The Arrest of Paul

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

This evening, in honor of the Holy Apostles and on account of their feast, we ought to say something about these Apostles. Since we will not have time to speak about both of the foremost Apostles, let us speak at least about one of them.

And, if you wish, let us speak specifically about the Apostle Paul. It is true that we have spoken about him before, and you may have heard other things as well. But since our Church celebrates the feast each year, it must clearly be discussed for those who come after us; it must not pass unnoticed.

Many people, you know, believe in Christ because of the Apostle Paul.

And many believe in Paul, yet do not believe in Christ.

Paul is a great person, and we Athenians in particular ought to honor him, because Christ chose him to bring here the message that He had come into the world.

There are even Greeks who do not know about these events: Paul’s coming to Athens and what he brought, what he conveyed to Athens on Christ’s behalf. Let me take this opportunity to tell you that you will find these events in chapter 17 of Acts.

There it tells how Paul came down here from Thessalonica, how he met with our own prominent men here in Athens, at the Pnyx and the Areopagus, and how he spoke to them about Christ.

They listened to him up to a point, but they interrupted him when he spoke to them about the Resurrection. They could not understand it. That was only natural, because if we cannot understand it today, after two thousand years, how much less could they understand it then, when they knew nothing at all about Christianity or the teaching of Jesus.

In any case, Paul’s teaching is Christ’s teaching. For, as the divine John Chrysostom says, Christ moved Paul’s very soul. Whether Paul wrote, spoke, thought, or acted, he was in the hands of Christ and of grace.

And he acted on Christ’s behalf. That is why he himself said, “It is no longer I who live, but Christ lives in me.” This, of course, should also be true of every Christian.

A Christian. A Christian should not do his own will, think as he himself wishes, or act as he himself desires, but as Christ wills. Then it will be for the good of the person and for the glory of God. For a person is not able to discern what is right and what is wrong; he does not possess such discernment. But if he entrusts himself to God, God guides him. Paul is a person who now appears on the scene.

Paul appears on the scene at the time of the stoning of Saint Stephen the Protomartyr. If we bear in mind that Saint Stephen the Protomartyr was a contemporary of the Lord and was stoned soon afterward, this means that Paul was already present in the Lord’s time and among the first Christians.

The Acts of the Apostles tells us in Holy Scripture that Paul approved of what was being done; that is, he consented to the killing of Christians because they believed in Christ and not, as he understood it, in God, meaning Jehovah.

Paul regarded Christianity as a heresy and persecuted it as a heresy. This was precisely what God found in him, and on this basis He had mercy on him in the way that He did.

“I acted in ignorance,” as he himself writes in his Epistle to the Galatians. In that epistle he says, “I acted in ignorance.” In other words, I did not know that Christ is God. I did not do it knowingly.

And Christ does accept that people can act in ignorance, and He finds some way to make allowance for them — to deal with them by economy, by divine condescension, as we say. Specifically, in the seventh chapter, in the very last verse, it says: "And Saul was consenting unto his death." In other words, he put his own signature to it; he spoke in favour of the killing of Stephen, the first martyr.

Indeed, he was the one who guarded the garments of those who stoned Saint Stephen the Protomartyr, so that they might move more freely and throw their stones with greater accuracy and force, killing him more quickly.

In the same chapter of the Acts of the Apostles, I find the following: “But Saul was ravaging the Church, entering house after house; and dragging off men and women, he committed them to prison.” Wherever he learned that someone had become a Christian and had accepted Christ, he would arrest him, bind him like the commander of an armed detachment, so to speak, and drag him off to prison.

But his campaign was not confined to Jerusalem alone. He wanted to extend his activity further, because Christianity, as you know, was spreading beyond the city as well. So he asked the chief priests of Jerusalem to give him letters of introduction, so that he could go up to Syria, there to Damascus, and arrest everyone who had been identified as a follower of Christ.

The Jews rejoiced at the persecution of the Christians. They gladly supplied him with letters to the chief priests there, so that they could point out to him who the Christians were. And with I do not know how many men accompanying him, Paul set out for Damascus as the commander of the detachment, we might say.

Outside Damascus, Christ was lying in wait for him, so to speak, and there He caught him. Saul, still breathing threats and murder against the disciples of the Lord, went to the high priest and asked him for letters to the synagogues in Damascus, so that if he found any who belonged to the Way, whether men or women, he might bring them bound to Jerusalem.

“As he journeyed and drew near Damascus, suddenly a light from heaven shone around him.” That light stopped him in his tracks, and he fell to the ground and heard a voice saying to him, “Saul, Saul, why are you persecuting Me?” That fierce man was struck down by the radiance.

Yet he immediately understood, as the account that follows makes clear, that something beyond his own power, something supernatural, was taking place. First, he had been struck down and could not rise. He had been blinded and could not see, and he was speaking with Someone whom he plainly could not see.

He has this humility: he hears the voice, but he cannot see. Likewise, those who were with him heard him speaking with someone, but they could not see the one with whom he was speaking.

He heard, “Saul, Saul, why are you persecuting Me?”

And he said, “Who are You, Lord? Who are You, Lord, that I am persecuting You?” And He said, “I am Jesus, whom you are persecuting.”

Now of course, he had never met our Christ anywhere. The two of them had never met, and they had never exchanged a single word. And yet our Christ tells him that he is persecuting Him. And He is certainly not lying.

By persecuting Christians, he was persecuting Christ Himself in their persons.

If he persecutes them, then the words apply: “Inasmuch as you did it to one of the least of these My brethren, you did it to Me,” whether the deed was good or evil. A Christian is not abandoned, unprotected, or fair game for anyone. Whoever chooses to mistreat a Christian is, in effect, mistreating Christ Himself, and at the appointed time he will have to answer to Christ Himself.

If he did not pay for it at that very moment, he would pay for it at some later time.

It is no small thing to mistreat a Christian. In general, you should not mistreat any human being at all. But a Christian above all. Because, as He says in another place — and it's recorded in Matthew 18:10 — He says: “Take care that you do not harm one of these little ones, these insignificant people your eye doesn't even notice, because their angels continually behold the face of My Father in heaven.”

Every Christian has an angel. When the person guarded by that angel is mocked, harassed, wronged, harmed, slandered, and so forth, there is a witness for the prosecution, if not in this world, then certainly in the world to come.

Here Christ says that, in the persons of the Christians being persecuted, “I Myself am being persecuted. For they are Mine. They have been baptized in My name; they partake of My Body and Blood. They believe in Me and receive Me.”

“Who are you, then, to persecute them?” That is why He says, “I am Jesus, whom you are persecuting.” Paul clearly took this truth deeply to heart. He knew about Jesus, and he knew that he was persecuting the followers of Jesus. That was precisely why he was going to Damascus. Now he understood: “The One I have set myself against is greater than I am. He has the power to strike me down and reduce me to nothing in a fraction of a second.”

In any case, the Lord continued and said to him:

“Arise and enter the city.” “But get up,” He tells him, “and go into the city, and it shall be told you what you must do.” And there, where you're going, they will tell you what you have to do. “But I'm not going there to take orders!”

“I am going there to give orders.” Yet from that moment onward, everything changed. When he arrived, he would no longer do as he pleased.

Nor will you be carrying out the orders of your superiors, the ones who armed you with letters so you could get help against the faithful — against my own people, my little brothers. You will go into the city, and they will tell you what you are to do. As you know, for Paul this is a tremendous humiliation.

Here was such a fierce man, the commander of an armed band, a man who until that moment had never known defeat.

He had known no defeat, only victory. Yet now he lay there on the ground, unable to see, without the strength to rise, and was told that he no longer had any say of his own, but from that moment onward would be given orders. That is no small thing. It is hard for a person to crush his ego and say, “Blessed be.” People do not say that easily. But Paul did. That is why I tell you that this is the right answer to those who ask, “But what did He see in Paul?”

What did Christ see in Paul, this man who was persecuting Him and had chosen to contend against Him? He saw that Paul was acting in ignorance. He saw that Paul would accept the truth, set aside his own will and ego, and lay aside his knowledge, strength, and talent, so that he might consent to labor on Christ’s behalf.

...on my behalf. And the men — he was not alone, as I told you — the men traveling with him stood there speechless. They were left standing, it says, with their mouths hanging open. For they were hearing the voice, but seeing no one. Who is he talking to? What is this he's saying? They couldn't see anybody at all. In any case, Paul managed to get up. And Saul arose from the ground, and though his eyes were opened—

With his eyes open, he could see no one.

Strange, is it not? Do you know how many people who pride themselves on being sharp-eyed are actually blind?

How many people think they know everything! How many know a great deal, possess knowledge, have achieved distinction, and are experienced in the ways of the world, as they say, yet are blinder than newborn puppies.

He blinded Paul, who possessed so much knowledge and was so shrewd, yet did not know what was right. A person is not esteemed merely for knowing many things. What matters is whether he knows what is right. That is what deserves esteem; all the rest does not deserve applause. “Though his eyes were open, he saw no one.” Where could he go?

So his companions took him by the arms and led him by the hand. The man who had set out to lead captives from Damascus to Jerusalem now entered Damascus as one being led. The man who had gone to arrest others was himself arrested.

“And leading him by the hand, they brought him into Damascus.” How completely things change!

Luke has left some things out here—just a few words that Paul spoke of, words that Paul heard from Christ. For Christ did not say only, “Saul, Saul, why do you persecute Me?” He also said some other things, which Paul recounts later when he makes his defense before King Agrippa, in chapters 25 through 27 of the Acts of the Apostles. There Paul related what he had heard from the voice.

Thank you. Out of that light came the words, “Saul, Saul, why are you persecuting Me?” And in the Hebrew language: “It is hard for you to kick against the goads.” Luke does not record that here, but Paul himself later recounted it.

He tells him, “It is hard for you to kick against thorns, spikes, and nails.” Is it easy to kick against nails? Christ is like a nail: whoever kicks against Him will bleed.

Whoever takes on Christ will bleed—he will bleed. Christ is here. This man, with his eyes wide open, sees nothing. And the one who sets out to arrest others, I repeat, is himself arrested. The one who goes to drag others off to prison is himself led by the hand through the darkness. And for three days he was without sight; he neither ate nor drank. For three days he put nothing into his mouth and drank nothing.

And there he is, in darkness, unable to see. Imagine Paul, then, that giant of knowledge, for Paul was extraordinarily learned. He was no fool, and he knew his faith. He knew “my ancestral traditions,” as he himself calls them, and he surpassed all his contemporaries in zeal.

In other words, he was the student who received top marks in religious instruction, as we used to call it. But he also knew secular wisdom. He knew our own wisdom, Greek wisdom. He knew our philosophers and had read our poets.

I do not know whether you have read that when he came to Athens, he spoke to them about our Christ by quoting their own poets.

"As certain also of your own poets have said," he says. Your own people are the ones who write the very things I am telling you.

Yet they were different.

Unfortunately, when we do not know our own heritage, and are ashamed even to read about it, others are the ones who study it. As I was telling you a few days ago, when they came here to sign the agreement with the European Economic Community, the Prime Minister of the Netherlands also came. They showed him around various places and sights in Greece, and he asked the Deputy Speaker of Parliament, I believe, Mr Papaspyrou, to take him to the Monastery of Hosios Loukas.

There is Saint Luke of Livadeia. It should be noted that Mr. Papasteriou is from Livadeia, yet he knew nothing about Saint Luke. And this man, the president from Holland, was telling him, “But that is not the only one. There is another at the Monastery of Saint Barbara down below. There is one over there as well, and there is this one too.”

And Papasteriou felt utterly diminished before him. Why? Because we are ashamed to learn our faith. We are ashamed to learn about our ancient heritage, our classics, our poets, and our philosophers. Others know them, while we do not.

Didn't the same thing happen on the Holy Mountain as well? A German came to the Holy Mountain and made a request at the Holy Monastery of the Great Lavra. What he was asking for was an incident recorded in a particular manuscript codex. But the visitor didn't tell them which manuscript it was; he simply said he wanted to find such-and-such an account, which was written down there.

They told him, “It is not here.” He replied, “Forgive me, but it is. This particular manuscript is here.” They checked, and it was indeed there. “Find it,” he said. “Look, I need this particular page.” And on that very page, the account he was seeking was indeed recorded.

The sacristan, the librarian, knew nothing about any of this.

That is who we are. In any case, the point is this: Paul remained in darkness for three days, surely sitting off somewhere in a corner, perhaps on a chair, with his head in his hands, blind. What could he have been saying? I want to believe that he did nothing but speak—that is, pray—and certainly not to Jehovah, not to the Father, not to God, but to Jesus.

That is what we are like. Paul, meanwhile, was there before the One who had stopped him on the road, defeated him, and knocked him out in a fraction of a second. For this is Christ. Our Christ is a physician of the nerves; He is a master craftsman, and He has His screwdrivers.

Take care never to set yourselves against Christ, against the faith, or against the Church. He has His screwdrivers: He turns something ever so slightly in your brain, and you, who were once perfectly sound and thought yourself so clever, end up taking a reed and going outside to strike at the swallows perched on the wires.

Let us never set ourselves against the faith. Whoever has fought against the faith has been defeated.

This is what happened to Paul, and that is why he should be a timeless example for us. Yet his example passes unnoticed. We simply celebrate his feast without imitating his life. So where is he now? He is huddled in some corner, curled up there, and only Christ and Paul himself know what he is saying.

In any case, listen to what follows. “Now there was a certain disciple at Damascus named Ananias,” the author continues. In Damascus, he says, there was a disciple of Christ named Ananias. And the Lord spoke to him in a vision; He granted Ananias a vision.

“Ananias.” And he answered, “Behold, I am here, Lord.” Here I am. Then the Lord said to him, “Arise.” Get up, He tells him. “Go to the street called Straight, and at the house of Judas ask for a man of Tarsus named Saul.”

Get up, He says to him, and go to that street — such-and-such an avenue, let's say. And find the house of Judas, and ask for a man named Saul, who is from Tarsus. "For behold, he is praying" — and He shows him Paul, praying. In other words, Paul is being filmed right now by Christ, and the film is shown to Ananias, and so Ananias comes to know Paul without ever having laid eyes on him.

He wants to see him—this is Christ at work. At the same time, He shows Paul to Ananias, and Ananias to Paul, so that Ananias will know whom he is to find, and Paul whom he is to receive. In any case: “And he saw in a vision a man named Ananias come in and lay his hands on him, so that he might regain his sight.” At the same time, he says, Paul also saw Ananias coming to him.

This is Christ. "And he saw in a vision a man named Ananias coming in and laying his hand on him, so that he might receive his sight." That is what He said to Ananias. He tells him, "Behold, he is praying." For the first time, Paul is praying properly — he is praying to Christ. And so the telegrams go to Christ. Wherever you send them, that's where the letters end up.

Wherever you send them, that is where they go. Paul had never prayed to Christ before. For the first time, he is praying to Christ.

This came through the arrest Christ had made of him.

For a person to understand these things, he needs power from on high. He cannot understand them through his own knowledge. By power from on high, a man is struck blind; and by power from on high, he is born anew.

If his intentions are good, he receives illumination. But if his intentions are evil and he resists, setting himself against God, he is blinded. This is what happened to Paul.

In Paul’s case, then, Christ receives and sees his prayer. And what does Paul ask? Surely he would have said: “You had the power to bring me to the ground, and that means You are greater than I am. Forgive me. Illumine me. Show me the way in which I should walk. Tell me how to proceed, what I should do.” You see, he cannot fight back against Him.

He cannot escape Him. And He catches us many times as well. He caught Paul and made him sit there. He may put us in bed for many years. Many times, He takes away our money. He takes away those who are close to us.

He may permit many things, so that He can speak to us and we can speak with Him, for our own good. The sooner we understand this, Paul understood it within three days, the sooner our own ordeal will come to an end.

If, in the end, we refuse to accept it and do not want to understand, then, of course, matters will remain as they are. But tomorrow we will not be able to say to Christ, “You know, You did nothing for me.” He will answer, “I did everything for you, but in your malice and stubborn perversity, you refused to yield and understand.”

For He does not coerce the human will. He creates the necessary conditions and shows a red light, but He does not compel anyone.

Ananias evidently knew about Saul, for Saul seems to have been the terror of the Christians. And without ceasing to be human, Ananias raised his objections to Christ. Ananias answered and said, “Lord, I have heard You, but wait and hear me too. I have heard from many people about this man. Do You know what I have heard about the man You are telling me to go and find? How much evil he has done to Your saints in Jerusalem! He has done many terrible things to Your people there. And here, even now, he has authority from the chief priests to bind everyone who calls upon Your name. Do You know that?” So Ananias offers Christ his advice, as though God had not already determined how everything was to unfold.

The same thing happens with us. How many times does God say, “Do this,” and we offer our own opinion? “I think it should not be done that way. I imagine I should act this way.” We insist upon our own opinions, unwilling to say, “May it be blessed.”

“You may say so, but You do not know where You are sending me.” The human element springs up, you see; it remains. Ananias is His prophet, His own man, His chosen one. The Holy Spirit rests upon him; he is used by the Holy Spirit and will transmit that grace to others. And yet the human element remains within him.

Then the Lord turns to him and says, “But the Lord said to him, ‘Go.’” Get up and go. In other words, He accepts no further argument. “Go where I told you.” It is a grave thing for a person to resist God and offer Him advice, to have such egotism that he presumes to counsel God Himself.

“My God, may it be blessed. I will go. What can I possibly know compared with Your judgment? Since You say it is so, who am I to say otherwise?” And yet, how many of God’s commandments do we transgress on the basis of our own reasoning?

God says, “Fast,” and man says no. God says, “Bear children,” and man says no. God says, “Be honorable,” and man says no. God says, “Speak the truth,” and man speaks lies.

Man never brings himself into agreement with God. He holds fast to his own opinion, then pleads with God and tries to force God to agree with him, rather than bringing himself into agreement with God. In difficult circumstances, people make vows; afterward, they search for a spiritual father who will release them from the vow. They do not want to fulfill it.

You can see how hard a thing this is. In any case, our Lord says to him, "Go." "Go on your way," He tells him, "and there is no need for the things you are saying." And He explains it to him in a roundabout way — and this too cuts against Paul's ego — saying that "he is a chosen vessel of mine," a vessel of My own choosing. A vessel.

You call this man of vast learning a vessel. You call him a funnel, an instrument through whom You will speak. In other words, he himself is nothing—nothing at all. This is what a Christian is. A Christian is someone who allows Christ to act within him.

He must let Christ act through him in every direction. A person’s task is not to act for Christ himself, but to let Christ act through him. This is the hardest thing of all. A person may do everything else; he may cut off many of his passions and perform many acts of kindness. But to surrender himself to the rule of Christ is the hardest thing.

That is exactly why Christ started right there, saying: "Whoever wants to come after Me, let him deny himself." He did not say, 'let him deny his wallet,' or 'let him deny his job,' or 'let him deny his wife,' or 'let the wife deny her husband,' and so on.

Let him deny his ego. The ego is what hinders Christ from acting within a person. If a person succeeds in strangling his ego, humbling himself, surrendering himself, and saying, “Bless me; yes, let it be done, since You say so,” then it must be right.

If a person begins there, he is saved; he creates the conditions for salvation. If he does not do this, nothing happens. “He is a chosen vessel of Mine.” If only Paul could have heard it where he was! Christ called him a watering can, a mere container.

Whatever I put into it, that is what it will pour out. This is deeply insulting: “What, then, of me, my studies, my learning, and all the things I know?” Christianity has no need of these things. What can such knowledge reveal about Christ?

A simple, unlettered woman, but with a pure heart — or a man of vast learning with an unclean heart? What can he know? Nothing. Christ dwells in the pure heart of that simple, unlettered woman, and the other man He leaves off to one side, until he cleanses his heart.

And even then, if he does cleanse his heart, Christ will come and sit in his heart, not in his head, where all his learning is. He has no need of that learning — what is he going to do with it? Is Christ going to take him up to teach the angels? What does he want education for? He wants it here; it is for this world that education is needed.

For the life to come, what is needed is souls, and whether they are educated or not makes no difference at all. Do the angels need education? These things are needed here. That is why all those learned people who became Saints hastened to lay their learning at the feet of Christ, at the feet of the Crucified One.

They acquired learning, but they used it for good: to preach Christ and to speak about what benefits the human person, not merely to show that they were educated. So if I were Paul, for example, I would feel a knife piercing me when He called me a vessel. It would mean casting my whole self aside and taking only my shell, my tongue, my feet, and my eyes.

He would use these things Himself and speak through me Himself. “He is a chosen vessel of Mine; I have chosen him.” You know, Paul is both the witness for the defense and the witness for the prosecution of every intellectual, because no one was more learned than Paul.

Just as Peter stands as the witness for all the unlettered.

And even so, both of them hold up the Church of Christ equally. If you look at the Byzantine icon, you'll see the one standing on one side and the other on the other side, and they hold the Church between them, equally. Because in the way of Christ, the one was humbled and the other was lifted up. And so they stand as equals.

The Saints do not think as we do. Paul does not consider it beneath him to have Peter, a manual laborer, beside him. Paul, the great scholar, does not look down on this unlettered man, this laborer of the sea, because he does not view him according to social standing. He sees him as his brother in Christ.

As I once told you, a certain lady here in Athens, who is still alive, wanted to have a Byzantine icon made of the Apostle Paul. She commissioned it, and it was painted. She took it home, intending to bring it to the Church the following day.

That night, the Apostle Paul came to her house and said, “Do not dare take it to the Church without my brother.” That is how he spoke of Peter. She had not commissioned Peter; she had commissioned only Paul.

“Do not dare take her to church without my brother.” But we do not see things this way. We say, “They are educated, intellectual people.” Yes, but what matters is the state of the soul. What relationship does that soul have with Christ? That is the secret.

So our Christ calls Paul a vessel when speaking to Ananias.

“He is to bear My name before the Gentiles, kings, and the children of Israel.”

“For I will show him how many things he must suffer for My name’s sake.”

Well, are You not afraid that he will run away? You are going to tell him immediately what he will suffer. You do not first tell him what he will gain or how he will be benefited.

Have you ever noticed this? It is an answer to all of us who tell lies in order to bring someone to Christ, to repentance, to Holy Confession, and so forth. We make promises to him.

“If you go to Holy Confession and receive Holy Communion, you will get well. If you follow the way of Christ, your daughters will marry, your work will prosper, and you will never fall ill,” and so forth. All these things are lies. Never say such things. A person may do all of this and die that very hour.

Never promise such things. Christ never promises His faithful rich delicacies and worldly comforts. Such promises belong to Allah and Muhammad.

Orthodox Christianity does not promise worldly comforts in this life. It promises another life; it makes no such promises for this world. This does not mean that Christ, in His providence, does not have His own dispensation for each person. You may deserve every good thing on the basis of the life you have lived.

Yet let him give you nothing in this world. If you wish to initiate someone into life in Christ, you must speak to him about Christ first. Do not approach him merely to collect one or two hundred drachmas for the charitable fund, for Saint George, or for anything else. Christ has no need of that.

Nor does the charitable fund borrow from the devil by taking money from unbelievers. Christ has no need of it. He has the power to feed everyone.

Neither Saint George, Saint Catherine, nor Saint Barbara has any need of money from unbelievers. Will you go and tell someone lies, Will you go and tell him lies, expecting God to be with you?? If he says, “Will you not accept some of this? Let me give it to you,” answer him, “I do not want what is yours. Keep it.”

Even if he offers it to you, do not accept it from an unbeliever.

Christ and His saints have no need of anything from you. He has people who can give. Answer him: “First become a Christian, and then come and offer your mite. I do not want it now.” I do not want the oil of a sinner to anoint my head. I do not want it, and Christ does not want what is yours.

I cannot give you an aspirin and then write your name up there as a benefactor, only for the devil to make you dance to his tune by convincing you that you are the benefactor. No. You must believe in Christ—that He came into the world for your sins. First, he says, you must explain why Christ came into the world and who He is.

Tell him that He is the Son of God and that He came for the sins of every person. Second, teach the believer to pray rightly to Christ. He must ask everything from Christ, through the intercessions of the saints, the Theotokos, and so forth.

Third, tell him to prepare himself for what he will suffer because he has become a Christian. These are the three things a person must expect, though unfortunately people do not speak about them. Yet this is stated even in the Old Testament.

“My child, if you come to serve the Lord, prepare your soul for temptation.” If you intend to do something good for your soul or for another person, prepare yourself for temptation. God does not protect you; no one does. Satan will strike at you with an axe.

Unfortunately, people are not taught these things. Then, when Christ does not give them the reward they expected for going to Holy Confession or attending the Church, they turn around and blaspheme Him as well.

Do you remember what Christ said to Plakidas, who later became Eustathios? One afternoon, while he was out hunting, a stag appeared to him, and upon the stag was the Lord, who spoke to him from a distance.

He said to him, “Tonight, go and meet the Orthodox Patriarch. Do whatever he tells you, and tomorrow at this same hour return here, so that I may tell you what you are going to suffer for My name.” You might say, “Lord, he will leave!” Then let him leave. Even now, let him leave.

Christ makes no promises. And here he says: "I will show him how much he must suffer for my name's sake." What he is going to suffer, that I will tell him. Now, what I will give him beyond the grave is my own business. But he will suffer in order to receive those things beyond the grave.

This is the truth. If you say anything else, you are false witnesses. If you teach other things, you bear false witness. That is not Christianity. You must never promise Christians worldly benefits. Ask the person, “Do you wish to save your soul? Then do this.”

Christ does not promise you such things while you live here. He promises them when you live there. This is the way. He promises them after you have passed beyond the grave. But you may depart from this world through cancer, tuberculosis, an accident, or some other illness.

Unfortunately, this is not preached. Yet notice what Christ says here: tell him what he will suffer. In any case, Ananias gathered his courage, as the saying goes, rose, and went to the house of Judas. He entered, asked for Saul of Tarsus, went inside, and found him sitting there somewhere, evidently in the darkness.

Darkness—when I say darkness, I mean he was literally in the dark. He was blind now, blind for three days. There were scales over his eyes. Scripture says that scales fell from his eyes. When Ananias laid his hands on him, the scales fell from his eyes. “And Ananias departed and entered the house; and laying his hands on him, he said, ‘Brother Saul.’” He calls him brother at once. But how are they related? Through Jesus. Ananias belongs to Jesus, and so does Saul.

This man now belongs to Jesus, and so he is a brother in Christ. “Brother Saul, the Lord has sent me.” The Lord? Which Lord sent you?

Jesus. You know him. "The one who appeared to you on the road as you were coming" — the one who showed himself to you on the way there. He is the one who sent me. And let it be noted, as we said a little earlier, that the Lord had already shown Paul as well, right there where he was, the scene of a man named Ananias coming to lay his hands on him, so that he might regain his sight and be filled with the Holy Spirit.

In any case, immediately something like scales fell from his eyes, and he regained his sight. He arose and was Baptized at once, then took food and was strengthened. He had fasted for three days; then he ate something and recovered his strength.

He underwent a three-day burial. For three days the man remained in the tomb, buried in darkness. This is the three-day burial of our Christ; it is the day of His three-day burial. Do you not see that we too are buried through Baptism?

If a person looks carefully at his life, at how he sees things today and how he saw them before Christ, he will see that a Mystery lies between the one life and the other. He will see that, from a certain moment onward, he began to see differently.

Things a person loved yesterday, today they no longer love, no longer care about so much. And the things they used to mock and hate yesterday, today they have begun to care about, to love. How this change came about, they cannot say. It is a mystery, this change in a person, this regeneration, this being born anew.

When our Christ spoke with that good man Nicodemus, as we read in the third chapter of John, He told him: “Nicodemus, you may be good and holy, and by coming here tonight you may even have put your whole standing at risk, because if they see you, they will put you out of the synagogue. But even all this cannot save you. You must be born from above.”

And Nicodemus took the whole thing literally, in physical terms, and he said, 'How is it possible for me to be born again when I am an old man? Can I go back into my mother's womb and be born a second time?' 'Not that kind of birth,' Christ tells him. 'You must be born of water and the Spirit.' He is speaking about baptism. So the same thing happens here. A person does not know what he is, in what way he is born again, or how the grace of the Holy Spirit works upon him.

He only sees the results. He sees that there is a dividing line, a black line, between the one life he lived and the other. How he crossed over from the one to the other, and why he now thinks differently, he does not know. But this much he does know: that thing he once set his heart on, the thing he used to talk about and say, "This I'm taking with me; when I die they'll put it in the grave beside me" —

Now he sees that he does not want it. The Holy Spirit accomplishes this work. There is something else we must notice here: “He arose and was Baptized.” This is not enough. Paul is a grown man, perhaps thirty, thirty-two, or thirty-three years old at this point.

Immediately, at that very hour, as soon as Ananias entered, Paul received Baptism. Without Baptism you cannot be a Christian. You cannot possess the grace of the Holy Spirit. The early Church understood this. Mothers today do not understand it, because they themselves are not Christians at all.

Has the mother’s monthly cycle even returned, that she should be kept from going to her child’s Baptism and from being present at the Mystery in which her child is born anew? Why? Because she is considered unclean; she has not yet completed the forty days and has not received the fortieth-day blessing. Do not be misled by the fact that today we have kept only the outward form of the custom: mothers do not attend even when the child is six or seven months old—or even twelve years old. Here in Spata, there was one child who was twelve. Was he supposed to wait and then go with his girlfriend to be baptized? A child must be baptized as soon as it is born.

They wait ten or twelve days before having the child Baptized. The eighth day is the day for the child to receive its name, and it should be Baptized immediately. For if the child dies, no one can remove that guilt from your shoulders. No amount of metanoia, no Holy Confession, no matter how you throw yourself upon the ground, can remove it from your shoulders.

Because you could have had the child Baptized, but you chose not to.

The child may choke from aspiration, roll onto its side and be caught in a fire, die in a car accident, or be burned in some other small accident.

Why should the child be lost for eternity, merely so that the godfather can arrive from America wearing his gold chain and yellow sweater? For what reason? Why keep the child far from Christ? Why leave the child without Holy Communion?

Why should Satan remain within the child for so many months? Why should he not be cast out, so that Christ may enter and the child may receive the Body and Blood of Christ in Holy Communion? Why?

“He was baptized,” it says, “at once, and after taking food, he was strengthened.” These are the historical facts. But what actually took place, why these things happened, and what God saw in him—anyone who wishes can understand by going back and reading Paul’s Epistle to the Galatians.

Listen to what he says there.

my contemporaries among my own people, being far more zealous for the traditions of my fathers.

“But when God, who had set me apart from my mother’s womb and called me through His grace, was pleased...” Do you hear these words? Christ does not call us because of our righteousness, which is nothing but our own filth. He calls us by grace. Out of goodness He revealed Himself to us; out of goodness He sent people and arranged circumstances so that we might come to know Him.

When God was pleased, He who had set Paul apart, had chosen him from his mother’s womb, even before he was born. Christ knew that Paul would be born and would follow this course, just as He knows the course of our own lives. We will leave nothing standing; we will tear these people down, ruin still more homes, and cause still more people to dress in mourning and weep.

He knew, and He knows, each one of us; but He also knows where to lie in wait and catch us. “But when God, who had set me apart from my mother’s womb and called me through His grace, was pleased to reveal His Son in me...”

Not merely that God should reveal His face to me, but that He should reveal His Son to me. For Jehovah does not save; Christ saves. The Jehovah’s Witnesses, who make so much of the Father while rejecting the Son, ought to know this and take heed.

"He called me and revealed His Son to me, so that I might preach Him among the Gentiles." He is saying to me: this is what the Father said — "Take this Son of Mine, go out into the world, and proclaim that this is My beloved Son, in whom I am well pleased."

“Immediately,” he says, “I did not confer with flesh and blood” — instead he went off to Arabia. He went there, and there Christ Himself taught him the Gospel, explained the Gospel to him, for fourteen whole years. He didn't go back to his father or his mother; they lost track of him. He had set out for Damascus, and he ended up in Arabia.

Afterward he returned, met the other Apostles, and took his place among them, following the same course as they did. Do you understand? Christ is able to bring even such a formidable man down to earth, provided that the man is of good disposition.

But if a man sins out of egotism and says, “There is nothing beyond me,” and so forth, if he is crafty and thinks he knows everything and can do anything, let him know that one day he will be cast into torment. But if he sins in ignorance, yet has the fear of God and says, “My God, in Your providence, arrange something for me one day as well,” let him know that God will one day create a Damascus for him, seize him, and save him.

And through the intercessions of the Apostle Paul, I pray that this may happen throughout the whole world, and to us as well, if it has not happened yet. Amen.

Θα πρέπει απόψε το βράδυ, τιμής ένεκεν και λόγω των Αγίων Αποστόλων, κάτι να λέγαμε γύρω από την υπόθεση των Αγίων αυτών Αποστόλων. Και μάλιστα, διότι δεν θα προλάβουμε για τους δύο κορυφαίους να μιλήσουμε, να μιλούσαμε τουλάχιστον για τον έναν.

Κι αν θα θέλατε, συγκεκριμένως να μιλούσαμε για τον Απόστολο Παύλο. Είναι αλήθεια ότι και παλαιότερον είχαμε ομιλήσει και άλλα μπορεί να είχατε ακούσει, αλλά εφόσον η Εκκλησία μας επαναλαμβάνει την εορτή, προφανώς για τους επερχομένους πρέπει να γίνεται συζήτηση, δεν πρέπει να μένει απαρατήρητη.

Πολλοί πιστεύουν, ξέρετε, στον Χριστό εξαιτίας του Αποστόλου Παύλου.

Όπως και πολλοί πιστεύουν στον Παύλο και δεν πιστεύουν στον Χριστό.

Ο Παύλος είναι ένα μεγάλο πρόσωπο και εμείς, μάλιστα, οι Αθηναίοι θα πρέπει ιδιαιτέρως να τον τιμούμε, διότι αυτόν εξέλεξε ο Χριστός μας να μεταφέρει την αγγελία του αυτή εδώ, ότι ήρθε εις τον κόσμον.

Ακόμη Έλληνες, οι οποίοι δεν ξέρουν αυτά τα περιστατικά, τον ερχομό του Παύλου στην Αθήνα και το τι εκόμισε, τι μετέφερε ο Παύλος για λογαριασμό του Χριστού στην Αθήνα. Δράττομαι της ευκαιρίας να σας πω: αυτά τα περιστατικά θα τα βρείτε στο 17ο κεφάλαιο των Πράξεων.

Εκεί αναφέρει το πώς είχε κατέβει ο Παύλος από τη Θεσσαλονίκη προς τα εδώ και πώς συνηντήθη με τους δικούς μας, τους επισήμους, εδώ στην Πνύκα, στην Αθήνα, στον Άρειο Πάγο, και μίλησε τα σχετικά γύρω από την υπόθεση του Χριστού μας.

Και τον άκουσαν μέχρι ενός σημείου, τον διέκοψαν όμως όταν τους μίλησε περί Αναστάσεως. Αυτό δεν μπόρεσαν να το καταλάβουν. Φυσικό ήταν, διότι αν σήμερα, έπειτα από δύο χιλιάδες χρόνια, δεν μπορούμε εμείς να το καταλάβουμε, πολλώ μάλλον αυτοί τότε, που δεν ήξεραν καν περί Χριστιανισμού και δεν γνώριζαν τίποτα από τη διδασκαλία του Ιησού.

Εν πάση περιπτώσει, η διδασκαλία του Παύλου είναι του Χριστού η διδασκαλία. Διότι, όπως λέει ο θείος Χρυσόστομος, εκείνος, λέει, εκινούσε την αυτού ψυχή. Είτε έγραφε είτε έλεγε είτε εσκέπτετο είτε εκινείτο, ήτο στα χέρια του Χριστού και της Χάριτος.

Και εκινείτο για λογαριασμό του Χριστού. Γι’ αυτό και ο ίδιος έλεγε: «Δεν ζω εγώ, ζει εν εμοί Χριστός». Αυτό, βέβαια, πρέπει να είναι και σε κάθε χριστιανό.

Χριστιανό. Χριστιανός δεν πρέπει να κάνει το δικό του, να μη σκέπτεται όπως θέλει αυτός, να μην ενεργεί όπως θέλει αυτός, αλλά όπως θέλει ο Χριστός. Και τότε θα είναι προς το συμφέρον του ανθρώπου και προς την δόξα του Θεού. Διότι ο άνθρωπος δεν είναι εις θέση να ξεδιαλέξει ποιο είναι το σωστό και ποιο το άσχημο, δεν έχει την διάκριση αυτήν. Αν αφήσει όμως τον εαυτό του εις τον Θεό, ο Θεός τον οδηγεί. Ο Παύλος είναι ένα πρόσωπο το οποίο παρουσιάζεται επί σκηνής.

Επί σκηνής από ημερών λιθοβολισμού πρωτομάρτυρος Στεφάνου. Αν θα λάβουμε υπόψη ότι ο πρωτομάρτυς Στέφανος είναι σύγχρονος του Κυρίου και αμέσως κατόπιν λιθοβολήθη, πάει να πει ότι επί των ημερών του Κυρίου και με τους πρώτους χριστιανούς ήτο παρών.

Αναφέρει στις Πράξεις των Αποστόλων, στις Γραφές των Πράξεων, ότι ο Παύλος ήτο συνευδοκών, δηλαδή συνηγορούσε στους θανάτους που εγένοντο των χριστιανών, διότι πίστευαν στον Χριστό και όχι στον Θεό, στον Ιεχωβά δηλαδή.

Το χριστιανισμό τον είχε πιάσει ως αίρεσιν ο Παύλος και τον εδίωκε ως αίρεσιν. Αυτό άλλωστε βρήκε ο Θεός και εκεί επάτησε και τον ελέησε με τον τρόπο που τον ελέησε.

Εγώ εν αγνοία εποίησα, όπως γράφει ο ίδιος στην προς Γαλάτας επιστολή του. Στην προς Γαλάτας επιστολή του λέγει: «Εγώ εν αγνοία εποίησα». Δεν ήξερα δηλαδή ότι ο Χριστός είναι Θεός. Δεν το έκανα εν γνώσει μου.

Και ο Χριστός μας παραδέχεται άγνοια στους ανθρώπους και βρίσκει κάποιον τρόπο να τους οικονομήσει, όπως λέμε. Συγκεκριμένα, στο ζ' κεφάλαιο, στο τελευταίο εδάφιο, λέγει: «Σαῦλος δὲ ἦν συνευδοκῶν τῇ ἀναιρέσει αὐτοῦ». Συνυπέγραψε δηλαδή, συνηγόρησε για το θάνατο του πρωτομάρτυρος Στεφάνου.

Μάλιστα ήταν και ένας ο οποίος εφύλαξε τα ρούχα αυτών οι οποίοι ελιθοβόλησαν τον πρωτομάρτυρα Στέφανο, για να είναι πιο ελεύθεροι, να πετάξουν πιο εύστοχα και πιο δυνατά τις πέτρες, για να τον φονεύσουν γρηγορότερα.

Στο ίδιο κεφάλαιο των Πράξεων βρίσκω το εξής: «Σαύλος δε ελυμαίνετο την εκκλησίαν, κατά τους οίκους εισπορευόμενος, σύρων τε άνδρας και γυναίκας παρέδιδεν εις φυλακήν». Όπου αντιλαμβάνεται ότι κάποιος έγινε χριστιανός, εδέχθη τον Χριστόν, τον συνελάμβανε, τον έδενε σαν αποσπασματάρχης, ούτως ειπείν, και τον έσυρε εις την φυλακήν.

Όμως οι δράσεις του δεν περιορίστηκαν στα όρια μόνο της Ιερουσαλήμ. Ζήτησε να επεκτείνει τη δράση του, διότι ο χριστιανισμός, όπως ξέρετε, μεταδίδεται και πιο πέρα. Και ζήτησε να του δώσουν συστατικάς επιστολάς οι αρχιερείς των Ιεροσολύμων, προκειμένου να πήγαινε και στη Συρία, στη Δαμασκό εκεί, να συλλάβανε όσους είχαν αναγνωριστεί ως οπαδοί του Χριστού.

Οι Ιουδαίοι εχαίροντο για τον διωγμό των χριστιανών. Ευχαρίστως τον εφοδίασαν με συστατικάς επιστολάς προς τους αρχιερείς εκεί, για να του υποδείξουν ποιοι είναι χριστιανοί. Και δεν ξέρω με πόσους άντρες μαζί, αποσπασματάρχης θα λέγαμε αυτός, ξεκίνησε προς τη Δαμασκό.

Στη Δαμασκό, απ' έξω, του είχε το καρτέρι, όπως θα λέγαμε, ο Χριστός, και εκεί τον συνέλαβε. Ο Σαύλος, έτι εμπνέων απειλής και φόνου εις τους μαθητάς του Κυρίου, προσελθών τω Αρχιερεί, ητήσατο παρ' αυτού επιστολάς εις Δαμασκόν προς τας συναγωγάς, όπως εάν τινας εύρη της οδού όντας, άνδρας τε και γυναίκας, δεδεμένους αγάγη εις Ιερουσαλήμ.

Εν δε τω πορεύεσθαι, εγένετο αυτόν εγγίζειν τη Δαμασκώ, πλησίασε, και εξαίφνης περιήστραψεν αυτόν φως από του ουρανού. Και τον καθήλωσε το φως αυτό, και πεσών επί την γην ήκουσεν φωνήν λέγουσαν αυτώ· «Σαούλ, Σαούλ, τι με διώκεις;» Καθηλώθη από τη λάμψη αυτό το θηρίο.

Αντελήφθη όμως αμέσως, ως φαίνεται από τη συνέχεια, ότι κάτι υπέρ τη δύναμή του, κάτι υπέρ φύσιν, λαμβάνει χώρα αυτή την ώρα. Πρώτον, ότι καθηλώθη και δεν μπορεί να σηκωθεί. Ετυφλώθη και δεν μπορεί να δει και ομιλεί σε κάποιον τον οποίον προφανώς δεν βλέπει.

Έχει την ταπείνωση αυτήν, ακούει την φωνήν, δεν βλέπει όμως. Όπως και οι άλλοι που ήσαν μαζί του, ήκουαν με κάποιον να συζητεί, αλλά δεν έβλεπαν με ποιον συζητεί.

Είπε δε, όταν άκουσε: «Σαούλ, Σαούλ, τι με διώκεις;»

Εἶπε δέ: «Τίς εἶ, Κύριε; Ποιος είσαι εσύ, Κύριε, που σε διώκω εγώ;» Ὁ δὲ εἶπεν: «Ἐγώ εἰμι Ἰησοῦς, ὃν σὺ διώκεις».

Βέβαια, τον Χριστό μας δεν τον συνάντησε πουθενά. Δεν είχαν ποτέ συναντηθεί και δεν είχαν ποτέ ανταλλάξει λόγια. Όμως ο Χριστός μας λέγει ότι τον διώκει. Και ασφαλώς δεν λέει ψέματα.

Εν τω προσώπω των χριστιανών που διώκει, αυτόν διώκει.

Αν διώκει, εφόσον εποιήσατε ενί τούτων των αδελφών μου των ελαχίστων, εμοί εποιήσατε, είτε καλό είτε κακό. Χριστιανός δεν είναι ξεκρέμαστος, δεν είναι ξεκάρφωτος, δεν είναι ξέφραγο αμπέλι του καθενός. Ο άνθρωπος που θα θελήσει να συμπεριφερθεί κακώς σε έναν χριστιανό είναι σαν να συμπεριφέρεται ούτω στον ίδιο τον Χριστό και έχει να κάνει με τον ίδιο τον Χριστό στη δέουσα στιγμή.

Αν δεν του το πληρώσει εκεί την ώρα, θα του το πληρώσει κάποτε άλλοτε.

Δεν είναι εύκολο να συμπεριφέρεσαι άσχημα σε χριστιανό. Γενικά, σε κάθε άνθρωπο δεν πρέπει να συμπεριφέρεσαι άσχημα. Κατ' εξοχήν όμως σε χριστιανό. Διότι, όπως λέγει σε ένα άλλο μέρος και το έχει γράψει στο Ματθαίο, στο 18, 10, λέγει: «Προσέξετε μην πειράξετε έναν των μικρών τούτων, των ασήμων αυτών τους οποίους δεν τους πιάνει το μάτι σου, διότι οι άγγελοι αυτών βλέπουν δια παντός το πρόσωπο του Πατέρα μου στον ουρανό».

Κάθε χριστιανός έχει άγγελο και, όταν ο άνθρωπος ο οποίος φυλάσσεται από τον άγγελο ειρωνεύεται, πειράζεται, αδικείται, βλάπτεται, συκοφαντείται και ούτω καθεξής, υπάρχει μάρτυς κατηγορίας. Και αν όχι για τον κόσμο τούτον, για τον κόσμο όμως εκείνον.

Ο Χριστός εδώ τώρα, με το πρόσωπο των χριστιανών που διώκονται, λέει: «Εγώ διώκομαι». Διότι αυτοί είναι δικοί μου, είναι βαφτισμένοι στο όνομά μου, κοινωνούν από το σώμα μου και το αίμα μου. Πιστεύουν σε μένα, εμένα δέχονται.

Εσύ ποιος είσαι που τους διώκεις; Γι' αυτό λέει είμαι Ιησούς ον σύ διώκεις. Το κράτησε αυτό το κρατούμενο προφανώς ο Παύλος. Γνώριζε περί Ιησού ο Παύλος και γνώριζε ότι τους οπαδούς του Ιησού εδίωκε εκείνη την ώρα και πήγαινε στη Δαμασκό για αυτή τη δουλειά, και κατάλαβε τώρα ότι με αυτόν που τα έχω βάλει είναι μεγαλύτερος από μένα. Έχει τη δύναμη να με καθηλώσει, έχει τη δύναμη να με εξουθενώσει σε κλάσμα δευτερολέπτου.

Εν πάση περιπτώσει, συνεχίζει ο Κύριος και του λέγει τα εξής:

Ἀνάστηθι καὶ εἴσελθε εἰς τὴν πόλιν. «Ἀλλὰ σήκω», τοῦ λέγει, «καὶ εἴσελθε εἰς τὴν πόλιν, καὶ λαληθήσεταί σοι τί σε δεῖ ποιεῖν». Καὶ ἐκεῖ ποὺ θὰ πᾶς, θὰ σοῦ ποῦνε τί θὰ πρέπει νὰ κάνεις. Μὰ ἐγὼ δὲν πάω νὰ πάρω ἐντολὲς ἐκεῖ.

Εγώ πάω να δώσω εντολές. Και εντούτοις, τα πράγματα αλλάζουν από αυτή την ώρα. Εκεί που θα πας, δεν θα κάνεις το δικό σου.

Ούτε τις εντολές των προϊσταμένων σου που σε έχουν εφοδιάσει με επιστολές για να τύχεις βοηθείας εναντίον των πιστών, των δικών μου, των μικρών αδελφών. Θα πας μέσα να σου πούνε τι θα κάνεις. Όπως ξέρετε, αυτό είναι μεγάλη προσβολή για τον Παύλο.

Ένα τέτοιο θηρίο, ένας αποσπασματάρχης αυτή την ώρα. Ένας που μέχρι αυτή τη στιγμή δεν είχε νιώσει ήττα.

Ήττας, αλλά μόνο νίκης. Να είναι καθηλωμένος εκεί κάτω, να μην βλέπει, να μην έχει τη δύναμη να σηκωθεί και να του λέει ότι δεν έχει γνώμη πλέον και θα διατάσσεται από εδώ και κάτω, είναι μεγάλο πράγμα αυτό. Και είναι δύσκολο ο άνθρωπος να στραπατσάρει το εγώ του και να πει «να είναι ευλογημένο». Δεν το λέει ο άνθρωπος αυτό. Όμως ο Παύλος το έκανε. Γι' αυτό σας λέγω ότι είναι μια απάντηση σωστή αυτή που δίδεται σε εκείνους που λένε: «Μα τι είδες στον Παύλο;»

Παύλο, τι είδε, που είναι ο διώκτης του, τι ήθελε να καταπιαστεί με αυτόν, και εντούτοις έβλεπε ότι εν αγνοία τελεί και ότι θα δεχθεί και θα παραμερήσει το δικό του και τον εγωισμό του θα τον βάλει στην άκρη και τη γνώση του και τη δύναμή του και το ταλέντο θα το βάλει στην άκρη και θα δεχτεί να εργαστεί για λογαριασμό δικό μου.

...δικό μου. Οι δε άντρες —δεν ήτο μόνος του, όπως σας είπα— οι συνοδεύοντες αυτώ, ειστήκεισαν ενεοί. Έμειναν, λέει, με ανοιχτό το στόμα. Γιατί ακούοντες μεν της φωνής, μηδένα δε θεωρούντες. Με ποιον συζητεί; Τι είναι αυτά που λέει; Δεν έβλεπαν κανέναν. Εν πάση περιπτώσει, κατόρθωσε να εγερθεί ο Παύλος. Ηγέρθη δε ο Σαύλος από της γης, ανεωγμένων δε των οφθαλμών αυτού.

Αυτού ουδένα έβλεπε. Ανοιχτά τα μάτια, μα δεν έβλεπε.

Παράξενο αυτό, ε; Ξέρετε πόσοι λεγόμενοι ανοιχτομάτες είναι τυφλοί;

Πόσοι που τα ξέρουν όλα, πόσοι που γνωρίζουν πολλά, που έχουν γνώση, που είναι φτασμένοι, που είναι περπατημένοι, όπως λένε, και είναι χειρότεροι από τα κουτάβια που έρχονται από τις σκύλες τυφλά.

Ετύφλωσε τον Παύλο, που είχε τόση γνώση και τόσο αετονύχης ήτανε, που τα σωστά δεν τα ήξερε, γιατί ο άνθρωπος δεν εκτιμείται αν ξέρει πολλά. Τι σωστά ξέρει; Για τα σωστά εκτιμούνται. Τα άλλα δεν εκτιμούνται, δεν έχουν περιθώριο τα άλλα να χειροκροτηθούν. Ανεωγμένων τε των οφθαλμών αυτού ουδένα έβλεπεν. Πού να πάει;

Χειραγωγούντες δε αυτόν, τώρα έπιασαν οι δικοί του από τα μπράτσα. Ο πορευόμενος να χειραγωγήσει από τη Δαμασκό στην Ιερουσαλήμ, εισέρχεται χειραγωγούμενος. Αυτός που πήγαινε να συλλάβει, συνελήφθη.

Χειραγωγούντες δε αυτόν, εισήγαγον εις Δαμασκόν. Πόσο αλλάζουν τα πράγματα.

Πράγματα δεν έχει βάλει εδώ ο Λουκάς, δυο λέξεις που είπε ο Παύλος, που άκουσε ο Παύλος από τον Χριστό. Γιατί ο Χριστός δεν είπε αυτά τα λόγια μόνον: «Σαούλ, Σαούλ, τι με διώκεις;» Είπε και κάτι άλλα λόγια ακόμη, τα οποία τα λέγει ο Παύλος όταν απολογείται στον Αγρίππα τον βασιλέα, παρακάτω, στο 25ο-27ο κεφάλαιο των Πράξεων. Είπε εκεί ό,τι άκουσε από τη φωνή.

Ευχαριστώ. Από το φως αυτό, «Σαούλ, Σαούλ, τι με διώκεις;», σε εβραΐδι διάλεκτο, σε εβραϊκή διάλεκτο, «σκληρόν σοι προς κέντρα λακτίζειν». Αυτό δεν το έχει γράψει εδώ ο Λουκάς. Ο Παύλος το είπε, όμως.

Σου είναι σκληρό, του λέει, να κλωτσάς τα αγκάθια, τα κάρφη, τα καρφιά. Είναι εύκολο να κλωτσάς καρφιά; Χριστός είναι καρφί και όποιος κλωτσήσει θα αιμάξει.

Θα ματώσει, θα ματώσει όποιος τα βάλει με το Χριστό. Αυτός είναι εδώ. Ο ανοιχτομάτης αυτός δεν βλέπει τίποτα. Και αυτός που πάει να συλλάβει, επαναλαμβάνω, συλλαμβάνεται. Και αυτός που πάει να χειραγωγήσει στη φυλακή, χειραγωγείται στο σκοτάδι. Και ην ημέρας τρεις μη βλέπων. Και ούτε έφαγε ούτε ήπιε. Επί τρεις ημέρες δεν έβαλε τίποτα στο στόμα του, ούτε ήπιε τίποτα.

Και σε ένα σκοτάδι, δεν βλέπει. Φανταστείτε τον, λοιπόν, τον Παύλο, το θηρίο της γνώσεως, γιατί ήταν τέρας μορφώσεως ο Παύλος. Ο Παύλος δεν ήταν κανένας κουτός άνθρωπος και την πίστη του την ήξερε. Τας πατρικάς μου παραδόσεις, όπως λέει ο ίδιος, και ήτο ζηλωτής υπέρ όλων των συνηλικιωτών του.

Ήτο, δηλαδή, ο λαμβάνων άριστα στα θρησκευτικά, όπως τα λέγαμε. Αλλά γνώριζε και άλλη σοφία, τη θύραθεν σοφία. Γνώριζε και τη δικιά μας σοφία. Την ελληνική σοφία την ήξερε. Ήξερε τους φιλοσόφους μας. Είχε διαβάσει τους ποιητές μας.

Δεν ξέρω αν έχετε διαβάσει ότι, όταν ήρθε στην Αθήνα, μίλησε για τον Χριστό μας από τους ποιητές τους δικούς μας.

«Ως καί τινες των καθ' υμάς ποιητών ειρήκασιν», λέει. Οι δικοί σας τα γράφουν αυτά που σας λέγω.

Διαφορούσαν.

Δυστυχώς, αν εμείς δεν τα ξέρουμε τα δικά μας, ντρεπόμαστε να τα διαβάσουμε και τα διαβάζουνε οι άλλοι. Όπως σας έλεγα προ ημερών, που είχαν έρθει εδώ πέρα να υπογράψουνε τη συμφωνία με την ΕΟΚ, είχε έρθει και ο Πρωθυπουργός της Ολλανδίας και τον εξενάγησαν εδώ σε διάφορα μέρη, αξιοθέατα της Ελλάδος, και αυτός εζήτησε από τον αντιπρόεδρο, νομίζω, της Βουλής, τον κύριο Παπασπύρου, να τον πάει στον Όσιο Λουκά.

Λουκά της Λιβαδειάς. Σημειωτέον ότι ο κύριος Παπαστήρου είναι από τη Λιβαδειά και ο κύριος Παπαστήρου δεν ήξερε τίποτα από τον Όσιο Λουκά. Και αυτός, ο πρόεδρος της Ολλανδίας, του έλεγε: «Μα δεν είναι αυτό μόνον. Υπάρχει και ένας στη Μονή της Αγίας Βαρβάρας, που είναι από κάτω. Υπάρχει και ένας που είναι εκεί. Υπάρχει και αυτό».

Και ο Παπαστήρου έγινε δέκα πόντους μπροστά του. Γιατί εμείς ντρεπόμαστε να μάθουμε την πίστη μας, ντρεπόμαστε να μάθουμε τα αρχαία μας, να μάθουμε τους κλασικούς μας αυτούς, τους ποιητάς μας, τους φιλοσόφους μας, και τους ξέρουν οι άλλοι και εμείς δεν τους ξέρουμε.

Αυτό δεν συνέβη και στο Άγιον Όρος; Στο Άγιον Όρος ήρθε ένας Γερμανός και ζητούσε στην Ιερά Μονή της Μεγίστης Λαύρας. Από έναν κώδικα ζητούσε ένα περιστατικό που αναφέρεται. Δεν του είπε ο ξένος τον κώδικα, του είπε ότι θέλω το τάδε να το βρω, που είναι γραμμένο.

Λέει, δεν υπάρχει εδώ. Του λέει, με συγχωρείτε, αλλά υπάρχει. Υπάρχει ο τάδε κώδικας εδώ. Λέει, υπάρχει. Βρέστε τον, τον βρεις Κοιτάξτε, την τάδε σελίδα θέλω. Στην τάδε σελίδα πράγματι αναφέρεται αυτό που ζητούσε.

Ο σκευοφύλαξ, ο βιβλιοθηκάριος, δεν ήξερε τίποτα από αυτά.

Αυτοί είμαστε εμείς. Εν πάση περιπτώσει, το θέμα είναι το εξής: ότι ο Παύλος έμεινε τρεις ημέρες στο σκοτάδι, κάπου ασφαλώς σε κάποια άκρη, κάπου σε κάποια καρέκλα, με το κεφάλι μέσα στα χέρια του, τυφλός. Τι να έλεγε; Θέλω να πιστεύω ότι δεν έκανε τίποτα άλλο, μόνο να ομιλούσε, δηλαδή να προσηύχετο, και ασφαλώς όχι με τον Ιεχωβά, όχι με τον Πατέρα, όχι με τον Θεό, αλλά με τον Ιησούν.

Αυτοί είμαστε εμείς. με εκείνον που στον δρόμο τον καθήλωσε και τον ενίκησε και τον έβγαλε νοκ άουτ μέσα σε ένα κλάσμα δευτερολέπτου. Γιατί αυτός είναι ο Χριστός. Ο Χριστός μας είναι νευρολόγος, είναι τεχνίτης και έχει κατσαβίδια.

Και προσέξτε μην τα βάλετε ποτέ με τον Χριστό και ποτέ με τη θρησκεία και με την Εκκλησία. Έχει κατσαβίδια και σου γυρίζει λιγάκι με το κατσαβίδι το μυαλό, και εσύ που τα έχεις 400 και ήσουν ο Ξύπνιος Ευάγγελος, παίρνεις ένα καλάμι και πας και χτυπάς τα χελιδόνια τώρα από τα σύρματα έξω.

Ποτέ μην τα βάλουμε με τη θρησκεία. Ο οποίος τα έβαλε με τη θρησκεία ενικήθηκε.

Αυτό έπαθε ο Παύλος. Γι' αυτό πρέπει να μας είναι κλασικό παράδειγμα. Αλλά περνάει απαρατήρητο. Απλώς εορτάζεται, χωρίς να μιμείται η ζωή του. Πού είναι λοιπόν, σε ποια άκρη είναι, μαζεμένος εκεί, κουβαριασμένος, και τι λέγει, μόνο ο Χριστός κι αυτός ξέρει τι λέγει.

Εν πάση περιπτώσει, ακούστε το υπόλοιπο. Ην δε τις μαθητής εν Δαμασκώ ονόματι Ανανίας, συνεχίζει ο συγγραφεύς. Σε Δαμασκώ, λέει, υπήρχε κι ένας μαθητής του Χριστού που ελέγετο Ανανίας. Και είπε προς αυτόν ο Κύριος εν οράματι, του έδειξε ένα όραμα του Ανανίου.

Ανανία, ο δε είπε, ειδούν εγώ κύριε, ορίστε εδώ είμαι Ο δε Κύριος είπε προς αυτόν· αναστάς, σήκω του λέει. Πορεύθητι επί την ρύμην την καλουμένην Ευθείαν και ζήτησον εν οικία Ιούδα Σαύλον ονόματι Ταρσέα.

Σήκω, του λέει, και πήγαινε στον δρόμο αυτόν, λεωφόρο τάδε παραδείγματι. Και βρες το σπίτι του Ιούδα και ζήτησε έναν ονόματι Σαύλον, που είναι απ' την Ταρσό. Ιδού γαρ προσεύχεται, και του τον δείχνει τον Παύλο που προσεύχεται. Δηλαδή, ο Παύλος κινηματογραφείται τώρα από τον Χριστό και δείχνεται η ταινία στον Ανανία, και ο Ανανίας γνωρίζει τον Παύλο χωρίς να τον δει.

Θέλει να τον δει, αυτός είναι ο Χριστός. Ταυτόχρονα δε, δείχνει και στον Ανανία τον Παύλο, στον Παύλο τον Ανανία. Δηλαδή, ο μεν Ανανίας να ξέρει ποιον θα βρει, ο δε Παύλος ποιον θα δεχτεί. Εν πάση περιπτώσει. «Και είδεν εν οράματι άνδρα Ανανίαν εισελθόντα και επιθέντα αυτώ χείρας, όπως αναβλέψει». Ταυτόχρονα, λέει, είδε και ο Παύλος τον Ανανία ότι πήγαινε.

Αυτός είναι ο Χριστός. Και είδε σε όραμα άνδρα ονόματι Ανανία να εισέρχεται και να επιθέτει τη χείρα επ’ αυτόν, για να αναβλέψει. Αυτό είναι αυτό που είπε στον Ανανία. Του λέει, ιδού προσεύχεται. Για πρώτη φορά ο Παύλος προσεύχεται σωστά στον Χριστό. Και πηγαίνουν τα τηλεγραφήματα στον Χριστό. Όπου τα στέλνεις, εκεί πηγαίνουν τα γράμματα.

Σε ό,τι εσύ θα τα στείλεις, εκεί πηγαίνουνε. Ο Παύλος δεν είχε προσευχηθεί ποτέ στον Χριστό. Για πρώτη φορά προσεύχεται στον Χριστό.

Από τη σύλληψη που του έκανε.

Για να μπορέσει ο άνθρωπος να καταλάβει αυτά, χρειάζεται δύναμη εξ ύψους. Δεν μπορεί να τα καταλάβει με τη γνώση τη δικιά του. Ο άνθρωπος τυφλώνεται με τη δύναμη εξ ύψους και αναγεννάται με τη δύναμη εξ ύψους.

Εάν είναι καλοπροαίρετος, φωτίζεται. Εάν είναι κακοπροαίρετος και πηγαίνει κόντρα, ανάποδα με τον Θεό, τυφλώνεται. Πράγμα το οποίο συνέβη στον Παύλο.

Στον Παύλο, εν πάση περιπτώσει, ο Χριστός, λαμβάνοντας και βλέποντας την προσευχή του Παύλου, τι ζητάει; Γιατί ο Παύλος ασφαλώς θα έλεγε: «Εσύ που είχες τη δύναμη να με καθηλώσεις, κατά αυτήν την έννοια πάει να πει ότι είσαι ανώτερος από εμένα. Ζητώ συγγνώμη. Φώτισέ με. Δείξε μου οδόν ἣν πορεύσομαι. Πες μου πώς να ενεργήσω, τι να κάνω». Βλέπεις, δεν μπορεί να του χτυπήσει.

Δεν μπορεί να του ξεφύγει. Και εμάς πολλές φορές μας πιάνει. Τον Παύλο τον έπιασε και τον κάθισε εκεί. Εμάς μας βάζει στο κρεβάτι για πολλά χρόνια. Μας παίρνει τα λεφτά πολλές φορές. Μας παίρνει τους ανθρώπους που είναι κοντά μας.

Πολλά πράγματα. Για να μπορέσει να μας μιλήσει και να μιλήσουμε μαζί του. Για το συμφέρον μας. Και όσο γρηγορότερα το καταλάβουμε, ο Παύλος το κατάλαβε μέσα σε τρεις ημέρες, τόσο γρηγορότερα θα τελειώσει και η υπόθεσή μας.

Εάν εν τέλει, βέβαια, δεν δεχτούμε, δεν θελήσουμε να το καταλάβουμε, θα μείνει, βέβαια, η υπόθεση έτσι. Αλλά δεν θα μπορούμε να πούμε στον Χριστό αύριο: «Ξέρεις, δεν έκαμες τίποτα για μένα». «Έκαμα τα πάντα για σένα, μα εσύ, εν τη κακία σου και εν τη στρεψοδικία σου, δεν ήθελες να ενδώσεις και να καταλάβεις».

Διότι δεν εκβιάζει τη βούληση του ανθρώπου. Του δημιουργεί προϋποθέσεις, του ανάβει κόκκινο, αλλά δεν τον εκβιάζει.

Ο Ανανίας, ο οποίος γνώριζε προφανώς περί Σαύλου, διότι φαίνεται ήταν το φόβητρο των Χριστιανών, χωρίς να έχει αποβάλει το ανθρώπινο, έφερε τις αντιρρήσεις του στον Χριστό. Απεκρίθη Ανανίας και είπε· «Κύριε, σ’ άκουσα, αλλά στάσου να μ’ ακούσεις και εμένα. Ακήκοα από πολλών περί του ανδρός τούτου. Ξέρεις τι έχω ακούσει γι’ αυτόν τον άνθρωπο που λέει να πάω να τον βρω; Όσα κακά εποίησε τοις αγίοις σου εν Ιερουσαλήμ. Και κάνει πολλά άσχημα πράγματα αυτός στους δικούς σου στα Ιεροσόλυμα. Και ώδε και τώρα έχει εξουσίαν παρά των αρχιερέων, δήσαι πάντας τους επικαλουμένους το όνομά σου. Το ξέρεις αυτό;» Αυτό συμβουλεύει ο Ανανίας στον Χριστό, όπου Θεός εκείσε ούτε έχει θέσει το πώς.

Και σε μας συμβαίνει αυτό το πράγμα. Πόσες φορές ο Θεός λέει «κάμε αυτό», εμείς εκφράζουμε γνώμη. «Νομίζω εγώ ότι δεν πρέπει να γίνει έτσι. Εγώ φαντάζομαι ότι πρέπει να ενεργήσω έτσι». Και γνώμες δικές μας, χωρίς να θέλουμε να πούμε «να είναι ευλογημένο».

«Εσύ το λες, δεν ξέρεις τώρα πού με στέλνεις». Πετάγεται το ανθρώπινο, βλέπετε, μένει. Προφήτης του είναι, άνθρωπος δικός του είναι, εκλεκτός του είναι, Πνεύμα Άγιον έχει επάνω του, χρησιμοποιείται από το Πνεύμα το Άγιον και σε άλλους θα μεταδώσει, και εν τούτοις το ανθρώπινο στοιχείο μένει μέσα.

Και γυρίζει ο Κύριος και του λέει: «Είπε δε προς αυτόν ο Κύριος· πορεύου». Σήκω και πήγαινε. δεν δέχουμε δηλαδή λόγο Πορεύου, πήγαινε εκεί που σου είπα». Είναι μεγάλο πράγμα ο άνθρωπος να αντιστέκεται στον Θεό και να συμβουλεύει, να έχει τον εγωισμό να συμβουλεύσει και αυτός τον Θεό.

«Θεέ μου, να είναι ευλογημένο. Και εγώ θα πάω. Τι μπορώ να ξέρω εγώ μπροστά στη γνώμη τη δικιά σου; Εφόσον εσύ λες έτσι, ποιος είμαι εγώ που θα πω αλλιώς;» Και εν τούτοις, πόσες εντολές του Θεού εμείς δεν τις παραβαίνουμε με βάση τη λογική μας;

Ο Θεός λέει νηστεία, ο άνθρωπος λέει όχι. Ο Θεός λέει παιδοποιία, ο άνθρωπος λέει όχι. Ο Θεός λέει τιμιότητα, ο άνθρωπος λέει όχι. Ο Θεός λέει αλήθεια, ο άνθρωπος λέει ψέμα.

Δεν συμβιβάζεται ποτέ με τον Θεό. Έχει τη γνώμη του ο άνθρωπος και παρακαλεί και εκβιάζει τον Θεό να συμβιβαστεί με αυτόν και όχι ο άνθρωπος με τον Θεό. Τάματα κάνουν οι άνθρωποι σε δύσκολες περιπτώσεις και έπειτα ψάχνουν να βρουν πνευματικό να τους λύσει από το τάμα. Δεν θέλουν να το πραγματοποιήσουν.

Αντιλαμβάνεστε πόσο δύσκολο πράγμα είναι αυτό. Εν πάση περιπτώσει, ο Κύριός μας λέει «πορεύου». «Πήγαινε», του λέγει, «και δεν χρειάζονται αυτά που λες». Και του ερμηνεύει με έναν πλάγιον τρόπο, που πάλι είναι κατά του εγώ του Παύλου αυτό, ότι «σκεύος εκλογής μου εστί». Σκεύος.

Αὐτὸν τὸν πανεπιστήμονα τὸν λες σκεῦος. Τὸν λες χωνί, ἕνα ὄργανο, ποὺ θὰ μιλᾶς ἐσὺ δι’ αὐτοῦ. Δηλαδὴ αὐτὸς τίποτα, τίποτα αὐτός. Αὐτὸς εἶναι ὁ χριστιανός. Ὁ χριστιανὸς εἶναι νὰ ἀφήσει τὸν Χριστὸ νὰ ἐνεργήσει μέσα του.

Να αφήσει τον Χριστό να ενεργεί ο Χριστός δι' αυτού προς όλες τις κατευθύνσεις. Δουλειά του ανθρώπου δεν είναι να ενεργεί αυτός για τον Χριστό, αλλά ο Χριστός δι' αυτού. Είναι το δυσκολότερο πράγμα. Όλα μπορεί να τα κάνει ο άνθρωπος και πολλά του πάθη να κόψει και πολλές καλοσύνες να κάνει, αλλά να αφήσει τον εαυτόν του να τον διοικήσει ο Χριστός είναι το δυσκολότερο πράγμα.

Γι’ αυτό και ακριβώς ο Χριστός εξεκίνησε από εκεί λέγων: «Όστις θέλει οπίσω μου ελθείν, απαρνησάσθω εαυτόν». Δεν είπε «απαρνησάσθω το πορτοφόλι του», «απαρνησάσθω την εργασία του», «απαρνησάσθω τη γυναίκα του», «απαρνησάσθω η γυναίκα τον άντρα της» κλπ.

Απαρνησάσθω το εγώ του. Το εγώ είναι εκείνο που δυσκολεύει τον Χριστό να ενεργήσει επί του ανθρώπου. Αν ο άνθρωπος κατορθώσει να στραγγαλίσει το εγώ του, να ταπεινωθεί και να δώσει τον εαυτό του και να πει «ευλόγησον, ναι, να γίνει, εφόσον το λες εσύ», πάει να πει θα είναι και σωστό.

Από εκεί αν ξεκινήσει ο άνθρωπος, σώζεται, δημιουργεί προϋποθέσεις σωτηρίας. Εάν αυτό δεν το κάνει, δεν γίνεται τίποτα. «Σκεύος εκλογής μοι εστί», να τ' άκουγε ο Παύλος εκεί που ήτανε. Ότι τον είπε καταβρεχτήρι, τον είπε ένα δοχείο.

Και ό,τι βάλω μέσα εγώ, αυτό θα βγάλει. Προσβλητικό πολύ αυτό. Δηλαδή εγώ, οι σπουδές μου, οι γνώσεις μου, τόσα πράγματα που ξέρω. Δεν χρειάζονται στον χριστιανισμό αυτά. Τι μπορεί να ξέρει για τον Χριστό περισσότερο;

Μια γυναικούλα αγράμματη, αλλά με καθαρή την καρδία, από έναν πανεπιστήμονα με ακάθαρτον την καρδία; Τι μπορεί να ξέρει; Τίποτα. Ο Χριστός είναι με την καθαρή καρδιά αυτής της γυναικούλας της αγραμμάτου και τον άλλον τον αφήνει στην άκρη, μέχρι που θα καθαρίσει την καρδιά του.

Και πάλι, αν καθαρίσει την καρδιά του, θα καθίσει στην καρδιά του και όχι στο κεφάλι του, που έχει μόρφωση. Δεν του χρειάζεται η μόρφωση· τι να την κάνει; Θα τον πάρει να διδάξει τους Αγγέλους; Μόρφωση τι τη θέλει; Τη θέλει εδώ· για τον κόσμο αυτόν χρειάζεται η μόρφωση.

Για την άλλη ζωή ψυχές χρειάζονται, που είτε είναι μορφωμένες είτε όχι, δεν παίζει κανένα ρόλο. Οι Άγγελοι έχουν ανάγκη από μόρφωση; Αυτά χρειάζονται για εδώ. Γι' αυτό και όλοι αυτοί οι άνθρωποι των γραμμάτων, οι Άγιοι, έσπευσαν να βάλουν τα γράμματά τους στα πόδια του Χριστού, στα πόδια του Εσταυρωμένου.

Τα μάθαν τα γράμματα, αλλά τα χρησιμοποίησαν επ' αγαθώ. Να κηρύξουν τον Χριστό, να μιλήσουν για αυτά που είναι συμφέροντα για τον άνθρωπο, και όχι απλώς να πούνε ότι είναι οι εγγράμματοι. Αν λέγω ο Παύλος λοιπόν αν ήμουνα εγώ παραδείγμα θα ένιωθα μαχαιριά μέσα μου Να με λέει σκεύος, δηλαδή να με πετάει ολόκληρον στην άκρη και να παίρνει μόνο το κουφάρι μου, τη γλώσσα μου, τα πόδια μου, τα μάτια μου.

Αυτά να χρησιμοποιήσει Αυτός και να ομιλεί Αυτός δι' εμού. Σκεύος εκλογής μοι ἐστί, τον διάλεξα εγώ. Ξέρετε, ο Παύλος είναι ο μάρτυς υπερασπίσεως και κατηγορίας όλων των διανοουμένων. Διότι δεν υπάρχει μορφωμένος περισσότερον του Παύλου.

Όπως και ο Πέτρος είναι όλων των αγραμμάτων.

Και εντούτοις, την Εκκλησία του Χριστού την κρατάνε εξίσου και οι δύο. Αν κοιτάξετε τη βυζαντινή εικόνα, θα δείτε ότι ο ένας στο ένα μέρος και ο άλλος στο άλλο. Την Εκκλησία την κρατάνε εξίσου. Διότι κατά Χριστόν ο μεν εταπεινώθη και ο άλλος υψώθη. Και είναι εξίσου.

Και δεν σκέφτονται οι Άγιοι όπως σκεφτόμεθα εμείς. Δεν το θεωρεί υποτιμητικόν ο Παύλος να έχει δίπλα του τον Πέτρο, τον χειρώνακτα. Αγράμματον άνθρωπο, τον εργάτη της θαλάσσης, αυτός ο πανεπιστήμων, γιατί δεν τον βλέπει σαν άνθρωπο κοινωνικώς, τον βλέπει σαν αδελφόν του εν Χριστώ.

Και όπως σας έχω πει κάποτε άλλοτε, μια κυρία εδώ των Αθηνών, που ζει ακόμη, θέλησε να κάνει μία εικόνα βυζαντινή του Αποστόλου Παύλου. Την παρίνγκηλε λοιπόν και την έκανε. Την επήρε στο σπίτι της και την άλλη μέρα επρόκειτο να την πάει στην εκκλησία.

Και πήγε το βράδυ στο σπίτι ο Απόστολος Παύλος. Και της λέει: «Μην τολμήσεις να την πας στην εκκλησία χωρίς τον αδελφό μου». Έτσι εξεφράστηκε για τον Πέτρο. Δεν είχε φτιάξει τον Πέτρο, είχε φτιάξει μόνο τον Παύλο.

«Μην τολμήσεις και την πας στην εκκλησία χωρίς τον αδελφό μου». Αλλά εμείς δεν βλέπουμε έτσι τα πράγματα. Μορφωμένοι, διανοούμενοι άνθρωποι. Ναι, αλλά το βάρος είναι στην ψυχή του. Και ποια σχέση έχει με τον Χριστό η ψυχή του; Εκεί είναι το μυστικό.

Σκεύος, λοιπόν, τον λέγει τον Παύλο στον Ανανία ο Χριστός μας.

Οὗτός ἐστιν τοῦ βαστάσαι τὸ ὄνομά μου ἐνώπιον ἐθνῶν καὶ βασιλέων, υἱῶν τε Ἰσραήλ.

Ἐγὼ γὰρ ὑποδείξω αὐτῷ ὅσα δεῖ αὐτὸν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματός μου παθεῖν.

Καλά, δεν φοβάσαι μη φύγει; Τι θα πάθει, αμέσως αμέσως θα του πεις. Δεν του λες τι θα κερδίσει, τι θα ωφεληθεί πρώτα.

Το έχετε προσέξει ποτέ αυτό; Τούτο είναι μια απάντηση σε όλους εμάς, οι οποίοι ψευδόμεθα για να φέρουμε έναν άνθρωπο στον Χριστό, να μετανοήσει, να εξομολογηθεί και λοιπά. Του υποσχόμεθα.

Άμα εξομολογηθείς και κοινωνήσεις, θα γίνεις καλά. Αν μπεις στον Χριστό τον δρόμο θα παντρεύεις τα κορίτσια σου, η δουλειά σου θα πάει καλά, δεν αρρωστείς ποτέ και λοιπά. Όλα αυτά είναι ψέματα. Ποτέ μην πείτε τέτοια πράγματα. Όλα μπορεί να τα κάνει και να πεθάνει την ίδια ώρα.

Ποτέ μην υποσχεθείτε τέτοια πράγματα. Χριστός δεν υπόσχεται ποτέ εις των πιστών, αντζέμικα πηλάφια. Αυτά είναι του Αλλάχ, του Μωάμεθ δουλειές αυτές.

Ο Χριστιανισμός ο Ορθόδοξος δεν υπόσχεται στον κόσμο τούτον καλούδια. Άλλη ζωή υπόσχεται, στον κόσμο τούτον δεν υπόσχεται. Αδιαφόρως αν μες στην πρόνοιά του ο Χριστός έχει ό,τι έχει για τον καθένα. Γιατί μπορεί να δικαιούσαι τα πάντα με βάση τη ζωή σου.

Αλλά να μη σου δίδει τίποτα στον κόσμο τούτον. Θα του μιλήσεις του ανθρώπου, αν θέλεις να τον μυήσεις στον Χριστό. Το πρώτο, θα του μιλήσεις. Όχι για να πας να του πάρεις 100-200 δραχμές για το φιλόπτωχο και για τον Αγιώρη κ.λπ. Δεν έχει ανάγκη ο Χριστός.

Ούτε το φιλόπτωχο δανείζεται από τον διάβολο, από τους απίστους. Δεν έχει ανάγκη ο Χριστός. Έχει τη δύναμη να θρέψει τους πάντας.

Ούτε ο Αγιώρης Ιησούς, η Αγία Κατερίνια, η Αγία Βαρβάρα έχουν ανάγκη από τους απίστους. Θα πας να του πεις ψέματα και ο Θεός θα είναι μαζί σου κ.λπ. «Δεν θα πάρεις από αυτά; Να σου δώσω εγώ». Δεν τα θέλω τα δικά σου, να τα φυλάξεις.

Και να σου προσφέρει, να μην τα πάρεις από τον άπιστο.

Δεν έχει ανάγκη ο Χριστός του το αγιόριστα για βαρβάρα από σένα, τίποτα δεν έχει ανάγκη Έχει ανθρώπους να δώσουν. Στην απαντά: «Γίνε πρώτα χριστιανός και έπειτα να έρθεις να δώσεις τον οβολό σου». Τώρα δεν το θέλω, έλεων αμαρτωλού, ούλη πανάτω την κεφαλή μου Δεν το θέλω, δεν το θέλει ο Χριστός το δικό σου.

Δεν μπορώ να σου δώσω ασπιρίνη και να σε γράψω εκεί ψηλά ως ευεργέτη. Για να σε χορεύει ο διάβολος ότι εσύ είσαι ο ευεργέτης. Όχι. Θα πιστέψεις στον Χριστό, ότι ήρθε στον κόσμο για τις αμαρτίες σου. Θα μιλήσεις, λέει, το πρώτον, τι ήρθε ο Χριστός στον κόσμο να κάνει και ποιος είναι.

Ότι είναι ο Υιός του Θεού και ήρθε για τις αμαρτίες του καθενός. Δεύτερον, θα του μιλήσεις του πιστού να μάθει να προσεύχεται σωστά στον Χριστό. Τα πάντα θα τα ζητάει από τον Χριστό, διά των πρεσβειών των Αγίων, της Θεοτόκου κ.λπ.

Και τρίτον, θα του πεις να ετοιμάζεται για αυτά που θα πάθει, εξαιτίας του ότι έγινε χριστιανός. Αυτά τα τρία πρέπει να περιμένει ο άνθρωπος, τα οποία δυστυχώς δεν συζητούν. Παρότι και στην Παλαιά Διαθήκη λέγεται αυτό.

Τέκνον, εἰ προσέρχῃ δουλεύειν κυρίῳ, ἑτοίμασον τὴν ψυχήν σου εἰς πειρασμόν. Σκέφτεσαι να κάνεις κάτι καλό για την ψυχή σου, για κάποιον συνάνθρωπό σου, ετοιμάσου εις πειρασμό. Δεν σε φυλάει ο Θεός, δεν σε φυλάει κανένας, ο Σατανάς θα σε πελεκίσει.

Αυτά δεν διδάσκονται, δυστυχώς, στους ανθρώπους. Και έπειτα, όταν δεν τους δώσει αντάλλαγμα ο Χριστός, εκείνο για το οποίο εξομολογήθηκαν ή πήγαν στην Εκκλησία, γυρίζουν και τον βλαστημάνε από πάνω.

Θυμόσαστε τι είπε στον ποτέ Πλακίδα, τον Ευστάθιο, ο Χριστός μας; Όταν αυτός επήγαινε να κυνηγήσει ένα απόγευμα, και του παρουσιάστηκε μία έλαφος και πάνω στην έλαφο ήτο ο Κύριος και του μίλησε από μακριά.

Και του λέει: «Πήγαινε απόψε να συναντήσεις τον Ορθόδοξο Πατριάρχη, να κάνεις ό,τι σου πει, και αύριο τέτοια ώρα να έρθεις εδώ να σου πω τι πρόκειται να υποφέρεις για το όνομά μου». Θα φύγει, κύριε, να φύγει, και να φύγει, φεύγει ακόμη.

Δεν υπόσχεται ο Χριστός. Και εδώ λέει: «Εγώ θα του υποδείξω όσα πρέπει να πάθει υπέρ του ονόματός μου». Τι θα υποφέρει θα του πω. Τώρα, τι θα του δώσω εγώ πέραν του τάφου είναι δική μου δουλειά. Όμως αυτός θα υποφέρει για να τα πάρει αυτά πέραν του τάφου.

Αυτή είναι η αλήθεια. Ό,τι λέτε, είστε ψευδομάρτυρες. Αν λέτε άλλα πράγματα, είστε ψευδομάρτυρες. Δεν είναι αυτός ο χριστιανισμός. Χριστιανούς δεν θα του υποσχεθείς ποτέ. Θέλεις, κύριε, για την ψυχή σου να τη σώσεις; Κάνε αυτό.

Δεν σου υπόσχεται ο Χριστός όταν ζεις εδώ. Όταν ζεις εκεί, σου το υπόσχεται. Ο τρόπος είναι αυτός. Και όταν περάσεις πέραν του τάφου, σου το υπόσχεται. Μα με καρκίνο, μα με φυματίωση, μα με ένα δυστύχημα, μα με μια άλλη ασθένεια θα φύγεις από τον κόσμο αυτόν.

Αυτό, δυστυχώς, δεν κηρύττεται. Και βλέπετε εδώ, πες του, λέει, τι θα πάθει. Εν πάση περιπτώσει, τα μάζεψε, κατά το δη λεγόμενον, ο Ανανίας και σηκώθηκε και πήγε και βρήκε το σπίτι του Ιούδα, εισήλθε, εζήτησε τον Σαύλο τον Ταρσέα και εισήλθε μέσα και τον βρήκε κάπου, προφανώς, εκεί καθήμενο στο σκοτάδι.

Σκοτάδι, όταν λέω, στο σκοτάδι. Είναι τυφλός τώρα, τρεις ημέρες τυφλός. Έχει λέπια στα μάτια του. Έπεσαν λέπια, λέει, από τα μάτια του. Όταν ο Ανανίας έβαλε τα χέρια επάνω του, πέσανε λέπια από τα μάτια του. Απήλθε δε Ανανίας και εισήλθεν εις την οικία, και επιθείς επ' αυτόν τας χείρας είπε· «Σαούλ αδελφέ». Τον λέγει αδελφόν αμέσως. Από πού κι ως πού η συγγένεια; Διαμέσου του Ιησού. Αυτός είναι του Ιησού άνθρωπος. Και αυτός του Ιησού.

Αυτός του Ιησού, άρα είναι αδελφός εν Χριστώ. Σαούλ αδελφέ, ὁ Κύριος ἀπέσταλκέ με. Ο Κύριος; Ποιος Κύριος σε απέστειλε;

Ἰησοῦς. Τὸν ξέρεις αὐτόν. Ὁ ὀφθείς σοι ἐν τῇ ὁδῷ ᾗ ἤρχου, ποὺ σοῦ ἐμφανίστηκε στὸν δρόμο ποὺ ἐρχόσουν. Αὐτὸς μὲ ἔστειλε. Ἂς σημειωθεῖ, ὅπως εἴπαμε γρηγορότερα, τοῦ εἶχε δείξει καὶ τοῦ Παύλου, ἐκεῖ ποὺ ἦταν, τὴ σκηνὴ ὅτι ἔρχεται Ἀνανίας ὀνόματι νὰ βάλει τὶς χεῖρες του ἐπ’ αὐτόν, ἵνα ἀναβλέψει καὶ πλησθῇ Πνεύματος Ἁγίου.

Εν πάση περιπτώσει, και ευθέως απεπεσον από των οφθαλμών αυτού ωσεί λεπίδες, ανέβλεψέν τε, και ανέβλεψε. Αναστάς εβαπτίσθη αμέσως, εν τω άμα, και λαβών τροφήν ενίσχυσεν. Τρεις μέρες νηστικός, και έφαγε κάτι και στερεώθηκε.

Τριήμερον ταφήν υπέστη. Τρεις ημέρες έμεινε στον τάφο, θαμμένος ο άνθρωπος στο σκοτάδι. Είναι η τριήμερος ταφή του Χριστού μας, είναι η ημέρα της τριημέρου ταφής. Δεν το είδατε που βαπτόμεθα εν τω βαπτίσματι;

Εάν ο άνθρωπος θελήσει να δει τη ζωή του, πώς βλέπει σήμερα και πώς έβλεπε προ Χριστού, θα δει ότι ένα μυστήριο υπάρχει μεταξύ της μιας ζωής και της άλλης. Θα δει ότι από κάποια στιγμή και έπειτα άρχισε να βλέπει διαφορετικά.

Πράγματα που αγαπούσε χθες, έπαυσε να τα αγαπά και να ενδιαφέρεται τόσο σήμερα. Και πράγματα τα οποία τα ειρωνευόταν και τα μισούσε χθες, άρχισε να ενδιαφέρεται, να τα αγαπά σήμερα. Με ποιον τρόπο έγινε αυτή η μεταβολή δεν ξέρει να απαντήσει. Είναι μυστήριον η μεταβολή του ανθρώπου, η αναγέννηση του ανθρώπου.

Όταν μιλούσε ο Χριστός μας με εκείνον τον καλό Νικόδημο, που διαβάζουμε στο γάμα κεφάλαιο του Ιωάννου, αυτό του είπε: «Νικόδημε, καλός και άγιος μπορεί να είσαι και την καριέρα σου μπορεί να την έπαιξες μαύρα-κόκκινα απόψε που ήρθες εδώ, γιατί αν σε ιδούνε θα σε κάνουν αποσυνάγωγο, αλλά μέχρι εδώ δεν σώζεσαι. Πρέπει να γεννηθείς άνωθεν».

Καὶ αὐτὸς τὰ εἶδε τὰ πράγματα φυσικὰ καὶ εἶπε: «Πῶς εἶναι δυνατὸν ἐγώ, γέρων ὤν, νὰ ξαναγεννηθῶ; Εἶναι δυνατὸ νὰ μπῶ στὴν κοιλιὰ τῆς μάνας μου καὶ νὰ ξαναγεννηθῶ;» «Ὄχι τέτοια γέννα», τοῦ λέει. «Ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος». Περὶ βαπτίσματος ὁ λόγος. Τὸ ἴδιο, λοιπόν, συμβαίνει καὶ ἐδῶ. Ὁ ἄνθρωπος τί εἶναι, τίνι τρόπῳ ἀναγεννᾶται καὶ πῶς ἡ χάρις τοῦ Πνεύματος τοῦ Ἁγίου ἐνεργεῖ ἐπάνω του, δὲν ξέρει.

Βλέπει τα αποτελέσματα μόνον. Βλέπει ότι υπάρχει μια διαχωριστική γραμμή, μαύρη γραμμή, μεταξύ της μιας του ζωής και της άλλης. Πώς πέρασε από εδώ και πώς σκέφτεται διαφορετικά δεν ξέρει. Ξέρει όμως ότι αυτό που εκόπτετο και έλεγε, ότι αυτό θα το πάρω κοντά μου, στον θάνατο θα μου το βάλουν.

Τώρα βλέπει ότι δεν το θέλει. Αυτή την εργασία την κάνει το Πνεύμα το Άγιο. Εκείνο δε ακόμη πρέπει να παρατηρηθεί. Εδώ είναι ότι «Αναστάς εβαπτίσθη». Δεν είναι αρκετό. Είναι παλικάρι 30-32-33 ετών εδώ τώρα ο Παύλος.

Αμέσως, την άλλη ώρα, την ίδια ώρα, μόλις μπήκε μέσα, βάπτισμα. Άνευ βαπτίσματος δεν μπορεί να είσαι χριστιανός. Δεν μπορεί να έχεις χάρη Πνεύματος Αγίου. Η πρώτη Εκκλησία το είχε αυτό. Μανάδες οι σημερινές δεν το ξέρουν αυτό, γιατί οι ίδιες δεν είναι χριστιανές καθόλου.

Ήρθε καθόλου η ρύση στη μητέρα, να μην πηγαίνει στα βαφτίσια του παιδιού της, να μην παρευρίσκεται στο μυστήριο που αναγεννάται το παιδί της. Γιατί; Διότι είναι ακάθαρτη, είναι προ των 40 ημερών, είναι ασαράντιστη. Μην κοιτάτε που κρατήσαμε μόνο τον τύπο τώρα και δεν πάνε οι μανάδες, και το παιδί είναι 6-7 μηνών, άλλο 12 ετών. Εδώ στα Σπάτα ήταν 12 ετών ένα· θα πήγαινε με τη φιλενάδα του έπειτα να βαπτιστεί; Το παιδί πρέπει να βαπτίζεται αμέσως μόλις γεννηθεί.

Δέκα μέρες, δώδεκα, να βαφτιστεί. Ογδόη είναι η μέρα να πάρει το όνομα και αμέσως να βαφτιστεί. Γιατί, αν πεθάνει το παιδί, δεν στο βγάζει κανένας από το λαιμό. Όχι μετάνοια, όχι εξομολόγηση, να χτυπιέσαι κάτω, δεν στο βγάζει κανένας από το λαιμό.

Γιατί μπορούσες να το βαφτίσεις και δεν ηθέλησες.

Έπαθε μία αναρρόφηση, πλάγιασε πάνω και το πήρε μια φωτιά και κάηκε. Ένα δυστύχημα αυτοκινητιστικό, ένα άλλο μικρό τού 'βαλε φωτιά.

Γιατί να χαθεί στην αιωνιότητα, για να έρθει ο κουμπάρος από την Αμερική με την κίτρινη καδένα και με το κίτρινο πουλόβερ; Για ποιο λόγο; Και γιατί να το κρατάς μακριά από τον Χριστόν; Για ποιο λόγο; Γιατί να το έχει το παιδί ακοινώνητο;

Γιατί να έχει τον Σατανά μέσα του το παιδί τόσους μήνες; Και να μην βγει, να μπει ο Χριστός; Και να κοινωνεί το σώμα και το αίμα του Χριστού. Γιατί

Εβαπτίσθη, λέει, αμέσως και λαβών τροφήν ενίσχυσεν. Αυτά είναι τα ιστορικά. Το τι έγινε τώρα και γιατί έγιναν αυτά και το τι είδε ο Θεός επάνω σε αυτόν θα μπορεί να τα ιδεί κανείς, αν θελήσει να πάει πίσω να διαβάσει από την προς Γαλάτας επιστολή του Παύλου.

Ακούστε τι λέει εκεί.

συνηλικιώτας εν τω γένει μου, περισσοτέρως ζηλωτής υπάρχων των πατρικών μου παραδόσεων.

Ότε δε ευδόκησεν ο Θεός, ο αφορίσας με εκ κοιλίας μητρός μου και καλέσας δια της χάριτος αυτού. Ακούτε λόγια; Δεν μας καλεί ο Χριστός λόγω της δικαιοσύνης μας, της βρωμιάς της δικιάς μας. Χάριτι, από καλοσύνη μάς παρουσιάστηκε, από καλοσύνη έστειλε ανθρώπους, δημιούργησε περιστατικά να τον γνωρίσουμε.

Όταν ευδόκησε ο Θεός και τον είχε αφορίσει, ξεχωρίσει από την κοιλιά της μάνας, πριν γεννηθεί δηλαδή, ήξερε ο Χριστός ότι θα γεννηθεί ο Παύλος, θα κάνει την τροχιά του αυτή, όπως ξέρει και την τροχιά τη δικιά μας. Δεν θα αφήσουμε τίποτα όρθιο, θα γκρεμίσουμε αυτούς και θα γκρεμίσουμε κι άλλα σπίτια, κι άλλους ανθρώπους, κι άλλους ανθρώπους θα κάνουμε να μαυροφορέσουν και να κλάψουν.

Ήξερε και ξέρει για τον καθένα, αλλά ξέρει και πού θα μας στήσει το καρτέρι για να μας πιάσει. Ότε δε ευδόκησεν ο Θεός, ο αφορίσας με εκ κοιλίας μητρός μου. Και καλέσας δια της χάριτος αυτού, αποκαλύψαι τον Υιόν αυτού εν εμοί.

Όχι να μου αποκαλύψει το πρόσωπό του ο Θεός, τον Υιόν του να μου αποκαλύψει. Γιατί ο Ιεχωβά δεν σώζει, ο Χριστός σώζει. Να τα ξέραν και να τα προσέχανε οι Ιεχωβάδες, που κόπτονται για τον Πατέρα, απορρίπτοντας τον Υιόν.

Με κάλεσε και μου απεκάλυψε τον Υιόν αυτού, ίνα ευαγγελίζωμαι αυτόν εν τοις έθνεσι. Μου λέει, ούτω είπε ο Πατέρας: «Πάρε το γιο μου αυτό και βγες στον κόσμο και κήρυξε ότι ούτός εστίν ο Υιός μου ο αγαπητός, εν ω ευδόκησα».

Ευθέως, λέει, ου προσανεθέμην σαρκί και αίματι, αλλά έφυγε στην Αραβία. Επήγε εκεί και εκεί ο Χριστός του έμαθε το Ευαγγέλιο, του ερμήνεψε το Ευαγγέλιο, 14 ολόκληρα χρόνια. Δεν γύρισε ούτε σε πατέρα, σε μάνα, τον χάσανε. Πήγε στη Δαμασκό και αυτός ευρέθηκε στην Αραβία.

Και έπειτα γύρισε και βρήκε τους άλλους Αποστόλους και μπήκε στη σειρά μέσα και στην τροχιά των άλλων Αποστόλων. Καταλαβαίνετε; Τέτοιο θηρίο είναι ικανός ο Χριστός να το προσγειώσει, εάν όμως είναι καλοπροαίρετος άνθρωπος.

Αν όμως αμαρτάνει και είναι εγωιστής και λέει ότι δεν υπάρχει τίποτα και εγώ και λοιπά, και είναι καπάτσος και ξέρει και κάνει, να γνωρίζει ότι θα ταρταρωθεί μια μέρα. Αν όμως αμαρτάνει εν αγνοία και έχει τον φόβο του Θεού και λέει «Θεέ μου, συ οικονόμησε κάποτε και για μένα κάτι», να γνωρίζει ότι θα του δημιουργήσει κάποια Δαμασκό κάποτε, θα τον συλλάβει και θα τον σώσει.

Και εύχομαι, διά πρεσβειών του Παύλου, να γίνει σε όλο τον κόσμο αυτό και σε εμάς, αν δεν έγινε ακόμη. Αμήν.