The Early Church, Part B

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

Those of you who were with us the day before yesterday will remember that we spoke about the twofold miracle performed by the Apostle Peter: how he healed the paralytic named Aeneas, and how he also raised Tabitha from the dead.

You will remember that this is where we stopped at the end, leaving Peter in Joppa.

This evening I would like to continue with the account in the Acts of the Apostles concerning the calling of the first Gentile Christian.

We shall see how God acted on behalf of a man who was very good in his deeds and in his inward character, yet was still far from God, because he did not know Christ or the life of the Mysteries; and how, in His providence, God arranged for this man to come to know the light.

God would show him that his works alone could not save him; he also needed Christ. Thus salvation came to him, and he became the first Gentile Christian. Once again, the person who brought the news of Christ’s coming into the world was the Apostle Peter. Peter was summoned from the house where he was staying, as the Apostle and Evangelist Luke told us the day before yesterday.

It was the house of Simon the Tanner, by the sea.

What I am going to read to you comes from the tenth chapter of the Acts of the Apostles, beginning at verse one and following. Peter is staying at the house of Simon the tanner, as his guest. And now here is another story, one that takes place somewhere else, and how word reaches Peter from there, telling him to hurry and go preach the word.

There was a man in Caesarea named Cornelius, a centurion of the cohort called the Italian Cohort. He was devout and God-fearing, along with his whole household; he gave many alms to the people and prayed to God continually. About the ninth hour of the day he saw clearly in a vision an angel of God come in to him and say to him, “Cornelius.” He looked intently at him, and becoming afraid he said, “What is it, Lord?” And the angel said to him, “Your prayers and your alms have gone up as a memorial before God. Now send men to Joppa and summon a certain Simon, who is called Peter. He is lodging with a certain Simon, a tanner, whose house is by the sea.”

As you can see, it speaks of a man of rank,

a centurion, the commander of one hundred soldiers, from what was called the Italian Cohort, part of the occupying army at that time. His name was Cornelius. Although he did not know Christ, had never read the Gospel, had not been baptized, and did not know the particular teaching of Jesus,

nevertheless, Scripture says that he was “devout and feared God with all his household; he gave generous alms to the people and prayed to God continually.” Four fundamental virtues are mentioned here. Later, when he stood before Peter, Cornelius spoke of yet another virtue that he practiced: fasting.

Here he is presented as a man who feared God—and not only he, but his entire household. He is presented as a man of almsgiving, and generous almsgiving at that, and as a man of supplication and prayer. Later he is also presented as a man of fasting.

Five basic virtues — virtues that, for the most part, are missing from Christians today, and yet a man who was not even a Christian had them. He had no connection, I repeat, with the Gospel, or with Jesus, or with the particular teaching of the Church of Jesus.

…of Jesus. Scripture calls him devout — and that is a word with great weight. Today piety is missing, and not only piety from man toward God; even between one person and another this reverence is nowhere to be found. For the most part we are utterly irreverent. We show no reverence to our elders, none to those set over us, none to rulers, none to authorities.

How greatly impiety abounds today, for the most part, and how much true reverence for God has vanished. Here we cannot say that the Evangelist Luke, guided by the Holy Spirit, made a mistake and, for example, called Cornelius devout when he was actually impious.

We accept it exactly as he gave it to us: Cornelius was devout. The word “devout” means one who loves God and renders Him reverence. In other words, a person who respects God and takes God seriously is called devout.

It is the virtuous, God-fearing person: the one who reveres the law of God and keeps God’s commandments.

A person who is attentive in every aspect of life to the commandments of God is called devout.

John Climacus, one of the neptic Fathers of watchfulness, spoke on many subjects, and he also said certain things about piety.

Piety. He says: “Of all that we have received, nothing is truly our own, except one possession alone: piety.” What he means here is that all the virtues come from God, but piety comes from man; a person must cultivate it himself. Is he waiting for God to give him piety? No, he must cultivate it himself. Piety comes from us.

He says the following:

He says, “Even death cannot take this away from us, because it is our own. But everything else can be taken from us, even against our will. I may possess the virtue of virginity and self-restraint, but as soon as grace is taken from me, I can no longer restrain myself. I may have the power of prayer, but as soon as grace is taken from me, I cannot pray.”

“The grace of tears, at the very hour when I am praying. The moment He takes that grace away from me, the fountains run dry. They give no tear at all. I become hard as stone, like granite.” Everything else, we are told, God can take away. But piety — that He cannot take away.

Fasting must be joined with humility and love. Once, from this very pulpit, I mentioned the following conversation, which I overheard on the telephone. A friend of mine was using my phone to call one of his relatives. This relative, an elderly and very wealthy man, had wronged their whole family. He had left them destitute, and there remained one last piece of property—some plot of land, some field.

Now, I didn't put my ear up to the phone; but I heard the rest of it, because the man on the other end had a booming voice: "Go on, then—let him take this last piece from you too, this one as well." "All right," my friend says, "you have no respect for me; fine, I'm the younger one. You have no respect for my father; he only married into the family. But your mother," he says—"my sister," he says—"your sister, my mother: have you no respect for her, an old woman lying in her bed?"

What is she supposed to say when her older brother—the one she would have regarded as her protector—abandons her completely and leaves her destitute?

But listen—though I did not hear what he said to him—listen to what he tells him: “Even if you take this from us as well, know one thing: I do not know what the others will do, but I will never stop loving you. You do not have the power to make me bear hatred toward you.”

I was left speechless. “Take this from me too — I will still go on loving you.” And of course he draws that strength from the Gospel: “Love your enemies.” So the holy man is entirely right when he speaks about this.

This fear of God, this piety that flows from it and is bound together with love—no one can take it away. Everything else may be taken away, but this cannot. “The pious man is not the one who gives alms to many.” Piety is not a matter of outward accomplishments. No: “It is the one who wrongs no one.” The pious man, he says, is not the one who gives alms to many, but the one who wrongs no one. For I may give alms to many while having wronged others—and perhaps that is precisely why I am giving alms. Piety is the source of responsibility, the head, the foundation, and the firm basis of every good thing.

That is where all good things begin — so says this holy man. And here is one more saying, from another of the Fathers: "Piety is the mean between atheism and superstition." It stands, he says, midway between atheism and superstition — and impiety and atheism are more or less the same thing. "Just as the definition of bodily beauty is the symmetry, the right proportion, of the limbs, so the highest definition of the soul's beauty is the symmetry, the right proportion, of the virtues; for extremes fall away into vice" — as the wise have declared — neither superstitious nor impious. "Just as in the body the chief part of its comeliness is the beauty of the eyes" — in the body, he says, the finest part is the eyes; that is where it all begins, with the eyes — "so too in the soul the crowning part of its comeliness is piety." That is where the soul begins as well: with piety.

And Paul, writing to Timothy, speaks about those who want to live a godly life. Because anyone who wants to live in a godly way is going to run into difficulties. In a world full of lawless people, in a world that is unjust, in a world so malicious, so indifferent, so secretive, a person simply cannot manage to put the goodness of their soul into practice. It is a very hard thing to do.

That is why he says: “Indeed, all who desire to live piously in Christ Jesus will be persecuted.”

This is something many of us often forget, especially when the trial goes on for a long time. Then Satan comes and says to us: “Where is God now? If He exists, why is it that you do good, act rightly, and live so piously, while that impious and utterly ungodly man lives better and more comfortably than you? You are the one being persecuted and suffering.”

At times a person then abandons the path, joins the other side, and loses his crown. Know that you will be persecuted when you resolve to remain pious among the impious. Therefore, Saint Paul tells Timothy that whoever desires to live piously will be persecuted.

That is the Second Epistle to Timothy, chapter three, verse twelve. And of the godly man, the wise Sirach says: "A godly man abides in wisdom like the sun." Is there anything that can harm the sun? Is there anything that can cast a shadow over it?

Even if clouds obscure it for a moment, it continues to shine behind them. As soon as they pass, it appears again in all its majesty. Piety is the same. No matter how much another person’s malice, hatred, envy, self-interest, or jealousy tries to darken you, you will shine again like the sun.

Sirach also gives us another thought: “The discourse of a pious man is always wisdom.” When a man is speaking and relating something, and he is truly pious, sit down and listen to him. The words that come from his mouth are wisdom and truth, because the pious man weighs his words and speaks carefully. He is not foul-mouthed or careless in speech.

Whenever he opens his mouth, it is to benefit the other person, not to harm him or to harm himself. For whenever we open our mouths, two benefits should result: one for the listener and one for the speaker.

The speaker. With our idle talk, the opposite happens: harm comes to the listener, and the speaker is corrupted. For truly, this instrument, which was given by God for praise, for speaking what is right and good, is often used for improper things. The speaker, then, is presented as possessing such a virtue—a virtue difficult to attain. He is presented as a believer. He is devout. We do not dispute that.

Can we doubt this? Saint Luke presents Cornelius as a man who feared God. Do we fear God? We fear the dog, the policeman, the prosecutor—yes, we fear all these. We fear our father, our child, our brother, our sister, or the wolf. A man who goes out to steal will turn back if he hears a howl. Yet we do not fear God. The truth is that we have no fear of God.

A single crack of a sound can make the thief, the adulterer, or anyone else bent on doing harm turn back. Yet the thunder of God, the eye of God, His threat, even Hell, does not make him turn back. Saint John Climacus gives us the example of the adulterer who will stop at nothing—nothing at all.

He calls him a dog that loves the butcher’s shop: even though the butcher beats it, the dog still thrusts its head among the blood, paying no heed to the butcher’s knife. You know how many consequences can result from such a sin—from adultery, for example—yet the sinner remains indifferent.

Photike. He does not fear the law of God. We do not fear God, because if we feared Him, reverenced Him, and truly took account of Him—knowing that He sees us, and that if we exist, speak, breathe, work, move, and even insult Him, it is only because of His forbearance, His forbearance—then we would understand. If He closes the way, if He turns the switch, everything stops.

We cannot grasp this very well. We imagine that we stand firmly upon the earth, and that is why we sometimes even raise an insulting hand against Him. I once saw a transport agent in Loutraki whose bus had broken down. When the second one broke down as well, he turned and made an obscene gesture toward God.

He also uttered a very vile word against God. And who was he? A useless gnat suspended between heaven and earth. Man does not truly stand upon the earth; he hangs between heaven and earth. He cannot hold on to the past, he has no command of the future, and he does not even control the present—yet he blasphemes God. This is a grave matter.

If the fear of God existed, a mother would not kill her children. A father would not give his consent; one person would not steal, another would not dishonor others, another would not blaspheme, and another would not commit injustice. There would be no injustice and no sin in the world if we feared God.

Indeed, the divine John Chrysostom says that if a person keeps God in mind and fears God, then either he will not sin at all during the day, or he will sin very little—perhaps some pardonable sin, but not a mortal, deliberate sin such as those we have lately been reading about in the newspapers, seeing and hearing about: deeds that reveal hardness of heart, indifference, irreverence, and the belief that nothing is sacred or holy.

And yet all these things are done beneath the eyes of God, because the human person is free and misuses that freedom until the hour of departure comes. The God-fearing person, however, takes God into account. The moment he wakes in the morning, he makes the sign of the Cross and says, “My God, I thank You.” And at the same time he is filled with fear because another day has been added to his life.

He fears that he may lose his soul because of this very day. Many people complain that they have been given so many years to live. But this truly wise person is fearful because one more day has been added, for he does not know what this day will bring forth for him or what it may contain. Whether a car runs him over is the lesser matter.

So his fear is this: that his soul may be lost, his immortal soul. That is where they begin. Whether some harm comes to me, whether I catch smallpox, whether I get cancer, whether a car runs me over, whether they carry me off on one of those stretchers and take me away there —

All that is a joke. All of that has to do with the earthly man, with the body. But what about Abel — what does this present day hold for him, for the soul, for innocent Abel? What has the immortal soul done wrong? Now if this fear were there in the young woman, in the young man, in the father, in the mother, in the factory owner, in the scientist, in the businessman, the earth would be Paradise. There would be no borders, no arms buildups, no police forces — none of it would exist at all.

But there is no fear of God, and that is precisely why all these things exist: so that those who possess the fear of God may be able to move about among the beasts.

Luke presents Cornelius as a man who feared God. And through Paul, the Church exhorts the wife to fear her husband—that is, to respect him, take him seriously, and give him due regard, because he is the head. The man was not made from the woman; the woman was made from the man.

The man was created first, and the woman was fashioned from his side. For this reason she was given her hair as a reminder that she is under authority, though she herself has removed her hair and given it back to men. However high she may rise—whether into an airplane, behind the wheel, into a ministry, or even into the office of prime minister—God still expects her, as a woman, to foster and multiply the human race in her home and in her proper work.

It is there that He waits for her to return. If the woman does not return to the home, then expect the destruction of humanity. A woman has no work outside the home. Would you like me to give you a small example?

A young man earning a salary of two thousand drachmas marries a poor young woman and supports her, and a family begins. But a young woman earning ten thousand drachmas does not marry an honest young man who is poor.

What, then, does she contribute? She takes her earnings for her own finery. I am not speaking of the woman who works for the sake of her mother or for some other worthy purpose; those are exceptions, not the rule. But we have overturned everything, and so-called feminism has produced the results it has produced.

Because of this estrangement from God, Israel now sends a woman—an Israelite woman—to govern. And people say, “Are there no men with children down there, none among you?” Yet a boy is often admired because he is growing into a strong young man, someone who tomorrow will take justice into his own hands and whom no one will be able to tell to stand aside and let another pass.

The fear of God is passed on within the home, because children pay more attention to deeds than to words.

Deeds are the example. Hearing something is nothing; seeing it lived out is what matters.

You see what it is. Whatever you say to the child, if the child sees you doing the very thing you're forbidding — say you tell them not to smoke while you yourself smoke, or you tell them to go to church while you yourself don't go — they'll go while they're still small. But tomorrow, when they've grown up a little, they'll throw it back in your face, and off they'll go. Are you going to tell your daughter not to put on makeup? A mother shouldn't say that to her child when she herself stands in front of the mirror for two or three hours. Tomorrow the child will do it twice over. Everything they were held back from, they'll do all at once, all the arrears together. The moment they get the chance, they'll do it. Because the child sees: if it really were bad, if it really weren't right, then you yourself, father — you yourself, mother — ...

Well, it isn't enough for her simply to say these things. How is she going to actually do them? How is it possible? The mother doesn't go to church, but she sends the child off. The mother doesn't pray, the mother doesn't fast, the mother doesn't live a chaste and pure life — and yet she wants her daughter to guard her virginity, and so on. How is it possible for the child ever to learn to fear God?

So the fear of God does not exist. It is passed on by the parents. Cornelius, then, did not stand alone, but feared God “with all his household.” Not one of his children slipped away from him. He succeeded in leading his entire family to fear God and to believe that there is something higher, which governs all things, and that they should depend more upon Him and less upon their own strength.

And he “gave many alms to the people.” Who told him to give alms? Where had he read it? What Scripture had he read? He was a Gentile; his people worshipped other gods. And yet, as you see, within him—within every human person—there are seeds.

And it depends upon the person whether he will cultivate those seeds. He “gave many alms to the people.”

Almsgiving—as we also said the day before yesterday, when we spoke about the alms given by Tabitha—

Thank you.

…the transformation of this transient material world into something spiritual. You have heard of many people who, when they travel, go to exchange their currency. They change their money so that it will be accepted wherever they are going and so that they may have what they need there. Without exchanging currency, they cannot go. In the same way, the faithful must also make such an exchange…

And he must exchange his earthly wealth for treasure in the place where he is going, so that witnesses and advocates may be found for him there, when the details of our sins are examined. Almsgiving must be practiced. And remember the sayings I read to you from certain admirable, mighty, holy men.

Almsgiving is called the physician that heals the wounds of our soul. Listen to this. For the wounds of the body we have first-aid stations, clinics, hospitals and treatment centres. But for the wounds of the soul, he says, the medicines are as many as your own hands provide — whatever you give away with your own hands, that is your medicine.

Do you see that hand? And when he stretches it out, he offers you medicine for your own soul. Pay attention and take it, because we do not take this seriously enough. It is an opportunity to receive this medicine.

“Redeem your sins through almsgiving.” Pay attention: almsgiving even wipes away sins. This does not mean that the Mystery of metanoia—of repentance—and confession is abolished. God forbid! But who remembers every one of his sins in order to confess them? And who will wipe away those he does not remember?

There are, of course, people who fear God and take these things seriously; but there are also people who neither fear God nor take them into account. They go and confess whatever they remember, but they do not confess what they have forgotten. What will happen to those sins? How will they be wiped away?

A gentleman told me as I was coming through the door, “I went to Holy Confession, but I could not remember my sins, so I prayed to Saint Nektarios of Aegina to illumine me.” “Then everything I had done since childhood came back to my nous, and I confessed it all,” he said. In fact, he even wanted to make this publicly known.

I told him, “This is not something that needs to be published. Do not put it in the periodical.” Besides, I have six thousand miracles; I cannot manage to publish them all, so it will remain there in the archive. But his prayer contained the fear of God. What was he asking? “Illumine me, so that I may bring everything out.”

But everything—all my unpaid debts, everything I have done since I was a little child—must be cleared away. And the Saints, the Theotokos, and the Lord Himself, who care about the purification of the soul, bring these things back to our remembrance. Why did Christ grant you illumination? Was it not because the Saint entreated Christ on your behalf? The Saint has no power of his own; the power comes from Christ. He entreated the Lord, and the Lord illumined you, so that you remembered your sins. And you will remember still more.

Since we do not do this, Christ, in His love, brings certain shocks into our lives, if we may call them that, because they are absolutely necessary for us. We need our acts of almsgiving to speak for us when we stand before Him on that Day.

He who gives alms in humility reaps mercy. God did not give all of us five talents; to some He gave five. He may give one person a talent for speaking and another a talent for writing. We therefore have no right to hide it. Now, if someone is scandalized, are we the cause? No; his own malice is the cause. His malice is to blame. No one forces him to accept anything. Many people receive the message but cannot communicate it to others. They listen here, but they cannot pass it on.

But when such a person takes the book written by Eirinistis, with all the examples and different cases it contains, he resolves his own difficulties, overcomes the other man’s objections, and sends it out like a traveling pulpit—to the prison, the hospital, foreign countries, the sick, the proud, and so forth.

I have no right to hide it; otherwise, I hide the talent. I do not use it in order to display my talent, but if I do not use it, I bury the talent. Moreover, we must understand that these undertakings are a war. They are directed against the devil, and so there will be casualties and there will be wounded.

Those who act out of pride, raise their heads, and insist on doing things their own way will be wounded. I do not tell them what they must do; I tell them what I myself have done. Now, Mr. Doris, why do I speak about it? Is it to show off, or to present an example?

To present. Showing off is one thing; presenting is another. Now, in this case, what I remembered was also written down a bit illegibly, and I couldn't make it out here, and I didn't know what it said, and so I read it out. It came into my mind, and now I'm saying it. That is the reason for it; that is not the aim. Nor is it to make money — this is not about collecting silver. What we have here are souls, for whom Christ died, and if one single soul is helped, then the applause from the audiences, the dollars, and all the rest — all of it goes off to one side. A struggle goes into the writing; a struggle goes into the speaking. We do whatever we can. So that, then, was the reason this book was written: “A Good Person Is One Thing, a Christian Is Another.” Here you see that with all those virtues, a person is still not saved. Just as there are people with so many virtues, with acts of almsgiving, with so many good things, and they still will not be saved — because they don't go to church, because they don't go to confession, because they don't receive Holy Communion; or because they have even one single sin: they do not forgive. Or they have a sin of the flesh — fornication, adultery — or they refuse to have children, and so on.

And so forth. That is where Satan enters: they have left a little opening, just as Judas left open the little window of theft. Satan entered through it and led him all the way to suicide. You must speak about these things. You cannot remain silent about them or hide them.

In any event, I am saying that this man, good as he was, had not yet done these things consciously for God. But God saw him struggling and said, as it were, “This man is worthy of help. I shall therefore send someone to him.” And He sent His angel.

God’s angels have not died; the angels of God still exist. And for anyone who truly desires salvation, there will always be an angel of God. At the hardest moment, in the most difficult circumstances, when everything is inclining toward evil, God will send you an angel as though straight down from heaven—by helicopter, so to speak—provided that you truly desire it: that you desire to cut off sin, to come out of sin, to stop sinning, and to free yourself from the people with whom you sin. It is enough that you truly desire it. If you make that choice and do the little that lies within your power, know that from that point onward great help will come. This man, it says, should pray continually—that is, day and night.

But we say, “Do I have time for that now? Are we free to attend to such things? We have to work; work is necessary.” Abroad, for example, in totalitarian states, they abolished Sundays, abolished feast days, and abolished everything else, because they wanted everyone to work. And we want the same.

Yet in this matter we need more prayer and less work. Even if the proceeds of our work are to be given as alms, prayer is higher. As you heard earlier, some people sew clothes or make other things during the Divine Liturgy, or on Sunday, intending to give them as alms. God does not accept such offerings. They are the offspring of sin, things that arise from sin; God does not accept them.

Nor is God poor, waiting for us to play the generous benefactor. No. You must do what belongs to you and leave the rest to God. “But seek first the Kingdom of God and His righteousness, and all these things shall be added unto you.”

Listen now to a few words about prayer.

For this reason, as I say, prayer is by nature a refuge, a help, a fountain of salvation, a treasure of confidence, and a harbor that delivers us from the storm. Do you hear what qualities prayer possesses? It is light for those in darkness, support for the weak, shelter in times of temptation, help at the height of illness, a shield of deliverance in war, and a sharpened arrow against the enemies. In a word, the whole multitude of these blessings finds its entrance into our lives through prayer.

Saint Isaac the Syrian says—listen. This is also for those who say, for example, “I will work so that I may give alms,” at a time when work is not permitted. If you wish to work longer for the sake of giving alms, he says, know that prayer ranks higher than almsgiving.

Prayer is higher than almsgiving, he says, if you are going to give alms at the expense of prayer. And concerning tears in prayer—I touched on this the other day—a certain soul even wrote to me: “My prayer is dry. I cannot weep; I cannot even make my eyes a little moist.”

The same Father says: “Tears during prayer are a sign of the mercy of God.” He means the tears that come when you pray—not because you are suffering or are ill, whether man or woman, and so forth, but when you pray for your sins and acknowledge that you are a sinner.

And if you then weep, know that this “is a sign of the mercy of God, of which the soul has been counted worthy through its own metanoia, its repentance.” The soul was counted worthy of these tears and of this mercy because it repented; it was received, and it began to enter the plain of purity.

The mercy of God took hold of the soul and bound it to itself, and now began to lead it into the plain of purity, so that it might be cleansed by God’s mercy, by tears, and by prayer. Do you hear these things? We have not grasped them as deeply as we should.

In any case, the angel spoke, as we said, and Cornelius sent two men. “Go to Joppa, to the house of such-and-such a man by the seashore.” Because of their work, tanners usually had their homes by the sea. “There you will find Simon. Tell him to come here.”

So the men set out in the morning and were approaching the place around noon. At midday Peter was waiting for the meal. It was about twelve o’clock, but the food was not yet ready. So as not to waste that time, he went up to the upper room to pray.

This is an example showing that no moment should be wasted.

Our forebears had the wise saying, “Spare your time.” Have mercy on your time. Once it passes, it cannot be replaced. It goes into the storehouse of the past and never returns. Peter wanted to make good use even of that moment, so he went up to pray—onto the housetop, as the text says.

We would turn on the television, pick up the newspaper, or play with a grandchild. Or we would call someone over to play backgammon, or tell lies, foolish jokes, obscenities, and all the rest. A person must understand that time is short. Within a few moments, he may no longer be here.

At that moment Peter was counted worthy of a vision. He saw heaven open, and before him something like a great sheet began descending. The sheet was held by its four corners, and it was filled with every kind of animal, both clean and unclean—those permitted by the Law and those forbidden by it. Then he heard a voice commanding him: “Rise, sacrifice, and eat.”

Peter answers back — he actually had the boldness to answer: 'By no means, Lord! I have never eaten anything profane or unclean.' That is what he says — to the voice of God himself. And then he hears the voice a second time, and a third time, saying to him: 'What God has cleansed, you must not call unclean.' Whatever I have cleansed, you are not to call profane. Here, of course, God is giving him a lesson.

In a little while, Gentiles would arrive to summon him. Peter believed that Christ had come only for the Jews, those regarded as clean. So God was now helping him to believe, to receive these men, and to agree to go with them.

You see, grace goes before us; the Holy Spirit goes before us in divine action and prepares the ground. Before all this had even ended, there was a knock at the outer door. The soldiers asked, “Is a certain Simon Peter staying here?” and so forth.

They were told that he was there. The Spirit then warned Peter: “Go down; men are looking for you at the door.” So he went downstairs. “What do you want?” he asked. They came in, and these men, the messengers of Cornelius, told him what had happened.

"It's like this," they tell him, "our master is a devout man," and so on and so forth. This is what happened to him. And he has been commanded to send for you, to have you come there. So we've come to fetch you and bring you back with us. Others went along with him too. Maybe out of fear, maybe out of curiosity, I don't know.

They did not want to leave him alone and exposed among the Gentiles, uncertain of what they might do to him or how they might behave. In any case, other Jews accompanied him, and they set out. Meanwhile, Cornelius was making preparations. He invited his own relatives and friends, just as we do when we celebrate Holy Unction and invite our relatives, or have the blessing of water—the Agiasmos—and invite our neighbors and other close friends to the house. Cornelius did the same. He invited others and waited for Peter. At last, the time came for them to arrive.

Cornelius then went out to meet Peter and fell at his feet.

But Peter raised him up and said, “I too am a man, just like you.”

Cornelius stood up, and they entered the house. Once inside, Peter asked him, “Tell me why you summoned me here.”

I passed over the entire chapter to get to this point, because there is not enough time to go through it all. I have given you a brief account from memory. Those of you who wish can find this narrative in your copy of the Gospel; in any case, it is familiar to most of you.

And Cornelius had been fasting from the fourth day until this very hour; he was still keeping it up. Say, for example, that he saw the vision yesterday afternoon at three o'clock, and he sent his men on the second day, in the morning — and he is still continuing the fast.

"Four days ago, right up to this very hour, I have been fasting." Who told you to do that? What do you know about fasting? He is not even a man of Christ, and yet: "I have been fasting." Where are we Christians going to go and hide?

And at the ninth hour, at three in the afternoon.

As I was praying in my house, behold, a man stood before me in shining garments and said, ‘Cornelius, your prayer has been heard, and your almsgiving has been remembered before God. Therefore, send to Joppa and summon Simon, who is called Peter. He is staying as a guest in the house of Simon the tanner, by the sea.’

When he comes, he will speak to you. He himself will come and tell you how you are to be saved. Everything you do is good and holy, but you will not see Paradise. You must send word for him to come and tell you what you must do—to speak to you. And he did speak to him, recounting the whole story, as we read in what follows.

How the Fall took place, what God did, and how He sent Christ; how the Jews treated Him, how He suffered, how He was buried, how He rose again, and what commandment He left behind: that they should be baptized, and so forth. And he baptized them. The Holy Spirit also descended upon them that very day, as the account goes on to say.

Therefore I sent for you at once, and you have done well to come. Now, then, we are all here before God, to hear everything that God has commanded you to say. Before you—before God. Since God is the One who sends you, God is indeed with you.

God will speak to us, and we are now ready to hear what we must do in order to make good use of these blessings. Look: his good deeds were beautiful and reached as far as God, but they did not open the gate of Paradise for him.

They were needed, yes — but all they did was knock at the door. It is Another who opened it, and the Son of God came out to tell me what the way is: through which door and along which road we have to travel to reach the Kingdom of Heaven. Fear and trembling for us, the so-called good people; fear and trembling for us who are called the Lord's own, and who sadly do not have these fruits, these beautiful things that this man had. We don't have the piety he had, nor the almsgiving, nor the prayer, nor the fasting, nor the fear of God — we don't have it the way we should.

Today we know the Gospel and all that awaits us, both the blessings and the dreadful things, for both stand before us. There is the burning furnace, as Saint Mary Magdalene says, and there is Paradise standing open; yet man goes to Hell because, even now, we do not mend our ways. What fear and trembling this should inspire!

It is terrifying. Again, those who possess these virtues should take care also to live the life of the Mysteries of the Church. Baptism—this betrothal—was given to them by their father, Eusebius. They received it through their godmother, and they must take care to preserve it through metanoia and Holy Confession. The other virtues are also necessary, and they lead all the way to the Kingdom of Heaven. I told you at the beginning that the author spoke of four virtues. Here Cornelius himself speaks of a fifth as well: fasting.

Listen to a definition of fasting—what fasting truly is. We slaves of the belly say that one thing has nothing to do with another. Indeed, that is not so: drinking milk on Friday is one matter, we say, and fasting is another. But both belong to fasting.

You may avoid certain foods, yet not refrain from evil; one does not excuse the other. Listen to this saying: “The great foundation of every good work is fasting.” That is where one must begin.

Fasting with discernment — a beautiful definition, that: fasting with discernment. Not that you should kill yourself by fasting. Fasting with discernment. And whoever neglects fasting tears down every good, because this is the commandment that was laid down for our nature from the beginning, as a safeguard against the tasting of the food.

This commandment comes from Paradise, he says, for, as Basil the Great also says—and we have mentioned and written this before—“Fasting was ordained in Paradise.”

Fasting. Adam received it as the first commandment. “The words, ‘You shall not eat,’” he says, “are the institution of fasting.” And he says, “Let us fast, then, so that we may return to Paradise.” For they did not fast. If they had fasted from the tree, we would not afterward have needed fasting. That is why we too must fast today. And those who truly fast can speak, both to others and to themselves, of the answer they receive—not from God, but from the devil.

How Satan is shaken, how troubled and afflicted he becomes when he sees you fasting! What has happened? Fasting is a great matter.

You will read the following account in the Sayings of the Desert Fathers.

A man who had been afflicted by an evil spirit for twenty years was once brought to an ascetic elder.

The elder was asked to offer the prayer so that the man might be freed from the evil spirit. In his humility he said, “I cannot deliver the brother, but I can give him relief. Let the demon that possesses the brother come into me.” The demon left that man and entered the elder, remaining in him for fourteen years. After those fourteen years, it came out of its own accord and began to leave.

The elder said to it, “Stop! I am not driving you away. Do you wish to stay?” “How could I stay?” it replied. “You have worn me out! For fourteen years you have fed on nothing but fruit stones. Can I possibly live in there?” He had worn the demon out. Together with humility, fasting is what drives Satan away.

That is why, when Christ told us, “This kind does not go out except by prayer and fasting,” He knew something better than we do.

Fasting, then, is the commandment given to our nature from the beginning, as a safeguard against tasting the forbidden food. It was through food that the fall of our created nature began. That was where it started. Yet where the first destruction took place, there also those who strive in the fear of God begin their struggle.

Through eating came the Fall; through fasting salvation begins.

Where the first destruction took place, there also those who strive in the fear of God begin their struggle, when they begin to keep His laws.

These are the things I thought had to be said about the first Christian to come from among the Gentiles as well. But we are the ones who gain even more from it, because each of us, I think, when we set ourselves beside this man who did not know Christ — as I said a moment ago —

As I said earlier, he knew neither Christ, nor the Gospel, nor theology, nor anything else; yet the law of conscience alone leaves us without excuse. Therefore, I pray that we may both do good works and remain faithful to the life of the Mysteries of the Church. And let us be certain: with these two oars, we shall reach the eternity that the Lord has prepared. This is what I pray for the whole world and for us as well. Amen.

Όσοι είμαστε μαζί προχθές, θα ενθυμείστε ότι είχαμε μιλήσει για το διπλούν θαύμα. Αυτό που έκαμε ο Απόστολος Πέτρος, συγκεκριμένως που εθεράπευσε τον Αινέα ονόματι, τον παράλυτον. Και που ανέστησε και την Ταβιθά.

Από αυτό θα ενθυμείστε ότι σταματήσαμε στο τέλος και τον αφήσαμε τον Πέτρο στην Ιώπη.

Απόψε το βράδυ θα ήθελα να μιλούσα τη συνέχεια από τις Πράξεις των Αποστόλων, που έχει στα περιστατικά της κλήσεως του πρώτου εξ εθνών χριστιανού.

Πώς ο Θεός ενήργησε για ένα πρόσωπο πολύ καλό σε έργα και σε περιεχόμενο, αλλά μακριά από τον Θεό ακόμη, μη γνωρίζον τον Χριστό και τη Μυστηριακή Ζωή. Πώς ο Θεός οικονόμησε στο πρόσωπο αυτό να γνωρίσει το φως.

Να του αποδείξει ότι διά των έργων του δεν σώζεται μόνο, χρειάζεται και ο Χριστός. Και έτσι επήλθε η σωτηρία αφενός και ο πρώτος εξ εθνών χριστιανός. Το πρόσωπο πάλι, το οποίο επληροφόρησε τον ερχομό του Χριστού στον κόσμο, σε αυτό το πρόσωπο είναι πάλι ο Απόστολος Πέτρος, ο οποίος εκλήθη από ένα σπίτι εκεί που εφιλοξενείτο, όπως μας είπε ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Λουκάς προχθές.

Του Σίμωνος του βυρσοδέψου, το σπίτι παρά την θάλασσα.

Αυτά που θα σας διαβάσω είναι από το δέκατο κεφάλαιο των Πράξεων των Αποστόλων, από στίχους ένα και κατωτέρω. Ο Πέτρος είναι στου Σίμωνος του βυρσοδέψου και φιλοξενείται. Εδώ τώρα μια άλλη ιστορία που λαμβάνει χώραν αλλού και πώς ειδοποιείται ο Πέτρος από εκεί να σπεύσει, να κηρύξει τον λόγο.

Ανήρ δε τις εν Καισαρεία, ονόματι Κορνήλιος, εκατόνταρχος εκ σπείρης της καλουμένης Ιταλικής, ευσεβής και φοβούμενος τον Θεόν συν παντί τω οίκω αυτού, ποιών τε ελεημοσύνας πολλάς τω λαώ και δεόμενος του Θεού διά παντός, είδεν εν οράματι φανερώς, ωσεί ώραν ενάτην της ημέρας, άγγελον του Θεού εισελθόντα προς αυτόν και ειπόντα αυτώ· «Κορνήλιε». Ο δε ατενίσας αυτώ και έμφοβος γενόμενος είπε· «Τι εστι, Κύριε;» Είπε δε αυτώ· «Αι προσευχαί σου και αι ελεημοσύναι σου ανέβησαν εις μνημόσυνον ενώπιον του Θεού. Και νυν πέμψον εις Ιόππην άνδρας και μετάπεμψαι Σίμωνά τινα, ος επικαλείται Πέτρος. Ούτος ξενίζεται παρά τινι Σίμωνι βυρσεί, ω εστιν οικία παρά θάλασσαν».

Ομιλεί, όπως βλέπετε, για ένα επίσημο πρόσωπο,

εκατόνταρχο, επικεφαλής εκατόν στρατιωτών, εκ της σπείρης της καλουμένης Ιταλικής, από στράτευμα κατοχής τότε, το όνομά του Κορνήλιος, ο οποίος, παρότι δεν εγνώριζε τον Χριστό, δεν είχε διαβάσει Ευαγγέλιο, δεν είχε βαπτιστεί, δεν γνώριζε την ειδική διδασκαλία του Ιησού.

Εν τούτοις ήτο, λέγει, ευσεβής και φοβούμενος τον Θεόν συν παντί τω οίκω αυτού, ποιών τε ελεημοσύνας πολλάς τω λαώ και δεόμενος του Θεού διαπαντός. Αναφέρει τέσσερις βασικές αρετές. Ο ίδιος, πιο κάτω, όταν ευρέθηκε αντιμέτωπος με τον Πέτρο, μίλησε και για μία ακόμη αρετή την οποία χρησιμοποιούσε, τη νηστεία.

Εδώ τον παρουσιάζει ως θεοφοβούμενο, όχι αυτόν μόνον, αλλά και το σπίτι του ολόκληρο, ως άνθρωπον της ελεημοσύνης και μάλιστα με πολλά, και δεόμενος, και άνθρωπος της προσευχής. Εκεί παρουσιάζεται και ως άνθρωπος της νηστείας.

Πέντε βασικές αρετές, οι οποίες λείπουν από τους χριστιανούς ως επί το πλείστον σήμερα, και τις είχε άνθρωπος ο οποίος δεν ήταν καν χριστιανός. Δεν είχε σχέση, επαναλαμβάνω, ούτε με το Ευαγγέλιο, ούτε με τον Ιησού, ούτε με την ειδική διδασκαλία της Εκκλησίας του Ιησού.

τοῦ Ἰησοῦ. Τον λέγει ευσεβή· λέξη βαρυσήμαντη. Η ευσέβεια σήμερα λείπει, όχι μόνο από τον άνθρωπο προς τον Θεό, αλλά ούτε από άνθρωπο προς άνθρωπο υπάρχει αυτή η ευσέβεια. Είμεθα ασεβέστατοι ως επί το πλείστον· δεν δείχνουμε ευλάβεια ούτε σε πρεσβυτέρους, ούτε σε προϊσταμένους, ούτε σε αρχές, ούτε σε εξουσίες.

Πώς πληθύνεται, ως επί το πλείστον, σήμερα η ασέβεια και πόσο εκλείπει η ευσέβεια. Εδώ δεν μπορούμε να πούμε ότι ο Ευαγγελιστής Λουκάς, ο φερόμενος διά Πνεύματος Αγίου, έκαμε λάθος και τον ασεβή, παραδείγματι, Κορνήλιο, τον λέει ευσεβή.

Το παίρνουμε όπως ακριβώς μας το έδωσε, ότι είναι ευσεβής. Η ερμηνεία της λέξεως «ευσεβής» είναι ο φιλών και απονέμων σέβας προς τον Θεό. Δηλαδή, ο άνθρωπος που σέβεται, που λογαριάζει τον Θεό, αυτός λέγεται ευσεβής.

Ο ενάρετος, ο θεοφοβούμενος άνθρωπος, αυτός που φοβάται τον νόμο του Θεού, αυτός που φυλάττει τας εντολάς του Θεού.

Αυτός που προσέχει σε όλες τις εκδηλώσεις που έχουν σχέση με τας εντολάς του Θεού, αυτός λέγεται ευσεβής.

Ο Ιωάννης της Κλίμακος, νηπτικός πατήρ αυτός, για πολλά θέματα έχει μιλήσει, έχει πει και ορισμένα πράγματα για την ευσέβεια.

Ευσέβεια. Λέγει λοιπόν το εξής: «Ουδέν γάρ ων εσχήκαμεν έχομεν ίδιον, ενός κτήματος μόνον, της ευσεβείας». Θέλει να πει εδώ ότι όλες οι αρετές είναι από το Θεό· η ευσέβεια είναι από τον άνθρωπο, θα τη βάλει μόνος του ο άνθρωπος. Περιμένει να τη δώσει ο Θεός την ευσέβεια; Θα τη βάλει μόνος. Της ευσεβείας εξ ημών.

Λέγει, λοιπόν, το εξής:

Τίτορες λέγει Ταύτιν ουν θάνατος απελθόν ους ηλίτσι και ο θάνατος ακόμη δεν μπορεί να μας την πάρει γιατί είναι δική μας το δε άλλο να πάντων εκβαλεί και μη θέλοντας τα άλλα μας τα παίρνει έστω και αμή θέλουμε έχω την αρετή της παρθενίας, της εγκρατείας μόλις μου πάρει τη χάρη δεν μπορώ να εγκρατευτώ έχω την δύναμη της προσευχής μόλις μου πάρει την χάρη Εγώ την χάριν δεν μπορώ να προσευχηθώ.

«Χάρη των δακρύων, την ώρα που προσεύχομαι. Μόλις μου πάρει τη χάρη, στερεύουν οι βρύσες. Δεν βγάζουν καθόλου δάκρυ. Γίνομαι σκληρός σαν πέτρα, σαν γρανίτης». Όλα, λέει, τ’ άλλα μπορεί να τα πάρει ο Θεός. Την ευσέβεια, όμως, δεν μπορεί να την πάρει.

Η νηστεία, συνδεδεμένη με ταπείνωση και με αγάπη. Είχα πει κάποια φορά από το βήμα αυτό το εξής: έναν διάλογο που ήκουσα από τηλεφώνου. Τηλεφωνούσε ένας φίλος μου από το τηλέφωνό μου σε έναν συγγενή του, ο οποίος συγγενής του, μεγάλος στην ηλικία και πολύ πλούσιος, τους είχε αδικήσει οικογενειακώς αυτούς. Τους είχε αφήσει στον δρόμο και είχε μείνει κάποιο κομμάτι, κάποιο οικόπεδο, κάποιο χωράφι.

Τώρα, δεν έβαλα το αυτί μου εκεί· τα άλλα τα άκουσα, γιατί έλεγε ο μεγαλόφωνος: «Πήγαινε, και αυτό το τελευταίο να σου πάρει, και αυτό». «Καλά», λέγει, «εμένα δεν με σέβεσαι· τέλος πάντων, είμαι μικρότερος. Τον πατέρα μου δεν τον σέβεσαι· είναι γαμπρός. Τη μητέρα σου», λέει, «την αδελφή μου», λέει, «την αδελφή σου, τη μητέρα μου, δεν τη σέβεσαι, που είναι γριά στο κρεβάτι;»

Αυτή τι θα πει, όταν ο αδελφός της, ο μεγαλύτερος, που θα τον θεωρούσε προστάτη, την αφήνει τελείως στον δρόμο;

Άκουσε, όμως — δεν άκουσα τι του είπε αυτός — άκουσε, του λέγει: «Και αυτό, αν θα μας το πάρεις ακόμη, γνώριζε το εξής: Δεν ξέρω τι θα κάνουν οι άλλοι, εγώ όμως δεν θα πάψω να σε αγαπώ. Δεν έχεις τη δύναμη να με βάλεις να έχω έχθρα μαζί σου.

Εγώ κατάπια τη γλώσσα μου. «Και αυτό να το πάρεις, εγώ θα εξακολουθήσω να σε αγαπώ». Διότι βέβαια αντλεί δύναμη από το Ευαγγέλιο: «Αγαπάτε τους εχθρούς υμών». Πολύ, λοιπόν, σωστά λέει γι’ αυτό ο άγιος άνθρωπος.

Αυτό το φόβο, αυτή την ευσέβεια που απορρέει, που είναι συνδεδεμένη με αγάπη. Δεν μπορεί να την πάρει κανένας. Όλα τα άλλα μπορεί να τα πάρουν. Αυτό δεν μπορεί να το πάρει. «Εὐσεβής, οὐχ ὁ πολλοὺς ἐλεῶν». Ευσεβής, αυτός δεν ξέρει τι κάνει, τι φτιάχνει κλπ. Όχι, «ἀλλὰ μηδένα ἀδικῶν». Ευσεβής, λέει, δεν είναι εκείνος που ελεεί πολλούς, αλλά εκείνος που δεν αδικεί κανέναν, διότι μπορεί να ελεώ πολλούς, αλλά να έχω αδικήσει ταυτόχρονα και γι' αυτό να ελεώ. Η ευσέβεια, ευθύνη, κεφαλή και θεμέλιος και η κρηπίς πάντων των καλών.

Από εκεί ξεκινάνε όλα τα αγαθά, έτσι λέγει ο Άγιος αυτός άνθρωπος. Και ακόμη μια γνώμη ενός άλλου πατρός είναι η εξής: «Εὐσέβεια μέση ἀθεότητος καὶ δεισιδαιμονίας», είναι στο μέσον, λέει, της αθεΐας και της δεισιδαιμονίας· ασέβεια και αθεΐα είναι περίπου το ίδιο. «Ὥσπερ τοῦ σωματικοῦ κάλλους ὅρος τῶν μελῶν συμμετρία, οὕτω καὶ τοῦ ψυχικοῦ κάλλους ἔσχατος ὅρος τῶν ἀρετῶν συμμετρία· αἱ γὰρ ἀκρότητες εἰς κακίαν ἐκπίπτουσιν», ὡς τῶν σοφῶν ἀπεφήναντο, μήτε δεισιδαίμονα μήτε ἀσεβῆ. «Ὥσπερ ἐπὶ τοῦ σώματος τὸ κυριώτατον μέρος τῆς εὐμορφίας τὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἐστὶ κάλλος», το σώμα, λέγει, το καλύτερο μέρος είναι οι οφθαλμοί, στα μάτια από εκεί ξεκινάνε, «οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς τὸ κορυφαιότατον μέρος εὐμορφίας ἐστὶν ἡ εὐσέβεια», από εκεί και η ψυχή ξεκινάει, από την ευσέβεια.

Ο δε Παύλος, γράφοντας προς Τιμόθεον, λέει για αυτούς που θέλουν να ζήσουν ευσεβώς. Γιατί ο άνθρωπος που θέλει να ζήσει ευσεβώς θα συναντήσει δυσκολίες. Δεν μπορεί, σε έναν κόσμο παρανόμων μέσα, σε έναν κόσμο άδικο, σε έναν κόσμο τόσο μοχθηρόν, αδιάφορον ή μυστικόν, να μπορέσει να εφαρμόσει τις καλοσύνες ψυχής του. Είναι πολύ δύσκολο πράγμα.

Γι' αυτό λέγει: «καὶ πάντες δὲ οἱ θέλοντες εὐσεβῶς ζῆν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ διωχθήσονται».

Αυτό πάλι σε πολλούς μας ξεφεύγει πολλές φορές, διότι παρατείνεται η δοκιμασία. Και εκεί έρχεται ο σατανάς και μας λέει: «Πού είναι ο Θεός πλέον;» Εάν υπάρχει, γιατί εσύ δίνεις καλό, κάνεις καλό, είσαι ευσεβής, είσαι ευσεβέστατος, και αυτός ο ασεβής, ο ασεβέστατος, ο δυσδαίμων κλπ., ζει καλύτερα από σένα, ανετότερα; Εσύ διώκεσαι, υποφέρεις.

Και εκεί καμιά φορά ο άνθρωπος εγκαταλείπει τον δρόμο και συντάσσεται με την άλλη πλευρά και χάνει το στεφάνι. Να γνωρίζεις ότι θα διωχθείς όταν θα πεις εσύ να είσαι ευσεβής προς τους ασεβείς. Ο θέλων, λοιπόν, να ζήσει ευσεβώς θα διωχθεί, λέγει ο Παύλος στον Τιμόθεο.

Δευτέρα Τιμοθέου Επιστολής, το γάμμα 12. Ο δε σοφός Σιράχ για τον άνθρωπο τον ευσεβή λέει: «Άνθρωπος ευσεβής εν σοφία μένει ως ο ήλιος». Είναι δυνατόν ο ήλιος να βλαφθεί από τίποτα; Να μπορέσει να σκιαστεί από τίποτα;

Και αν τον σκιάσουν μερικά σύννεφα μια στιγμή, πίσω από τα σύννεφα αυτός θα λάμπει. Και μόλις αυτά θα φύγουν, πάλι μεγαλοπρεπέστατα θα υπάρχει. Έτσι είναι και η ευσέβεια. Όσο να θέλει η κακία του άλλου, το μίσος, ο φθόνος, το συμφέρον, η ζήλια να αμαυρώσει, πάλιν ως ο ήλιος θα διαλάμψεις.

Και μία ακόμη του ίδιου σκέψη, του Σιράχ, είναι, λέγει: Διήγησις εὐσεβοῦς διὰ παντὸς σοφία. Όταν μιλάει, λέει, ένας και διηγείται κάτι, αλλά είναι ευσεβής, κάτσε να τον ακούσεις. Σοφία είναι τα λόγια τα οποία βγάζει και είναι αλήθεια, διότι ο ευσεβής μετράει τα λόγια του, προσέχει, δεν είναι βωμολόχος, δεν, δεν, δεν, δεν.

Ό,τι θα ανοίξει το στόμα του, θα το ανοίξει για να ωφελήσει τον άλλον, όχι να τον ζημιώσει ούτε ο ίδιος να ζημιωθεί. Διότι όταν ανοίξει το στόμα, πρέπει να προκύπτουν δύο ωφέλειες, προς τον ακούοντα και τον ομιλούντα.

Ομιλούντα. Στη φλυαρία σε εμάς γίνεται το αντίθετον, ζημιά στον ακούοντα και φθορά στον ομιλούντα, διότι πράγματι το όργανο αυτό, το οποίο δόθηκε από τον Θεό για υμνολογία, για σωστά πράγματα, για αγαθά, χρησιμοποιείται πολλάκις όχι για τα πρέποντα. Ο ομιλών, λοιπόν, αυτός παρουσιάζεται με μια τέτοια αρετή, αρετή δυσκατόρθωτον αρετή. Παρουσιάζεται ως πιστός. Είναι ευσεβής. Δεν του το αμφισβητούμε.

Θα μπορούμε να το αμφισβητήσουμε; Τον παρουσιάζει τον άνθρωπο αυτόν φοβούμενο, λέει, τον Θεόν, φοβούμενος τον Θεόν. Εμείς φοβούμεθα τον Θεόν; Το σκύλο τον φοβούμεθα, τον αστυφύλακα τον φοβούμεθα, τον εισαγγελέα, ναι, όλα αυτά τα φοβούμεθα, τον πατέρα, το παιδί, τον αδελφό, την αδελφή, ξέρω εγώ, το λύκο. Άλλος πάει να κλέψει, αν ακούσει και ούρλιασμα, θα γυρίσει πίσω. Το Θεό δεν τον φοβούμεθα. Είμεθα αθεόφοβοι, είναι αλήθεια.

Ένα κρακ αν κάνει μπορεί να τον κάνει να οπισθοχωρήσει, τον κλέπτη, τον μοιχό, τον άλφα το β που πάει για κάποια ζημιά, ένα κρακ. Του Θεού το κρακ, του Θεού το μάτι, η απειλή, η κόλαση δεν τον κάνει πίσω. Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος παραδειγματίζει τον μοιχό που είναι αδίστακτος, αδίστακτος.

Τον λέγει φιλομάκελλον κύνα, σαν ένας φίλος ο οποίος, παρότι δέρεται από τον χασάπη, αυτός το κεφάλι του εκεί μέσα στα αίματα πάει να το βάλει, αδιαφορεί για τη μαχαίρα του χασάπη. Και γνωρίζετε πολλά αποτελέσματα τέτοια, μιας αμαρτίας, λέγω εγώ, της μοιχείας, επί παραδείγματι. Αδιαφορεί.

Φωτικής. Το νόμο του Θεού δεν τον φοβάται. Δεν φοβούμεθα τον Θεό, διότι αν φοβούμεθα τον Θεό, αν σεβόμεθα τον Θεό, αν τον λογαριάζαμε τον Θεό, ότι μας βλέπει, ότι αν υπάρχουμε, αν ομιλούμε, αν αναπνέουμε, αν εργαζόμεθα, αν κινούμεθα, αν, αν, αν, αν τον υβρίζουμε ακόμη, είναι η ανοχή Του, η ανοχή Του. Και αν αυτός κλείσει, στρίψει το κουμπί, σταματά τα πάντα.

Αυτό δεν μπορούμε να το καταλάβουμε τόσο καλά. Έχουμε τη γνώμη ότι πατάμε στη γη, γι' αυτό και πολλές φορές τον μουτζώνουμε. Είδα έναν πράκτορα στο Λουτράκι που του χάλασε το αυτοκίνητο της συγκοινωνίας και του χάλασε και το δεύτερο, γύρισε και μούτζωνε το Θεό.

Και είπε και μία πολύ άσχημη λέξη εναντίον του Θεού. Ποιος; Ο κώνωψ ο ανωφελής, ο βρισκόμενος μεταξύ ουρανού και γης, γιατί δεν πατάει στη γη, είναι μεταξύ ουρανού και γης ο άνθρωπος, ο οποίος αιωρείται, παρελθόν δεν κρατά, μέλλον δεν έχει και το παρόν δεν το εξουσιάζει, να βλασφημεί το Θεό. Μεγάλη υπόθεση αυτή.

Αν λοιπόν υπήρχε φόβος Θεού, η μητέρα δεν θα τα σκότωνε τα παιδιά. Ο πατέρας δεν θα συνηγορούσε, ο άλλος δεν θα έκλεβε, ο άλλος δεν θα ατίμαζε, ο άλλος δεν θα βλασφημούσε, ο άλλος δεν θα αδικούσε. Δεν θα υπήρχε καμία αδικία εις τον κόσμο και καμία αμαρτία, αν εφοβούμεθα τον Θεό.

Μάλιστα ο θείος Χρυσόστομος λέγει, αν ο άνθρωπος σκέφτεται τον Θεό, φοβείται τον Θεό, ή δεν θα αμαρτάνει καθόλου την ημέρα ή θα αμαρτάνει πολύ ολίγο. Κανένα συγγνωστό αμάρτημα, όχι θανάσιμον, μελετημένον, από αυτά που τελευταίως αντιμετωπίζουμε από τας εφημερίδας και βλέπουμε και ακούμε, που δείχνουν σκληρότητα, δείχνουν αδιαφορία, δείχνουν ασέβεια, δείχνουν ότι δεν πιστεύουν σε τίποτα, ότι υπάρχει ιερόν και όσιον.

Και εν τούτοις γίνονται κάτω από τα μάτια του Θεού όλα αυτά τα πράγματα, διότι είναι ελευθερία του ανθρώπου και ο άνθρωπος κάνει κακή χρήση της ελευθερίας του, μέχρι την ώρα να φύγει. Λοιπόν, τον Θεό τον λογαριάζει. Το πρωί ξύπνησε, σταυρώνεται αμέσως, λέει: «Θεέ μου, σε ευχαριστώ». Και πάλι φοβάται που του προσέθεσε την ημέρα.

Μήπως χαθεί εξαιτίας της ημέρας αυτής. Πολλοί παραπονούνται που τους στείλανε χρόνια πολλά. Και ούτος, πραγματικώς σοφός άνθρωπος, φοβείται που του προσετέθη η ημέρα. Διότι δεν ξέρει τι θα του γεννήσει αυτή η ημέρα, τι θα έχει. Όχι αν τον πατήσει ένα αυτοκίνητο, αυτό το λιγότερο.

Λοιπόν, μήπως χαθεί η ψυχή του, η αθάνατος ψυχή του. Από εκεί ξεκινάνε. Το αν θα γίνει μια ζημιά, το αν θα με πιάσει ευλογιά, το αν θα πάρω καρκίνο, θα με πατήσει ένα αυτοκίνητο, θα με πάρουν με ένα φορείο τέτοιο να με πάνε εκεί.

Αυτά είναι αστεία. Αυτά είναι για τον γήινο, για το σώμα. Για τον Άβελ τι δέχεται η ημέρα η σημερινή, για την ψυχή, για τον αθώον Άβελ, ψυχή η αθάνατος τι φταίει. Αν λοιπόν υπήρχε ο φόβος αυτός στην κόρη, στον νέο, στον πατέρα, στη μητέρα, στον εργοστασιάρχη, στον επιστήμονα, στον επιχειρηματία, θα ήταν η γη Παράδεισος. Ούτε σύνορα θα υπήρχον, ούτε εξοπλισμοί θα υπήρχον, ούτε αστυνομίες θα υπήρχον, δεν θα υπήρχε τίποτα.

Αλλά δεν υπάρχει φόβος Θεού και γι’ αυτό ακριβώς γίνονται όλα αυτά τα πράγματα, για να μπορέσουν να κυκλοφορήσουν οι έχοντες φόβον Θεού μεταξύ των θηρίων.

Τον αυτόν τον παρουσιάζει και ως φοβούμενον, και η Εκκλησία δέεται δια του Παύλου στη γυναίκα να φοβείται τον άντρα, να σέβεται, να λογαριάζει, να υπολογίζει τον άντρα, γιατί είναι κεφαλή. Δεν έγινε ο άντρας από τη γυναίκα, έγινε η γυναίκα εκ του ανδρός.

Ο ανήρ έγινε το πρώτον και από την πλευρά αυτού έγινε η γυνή. Γι’ αυτό της έχει τα μαλλιά δοσμένα, τα οποία τα έβγαλε αυτή και τα έδωσε ξανά στους άντρες, για να της υπενθυμίζει ότι είναι υπό. Όσο να ανέβει στο αεροπλάνο, στο βολάν, στο Υπουργείο, στο Πρωθυπουργείο, πάντοτε ο Θεός την περιμένει γυναίκα να τετραπλασιάσει το γένος της στο σπίτι, στη δουλειά της.

Εκεί την περιμένει να επιστρέψει. Εφόσον δεν επιστρέφει η γυναίκα στο σπίτι, καταστροφή της ανθρωπότητος να περιμένετε. Δεν έχει καμιά εργασία έξω η γυναίκα. Θέλετε να σας δώσω ένα μικρό παράδειγμα.

Ένας νέος με 2.000 δραχμές μισθό παίρνει μια κόρη φτωχιά και τη ζει, ανοίγει η οικογένεια. Μια νέα με 10.000 δραχμές μισθό δεν παίρνει έναν φτωχό τίμιον νέο.

Τι προσφέρει; Παίρνει για τα καλούδια της. Δεν λέω εκείνη που πάει για τη μάνα της, που πάει για κάποιον άλλο σκοπό· είναι εξαιρέσεις, δεν είναι νόμος. Όμως όλα τα αλλάξαμε εμείς και ο λεγόμενος φεμινισμός έκανε τα αποτελέσματα που έκανε.

Επί μακρισμιά από τον Θεό, στέλνει τώρα ένα Ισραήλ, ένα Ισραηλίτη, να διοικεί τα αυγά γυναίκα, λέει, υπάρχουν και άνθρωποι με παιδιά εκεί κάτω, κανένας από εσάς. Ευχή, Ο κόψης λέει ότι είναι μεγάλος. Πολλές φορές καμαρώνει μάλιστα, διότι εξελίσσεται σε παλικάρι και άνθρωπος που θα πάρει το δίκαιο με το χέρι του αύριο και δεν θα μπορεί ο άλλος να του πει να κάνει στην άκρη να περάσει.

Ο φόβος του Θεού μεταδίδεται στο σπίτι, γιατί τα παιδιά προσέχουν περισσότερο τα πράγματα παρά τα γράμματα.

Τα πράγματα είναι το παράδειγμα. Το να ακούς δεν είναι τίποτα, το να βλέπεις είναι.

Βλέπεις τι είναι. Ό,τι να του πεις του παιδιού, άμα σε βλέπει να κάνεις το ίδιο, σαν π.χ. να του πεις να μην καπνίσεις εφόσον εσύ καπνίζεις, να του πεις να πάεις στην εκκλησία εφόσον εσύ δεν πας, θα πάει όσο είναι μικρό. Αύριο που θα μεγαλώσει λιγάκι, θα στα πετάξει στα μούτρα και έτσι θα πάει. Να του πεις να μην βαφτεί; Να μην κάνει η μάνα να πει του παιδιού, που στήνεται αυτή δυο-τρεις ώρες στον καθρέφτη. Θα τα κάνει αύριο και διπλά. Και τα καθυστερούμενα όλα θα τα κάνει μαζεμένα. Και μόλις βρει την ευκαιρία, θα τα κάνει. Γιατί βλέπει: αν ήταν κακό, αν δεν ήταν σωστό, συ ο ίδιος, συ η ίδια...

Ε, δεν αρκεί απλώς να τα λέει. Πώς θα τα κάνει; Πώς είναι δυνατόν, όταν η μητέρα δεν εκκλησιάζεται αλλά στέλνει το παιδί, η μητέρα δεν προσεύχεται, η μητέρα δεν νηστεύει, η μητέρα δεν παρθενεύει, αλλά θέλει να φυλάξει η κόρη τη δική της παρθενία, και ούτω καθεξής, πώς είναι δυνατό να φοβηθεί;

Φόβος, λοιπόν, του Θεού δεν υπάρχει. Μεταδίδεται από τους γονείς. Αυτός, λοιπόν, δεν εστάθη μόνον αυτός, συν παντί τω οίκω αυτού. Κανένα του παιδί δεν του ξέφυγε. Κατόρθωσε την οικογένεια όλη να την έχει φοβουμένη και να την κάνει να πιστεύει ότι κάτι παραπάνω υπάρχει που διοικεί το παν και να εξαρτά περισσότερο από εκείνο και λιγότερο από τις δικές του δυνάμεις.

Και ποιών ελεημοσύνας πολλάς τω λαώ. Ποιος του είπε να κάνει ελεημοσύνες; Πού το διάβασε; Ποια γραφή διάβασε αυτός; Εθνικός ήτανε, θεούς άλλους είχαν. Εν τούτοις, όμως, μέσα του, βλέπετε, μέσα στον άνθρωπο, υπάρχουν τα σπέρματα.

Και από τον άνθρωπο εξαρτάται να τα καλλιεργήσει, τα σπέρματα αυτά. Ελεημοσύνας πολλάς τω λαώ.

Η ελεημοσύνη, όπως είπαμε και προχθές που μιλούσαμε για τις ελεημοσύνες που έκανε η Ταβιθά.

Ευχαριστώ.

...τροποποίηση του προσκαίρου υλικού κόσμου σε πνευματικόν. Έχετε ακούσει πολλούς που ταξιδεύουν, πάνε να κάνουν συνάλλαγμα. Να τροποποιήσουν τα χρήματα για να περνούν τα χρήματα εκεί που θα πάνε. Να έχουν ευκολία εκεί που θα πάνε. Χωρίς συνάλλαγμα δεν μπορούν να πάνε. Έτσι και ο πιστός πρέπει να κάνει...

Και πρέπει να κάνει συνάλλαγμα για να βρει εκεί που θα πάει. Να βρεθούν μάρτυρες υπερασπιστές εκεί που θα πάει, στις λεπτομέρειες των αμαρτιών μας. Η ελεημοσύνη πρέπει να γίνεται. Και θυμηθείτε που σας διάβασα ορισμένες γνώμες ωραίων, δυνατών, αγίων ανθρώπων.

Ιατρός των τραυμάτων της ψυχής μας η ελεημοσύνη λέγεται. Άκου εδώ. Για τα τραύματα του σώματος είναι οι σταθμοί πρώτων βοηθειών, οι κλινικές, τα νοσοκομεία και τα θεραπευτήρια. Για τα τραύματα της ψυχής είναι, λέει, φάρμακα όσα παρέχουσιν αι σαυτού χείρες.

Βλέπεις το χέρι; Και το τείνει, φάρμακό σου προσφέρει, λέει, για την ψυχή σου. Προσέξτε, πάρ' το. Και διότι δεν το λαμβάνουμε σοβαρώς υπόψη. Ότι είναι μια ευκαιρία να το πάρουμε αυτό το φάρμακο.

Εν ελεημοσύναις τας αμαρτίας σου λύτρωσαι. Πρόσεξε, και αμαρτίες ακόμη εξαλείφουν οι ελεημοσύνες. Όχι ότι καταργείται το μυστήριο της μετανοίας, της εξομολογήσεως, μη γένοιτο, αλλά ποιος ενθυμείται όλες αυτές τις αμαρτίες να τις εξομολογηθεί και ποιος θα εξαλείψει εκείνες που δεν ενθυμείται;

Είναι άνθρωποι, βέβαια, που φοβούνται τον Θεό και τα υπολογίζουν αυτά, αλλά είναι και άνθρωποι οι οποίοι δεν φοβούνται τον Θεό και δεν υπολογίζουν αυτά. Πηγαίνουν και λένε όσα θυμούνται και όσα δεν θυμούνται δεν τα λένε. Και τι θα γίνουνε; Πώς θα εξαλειφθούν εκείνα;

Έλεγε ένας κύριος, που έμπαινα στην πόρτα, μου λέει: «Πήγα να εξομολογηθώ και δεν τα θυμόμουνα και προσευχήθηκα στον Άγιο Νεκτάριο να με φωτίσει». Και μου ήρθαν όλα από παιδί, λέει, στον νου μου και εξομολογήθηκα, και θέλησε μάλιστα να το δημοσιεύσει.

Λέω, δεν είναι θέμα που πρέπει να φτάσει, δεν είναι αυτή, εντός τάξης μην το βάζεις. Άλλωστε έχω 6.000 θαύματα, δεν τα προλαμβάνω όλα να τα βάλω, έτσι το αρχείο εκεί πέρα θα μείνει. Αλλά η προσευχή του είχε ένα φόβο Θεού μέσα, δηλαδή τι πήγε και είπε; Ε, φώτισέ με να τα βγάλω όλα.

Αλλά όλα, ό,τι βερεσέδια έχω, ό,τι από μικρό παιδί, τι έχω κάνει, να φύγουν από τη μέση. Και οι Άγιοι, και η Θεοτόκος, και ο Κύριος ο ίδιος, που ενδιαφέρονται για την κάθαρση της ψυχής, υπενθυμίζουν. Γιατί ο Χριστός σού έδωσε τη φώτιση; Δεν είναι ότι ο Άγιος παρακάλεσε τον Χριστό; Δεν έχει από δικιά του δύναμη τίποτα. Η δύναμη είναι από τον Χριστό. Παρακάλεσε τον Κύριο και ο Κύριος σε φώτισε και ενθυμήθηκες τα αμαρτήματα. Και άλλα θα ενθυμηθείς ακόμη.

Εμείς λοιπόν, οι οποίοι δεν κάνουμε αυτό, κάνει ο Χριστός μας, εν τη αγάπη του, ορισμένους συγκλονισμούς, αν μπορεί να ειπωθεί αυτό το πράγμα, ώστε μας χρειάζονται απαραιτήτως. Οι ελεημοσύνες μας χρειάζονται να μας παρουσιάσουν εκείνη την ημέρα.

Πήρε την ελεημοσύνη, εν ταπεινώσει, και θερίζει σε έλεος. Δεν μας έδωσε πέντε, άλλους έχει δώσει πέντε. Ένα τάλαντο να μιλάμε και ένα τάλαντο να γράφουμε. Δεν έχουμε δικαίωμα λοιπόν να το κρύψουμε. Τώρα, αν σκανδαλιστεί κάποιος, μήπως γίνουμε αιτία εμείς; Όχι, η κακία του είναι αιτία. Η αιτία είναι η κακία του. Δεν τον υποχρεώνει κανένας να πάρει κανένα, γιατί πολλοί παίρνουν, δεν μπορούν να μεταδώσουν οι άνθρωποι, ακούουν εδώ, δεν μπορούν να μεταδώσουν.

Παίρνοντας όμως το βιβλίο που γράφει ο Ειρηνιστής, σαν παραδείγματα μέσα, όλες τις περιπτώσεις μέσα, λύνει τα δικά του και νικάει τον άλλο και το στέλνει σαν ένα κινητό άμβωνα και στη φυλακή, και στο νοσοκομείο, και στο εξωτερικό, και στον ασθενή, και στον εγωιστή κ.λπ.

Δεν έχω δικαίωμα να το κρύψω. Κρύβω το τάλαντον. Δεν το κάνω να επιδείξω το τάλαντον, αλλά αν δεν το κάνω, κρύβω το τάλαντον. Άλλωστε, να γνωρίζουμε ότι οι επιχειρήσεις γίνονται, πόλεμος είναι, με τον διάβολο έχουν να κάνουν, θα έχουμε και θύματα, θα έχουμε και τραυματίες.

Όσοι μάλιστα εν τω εγωισμώ τους κάνουν το κεφάλι τους, βγάζουν το κεφάλι τους απάνω, κάνουν το δικό τους, αυτοί θα τραυματιστούν. Εγώ δεν τους λέω να κάνουν, εγώ τους λέω τι εγώ έχω κάνει. Τώρα, αν το λέω, κύριε Δωρή, γιατί το λέω; Για να επιδείξω ή για να παρουσιάσω;

Παρουσιάσω. Άλλο να επιδείξω και άλλο να παρουσιάσω. Σε αυτή την περίπτωση τώρα, ό,τι θυμήθηκα ήταν και γραμμένο λίγο δυσανάγνωστα και δεν μπορούσα να το βγάλω εδώ και δεν ήξερα τι έλεγε και το διάβασα. Μπήκε στο νου μου και το λέγω τώρα. Αυτός είναι ο λόγος, δεν είναι ο σκοπός. Ούτε να κερδίσουμε χρήματα· δεν είναι αργυρολόγημα εδώ. Εδώ είναι ψυχές, περί ων Χριστός απέθανε, και αν βοηθηθεί μια ψυχή, τα χειροκροτήματα από τα ακροατήρια, τα δολάρια και τα λοιπά, όλα πάνε στην άκρη. Αγώνας δίνεται στη γραφή, αγώνας δίνεται στον λόγο. Ό,τι μπορούμε κάνουμε. Αυτός ήταν, λοιπόν, ο λόγος που εγράφη αυτό το βιβλίο, «Άλλο καλός άνθρωπος, άλλο χριστιανός». Εδώ, με τόσες αρετές, δεν σώζεται ο άνθρωπος. Όπως και με τόσες αρετές άνθρωποι και με ελεημοσύνες και με τόσα πράγματα δεν θα σωθούν, διότι δεν εκκλησιάζονται, διότι δεν εξομολογούνται, διότι δεν κοινωνούν ή διότι έχουν και μία και μόνη αμαρτία: δεν συγχωρούν. Ή έχουν μία σαρκική αμαρτία, πορνεία, μοιχεία, ή δεν κάνουν παιδιά κλπ.

και λοιπά. Έχουν από εκεί, μπαίνει από εκεί ο σατανάς, έχουν αφήσει μια θυρίδα, όπως άφησε ο Ιούδας τη θυρίδα της κλοπής ανοιχτή, και εισήλθε ο σατανάς και τον έφτασε μέχρι την αυτοκτονία. Θα τα πεις, δεν μπορεί να μην τα πεις, δεν μπορεί να τα κρύψεις αυτά τα πράγματα.

Και, εν πάση περιπτώσει, λέγω ότι ο άνθρωπος αυτός, ο τόσο καλός, δεν έκανε για τον Θεό ακόμα. Ο Θεός τον βλέπει ότι αυτός αγωνίζεται και σου λέει: αξίζει αυτός ο άνθρωπος να βοηθηθεί. Θα στείλω λοιπόν, και στέλνει τον Άγγελό του.

Οι Άγγελοί του δεν πέθαναν, του Θεού, υπάρχουν οι Άγγελοι του Θεού. και για τον θέλοντα πάντοτε θα υπάρχει Άγγελος του Θεού. Στην πιο δύσκολη στιγμή, στα πιο δύσκολα πράγματα, εκεί που τα πάντα κλίνουν επί κακώ, ουρανοκατέβατο, με ελικόπτερο, θα σου στείλει άγγελο, αρκεί να θέλεις, να θέλεις να κόψεις την αμαρτία, να θέλεις να βγεις από την αμαρτία, να θέλεις να σταματήσεις την αμαρτία, να θέλεις να απαλλαγείς από τα πρόσωπα με τα οποία αμαρτάνεις, αρκεί να θέλεις. Άμα θελήσεις και από την πλευρά σου κάνεις αυτό το μικρό που κάνεις, γνώριζε, από εκεί και κάτω είναι μεγάλη η υπόσταση. Να δέεται ο άνθρωπος αυτός, λέει, διαπαντός, δηλαδή νυχθημερόν.

και εμείς λέμε: «Έχω εγώ ώρα τώρα; Αδειάζουμε να κάνουμε τέτοιες δουλειές; Πρέπει να εργαστούμε, εδώ είναι ανάγκη να εργαστούμε». Όπως στο εξωτερικό κατήργησαν, παραδείγματι, στα ολοκληρωτικά κράτη, κατήργησαν τις Κυριακές, κατήργησαν τις αργίες, κατήργησαν τα πάντα, όπως θέλουμε κι εμείς να εργαστούν.

Σε τούτο όμως έχουμε ανάγκη περισσότερο από προσευχές και λιγότερο από εργασία. Έστω και αν η εργασία πρόκειται να δοθεί σε ελεημοσύνη, είναι ανωτέρα η προσευχή. Έστω και αν η εργασία, το προϊόν της εργασίας, γιατί πολλοί, όπως είδατε πρώτα, μία, λέει, κάνει ρούχα, φτιάχνει κλπ. την ώρα της λειτουργίας ή άλλη την Κυριακή κλπ., για να τα δώσει σε ελεημοσύνη, δεν τα δέχεται ο Θεός αυτά. Είναι απότοκα αμαρτίας, πράγματα που απορρέουν από αμαρτία· ο Θεός δεν τα δέχεται.

Ούτε είναι πτωχός και περιμένει από εμάς τους κουβαρδάδες. Όχι, θα κάνεις το δικό σου και τα άλλα θα αφήσεις στον Θεό. Ζητειτε δε πρωτον την βασιλειαν του θεου και την δικαιοσυνην αυτου, και ταυτα παντα προστεθησεται υμιν.

Ακούστε δυο λόγια περί προσευχής.

Γι' αυτό που λέγω, η προσευχή καταφύγιον πέφυκε, βοήθεια και πηγή σωτηρίας και θησαυρός πεποιθήσεως και λιμήν ρυόμενος από τρικυμία. Ακούτε η προσευχή τι ιδιότητες έχει; Και φως τοις εν σκότει, και στήριγμα των ασθενών, και σκέπη εν τω καιρώ των πειρασμών, και βοήθεια εν ακμή της νόσου, και ασπίς λυτρώσεως εν πολέμω, και βέλος ηκονημένον εξ εναντίας των εχθρών και, απλώς ειπείν, παν το πλήθος των αγαθών τούτων διά της προσευχής ευρίσκεται έχον την είσοδον.

Λέγει ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος. Ακούτε. Για αυτούς πάλι οι οποίοι λένε ότι θα εργαστώ, παραδείγματι, εγώ για να δώσω, σε μια ώρα που δεν επιτρέπεται η εργασία. Αν δώσει ελεημοσύνη, λέγει ο ίδιος, εάν διά την ελεημοσύνην τω έργω χρήσασθαι πλέον επιθυμείς, γνώριζε ότι η ευχή ανωτέρα ταύτης εστίν εν τη τάξει αυτή.

Η προσευχή είναι ανωτέρα της ελεημοσύνης, λέει, στη σειρά της, αν πρόκειται να κάνεις ελεημοσύνη εις βάρος της προσευχής. Και για αυτούς με τα δάκρυα, με την προσευχή, που κάτι είχα θίξει και προχθές, και μάλιστα μια ψυχή μου είχε γράψει ότι δεν έχω, έχω ξηρατσία στην προσευχή δεν μπορεί να δακρύσει, να γίνει λίγο υγρό το μάτι μου».

Λέγει ο ίδιος αυτός πατήρ το εξής: «Τα δάκρυα τα εν τη ευχή σημείον εστί του ελέους του Θεού». Τα δάκρυα που σου έρχονται, λέει, όταν θα προσευχηθείς, όχι γιατί πονάς, άρρωστος άντρας ή γυναίκα και λοιπά, όταν προσεύχεσαι για τις αμαρτίες σου και παραδέχεσαι ότι είσαι αμαρτωλός.

Και τότε, λέει, κλάψεις, γνώριζε ότι «σημείον εστί του ελέους του Θεού, ούπερ ηξιώθη η ψυχή εν τη εαυτής μετανοία», που αξιώθηκε αυτών των δακρύων, αυτού του ελέους η ψυχή, διότι μετενόησε, και ότι προσεδέχθη και ήρξατο εισέρχεσθαι στην πεδιάδα της καθαρότητας.

Και ότι την πήρε το έλεος του Θεού, την έδεσε την ψυχή, και άρχισε τώρα και την εισάγει στην πεδιάδα της καθαρότητας, για να καθαριστεί πλέον από το έλεος του Θεού, από τα δάκρυα, από την προσευχή. Ακούτε πράγματα τα οποία εμείς δεν τα έχουμε πιάσει όσο πρέπει.

Εν πάση περιπτώσει, ελάλησε ο άγγελος, όπως είπε, έστειλε ανθρώπους, δύο μάλιστα ανθρώπους. «Πηγαίνετε στην Ιόππη, θα πάτε στο σπίτι του τάδε, στην ακρογιαλιά». Οι βυρσοδέψες συνήθως, λόγω της εργασίας των, έχουν κατοικίες στη θάλασσα. «Εκεί θα βρείτε τον Σίμωνα, να του πείτε να έρθει εδώ».

Πράγματι, ξεκίνησαν οι άνθρωποι πρωί, περί το μεσημέρι έφταναν εκεί. Την ώρα το μεσημέρι ο Πέτρος περίμενε το φαγητό. Ήταν περίπου δώδεκα το μεσημέρι. Το φαγητό δεν είχε γίνει. Για να μην χάσει την ώρα αυτή, ανέβηκε στο υπερώο να προσευχηθεί.

Ένα δείγμα που δεν πρέπει να χάνεται η ώρα.

Οι παλιοί μας είχαν βγάλει το σοφό «φείδου χρόνου». Λυπήσου τον χρόνο. Είναι κάτι που φεύγει χωρίς να μπορεί να το αντικαταστήσεις και μπαίνει ο χρόνος στο ντουλάπι, στο χρονοντούλαπο, δεν επιστρέφει. Αυτός και αυτή τη στιγμή σκέφτεται να την αξιοποιήσει και ανέβηκε απάνω να προσευχηθεί, στο δώμα λέγει.

Εμείς θα ανοίξουμε την τηλεόραση, θα πάρουμε την εφημερίδα ή θα πάρουμε το εγγονάκι να παίξουμε. Ή θα καλέσουμε να παίξουμε το τάβλι ή θα πούμε ψέματα, αστεία, βωμολοχίες και τα διάφορα. Ο άνθρωπος πρέπει να γνωρίζει ότι ο χρόνος είναι λίγος, σε λίγες στιγμές μπορεί να μην είναι.

Ηξιώθηκε εκείνη τη στιγμή ενός οράματος. Είδε να ανοίγει ο ουρανός και αντίκρισε μια οθόνη μεγάλη, ένα σεντόνι, άρχισε να κατεβαίνει προς αυτόν. Εβαστάζετο από τα τέσσερα σημεία το σεντόνι. Μέσα ήταν κατάμεστο από ζώα πάσης φύσεως, καθαρά και ακάθαρτα, από αυτά που επέτρεπε ο νόμος και αυτά που απαγόρευε ο νόμος. Και ήκουσε μία φωνή και πρόσταζε: «Σήκω», του λέγει, «θύσον, φάγε».

Ο Πέτρος απαντά, είχε την τόλμη να απαντήσει: «Οὐδαμῶς, Κύριε, δεν έφαγα ποτέ», λέει, «βέβηλο, ακάθαρτο εγώ», στη φωνή του Θεού. Και ακούει τη δεύτερη φωνή και την τρίτη φωνή, η οποία του λέει: «Ἃ ὁ Θεὸς ἐκαθάρισε, σὺ μὴ κοίνου»· όσα εγώ τα καθάρισα, εσύ μην τα λες βέβηλα. Εδώ του κάνει, βέβαια, ένα μάθημα.

Σε λίγο θα έρθουν άνθρωποι ειδωλολάτρες να τον καλούν. Αυτός πίστευε ότι ο Χριστός ήρθε μόνο για τους Εβραίους, τους καθαρούς. Τον βοηθάει λοιπόν τώρα να πιστέψει και να δεχτεί τους ανθρώπους. Και να δεχτεί να πάει μαζί τους.

Βλέπετε, προπορεύεται η χάρη, προπορεύεται το Πνεύμα το Άγιο στις ενέργειες. Και προλειάνει το έδαφος. Πριν τελειώσει όλα αυτά τα πράγματα, χτυπάει η πόρτα έξω. Ρωτούν οι στρατιώτες: «Μήπως εδώ ξενίζεται, έτσι και έτσι, ένας Σίμων Πέτρος;» και τα τοιαύτα.

Λέει εδώ είναι, το πνεύμα τον ειδοποιεί, κατέβασε ζητάνε στην πόρτα Κατεβαίνει λοιπόν κάτω. «Τι ζητάτε;» Μπαίνουν μέσα. Και τους διηγούνται οι άνθρωποι αυτοί, οι απεσταλμένοι του Κορνηλίου, τα περιστατικά.

«Έτσι και έτσι», λέει, «ο αφέντης μας, ευσεβής, έτσι, έτσι, έτσι, έτσι». Του συνέβη αυτό. Και έχει την εντολή να σε καλέσει να πας εκεί. Ήρθαμε να σε πάρουμε να πας. Ίσως από φόβο, ίσως από περιέργεια, δεν ξέρω τι. Επήγανε κι άλλοι μαζί του.

Να μην τον αφήσουν μοναχό και εκτεθεί στους εθνικούς. Τι θα του κάνουν και πώς θα συμπεριφερθούν και ούτω καθεξής. Εμπάσχη περιπτώσει Τον εσυνόδευσαν κι άλλοι. Εξ Εβραίων. Και ξεκίνησαν να πάνε. Από την άλλη πλευρά κάνει ετοιμασία ο Κορνήλιος. Καλεί άλλους δικούς του. Πώς κάνουμε εμείς ένα ευχέλαιο, ε! Και καλούμε τους συγγενείς, κάνουμε έναν αγιασμό, καλούμε τους γειτόνους, άλλους που είμαστε μαζί, ξέρω εγώ, σε ένα σπίτι φίλου κλπ. Έτσι και αυτός. Εκάλεσε και άλλους. Και τον περίμενε τώρα τον Πέτρο. Και έφτασε εν τω μεταξύ η ώρα να του έρχονται.

Ξεκινάει τώρα ο Κορνήλιος και πάει και του πέφτει στα πόδια.

Ο Πέτρος τον εσήκωσε και του λέγει άνθρωπο είμαι κι εγώ σαν κι εσένα.

Σηκώθηκε και μπαίνουν σπίτι. Όταν μπήκαν σπίτι, ερώτησε ο Πέτρος: Πες μου τον λόγο για τον οποίο με κάλεσες εδώ.

Αντιπαρήλθα ολόκληρο το κεφάλαιο για να φτάσω, γιατί δεν με παίρνει η ώρα γι’ αυτό. Σας τα είπα απ' έξω, εν ολίγοις. Όσοι θα θελήσετε, στο Ευαγγέλιό σας θα τη βρείτε αυτή τη διήγηση· άλλωστε είναι γνωστή στους περισσότερους.

Και ο Κορνήλιος ενήστευε από τετάρτης ημέρας μέχρι ταύτης της ώρας· συνέχιζε ακόμη. Είδε το όραμα, παραδείγματος χάριν, χθες το απόγευμα στις τρεις η ώρα, έστειλε τους ανθρώπους του τη δευτέρα ημέρα το πρωί, και αυτός συνεχίζει ακόμη τη νηστεία.

Από τετάρτης ημέρας μέχρι ταύτης της ώρας ήμην νηστεύων. Ποιος σου είπε σένα; Πού ξέρεις τη νηστεία εσύ; Όχι άνθρωπος του Χριστού, ήμην νηστεύων. Πού θα πάμε να κρυφτούμε εμείς οι Χριστιανοί;

Και την ενάτην ώρα, στις τρεις το απόγευμα.

Προσευχόμενος ἐν τῷ οἴκῳ μου, ἰδοὺ ἀνὴρ ἔστη ἐνώπιόν μου, ἐν ἐσθῆτι λαμπρᾷ, καὶ φησίν· Κορνήλιε, εἰσηκούσθη σου ἡ προσευχὴ καὶ αἱ ἐλεημοσύναι σου ἐμνήσθησαν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Πέμψον οὖν εἰς Ἰόππην καὶ μετακάλεσαι Σίμωνα, ὃς ἐπικαλεῖται Πέτρος· οὗτος ξενίζεται ἐν οἰκίᾳ Σίμωνος βυρσέως παρὰ θάλασσαν·

Παραγενόμενος λαλήσει σοι. Αυτός θα έρθει να σου πει πώς θα σωθείς. Όλα σου καλά και άγια, αλλά παράδεισο δεν βλέπεις. Θα ειδοποιήσεις αυτόν να έρθει να σου πει τι θα κάνει. Να σου λαλήσει. Και του λάλησε, όπως αναφέρεται στη συνέχεια, όλο το ιστορικό.

Πώς έγινε η πτώση, τι έκαμε ο Θεός, πώς έστειλε τον Χριστό. Πώς του φερθήκανε οι Εβραίοι, πώς έπαθε, πώς ετάφη, πώς ανέστη και τι παραγγελία άφησε. Να βαπτίζονται και ούτω καθεξής. Και βάπτισε. Επέπεσε και το Πνεύμα την ημέρα εκείνη, όπως αναφέρει στη συνέχεια.

Εξαυτής ουν έπεμψα προς σε. Συ τε καλώς εποίησας παραγενόμενος. Νυν ουν πάντες ημείς ενώπιον του Θεού πάρεσμεν, ακούσαι πάντα τα προστεταγμένα σοι υπό του Θεού. Ενώπιόν σου, ενώπιον του Θεού. Πόσο ο Θεός σε στέλνει, άρα είναι ο Θεός μαζί σου.

Ο Θεός θα μας μιλήσει. Και είμεθα έτοιμοι τώρα να ακούσουμε τι πρέπει να κάνουμε για να αξιοποιηθούνε Και εκεί να, κοίτα, ωραία τα καλά που έφτασαν μέχρι τον Θεό, αλλά δεν μου άνοιξαν την πόρτα του παραδείσου.

Χρειαζόταν, απλώς εκτύπησαν και είναι άλλος που άνοιξε την πόρτα και βγήκε ο Υιός του Θεού για να μου πει ποιος είναι ο τρόπος, από ποια πόρτα και από ποιο δρόμο θα πρέπει να φτάσουμε στη Βασιλεία των Ουρανών. Φόβος και τρόμος για μας τους λεγομένους καλούς, για μας τους λεγομένους του Κυρίου, που δεν τους έχουμε δυστυχώς αυτούς τους καρπούς, αυτά τα ωραία που είχε αυτός. Ούτε την ευσέβεια που αυτός την είχε, ούτε την ελεημοσύνη, ούτε την προσευχή, ούτε τη νηστεία, ούτε τη θεοφοβία την έχουμε όσο θα έπρεπε.

Σήμερα, γνώστες του Ευαγγελίου και όλων αυτών που μας περιμένουν, και των αγαθών και των φρικτών, γιατί έχουμε και τις δύο όψεις εμείς. Έχουμε και την κάμινο που καίει, όπως λέει η Αγία Μαρία η Μαγδαληνή, έχουμε και τον παράδεισον τον ηνεωγμένον, και ο άνθρωπος πηγαίνει στην κόλαση. Γιατί και πάλι δεν φτιαχνόμαστε. Πόσος φόβος και τρόμος είναι.

Τρόμος είναι. Πάλι ορισμένοι που έχουν τις αρετές αυτές, ας προσέξουν να έχουν και την μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας. Το βάπτισμα, τον αρραβώνα αυτόν, τους τον έδωσε ο πατέρας τους, ο Ευσέβιος. Τον πήρανε από την νονά τους, να φροντίσουν για τη διατήρησή του, για τη μετάνοια και εξομολόγησή του. Τις υπόλοιπες αρετές τις θέλει και φτάνουν μέχρι τη Βασιλεία των Ουρανών. Σας είπα στην αρχή ότι αυτός μίλησε για τέσσερες αρετές, ο συγγραφέας. Εδώ μιλεί ο ίδιος ο Κορνήλιος και για την πέμπτην, την νηστεία.

Ακούστε έναν ορισμό της νηστείας, τι είναι η νηστεία. Αυτά που λέγουμε εμείς οι κοιλιόδουλοι, ότι άλλα είναι άλλα. Μάλιστα, δεν είναι άλλα τα άλλα, και της Παρασκευής το γάλα είναι άλλο και η νηστεία είναι άλλο. Και τα δύο είναι.

Ταύτα έβιπη είσαι, κακή να μη αφιένε, το ένα δεν συγχωρεί το άλλο. Ακούστε μια γνώμη: νόμος μέγας υφτάν έργων αγαθών, ευθύς η νηστεία. Από εκεί θα ξεκινήσει.

Η μετά διακρίσεως, ωραίος ορισμός, η μετά διακρίσεως· όχι να αυτοκτονήσεις νηστεύων. Η μετά διακρίσεως. Και ο αμελών αυτής παν αγαθόν διασύρει, διότι αυτή είναι η εντολή η τεθείσα τη φύσει ημών εξ αρχής εις παραφυλακήν κατά της γεύσεως της τροφής.

Μέσα από τον Παράδεισο, λέει, είναι αυτή η εντολή, διότι, όπως λέει άλλωστε και ο Μέγας Βασίλειος. Και έχουμε πει και άλλοτε και έχουμε και γράψει: εν τω Παραδείσω ενομοθετήθη η νηστεία.

Νηστεία. Πρώτη εντολή την έλαβε ο Αδάμ. «Τὸ οὐ φάγεσθε», λέει, «νηστείας ἐστὶ νομοθεσία». «Νηστεύσωμεν τοίνυν, ἵνα στὸν παράδεισον ἐπανέλθωμεν», λέγει. Διότι αυτοί δεν νήστευσαν. Αν νήστευαν αυτοί του ξύλου, οὐκ ἂν ἐδεόμεθα μετὰ ταῦτα τῆς νηστείας. Γι' αυτό, λοιπόν, πρέπει να νηστεύουμε εμείς σήμερα. Και μπορούν όσοι νηστεύουν πραγματικά να μιλήσουν και στους άλλους και στους εαυτούς την απάντηση που έχουν όχι από τον Θεό αλλά από τον διάβολο.

Πόσο ο Σατανάς ταράσσεται, πόσο στενοχωρείται και θλίβεται όταν σε βλέπει νηστεύοντα. Τι έγινε; Μεγάλο θέμα η νηστεία.

Θα διαβάσεις στο Γεροντικό το εξής.

Ένας επηρεασμένος από πνεύμα πονηρό επί 20 έτη οδηγήθη κάποτε σε έναν γέροντα ασκητή.

Παρεκλήθη να κάνει ευχή για να απαλλαγεί εκ του πονηρού. Και αυτός από ταπεινοφροσύνη είπε: «Δεν δύναμαι να ελευθερώσω τον αδελφό, δύναμαι να ξεκουράσω τον αδελφό. Το δαιμόνιο που έχει ο αδελφός να έρθει σε μένα». Και βγήκε το δαιμόνιο από εκείνον και πήγε στον άλλον και έμεινε στον άλλον 14 χρόνια, και στα 14 χρόνια θεληματικά βγήκε και έφευγε.

Και του λέει: «Στάσου, εγώ δεν σε διώχνω. Θέλεις να καθίσεις;» «Πού να καθίσω;» του λέει. «Με έσκασες», λέει. «14 χρόνια», λέει, «με κουκούτσια. Μπορώ να ζήσω εγώ μέσα εκεί;» Τον έσκασε. Μαζί με την ταπείνωση, η νηστεία είναι αυτά τα οποία τον Σατανά τον διώχνουν.

Γι' αυτό, όταν ο Χριστός μας είπε: «Τούτο δε το γένος ουκ εκπορεύεται ει μη εν προσευχή και νηστεία», κάτι ήξερε καλύτερα από εμάς.

Η εντολή, λοιπόν, είναι η τεθείσα τη φύσει ημών εξ αρχής, εις παραφυλακήν κατά της γεύσεως της τροφής. Και εκείθεν έπεσεν η αρχή του πλάσματος ημών. Από εκεί ξεκίνησε. Όμως, όθεν γέγονεν ο αφανισμός ο πρώτος, εκείθεν άρχονται οι αθλητές εις τον φόβο του Θεού.

Από την βρώση έγινε η πτώση, από την νηστεία αρχίζει η σωτηρία.

Όθεν γέγονεν ο αφανισμός ο πρώτος, εκείθεν άρχονται οι αθλητές εις τον φόβο του Θεού. Αυτού, όταν άρξωνται φυλάττειν τους νόμους αυτού.

Αυτά νόμιζα ότι έπρεπε να λεχθούν και για τον πρώτον εκ των εθνών χριστιανόν. Αλλά περισσότερο εμείς ωφελούμεθα, διότι ο καθένας, νομίζω, θέτοντας τον εαυτό του έναντι αυτού του ανθρώπου που δεν γνώριζε τον Χριστό, όπως είπα γρηγορότερα.

Ωρότερα, ούτε Χριστό, ούτε Ευαγγέλιο, ούτε θεολογία, ούτε τίποτα· μόνο με το νόμο της συνειδήσεως, μας καθιστά αναπολόγητους. Γι' αυτό εύχομαι και έργα αγαθά να κάνουμε, αλλά και τη μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας να τηρήσουμε και να είμαστε βέβαιοι: με τα δύο κουπιά αυτά θα φτάσουμε στην αιωνιότητα, την οποία έχει ετοιμάσει ο Κύριος, και εγώ την εύχομαι σε όλο τον κόσμο και σε εμάς. Αμήν.