The Love and Compassion of God

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

The talk “The Love and Compassion of God” was delivered abroad.

God is love, and those who abide in love abide in God, and God abides in them.

Any Christian who does not have the love of God within his heart does not have the life of God in his soul.

His soul.

This great work of God’s love for mankind—God, the Word of God, descending to become man, taking on flesh, dwelling among us, and drawing near to us—was nothing other than the boundless love for mankind revealed by Divine Love.

It is the love of God that protects us and cares for us in all things.

We human beings sin and grieve God; many times we act without reverence. Yet His love for mankind is boundless, and He forgives everything. All of us—and I foremost among you—have grieved that great heart of God which is called love for mankind.

Therefore, as we go forward in life, we must take care not to cause Him again the bitterness of sin. The parable in the Holy Gospel, the parable of the Prodigal Son, is as exact an expression as possible of the love of God the Father for sinful man.

There we see that the Prodigal Son, who represents every sinful person on earth, asked his father to give him the portion of the family estate that belonged to him as a son.

Of course, it was extremely foolish and senseless of him to ask for his share and separate himself from his father’s home, his father’s love, and his father’s care. Thinking himself capable of managing his own life, he departed—but he paid very dearly for his foolishness.

As our Holy Gospel tells us, this prodigal son squandered the whole inheritance while living a deeply sinful life. Sin gives birth to death. The wages of sin is death. The wages of sin is the death of the soul, and many times sin even becomes the cause of bodily death.

After the Prodigal Son had squandered all the property he had received, he was reduced to feeding pigs and living on the carob pods given to them.

In other words, when a person—a Christian—receives the inheritance of God’s grace, when he is counted worthy of Holy Baptism, and then turns away from that grace because he has broken off all communion with God the Father, he ends up becoming a vessel of the devil,

a vessel of sin, living as a prodigal far from God and continually sinking from one sin into another.

Again, we see in the parable that at a certain moment the prodigal came to himself. He regained his senses and understood his error.

While he was committing sin, it seems that he was beside himself—without reason, understanding, or sound judgment. “He came to himself,” our Christ tells us, and he said to himself, thinking it over: “How many of my father’s hired servants have bread enough and to spare, while I am perishing with hunger!” It would be better for me to return. I will not ask my father to call me his child, because I am unworthy.

Instead, I will ask him to regard me as one of his hired servants, one of his servants, for they live so well there. Let me become one of them; that is enough for me. I have no right to ask him to receive me again as a son, because I have lost the dignity of sonship. I squandered everything I had received from my father as my inheritance.

It is enough for me to return and become one of his servants.

After thinking these and many other things, he resolved to set out. Before he had even begun his journey, the father came out of his house and waited outside for him, his arms opened lovingly. So ready is God to receive a sinner.

The prodigal set out on the road of return, the road of salvation. He took the straight path and reached his father’s house. His father received him at once, embraced him, kissed him, and wept over him. The prodigal also wept and began to say: “Father, I have sinned against heaven and before you, and I am no longer worthy to be called your son. Make me as one of your hired servants.”

What does the Father answer? “Forget it all—forget everything you have done. Your return is enough for Me. It is enough that you have come home. You were dead and are alive again; you were lost and are found. That is enough.” All the sins, all the faults, all the squandering of the inheritance—everything was forgotten.

At once, he ordered that his son be bathed. And after his son had been bathed in the radiant robe of adoption as a son.

He ordered that a ring be placed on his hand. Everything changed: the man who had been filthy, a swineherd, became in a single moment, through his return, a child of God.

He became the child of a king, radiant and splendidly adorned.

He had never expected such a thing: such tenderness from his father, such love, such a complete transformation. “What vanity and delusion possessed me when I was far from him!” the Prodigal thought. Finally, the father ordered the fatted calf to be slaughtered, and the great feast celebrating the return of the Prodigal Son began. A magnificent celebration commenced. Everything shone within the Father’s palace, while the son was beside himself with wonder at the miracle of his salvation. And the Father rejoiced in glory.

He rejoiced that his child had come back to life, and he was filled entirely with joy and gladness.

This is only a faint image—almost nothing compared with the reality—of God’s love for sinful man. The heavenly Father stands completely ready for the very moment when a person returns, asks forgiveness, and seeks to come back to Him.

He is ready—more than ready—to forgive and forget everything. A person need only come to himself; that is, he must recognize his faults, humble his way of thinking, acknowledge where he has gone astray, and ask forgiveness. Then God will say to him, “Forget it all, My child. It is enough that you have returned.”

“I forgive everything, now that you have returned to Me.”

But then the other one comes—the enemy of man and the enemy of God. The devil comes with all his wicked cunning, skill, and craftiness, and whispers into the sinner’s ear: “God will not forgive you. You are far too sinful. You have committed terrible crimes, and now severe punishment and Hell await you. Do not go near God at all.”

“You are not worthy even to lift up your eyes, to pray, or to ask forgiveness. God is angry with you”—and he whispers so many other things besides.

The sinner must pay no attention to any of this.

Consider a father or mother whose child returns from sin and a dissolute life, even after that child had insulted the mother, made an obscene gesture at her, struck her, and pushed her away. The moment the child returns, the mother will immediately embrace her child and grant forgiveness. She will not dwell on any of the evil that was done; it is enough that her child has come home in repentance.

If a mother, possessing only a tiny spark of heartfelt love, can show such forgiveness and mercy to her child who went astray and then returned, how much more will God—whose love and compassion are infinite—grant forgiveness, mercy, and loving-kindness!

We must not listen to the whispers of the apostate devil. He never learned humility; he does not know what humility means. That is why he is far from God. From the moment humility makes its dwelling within a person’s logismoi—the realm of his inner thoughts—his return to God begins at once.

Therefore, egotism and pride are the evils that keep us far from God. Let us live the image of the Prodigal Son within our minds and hearts. Then we shall draw from it—or rather, continually draw from it—metanoia, repentance, and the strength to return.

And not only repentance and return: we shall also enrich our hearts with the love of God. We shall know God the Father as our own tender Father, whose love has no measure. Within that love, it is impossible for us to miss our goal.

However much the enemy may whisper that God will not forgive us because we have committed terrible sins in our lives, once we behold the countenance of our heavenly Father in the mirror of the Prodigal Son, all the devil’s logismoi—his intrusive thoughts—will immediately be scattered.

There were once two monks whom the devil led astray. They abandoned the desert and the monastic schema and returned to life in the world.

In time, God looked upon them with mercy and remembered the labors of their ascesis and dedication. He granted them illumination to return. They went back to the skete and confessed their sins. Their spiritual fathers gave each of them a canon, a rule of prayer and repentance: for one year they were to live separately in seclusion, seeing no one, but only praying and receiving a little food.

After they had fulfilled this one-year canon, their fault would be forgiven and they would be permitted to receive Holy Communion. When the year was over, they were brought out from their secluded life of repentance. One appeared radiant; his face was not gaunt but pleasant. The other was utterly worn down.

Their food was the same, and their sins were the same, yet the difference between them was visible in their faces. And they asked one of them, “Father, what were you thinking about while you were shut inside your cell?”

“I was thinking that I had grieved God and condemned my soul to Hell. I was thinking about what awaited me—that I would live eternally with the demons. And as I contemplated myself down in Hell, I lost all my strength.”

“I was filled with deep sorrow, and my tears dried me up.”

They also asked the other, “And you, Father, how did you spend your enclosed repentance?” “I was thinking about the love of God. I thought about where I had been, where the demon had led me, and how the hand of God drew me out and brought me back to the beautiful way of monastic life. I remembered my former life, how far I had fallen, and how God, through His Crucifixion and His immaculate Blood, brought me back here once more. He counted me worthy of repentance; after a year I would receive Holy Communion, be set free, and live with the fathers as I had before. And I rejoiced. That joy kept me from feeling such dryness and dejection.”

Then the fathers concluded that both had attained the same measure of repentance: the one through contemplating Hell, and the other through love for God.

They repented rightly and returned successfully to monastic life. And so we see that when we repent and weep, thinking about our sins, and when we reflect on Hell, its torments, and eternal life down there, separated from God, from the angels, and from the light, all these things reconcile us to God, and God sends us His love.

The same is true when a person weeps out of love for our Father and God: “I thank You that Your love is so great that it brought me back. You did not shrink from my filth, my prodigal living, my blasphemies, or my crimes. Your love reached out over me, saved me, and brought me into the pure life of metanoia—of repentance and return.”

“How could I not rejoice and love Him, my God?”

You see, this path is just as blessed as the other. Thus, through returning in the love of God, acknowledging one’s sin, and recognizing the Father’s love, a person is saved.

A person returns to the road, to the broad highway whose end is the golden gate of the Kingdom of Heaven. And what is the fatted calf that the heavenly Father gives to the returning Prodigal Son?

It is our Holy Communion; it is the Body and Blood of our Christ.

If the blood of goats and bulls and the ashes of a heifer — he writes this speaking about the Old Testament — could cleanse those who had been defiled, how much more does the blood of Christ cleanse us from every sin. The blood of animals, he says, in the sacrifice of the Old Testament did not forgive sins; it was not in a position to forgive the sins of human beings — that is what the Apostle Paul says. How much more, then, the blood of the Lamb of God, the blood of the God-Man, the blood of our crucified Christ.

How greatly it cleanses, sanctifies, and saves the human person! The tragedy is that we sin against the love of God. So great is God’s love, and yet we do not respond as we should. He has forgiven us all our sins; He forgives them now and will continue to forgive them to the end of our lives. What shall we offer the Lord in return?

And what have we given back in return for this love of God? At the very least, let us give Him thanks, and when we are tested by the love of God, let us say the words of Job, the much-suffering one: As it seemed good to the Lord, so it has come to pass.

“Blessed be the name of the Lord.”

Every trial contains within it an expression of God’s love, for no trial, whether deep or severe, is without the love and protection of God. Countless people—innumerable Christians—recognize that their own return, or even the return of their whole family, came through some trial in life.

How deeply we ought to consider that our Christ, so that we might live near Him and remain united with Him, left us His Holy Body and His Precious Blood. By partaking of these Holy Mysteries, we too become gods by grace.

“I said, you are gods, and all of you are sons of the Most High.” By grace and participation, we become children of God.

What we must attend to very carefully, my dear Evangelia, is how we approach Holy Communion.

The Body of Christ is holy, and His Precious Blood is all-holy. But what am I? Who am I? I am a sinful person, wretched and guilty. Yet I approach. How do I approach? If I come in metanoia—repentance—and Holy Confession, with the blessing of my spiritual father, then I receive the Body and Blood of Christ. I receive eternal life; I receive the life of God within me.

Through Holy Communion, I become a partaker of the Kingdom of God.

Heirs of God and joint heirs with Christ.

To be joint heirs with Christ means that the Christian who receives Christ through the Holy Gifts will, at the Second Coming, dwell together with Him. In other words, wherever Christ is, there too will be the Christian who receives the Holy Mysteries in repentance and returns to God.

Let us continually remember the love of God and live in the love of God; and this love of God will give us courage in life, so that we may face it successfully.

When someone knows that a great ruler loves him,

when he knows that this ruler protects him, helps him, and supports him at every moment,

he walks along his path with great ease and confidence. He is uplifted and filled with joy because that ruler is on his side.

If a person thinks this way about a powerful human being, how much more should we Christians, when we believe absolutely, firmly, and unwaveringly that our Christ—our God—is the One who was crucified, the One who is the mediator between God and mankind.

Let us give our hearts entirely to Christ. He is the God-Man, the One who loved us with perfect love. No one loves us as Christ does.

The proof that Christ loves us is that, when a person repents, He gives the signal for the angelic hosts to rejoice. There is joy before the angels of God over one sinner who repents. Just think: the angels rejoice when they hear and learn that some sinner, even a great sinner, has repented here on earth and returned to the path of God.

Their joy is beyond words. So great is the love of the angels for us sinners.

Think of the joy of the angel who was appointed at Holy Baptism to guard this sinful person. He never abandoned him. Though the angel kept his distance because of the sin, he never forsook him.

The angel, the guardian of the human soul, is always praying and interceding with God. We see this again in the Holy Gospel, in the parable of the barren fig tree that bore no fruit. The owner of the vineyard comes to the vinedresser and says, “Every year I come and find no fruit. Cut it down,” he says, “so that it does not take up the ground; let us plant something else.” And what does the vinedresser say? “Leave it for one more year.”

“I will put manure around it, dig the soil, and water it, and perhaps it will bear fruit.” “I will wait,” the master said. So it is with the guardian angel. It often seems that the sickle of death has come to reap a sinful person because of his sin.

And the angel pleads, saying, “Lord, leave him a little longer. Give this soul more time. Perhaps he will repent; perhaps he will return; perhaps he will recognize his error and come back to You.” And God waits.

This reveals the angel’s love for the human person. Even while the person reeks of sin, the angel follows close behind.

There was once a holy man who came down from the desert into a city for some spiritual purpose. He saw a young man sitting outside a courtyard and weeping. He understood that this was an angel of God.

He approached him and said, “I believe that you are not a human being, but an angel of God. And since you are an angel of God, why are you weeping?” “I am not a human being as you understand it. I am an angel, the guardian of a soul, of a man, of a Christian.

I sit here and weep because the man whom I was given to guard is sinning inside this house at this very moment. I am waiting for him here so that I may continue to protect him, while I weep and implore God to forgive him, to grant him illumination, and not to let him commit this sin again.”

And the saint of God marveled at the angel’s love for that man. This is why all the innumerable hosts of angels rejoice when one sinful person returns to God.

You see what a God we have; you see what a Christ we have, and what great hope we should place in the love of God, the angels, and the saints. Therefore, let us not despair or lose courage, but let us approach the throne of God’s grace with boldness, seeking mercy and forgiveness not only for ourselves,

but for every person on earth, because all people are children of God; all people are creatures of God. Christ was crucified for everyone. Yet there are also sheep who have gone astray, and they too must return and are in need of prayer. And who will pray for these creatures? Those who have received the mercy of God.

and knowledge of God for others. We who have received mercy through the love of God are obliged before God to pray for every person. Sin is not only the transgression of God’s commandments; it is also a sin when we do not pray for others.

For then we fail to fulfill our love toward every soul. Christ loves the whole world, and for this world He was crucified. Yet we pray only for our own people, and perhaps forget everyone else.

But none of these people are forgotten by the Cross of Christ. Let us kneel, lift up our hands, and pray most fervently with all our heart for every person. We do not know what our prayers may accomplish. People are brought to metanoia, to repentance.

No one has spoken to them about repentance and returning to God. Yet something happens in their life, and they turn around and return. Some prayer has borne fruit. Therefore, we must pray and express our love. Let us become humble images and antitypes—living reflections—of God’s love toward our neighbor.

Let us give honor and glory to God’s love for mankind.

Glory to Your love for mankind, O Lord, which You have poured out upon the earth with such infinite abundance, covering the sins of humanity with Your glory and Your forgiveness. Amen.

Amen.

Ομιλία «Αγάπη και Ευσπλαχνία Θεού» έγινε στο εξωτερικό.

Ο Θεός είναι αγάπη, και ο μένων εν τη αγάπη εν τω Θεώ μένει, και ο Θεός εν αυτώ.

Όποιος χριστιανός δεν έχει την αγάπη του Θεού μέσα στην καρδιά του, δεν έχει ζωή Θεού στην ψυχή του.

Ψυχή του.

Αυτό το μεγάλο έργο της φιλανθρωπίας του Θεού, το να κατέβει ο Θεός, ο Λόγος του Θεού, να γίνει άνθρωπος, να λάβει σάρκα, να κατοικήσει ανάμεσά μας, να μας πλησιάσει, δεν ήταν τίποτε άλλο παρά η απέραντη φιλανθρωπία της Θείας Αγάπης.

Η αγάπη του Θεού είναι αυτή που μας προστατεύει και μας φροντίζει για όλα.

Εμείς οι άνθρωποι αμαρτάνουμε και λυπούμε τον Θεό, ασεβούμε πολλάκις, αλλά η φιλανθρωπία Του είναι απέραντη και όλα τα συγχωρεί. Όλοι μας, και πρώτος εγώ, έχουμε λυπήσει αυτή τη μεγάλη καρδιά του Θεού που λέγεται αγάπη προς τον άνθρωπο.

Γι' αυτό θα πρέπει να προσέξουμε εις την ζωή μας, εις τον βίο μας, στη συνέχεια, να μην του δώσουμε ξανά την πίκρα της αμαρτίας. Η παραβολή του Ιερού Ευαγγελίου, η παραβολή του Ασώτου Υιού, είναι μία όσο γίνεται ακριβής έκφραση της αγάπης του Θεού Πατέρα προς τον αμαρτωλό άνθρωπο.

Εκεί βλέπουμε ότι ο Άσωτος Υιός, που απεικονίζει κάθε άνθρωπο αμαρτωλό πάνω στη γη, ζήτησε από τον πατέρα του να του δώσει το μέρος που του ανήκει από την πατρική περιουσία ως υιός.

Βέβαια, πάρα πολύ άφρονα και άμυαλα ζήτησε να πάρει το μερίδιό του και να αποσπαστεί από την πατρική στέγη, από την πατρική αγάπη, από την πατρική φροντίδα, και, νομίζοντας ότι είναι ικανός μόνος του να φροντίσει τα περί της ζωής του, έφυγε, αλλά η αμυαλοσύνη πληρώθηκε πάρα πολύ ακριβά.

Όπως διαλαμβάνει το Άγιο Ευαγγέλιό μας, ο άσωτος αυτός υιός κατεσπατάλησε όλη αυτή την περιουσία, ζώντας μια ζωή πολύ, πολύ αμαρτωλή. Η αμαρτία γεννά θάνατον. Τα οψώνια της αμαρτίας θάνατος. Ο μισθός της αμαρτίας είναι ο ψυχικός θάνατος και πολλάκις γίνεται αιτία να πεθάνει κανείς και σωματικά.

Ο Άσωτος Υιός, αφού σπατάλησε ό,τι είχε πάρει σαν περιουσία, κατήντησε να βόσκει χοίρους και να ζει με τα ξεροκέρατα των χοίρων.

Δηλαδή, ο άνθρωπος, ο Χριστιανός, αφού πάρει την περιουσία της Χάριτος του Θεού, όταν αξιωθεί του Αγίου Βαπτίσματος, μετά, όταν απομακρυνθεί από αυτή τη χάρη, διότι διέκοψε κάθε επαφή με τον Θεό Πατέρα, καταντά να γίνει σκεύος του διαβόλου,

σκεύος της αμαρτίας, ζων ασώτως μακράν του Θεού, κυλιόμενος συνεχώς από αμαρτία εις αμαρτία.

Βλέπουμε πάλι στην παραβολή ότι ο άσωτος κάποια στιγμή ήρθε εις εαυτόν, ήρθε εις τον εαυτόν του, κατάλαβε το λάθος του.

Όταν έπραττε την αμαρτία, φαίνεται ότι ήταν εκτός εαυτού, εκτός λογικής, εκτός συνέσεως και σωφροσύνης. Ήρθε στον εαυτόν του, γράφει ο Χριστός μας, και είπε, σκέφτηκε, συλλογίστηκε: «Πόσοι μίσθιοι του πατρός μου περισσεύουσιν άρτων, εγώ δε λιμώ απόλλυμαι!» Καλύτερα να γυρίσω πίσω και δεν θα ζητήσω από τον πατέρα μου να με αποκαλεί παιδί του, διότι δεν είμαι άξιος.

Αλλά θα του πω να με λογίσει ως έναν από τους μισθίους του, από τους υπηρέτες του, διότι αυτοί περνούν τόσο καλά εκεί. Να γίνω κι εγώ ένας τέτοιος, μου αρκεί αυτό. Δεν έχω πρόσωπο να του ζητήσω υιοθεσία, διότι απώλεσα την αξιοπρέπεια της υιοθεσίας, διότι σπατάλησα ό,τι είχα σαν κληρονομία από τον πατέρα μου.

Μου αρκεί να επιστρέψω και να γίνω ένας υπηρέτης του.

Αυτά και τόσα άλλα εσκέφθηκε και έλαβε απόφαση να ξεκινήσει. Πριν ακόμα ξεκινήσει, ο πατέρας βγήκε από το σπίτι του. Και τον περίμενε έξω με ανοιγμένη στοργικά την αγκάλη του. Τόσο πολύ είναι έτοιμος ο Θεός να δεχθεί έναν αμαρτωλό.

Πήρε τον δρόμο ο άσωτος της επιστροφής, της σωτηρίας, πήρε τον δρόμο τον ίσιο και έφτασε στο πατρικό σπίτι του. Ο πατέρας αμέσως τον δέχτηκε, τον αγκάλιασε, τον φίλησε, έκλαψε επάνω του και αυτός επίσης ο άσωτος και άρχισε να του λέει: Ήμαρτον, Πάτερ, εις τον ουρανόν και ενώπιόν σου, και ουκέτι ειμί άξιος κληθήναι Υιός σου, αλλά ποίησόν με ως ένα των μισθίων σου.

Τι απαντά ο Πατέρας; Ξέχασέ τα όλα, ξέχασέ τα όλα, ό,τι κι αν έκανες. Μου αρκεί η επιστροφή σου, με φτάνει ότι γύρισες στο σπίτι, ήσουν πεθαμένος και ανέζησες, χαμένος και ευρέθης. Αυτό φτάνει. Τα αμαρτήματα όλα, τα σφάλματα, οι σπατάλες της περιουσίας, όλα ξεχάστηκαν.

Αμέσως διατάσσει λουτρό. Αφού έκαμε το λουτρό, τον ένδυσε της υιοθεσίας τη λαμπρά στολή.

Διέταξε, του έβαλε δαχτυλίδι στο χέρι του, τα πάντα άλλαξαν και εκεί που ήταν βρώμικος, βοσκός χοίρων, για μια στιγμή με την επιστροφή έγινε παιδί του Θεού.

Έγινε παιδί βασιλέως, ολόλαμπρος, στολισμένος.

Δεν το περίμενε αυτό το πράγμα. Ο πατέρας, τόση στοργή, τόση αγάπη, τόση αλλαγή. Τι ματαιοφροσύνη και τι πλάνη, εσκέφτεται ο Άσωτος, είχα όταν ήμουν μακριά του. Τελικά διέταξε να σφαγεί ο μόσχος ο σιτευτός και να αρχίσει η μεγάλη ευωχία της επιστροφής του Ασώτου Υιού. Και άρχισε μεγάλη πανήγυρη. Τα πάντα έλαμπον μέσα στο παλάτι του Πατέρα και αυτός είχε βγει έξω από τον εαυτόν του, από το θαύμα της σωτηρίας του. Ο δε Πατέρας εκαλοπίζετο.

Και ήτο εις την ανέζηση του παιδιού του και ήτο όλος χαρά και ευφροσύνη.

Αυτό είναι μία εικόνα, ελάχιστη, τίποτε από την πραγματικότητα του Θεού προς τον αμαρτωλό άνθρωπο. Ο Πατέρας ο Ουράνιος είναι πανέτοιμος. Αυτή τη στιγμή που ο άνθρωπος επιστρέψει και ζητήσει τη συγγνώμη και την επιστροφή.

Είναι έτοιμος, πανέτοιμος να συγχωρήσει και να ξεχάσει τα πάντα. Αρκεί μόνο ο άνθρωπος να έρθει στον εαυτό του, δηλαδή να καταλάβει τα σφάλματά του. Να ταπεινώσει το φρόνημα, να αναγνωρίσει σε ό,τι έσφαλε, να ζητήσει συγγνώμη και ο Θεός θα του πει ότι: «Ξέχασέ τα όλα, παιδί μου, φτάνει που γύρισες».

Όλα τα συγχωρώ, μια και επέστρεψες κοντά μου.

Έρχεται και ο άλλος, ο εχθρός του ανθρώπου. Του Θεού. Έρχεται ο διάβολος με τη μεγάλη του πονηρία, με τη μαστοριά του, με την τέχνη του και έρχεται και σφυρίζει στο αυτί του αμαρτωλού και του λέγει ότι ο Θεός δεν σε συγχωρεί. Είσαι πολύ αμαρτωλός. Έκαμες εγκλήματα τώρα, σε περιμένει μεγάλη τιμωρία και κόλαση. Μην πλησιάζεις τον Θεό καθόλου.

Δεν είσαι άξιος να σηκώσεις τα μάτια σου, να προσευχηθείς και να ζητήσεις συγγνώμη. Ο Θεός είναι οργισμένος και τόσα άλλα.

Ο αμαρτωλός δεν πρέπει να προσέξει όλα αυτά.

Διότι ένας πατέρας, μία μητέρα, όταν επιστρέψει το παιδί της από την αμαρτία, από μια άσωτη ζωή, που να την είχε προηγουμένως υβρίσει, να την είχε μουντζώσει, να την είχε χτυπήσει, να την είχε σπρώξει, αυτή τη στιγμή που επιστρέψει, η μητέρα αμέσως θα το αγκαλιάσει το παιδί, θα του δώσει συγγνώμη, δεν θα λογιστεί τίποτε το κακό, αρκεί που το παιδί της γύρισε στο σπίτι μετανιωμένο.

Εάν μια μητέρα με ένα μικρόβιο καρδιακής αγάπης δίνει τόση συγγνώμη και τόσο έλεος στο παραστρατημένο και επιστρέφοντα παιδί της, πόσο μάλλον ο Θεός, ο άπειρος στην αγάπη και στην ευσπλαχνία, θα δώσει συγγνώμη και έλεος και φιλανθρωπία.

Δεν πρέπει να δώσουμε ακρόαση στους ψιθυρισμούς του αποστάτου διαβόλου. Αυτός δεν έμαθε την ταπείνωση, δεν γνωρίζει τι θα πει η ταπείνωση. Γι' αυτό και είναι μακριάν του Θεού. Από τη στιγμή που θα σκηνώσει στο λογισμό του ανθρώπου η ταπείνωσις, αμέσως γεννάται η επιστροφή του ανθρώπου.

Άρα ο εγωισμός και η υπερηφάνεια είναι εκείνα τα κακά που μας κρατάν μακριάν του Θεού. Την εικόνα του Ασώτου Υιού να την ζήσουμε μέσα στη σκέψη και στην καρδιά μας. Και θα αντλήσουμε, ή μάλλον θα αντλούμε συνεχώς, μετάνοια και επιστροφή.

Όχι μόνο μετάνοια και επιστροφή, αλλά θα πλουτίζουμε την καρδιά μας με αγάπη Θεού. Θα νιώθουμε τον Θεόν Πατέρα, Πατέρα μας στοργικόν, με μία αγάπη που δεν έχει μέτρο. Μέσα σε αυτή την αγάπη είναι αδύνατο να αστοχίσουμε.

Όσο κι αν μας ψιθυρίσει ο εχθρός ότι δεν μας συγχωρεί ο Θεός, διότι εγκληματήσαμε στη ζωή, όταν δούμε στον καθρέφτη του Ασώτου Υιού το πρόσωπο του Ουρανίου Πατρός μας, αμέσως όλοι οι λογισμοί του διαβόλου θα διασκεδαστούν.

Ήταν δύο άνθρωποι μοναχοί που κάποτε ο διάβολος τους παρέσυρε και εγκατέλειψαν την έρημο, το σχήμα και έγιναν λαϊκοί.

Κάποτε ο Θεός επέβλεψε, εμνήσθη τους κόπους της ασκήσεως και της αφιερώσεως. Και τους φωτίζει να γυρίσουν πίσω, επιστρέφουν στη σκήτη, εξομολογούνται τις αμαρτίες τους και οι πνευματικοί τους έβαλαν κανόνα ένα χρόνο ο καθένας ξεχωριστά να ζήσει έγκλειστα, δηλαδή να μην βλέπουν άνθρωπο, αλλά μόνο να προσεύχονται και να τους δίνουν λίγη τροφή.

Με τον κανόνα ενός χρόνου θα τους συγχωρούσαν το σφάλμα και θα τους έδιδαν την Αγία Κοινωνία. Μετά από ένα χρόνο τους έβγαλαν από την έγκλειστη ζωή της μετανοίας. Ο ένας φαινόταν λαμπρός, με πρόσωπο όχι στεγνό, αλλά ευχάριστο, ο άλλος ήταν πολύ καταβεβλημένος.

Η τροφή ήταν η ίδια, τα αμαρτήματα ήταν τα ίδια, αλλά εις το πρόσωπο φαινόταν η διαφορά τους. Και ερώτησαν τον ένα: «Εσύ, πάτερ, τι εσκέπτεσο κλεισμένος μέσα στο κελί σου;»

Σκεπτόμουνα ότι λύπησα το Θεό, ότι κόλασα την ψυχή μου. Σκεπτόμουνα το τι με περιμένει, σκεπτόμουνα ότι θα ζήσω αιώνια μετά των δαιμόνων και, ευρισκόμενος με την θεωρία κάτω εις την κόλαση, έχανα τη δύναμή μου.

Λυπόμουνα πάρα πολύ και από τα δάκρυα στέγνωσα.

Ερώτησαν και τον άλλον: «Εσύ, πάτερ, πώς ήσουν στην έγκλειστη μετάνοια;» Εγώ σκεφτόμουν την αγάπη του Θεού, σκεφτόμουν πού ήμουνα, πού με είχε παρασύρει ο δαίμονας και πώς το χέρι του Θεού με τράβηξε και με έφερε πίσω στον όμορφο βίο της μοναχικής ζωής που έζησα και αναπολούσα την πρώτερη ζωή μου και πώς κατήντησα και πώς πάλι ο Θεός με τη Σταύρωσή Του, με το άχραντο αίμα Του, πώς με έφερε πάλι εδώ και με αξίωσε της μετανοίας και θα κοινωνήσω μετά από ένα χρόνο και θα γίνω ελεύθερος και θα ζω με τους πατέρες όπως ήμουν πρώτα, και χαιρόμουνα, και η χαρά αυτή με έκανε να μην νιώθω αυτή τη στέγνωση και την κατάθλιψη.

Τότε οι πατέρες έβγαλαν το συμπέρασμα ότι και οι δύο τους είχαν την ίδια επιτυχία της μετανοίας. Ο μεν με την κόλαση, ο άλλος με την αγάπη προς τον Θεό.

Εμετανόησαν σωστά και επέστρεψαν στη μοναχική ζωή με επιτυχία. Και βλέπουμε ότι και όταν μετανοούμε και κλαίμε, σκεπτόμενοι τις αμαρτίες μας, και λογιζόμεθα την κόλαση, τα βάσανα, την αιώνια ζωή εκεί κάτω, χωρισμένος από τον Θεό, από τους Αγγέλους, από το φως, και όλα αυτά εξιλεώνουν τον άνθρωπο ενώπιον του Θεού, και ο Θεός στέλνει την αγάπη Του.

Επίσης και όταν ο άνθρωπος κλαίει από αγάπη προς τον Πατέρα και Θεόν μας. «Ευχαριστώ Σε, ότι τόση είναι η αγάπη Σου, ώστε να με γυρίσει πίσω. Δεν σιχάθηκε τις βρωμιές μου, τις ασωτίες μου, τις βλασφημίες μου, τα εγκλήματά μου, και άπλωσε τόσο πολύ η αγάπη Του επάνω μου και με έσωσε και με έφερε στον καθαρό βίο της μετανοίας και της επιστροφής.

Πώς να μην χαίρομαι και να μην Τον αγαπώ, τον Θεόν;

Βλέπετε, και αυτή η πλευρά είναι τόσο ευλογημένη όσο και η άλλη. Γι' αυτό, η επιστροφή του ανθρώπου με την αγάπη του Θεού, με την αναγνώριση της αμαρτίας, και με την αναγνώριση της πατρικής αγάπης, ο άνθρωπος σώζεται.

Ο άνθρωπος επιστρέφει εις τον δρόμο, εις τη λεωφόρο που έχει σαν τέλος τη χρυσή πύλη της Βασιλείας των Ουρανών. Και ποιος είναι ο μόσχος ο σιτευτός που χαρίζει ο Ουράνιος Πατέρας εις τον επιστρέφοντα Άσωτον Υιόν;

Είναι η Αγία Κοινωνία μας, είναι το σώμα και το αίμα του Χριστού μας.

Εάν το αίμα τράγων και ταύρων και σποδός δαμάλεως, γράφει στην Παλαιά Διαθήκη, εκαθάριζε τους κεκοινωμένους, πολλώ μάλλον το αίμα του Χριστού καθαρίζει εμάς από πάσης αμαρτίας. Το αίμα των ζώων, λέει, στη θυσία της Παλαιάς Διαθήκης, δεν συγχωρούσε, δεν ήταν εις θέση να συγχωρέσει αμαρτίες ανθρώπων, λέει ο Απόστολος Παύλος. Πολλώ μάλλον το αίμα του Αμνού του Θεού, το αίμα του Θεανθρώπου, το αίμα του Εσταυρωμένου Χριστού μας.

Πόσο καθαρίζει και αγιάζει και σώζει τον άνθρωπο. Το κακό είναι ότι εγκληματούμε στην αγάπη του Θεού. Είναι τόση η αγάπη του Θεού και εμείς δεν ανταποκρινόμεθα όσο χρειάζεται. Μας έχει συγχωρήσει όλα τα αμαρτήματα και μας τα συγχωρεί και θα μας τα συγχωρέσει μέχρι τέλος ζωής. Εμείς τι ανταποδώσουμε στον Κύριο;

Εμείς τι ανταποδώσαμε πάνω σε αυτή την αγάπη του Θεού; Τουλάχιστον ας Τον ευχαριστούμε και ας λέγουμε του Ιώβ, του πολυάθλου, την έκφραση, όταν δοκιμαζόμεθα από την αγάπη του Θεού: Ως έδοξε τῷ Κυρίῳ, ούτω και γένετο.

Εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον».

Στην κάθε δοκιμασία που έχει εν πράξει την έκφραση της αγάπης του Θεού, διότι καμία δοκιμασία, είτε εις βάθος είτε εις ύψος, δεν στερείται της αγάπης και της προστασίας του Θεού. Άπειροι είναι οι άνθρωποι, αναρίθμητοι οι Χριστιανοί, που αναγνωρίζουν την επιστροφή τους, είτε του εαυτού τους είτε και της ολόκληρης οικογένειας, σε κάποια δοκιμασία στη ζωή.

Πόσο πρέπει να σκεφτούμε και να λογιστούμε ότι ο Χριστός μας μας άφησε, για να ζήσουμε κοντά Του, για να ζήσουμε ενωμένοι μαζί Του, μας άφησε το Άγιο Σώμα Του και το Τίμιον Αίμα Του. Τρώγοντας αυτά τα Άγια Μυστήρια, να γινόμαστε κι εμείς κατά χάριν Θεοί.

Ἐγὼ εἶπα· θεοί ἐστε καὶ υἱοὶ ὑψίστου πάντες. Κατά χάριν και κατά μέθεξην γεννόμεθα παιδιά του Θεού.

Εκείνο που χρειάζεται και πρέπει να δώσουμε μεγάλη σημασία Ευαγγελία είναι εις το πως προσερχόμεθα εις την Αγία Κοινωνία.

Το σώμα του Χριστού είναι Άγιο, Πανάγιον το Τίμιον Αίμα Του. Εγώ τι είμαι; Εγώ ποιος είμαι; Είμαι ένας αμαρτωλός άνθρωπος, ένας ελεεινός, ένας εγκληματίας. Προσέρχομαι. Πώς προσέρχομαι; Εάν προσέρχομαι εν μετανοία, εν εξομολογήσει, με άδεια του πνευματικού μου, κοινωνώ σώμα και αίμα Χριστού, κοινωνώ αιώνια ζωή, παίρνω την ζωή του Θεού μέσα.

Δια της Θείας Κοινωνίας γίνομαι μέτοχος της Βασιλείας του Θεού.

Κληρονόμοι μεν Θεού, συγκληρονόμοι δε Χριστού.

Συγκληρονόμοι δε Χριστού σημαίνει ότι ο Χριστιανός, κοινωνώντας τον Χριστό δια της Θείας Κοινωνίας, θα γίνει κατά τη Δευτέρα Παρουσία συγκάτοικος, δηλαδή όπου ο Χριστός και αυτός ο Χριστιανός, μεταλαμβάνοντας τα Άγια Μυστήρια με τρόπον μετανοίας και επιστροφής.

Την αγάπη του Θεού να αναπολούμε συνέχεια, να την ζούμε την αγάπη του Θεού, και αυτή η αγάπη του Θεού θα μας δώσει κουράγιο στη ζωή, να την αντιμετωπίσουμε με επιτυχία.

Όταν νιώθει ένας άνθρωπος ότι ένας μεγάλος άρχοντας τον αγαπά,

όταν νιώθει ότι τον προστατεύει, ότι τον βοηθά, ότι έχει ανά πάσα στιγμή την υποστήριξή του,

περπατά τον δρόμο με πολλή άνεση και ασφάλεια. Και καλοποιείται και ομορφαίνει ότι ο άρχοντας είναι δικός του.

Εάν έτσι σκέπτεται ένας άνθρωπος για άνθρωπο μεγάλο, πόσο μάλλον εμείς οι Χριστιανοί, όταν πιστεύουμε απόλυτα, ακράδαντα και αμετάκλιτα, ότι ο Χριστός μας είναι, ο Θεός μας είναι Αυτός που εσταυρώθηκε, Αυτός που είναι ο μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων.

Να δώσουμε εξ ολοκλήρου την καρδιά μας στον Χριστό μας. Είναι ο Θεάνθρωπος, Αυτός που μας αγάπησε με τέλεια αγάπη. Κανένας δεν μας αγαπά όπως ο Χριστός.

Απόδειξη ότι μας αγαπά ο Χριστός είναι ότι, όταν μετανοήσει ο άνθρωπος, δίνει το σήμα εις τα αγγελικά τάγματα να πανηγυρίσουν. Χαρά γίνεται ενώπιον των αγγέλων του Θεού επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι. Μόνο να σκεφτούμε ότι η χαρά των αγγέλων είναι όταν ακούσουν, όταν πληροφορηθούν ότι κάποιος αμαρτωλός, μεγάλος αμαρτωλός, κάτω στη γη μετάνιωσε και γύρισε στον δρόμο του Θεού.

Η χαρά τους είναι ανέκφραστη. Τόση είναι η μεγάλη αγάπη των αγγέλων σε εμάς τους αμαρτωλούς.

Σκεφτείτε τη χαρά του Αγγέλου που ετάχθη από το Ιερό Βάπτισμα να φυλάτει αυτόν τον αμαρτωλό άνθρωπο. Που δεν τον εγκατέλειψε ποτέ, βέβαια απομακρυσμένος για την αμαρτία, αλλά ουδέποτε τον έχει εγκαταλείψει.

Πάντα προσεύχεται ο Άγγελος, ο φύλακας της ψυχής του ανθρώπου, και παρακαλεί τον Θεό. Όπως βλέπουμε πάλι στο Ιερό Ευαγγέλιο με την άκαρπον συκήν που δεν έκανε καρπό. Και έρχεται ο κύριος του αμπελώνος και λέει στον αμπελουργό: «Έρχομαι κάθε χρόνο και δεν βρίσκω καρπό. Κόψε την», λέει, «για να μην πιάνει και τον τόπο, να φυτέψουμε τίποτε άλλο». Τι λέει ο αμπελουργός εκεί; Λέει: «Άφησέ την κι αυτόν τον χρόνο».

«Θα βάλω κοπριά, θα σκάψω, θα ποτίσω και ίσως καρπίσει». «Θα περιμένω», είπε το αφεντικό πάλι. Έτσι έχει ο άγγελος ο φύλακας. Φαίνεται πολλές φορές φτάνει το δρεπάνι του θανάτου. Να θερίσει τον άνθρωπο, τον αμαρτωλό, για την αμαρτία.

Και ο άγγελος να παρακαλεί και να λέγει: «Κύριε, άφησε ακόμη, δώσε χρόνο εις αυτή την ψυχή. Ίσως και μετανοήσει, ίσως επιστρέψει, ίσως αναγνωρίσει το λάθος και γυρίσει κοντά Σου». Και περιμένει ο Θεός.

Αυτό φανερώνει αγάπη αγγέλου προς τον άνθρωπο. Και ενώ ο άνθρωπος βρωμάει από την αμαρτία, ο άγγελος ακολουθεί από κοντά.

Όπως ένας άνθρωπος, ένας άγιος άνθρωπος, κατέβηκε από την έρημο σε μια πολιτεία. Κατέβηκε για κάποιο λόγο πνευματικό. Είδε έναν νεαρόν έξω από μία αυλή να κάθεται, να κλαίει. Κατάλαβε πως είναι Άγγελος Θεού.

Τον πλησιάζει και του λέγει: «Πιστεύω ότι δεν είσαι άνθρωπος, ότι είσαι Άγγελος του Θεού. Και σαν Άγγελος Θεού, γιατί κλαις;» «Δεν είμαι άνθρωπος καθώς το εννοείς. Είμαι Άγγελος, είμαι φύλακας μιας ψυχής, ενός ανθρώπου, ενός χριστιανού.

Κάθομαι και κλαίω, γιατί ο άνθρωπος που μου δόθηκε να φυλάξω αυτή τη στιγμή αμαρτάνει μέσα σε αυτό το σπίτι και τον περιμένω εδώ για να συνεχίσω την προστασία, κλαίγοντας και παρακαλώντας τον Θεό να τον συγχωρέσει, να τον φωτίσει, να μην ξαναπράξει αυτό το αμάρτημα.

Και θαύμαζε ο Άγιος του Θεού την αγάπη του Αγγέλου προς τον άνθρωπο. Γι' αυτό τα τάγματα των Αγγέλων, που δεν έχουν αριθμό, όλα αυτά πανηγυρίζουν στην επιστροφή ενός αμαρτωλού ανθρώπου.

Βλέπετε τι Θεό έχουμε, βλέπετε τι Χριστό έχουμε και τι μεγάλη ελπίδα πρέπει να έχουμε σε αυτή την αγάπη του Θεού και των Αγγέλων και των Αγίων. Γι' αυτό ας μην απελπιζόμεθα, ας μην χάνουμε το θάρρος, αλλά μετά παρρησίας να προσερχόμεθα εις τον θρόνον της Χάριτος του Θεού, ζητώντας έλεος και συγνώμη όχι μόνο για τον εαυτό μας,

Αυτό μας, αλλά για κάθε άνθρωπο πάνω στη γη, διότι όλοι οι άνθρωποι είναι παιδιά του Θεού, όλοι οι άνθρωποι είναι πλάσματα του Θεού. Για όλους εσταυρώθηκε ο Χριστός, αλλά έχουμε και τα πλανημένα πρόβατα, που πρέπει και αυτά να επιστρέψουν και χρήζουν προσευχής. Και ποιοι θα προσευχηθούν για αυτά τα πλάσματα; Θα προσευχηθούν εκείνοι που εδέχθηκαν το έλεος του Θεού.

την επίγνωση του Θεού, αυτοί που έχουν ελεηθεί από την αγάπη του Θεού. Είμαστε υπόχρεοι ενώπιον του Θεού να προσευχόμεθα για κάθε άνθρωπο. Δεν είναι μόνο αμαρτία αυτό που κάνουμε σαν αμαρτία, την παράβαση των εντολών του Θεού, αλλά αμαρτία είναι και όταν δεν προσευχόμεθα για τους άλλους ανθρώπους.

Γιατί δεν εκπληρώνουμε την αγάπη μας προς κάθε ψυχή. Ενώ ο Χριστός αγαπά όλο τον κόσμο και για τον κόσμο αυτόν εσταυρώθηκε. Εμείς προσευχόμαστε μόνο για τους δικούς μας και ίσως να ξεχνούμε όλους τους άλλους.

Αλλά όλοι αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι ξεχασμένοι από τον Σταυρό του Χριστού. Να γονατίζουμε, να σηκώνουμε τα χέρια μας και να κάνουμε θερμοτάτη προσευχή με όλη την καρδιά μας για κάθε άνθρωπο. Και δεν ξέρουμε οι προσευχές τι μπορούν να κατορθώσουν. Έρχονται άνθρωποι στη μετάνοια.

Δεν τους είπε κανείς για μετάνοια και επιστροφή. Κάτι συμβαίνει στη ζωή και γυρίζει ο άνθρωπος και επιστρέφει. Κάποια προσευχή έπιασε, γι' αυτό πρέπει να προσευχόμεθα και να εκφράζουμε την αγάπη μας. Να γινόμεθα ελάχιστες εικόνες και αντίτυπα της αγάπης του Θεού προς τον πλησίον.

Ας δώσουμε τιμή και δόξα στην φιλανθρωπία του Θεού.

Δόξα τη φιλανθρωπία Σου, Κύριε, την οποία άπλωσες τόσο απειροπλούσια πάνω στη γη και κάλυψες με τη δόξα Σου και με τη συγνώμη Σου τα αμαρτήματα της ανθρωπότητας. Αμήν.

Αμήν.