Holy Monday

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Those of you who were with us when we discussed the Book of Exodus will remember that we also spoke about the Jewish Passover. We said that this Passover is connected with our own Pascha. The lamb that was sacrificed there was related to the Lamb of God, who takes away the sin of the world.

You will remember that they ate that lamb roasted over the fire, and they kept its blood and sprinkled it on the doorposts of their houses, because the destroying angel was about to pass through. Wherever there was blood, the angel did not enter; but wherever there was none, he entered and killed the firstborn.

They also ate their Passover—the lamb—with unleavened bread. Leaven is a type, or symbol, of sin; and when a person comes to Holy Communion, he must come without sin. The first type of Pascha is the one we spoke about then, but it is not the only one.

There are other types as well, which prefigure our Christ in His voluntary Passion, in His sufferings as a whole, in His burial, and in His Resurrection. As we have said before, a preparation had already been made concerning the person of Jesus.

Therefore, if someone knows the Old Testament well, he will encounter Christ in many places. As a continuation of these first days of Pascha, this evening I would like to present another person who is, in every respect, a type of Jesus.

In him we see Jesus prefigured, and indeed the whole course of His life, even to the Ascension. This figure, who is associated with the first day of Great and Holy Week—the day known as Great and Holy Monday—is Joseph the All-Comely. Those of you who remember him from school will recall that he was the so-called...

He was his father’s beloved son; his father always had a special affection and love for him because, as we would say, he was the youngest. This child suffered at the hands of his brothers. They sold him, and he was taken to Egypt, where he was imprisoned and suffered. In the end, he was released and glorified, because God counted him worthy to interpret Pharaoh’s dreams—if you remember them from school—the dreams of the very thin cows and the fat cows, and also of the ears of grain.

If anyone follows the life of this person, he will see Jesus in every part of it, in addition to the other moral teaching he will receive from his life. The Old Testament—specifically Genesis, its first book—devotes four whole chapters to what I have just told you in a few words.

But to give the subject greater emphasis, allow me to read these events to you from Genesis. You too will see how Christ is encountered in Joseph. In the thirty-seventh chapter of Genesis, for example, Joseph first appears on the scene.

“And Jacob dwelt,” it says, “in the land where his father had sojourned, in the land of Canaan. And these are the generations of Jacob: and Joseph was seventeen years old.” He was a young man of seventeen; that is the point at which Scripture begins his story. “When he was shepherding,” it says, his father’s sheep together with his brothers.

Jacob also had other wives. One was named Zilpah and another Bilhah, and he had children by them as well. Joseph reported his brothers to their father Jacob concerning a grave sin. He saw something—perhaps they had committed some sin among themselves or against someone else. The text does not say what the sin was, but the young Joseph went and told his father.

This became the first grievance against him: they hated the young man because he had gone and told his father what he had seen. Some say it was a sodomitical sin. Whether it was or was not, I do not know what it was. In any case, what the text tells us is that they immediately began to hate the young man.

"Now Jacob loved Joseph more than all his sons, because he was the son of his old age." He is the child of Jacob's old age; he is his last child, one of the last ones he had, born to him when he was already an old man. And to show that Joseph was his favorite, he made him a many-colored tunic — that is, a bright, showy coat.

In this way he showed him even greater love. But this became the second grievance. The others hated Joseph because their father treated him with such special care. Here I would like to take the opportunity to tell you that we must not give cause for such things. Unfortunately, even we show favoritism among the children we ourselves have brought into the world, children born from the same womb and raised under the same care.

Many times we show favoritism; we make distinctions between our children. Even if one child has more gifts and better qualities than another, we must not make it obvious, because we give the others an occasion to become jealous and envious.

They may even kill that child, or they may do him harm. This is something that requires great care, and yet people do not pay attention to it. Nor is it only parents who fail to guard against this in their treatment of their children; sometimes it happens even more openly.

Take, for example, a mother-in-law who has one, two, or three sons-in-law. She loves one more than the others because he brings her slippers or some sweets, and so forth. Without asking whether the other has the means to bring her anything, she singles this one out, and the others can plainly see it.

This is not a good thing. In any case, “when his brothers saw that their father loved him more than all his sons, they hated him and could not speak peaceably to him.” They could no longer speak in peace with this young man. To these two causes were added two further incidents. The young Joseph had two dreams, and those dreams concerned his brothers, his father, and his mother. I do not know whether you remember them from school.

Let me remind you of them.

“Now Joseph dreamed a dream and told it to his brothers.” He went and told them. He said to them, “Listen to this dream that I dreamed.”

"I thought that we were binding sheaves in the middle of the field." We were out there, he says, gathering sheaves in the field. And my sheaf rose up and stayed standing. And your sheaves turned all the way round my sheaf and bowed down to it.

What he had just told them made them burn with anger. And his brothers said to him, “Do you mean that you will become our king or our lord?” And their hatred for him increased even more because of the dreams he had seen.

Then he saw yet another dream, and this added still more to their hatred. “And he dreamed another dream and told it to his father and his brothers.” We must be discerning; do not think this strange.

A person is judged not only by what he says, but also by what he refrains from saying. A person needs more strength to remain silent than to speak. Speaking is easy. But what will the results be, the consequences? Have you considered what might happen?

You must not say it. You swallow it down inside you, you bury it. In any case, the boy, in his simplicity, said it, and added hatred on top of hatred. Now comes the second dream, as it says, and he told them: "Behold, I have dreamed another dream: and behold, the sun and the moon and eleven stars were bowing down to me." I saw, he says, the sun, the moon, and eleven stars.

That is, he saw his father, his mother, and his eleven brothers bowing down before him. It makes no difference that these things did indeed come to pass later. They bowed down before him, and through this young man they were kept alive.

Regardless of all that, though, he should have taken notice of it. And his father, it says, rebuked him. "What is this dream of yours?" he says to him. "What kind of dream is this? What is this dream that you have dreamed? Shall I and your mother and your brothers really come and bow down to the ground before you?" And the others were envious — they were angrier than ever.

But his father kept what he had heard in his heart. He wondered, “What will become of this child? Will he become so great that we, his parents, and his brothers will bow down before him?” And that is where the matter rested for the time being.

The other sons were away with the sheep, tending their flocks. Their father wanted to send someone to see how they were and, if possible, to take them some food—bread, perhaps, or whatever else he could send. But whom could he send? The young man volunteered and said, “I will go.”

Here the likeness to Christ begins. There is a father with his beloved son: Jacob with his beloved son Joseph. The father wishes to send someone to his children, to mankind, to help them. But who will go?

Christ says: "Behold, I come to do Thy will" — willingly, because Christ did not come to earth under compulsion; He came of His own free will. And that is why, during these great days, if we are paying attention, we will hear that He went to His voluntary Passion — the suffering He freely willed to undergo — when the Hebrews raised Him up on the Cross.

Had He not surrendered Himself, He would not have ascended the Cross. But out of love for mankind, He gave Himself up, and the Jews raised Him upon the Cross. In any case, Jacob sent Joseph, and the young man set out. But when his brothers saw him from afar as he drew near, they thought to themselves, “Here comes the lord of dreams.”

“Now we will show you. Let us do away with him and kill him, and then we shall see what becomes of his dreams.” Each one said to his brother, “Behold, here comes the dreamer, the lord who saw the dreams. Come now, therefore, let us kill him and cast him into one of the pits, and we shall say, ‘A vicious beast devoured him.’ Then we shall see what becomes of his dreams. We will kill him, throw him into a pit, and see what becomes of his dreams afterward.”

That was what they devised. Reuben, as you know, was the eldest. He had what we might call a bright idea, and his proposal prevailed. He said, “Let us not kill him. Let us not shed our brother’s blood.”

“Let us throw him into a pit and leave him for the wild beasts to devour.” He halted their advance, though he did not tell them to set Joseph free. Secretly, however, he had formed a plan to find an opportunity to release him and let him escape.

He intended to tell him, “Run away, because otherwise you will not survive.” In any case, that is what happened. The others agreed and yielded to his proposal. So when Joseph came to his brothers, they seized him at once and stripped him of his many-colored tunic, which had been a thorn in their eyes.

They took the tunic off him and tore it to a thousand pieces. They could not bear it, that he should be dressed so finely while the rest of them went about in a rough woolen cloak, keeping the sheep. Then they took him and threw him into the pit. The pit was empty; there was no water in it. And Christ's tomb too was empty; no one had ever been buried in it.

That pit into which they cast Joseph the All-Comely still exists to this day.

We were counted worthy to go and see it. The various tour guides do not know about it.

You go five hundred meters along the road, and this tomb is on the right.: it is a dry well, a large cistern as deep as a well. Today it contains water, which people draw out and pour into the troughs outside to water their sheep and other animals.

They bring fuel from the village. The place where they cast him still exists today. Thus, just as Joseph was placed in an empty tomb where no one had been laid, so Christ was placed in a new and empty tomb.

There was a particular reason why Christ had to be buried in an empty tomb, where no one had ever been laid. You may ask what that reason was. As you may know, in the Old Testament the Prophet Elisha raised a man from the dead through his relics. Once, some men were going to bury someone, but the situation was volatile because there was an uprising. When those carrying the dead man saw the insurgents, they threw him as he was into a nearby tomb—a grave, a pit—and fled. But that tomb belonged to the Prophet Elisha, and when the dead man’s body touched the relics of the Prophet Elisha, he rose from the dead and went away. Because, then, this precedent existed in Holy Scripture, it was so that no one might later claim that Christ...

No one could say that Christ rose by the power, so to speak, of the relics of some prophet buried there, and that this was why He rose. The providence of God forestalled such a claim: Joseph, the type who prefigured Christ, was placed in an empty tomb, and Christ likewise was placed in an empty tomb.

If you read John 19:41, you will find what I am telling you. In any case, after they had put Joseph into the pit and left him there, they sat down to eat at their leisure—no doubt eating the food the young man had brought them from home.

As they were eating, they looked toward the road and saw a caravan passing by. They were Midianite merchants carrying their wares with them. I do not know what goods they had, but they were taking them down to Egypt to sell in the markets there and make a profit.

Then one of the brothers, Judah, made the suggestion: “Why don’t we sell him?” Judah—Judas—sold the other One as well. But there is a difference: the first sold Joseph for twenty pieces of silver, while the other sold Christ for thirty pieces of silver.

Then Judah said to his brothers: “What do we gain if we kill our brother and conceal his blood? Come, let us sell him to the Ishmaelites, and let not our hand be upon him, for he is our brother and our own flesh.” His brothers listened and agreed.

So they stopped the caravan and came to an agreement. “We have a slave to sell you,” they said. They did not say that he was one of their own, their brother. They agreed on twenty gold coins, took the money, and handed him over. And now Joseph departed with the caravan for Egypt.

Reuben returned with the others. They went and slaughtered a young goat, and with its blood they stained that many-colored tunic. Then they brought it back to their father and said, “We found this tunic.”

The Ascension of the Theotokos, the Second Coming, the Annunciation. Jacob had stolen the blessing, and now he was paying his old debts. They stole his child, sold his child, and sent the tunic back to him. As he had deceived his own father, so now he himself was deceived. The common saying goes, “As you make your bed, so you will lie in it,” and it is true. As we treated our parents, so our children will treat us. As we treated them.

However we treat others, they will treat us in the same way. Here we shall pay; we shall be repaid in the same coin, and there too we shall face the consequences—unless there is metanoia, repentance shown in deeds, a setting right of what we have done, and forgiveness in the fullest sense of the word. Then we may suffer the painful consequences, but we shall save our soul. If, however, we do not hasten to put matters right, we shall suffer both here and there.

In any case, this is what happened: when the Midianites brought Joseph down to Egypt, they sold him. They had bought him for twenty and may have sold him for a hundred. They sold him to an official who served Pharaoh. His name was Potiphar.

He was a courtier, an officer in the court of Pharaoh, king of Egypt, living near the palace. It was into such a household that Joseph came. When Potiphar saw him, spoke with him, and tested him for a few days, When Potiphar saw him, he spoke with him and tested him for a few days..

He saw that Joseph was an exceptional man: honorable, moral, and upright. He became so attached to him that he gave him the keys and said, “I do not want to concern myself with anything. You take care of everything.

You make the purchases, manage the stores, sow the fields—you do everything. I want nothing to do with it.” And God had given this young man such a blessing that whatever he touched prospered; he touched earth, and it turned to gold. So Potiphar, the Egyptian, saw that this young man was a blessing.

And from the moment Joseph entered his house, everything prospered and turned to gold. So Potiphar no longer had anything to look after; he entrusted everything to Joseph. But what happened in the meantime? In the meantime, there was also Potiphar’s wife.

Potiphar’s wife desired the young and noble Joseph. He was a good young man, and he was also exceedingly handsome. So she sought a way to enjoy him. But the young man did not yield or consent—something that we would rightly regard as a great achievement.

And this was during his years of captivity. Someone else might have come back boasting to one person and another about such exploits.

But Joseph would not accept such a thing. She kept pursuing him, but he would not consent. Then one day he answered her directly and told her how she ought to think. Listen to what he said. He refused, and said to his master’s wife, “Because of me, my master concerns himself with nothing in his house.” Let me put it more simply so that you can understand.

He said to his master’s wife: “My master has such confidence in me that he knows nothing of what goes on in his house, and everything he owns he has entrusted to my management. He concerns himself with nothing; I administer it all. Everything in this house is under my authority. He has placed all that he owns into my hands and has made me the greatest in this household. I govern everything here.

He has withheld nothing from me; everything is under my management—except you. You are not mine to manage, because you are his wife. I can administer everything else: I can sell it, use it, eat it, spend it, or enjoy it.

But not you. You are not mine; you belong to him, foolish woman, though you imagine that you belong only to yourself.” And this is not said only to her. It also applies to you, foolish man, who imagine that you belong only to yourself.

You went and were crowned in marriage, and the two of you became one flesh — and then you keep a girlfriend on the side, or you keep a boyfriend, or you go back to an old flame. Woe to us on the day of judgment! Look at how Joseph answers her: everything, he says, has been put into my hands, everything is under my charge except you. And he goes on: "How then shall I do this wicked thing, and sin before God?" You, of course, are arranging every safeguard for me; you are making sure the conditions are safe — nobody will ever find out.

But my God will know. She has no God — the young man, though, does have a God. And he, even there in his captivity, did not forget God. Notice this: these are the small details that slip by unnoticed. This is why we have Sodom and Gomorrah today.

People think they have secured secrecy. And there are young women whom the devil urges to become involved with married men, because, he tells them, married men will keep things secret. Young men are careless.

But that is not the real reason. The aim is to break up the family, to take the father away from his children, and to create turmoil. That is the reason. So keep this in mind, if you wish, because it happens today as well.

The lesson taught by this young man is tremendously important, because unfortunately some people pay no attention to it. They think they may do whatever they please with their bodies, whether they are women or men. “Oh, no one can see them.”

In such circumstances, this young man did not give in, and it cost him dearly—very dearly indeed. You will now see what happened next, if you do not remember it from school.

The point is that, while he was a captive in Egypt, where God was acknowledged nowhere, he kept God before his eyes. John Chrysostom says that if a person kept the omnipresence of God before him, he would not sin at all.

Or he would sin only a little.

We take care that other people’s eyes do not see us. Yet we do not care whether we are sinning before God. What if God appeared before us at this very moment? Would we do what we are doing? We would not. He does not compel us; He leaves us free.

But we can bring this image before ourselves: “My God, do You see me now as I do this?” For nothing is hidden from the eyes of God. That is precisely why, above the Royal Doors, the old iconographers would paint an eye of God that sees everything, an ear of God that hears everything, and a hand that records everything.

Do whatever you wish; take every worldly precaution to keep it secret. All things are naked and laid open before the eyes of God. Joseph said, “You do not belong to me; you belong to your husband, foolish woman. You are not mine, and I have no authority over you.” If every man and woman today were to think, “You do not belong to me; you belong to your wife. You are not mine,” things would be very different.

The institution of the family would be held in far greater honor and would not have fallen to where it is today. In any case, this is what happened: she left him at that moment, but Satan within her was always seeking an opportunity for her to coerce him.

And indeed, one day she thought that her opportunity had come, when no one else was in the house.

She shuts the door to the room, grabs hold of him, and tells him to come and sleep with her. But since she had seized him by his jacket, he slips out of it, leaves it in her hands, and runs away without it. He left the jacket in her hands.

Instead of coming to her senses and saying, “Look what this young man is teaching me! I have my safe harbor—my husband—while he has no one, and he is in the flower of his youth, a young man of twenty. What is he teaching me?” the devil entered into her twice over.

“Very well,” she thought, “I will show you.” And what did she do? When her husband came home at midday, she told him, “You have ruined me! That Hebrew whom you brought here tried to dishonor me.” The man was thunderstruck, because he knew that this young man was honorable and upright and possessed so many virtues.

But she showed him his coat, he says: 'Here's his coat. I couldn't hold him back — he slipped away from me.' But he was the one who had left the coat behind, precisely so that he would not leave behind his own purity, and so that he would not dishonour her either. She took that coat and used it against him.

And of course, when the man sees his wife holding Joseph's coat, and sees her in a rage, he says to himself: "So he's turned out to be a wicked man. Well, I was taken in." And he seizes the young man and sends him off to prison — to the inner prison, the place where they put criminals.

And Joseph’s master took him and cast him into the fortress, into the place where the king’s prisoners were held, there in the fortress.

Something like this may happen to you as well, my dear one, in this life. You may wish to do good, to remain chaste, upright, and honorable, and yet find yourself in trouble. Today dishonor rises to the top; immorality rises to the top and is rewarded, while virtue may even be punished.

Yet there is a God above, and He sees. Think of this young man, all alone and abandoned in that vast land of Egypt.

In Egypt—a captive, sold by his brothers, abandoned—and then, in the end, to have this happen to him as well. But God above sees everything. For think, he says, what pain he must have felt there in prison, abandoned. Yet the Lord, he says, had mercy upon his heart. God softened his pain and granted him favor there in the place where he was. And what happened then?

The prison warden recognized that this newly imprisoned man was exceptional, and he gave him the first place there in the prison. He put him in charge, making him responsible for the distribution of food and all the other needs of the prisoners.

And so, even in prison, Joseph became the one in charge. Christ also descended into Hades, and there Christ was Lord. There He reigned, trampled down Hades, and took dominion over it. What happened next? While Joseph was there, two more prisoners arrived, both officials of Pharaoh.

One was the chief baker and the other the chief cupbearer, two men who served at Pharaoh’s table and belonged to his inner circle. I do not know what they had done, but Pharaoh sent them to prison. And now Joseph was numbered among these transgressors—the righteous man among the lawless.

These two were distressed and downhearted, walking around with their heads bowed because of what had happened to them. Joseph, as part of his duties there, was the one looking after them. And one morning the two of them get up, and both of them have gloomy faces. So he says to them: «Why do you look like this? What is the matter with you?»

They answered, “We have each had a dream, and the dreams we saw are troubling us.” Joseph asked, “What did you see?” The first man came forward and said, “I saw a vine. I gathered grapes from it, took the cluster, pressed it into a cup,”

“and gave the cup to the king.”

“Very well,” Joseph told him. “Wait here.” Then he turned to the other man and asked, “And what did you see?” He replied, “I saw that I had a large basket on my head. It contained every kind of baked food: rings of bread, loaves, large round loaves—every sort of thing.”

"And the birds of the air," he says, "kept coming and eating out of it. Actually," he says, "there were three baskets. One, two, three, one on top of the other, and they were eating out of it." And he says to him, to the chief baker: "In three days the king will take your head off you and hang you up, and the birds of the air will eat your flesh."

But to the other he said, “In three days Pharaoh will hang you upon a wooden stake. You will die there, and the birds will devour your flesh as you hang upon the wood.” Then Joseph turned to the man whom he had told would return to the palace and said:

But when you go there, he tells him, if you will, remember me too, because I am being held here unjustly. “But remember me when all goes well with you,” he says. When all these good things you desire come to pass, remember me. “Show me mercy, mention me to Pharaoh, and bring me out of this prison.”

“You can help bring me out,” he said, “by telling them at the palace that a man is being held unjustly down here in prison. For I was indeed kidnapped from the land of the Hebrews, and the Hebrews sold me; and here also I have done nothing deserving of being cast into this pit.”

“They put me here in this prison.” The chief baker also heard what was to happen to him. And indeed, that is exactly what happened. Three days later, an order came, and the chief cupbearer was restored to his position in the king’s service. But the chief baker was hanged; his body was left exposed, and the birds ate it, exactly as Joseph had said.

Yet the cupbearer did not remember Joseph. When we are both suffering together in the same frying pan, we share one another’s troubles. But once I get out, once I am well and successful again, what do I care about you? When we escape the frying pan ourselves, we forget those who remain behind.

That is what always happens: we forget the others. The cupbearer forgot Joseph there in prison. Christ was on Golgotha, upon His Cross, with two criminals beside Him. Christ “was numbered with the transgressors.” What happened to the one? He was saved. What happened to the other? He was lost. And what happened when Joseph was numbered with transgressors? One man was devoured by the birds; the other was restored to his office. Do you see Christ here as well—in Joseph’s sufferings and torments, numbered among criminals?

Thus Joseph there was a type of Christ, and so were these events. Joseph remained in prison. “The chief cupbearer did not remember Joseph, but forgot him.” He forgot him and left him there.

Yet the time came when they needed Joseph again. The story moves forward.

Two years went by with the young man shut up in prison. Then Pharaoh had two dreams. I don't know if you remember them. What did he see? Listen: Out of the river there came up seven cows, foul to look at — in other words, ugly cows — and thin in the flesh, scrawny; and they grazed beside the other cows on the bank of the river.

These cows were ugly, and they too grazed beside the river. “And the seven cows that were ugly and lean in flesh devoured the seven cows that were beautiful and choice in appearance.” The lean cows ate the fat ones.

That was Pharaoh’s first dream. Then he had a second: “Behold, seven choice and healthy ears of grain grew upon a single stalk.” Seven full, flourishing ears of grain sprang up. “And after them, seven other ears grew up, thin and scorched by the wind.”

And seven thin ones, it says, scorched by the wind — seven other ears of grain came up alongside them. "And the seven thin ears, blasted by the wind, swallowed up the seven choice and full ears." Once again the shrivelled ones devoured, it says, the plump ears, the good ones, the ripe ones.

When he awoke in the morning, he was deeply troubled and bewildered; his countenance changed. He was consumed with finding their interpretation. He hurried here and there, seeking answers from his own wise men, but no one was able to interpret Pharaoh’s dreams. Pharaoh was wasting away with fear.

Then the chief cupbearer, who knew that Joseph was in prison and that he had interpreted his own dream, remembered him and said to the king, “O King, do not be afraid, and do not be angry with those who cannot tell you the interpretation.

Down there in the prison is a man who interpreted my dream as well, and he is certainly able to interpret yours.”

interpret it. So Pharaoh sent a man to the prison and summoned Joseph, bringing him out of the prison dungeon. They shaved him, since he was still as he had been there, changed his clothes, and thus he appeared before Pharaoh. Pharaoh said to him, “I saw a dream,” and he told him how it went, giving him all the details. When Joseph had heard everything, he began to speak and said to him, “The dream is one; what God...”

“What God is about to do, He has shown to Pharaoh. It is one dream,” Joseph told him, “and it will come to pass. God will bring it about, and He has shown it to you beforehand. The seven cows are seven years of abundance, during which Egypt will produce a great deal of grain.

But then you will have seven barren years, when there will be no harvest. The ears of grain teach you the same thing—the blighted ones and the full ones. Therefore, if you are a sensible man, see to it that during those seven years you gather and store up food, so that you may pass more easily through the years of the seven lean cows.” We often use that expression jokingly, though many of us do not know where it comes from.

“We are living through the years of the lean cows now,” as the saying goes. Do you understand?

So Pharaoh heard all this, and he was amazed at the interpretation, and Joseph suggested to Pharaoh that he find a prudent man, a man with a good head on him, and put him in charge of doing these things. And Pharaoh says: 'Who else, he says, is better than you? You'll be the one.'

And he made him, the man who had been in prison, his minister of finance.

Did they not put Christ to death in order to remove Him from their midst? And what did Christ tell them? He said, “You will see the Son of Man coming upon the clouds of heaven.” You will cast Him down, but He will be raised on high. He was foretelling the Resurrection and the restoration.

This very thing happened to Joseph. With the wisdom he possessed and the grace he had received from God, Joseph now took charge and stored so much grain in the storehouses of Egypt that it would feed not only the Egyptians during the seven years of famine, but others as well.

And this is where the next part of the story begins, when famine arose throughout the world.

Jacob then sent Joseph’s brothers to Egypt to buy grain. When they arrived in Egypt and bought grain, it was from Joseph himself that they bought it. Joseph recognized them, but they did not recognize him. If you read what follows, it is impossible not to weep when you take it all in. You will weep from the depths of your heart and have to put the book down. Joseph put their money back into their sacks. Then he detained them and questioned them. He asked them to bring their other brother, the youngest, Benjamin. But Jacob would not let Benjamin go, because he had already lost Joseph. As far as Jacob knew, Joseph had been devoured by a wild beast. How could he know that Joseph was now a ruler there, the minister of finance? Our Church presents these things so beautifully, but we do not pay attention to them. Jacob, it says, mourned bitterly for Joseph.

— the loss of Joseph. And meanwhile that noble man sat in a chariot, honored as a king; for because back then he refused to be a slave to the pleasures of the Egyptian woman, he was glorified in return by the One who sees the hearts of men and bestows the incorruptible crown.

They sold him; they did what their wickedness moved them to do. But God, in His providence, sent him ahead of them. And remember the revelation that came later, when the child was brought down to him, and Joseph kept him there, and all the rest.

And he made himself known to them. They hid themselves; they wished the earth would swallow them; they began to weep, and so on. And he stands up before them and says: “Don’t be distressed. It was the providence of God that sold me; you did not sell me. Because God loved you, He sold me so that I would become the Minister of Finance here, so that you would not die of hunger.”

This is a great mystery. Read his words further on; there is not enough time for me to explain them fully. I am simply pausing here to show you the types: how, in the Old Testament, Christ was foreshadowed through certain people. Today you can see Christ clearly upon the stage of history.

The sufferings, and indeed the whole life and conduct, of Joseph the All-Comely correspond in every way to Christ. That is precisely why our Holy Church, as the Week of the Passion begins, first brings forward Joseph the All-Comely and says, “We commemorate Joseph the All-Comely.”

He was beautiful in every respect—All-Comely, entirely good—just like Jesus.

As a result, when this happened, Pharaoh wanted to step aside. One day he took Joseph, placed him in a chariot, and ordered the trumpets to sound before him. “I am Pharaoh, but you will obey Joseph’s words.” I am Pharaoh, but he is the one in command, as we say; he is the one who will govern.

What happened after our Christ rose from the dead? “All authority has been given to Me in heaven and on earth.” Who governs today? God governs; Christ governs. In His name we are baptized, His Body we eat, and He forgives our sins.

He governs all things. He will raise us from the dead, and He will present us to God and the Father. It is just as it was then: “I am Pharaoh; I am God,” and yet everything is done in his name, in Joseph’s name. Pharaoh said to Joseph, “Behold, today I appoint you over all the land of Egypt”—“in heaven and on earth,” as our Lord said.

«And Pharaoh took the ring off his own hand» — Pharaoh took off his ring and put it on Joseph, and he set him at his side. And where is Christ today? At the right hand of the Father. This is exactly the type, the foreshadowing, as I keep telling you: «over all the land of Egypt». It is just as we read in the twenty-eighth chapter of Matthew, verse 18 — the passage I went through with you rather quickly — «All authority has been given to me in heaven and on earth». And Pharaoh says this: «And Pharaoh said to Joseph: I am Pharaoh» — that is to say, I am God — «without you no one shall lift up his hand in all the land of Egypt». No one will so much as move his hand, he says, or any part of his body. I am Pharaoh, I am God — but you are the one who will govern everything.

And Pharaoh called Joseph Zaphenath-paneah, Zaphenath-paneah, which means “the provider of the land.” And indeed, who is the provider of the land today? Christ, who gives His Body and His Blood to nourish mankind here in Egypt—that is, in this spiritual Egypt where we live, under the power of the spiritual Pharaoh, in the hands of Satan.

And then there is this: “And he gave him Asenath, the daughter of Petephres, priest of Heliopolis, to be his wife.” Pharaoh married him off and gave him a wife, the daughter of a priest named Petephres. And then the other thing, the last one, the crowning point of it all, is this: “And Joseph was thirty years old.” Do you see? When Joseph went through all this suffering, he was about thirty years old.

“When he stood before Pharaoh, king of Egypt, Joseph went out from Pharaoh’s presence and passed through all the land of Egypt.” He went out so that the people might know him and recognize that he was now their ruler. Pharaoh remained Pharaoh, certainly, but Joseph was now the one who governed everything.

So I ask you: have you seen Jesus or have you not, seventeen hundred years before Christ? How, then, could He who was written of so long beforehand, so thoroughly prefigured in type, so clearly foreshadowed, and so extensively prophesied, not be God? Is He merely a man, some great figure like Alexander the Great? Who is He—Caesar? Napoleon? Who is He? All of them simply had a history; Christ had a history written before He came. And the Church places Joseph before us on Great and Holy Monday, as I told you: “We commemorate the chaste Joseph,” Joseph the All-Comely. This is what I wished to tell you about yet another type of our Christ.

Όσοι ήσασταν μαζί όταν ομιλούσαμε τα θέματα της Εξόδου, θα ενθυμείστε ότι μιλήσαμε και για το Πάσχα των Εβραίων. Και είπαμε ότι το Πάσχα αυτό είναι συνδεδεμένο και με το δικό μας Πάσχα. Ο αμνός εκείνος, ο οποίος εθυσιάζετο εκεί, είχε σχέση με τον αμνό του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου.

Θυμόσαστε ότι έτρωγαν το αρνί αυτό οπτόν εν πυρί και κρατούσανε το αίμα του, το οποίο ράντιζαν στους παραστάτες των οικιών, διότι επρόκειτο να περάσει ο άγγελος ο εξολοθρευτής. Και όπου υπήρχε αίμα, δεν εισήρχετο ο άγγελος, εν αντιθέσει όπου δεν υπήρχε, εισήρχετο και εφόνευε τα πρωτότοκα.

Επίσης έτρωγον το Πάσχα τους αυτοί, τον αμνόν αυτόν, με άζυμα. Οι ζύμες είναι τύπος αμαρτίας και ο άνθρωπος, όταν έρχεται στη Θεία Κοινωνία, πρέπει να έρχεται χωρίς αμαρτία. Ο πρώτος τύπος του Πάσχα είναι εκείνος που μιλήσαμε εκεί, όμως δεν είναι ο μοναδικός.

Κι άλλοι τύποι υπάρχουν που συμβολίζουν τον Χριστό μας στο εκούσιον πάθος, στα πάθη Του γενικά, στην ταφή Του, στην Ανάστασή Του. Έχει γίνει, όπως έχουμε πει και άλλοτε, μια προεργασία γύρω από το πρόσωπο του Ιησού.

Γι' αυτό, αν κανείς γνωρίζει την Παλαιά Διαθήκη καλά, θα Τον συναντήσει σε πολλά μέρη. Θα ήθελα, σαν συνέχεια και πρώτων ημερών του Πάσχα, απόψε το βράδυ να παρουσίαζα ένα άλλο πρόσωπο, το οποίο είναι κατά πάντα τύπος του Ιησού.

του Ιησού και διακρίνεται ο Ιησούς και γενικά η ζωή του μέχρι της αναλήψεώς του ακόμη, που είναι συνδεδεμένο το πρόσωπο αυτό με την πρώτη ημέρα της Μεγάλης Εβδομάδος των Παθών, τη Μεγάλη λεγομένη Δευτέρα, είναι ο Ιωσήφ ο Πάγκαλος. Όσοι γνωρίζετε από το σχολείο το πρόσωπο αυτό, θα ενθυμείσθε ότι ήτο το λεγόμενο

Το ηγαπημένο παιδί του πατέρα· πάντοτε είχε μια ιδιαίτερη προτίμηση και αγάπη προς αυτό, διότι ήταν το στερνοπούλι, όπως τα λέγαμε, και αυτό το παιδί υπέφερε εξαιτίας των αδελφών του, επωλήθη εξ αυτών, έφτασε στην Αίγυπτο, εφυλακίσθη εκεί, υπέφερε και εν τέλει απεφυλακίσθη και εδοξάσθη, διότι ηξιώθη από τον Θεό να ερμηνεύσει τα όνειρα του Φαραώ, αν ενθυμείστε από το σχολείο, με τις αγελάδες, τις ισχνές-ισχνές και τις παχιές, όπως και με τα στάχια.

Αν κανείς θελήσει να παρακολουθήσει τη ζωή αυτού του προσώπου, θα ιδεί κατά πάντα τον Ιησούν, εκτός από την άλλη ηθική διδασκαλία την οποία θα λάβει από τη ζωή του. Η Παλαιά Διαθήκη, συγκεκριμένως το πρώτο βιβλίο της Γενέσεως, απασχολεί τέσσερα ολόκληρα κεφάλαια για αυτά που σας είπα εγώ με πέντε λόγια.

Όμως, για να δώσουμε περισσότερη έμφαση στο θέμα, να μου επιτρέψετε να σας διαβάσω από τη Γένεση τα περιστατικά αυτά, τα οποία θα δείτε και εσείς: ο Χριστός συναντάται με τον Ιωσήφ. Το 37ο, φερ' ειπείν, κεφάλαιο της Γενέσεως· αναφέρεται εκεί το πρώτον ο Ιωσήφ επί σκηνής.

«Κατῴκει», λέει, «δὲ Ἰακὼβ ἐν τῇ γῇ οὗ παρῴκησεν ὁ πατὴρ αὐτοῦ ἐν γῇ Χαναάν». Αὗται δὲ αἱ γενέσεις Ἰακώβ· Ἰωσὴφ δὲ δεκαεπτά ἐτῶν ἦν. Ήτο σε μια ηλικία δεκαεπτά ετών· απ’ εκεί τον αρχίζει. Ὅτε ἐποίμαινε, λέει, τα πρόβατα του πατρός του μετά των αδελφών του.

Ο Ιακώβ είχε και άλλες γυναίκες, είχε μία που τη λέγανε Ζελφά, μία που τη λέγανε Βαλά και είχε παιδιά και με αυτές. Ο Ιωσήφ κατήγγειλε τους αδελφούς προς τον πατέρα, τον Ιακώβ, εις μέγα τι αμάρτημα. Κάτι είδε, κάποια αμαρτία κάμανε αυτοί μεταξύ των οι άλλοι ή σε άλλον ίσως, δεν αναφέρει τι αμαρτία, και ο μικρός πήγε και το είπε στον πατέρα.

Αυτό είτο κρατούμενο, ένα μίσος εναντίον του μικρού, ο οποίος πήγε και μαρτύρησε στον πατέρα το τι είδε. Λέγουν ότι είτο σοδομητικό αμάρτημα. Είτο τώρα, δεν είτο, δεν ξέρω τι ήταν. Μια φορά, εκείνο που αναφέρεται είναι ότι αυτοί αμέσως δημιούργησαν μίσος εναντίον του μικρού.

Ἰακὼβ δὲ ἠγάπα τὸν Ἰωσὴφ παρὰ πάντας τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ, ὅτι υἱὸς γήρους ἦν αὐτῷ. Είναι του γήρατός του παιδί, είναι το τελευταίο του παιδί από τα τελευταία παιδιά, ο οποίος εγεννήθη στο γήρας αυτού και, δείχνοντας την προτίμησή του προς αυτόν, του έκανε και ένα χιτώνα ποικιλόχρωμο, δηλαδή ένα φανταχτερό χιτώνα.

και την αγάπη του περισσότερο. Όμως κι αυτό κρατούμενο δύο. Οι άλλοι μίσησαν γιατί αυτόν τον περιποιείται. Εδώ δράττομαι της ευκαιρίας να σας πω να μην δίνουμε αφορμή, γιατί κι εμείς, δυστυχώς, είμαστε εκλεκτικοί στα παιδιά που κάμαμε εμείς οι ίδιοι, που βγήκαν από την ίδια μας την κοιλιά, που τα ζήσαμε κλπ.

Είμαστε εκλεκτικοί πολλές φορές, κάνουμε διακρίσεις. Έστω και αν ένα παιδί έχει περισσότερα και καλύτερα προσόντα από το άλλο, εμείς δεν πρέπει να το δείχνουμε εμφανώς, διότι δίνουμε μια ευκαιρία στους άλλους να ζηλέψουν, να φθονήσουν.

Και υπάρχει εκδοχή να τον σκοτώσουν, υπάρχει εκδοχή να του κάνουν ζημιά. Αυτό πρέπει να προσεχτεί και, εντούτοις, δεν προσέχεται. Και όχι οι γονείς προς τα παιδιά δεν το προσέχουν, αλλά γίνεται και λίγο ανοιχτότερα.

Παραδείγματος χάριν, μια πενθερά, η οποία έχει ένα, δύο, τρεις γαμπρούς. Τον έναν τον αγαπά περισσότερο από τους άλλους. Γιατί της φέρει παντόφλες αυτός, της φέρει κανένα γλυκό κλπ. Χωρίς να ρωτήσει αν ο άλλος έχει να της φέρει τίποτα, αυτή το διακρίνει και φαίνεται στους άλλους.

Αυτό δεν είναι καλό πράγμα. Εν πάση περιπτώσει, ἰδόντες δὲ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ ὅτι αὐτὸν ὁ πατὴρ φιλεῖ ἐκ πάντων τῶν υἱῶν αὐτοῦ, του, ότι τον αγαπούνε λέει, τον αγαπάει περισσότερο, ἐμίσησαν αὐτὸν καὶ οὐκ ἐδύναντο λαλεῖν αὐτῷ οὐδὲν εἰρηνικόν, δεν μπορούσαν πλέον με ειρήνη να μιλήσουν μαζί με τον μικρόν αυτόν. Στις δύο αυτές περιπτώσεις προσετέθησαν κι άλλα δύο περιστατικά. Ο μικρός είδε δύο όνειρα, τα οποία όνειρα ήσαν κατά και των αδελφών και του πατέρα και της μητέρας. Δεν ξέρω αν τα θυμάστε από το σχολείο.

Σας τα υπενθυμίζω.

Ἐνυπνιασθεὶς δὲ Ιωσηφ ἐνύπνιον ἀπήγγειλεν αὐτὸ τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ, και πήγε και το είπε. Είπεν εις αυτούς: «Ακούσατε το όνειρον τούτο το οποίο είδα».

ᾬμην ἡμᾶς δεσμεύειν δράγματα ἐν μέσῳ τῷ πεδίῳ. Είμαστε, λέει, και μαζεύαμε δεμάτια μέσα στο χωράφι. Και το δικό μου δεμάτι υψώθηκε, έμεινε όρθιο. Τὰ δὲ ὑμέτερα δράγματα, περιστραφέντα γύρω-γύρω από το δικό μου δράγμα, προσεκύνησαν αυτό.

Κάηκαν και με αυτό που τους είπε τώρα. Και οι αδελφοί αυτού είπαν εις αυτόν, ή πως θα γίνεις βασιλεύς μας ή κύριός μας; Και ηυξήθη το μίσος αυτών ακόμη περισσότερον εναντίον αυτού για τα όνειρα τα οποία είδε.

Είδε και ένα άλλο ακόμη, στη συνέχεια, που κι αυτό προσέθεσε δεύτερο μίσος. Εἶδεν δὲ ἐνύπνιον ἕτερον καὶ διηγήσατο αὐτὸ τῷ πατρὶ αὐτοῦ καὶ τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ. Πρέπει να είμαστε διακριτικοί, μην σας φαίνεται παράξενο αυτό.

Ο άνθρωπος δεν κρίνεται από ό,τι θα πει, αλλά κι από ό,τι δεν θα πει. Ο άνθρωπος πρέπει να έχει περισσότερη δύναμη να μην πει παρά να πει. Εύκολα να πεις. Ποια όμως τα αποτελέσματα, τα επακόλουθα; Τα σκέφτηκες τι μπορεί να γίνει;

Δεν θα πεις, θα το καταπιείς μέσα σου, θα το θάψεις. Εν πάση περιπτώσει, ο μικρός, στην αφέλειά του, το είπε και προσέθεσε μίσος επί μίσους. Ήδη, λέει, το έτερον ενύπνιον και είπε: «Ιδού, ενυπνιασάμην ενύπνιον έτερον· ώσπερ ο ήλιος και η σελήνη και ένδεκα αστέρες προσεκύνουν με». Είδα, λέει, τον ήλιο, τη σελήνη και ένδεκα άστρα.

Δηλαδή τον πατέρα του, τη μάνα του και τα ένδεκα αδέρφια του να τον προσκυνούνε. Αδιαφόρως αν αυτά έλαβαν χώρα και έγιναν μελλοντικώς. Και τον προσεκύνησαν και έζησαν εξαιτίας αυτού του παιδιού αυτοί.

Αδιαφόρως, όμως έπρεπε να το προσέξει. Και ο πατήρ αυτού, λέει, επετίμησε αυτόν. «Τι ενύπνιο είναι τούτο», του λέει, «τι όνειρο είναι αυτό; Τί τὸ ἐνύπνιον τοῦτο ὃ ἐνυπνιάσθης; Ἆρά γε ἐλευσόμεθα ἐγώ τε καὶ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου προσκυνῆσαί σοι ἐπὶ τὴν γῆν;» Και ζήλωσαν οι άλλοι, πιο πολύ θύμωσαν.

Ο δε πατέρας, αυτά που άκουσε, τα έβαλε μέσα στην καρδιά του. Σου λέει, τι θα γίνει με αυτό το παιδί; Τόσο μεγάλο θα γίνει, ώστε και οι γονείς του θα το προσκυνήσουμε και τα αδέρφια του θα το προσκυνήσουμε; Έτσι έμεινε η υπόθεση μέχρι εδώ.

Τα παιδιά, τα άλλα, ήσανε με τα πρόβατα, στα ποίμνιά τους. Ο πατέρας ήθελε να στείλει να δει τι γίνονται και, ει δυνατόν, να στείλει και τρόφιμα. Ξέρω εγώ, ψωμί, τι θα μπορούσε να στείλει. Ποιον να στείλει όμως; Ο μικρός προθυμοποιείται και λέει: «Εγώ θα πάω».

Από εδώ αρχίζει η ομοιότητα με τον Χριστόν. Ο πατήρ που έχει τον αγαπημένον υιόν, ως εδώ ο Ιακώβ που έχει τον αγαπημένον υιόν, τον Ιωσήφ, θέλει να στείλει στα παιδιά, στους ανθρώπους, κάποιον να τους βοηθήσει. Ποιος θα πάει όμως;

Ο Χριστός λέει: «Ἰδοὺ ἥκω τοῦ ποιῆσαι τὸ θέλημά σου», θεληματικά, γιατί ο Χριστός δεν ήρθε με βία στη γη, θεληματικά ήρθε. Γι' αυτό και θα ακούσουμε τώρα, μέσα στις μεγάλες ημέρες, αν προσέχουμε, ότι ήλθε εις το εκούσιον πάθος, στο θεληματικό πάθος, που τον ανέβασαν οι Εβραίοι στο Σταυρό.

Αν αυτός δεν παρεδίδετο, δεν ανέβαινε στο Σταυρό. Όμως, από αγάπη προς τον άνθρωπο, παρεδόθη και τον ανέβασαν στο Σταυρό οι Εβραίοι. Εν πάση περιπτώσει, τον έστειλε. Ο μικρός ξεκίνησε να πάει. Όταν όμως αυτοί τον είδον από μακριά, εγγύς προς αυτούς, έβαλαν στο νου τους: «Καλώς τον κύριο με τα όνειρα».

Τώρα θα σου πούμε εμείς, αν τον καθαρίσουν, αν τον σκοτώσουν να φύγει από τη μέση, ώστε να δούμε τι θα γίνουν τα όνειρα. Εἶπαν δὲ ἕκαστος πρὸς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ: Ιδού ο ενυπνιαστής ο κύριος που είδε τα όνειρα «Νῦν οὖν δεῦτε ἀποκτείνωμεν αὐτὸν καὶ ῥίψωμεν αὐτὸν εἰς ἕνα τῶν λάκκων καὶ ἐροῦμεν· θηρίον πονηρὸν κατέφαγεν αὐτόν, και ο ψώμεθα, τι είσαι τα ενύπνοια αυτού, φωνέψουμε λέγει, πετάξουμε σε ένα λάκκο μέσα και να δούμε τι θα γίνουν μετά όνειρά του.

Έτσι εσκέφτηκαν αυτοί. Ο Ρουβήν, ξέρετε, ήταν ο μεγαλύτερος. Είχε μια φαεινή, όπως θα λέγαμε, ιδέα και επικράτησε η ιδέα του. Λέει: «Ας μην τον σκοτώσουμε. Ας μη χύσουμε αίμα αδελφικό».

«Ας τον ρίξουμε σε ένα λάκκο, να τον φάνε τα θηρία». Τους έκοψε την προέλαση, δεν είπε να τον αφήσουμε ελεύθερον. Αυτός, βέβαια, έβαλε το πονηρό στο νου του, να βρει την ευκαιρία να τον αφήσει ελεύθερον να φύγει.

Του πει φεύγα γιατί δεν πρόκειται να γλιτώσεις. Εν πάση περιπτώσει, πράγματι έτσι έγινε. Συνηγόρησαν οι άλλοι, ενέδωσαν, όπως λέμε, και τον άφησαν. Συνέβη λοιπόν τούτο. Όταν ο Ιωσήφ ήλθε στους αδερφούς, τον έπιασαν αμέσως, εξέδυσαν αυτόν τον χιτώνα τον ποικίλον, που τους ήταν καρφί στο μάτι τους.

Του πήραν τον χιτώνα, τον έκαναν χίλια κομμάτια. Δεν μπορούσαν να τον ανεχθούν, αυτός να φοράει εξαιρετικά και οι άλλοι να είναι με την κάπα και να φυλάνε πρόβατα. Έπειτα, λαβόντες αὐτόν, ἔρριψαν αὐτὸν εἰς λάκκον. Ὁ λάκκος ἦτο κενός, ὕδωρ οὐκ εἶχε. Και του Χριστού ο τάφος ήταν κενός, κανένας δεν είχε ταφεί.

Ο τάφος δε αυτός, που ερίξανε μέσα τον Ιωσήφ τον Πάγκαλο, υπάρχει μέχρι σήμερα.

Ηξιώθημεν και πήγαμε και τον είδαμε. Δεν το ξέρουν οι διάφοροι πράκτορες.

Περνάει 500 μέτρα από το δρόμο, δεξιά είναι ο τάφος αυτός, δηλαδή είναι ένα ξηροπήγαδο, μια στέρνα μεγάλη, βαθιά σαν πηγάδι, που και σήμερα έχει νερό μέσα, από το οποίο αντλούνε και ρίχνουν στις ποτίστρες τους έξω και ποτίζουν τα πρόβατά τους και τα ζώα τους.

Φέρουν βενζίνες από το χωριό. Υπάρχει μέχρι σήμερα εκεί που τον ρίξανε. Όπως λοιπόν ο Ιωσήφ τοποθετήθη εις κενόν τάφον, που δεν υπήρχε κανείς, έτσι και ο Χριστός ετοποθετήθη εις κενόν μνημείον.

Υπήρχε λόγος ειδικός που έπρεπε να ταφεί ο Χριστός σε μνημείο κενό, που δεν είχε ταφεί κανείς. Θα μου πείτε ποιος είναι ο λόγος. Εάν γνωρίζετε, ο προφήτης Ελισσαίος στην Παλαιά Διαθήκη έχει κάνει μία νεκρανάσταση διά των λειψάνων του. Πήγαν να ενταφιάσουν κάποιον κάποτε, και ήτο έκρυθμος η κατάσταση, αντάρτικο ήταν. Όταν είδαν, λοιπόν, αυτοί που επήγαιναν να τον ενταφιάσουν, κάποιους, τους αντάρτες, τον πέταξαν όπως ήταν σε ένα μνημείο εκεί μέσα, σε έναν τάφο, σε έναν λάκκο, και φύγαν. Ο τάφος, όμως, αυτός ήταν του προφήτου Ελισσαίου και, όταν το λείψανο ήγγισε τα λείψανα του προφήτου Ελισσαίου, ανέστη και έφυγε. Διότι, λοιπόν, υπήρχε αυτό το γραφικό, για να μην πούνε αύριο ότι ο Χριστός

Ο Χριστός ανέστη δυνάμει, φερ' ειπείν, λειψάνων που θα υπήρχαν κάποιου προφήτου και δι' αυτό ανέστη. Γι' αυτό το προλαμβάνει αυτό η πρόνοια του Θεού, ώστε και ο τύπος, ο Ιωσήφ, να ταφεί σε κενό μνημείο και ο Χριστός να ταφεί σε κενό μνημείο.

Αν διαβάσετε στον Ιωάννη, στο 19, 41, θα το βρείτε αυτό το οποίο σας λέγω. Εν πάση περιπτώσει, το αποτέλεσμα είναι ότι εκάθισαν να φάνε, εφόσον πλέον τον βάλανε στο λάκκο και τον αφήσανε εκεί. Κάθισαν με την ησυχία τους να φάνε, ασφαλώς, εκείνα που τους έφερε ο μικρός από το σπίτι.

Εκεί που ετρώγανε, βλέπουνε στο δρόμο και περνούσε ένα καραβάνι. Ήσανε έμποροι Μαδιανίτες, οι οποίοι κουβαλούσαν μαζί τους την πραμάτεια, δεν ξέρω τι είχαν ως εμπόρευμα, το οποίο το πήγαιναν για την Αίγυπτο να το πουλήσουν στις αγορές εκεί, για να κερδίσουν.

Εκεί λοιπόν ένας από τους αδελφούς, ο Ιούδας, έριξε το σύνθημα: «Δεν τον πουλάμε;» Ο Ιούδας, ο Ιούδας πούλησε και τον άλλον. Μα είναι διαφορά ότι ο μεν ένας πούλησε έναντι 20, ο δε άλλος πούλησε έναντι 30 αργυρίων.

Εἶπεν δὲ Ἰούδας πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ: «Τί χρήσιμον ἐὰν ἀποκτείνωμεν τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν και κρύψουμε το αίμα αυτού, τι έχουμε να ωφεληθούμε λέει. Δεύτεροι από δώμεθα αυτών στους Ισμαηλίτας, τούτοις εδαχείρες ημών μία έστεσαν επ' αυτών, ότι αδελφός ημών και χάρξη μόνες τι και είκουσαν αδελφοί αυτού συνεφώνηση.

Σταματάνε, λοιπόν, συμφωνάνε. «Έχουμε ένα δούλο να σου δώσουμε». δεν είπαν ότι είναι δικός μας, αδελφός μας έλλειπα και τον συμφωνούν έναντι 20 χρυσών. Λοιπόν, και παίρνουν 20 νομίσματα χρυσά και τον δίδουν, και ο Ιωσήφ τώρα μαζί με το καραβάνι φεύγει για την Αίγυπτο.

Εγύρισε ο Ρουβήν μαζί με τους άλλους, πάνε και σφάζουν ένα κατσίκι, με το κατσίκι βάφουνε τον ποικιλόχρουν αυτόν χιτώνα. και τον φέρνουν στον πατέρα πίσω, βρήκαμε αυτό λέει το Χιτώνα.

Ανάληψης της Θεοτόκου, Δευτέρα Παρουσία, Ευαγγελισμός, Του είχε υποκλέψει την ευλογία, πληρώνει τα βερεσέδια τώρα, διαερυθεί ούτωρα, του κλέβουν το παιδί, του πουλάνε το παιδί και του στέλνουν το σακάκι πίσω. Έτσι εξαπάτησε τον πατέρα του, έτσι εξαπατήθηκε αυτός. Η λαϊκή έκφραση λέγει «όπως στρώνεις θα κοιμηθείς» και είναι αλήθεια. Όπως συμπεριεφέρθημε στους γονείς μας, θα συμπεριφερθούν τα παιδιά σε εμάς. Όπως συμπεριεφέρθημε.

Αλλιώς να συμπεριφερθούμε, θα μας συμπεριφερθούν οι άλλοι μας, και εδώ θα πληρώσουμε, θα πληρωθούμε με το ίδιο νόμισμα, και εκεί θα έχουμε, εκτός κι αν υπάρξει μετάνοια, υπάρξει έμπρακτη μετάνοια και τακτοποίηση, συγγνώμη με όλη τη σημασία της λέξεως. Τότε θα πληρώσουμε τα δεινά, αλλά θα γλιτώσουμε την ψυχή μας. Εάν όμως δεν σπεύσουμε να τακτοποιήσουμε αυτό, θα έχουμε και το ένα και το άλλο.

Εν πάση περιπτώσει, το αποτέλεσμα είναι το εξής: οι Μαδιανίτες, όταν τον κατέβασαν εκεί πέρα, τον πούλησαν. Τον πήραν 20, θα τον πούλησαν 100, και τον πούλησαν σε έναν οικονόμο εκεί, ο οποίος ήταν παρά τω Φαραώ. Πετεφρής λέγεται.

Ήτο δηλαδή αυλικός άνθρωπος, αξιωματούχος, αυλικός άνθρωπος του Φαραώ, του βασιλέως των Αιγυπτίων, το ανάκτορο κοντά. Σε ένα τέτοιο σπίτι πήγαινε. Ο αυλικός αυτός, ο Πετεφρής, όταν τον είδε, μίλησε μαζί του και τον εδοκίμασε λίγες ημέρες.

Είδε ότι αυτός είναι παράξενος άνθρωπος, δηλαδή ότι είναι ένας άνθρωπος τίμιος, ηθικός, ευθύς. Και τόσο σκλαβώθηκε μαζί του, που του έδωσε τα κλειδιά. Δεν θέλω λέει να γνωρίζω τίποτα «Εσύ κανόνισέ τα τα πάντα.

Εσύ να ψωνίζεις, εσύ να αποταμιεύεις, εσύ να σπείρεις, εσύ να... εσύ τα πάντα. Δεν θέλω τίποτα». Ο Θεός δε του είχε δώσει τέτοια ευλογία αυτού του παιδιού: χώμα έπιανε, χρυσάφι γεννότανε. Είδε αυτός, λοιπόν, ο Αιγύπτιος, ο Πετεφρής, ότι αυτό το παιδί είναι ευλογία.

Και από τότε που πήγε στο σπίτι του, χρυσάφισαν τα πάντα. Κατά συνέπεια δεν είχε τίποτα αυτός να φροντίζει πλέον, τα άφησε όλα σ’ αυτόν. Αλλά τι έγινε τώρα εν τω μεταξύ; Εν τω μεταξύ έχουμε και την κυρία Πετεφρή.

Η κυρία Πετεφρή ωρέχθη τον νεαρόν Ιωσήφ τον Πάγκαλο. Διότι, αφενός, καλό παιδί, αφετέρου ήταν ομορφότατος. Και κοίταξε κατά κάποιον τρόπο να τον απολαύσει. Ο μικρός, όμως, δεν ενέδωσε, δεν εδέχτη, που εμείς θα το θεωρούσαμε κατόρθωμα αυτό το πράγμα.

Και μάλιστα σε χρόνια αιχμαλωσίας, θα πει, και θα ήρχετο εδώ Φεριππίν και θα έλεγε ο Α και ο Β τα κατορθώματά του.

Αυτός, όμως, δεν το εδέχτη αυτό το πράγμα. Αυτή τον πολιορκούσε, δεν εδέχετο. Κάποια μέρα, λοιπόν, της απήντησε απευθείας πώς έπρεπε να σκεφτεί. Ακούστε τι της είπε. Ο δε, ο δε, ου κύθελε, ε που δεν είναι, είπε δε τη γυναίκη του Κυρίου αυτού Ο Κυριός μου, ου γινώστι δι' εμέ ουδέν εν το οίκο αυτού Ας το πω πιο απλά, να το καταλάβετε.

Είπε στη γυναίκα του κυρίου: «Αφού ο κύριός μου έχει τόση εμπιστοσύνη σε μένα, Ώστε ουδέν γνωρίζει εκ το οίκον του και όλα όσα έχει παρέδοκε εν διαδιαχείρησή μου Δε ξέρει τίποτα, όλα λέει τα διοικώ εγώ λέει, αυτά που υπάρχουν εδώ στο σπίτι εγώ τα κυβερνώ, πάντα όσα εστίν αυτό έδωκεν εις τα σχήρας μου και ούχι περέχει εν τη οικία τα αυτή ουδένε μου, με έκαμε μεγαλύτερον, εγώ είμαι ο μεγαλύτερος εδώ, εγώ κυβερνώ τα πάντα είναι δικά μου.

Ουδέ υπεξερείτε απ' εμού ουδέν, όλα είναι στη διαχείρισή μου, πλήν σένα δε σε έχω στη διαχείρισή μου, δεν μπορώ να σε διαχειριστώ. Διὰ τὸ σὲ γυναῖκα αὐτοῦ εἶναι. Όλα μπορώ να τα κυβερνήσω, να τα πουλήσω, να τα κάνω, να τα φάω, να τα παίξω, να τα γλεντήσω.

Εγώ, εσένα όμως, όχι. Δεν είσαι δικιά μου, είσαι αυτού εσύ, άμυαλη γυναίκα που νομίζεις ότι είσαι του εαυτού σου. Και δεν είναι μόνο για κείνη τώρα· ή, άμυαλε άντρα, που νομίζεις ότι είσαι του εαυτού σου.

Πήγες, εστεφανώθης και έγινες σάρκα μία, και έπειτα έχεις τη φιλενάδα σου ή έπειτα έχεις το φίλο σου ή το παλιό σου φλερτ. Λέει: «Αλλοίμονό μας εν ημέρα κρίσεως! Όλα, λέει, είναι στη διαχείρισή μου πλην σου». Και ακόμη: «Και πώς ποιήσω το ρήμα το πονηρόν τούτο και αμαρτήσομαι ενώπιον του Θεού;» Εσύ, βέβαια, μου δημιουργείς προϋποθέσεις ασφαλείας· δεν θα το μάθει κανείς.

Αλλά θα το μάθει ο Θεός μου. Αυτή δεν έχει Θεό· έχει ο μικρός Θεό, όμως. Το οποίον, στην αιχμαλωσία, δεν τον ξέχασε τον Θεό. Αυτό, προσέξτε, λεπτομέρειες οι οποίες περνούν απαρατήρητες. Γι' αυτό έχουμε Σόδομα και Γόμορρα σήμερα.

Έχουν τη γνώμη άνθρωποι διότι εξασφάλισαν εχεμύθειαν. Και έχουμε τις νεαρές, οι οποίες τις βάνει ο διάβολος να πάνε με τους παντρεμένους, λέγει, γιατί εξασφαλίζουν εχεμύθειαν. Οι νεαροί είναι επιπόλαιοι.

Και δεν είναι αυτός ο λόγος. Λόγος είναι να διαλύσουν την οικογένεια, να πάρουν τον πατέρα των παιδιών και να δημιουργήσουν κατάσταση. Αυτός είναι ο λόγος. Αυτό, λοιπόν, κρατήστε το, αν θέλετε, διότι συμβαίνει και σήμερα.

Αυτή η διδασκαλία αυτού του παιδιού είναι μεγάλη υπόθεση, διότι ορισμένοι, δυστυχώς, δεν το λαμβάνουν υπόψη. Νομίζουν ότι μπορούν να διαθέσουν το σώμα τους, είτε γυναίκες είναι είτε άντρες. Ω, δεν τους βλέπει κανείς.

Σε περιστάσεις τέτοιες, αυτό δεν ενέδωσε, το παιδί, και του κόστισε αυτό πολύ, μα πάρα πολύ. Θα δείτε τώρα τη συνέχεια, αν δεν την ενθυμείστε από το σχολείο.

Αποτέλεσμα είναι ότι, στην αιχμαλωσία που ήταν στην Αίγυπτο, που δεν υπήρχε Θεός πουθενά, αυτός βλέπει Θεό. Αν ο άνθρωπος είχε την απανταχού παρουσία του Θεού μπροστά του, λέει ο θείος Χρυσόστομος, ότι δεν θα αμάρτανε καθόλου.

Ή θα αμάρτανε ολίγο.

Εμείς εξασφαλίζουμε τα μάτια των άλλων να μας βλέπουν. Αδιαφορούμε αν αμαρτάνουμε μπροστά στον Θεό. Και αν αυτή τη στιγμή παρουσιαζότανε ο Θεός μπροστά μας; Θα κάναμε αυτό που κάνουμε; Δεν το κάναμε. Δεν μας εκβιάζει, μας αφήνει ελευθέρους.

Αλλά εμείς μπορούμε να φέρουμε την εικόνα αυτή μπροστά μας. Θεέ μου, με βλέπεις τώρα που το κάνω αυτό; Διότι ούτε είναι κρυπτόν μπροστά στα μάτια του Θεού Γι' αυτό και ακριβώς επάνω απ' την Ωραία Πύλη, οι παλιοί αγιογράφοι φτιάχνανε ένα μάτι του Θεού που τα πάντα βλέπει, φτιάχνανε ένα αυτί του Θεού που τα πάντα ακούει και ένα χέρι που τα πάντα γράφει.

Ό,τι θέλεις κάνε, όσο θέλεις εξασφάλισε κατά κόσμον τα εχέμυθα· είναι γυμνά και τετραχηλισμένα στα μάτια του Θεού. Αυτό που είπε, ότι δεν είσαι δικός μου, δικιά μου, είσαι του αντρός σου, άμυαλη γυναίκα, δεν ανήκεις εμένα, δεν μπορώ να σε διαχειριστώ εγώ· αν το σκεφτεί ο καθένας σήμερα και η καθεμιά, ότι δεν είσαι δικός μου, είσαι της γυναίκας σου, δεν είσαι δικός μου.

Τα πράγματα θα ήσαν πολύ διαφορετικά και ο θεσμός θα ήταν παραπάνω, δεν θα είχε πάει εκεί που έχει πάει σήμερα. Εν πάση περιπτώσει, το αποτέλεσμα είναι το εξής. Αυτή έφυγε τη στιγμή αυτή, αλλά ο σατανάς μέσα της φρόντιζε πάντοτε να βρει κάποια ευκαιρία να τον εκβιάσει.

Και πράγματι θεώρησε ότι της δόθηκε μια μέρα ευκαιρία που δεν ήτανε κανείς στο σπίτι.

Κλείνει το δωμάτιο και τον αρπάζει και του λέει να πάνε να κοιμηθούνε μαζί. Αυτός, όπως τον έπιασε από το σακάκι, βγάνει το σακάκι, της αφήνει στα χέρια το σακάκι και φεύγει αυτός γυμνός. Άφησε το σακάκι στα χέρια.

Αυτή, αντί να συνετιστεί και να πει, κοίταξε αυτό το παιδί τι με διδάσκει εμένα, που εγώ έχω το λιμάνι μου. Έχω το λιμάνι μου, που αυτό δεν έχει, μέσα στα νιάτα του, 20 χρονών παλικάρι. Τι με διδάσκει; Μπήκε διπλά ο διάβολος μέσα της.

Και εγώ θα σου πω. Και τι κάνει; Το μεσημέρι που έρχεται ο σύζυγος, του λέγει: «Με έκαψες! Αυτόν τον Εβραίο που έφερες εδώ πέρα ήθελε να με ατιμάσει». Αυτός ο άνθρωπος έπεσε από τα κεραμίδια, διότι ήξερε ότι το παιδί αυτό είναι τίμιο, ηθικό, είχε τόσα προσόντα πάνω του.

Αλλά του έδειξε, λέγει, το σακάκι του: «Ορίστε το σακάκι του· δεν μπόρεσα να τον κρατήσω, μου έφυγε». Αλλά το σακάκι το έχει αφήσει αυτός για να μην αφήσει την τιμιότητά του και να μην ατιμάσει και αυτή. Αυτή το πήρε και το χρησιμοποίησε εναντίον του.

Και όταν βλέπει, βέβαια, ο άνθρωπος το σακάκι αυτού να το κρατάει και τη γυναίκα οργισμένη, σου λέει: «Κακός άνθρωπος απεδείχθη· ε, γελάστηκα». Και πιάνει το παιδί και το στέλνει φυλακή, στην εσώτερη φυλακή, εκεί που βάζουν τους κακούργους.

καὶ λαβὼν ὁ κύριος Ιωσηφ ἐνέβαλεν αὐτὸν εἰς τὸ ὀχύρωμα εἰς τὸν τόπον ἐν ᾧ οἱ δεσμῶται τοῦ βασιλέως κατέχονται ἐκεῖ ἐν τῷ ὀχυρώματι

Μπορεί να σου συμβεί και τέτοιο, αγαπητέ, στη ζωή σου εδώ. Να θελήσεις να κάνεις καλό, να θελήσεις να μείνεις σώφρων, να μείνεις ηθικός, τίμιος και να βρεις τον μπελά σου. Σήμερα επιπλέει η ατιμία, επιπλέει η ανηθικότης, αυτή βραβεύεται, τα άλλα μπορεί και να τιμωρηθούν.

Όμως υπάρχει Θεός από πάνω και βλέπει. Σκεφτείτε τώρα ένα μοναχό παιδί, εγκαταλελειμμένο μέσα σε ένα αχανές κράτος εκεί πέρα, της Αιγύπτου.

Αιγύπτου, έναν αιχμάλωτο, πουλημένο από τα αδέρφια του, εγκαταλελειμμένο, να του συμβεί και αυτό το πράγμα στο τέλος. Αλλά ο Θεός από πάνω βλέπει. Γιατί, λέγει, ε, τι πόνο έπρεπε να έχει μέσα εκεί τώρα, στη φυλακή, εγκαταλελειμμένο. Ο Κύριος όμως, λέγει, επέχεν έλεος επί την καρδίαν αυτού. Του μαλάκωνε τον πόνο του, λέει ο Θεός, του δίνει δικαιολογητικά μέσα εκεί που ήταν. Και τι έγινε τώρα;

Διέγνωσε ότι αυτός ο νεοφυλακισμένος είναι ανώτερος άνθρωπος και του δίδει πρωτεία στη φυλακή κάτω, εκεί που είναι, στη φυλακή. Του δίδει αρχηγία, να είναι ο επικεφαλής, να κανονίζει το συσσίτιο και τα υπόλοιπα όλων των άλλων των φυλακισμένων.

Και στη φυλακή τώρα, δηλαδή, και στη φυλακή αρχηγός ο Ιωσήφ. Και ο Χριστός πήγε στον Άδη και εκεί ήταν ο αρχηγός ο Χριστός. Και εκεί κυριάρχησε και κατεπάτησε τον Άδη και κυβέρνησε τον Άδη. Τι έγινε όμως τώρα; Εκεί που ήταν, να σου άλλοι δύο επίσημοι φυλακισμένοι του Φαραώ.

Ο μεν ένας ήτο ο αρχισιτοποιός, ο άλλος ήτο ο αρχιοινοχόος, δυο πρόσωπα της τραπέζης, του στενού περιβάλλοντος του Φαραώ. Τι είχαν κάνει δεν ξέρω, όμως τους έστειλε φυλακή. Και βρίσκεται τώρα ο Ιωσήφ μετά των ανόμων αυτών, ο δίκαιος μετά των ανόμων.

Αυτοί στενοχωρημένοι και θλιμμένοι και με το κεφάλι κάτω γι' αυτό το οποίο συνέβη. Ένα πρωινό, αυτός στην υπηρεσία του τους πρόσεχε· ένα πρωινό σηκώνονται κατηφιασμένοι και οι δύο. Λέει: «Γιατί είστε έτσι; Τι σας συμβαίνει;»

Λέει: «Ενύπνιον ενυπνιασάμεθα και μας απασχολεί το όνειρο αυτό που είδαμε». Λέει, τι είδατε. Έρχεται λοιπόν ο ένας και λέει ότι εγώ είδα ότι ήταν ένα αμπέλι. Και από το αμπέλι αυτό ετρύγησα και πήρα το σταφύλι, το 'στυψα και το 'βαλα μέσα σε ένα ποτήρι.

Και το έδωσα, λέγει, στον βασιλέα.

Καλά του λέει, κάτσε. Εσύ, του λέει, τι έχεις. «Εγώ», λέει, «είδα ότι είχα στο κεφάλι μου ένα κανίστρι μεγάλο. Το κανίστρι αυτό το μεγάλο είχε από όλα τα είδη του αρχισιτοποιού. Δηλαδή, είχε κουλούρια, είχε φραντζόλες, είχε καρβέλια, είχε, είχε από όλα τα είδη».

«Και τα πετεινά του ουρανού», λέγει, «ήρχοντο και έτρωγαν εξ αυτού. Μάλιστα», λέγει, «ήσαν τρία κανίστρια. Ένα, δύο, τρία επάνω, και έτρωγαν εξ αυτού». Εσένα, του λέγει, του αρχισιτοποιού, σε τρεις ημέρες θα σου αφαιρέσει την κεφαλή ο βασιλεύς και θα σε κρεμάσει, και τα πετεινά του ουρανού θα φάνε τις σάρκες σου.

«Εσένα», του λέγει, «σε τρεις ημέρες θα σε ανεβάσει σε ξύλο, θα θανατωθείς εκεί και θα σε φάνε τα πουλιά», του λέει, «επάνω στο ξύλο». Γυρίζει σε αυτόν που του είπε ότι θα πάει ξανά στο παλάτι και του λέγει:

Όμως, του λέει, εκεί που θα πας, αν θέλεις, θυμήσου με και εμένα, ότι είμαι άδικα εδώ πέρα μέσα κλεισμένος. «Ἀλλὰ μνήσθητί μου διὰ σεαυτοῦ, ὅταν εὖ σοι γένηται», του λέει, όταν σου γίνουν όλα αυτά τα όμορφα που θέλεις, θυμήσου με. «Καὶ ποιήσεις ἐν ἐμοὶ ἔλεος καὶ μνησθήσῃ περὶ ἐμοῦ Φαραώ καὶ ἐξάξεις με ἐκ τοῦ ὀχυρώματος τούτου».

Μπορείς να με βγάλεις, του λέει, όταν πεις εκεί επάνω που πας στο παλάτι ότι ένας είναι άδικα εκεί κάτω στη φυλακή. Ὅτι κλοπῇ ἐκλάπην ἐκ γῆς Εβραίων, με έκλεψαν από εκεί και με πούλησαν οι Εβραίοι, καὶ ὧδε οὐκ ἐποίησα οὐδέν, ἀλλ᾿ ἐνέβαλόν με εἰς τὸν λάκκον τοῦτον.

Με έβαλαν εδώ μέσα στη φυλακή αυτή. Ο αρχισιτοποιός άκουσε και αυτός τα δικά του. Πράγματι, έτσι έγινε. Σε τρεις ημέρες έρχεται μια διαταγή και αποκαθίσταται ο αρχιοινοχόος στην αρχιοινοχοΐαν αυτού παρά τῷ βασιλεῖ. Ο δε αρχισιτοποιός εκρεμάστηκε και έμεινε εκτεθειμένος και τον φάγαν τα πουλιά, ακριβώς όπως είπε ο Ιωσήφ.

Όμως δεν τον ενεθυμήθη. Όταν τηγανιζόμαστε σε ένα τηγάνι μαζί, τι σε νοιάζει εσένα; Βγαίνω εγώ, γίνομαι καλά εγώ, κατορθώνω εγώ, και τι σε νοιάζει; Όταν βγαίνουμε από το τηγάνι εμείς, ξεχνάμε τους άλλους.

Αυτό γίνεται πάντοτε. Ξεχνάμε τους άλλους. Τον εξέχασε τον Ιωσήφ μέσα εκεί. Ο Χριστός μεταπόσωνητο στον Κολγοθά Αυτά στον πειρασμό το δικό σου, στον σταυρό το δικό του, δύο, ε; Μετὰ ἀνόμων ἐλογίσθη ο Χριστός. Τι έγινε ο ένας; Εσώθη. Τι έγινε ο άλλος; Απώλετο. Τι έγινε με τον Ιωσήφ εκεί, μετὰ ἀνόμων; Τι έγινε ο ένας; Τον φάγανε τα πουλιά. Τι έγινε ο άλλος; Απεκατεστάθη. Τον βλέπετε τον Χριστό και εδώ πέρα, στα πάθη του, στα βάσανά του, μετά των κακούργων.

Λοιπόν, όπως ήταν εκεί ο Ιωσήφ, ο τύπος του Χριστού, έτσι και αυτοί εδώ. Ο Ιωσήφ μένει εκεί. Οὐκ ἐμνήσθη δὲ ὁ ἀρχιοινοχόος τοῦ Ιωσηφ, ἀλλὰ ἐπελάθετο αὐτοῦ. Τον ξέχασε. Άστονε.

Τον χρειάστηκαν όμως κάποτε ξανά τον Ιωσήφ. Τα πράγματα προχωρούν.

Πέρασαν δύο χρόνια μέσα φυλακισμένο το παιδί. Ο Φαραώ είδε δύο ενύπνια. Δεν ξέρω αν τα ενθυμείστε. Τι είδε; Ακούστε: Ἐκ τοῦ ποταμοῦ ἀνέβαιναν ἑπτὰ βόες, αἰσχραὶ τῷ εἴδει, δηλαδή άσχημες αγελάδες, και λεπταὶ ταῖς σαρξίν, αδύνατες, και ἐνέμοντο παρὰ τὰς βόας ἐπὶ τοῦ χείλους τοῦ ποταμοῦ.

Ήσαν άσχημες αυτές και έβοσκαν κι αυτές, λέει, δίπλα εκεί στο ποτάμι. Καὶ κατέφαγον αἱ ἑπτὰ βόες αἱ αἰσχραὶ καὶ λεπταὶ ταῖς σαρξὶν τὰς ἑπτὰ βόας τὰς καλὰς τῷ εἴδει καὶ τὰς ἐκλεκτάς. Οι αδύνατες εφάγαν τις παχιές.

Αγελάδες. Αυτό είδε το πρώτο. Βλέπει και δεύτερο στη συνέχεια και ήταν το εξής. Ἰδοὺ ἑπτὰ στάχυες ἀνέβαινον ἐν πυθμένι ἑνὶ ἐκλεκτοὶ καὶ καλοί. Εφτά στάχια, λέει, εύρωστα κ.λπ., τα οποία ευθήνησαν. Ἄλλοι δὲ ἑπτὰ στάχυες λεπτοὶ καὶ ἀνεμόφθοροι ἀνεφύοντο μετ᾿ αὐτούς.

Και επτά αδύνατα, λέει, καψαλισμένα, επτά άλλα στάχια βγήκαν μαζί με αυτά. Και κατέπιον οι επτά στάχυες οι λεπτοί και ανεμόφθοροι τους επτά στάχυες τους εκλεκτούς και πλήρεις. Οι αδύνατες πάλι φάγανε, λέγει, τις παχιές, τις καλές, τις ώριμες άλλες στάχυες.

Όταν ξύπνησε το πρωί, ταράχτηκε, τα έχασε, ηλλοιώθη η όψις του. Τον απασχολούσε η ερμηνεία. Έτρεξε, ζήτησε από εδώ, από εκεί πληροφορίες από τους σοφούς του δικούς του. Κανένας δεν κατόρθωσε να ερμηνεύσει τα όνειρα του Φαραώ. Ο Φαραώ έλιωνε από το φόβο του.

Ο αρχιοινοχόος, ο οποίος γνώριζε περί Ιωσήφ ότι είναι στη φυλακή και του ερμήνευσε το δικό του το όνειρο, τότε ενθυμήθηκε και λέγει στο βασιλέα. Βασιλεύ, μη φοβάσαι, μην οργίζεσαι κατά αυτών που δεν μπορούν να σου πούνε ποια είναι η ερμηνεία.

Είναι κάτω εκεί, στη φυλακή, ένας, ο οποίος ερμήνευσε και εμένα και ασφαλώς είναι εις θέση να σου το ερμηνεύσει.

το ερμηνεύσει. Αποστείλας δε ο Φαραώ άνθρωπον εις την φυλακήν, προσεκάλεσε τον Ιωσήφ, έβγαλεν αυτόν απ' τον πύργον της φυλακής. Τον εξύρισαν, που είτο εκεί πέρα όπως είτο, ήλλαξαν τη στολή αυτού και ούτω παρουσιάστη στο Φαραώ. Ο Φαραώ είπε προς αυτόν: «Είδα ένα όνειρο», του λέει, «έτσι και έτσι και έτσι και έτσι». Του τα είπε όλα αυτά τα πράγματα και τώρα, όταν τα άκουσε αυτά, παίρνει το λόγο ο Ιωσήφ και του λέγει: «Το όνειρον», του λέει, «ένεστι όσα ο Θεός...»

Ἃ ὁ Θεὸς ποιεῖ, ἔδειξε τῷ Φαραώ. Είναι ένα όνειρο, του λέγει, το οποίο θα πραγματοποιηθεί, θα το φτιάξει ο Θεός και σου το έδειξε, του λέει, προκαταβολικώς σε εσένα. Οι επτά βόες, λέει, είναι επτά έτη, τα οποία θα είναι εύφορα, θα κάνει η Αίγυπτος πολύ στάρι.

Όμως θα έχεις και επτά χρόνια που θα είναι άφορα, δεν θα έχει. Το ίδιο σου διδάσκει και με τις στάχεις, τις χαλασμένες και τις παχιές. Κατά συνέπεια, φρόντισε, αν είσαι μυαλωμένος άνθρωπος, να συνάξεις κατά αυτά τα επτά χρόνια, να αποταμιεύσεις, για να περάσεις ελαφρότερα τα χρόνια των επτά ισχνών αγελάδων, που λέμε εμείς χαριεντιζόμενοι χωρίς να ξέρουμε πολλοί πού προέρχεται αυτό το ρητό.

Έχουμε, λέει, τὰς ἰσχνὰς ἀγελάδας τώρα. Καταλάβατε;

Το άκουσε λοιπόν ο Φαραώ, εθαύμασε επί τη εξηγήσει, και ο Ιωσήφ υπέδειξε στον Φαραώ να βρει έναν άνθρωπο φρόνιμον, μυαλωμένον, να βάλει να κάνει αυτά τα πράγματα. Και ο Φαραώ λέει: «Ποιον άλλο, λέει, καλύτερα από σένα; Εσύ θα γίνεις».

Και τον κάνει Υπουργό των Οικονομικών. Αυτόν που ήταν στη φυλακή.

Δεν τον έβαλαν τον Χριστό για να τον βγάλουν από τη μέση; Ο Χριστός τι τους είπε; Τους είπε ότι θα δείτε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ. Εσείς θα τον πάτε κάτω. Αυτός, λέει, θα βρεθεί επάνω. Προέβλεπε την Ανάσταση και την Αποκατάσταση.

Αυτό τούτο συνέβηκε με αυτόν. Και ανέλαβε τώρα ο Ιωσήφ, με το μυαλό που είχε και με τη χάρη που είχε από τον Θεό, και αποταμίευσε στις αποθήκες της Αιγύπτου τόσο σιτάρι, να φάνε όχι αυτοί οι Αιγύπτιοι τα 7 χρόνια που θα ήταν αφορία, αλλά να φάνε κι άλλοι.

Από δω ξεκινάει η υπόθεση, όταν άρχισε στον κόσμο να υπάρχει πείνα.

Ο Ιακώβ έστειλε τα αδέρφια τώρα του Ιωσήφ να πάνε στην Αίγυπτο να αγοράσουνε στάρι, και όταν ήρθαν στην Αίγυπτο και αγόρασαν στάρι, αγόρασαν από αυτόν τον Ιωσήφ. Και ο Ιωσήφ τους εγνώρισε αυτούς· αυτοί δεν τον εγνώρισαν. Αν διαβάσετε τις συνέχειες, είναι αδύνατο να μη δακρύσετε, να δεχτείτε αυτό το πράγμα. Θα κλάψετε με την καρδιά σας και θα το αφήσετε το βιβλίο. Τους έβαλε τα χρήματα ξανά μέσα. Και έπειτα τους συνέλαβε και τους εξέτασε. Τους εζήτησε να φέρουν τον άλλον αδελφό, τον μικρότερον, τον Βενιαμίν. Και τον Βενιαμίν δεν τον έδινε ο Ιακώβ, γιατί έχασε τον Ιωσήφ. Ο Ιωσήφ, τον είχε φάει το θηρίο. Πού να ξέρει ότι αυτός είναι πρόεδρος κάτω και υπουργός των Οικονομικών; Ωραία τα έχει η Εκκλησία μας, αλλά εμείς δεν τα προσέχουμε αυτά τα πράγματα. Ο Ιακώβ, λέγει, ωδύρετο τον Ιωσήφ.

τοῦ Ιωσήφ τὴν στέρησιν, καὶ ὁ γενναῖος ἐκάθητο ἅρματι ὡς βασιλεὺς τιμώμενος· τῆς Αἰγυπτίας γὰρ τότε ταῖς ἡδοναῖς μὴ δουλεύσας, ἀντεδοξάζετο παρὰ τοῦ βλέποντος τὰς τῶν ἀνθρώπων καρδίας καὶ νέμοντος στέφος ἄφθαρτον.

Τον πούλησαν, αυτοί κάμανε το δικό τους, την κακία τους. Αλλά ο Θεός όμως τον οικονόμησε μπροστά τους. Και θυμηθείτε που έγινε η αποκάλυψη έπειτα, όταν φέραν το παιδί κάτω και το κράτησε και τα τοιαύτα.

Και τους απεκαλύφθη· αυτοί εκρύφθηκαν, χάθηκαν μέσα στη γη, άρχισαν να κλαίνε και λοιπά. Και βγαίνει επάνω και τους λέει: «Μη στενοχωριέστε. Η πρόνοια του Θεού με πούλησε, δεν με πουλήσατε εσείς. Διότι σας αγάπαγε ο Θεός, επούλησε εμένα να γίνω εδώ Υπουργός των Οικονομικών, να μην πεθάνετε εσείς από την πείνα».

Μεγάλο πράγμα αυτό. Διαβάστε τα λόγια πιο κάτω, δεν με παίρνει η ώρα να το αναπτύξω. Εγώ απλώς στέκομαι να σας δείξω τους τύπους, πως ο Χριστός μας είχε ανθρώπους στην Παλιά Διαθήκη, που τον βλέπετε σήμερα καθαρά, τον Χριστόν επί σκηνής.

Τα πάθη και γενικά η ζωή και η πολιτεία του Ιωσήφ του Παγκάλου είναι κατά πάντα του Χριστού. Γι' αυτό ακριβώς η Αγία μας Εκκλησία, το πρώτο πρόσωπο το οποίο επιστρατεύει στην Εβδομάδα των Παθών, βάζει τον Ιωσήφ τον Πάγκαλο και λέει: «Μνείαν ποιούμεθα Ιωσήφ του Παγκάλου».

Κατά πάντα καλός, Πάγκαλος, κατά πάντα καλός, όπως ο Ιησούς.

Αποτέλεσμα, όταν έγινε αυτό το πράγμα, ο Φαραώ θέλησε να παραιτηθεί. Και τον παίρνει μια μέρα τον Ιωσήφ, τον ανεβάζει επάνω σε ένα άρμα και διατάσσει μπροστά οι σάλπιγγες να χτυπούν. «Εγώ είμαι ο Φαραώ, όμως στου Ιωσήφ τους λόγους θα υπακούετε». Είμαι ο Φαραώ εγώ, αυτός όμως κάνει κουμάντο, που λέμε, αυτός θα διοικεί.

Τι έγινε μετά, όταν ο Χριστός μας ανέστη; Εδόθη μοι πάσα εξουσία εν ουρανώ και επί γης. Ποιος κυβερνά σήμερα; Ο Θεός κυβερνάει, ο Χριστός κυβερνάει. Σ' αυτού το όνομα βαπτιζόμεθα, αυτού το σώμα τρώμε, αυτός μας συγχωρεί τις αμαρτίες μας.

Αυτός διοικεί τα πάντα, αυτός θα μας αναστήσει, αυτός θα μας παραδώσει τω Θεώ και Πατρί. Ακριβώς όπως τότε: «Εγώ είμαι ο Φαραώ, εγώ είμαι ο Θεός», όμως και όμως εν τω ονόματι αυτού, εν τω ονόματι αυτού, εἶπεν δὲ Φαραω τῷ Ιωσηφ, «Ἰδοὺ καθίστημί σε σήμερον ἐπὶ πάσης γῆς Αἰγύπτου, εν ουρανώ και επί γης», όπως είπε ο Κύριός μας.

Καὶ περιελόμενος Φαραὼ τὸ δακτύλιον ἀπὸ τῆς χειρὸς αὐτοῦ, έβγαλε ο Φαραώ το δαχτυλίδι και το φόρεσε στον Ιωσήφ και τον έβαλε δίπλα του. Πού είναι ο Χριστός σήμερα; Στα δεξιά του Πατρός. Είναι ακριβώς ο τύπος, όπως σας λέγω, ἐφ’ ὅλης τῆς γῆς τῆς Αἰγύπτου. Όπως ακριβώς αναφέρεται στο 28ο κεφάλαιο του Ματθαίου, 18, αυτό που σας είπα γρηγορότερα, ότι «ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς». Και λέγει ο Φαραώ το εξής: «Εἶπε δὲ Φαραὼ τῷ Ἰωσήφ· ἐγὼ Φαραώ», δηλαδή εγώ Θεός, «ἄνευ σοῦ οὐκ ἐξαρεῖ οὐδεὶς τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπὶ πάσης τῆς γῆς τῆς Αἰγύπτου». Δεν θα κινήσει κανένας το χέρι του ή μέλος από το σώμα του, λέγει. Φαραώ εγώ, Θεός εγώ, αλλά εσύ είσαι που θα διοικείς τα πάντα.

Και κάλεσε Φαραώ το όνομα Ιωσήφ, ψών φων φανίχ, ψών φων φανίχ, που ερμηνεύεται τροφοδότης της χώρας. Και πράγματι, ποιος είναι ο τροφοδότης της χώρας σήμερα; Ο Χριστός, ο οποίος δίνει το σώμα του και το αίμα του και τρέφονται οι άνθρωποι εδώ, στην Αίγυπτο που είμαστε, στον νοητό Φαραώ, μέσα στου Σατανά τα χέρια.

Εκείνο δε, το οποίο «καὶ ἔδωκεν αὐτῷ τὴν Ἀσενὴθ θυγατέρα Πετεφρῆ ἱερέως Ἡλιουπόλεως αὐτῷ γυναῖκα», τον υπάντρεψε και του έδωσε μια γυναίκα, κόρη ενός Πετεφρή ιερέως. Εκείνο δε το άλλο, το τελευταίο, το επιστέγασμα, είναι το εξής: «Ἰωσὴφ δὲ ἦν ἐτῶν τριάκοντα». Καταλάβατε; Όταν ο Ιωσήφ υπέφερε όλα αυτά, ήτο τριάκοντα περίπου ετών.

Ὅτε ἔστη ἐναντίον Φαραω βασιλέως Αἰγύπτου, ἐξῆλθεν δὲ Ιωσηφ ἐκ προσώπου Φαραω καὶ διῆλθεν πᾶσαν γῆν Αἰγύπτου. Και βγήκε να τον γνωρίσουν, να πούμε ότι είναι αυτός ο βασιλιάς πλέον. Ο Φαραώ στέκεται, ναι, είναι Φαραώ, αλλά αυτός τα διοικεί πλέον.

Ε, σας ερωτώ, είδατε ή δεν είδατε τον Ιησούν 1700 χρόνια π.Χ. Πώς είναι δυνατόν, λοιπόν, αυτός που προεγράφη τόσο και προετυπώθη τόσο και προεικονίσθη τόσο και προεφητεύθη τόσο να μην είναι Θεός; Είναι άνθρωπος, κάποιος ψηλός, Μέγας Αλέξανδρος; Ποιος είναι; Ο Κάιζερ; Ποιος είναι; Ο Ναπολέων; Ποιος είναι; Όλοι έσχον ιστορίαν, ο Χριστός προέσχεν ιστορίαν και τον βάζει η Εκκλησία τη Μεγάλη Δευτέρα, όπως σας είπα: «Μνήμην ποιούμεθα του σώφρονος αυτού Ιωσήφ» του Παγκάλου. Αυτά είχα να σας πω για έναν τύπο ακόμη του Χριστού μας.