to, saying he would take them with him to the grave, today he loathes.

Today he doesn't even want to talk about them. He doesn't know what this is, or how this change comes about within him. He sees the results, of course, and indeed our Christ told us: the Spirit—that is, the wind—blows where it wills; you hear its sound, He says, but you do not know where it comes from or where it goes.

Exactly as our Lord was speaking to Nicodemus, so it happens with the grace of the Holy Spirit. When a person humbles himself and is willing to hear what the Church teaches, and is willing to return to the Church, to make Holy Confession, or to be cleansed through the Holy Spirit, then the scales fall from the eyes of his soul and he begins to see.

But sitting far off, criticizing the clergy, criticizing this one and that one, and finding himself a saint—nothing comes of that. It is loss either way. If a person is willing to humble himself and return to the Church, to leave the coffee-house, to leave his stroll—he can still go for a walk, but not during the hour of the Church's services—to make Holy Confession and, above all, to partake worthily of the Holy Eucharist, then things will change completely.

He will see within himself a change he never expected. He never hoped for it. He himself could never have guaranteed that he was able to do these things.

...these things, or to avoid the things he used to do and now take an interest in matters he once mocked. Or rather, let me not say that he mocked them: he did not even want to hear about them; he regarded them as unnecessary. Now he finds them interesting. Yet he himself does not know how this change came about. He knows only what I am telling you: that something which yesterday he considered impossible, or which did not interest him at all, or which he disliked—indeed, detested...

Today it seems that something inside them has shifted: now they look at it with interest, they talk about it, they pass it on to others, they point it out, they take a stand in some passing conversation that is aimed against the faith, against the Church. When such things come up, they take a stand — the very things that yesterday they would sooner have stirred up than taken a stand about. And yet they do not know how this change came about inside them.

Our Church has something she chants when the Paraklesis service is served; there, if you remember, it says this: "Every soul is given life by the Holy Spirit, and through purification it is lifted up and made radiant by the Triadic Monad, the one Unity of the Holy Trinity, in a way that is sacred and hidden."

The soul is given life, the soul is cleansed, the soul grows, the soul comes alive, by the power of the Triadic Monad, the Holy Trinity—yet in sacred hiddenness; it does not know how.

How many mothers, for instance, tell the tailor or the seamstress to leave a little extra at the bottom. Why leave it? Well, he'll grow, he'll get taller—you see, he's still developing. But did you ever actually hear your son or your daughter growing?

Did you ever hear it creak? You never heard it creak. Or do you think it's because you feed them small fish and give them phosphorus? As if it were necessary, so that when he grows up—eating more fish, and bigger ones, more phosphorus—otherwise he couldn't grow?

This too is a mystery. A person grows mysteriously. And it is a parallel example of how the grace of the Holy Spirit works in each person. A person does not know how it works. He knows only the results.

In the end, though, we do not know where this wind, this spirit, will come from, as I said earlier, based on what our Lord told Nicodemus. But I do know that we left the window open, and it shattered everything. I know that it sank a ship. I know that it uprooted a tree.

Thank you.

We see the effects of the wind, of the Spirit; but where it begins, what it is—there is no definition. That is how it is. Do not go looking for one...

Try, in your own strength, to cut off your faults, to stop your sins, and to acquire virtues. The saw of what is merely human does not cut. It is a saw for cutting wood; it does nothing. These words are very telling here, when the Apostle Paul sets out this whole cluster of the virtues, the fruits of the Spirit.

Paul says: "Against such there is no law." Do you know what that means? That is exactly what he is teaching here. Keeping the law is not a matter of forcing yourself, of sheer strain — it takes power. And today, by grace, we are the ones sending up the Sputnik; we are the ones running the electric current. We turn a single switch and everything falls into place, everything goes to work: things heat, they blow air, they lift, they lower, they set things moving.

It is easy for us today, because through grace a person is always given what he needs, as Paul says once more—and when we say Paul, we say Christ, for it was that very soul of his, says the divine Chrysostom.

So when Paul spoke, it was as though our Lord Himself were speaking—the continuation, reaching further on from the time He departed. Here, then, he says that for such a person you too need not strain; only see that you find the Holy Spirit, which has all these as its fruits, and from there on they come easily. Do you suppose that when the Holy Spirit illumined David and he wrote the Psalms—and he wrote there in the thirty-third Psalm, which we use at the end of the Presanctified Liturgy together with another—which says, 'Taste and see that the Lord is good'—do you know what that means?

That word isn't "Christós" spelled with an iota; it's "chrestós," spelled with an eta — look at the text and you'll see it. "Taste and see that the Lord is good to you" — that He is kind to you, that He is what you need. You have need of Him; He is indispensable for you. And what about us? The priest closes the Holy Doors, the Beautiful Gate, and we stand there looking at Him from a distance.

What did the Lord ask of you? He asked me to have the fear of God — "with the fear of God." And you have no fear of God at all; you just walked in here like that, you're not afraid. What else did He ask of you? Faith. Why? You have no faith. What else did He ask of you? Love. You have no love. And what sort of things is He asking of you? Things that take expense, that cost money? And once you manage this, once you come into contact with Him, everything starts falling into place.

When this building was put up and the electrical installation was made, there was still no light in the house. The elevator did not work, nor did the other helpful things that could serve a person.

Even though the electric company's pole was right outside, there was as yet no supply; it had not been arranged, the installation had not been inspected. It did not yet have, so to speak, the 'OK' of the electric company, so that they could join a wire and put it to use. This is the Christian.

The wire, the live wire that carries the current, is the Holy Chalice. It is the side of Christ. It is the Body and Blood of Christ. When a person receives it, it is not only that, but it is also unto the forgiveness of sins and unto life eternal.

To be filled with Holy Communion is to receive the grace of the Holy Spirit, besides the other virtues that a person acquires.

But we do not have an organic relationship with the Church, even though above the Beautiful Gate she has placed the image of the Vine, who is Christ Himself, so that we may be the branches, abide in the Vine, and draw nourishment from it, receiving what comes from it. For when a branch remains joined to the vine stock, it draws sap from it—and what does it produce? It produces alcohol; it produces sugar. What else does it produce? Whatever is in the vine stock, whatever is in the vine itself.

So when a person orders his life the way the Church of Christ wants it, the way the Fathers have taught, and comes—being a sinner, yes—yet joins himself and draws from this Holy Chalice and becomes one with it, then it is only natural for that person to bear good fruit. This supply—but in this supply, in this relationship, we are not faithful.

There's no relationship there. We, for instance, have filed our contact with Christ under certain dates on the calendar, instead of seeing it for what it is: the food of the soul. A person is sanctified by it, receives grace and strength, is filled with the Holy Spirit, so that they can conquer their own evil self, the world, satan, fashion, self-interest, and a thousand and one other things that stand in their way. So a person doesn't do this. They stand off at a distance and are impressed by the spectacle, if they happen to see some mother come and have her little one communed at the forty-day churching, without receiving Communion herself, because more often than not, mothers kill the other children.

And so they cannot go and receive Communion themselves, and they commune only the little ones. They imagine that this child—this one is bound for Paradise now. Just as you baptized it on your own faith, so you commune it on your own faith, and woe to you.

The little one doesn't fast — and how could it, since it doesn't understand yet? So you will do the fasting for your child. You are the one who has to put your own life in order, so that the child has the blessing, so that the good results come, and so that tomorrow this child doesn't grow up into a little lion cub, but into a little Christian.

Because the Church forms people not only for this world, but for that other world as well. And look how the world — in the schools and everywhere else — doesn't even manage to form people for this world! So what a person is missing, in order to become an upright citizen in society and fit for the Kingdom of Heaven, is the grace of the Holy Spirit. And even though that grace came down richly on us just the other day — it was only a few days ago — we are completely in the dark about it. We are strangers to this whole matter, and we don't labour in accordance with that grace either, so that in time we too might come to possess it.

Of course, since we have turned our wheel far to the left, it cannot swing straight to the right all at once, but little by little, little by little.

With grace, with will, with struggle, with prayer, with Confession, with going to church, with Holy Communion, a person will get moving and will be able to stand where his calling is to stand—for his own self and for others.

For we are rotten teeth within the society in which we move about. And every rotten thing has to be thrown out of the way. We do not have grace of the Holy Spirit enough even for ourselves, to be in a condition where we can stand in the judgment at any moment—let alone be of use to others.

For from the one who has nothing—as the people also say—you can receive nothing. And Saint Gregory says: be sanctified and sanctify, be illumined and illumine. How can I, who do not know, who do not have this myself—how am I to say it to another, and how will it take hold?

It is simply dry mud flung at the wall, but with no results. When a person is one who does and teaches, as our Lord did—and He calls such people blessed—then things change. You will ask me why I speak in this way. Because I see that every year the Church reminds us of everything. It reminds us of the Crucifixion, it reminds us of the Burial, it reminds us of the Resurrection.

And as a result we have victory over death. Then it reminds us of the descent of the Holy Spirit, who remains in the Church and works the salvation of the faithful. And I watch how, in the face of all this sacrifice which took place and is now offered freely to man, man sits there with no part in it and now expects to have virtues, to have fruits, without having this tree.

I would rather say it is out of ignorance. Ignorance—I have no reason at all to judge or condemn anyone—but ignorance nonetheless. And I want, since God allows me to speak these words, to shed light on this ignorance and, if possible, to move whoever is willing from indifference to interest.

So when I present this passage from Galatians, from Paul's epistle, chapter five, verse twenty-two—Galatians 5:22—and I say that all these beautiful things are fruits of the Holy Spirit, it is natural for a person to ask: where am I to find this graft that has such variety, these lovely products—where am I to find it?

You will find it in the Church; it is not for sale, it cannot be bought. Do all the good works in the world—they will benefit you nothing if you have no relationship with the Church. A person is saved within the Church and is formed within the Church.

And it is quite absurd for people to say that they will first become good and then go to church. It is like saying they will first get well and then go to the hospital. It is like saying they will first get well and then start taking their medicine.

No—you go there first. Outside the Church no one becomes fit for the Kingdom of Heaven. You may earn the title of a good man, a decent man, because you read a few books, you had some good upbringing at home to mind yourself, and so on.

But for the Kingdom of Heaven you will not do; and if these things are sought—these products—you will not have them. You will have a self-interested love, a carnal love, a worldly love; you will not have spiritual love.

For Paul says: love does not seek its own, but the good of the other. Who has ever put this into practice? Suppose I set you here and hand you a million right now, and I place before you a poor man, the poorest of the poor, and another who is not so poor but is a relative of yours, an acquaintance of yours—and I tell you to share it out. What will you do? How will you divide it?

Won't you lean toward your own? Here—I have two naked men before me, one seriously destitute and the other, let us say, a little less so, and I give you two suits, one new and one second-rate—which one will you give to whom? One of them is your own, and the other is not; you will not give the good one away to the stranger. That means that within you there is no love—love, sincere and unfeigned love. The love we have is still carnal love, since we discriminate between people yet make no distinction according to the law of God.

So the very first thing Paul places there — that the fruit of the Spirit is love — means that a person needs to have a relationship with the Holy Spirit in order to bear love as its fruit: the right kind of love, which will not play favorites, will not discriminate, but will act rightly, as the scales and the measure of Christ require, not the measure of the world.

We have faults. It makes no difference if we compare ourselves with people worse than we are and conclude that, among the blind, we are the one-eyed. That is one thing; this is another. Among the wicked, we are good; among the evil, we are virtuous—but what are we among the virtuous? Among those who are like Satans, we are angels—but what are we among the angels?

That is where we are caught out — we are still nothing at all. Because whatever we may do, a moment will come when we throw it all away, since these things are not products of the Holy Spirit. Love is patient, love is kind, love does not boast. What love? Love... Have you read Paul's First Letter to the Corinthians, to see what he says about love? That love no longer exists among us. We are, my beloved, my children, in love — infatuated, caught up in eros. We love whatever comes into our heads. One man loves a married woman, another woman loves a married man, and in the end they kill themselves; in the end, I do not know what they do. That is not love. That is satanism, that is demon-possession. That is not the love which is the product of the Holy Spirit, as it says here.

This love I am speaking of, then, which is the fruit of the Holy Spirit, is a love that truly enters within. First of all, if a person examines himself — not by what we and the world say, but by what our Christ says, what Scripture says, what the Holy Spirit says — he will find, I don't know if you have noticed, where it says: You shall love the Lord your God with all your soul, with all your mind, with all your heart, with all your strength.

This is the first and great commandment. Do you remember the conversation with the lawyer?

And the second is like it: you shall love your neighbor as yourself. On these two commandments hang the whole law and the prophets.

You remember, two basic commandments. Our Christ was asked which commandment is great in the Law, and our Christ said — not one commandment, but two.

I ask you: we are religious; we receive Holy Communion on the great feasts; we take pride in being servants of God and in all that we have. We have an icon corner, we light candles, and we offer incense and prosphora. All these things are good and holy.

Have we ever confessed that we are transgressors of the two great commandments? Let me shed some light on this. Tell me: which is the greatest sin? As many heads as there are here, that many opinions you will hear — and the right one will not be among them. One will say it is murder, another will say it is adultery, another will say it is blasphemy. And another, and another, and another. No, my friend. The first and great sin is the transgression of the first and great commandment. And what is the first and great commandment?

You shall love the Lord your God, with all your soul, with all your mind, with all your heart, with all your strength. This is the first and great commandment. And the transgression of the first and great commandment — what is it?

It is the first and great sin. Tell me who, to this day, however holy he may be, has confessed this transgression of this commandment. He will tell me that he loves God with his heart, with his wallet, with his whole being, and so on.

He will be lying. And we have never once thought that we are sinners.

For the most part our confessions rest on accusing others. 'You know, my mother-in-law, and you know, my daughter-in-law, and you know that other one' — shifting the blame onto them so emphatically — 'and you know the priest, and you know this one.'

Never mind all that — I'll let you off on all of it. Here: these two commandments, the first ones. Have you ever asked yourself about them? Did it shake you? Do you feel the ground giving way under your feet? That's the real question — and yet that's not where I stand. So if I am a transgressor of these great commandments, then where is love? Because what He is speaking about is love: "You shall love," and "you shall love your neighbor as yourself."

And whom among our neighbors do we love? Those who flatter us, those we share our meals with, those we sin with, those we accuse others together with. And even these have their limits, because at some moment you go to ask a favor — you know, a lady lives upstairs, and you know that the ground-floor household had once been very close with the lady upstairs.

And you go one day and it's 'I don't know, I don't know, you people know nothing, I don't know.' Because things fell apart like that — the love could not withstand something. Who knows, the hen did something, the dog did something, something happened, and the love could not take it.

And now not even a 'good morning' is exchanged. The vigil lamps are still burning inside, of course. Crosses are still made; perhaps we still go to Vespers and to Matins. But the love has left — that was all the endurance it had, the love could not hold. This is what Paul is speaking of: this is the love that is a fruit of the Holy Spirit.

Our other kinds of love are self-interested, sentimental, carnal, worldly — not to say satanic. The real love, which is a fruit of the Holy Spirit, is the one described in the words: love seeks not its own, but the good of the other.

It would rather sacrifice itself for the other than for itself.

So we do not yet have this thing —but this actually happened in practice.

There was an old grandmother standing there waiting to catch the bus. I don't know how it happened—she had something in her hand and a twenty-drachma coin fell to the ground. It fell right next to a gentleman standing beside her; he saw the coin drop—I saw it too—and he went and put his foot on it, waiting now, of course, for the old woman to board the bus so he could pick up the coin.

What was I to do there, how should I act, when I saw that he had stepped on it and was just standing there over it?

My friend, you see a human being—the whole coin is worth a penny. You don't ask whether she has any more, you don't ask now what she'll face when she gets on, what a struggle it will be for that poor soul to keep her little home going.

Where is the love, where is the sacrifice—that you would even reach into your own pocket to give something in a case like this? There is no love here; it is hardness of heart.

In any case, I stood next to him and told him that the twenty-drachma coin belonged to the old woman. Quietly, that is, just between the two of us, so that no one else would hear: "It fell from my grandmother." Let the old woman take it, because she may not have anything else.

“You think so?” they say to me. “Yes,” I say. And I bend down and pick up the coin and hand it to the grandmother. “My blessing on you, my child, my blessing. I was just saying to myself, I must have put it somewhere else.” She didn’t have another drachma to her name; that coin was all the grandmother had left.

What is this, you'll say to me—it's nothing at all. But think about it, just think about it. We are beasts. Where is love for our fellow human being, where is love? Do we sacrifice ourselves? Why don't we sacrifice ourselves? Because the love we have is the love of Satan, as I told you—it is a worldly love, a self-interested love. It cannot withstand this temptation, the temptation to sacrifice yourself for another. Fine, you don't offer him anything; at least don't harm him. Such a thing is not permitted, because there are always three situations in the world, and He has painted them beautifully—I don't know if you notice these things—our Christ has painted these three situations in the parable of the Good Samaritan.

About the man who fell among the robbers.

A priest came along, it says; he saw him, and he passed by on the other side. A Levite came along too; he saw him, and he passed by on the other side. The robbers had left the man half dead; they had stripped him of everything. But the Samaritan got down off his horse, brought out the two flasks he was carrying for the road, the wine and the oil, and set to work on him. He soothed his pain, lifted him onto his own animal, and carried him to the inn.

And on top of that he paid, and he took responsibility for the man's full recovery as well. “Take these two denarii,” he says to him, “and whatever more you spend, when I come back again, I will repay you.” Three situations. The first one robbed him. “But am I a robber?” I'm not telling you that you're a robber. I'm not saying that. Maybe you are, and maybe I am too. But I'm not telling you that you're a robber.

The first one robbed. What did he say? 'What's yours is mine.' That's what it comes to. Robbery. The second one did not rob. But he offered nothing either. And there is a large category of people like this among us. 'I don't bother anyone.' But—that is, if someone bothers you, you'll bite back—or else you simply give nothing to anyone.

This reminds me of something that happened with a friend of mine who has since passed away—though, of course, we cannot be at all sure that he is blessed, because he took his own life. He held left-wing, materialist views, and once, as we were walking down from the university here, I took out a drachma to give to a beggar.

As we were walking down, he said to me, “Does your hand go into your pocket?” I asked him, “Why?” Then I said, “Has this man ever given you anything?” “So I should give only when others give to me? Is the Ministry supposed to take care of everything and sort it all out? Because he has given you nothing, you will give him nothing?” People simply do not understand. But the point is not that I must receive in order to give. “It is more blessed to give than to receive,” our Lord said, and Paul repeats it: “Blessed is the one who gives without receiving.”

'Thank you.' They took nothing from the man, but they gave nothing either. The third one not only took nothing but also offered something. The third category is the right one. Neither to rob, nor to be indifferent, but rather to sacrifice yourself, to give.

Just as He sacrificed Himself and left His throne. And became man, taking the form of a servant. So, read the second chapter, if you would, of Paul's epistle to the Philippians, to see what the way is: He emptied Himself—this is His kenosis, His self-emptying—and became man, taking the form of a servant, and not simply that, but going as far as death on the Cross; and then came His exaltation.

So if He, who had no reason at all to do it, sacrificed Himself and sacrificed everything for us, what are we to do in a case like this? But we have no love; love does not reign in us. You know that someone is cold tonight, you know that someone is hungry tonight, you know that someone has no medicine tonight, you know that some woman is weeping tonight.

You shut the door, we go inside, and there we are — we're Christians. So if that solidarity isn't there, if I don't put myself at the service of the other person... Because being a Christian means precisely this: I place myself at the service of the other person.

And likewise, to say 'I believe' means I hand myself over; if I believe in Christ, I hand myself over to Christ for Him to use me as a benefit to others. Because a person is meant to be something beneficial. This, after all, is what he declares when he goes to church and lights his little candle there.

That I, just as this candle gives light, gives warmth, and offers itself for the good of everyone, so may I burn on the altar of Christ's faith, so that others may see, others may be benefited, and nothing may be left over for myself.

Just as no matter remains in the candle, this too has its own confession to make. It is not simply so that the candle-makers can make money from it. But we are inconsistent in every direction. So we don't even have this love that we consider so great—'that you have love among yourselves.'

And I said, how can they have love for one another? How is that possible, since they do not have the Holy Spirit? Where can they find love, since love—true love, I mean—is born of the Holy Spirit and is a fruit of the Holy Spirit?

Because we, I repeat, have love only so long as there are material or fleshly or self-serving interests. Where there are no interests, there is no love. And this love, as you can see, is not the love of sacrifice; it is the love of exploitation.

And it does not reach God, it is not repaid by God, it is not rewarded by God, because it is not a fruit of the Holy Spirit.

So Paul says: the fruit of the Spirit is love, joy.

What person does not long for joy and run after it? But what kind of joy? People make merry, people revel, people cackle, people laugh, people spout obscenities, people crack jokes, people say risqué things — joy, they say, to let off steam.

And the moment the merriment ends, they are already more deflated than before — three, four, five, ten, twenty times over. The joy of the world is one thing; the joy of the Holy Spirit is another. They look for joy in sin, when in fact joy is found in freedom from sin.

A person in himself, so long as he lives far from Christ and His Church, and far from the working of the Holy Spirit, is a person worn down and in anguish. Many times in a single day the thought passes through his mind to take his own life — that life is of no use to him, that he should put an end to it.

Why? Because he lacks joy. But this joy is the joy that surpasses all understanding, the joy that flows out from the Holy Spirit. It is not happiness you lack — it is Christ you lack, who is not found in money, and who often is not found even in good health.

Health is a great thing, and losing it is a great temptation; yet many times sickness is more blessed than health. That is, if good use is not made of health — for if good use is made of it, then health is blessed, and we all seek it. God gave us doctors and gave us medicines; I have no objection to that. But there are some cases where it is better for a person to be sick than well, because otherwise we forget ourselves.

Joy, then, must be sought among the fruits of the Spirit; we must not seek joy outside, in the world—not in the tavern, the cinema, another’s embrace, corruption, the sea, or wherever else—but in Christ.

It is the Church that gives joy. And that outward joy of the world cannot even be called a joy that leaves good behind it — the joy of the world, to which we all rush like bees to suck up as much as we possibly can, ready to draw it even from the thorns, ready to draw it even from our sins.

This kind of joy is a sort of carob husk.

The carob pod has a certain sweetness to it, a pleasant taste at first. But then a person spits it out. These are the joys of the prodigal son — you remember how our Christ pictured them for us with the carob pods. That is what all the pleasures of the world are like: the things people applaud, the things people chase after, often at the expense of the moral side of life as well. They are not from God; they are not the joy of the Holy Spirit. But a person who has a relationship with Christ has boundless joy within, even if everything around them is pitch black.

Because joy is not something external; it is internal, it wells up from within.

When a person has a wound, and the doctor tries to close it from the outside inward, he is making a mistake. A wound has to close from the inside outward. It has to heal, as we say in our plain language, from within.

Then we will have healing and proper work done upon a pain, upon a need. Many times I watch certain souls who have no hope of the resurrection, who do not know these things; and if it happens that someone leaves their home a little sooner for that long journey, they bow their heads, they grieve, they dress in black, they are stricken with sorrow, they turn the mirrors to face the wall, they take the sweets out of the house — everything.

And now the others come to take them out to let off steam a little. 'Give us Katina, let us take her along' — off she goes to the cinema, or off she goes to the tavern. An hour or two, supposedly, to let off steam, to get away from the mourning, to take her mind off it — and what do they gain? She goes there, and once again she has no heart for anything.

Because nothing comes of it. You will hear the instruments playing, the two of them will be served kokoretsi, or served chicken, or other appetizers — and it comes to nothing. And even if you manage to get her to drink a glass or two — I don't know what it will be, beer, I don't know what, or wine — then going back home it will be three times, four times worse.

A prayer, rather! Let her understand that her loved one is in Christ's own hands. And if he departed a sinner, let her set about helping him — from here, because the Church still goes on helping, so that souls are being retouched over there until the consummation of the ages.

That, you can do. Then you have succeeded; then you have truly helped her. Then the sorrow will be turned into joy, the affliction into happiness. Otherwise you have done nothing. It is laughable, and you already know it. Besides, what I am telling you is simply carrying owls to Athens.

From the experience of life you know these things. We think they are mocking us when they say to us, 'Come, let off steam a little.' We do not let off steam. Why? Because we lack Christ. So the joy that Paul speaks of here as the fruit of the Holy Spirit is not this joy that the world has and pursues — the joy that the world, often even at the cost of its honor, tries to find, and instead finds affliction. No, it is another joy. Indeed, what do the Saints say? They have it bound together with sorrow, and they call it joyful-sorrow — charmolype they call it — for at the very moment when he seems outwardly to be sorrowful, he does not show it, he does not dance, he does not sing, he does not go out, he does not,

He doesn't switch on that devil's box over there to sit and watch, he doesn't—

Within, he has a joy, he has a peace, a calm like a quiet sea, a fresh breeze, an inner stillness, a blessedness that the other man simply does not have. This is the strange and wonderful thing about the grace of the Holy Spirit. Because, you see, regarding this point I've touched on, we ought to know that God has two hands.

Many people picture God as if He were maimed, with only one arm, a hand cut off, and all He ever does is take. No! At the very same time He is also holding us up. With the one hand He takes, and with the other He steadies us and makes us firm. All that is needed is for a person to know where to turn, which arm to take hold of. All that is needed is for a person to know which arm to take hold of, and then he has joy within him.

within him. Yet one person cannot pass this joy on to another. The other person must experience this life for himself. That is why Christianity is a matter of personal experience. No matter how often I tell you, “The honey from Mount Hymettus tastes like this and like that,” words are of no use. Unless you put a little of it in your mouth, you will not know the taste of the honey. That is the truth. Can anyone dispute it? No matter how much I tell you, you must experience Christianity for yourself: then you will be comforted, and you will sleep free from care.

Resurrection... and — and you cannot understand me unless you yourself set out to live this life. Unless you set out to live this life. That is why we said earlier: taste and see that the Lord is good. Come, be joined to me — I in you, and you in me.

He who eats My flesh and drinks My blood abides in Me, and I in him. And I will raise him up on the last day. What great consolation, what great consolation, what great strength, what great joy. Every one of us is traveling toward the grave.

Both the young and the old, the educated and the unlearned. Both the men of high office and the simple folk. All of us are traveling. I've been speaking now for some fifty-odd minutes—fifty-five minutes, fifty-six. Multiply that by sixty and you'll come out to about three thousand three hundred.

Put your hand on your heart and you'll hear it walking. Tick, tock, tick — I'm taking you to the grave. Seriously: "Turn back!" "I'd only get you there an hour sooner if I turned back." Whether anyone thinks about it, whether anyone wants it or not.

The whole time I've been speaking, we are traveling toward our grave. I'll go tonight, you'll go tomorrow, another will go after that, and yet another. But travel we do—no one goes in reverse. So what difference is there?

The difference is this: the person who believes in Christ and lives the sacramental life of the Orthodox Church, the life of the Mysteries,

He is riding on the trolleybus, looking ahead. The other person—the one who does not believe, who does not live the life of the Church, but lives life in his own way, a worldly, carnal, self-centered life—is traveling too. But he has turned his seat around, so as he travels, he is looking backward.

The end of the line comes, and you hear, "Off you get, sir — the trolley is turning around." And the one will be met with a welcome when they arrive. The other will be met with an arrest when they arrive. God's security police will take them into custody.

And woe to him if he has not settled his accounts with God.

Both these and those, the clever and the dull, the faithful and the faithless—we are all traveling toward eternity, which for the one will be radiant white and for the other pitch black. That is the whole matter.

And if a man supposes he can live the life here, this joy—what joy? Is there really joy in the world? After all, Christ said, in the world you will have tribulation. How can you be a Christian and tell me that you take your joy in worldly things? Rejoice inwardly—that I understand. Mourn for your sins and rejoice for your salvation—that is a good thing, that I understand.

I understand. But when you tell me that you are a Christian while living this kind of life, rushing here and there today and tomorrow—you know the consequences of all this madness. How many people are picked up every day from the electricity poles? Do you know how many young people lose their lives, how much blood is shed, and so on? All of them are searching for joy, yet the poor souls do not know that joy is found in the Orthodox Church and, more specifically, in the Holy Chalice.

Thank you.

there he will find the joy, there he will find the love, there he will understand what all of this is about. But as Saint Paul said, there are many things that flow from this, and the hour does not allow us to go on, so we will stop here and, God willing, continue in another talk of ours.

Είμεθα πλέον μετά την Πεντηκοστή, μετά την κάθοδο του Πνεύματος του Αγίου, που πλέον το Πνεύμα το Άγιον προσφέρει την υπηρεσία του, όπως θα λέγαμε, στους ανθρώπους που πρόκειται να σωθούν. Δεν ξέρω αν προσέξατε ποτέ, προχτές, εξέλεξε ένα από τα εκλεκτά, όπως θα έλεγε κανείς, μέλη της Εκκλησίας.

Επήγε ειδικά σε έναν άνθρωπο που παρότι ήταν εθνικός, διότι πίστευε στον ένα Θεό,

Επήγε σαν να λέγαμε με το καμάκι. Έστειλε μάλιστα άγγελον ειδικόν από τον Ουρανό. Θα ενθυμείστε τα γεγονότα που μιλήσαμε, που είχαν σχέση με τον εκλεκτόν αυτόν άνθρωπο, τον Κορνήλιο, τον Εκατόνταρχο. Δεν εμβαθύνουμε όσο πρέπει.

Ο ουρανός εκινήθηκε. Άγγελος ειδικός εστάλη για έναν άνθρωπο.

Δείχνει καθαρά πόσο ενδιαφέρεται ο Χριστός μας, πόσο ενδιαφέρεται το Πνεύμα το Άγιο, πόσο ενδιαφέρεται ο Θεός Πατήρ και κάνουν όλη αυτήν την συνεργασία και αποστέλλουν και αγγέλους ακόμη σε κάθε άνθρωπο, αρκεί να δούνε ότι αυτός ο άνθρωπος απασχολείται με το θέμα της ψυχής του.

Διότι οι άνθρωποι οι οποίοι θεληματικά κλείνουν την πόρτα, δεν μπορεί ούτε αυτός ο Θεός να εκβιάσει αυτή την πόρτα της ψυχής του ανθρώπου, διότι σέβεται το αυτεξούσιο του ανθρώπου, την ελευθερία του ανθρώπου.

Αν τον διάλεξε αυτόν, τον διάλεξε διότι απασχολείτο με τη σωτηρία της ψυχής του. Ευρέθη νηστεύων, προσευχόμενος, ποιών ελεημοσύνας πολλάς και έχοντας μαρτυρίαν ξεχωριστήν στο λαό εκεί. Δεν πρόκειται να αφήσει κανέναν ο Θεός τον κόσμο που βλέπει ότι θέλει τη σωτηρία του.

Έχει μυρίους τρόπους ο Θεός να βοηθήσει τον άνθρωπο, αρκεί ο άνθρωπος να θέλει. Περί της χάριτος του Πνεύματος του Αγίου, όπως ξαναέχω πει, είναι λίγες οι γνώσεις και σε αυτούς τους θρησκευομένους ακόμη δεν γνωρίζουν.

Γι' αυτό και ακριβώς δεν επικαλούνται αυτό το πρόσωπο. Ομιλούν περί του Χριστού, ομιλούν περί του Θεού, ομιλούν περί της Κυρίας Θεοτόκου, ομιλούν περί των Αγίων και μάλιστα των Θαυματουργών. Περί Πνεύματος Αγίου δεν γίνεται συζήτηση.

Παρότι όλες οι ακολουθίες της Εκκλησίας μας και σχεδόν όλες αυτές οι ιδιωτικές προσευχές αρχίζουν πάντοτε με το «Βασιλεύ Ουράνιε, Παράκλητε» κλπ., που είναι προσευχή στο τρίτο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, το Πνεύμα το Άγιο, το οποίο, το τρίτο αυτό πρόσωπο, για λογαριασμό του Χριστού διοικεί την Εκκλησία, κυβερνά γενικά την Εκκλησία, διατηρεί την Εκκλησία, τρέφει την Εκκλησία.

Τα πάντα τα κάνει αυτό το Πνεύμα το Άγιο. Για το οποίο λέγω δεν υπάρχει η ανάλογος γνώσις και σε αυτούς τους θρησκευομένους ακόμη. Ο Απόστολος Παύλος γράφοντας και θέλοντας να βοηθήσει τους συνανθρώπους του κάνει ένα διαχωρισμό στην προς Γαλάτας επιστολή του

Μεταξύ δύο πνευμάτων και μεταξύ δύο πραγμάτων ομιλεί για το πονηρό πνεύμα και τα έργα, τα άσχημα του πονηρού αυτού πνεύματος, και ομιλεί και για το αγαθό πνεύμα, για το Πνεύμα το Άγιον και τα παράγωγα από αυτό. Λοιπόν, θα μπορούσαμε να πούμε, κατά κάποιον τρόπο, ότι το Πνεύμα το Άγιον είναι ένα άγιο δέντρο.

Από το οποίο μπορούμε να τρυγούμε καρπούς Και συνήθως τα δέντρα τα δικά μας τα υλικά, όπως ξέρετε, παράγουν ένα φρούτο Μιάρε τι θα λέγαμε Πορτοκαλιά κάνει πορτοκάλια, η μανταρινιά μανταρίνια, η λεμονιά λεμόνια, η αχλαδιά αχλάδια κλπ Αυτό, αν θεωρηθεί σαν δέντρο το πνεύμα του Άγιου, έχει πολλά παραβόδα Όσοι θα έχετε προσέξει την προς Γαλάτας επιστολή του Παύλου, στο 5ο κεφάλαιο, στίχος 22 και κατωτέρω, λέγει εκεί το εξής Ο δε καρπός του πνεύματος εστίν αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, αγαθωσύνη, πίστις, πραότης, εγκράτεια.

Ένα και το αυτό δέντρο, για να μιλήσουμε ανθρωποπαθώς, ένα και το αυτό δέντρο έχει τόσους καρπούς, καρπός του πνεύματος.

Είναι ένας συλλογισμός απαραίτητος για κάθε χριστιανό. Μη ζητάς να έχεις αγάπη. Όχι αγάπη αυτή που οδηγεί στην Ακρόπολη και πέφτουν κάτω, αυτή είναι αγάπη σατανική, αγάπη άλλη, εκείνη που σώζει, που θυσιάζεται ο άνθρωπος για τον συνάνθρωπο, που αγαπά το Θεό από την καρδιά του, από το είναι του, από το νου του, από την ψυχή του, από το πορτοφόλι του, από τα πάντα. Αγάπη σωτήριος αγάπη.

Μην ζητούμε λοιπόν ούτε να υποκρινόμαστε σε κανέναν έναν τέτοιο καρπό αγάπη φέρει την χαρά, πραότητα, εγκράτεια, χρηστότητα, μακροθυμία κλπ. Αυτά, διότι αυτά ούτε τα έχουμε, ούτε μπορούμε να το δώσουμε, ούτε υπάρχουν κάπου που μπορεί κάποιος να πει ότι θα τα πληρώσει λίγο ακριβά, μα θα τα αποκτήσει.

Αυτά είναι καρποί και για να έχω εγώ αχλάδια, πρέπει να έχω αχλαδιά. Για να έχω τον καρπό της αχλαδιάς, πρέπει να έχω την αχλαδιά. Για να έχω σταφύλια, πρέπει να έχω τ' αμπέλι. Έτσι δεν είναι. Για να έχω λεμόνι, πρέπει να έχω τη λεμονιά.

Για να έχω λοιπόν τους καρπούς αυτούς τι πρέπει να έχω; Πρέπει να έχω Πνεύμα Άγιον. Περί αυτού όμως εγώ έχω μαύρα μεσάνυχτα, δεν ξέρω τίποτα. Πού είναι, πού γυρίζει, τι κάνει, πού σερβίρεται, πού μπορώ να το πάρω, πόσο θα κοστίζει και λοιπά, δεν ξέρω τίποτα. Και εκεί κερδίζει ο σατανάς από τον άνθρωπο. Στο σημείο αυτό κερδίζει ο σατανάς από τον άνθρωπο. Εφόσον, εάν ο άνθρωπος γνώριζε πού ακριβώς θα μπορούσε να αποτανθεί, σε ποιον να αποτανθεί, τα πράγματα θα ήσαν πολύ διαφορετικά. Αν οι άνθρωποι σήμερα δεν είναι εκείνοι που θα έπρεπε να είναι, είναι διότι δεν χρησιμοποιούν το Πνεύμα το Άγιο, την χάρη του Πνεύματος του Αγίου.

Φροντίζουν βέβαια οι άνθρωποι να γίνουν καλοί

Φροντίζουν με διάφορες θεωρίες να είναι ευγενικοί, να συμπεριφέρονται καλώς, να μην κλέπτουν, να μην κάνουν, να μην φτιάχνουν. Τίποτα από αυτά όμως. Όλα είναι, δεν αποδίδουν αυτά όσο θα απέδιδον και όσο αποδίδει, αυτά να είναι παράγωγα του Πνεύματος του Αγίου.

Το Πνεύμα του Αγίου είναι εκείνο το οποίον εγκεντρίζει τον άνθρωπο και τον κάνει από αγριελέα καλλιελέα, χωρίς ο ίδιος να ξέρει πως πράγματα που αγαπούσε χτες και κόπτετο και έλεγε ότι θα τα πάρει μαζί του στον τάφο, σήμερα τα συχαίνεται.

Σήμερα δεν θέλει καν να τα συζητεί. Αυτό δεν το ξέρει τι είναι, ή τρόπο γίνεται μέσα του αυτή η μεταβολή. Βλέπει βέβαια τα αποτελέσματα και μάλιστα ο Χριστός μας είπε, το πνεύμα δηλαδή ο άνεμος όπου θέλει πνει, την φωνή αυτού ακούεις λέει, αλλά που έρχεται και που υπάγει αυτό δεν το ξέρεις.

Έτσι ακριβώς όπως μιλούσε στον Νικόδημο ο Κύριος μας συμβαίνει και με την χάρη του Πνεύματος του Αγίου. Όταν ο άνθρωπος ταπεινωθεί και θελήσει να ακούσει αυτά που διδάσκει η Εκκλησία, και θελήσει να επιστρέψει στην Εκκλησία, να εξομολογηθεί ή να διά του Πνεύματος του Αγίου καθαρθεί, και πέσουν τα λέπια από τα μάτια της ψυχής του και αρχίσει και βλέπει.

Και κάθεται από μακριά να κατηγορεί τον κλήρο, να κατηγορεί τον α, να κατηγορεί τον β και να βρει στον εαυτό του Άγιον. Δεν βγαίνει τίποτα από αυτό. Είναι απώλεια έτσι και αλλιώς. Εάν ο άνθρωπος θελήσει να ταπεινωθεί και να επιστρέψει στην Εκκλησία, να αφήσει το καφενείο, να αφήσει τη βόλτα, μα θα μπορεί να πάει βόλτα αλλά όχι όμως την ώρα της Εκκλησίας, να εξομολογηθεί και να μετέχει αξίως κατ' εξοχήν της Θείας Ευχαριστίας, τα πράγματα θα αλλάξουν άρδην.

Θα δει μόνος του μέσα του μια μεταβολή την οποία ποτέ δεν την περίμενε. Δεν την ήλπιζε. Ο ίδιος δεν μπορούσε ποτέ να εγγυηθεί ότι μπορούσε να κάνει αυτά.

...αυτά ή να αποφεύγει αυτά που έκανε πρώτα και να ενδιαφέρεται τώρα για πράγματα τα οποία ειρωνεύετο πρότερα. Ή, ας μην πω ειρωνεύετο, δεν ήθελε καν να τα ακούει, τα έβλεπε περιττά, τώρα τα βλέπει ενδιαφέροντα. Τώρα, πώς έγινε όμως αυτή η μεταβολή, δεν ξέρει και ο ίδιος αυτός. Ξέρει μόνο αυτό που σας λέγω, ότι ένα πράγμα το οποίο θεωρούσε αδύνατο χτες ή δεν τον ενδιέφερε καθόλου ή δεν του άρεσε, το απεχθάνετο.

Φαίνεται σήμερα να έχει τροποποιηθεί κάτι μέσα του και το βλέπει με ενδιαφέρον, συζητεί γι’ αυτό, το μεταφέρει και σε άλλους, υποδεικνύει, παίρνει μια θέση σε κάποια άσημη συζήτηση κατά της πίστεως, κατά της Εκκλησίας· όταν συζητούνται, παίρνει θέση, πράγματα τα οποία χθες τα υποδαύλιζε μάλλον παρά να πάρει θέση, αλλά δεν ξέρει όμως πώς έγινε αυτή η μεταβολή μέσα του.

Η Εκκλησία μας έχει κάτι που ψάλλει όταν γίνεται η παράκληση, εκεί λέγει το εξής αν θυμάστε. Πάσα ψυχή ζωούται Αγίω Πνεύματι, καθάρσει υψούται, λαμπρύνεται, τη τριαδική μονάδι ιεροκρυφίως.

Ζωούται η ψυχή, καθαίρεται η ψυχή, αυξάνει η ψυχή, ζωντανεύει η ψυχή, τη δυνάμει της Τριαδικής Μονάδος, της Αγίας Τριάδος, ιεροκρυφίως όμως, δεν ξέρει πώς.

Πόσες μανάδες σε παραδείγματι δεν λένε στο ράφτη ή στη μοδίστρα να του αφήσεις λίγο από κάτω, γιατί να του αφήσω; Ε, θα μεγαλώσει, θα αψηλώσει, βλέπεις είναι σε ανάπτυξη. Τον άκουσες ποτέ το γιο σου ή τη θυγατέρα σου που αυξάνει;

Άκουσες καμιά μέρα να τρίζει; Δεν άκουσες να τρίζει. Ή έχεις τη γνώμη διότι το ταΐζεις ψάρια μικρά και του βάζεις φόσφορο; Γι' αυτό απαραίτητος, όταν μεγαλώσει παραδείγματι, Που τρώει περισσότερα ψάρια και μεγαλύτερα, περισσότερο φόσφορο Δεν μπορεί να μεγαλώσει;

Είναι μυστήριο κι αυτό. Μυστηριωδώς αυξάνει ο άνθρωπος. Και είναι ένα παράδειγμα, παράλληλο, το πώς η χάρις του Πνεύματος του Αγίου ενεργεί σε κάθε άνθρωπο. Δεν ξέρει ο άνθρωπος πώς ενεργεί. Ξέρει μόνο τα αποτελέσματα.

Εν τέλει, όμως, από πού θα ξεκινάει αυτός ο άνεμος, αυτό το πνεύμα, δεν ξέρουμε, όπως είπα νωρίτερα, με βάση αυτό που είπε ο Κύριός μας στον Νικόδημο. Ξέρω, όμως, ότι αφήσαμε το τζάμι ανοιχτό και μας τα έσπασε. Ξέρω ότι εβύθισε ένα καράβι. Ξέρω ότι έβγαλε ένα δέντρο.

Ευχαριστώ.

Αποτελέσματα του ανέμου, του πνεύματος, αλλά πού θα ξεκινάει, τι είναι, ορισμός δεν υπάρχει. Έτσι, έτσι είναι. Μη ζητάτε...

Κοιτάτε στη δύναμή σας, να κόψετε τα ελαττώματά σας, να σταματήσετε τις αμαρτίες σας και να αποκτήσετε αρετές. Δεν κόβει το πριόνι του ανθρώπινου. Είναι ξυλοπρίονο, δεν κάνει τίποτα. Είναι εδώ πολύ χαρακτηριστικά αυτά τα λόγια, που όταν παραθέτει την αρμάθα αυτή των αρετών, των καρπών του πνεύματος, ο Απόστολος Παύλος

Ο Παύλος λέγει: «Κατά των τοιούτων ουκ έστι νόμος». Ξέρετε ποια είναι η ερμηνεία; Αυτή τη διδάσκει εδώ, ξέρετε. Δεν χρειάζεται ζόρι για να εφαρμόζεις τον νόμο, θέλει δύναμη. Τώρα εμείς, με την χάριν, τώρα πηγαίνουμε το Σπούτνικ, εμείς, εμείς πηγαίνουμε το ρεύμα. Ένα κουμπί γυρίζουμε και τα πάντα τακτοποιούνται, τα πάντα εργάζονται, θερμαίνουν, ανεμίζουν, ανεβάζουν, κατεβάζουν, κινούν.

Είναι εύκολο σήμερα σε εμάς, γιατί δια της χάριτος θα πάντα δίνεται ο άνθρωπος, όπως λέει ο Παύλος, πάλιν, και όταν λέμε Παύλος λέμε Χριστός, γιατί αυτός εκείνη την αυτού ψυχή, λέγει ο Θείος Χρυσόστομος.

Να μιλούσε ο Παύλος, είδε σαν να μιλούσε ο Κύριός μας, την επέκταση, παραπέρα από τότε που έφυγε Εδώ λοιπόν λέγει ότι κατά τον τοιούτον, ούτε εσύ όμως δεν χρειάζεται ζόρη Φρόντισε μόνο να βρεις το Πνεύμα του Αγίου, που έχει σαν καρπούς όλα αυτά, τα οποία γίνονται εύκολα από εκεί και κάτω Έχετε τη γνώμη ότι όταν το Πνεύμα το Άγιον φώτιζε το Δαβίδ και έγραφε τους ψαλμούς Και έχει γράψει εκεί στον 33ο ψαλμόν, τον οποίο χρησιμοποιούμε στο τέλος της προηγιασμένης λειτουργίας μαζί με έναν άλλον Που λέγει «Γεύσαστε και είδετε ότι Χριστός ο Κύριος» Τι πάει να πει αυτό ξέρετε;

Το «χρηστός» δεν το έχει με γιώτα, είναι με ήτα, άμα το διαβάσετε. Γεύσασθε και ίδετε ότι σας είναι χρηστός ο Κύριος. Τον έχετε ανάγκη, σας είναι απαραίτητος. Και εμείς; Κλείνει ο πάτερ την Ωραία Πύλη και τον βλέπουμε από μακριά.

Τι σου ζήτησε; Κύριε, μου ζήτησε να έχω φόβο Θεού, μετά φόβου Θεού. Είσαι αθεόφοβος, ήρθες εδώ έτσι, μα δεν φοβάσαι. Τι άλλο σου ζήτησε; Πίστη. Γιατί, δεν έχεις πίστη. Τι άλλο σου ζήτησε; Αγάπη. Δεν έχεις αγάπη. Τι πράγματα σου ζητάει, τα οποία θέλουν έξοδα, χρήματα; Και όταν θα επιτύχεις αυτό, να έρθεις σε επαφή με Αυτόν, τα πάντα θα τακτοποιούνται.

Όταν έγινε αυτό το οίκημα και έγινε η εγκατάσταση ηλεκτρική, δεν είχε φως στο σπίτι Ούτε το ασανσέρ εργάζεται, ούτε άλλα εργάζονται βοηθητικά που μπορούσαν να βοηθήσουν τον άνθρωπο

Παρότι η κολόνα ήταν απ' έξω της ΔΕΗ Δεν είχε όμως ακόμη παροχή, δεν είχε τακτοποιηθεί, δεν είχε ελεγχθεί η εγκατάσταση Δεν είχε πάλι το οκέι, όπως θα λέγαμε, της ΔΕΗ, ώστε να ενώσουν ένα σύρμα να αξιοποιηθεί αυτό. Αυτός είναι ο χριστιανός.

Το σύρμα, το ηλεκτροφόρο είναι το Άγιο Ποτήριο. Είναι η πλευρά του Χριστού. Είναι το σώμα και το αίμα του Χριστού. Όταν το πάρει ο άνθρωπος δεν είναι μόνον, αλλά είναι και εις άφεσιν αμαρτιών και εις ζωήν την αιώνιον.

Είσαι πλήρωμα Αγίας Κοινωνίας, είναι να πάρει χάρη Πνεύματος Αγίου, εκτός των άλλων αρετών των οποίων ο άνθρωπος αποκτά.

Αλλά διότι εμείς δεν έχουμε σχέση με την Εκκλησία οργανική, παρότι επάνω στην Ωραία Πύλη έχει τοποθετήσει την Άμπελον, που είναι Αυτός, για να είμεθα εμείς τα κλήματα και να μένουμε εν τη αμπέλω και να απομυζούμε από την άμπελον για να έχουμε τα ανάλογα, διότι όταν μένει μια βέργα επάνω στο κούρβουλο, απομυζά και τι βγάζει; Βγάζει οινόπνευμα, βγάζει ζάχαρο, βγάζει τι; Ό,τι έχει το κούρβουλο, ό,τι έχει το αμπέλι.

Όταν ο άνθρωπος λοιπόν πολιτεύεται μια ζωή όπως τη θέλει η Εκκλησία του Χριστού Και την έχουν διδάξει οι πατέρες και λοιπά Και έρχεται αμαρτωλός ών όμως και ενώνεται και απομυζά από αυτό το Άγιο Ποτήριο και γίνεται ένα Τόσο ο άνθρωπος είναι φυσικό να έχει αγαθά αποτελέσματα Παροχή αυτή, σε αυτή την παροχή, σε αυτή τη σχέση δεν είμεθα συνεπείς εμείς.

Δεν έχουμε σχέση. Εμείς, φερ' ειπείν, την επαφή μας με τον Χριστόν την έχουμε τοποθετήσει σε ημερομηνίες και όχι ότι είναι η τροφή της ψυχής και αγιάζεται ο άνθρωπος και παίρνει χάρη και δύναμη και γεμίζει Πνεύμα Άγιον, ώστε να μπορεί να νικά τον κακόν εαυτόν του, τον κόσμο, τον σατανά, τη μόδα, το συμφέρον, χίλια δυο άλλα πράγματα που παρουσιάζονται εμπόδιό του. Δεν το κάνει λοιπόν αυτό το πράγμα ο άνθρωπος· στέκεται από μακριά και θαυμάζει το γεγονός, αν δει καμιά μητέρα να πάει και να κοινωνήσει κάποιον μικρό στα σαράντα, χωρίς να κοινωνήσει αυτή, γιατί ως επί το πλείστον οι μανάδες σκοτώνουν τα άλλα.

και δεν μπορούν να πάνε να κοινωνήσουν και κοινωνούν τα μικρά Αυτές νομίζουν ότι το παιδί αυτό Αυτό πάει για τον Παράδεισο τώρα. Όπως το βάφτισες με την πίστη σου, έτσι θα το κοινωνείς και με την πίστη σου και αλλή μονός σου.

Αυτό που δεν νηστεύει, αυτό γιατί δεν ξέρει· θα το νηστέψεις εσύ. Θα τακτοποιηθείς εσύ για να έχει την ευλογία, να έχει τα αγαθά αποτελέσματα και να μην γίνει λιονταρόπουλο αύριο, να γίνει χριστιανόπουλο.

Γιατί η Εκκλησία φτιάχνει ανθρώπους όχι μόνο για τούτο τον κόσμο αλλά και για εκείνον τον κόσμο. Πόσο ο κόσμος, στα σχολεία και λοιπά, δεν φτιάχνει ανθρώπους ούτε για αυτόν τον κόσμο! Αυτό που λείπει, λοιπόν, από τον άνθρωπο για να γίνει πολίτης χρηστός στην κοινωνία και κατάλληλος για τη Βασιλεία των Ουρανών είναι η χάρη του Πνεύματος του Αγίου, η οποία, παρότι ήρθε πλουσία προχθές — λίγες ημέρες είναι —, έχουμε μεσάνυχτα, ξένοι προς όλην αυτήν την υπόθεση, και ούτε εργαζόμεθα κατ’ αυτήν, έτσι ώστε συν τω χρόνω να αποκτήσουμε κι εμείς.

Βέβαια, εφόσον το τιμόνι μας το πήγαμε πολύ αριστερά δεν μπορεί να πάει αμέσως δεξιά αλλά σιγά σιγά, σιγά σιγά

με την χάρη, με την θέληση, με τον αγώνα, με την προσευχή με την εξομολόγηση, με τον εκκλησιασμό, με τη Θεία Κοινωνία ο άνθρωπος θα πάρει μπρος και θα μπορεί να σταθεί εκεί που είναι η αποστολή του να σταθεί για τον ίδιο τον εαυτόν και για τους άλλους.

Διότι εμείς είμαστε σάπια δόντια μέσα στην κοινωνία που γυρίζουμε. Και κάθε σάπιο πρέπει να πεταχτεί από τη μέση. Δεν έχουμε εμείς χάρη Πνεύματος Αγίου αρκετή ώστε να είμεθα για τον εαυτόν μας σε κατάσταση που να μπορούμε να σταθούμε στην κρίση ανά πάσαν στιγμή και να είμεθα και για τους άλλους.

Διότι εκ του μη έχοντος, όπως λέγει και ο λαός, ουκ αν λάβεις. Ο δε Άγιος Γρηγόριος λέει, αγιασθήνε και αγιάσε, φωτιστήνε και φωτίσε. Πόσον εγώ δεν ξέρω, πόσον εγώ δεν το έχω αυτό, πώς θα το πω στον άλλον και πώς θα πιάσει;

Είναι απλώς μια ξερή λάσπη που ρίχνει στον τοίχο αλλά χωρίς αποτελέσματα. Όταν ο άνθρωπος είναι ο ποιήσας και διδάξας όπως ο Κύριός μας και τους μακαρίζει αυτούς, τότε τα πράγματα αλλάσσουν. Θα μου πείτε γιατί ομιλώ κατά αυτήν την έννοια. Διότι βλέπω ότι κάθε χρόνο η Εκκλησία υπενθυμίζει τα πάντα. Υπενθυμίζει την Σταύρωση, υπενθυμίζει την Ταφή, υπενθυμίζει την Ανάσταση.

Κατά συνέπεια έχουμε νίκη του θανάτου. Υπενθυμίζει στη συνέχεια την κάθοδο του Πνεύματος του Αγίου που μένει στην Εκκλησία και εργάζεται τη σωτηρία των πιστών. Και παρακολουθώ έναντι όλης αυτής της θυσίας η οποία έγινε και προσφέρεται δωρεάν εις τον άνθρωπο πλέον, ο άνθρωπος κάθεται αμέτοχος και περιμένει τώρα ο άνθρωπος να έχει αρετάς, να έχει καρπούς χωρίς να έχει το δέντρο αυτό.

Μάλλον θέλω να πω από άγνοια. Άγνοια, δεν έχω κανένα λόγο εγώ να κρίνω και να κατακρίνω κανέναν, πάντως άγνοια, και θέλω, εφόσον επιτρέπει ο Θεός να λέγω αυτά τα λόγια, να διαφωτίσω αυτή την άγνοια και, ει δυνατόν, να μεταθέσω από την αδιαφορία στο ενδιαφέρον όποιος θελήσει.

Όταν λοιπόν παρουσιάζω αυτό το εδάφιο από τους Γαλάτας, στην επιστολή του Παύλου, έψιλον 22 και λέγω ότι όλα αυτά τα όμορφα πράγματα είναι καρποί του Πνεύματος του Αγίου φυσικό είναι ο άνθρωπος να πει, πού θα το βρω αυτό το μπόλι που έχει αυτή την ποικιλία, αυτά τα ωραία παράγωγα, πού θα το βρω;

θα το βρεις στην Εκκλησία, δεν πουλιέται, δεν αγοράζεται. Κάνε όλα τα αγαθά έργα του κόσμου, δεν έχουν να σε ωφελήσουν τίποτα εάν δεν έχει σχέση με την Εκκλησία. Ο άνθρωπος σώζεται μέσα στην Εκκλησία και φτιάχνεται μέσα στην Εκκλησία.

Και είναι πολύ αστείο να λένε οι άνθρωποι ότι θα γίνουν καλοί και θα πάνε στην Εκκλησία. Είναι σαν να λένε ότι θα γίνουν καλά και θα πάνε στο νοσοκομείο. Είναι σαν να λένε ότι θα γίνουν καλά και θα αρχίσουν να παίρνουν φάρμακα.

Όχι, θα πας εκεί. Έξω της Εκκλησίας δεν γίνεται κανένας κατάλληλος για τη Βασιλεία των Ουρανών. Μπορεί να πάρεις τον τίτλο του καλού ανθρώπου, του ευγενούς γιατί διάβασες ορισμένα βιβλία, είχες κάποια καλή αγωγή στο σπίτι να προσέχεις κλπ.

Αλλά για τη Βασιλεία των Ουρανών δεν κάνεις και αν θα αναζητηθούν αυτά τα πράγματα, τα παράγωγα αυτά, δεν θα τα έχεις. Θα έχεις μίαν αγάπη συμφεροντολογική, μίαν αγάπη σαρκική, μίαν αγάπη κοσμική, δεν θα έχεις πνευματική αγάπη.

Διότι ο Παύλος λέγει, η αγάπη ου ζητεί τα εαυτής αλλά τα του ετέρου Ποιος έχει εφαρμόσει αυτό το πράγμα; Εγώ σε βάζω, σου δίνω εδώ τώρα ένα εκατομμύριο έτσι Και σου βάζω έναν πτωχόν, πτωχότατον και έναν όχι τόσο πτωχόν αλλά είναι συγγενή σου αυτός Είναι ο γνωστός σου αυτός Και σε βάζω να μοιράσεις, τι θα κάνεις, πώς θα μοιράσεις;

Δε θα γέρνεις μπροστά εδώ, έχω δύο γυμνούς μπροστά μου, ένας σοβαρά γυμνός και ο άλλος ξέρω εγώ λίγο λιγότερο, και σου δίνω δυο κοστούμια, ένα καινούργιο και ένα δευτερότερο, πού θα το δώσεις; Ο ένας είναι δικό σου και ο άλλος δεν είναι, δεν θα το δώσεις το δικό σου, πάει να πει μέσα σου δεν υπάρχει αγάπη, αγάπη ανυπόκριτος αγάπη, Αγάπη δικιά μας είναι ακόμη σαρκική η αγάπη, εφόσον διακρίνουμε μεταξύ των ανθρώπων και δεν διακρίνουμε μεταξύ του νόμου του Θεού.

Αυτός λοιπόν την πρώτη που βάζει, ότι ο καρπός του Πνεύματος εστίν αγάπη, πάει να πει ότι χρειάζεται ο άνθρωπος να έχει σχέση με το Πνεύμα το Άγιον ώστε να έχει παράγωγον την αγάπη, τη σωστή αγάπη που δεν θα βλέπει, που δεν θα διακρίνει αλλά θα ενεργεί σωστά όπως επιβάλλει η ζυγαριά και η μεζούρα του Χριστού, όχι του κόσμου.

Εμείς έχουμε ελαττώματα. Αδιάφορον αν εμείς βλέπουμε τον εαυτό μας μεταξύ χειροτέρων μας και βγάζουμε ότι είμεθα οι μονόφθαλμοι στους τυφλούς. Άλλο το ένα, άλλο το άλλο. Μεταξύ των κακών είμεθα καλοί, μεταξύ των πονηρών είμεθα αγαθοί, μεταξύ των αγαθών όμως τι είμαστε; Μεταξύ των σατανάδων είμεθα άγγελοι, μεταξύ των αγγέλων τι είμεθα;

Εκεί συλλαμβανόμεθα ότι δεν είμεθα τίποτα ακόμη. Διότι οτιδήποτε και αν κάνουμε, θα έρθει μια στιγμή που θα τα πετάξουμε όλα, διότι δεν είναι παράγωγα του Πνεύματος του Αγίου. Η αγάπη μακροθυμεί, η αγάπη χρηστεύεται, η αγάπη ου περπερεύεται. Τι αγάπη; Η αγάπη... Έχετε διαβάσει την Α΄ προς Κορινθίους του Παύλου να δείτε τι λέει περί της αγάπης; Πλέον δεν υπάρχει σε εμάς. Είμαστε, αγαπητοί, παιδιά, ερωτευμένοι, αγαπάμε τα μυαλά μας, αγαπάει ο άλλος την παντρεμένη, αγαπάει η άλλη τον παντρεμένον και στο τέλος αυτοκτονούν, στο τέλος δεν ξέρω τι κάνουν. Αυτό δεν είναι αγάπη, αυτός είναι σατανισμός, είναι δαιμονισμός, δεν είναι η αγάπη αυτή η παράγωγος του Πνεύματος του Αγίου, όπως λέγει εδώ.

Η αγάπη λοιπόν λέγω αυτή, η οποία είναι παράγωγος του Πνεύματος του Αγίου, είναι αγάπη εισόδουσα αγάπη. Πρώτα πρώτα, εάν ο άνθρωπος εξετάσει τον εαυτόν του, με βάση όχι αυτά που λέμε εμείς και ο κόσμος, αλλά αυτά που λέγει ο Χριστός μας, που λέγει η Γραφή, που λέει το Πνεύμα το Άγιον, θα βρει, δεν ξέρω αν έχετε προσέξει, που λέγει αγαπήσεις λέει Κύριον τον Θεόν σου, Εξ όλης της ψυχής σου, εξ όλης της διανοίας σου, εξ όλης της καρδίας σου, εξ όλης της ισχύος σου.

Αυτή η πρώτη και μεγάλη εντολή. Θυμόσαστε τη συζήτηση με το νομικόν.

Δευτέρα δε, ομοία αυτής· και τον πλησίον σου ως σεαυτόν. Εν ταύταις ταις δυσίν εντολαίς όλος ο νόμος και οι προφήτες κρέμανται.

Θυμόσαστε δυο βασικές εντολές. Ερωτήθη ο Χριστός μας, ποία εντολή μεγάλη εν τω νόμω, και είπε ο Χριστός μας όχι τι μη ποία, ποία.

Ερωτώ: εμείς θρησκεύουμε, εμείς κοινωνούμε στις μεγάλες εορτές, εμείς σεμνυνόμεθα ότι είμεθα θεόδουλοι, ότι έχουμε και λοιπά. Εικονοστάσι, ανάβουμε κεριά, προσφέρουμε θυμιάματα και προσφορές. Καλά και άγια όλα αυτά.

Έχουμε ποτέ εξομολογηθεί ότι είμεθα παραβάται των δύο μεγάλων εντολών; Να το διαλευκάνω το θέμα. Πείτε μου, ποια είναι η μεγαλύτερη αμαρτία; Όσες κεφαλές είναι, τόσες γνώμες θα ειπωθούν, και η σωστή δεν θα ειπωθεί. Άλλος θα πει ότι είναι ο φόνος, άλλος θα πει ότι είναι η μοιχεία, άλλος θα πει ότι είναι η βλασφημία. Άλλος, άλλος, άλλος. Όχι, κύριε. Η πρώτη και μεγάλη αμαρτία είναι η παράβαση της πρώτης και μεγάλης εντολής. Ποια είναι η πρώτη και μεγάλη εντολή;

Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου, εξ όλης της ψυχής σου, εξ όλης της διανοίας σου, εξ όλης της καρδίας σου, εξ όλης της ισχύος σου Αυτή η πρώτη και μεγάλη εντολή Η παράβαση της πρώτης και μεγάλης εντολής τι είναι;

Η πρώτη και μεγάλη αμαρτία Πείτε μου ποιος εξομολογήθη μέχρι σήμερα, όσο Άγιος και αν είναι, αυτή την παράβαση αυτής της εντολής. Θα μου πει ότι αγαπάει τον Θεό από την καρδία του, από το πορτοφόλι του, από το είναι του κλπ.

Θα ψευστεί. Και ουδέποτε σκεφτήκαμε ποτέ ότι είμαστε αμαρτωλοί.

Ως επί το πλείστον οι εξομολογήσεις μας στηρίζονται στο να κατηγορήσουμε τους άλλους. Και ξέρεις η πεθερά μου και ξέρεις η νύφη μου και ξέρεις η άλλη, τόσο έντονα από πάνω το ρίχνει και ξέρεις ο πάτερ και ξέρεις ο τούτος.

Άσ’ τα αυτά, στα χαρίζω· εδώ, τις δύο αυτές εντολές, τις πρώτες. Διερωτήθηκες ποτέ σου, τρόμαξες, νιώθεις να φεύγει το έδαφος από τα ποδάρια σου από κάτω; Αυτό είναι το θέμα και εντούτοις δεν είμαι. Εφόσον λοιπόν είμαι παραβάτης των μεγάλων αυτών εντολών, πού είναι η αγάπη; Γιατί περί αγάπης λέει: «Αγαπήσεις» και «αγαπήσεις τον πλησίον σου ως εαυτόν».

Εμείς ποιους αγαπούμε από τους πλησίον, αυτούς που μας κολακεύουν, αυτούς που τα τρώμε μαζί, αυτούς που αμαρτάνουμε μαζί, αυτούς που κατηγορούμε τους άλλους μαζί. Και αυτά έχουν όρια, γιατί σε μια στιγμή πας να ζητήσεις τώρα, ξέρεις απάνω μένει μια κυρία και ξέρεις ότι το κάτω σπίτι είχες στενή σχέση με την κυρία επάνω.

Και πας μια μέρα και λες δεν ξέρω, δεν ξέρω, δεν ξέρετε τίποτα, δεν ξέρω. Γιατί έτσι χάλασαν τα πράγματα, η αγάπη δεν άντεξε σε κάτι. Ξέρω εγώ, κότα κάτι έκαμε, ο σκύλος κάτι έκανε, κάτι έγινε και η αγάπη δεν άντεξε.

Και καλημέρα δεν λέγεται τώρα. Τα καντήλια υπάρχουν βέβαια μέσα. Σταυροί γίνονται και στον Εσπερινό και στον Όρθρο ίσως πηγαίνουμε. Αλλά η αγάπη έφυγε, τόση αντοχή είχε, δεν άντεξε η αγάπη. Αυτό είναι που λέει ο Παύλος, αυτή είναι η αγάπη που είναι καρπός Πνεύματος Αγίου.

Οι άλλες αγάπες οι δικές μας είναι συμφεροντολογικές, είναι αισθηματολογικές, είναι σαρκικές, κοσμικές, να μην πω σατανικές. Η πραγματική αγάπη που είναι καρπός του Πνεύματος του Αγίου είναι εκείνη που λέει η αγάπη ου ζητεί τα εαυτής αλλά τα του ετέρου.

Προτιμήσει να θυσιαστεί για τον άλλον και όχι για τον εαυτόν του.

Δεν το έχουμε εμείς λοιπόν αυτό το πράγμα, ακόμη, που συνέβη αυτό στην πράξη.

Ήταν μία γιαγιά η οποία στεκότανε να πάρει το λεωφορείο. Δεν ξέρω πώς άνοιξε εκεί πέρα κάτι είχε και έπεσε κάτω ένα κοσάρι. Της έπεσε κάτω ένας κύριος δίπλα, είδε ότι έπεσε το κοσάρι, το είδα κι εγώ και πήγε και το πάτησε αυτός, περιμένοντας τώρα βέβαια η γιαγιά να μπει για να πάρει το κοσάρι.

Τι να γίνει τώρα εκεί πέρα, πώς να συμπεριφερθώ, όταν είδα ότι αυτός το πάτησε και κάθεται εκεί.

Άνθρωπέ μου, βλέπεις έναν άνθρωπο, μιας δεκάρας άνθρωπος είναι όλος ο σώμας, δεν ρωτάς αν έχει άλλον, δεν ρωτάς εάν έχει τώρα μέσα που θα μπει και τι καβγάς θα γίνει εκεί πέρα μέσα για να γυρίσεις το καλύβι της αυτή η ψυχή.

Πού αγάπη, πού θυσία, που να βγάλει και από τη τσέπη του να δώσεις σε αυτή την περίπτωση. Δεν υπάρχει αγάπη, είναι σκληρότητα.

Εν πάση περιπτώσει, στάθηκα δίπλα του και του είπα ότι το κοσάρι είναι της γιαγιάς. Κρυφά δηλαδή, οι δυο μας, να μην το ακούσει: «Έπεσε από τη γιαγιά μου». Ας το πάρει η γιαγιά, γιατί μπορεί να μην έχει άλλο.

«Λέτε;» μου λέει. «Ναι», λέω. Και σκύβω κάτω και το παίρνω το κοσάρι και το δίνω στη γιαγιά. «Την ευχή μου, παιδί μου, την ευχή μου. Έλεγα, κάπου αλλού θα το έχω». Δεν είχε καμιά άλλη δραχμή· αυτό ήταν ό,τι είχε ακόμη η γιαγιά.

Τι είναι αυτό θα μου πεις, τίποτα δεν είναι αυτό. Για σκέψου το όμως, για σκέψου το. Είμαστε θηρία που αγάπη στο συνάνθρωπο αγάπη. Θυσιαζόμεθα εμείς, γιατί δεν θυσιαζόμεθα, διότι η αγάπη που έχουμε εμείς είναι αγάπη του σατανά όπως σας είπα και είναι αγάπη κοσμική, είναι αγάπη συμφεροντολογική Δεν αντέχει στον πειρασμό αυτό το να θυσιαστείς για τον άλλον, καλά δεν του προσφέρεις, τουλάχιστον μην του κάνεις, δεν επιτρέπεται αυτό το πράγμα γιατί πάντοτε είναι τρεις οι καταστάσεις στον κόσμο και τις έχει ωραιότατα, δεν ξέρω αν τα προσέχετε αυτά τα πράγματα, ο Χριστός μας τις έχει αυτές τις τρεις καταστάσεις ζωγραφίσει στην παραβολή του καλού Σαμαρίτου.

Περὶ τοῦ περιπεσόντος εἰς τοὺς λῃστάς.

Πέρασε, λέει, ο ιερεύς· ιδών αυτόν, αντιπαρήλθε. Πέρασε και ο Λεβίτης· ιδών αυτόν, αντιπαρήλθε. Οι ληστές τον έκαναν ημιθανή, τον λήστεψαν. Ο Σαμαρείτης κατέβηκε από το άλογο, προσέφερε τα δυο μπουκάλια με το κρασί και με το λάδι που είχε για το δρόμο του, καταπιάστηκε μαζί του, του απάλυνε τον πόνο, τον πήρε στο ίδιο κτήνος και τον μετέφερε στο πανδοχείο.

Πλήρωσε και από πάνω και ανάλαβε και την αποθεραπεία του. «Πάρε», του λέει, «αυτά τα δυο δηνάρια και ό,τι προσδαπανήσεις, εν τω επανέρχεσθαί με, εγώ θα σε πληρώσω». Τρεις καταστάσεις. Ο μεν ελήστεψε. «Μα ληστής είμαι εγώ;» Δεν σου λέω ότι είσαι ληστής. Δεν σου λέω. Μπορεί και να είσαι και μπορεί και να είμαι. Αλλά εγώ δεν σου λέω ότι είσαι ληστής.

Ο Μεν ελίστεψε. Τι είπε τα δικά σου δικά μου. Αυτό πάνε να πει. Ληστεία. Ο άλλος δεν ελίστεψε. Αλλά δεν προσέφερε και τίποτα. Και υπάρχει μια μεγάλη κατηγορία τέτοια σε εμάς. Εγώ δεν πειράζω κανέναν. Αλλά, δηλαδή, αν σε πειράξουν να το δαγκώσεις ή δεν δίδεις σε κανέναν.

Όπως μου συνέβη με έναν φίλο μου ο οποίος είναι μακαρίτης και δεν είναι καθόλου βέβαια μακαρίτης γιατί αυτοκτόνησε. Ήτανε αριστερών φρονημάτων, υλιστικών, και κάποτε έβγαλα να δώσω μια δραχμή σε έναν κάτω εδώ στο Πανεπιστήμιο που κατεβαίναμε.

Κατεβαίναμε. «Μου λέει, πάει το χέρι σου μέσα;» Μου λέει: «Γιατί;» Του λέω: «Σου έδωσε τίποτα ποτέ αυτός; Ώστε μόνο όταν μου δίδουν θα δίδω; Να πάει να τα κάνει το Υπουργείο, να τα βγάλει πέρα αυτά; Δεν σου έδωσε, δεν θα δώσεις;» Δεν ξέρουν βέβαια οι άνθρωποι. Μα το θέμα δεν είναι να πάρω για να δώσω. «Μακάριόν ἐστι διδόναι ἢ λαμβάνειν», είπε ο Κύριός μας, και το επαναλαμβάνει ο Παύλος: «Μακάριον να δίδεις και να μην παίρνεις».

Ευχαριστούμε Δεν του πήραν τίποτα, αλλά δεν έδωσαν και τίποτα. Ο τρίτος όχι μόνο δεν επήρε, αλλά και προσέφερε. Η τρίτη κατηγορία είναι η κατηγορία η σωστή. Ούτε να ληστέψεις, ούτε να αδιαφορήσεις, αλλά και να θυσιαστείς, να δώσεις.

Όπως αυτός θυσιάστηκε και άφησε το θρόνο του. Κι έγινε άνθρωπος, μορφήν δούλου λαβών. Λοιπόν, διαβάστε το δεύτερο κεφάλαιο, αν θέλετε, της προς Φιλιππησίους επιστολής του Παύλου να δείτε τι είναι ο τρόπος· εκένωσε αυτόν και έγινε άνθρωπος και έφτασε μορφήν δούλου λαβών, όχι απλώς, αλλά μέχρι σταυρικό θάνατο, και έπειτα έγινε η ανύψωσή του.

Αν λοιπόν αυτός που δεν είχε κανένα λόγο θυσιάστηκε και θυσίασε τα πάντα για μας, εμείς τι να κάνουμε στην περίπτωση αυτή; Αλλά δεν έχουμε αγάπη, δεν βασιλεύει η αγάπη. Ξέρεις ότι ο άλλος κρυώνει απόψε, ξέρεις ότι ο άλλος πεινάει απόψε, ξέρεις ότι ο άλλος δεν έχει φάρμακα απόψε, ξέρεις ότι η άλλη κλαίει απόψε.

Κλείς την πόρτα, πάμε μέσα και είμεθα χριστιανοί. Αν λοιπόν δεν υπάρχει αυτή η αλληλεγγύη, εάν δεν θέτω τον εαυτό μου στην υπηρεσία του άλλου. Γιατί χριστιανός πάει να πει τίθεμαι στην υπηρεσία του άλλου.

Όπως και πιστεύω, πάει να πει παραδίδομαι· αν πιστεύω στον Χριστό, παραδίδομαι στον Χριστό να με χρησιμοποιήσει αυτός εις ευεργεσία για τους άλλους. Διότι ο άνθρωπος πρέπει να είναι ευεργετικόν τι. Άλλωστε αυτό δηλώνει όταν πηγαίνει στην εκκλησία και ανάβει το κεράκι του εκεί πέρα.

Ότι εγώ, όπως το κεράκι αυτό φωτίζει, θερμαίνει και ευεργετικά προσφέρεται προς τους πάντας, έτσι εγώ να καώ στο βωμό του χριστιανισμού, να δούνε οι άλλοι, να ωφεληθούν οι άλλοι και να μην μείνει τίποτα για μένα.

Όπως δεν μένει η ύλη λοιπόν στο κερί, έχει την ομολογία του κι αυτό. Δεν είναι απλώς για να πάρουν οι κεράδες χρήματα εκ του λόγου του. Αλλά είμαστε ανακόλουθοι προς όλες τις κατευθύνσεις. Ούτε λοιπόν αυτή την αγάπη που τη θεωρούμε μεγάλη, εμείς να έχετε αγάπη μεταξύ σας.

Και είπα, πού να την έχει την αγάπη μεταξύ τους, πού είναι δυνατόν, εφόσον δεν έχει Πνεύμα Άγιον, πού να τη βρει την αγάπη, εφόσον παράγωγον, καρπός του Πνεύματος του Αγίου, η αγάπη, η πραγματική λέγω αγάπη.

Γιατί εμείς έχουμε, επαναλαμβάνω, αγάπη, εφόσον υπάρχουν συμφέροντα υλικά ή σαρκικά ή εγωιστικά. Όπου δεν υπάρχουν συμφέροντα, δεν υπάρχει αγάπη. Και αυτή η αγάπη, όσο αντιλαμβάνεστε, δεν είναι αγάπη θυσίας, είναι αγάπη εκμεταλλεύσεως.

Και δεν περνάει στο Θεό, δεν πληρώνεται από το Θεό, δεν αμείβεται από το Θεό, διότι δεν είναι καρπός του Πνεύματος του Αγίου.

Καρπός λοιπόν λέει του Πνεύματος εστίν αγάπη, χαρά.

Ποιος άνθρωπος δεν επιζητεί και δεν τρέχει στη χαρά; Ποια χαρά όμως; Χαίρονται οι άνθρωποι, γλεντούν οι άνθρωποι, κακαρίζουν οι άνθρωποι, γελούν οι άνθρωποι, βωμολοχούν οι άνθρωποι, αστείζονται οι άνθρωποι, σόκιν λέγουν οι άνθρωποι, χαρά, ξεσκάσουν.

Και μόλις τελειώνει η χαρά, ήδη είναι σκασμένη τρεις, τέσσερες, πέντε, δέκα, είκοσι φορές παραπάνω. Άλλη η χαρά του κόσμου, άλλη η χαρά του Πνεύματος του Αγίου. Την αναζητούν στην αμαρτία τη χαρά, εφόσον η χαρά είναι στην αναμαρτησία.

Ο άνθρωπος, επάνω του, εφόσον ζει μακριά από το Χριστό και την Εκκλησία του και μακριά από την επήρεια του Πνεύματος του Αγίου, ο άνθρωπος είναι βαλαντωμένος. Περνάνε πολλές φορές το 24ωρο από το νου του η σκέψη να αυτοκτονήσει, ότι δεν του χρειάζεται η ζωή, να θέσει τέρμα στη ζωή του.

Γιατί; Γιατί του λείπει η χαρά. Η χαρά αυτή όμως είναι εκείνη η υπερέχουσα πάντα νουν που είναι απόρροια του Πνεύματος του Αγίου. Δε σου λείπει η ευτυχία, ο Χριστός σου λείπει, ο οποίος δεν είναι μέσα στα χρήματα, δεν είναι πολλές φορές και μέσα σε αυτή την υγεία.

Αλλά ότι είναι μεγάλο πράγμα η υγεία και μεγάλος πειρασμός άμα τη χάσεις, αλλά πολλές φορές είναι πιο ευλογημένη η ασθένεια από την υγεία. Εάν βέβαια δεν γίνεται καλή χρήση της υγείας, εάν γίνεται καλή χρήση της υγείας είναι ευλογημένη η υγεία, και όλοι την αναζητούμε και γιατρούς έφτιαξε και φάρμακα έφτιαξε, δεν έχω καμιά αντίρρηση, αλλά είναι μερικές περιπτώσεις που είναι προτιμότερο ο άνθρωπος να είναι άρρωστος παρά καλά, διότι ξεχνιόμαστε εμείς.

Χαρά λοιπόν θα πρέπει να αναζητηθεί μεταξύ των καρπών του Πνεύματος· να μην αναζητείται η χαρά έξω, στον κόσμο. Αλλά να μην αναζητείται η χαρά έξω, στον κόσμο, στην ταβέρνα, στο σινεμά, στην αγκαλιά, στη διαφθορά, στη θάλασσα, ξέρω γω πού, αλλά στον Χριστό.

Η Εκκλησία είναι εκείνη που δίδει τη χαρά και δεν λέγεται χαρά με αγαθά αποτελέσματα αυτή έξω η χαρά του κόσμου, που τρέχουμε όλοι σαν τις μέλισσες να ρουφήξουμε ει δυνατόν όσο μπορούμε περισσότερο, και από τα αγκάθια ακόμη να βγάλουμε ει δυνατόν, και από τις αμαρτίες να βγάλουμε.

Χαρά αυτή είναι ένα είδος ξυλοκεράτου.

Το ξυλοκέρατο παρουσιάζει μία ηδύτητα, μια γλύκα στην αρχή. Έπειτα όμως ο άνθρωπος το φτύνει. Είναι οι χαρές του ασώτου που θυμόσαστε ο Χριστός μας τις παρουσίασε με τα ξυλοκέρατα. Έτσι είναι όλες οι ηδονές του κόσμου, αυτά που χειροκροτούνται, αυτά τα οποία επιζητούνται εις βάρος και της ηθικής πλευράς πολλές φορές. Δεν είναι του Θεού, δεν είναι η χαρά του Πνεύματος του Αγίου. Ένας άνθρωπος ο οποίος έχει σχέση με τον Χριστόν, έχει απέραντη χαρά μέσα του, έστω κι αν είναι όλα κατάμαυρα γύρω του.

Διότι η χαρά δεν είναι εξωτερική, είναι εσωτερική, είναι πηγαία.

Όταν ο άνθρωπος έχει πληγή και κοιτάζει ο γιατρός να του κλείσει την πληγή απ' έξω προς τα μέσα, κάνει λάθος. Πληγή πρέπει να κλείσει από έσω προς τα έξω. Να έρθει θρέφοντας που λέμε στην απλή μας γλώσσα.

Τότε θα έχουμε υγεία και σωστή εργασία επάνω σε έναν πόνο, σε μια ανάγκη. Παρακολουθώ πολλές φορές μερικές ψυχές οι οποίες δεν έχουν ελπίδα αναστάσεως, δεν γνωρίζουν τα πράγματα και αν τύχει ξέρω εγώ κάποιος άνθρωπος να φύγει από το σπίτι τους γρηγορότερα για το ταξίδι εκείνο το μακρύ, βάζουν το κεφάλι κάτω, Λυπούνται, μαυροφορούνε, θλίβονται, γυρίζουν ανάποδα τους καθρέφτες, βγάζουν το γλυκό από το σπίτι, τα πάντα.

Και κοιτάζουν τώρα οι άλλοι έρχονται να τους πάρουν να ξεσκάσουν λίγο. Δώσε μας την Κατίνα να την πάρουμε, θα πηγαίνει στο σινεμά αυτή ή θα πηγαίνει στην ταβέρνα. Μια ώρα δυο ξέρω εγώ να ξεσκάσει, να φύγει από το πένθος δήθεν, να φύγει ο νους από εκεί και τι παίρνουν. Και πηγαίνει εκεί πέρα και δεν έχει κέφι για τίποτα πάλι.

Διότι δεν βγαίνει τίποτα, διότι θα ακούς τα όργανα να παίζουν οι δύο θα σερβιριστούν κοκορέτσα ή θα σερβιριστούν κοτόπουλα ή άλλοι μεζέδες, τίποτα. Κι αν καταφέρεις να της δώσεις ένα ποτήρι και δυο να πιει δεν ξέρω τι θα είναι, μπύρα θα είναι δεν ξέρω τι θα είναι, κρασί θα είναι έπειτα το να γυρίσεις σπίτι θα είναι τρεις φορές, τέσσερες φορές.

Ευχή, Να καταλάβει ότι τον άνθρωπό της τον έχει ο Χριστός στα χέρια του. Και αν έφυγε αμαρτωλός, να φροντίσει να τον βοηθήσει. Από εδώ, διότι η Εκκλησία ακόμη συνεχίζει και βοηθάει. Ώστε να ρετουσάρονται οι ψυχές εκεί πέρα μέχρι τη συντέλεια των αιώνων.

Αυτό μπορεί να το κάνεις. Τότε πέτυχες, τότε τη βόηθες Τότε θα μετατραπεί η λύπη σε χαρά. Η θλίψη σε ευτυχία. Διαφορετικά δεν έκανες τίποτα. Είναι αστεία και τα ξέρετε. Άλλωστε αυτά σας μεταφέρω, απλώς γλαύκα εις Αθήνας.

Από την πείρα της ζωής τα ξέρετε αυτά τα πράγματα. Το θεωρούμε ότι μας κοροϊδεύουν όταν μας λένε έλα να ξεσκάσεις λίγο. Εμείς δεν ξεσκάμε. Γιατί; Διότι μας λείπει ο Χριστός. Δεν είναι η χαρά λοιπόν αυτή που λέγει εδώ ο καρπός του Πνεύματος του Αγίου, ο Παύλος, αυτή τη χαρά που έχει ο κόσμος και επιδιώκει ο κόσμος, που και με την τιμή του ακόμη πολλές φορές αναζητά να βρει αυτή τη χαρά και βρίσκει τη θλίψη. Όχι, είναι άλλη χαρά, είναι δηλαδή, μάλιστα τι λένε οι Άγιοι, την έχουν συνδεδεμένη με τη λύπη και τη λένε χαρμολύπη, χαρμολύπη τη λένε δηλαδή, καθ' ην στιγμή φαίνεται ότι λυπείται εξωτερικά, δεν εκδηλώνεται, δεν χορεύει, δεν τραγουδάει, δεν βγαίνει, δεν κάνει,

δεν βάζει το δαιμονοκούτι εκεί πέρα να βλέπει, δεν,

Μέσα έχει μια χαρά, έχει μια ειρήνη, έχει μπουνάτσα, μια αύρα, μια ησυχία, μια μακαριότητα που δεν την έχει ο άλλος. Αυτό είναι το παράξενο πράγμα της Χάριτος του Πνεύματος του Αγίου. Γιατί ξέρετε, σε αυτό που έθιξα θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι ο Θεός έχει δύο χέρια.

Πολλοί τον έχουν για κουλό τον Θεό, με ακρωτηριασμένο χέρι, και παίρνει μόνο. Όχι! Και βαστάζει ταυτόχρονα. Με το ένα παίρνει και με το άλλο στερεώνει. Αρκεί να ξέρει ο άνθρωπος πού θα αποταθεί, σε ποιο μπράτσο θα πιαστεί. Αρκεί να ξέρει σε ποιο μπράτσο θα πιαστεί ο άνθρωπος και τότε έχει χαρά μέσα του.

μέσα του. Δεν μπορεί, δε, ο ένας να τη μεταδώσει στον άλλον. Πρέπει να τη ζήσει ο άλλος, τη ζωή αυτή. Γι' αυτό ο Χριστιανισμός είναι ατομικός πειραματισμός. Όσο εγώ να σας λέγω «το μέλι του Υμηττού είναι έτσι, έτσι», τίποτα από αυτά. Αν δεν βάλετε μια δαχτυλιά στο στόμα, δεν ξέρετε τη γεύση του μέλιτος. Αυτή είναι η αλήθεια. Μπορεί να με αντικρούσει κανένας; Όσο να σου λέω, ο Χριστιανισμός όμως είναι ότι έτσι θα παρηγορηθείς, θα κοιμηθείς ξένοιαστα.

Ανάσταση... και και και και δεν μπορείς να με καταλάβεις εάν συ ο ίδιος δεν επιδιώξεις να ζήσεις αυτή τη ζωή. Εάν δεν επιδιώξεις να ζήσεις αυτή τη ζωή. Γι' αυτό είπαμε γρηγορότερα, γεύσασθε και είδετε ότι Χριστός ο Κύριος, ελάτε συνδεθείτε, εγώ σε εσάς και εσείς σε μένα.

Ο τρώγων μου τη σάρκα και πίνων μου το αίμα, εν εμοί μένει καγώ εν αυτώ. Και εγώ αναστήσω αυτόν εν τη εσχάτη ημέρα. Μεγάλη παρηγοριά, μεγάλη παρηγοριά, μεγάλη δύναμη, μεγάλη χαρά. Όλοι ταξιδεύουμε για το κιβούρι.

Και οι νέοι και οι γέροντες, οι μορφωμένοι και οι αδαείς. Και αξιωματούχοι και οι απλοί άνθρωποι. Όλοι ταξιδεύουμε. Ομιλώ περίπου πενήντα τόσα λεπτά, πενήντα πέντε λεπτά, πενήντα έξι. Πολλαπλασίασε επί το εξήντα, θα βγάλεις τρεις χιλιάδες τρακόσια περίπου.

Βάλε το χέρι στην καρδιά σου και θα την ακούσεις να περπατάει. Τικ, τακ, τικ—σε πάω για το κιβούρι. Σοβαρά, γύρισε πίσω, θα σε πάω μια ώρα γρηγορότερα αν γυρίσω πίσω. Ποιος το σκεφτεί ή το θέλει είτε όχι.

Όλη την ώρα που ομιλώ ταξιδεύουμε για το κιβούρι μας. Εγώ θα πάω απόψε, εσείς θα πάτε αύριο, άλλος θα πάει από εκεί, ο άλλος θα πάει. Ταξιδεύουμε όμως, κανένας δεν πηγαίνει πίσω. Ποια διαφορά υπάρχει;

Ότι αυτός ο οποίος πιστεύει στον Χριστόν και ζει τη μυστηριακή ζωή της Ορθοδόξου Εκκλησίας,

Ταξιδεύει στο τρόλεϊ και βλέπει προς τα εμπρός. Και ο άλλος που δεν πιστεύει, που δεν ζει τη ζωή, που κάνει τη ζωή τη δικιά του, την κοσμική, τη σαρκική, την εγωκεντρική, κι αυτός ταξιδεύει. Αλλά έχει γυρίσει το κάθισμα και πηγαίνει και βλέπει προς τα πίσω.

Το τέρμα θα φτάσει και θα ακούσεις «Κατεβείτε, κύριε, γυρίζει ο τρόλεϊ». Και ο μεν ένας θα τύχει υποδοχής εκεί που θα πάει. Ο άλλος θα τύχει συλλήψεως εκεί που θα πάει. Θα τον συλλάβει η ασφάλεια του Θεού.

και αλλοίμονό του, εάν δεν έχει τακτοποιήσει τους λογαριασμούς του.

Και οι μεν, και οι δε, και οι έξυπνοι, και οι κουτοί, και οι πιστοί, και οι άπιστοι, ταξιδεύουμε προς την αιωνιότητα, που για τους μεν θα είναι λευκοί και για τους δε θα είναι μαύροι. Αυτό είναι το θέμα.

Και αν θελήσει ο άνθρωπος δήθεν να ζήσει τη ζωή εδώ, τη χαρά αυτή, Ποια χαρά; Υπάρχει η χαρά εις τον κόσμο; Άλλωστε ο Χριστός είπε εν τω κόσμω θλίψιν έξετε. Πώς είσαι χριστιανός και μου λες ότι χαίρεσαι κοσμικά; Να χαίρεσαι εσωτερικά, το καταλαβαίνω. Να θλίβεσαι για τις αμαρτίες σου και να χαίρεσαι για τη σωτηρία σου, αυτό είναι αγαθόν, αυτό το καταλαβαίνω.

Καταλαβαίνω, όταν μου λες ότι είσαι χριστιανός και ζεις τη ζωή αυτή και τρέχεις από εδώ και τρέχεις από εκεί σήμερα, αύριο, και ξέρετε και τα αποτελέσματα όλης αυτής της τρέλας. Πόσους μαζεύουν κάθε μέρα από τις στήλες της ΔΕΗ; Ξέρετε πόσα νιάτα φεύγουν, πόσο αίμα κ.λπ.; Όλοι αυτοί είναι εις αναζήτηση της χαράς, που δεν ξέρουν οι καημένοι ότι η χαρά είναι στην Ορθόδοξο Εκκλησία και, συγκεκριμένως, στο Άγιο Ποτήριο.

Ευχαριστώ.

βρει τη χαρά, εκεί θα βρει την αγάπη, εκεί θα καταλάβει περί τίνος πρόκειται. Έλα που ο Άγιος Παύλος είπε, είναι πολλά λέει τα παράγωγα εδώ και η ώρα δεν μας φέρνει, γι' αυτό θα σταματήσουμε μέχρι εδώ και Θεού θέλοντος να συνεχίσουμε σε μια άλλη μας ομιλία.