On Judging Others and On Watchfulness

This English transcript is an automated translation of the original Greek lecture. It may contain errors; the original Greek audio recording is the authoritative source. Some passages are omitted per editorial policy.

A homily on condemnation (judging others) and on nepsis, watchfulness, given at the Holy Monastery of Philotheou. Friends of God, a few good words, though somewhat imperfect. That is all I can say as well. In our

previous talks, we spoke at some length, mainly about... As for noetic prayer, I ask this too: we pressed ourselves, we struggled at prayer, in the things we were taught, we put in some labor to find a little fruit. But you will say to me, can anyone find fruit at once,

reaping the very moment he sows? No. But this too is counted as fruit: that even the smallest forcing of oneself in prayer is itself fruit.

We monks especially have very great need not only of prayer, which is a basic element for spiritual progress, but we have great need of diligence over our logismoi, our intrusive thoughts.

The fathers say: one thought raises the monk up to heaven, and one thought brings him down into Hell. In our thoughts we either grow worse or grow better. We become either worse or better. The thought of judging a brother who has done something brings me down into Hell. When I fight this thought of judgment and blame myself and excuse the brother,

this thought of self-reproach raises me up to heaven. As we have said many times, take the example of Abba Paphnoutios. You saw it: the brother, Abba Paphnoutios, was walking along the road, and there he saw two men talking together, making something. The thought said to him, these two are evil men. But the good thought said to him,

whatever these brothers may do, they will repent. But I, the wretched and miserable one, unrepentant in my sins, will not repent. If I condemn them, I will not repent, and I myself will be condemned for judging them. They must be good people. ” And so he was freed from the demon of judging others by placing the blame upon himself. He had gone only a few steps when, behold,

the Angel of God stood before him, full of light, holding a two-edged knife, that is, one sharpened thin on both sides, and he says to the abba: "Because you did not judge these two men, and because you blamed yourself, for this reason God has your name written in the Book of Eternal Life." Those who judge their neighbor, with this knife they cut off his head.

He meant, of course, the soul, that the soul suffers death through judgment. An intrusive thought immediately assailed Abba Paphnoutios and said to him, “Condemn them. ” Yet he had witnessed an actual deed, not some imagining or suspicion of the kind that we, who are quick to believe evil, may entertain, inventing all manner of things within our nous and our soul. He truly saw two men committing some sin. Yet perhaps they weep over it, over what they have done.

God knows. But he did not carry them over into judgment. He turned the matter back upon himself and said, these men will repent, and so on. But you, we know you. You are unrepentant. And therefore you are the one at fault. By pointing thus at himself, his name was written in eternal life. We foolish monks flatter our thoughts. The passions assail all our thoughts, from here and from there.

And when they find us weak, they at once assail us, they poison us, and at once the disposition of our soul changes, and we feel now sinful and now holy. For bad or sinful logismoi—intrusive thoughts—empty a person’s soul and heart of the grace of God. The grace of God comes when a person strives lawfully, when he wages the spiritual struggle rightly. And when does he struggle rightly? When he walks in the path of the Fathers.

What the Fathers taught is something quite different. The teachings of our Fathers are simple, yet they possess great power to overthrow evil and bring what is good to life. I came across something beautiful in Abba Dorotheos, who was a holy monk. At first he was an exemplary disciple under obedience, attending carefully to every

detail of his life and his thoughts. After making great spiritual progress, he became a powerful teacher in both word and deed. As we hear when some of his chapters are read in the refectory, his words are immensely powerful, and I feel my conscience reproving me—and I am the first to stand accused. Since I found something so beautiful,

I would like to begin with something of his. because it is very beneficial, and because I want to give it to you in his own words, because it is more beautiful that way.

Once a great elder went out to a certain place with his disciples. There were many cypress trees there, both small and large. The elder said to one of his disciples, “Get up and pull out this little cypress tree by the roots. ” It was very small, and the brother immediately uprooted it with one hand. Then the elder pointed out another tree, larger than the first, and said, “Uproot this one too. ” The brother took hold of it with both hands and shook it with all his strength, and only with great difficulty did he pull it out by the roots.

Again the elder pointed to another, still larger tree. The brother labored hard, shaking it and sweating, but he was unable to pull it out. When the Elder saw that he could not do it, he told another brother to get up and help him, and so, with great difficulty, the two of them managed to uproot it. Then the Elder said to them, “Do you see? So it is with the passions. Brothers, as long as they are still small, we can easily cut them off if we choose to.

To obtain mercy, let us labor a little; it gives great rest. The Fathers said that one must cleanse himself at every hour, so that in the evening he examines himself over how he passed the day, and again in the morning over how he passed the night, and repents before God for whatever he has sinned. And truly, since we sin much, ought we not to examine ourselves in the hours that follow as well, how we passed them and in what we erred, and to reproach ourselves:

Did I perhaps say some word that scandalizes my neighbor? Did I perhaps see my brother do something, anything, and I judged him, or came to despise him, or spoke ill of him? Perhaps I asked the cellarer for something, and when he did not give it to me, I judged him and grumbled against him. Perhaps the food was not prepared well, and I said something that put my brother to shame and caused him sorrow. Or perhaps it did not seem good to me, and I grumbled in my intrusive thoughts or in my words. For even if inwardly...

and grumble at it in my mind, which is a sin? And again let him ask himself: Did the canonarch perhaps, or some other brother, say a word to me, and I would not bear it but set myself against him? So we are obliged to examine ourselves every day, how we passed it. Likewise, each person should examine how he passed the night, so that he may rise eagerly for the service. He should not be displeased with the one who woke him or grumble against him. Rather, he should consider that the person who wakes him for the

service becomes his great benefactor and the cause of great blessings, because he wakes him to speak with God, to ask forgiveness for his sins, and to receive enlightenment. How, then, could he fail to thank the one who woke him? And let me tell you something wondrous about this, which I heard from a great elder who had the gift of clairvoyance. As he stood in church and the brothers began to chant, the elder saw a radiant figure coming out of the sanctuary. He was holding a small dish of myrrh and a little brush in his hands.

He would dip the brush into the myrrh and mark some places with a seal, but not others. He sealed all the brothers who were inside the church; and then, at the dismissal, the elder would see him again as they were leaving, doing the same thing. So then, one day, the elder called him aside and fell at his feet and begged him to show him what it was that he was doing and what it meant.

That radiant one said: I am an Angel of the Lord, and I have been appointed to give this seal to those who are present in church at the beginning of the service and stand until the dismissal, for their eagerness and their zeal and their good disposition. The Elder asked him, “And why do you seal the places of some who are absent? ” The holy Angel replied, “Those brothers who are diligent and well-disposed, but who, because of some serious illness, remain behind with the blessing of the fathers, or who are assigned some duty and,

out of obedience, are carrying out some service—even though they are absent, they still receive their seal, because in their intention they are present with those who are chanting the service. Only those who could have been present, and through their own negligence were not present, I have been appointed not to give the seal, because they alone make themselves unworthy of it. You see, then,

how great a cause of free gift the one who rouses his brother for the service becomes for him. Let us be diligent, then, beloved, never to forfeit that seal. And when another reminds us, we must not complain, but thank the one who reminds us, whoever he may be. When I was in the cenobium, the abbot made me guest-master, by the counsel of the elders. And I was also suffering from a great illness. So strangers would come, and I would keep vigil with them, and camel-drivers as well, and I would serve them.

Many times, just as I was going to sleep, another duty would come up, and they would wake me. And so the time for the service would arrive; just as I managed to get a little sleep, the canonarch would come and wake me. Exhausted from the work and weakened by illness, I was as though I had not slept at all. Sleep would overcome me, and I was like a paralytic—dazed and out of my mind. Still half asleep, I would merely answer him, “Very well, brother.

May your love remember me; may God reward you. Since you command it, I am coming. And when I came to myself again out of my sleep, I felt great reverence at how I had set out for the service. And since it was not convenient for that one to keep waiting for me, I kept two brothers, one to wake me and the other to keep me from dozing off. And believe me, brothers, that I held them so dear, for through them was my salvation, and I had great reverence for them. So you too ought to be thus toward those who wake you for the

service of the Church and who urge you on to every good thing. As we were saying, then, one must examine how he passed the day and the night: whether he came to church with attention and in prayer, or whether he was taken captive by evil thoughts, the logismoi; whether he listened to the readings with attention, or whether he let himself be carried off and went outside the church, and so on. If a man examines himself in this way every day, and strives to repent for whatever he has erred in and to correct himself, he begins to lessen his evil.

And so, with God's help, advancing little by little, he does not let the passions take root in him; for it is a great danger to grow accustomed to any passion. Because, as we said, even if he then wishes to repent, he cannot conquer the passion alone, unless he also has the help of the saints.

We see here in Abba Dorotheos that, by examining our thoughts, the logismoi, we find where we err and where we do not err. This is called nepsis, watchfulness: over our thoughts, our reflections, our feelings, and in general our whole life toward our brother.

You see here how Abba Dorotheos served the brothers and the strangers as guest-master, and bore such labor as we saw; and yet, out of all that labor, instead of driving away the one who came and said to him, 'Wake up, come down to church, ' he would say, 'Yes, lord, I will come; may God repay your love.' Whereas we, many times, when someone wakes us and knocks at the door, drive him off, and may even say some harsh word. Because we think he is disturbing our sleep, or that he has no understanding and is waking us up, and so on.

But this is from the devil. That young monk who makes the effort to come and tell you, “Come downstairs to speak with God and ask forgiveness for your sins”—you should see him as an angel. What the clairvoyant Elder saw helps us greatly to understand that when we are absent from the divine service through negligence and spiritual sloth, this is a grave sin, and we deprive ourselves of the

blessing God bestows through the angels. The account here says that the angel would come out from the sanctuary, from the very beginning of the service, and would seal the brothers, one by one, with heavenly myrrh. And when the service ended he would seal them again as we went in. But consider those who leave halfway through, or who come, make a prostration to the elder, and then dash off; those who, when they commune the Holy Mysteries, get up and leave and do not stay to hear the thanksgiving. Not those who leave to go to their appointed service;

no, those have the reward of love and service. But the ones we mean here are the brothers who, after they commune the Holy Mysteries, get up and leave out of negligence, when there is no need to. They could do that other thing afterward; instead they go outside, or they start up a conversation. And this staying is itself the thanksgiving; let God receive it from those who communed within. But what about those who went outside? Do they suppose the thanksgiving is not needed for them?

That person is like Judas, who also received what Christ offered us at the table of the Mystical Supper, then rose and went out to betray the Lord. So too, someone receives Holy Communion, receives the blessing, receives the gift of God, but offers no thanksgiving; he simply gets up and leaves. As our Lord tells us in the Holy Gospel: He healed ten lepers, and of the ten only one came back and said, "I thank You, Lord, that You have made me well." And Christ said to him, "Good, you have come." "And the others," He said, "where are they?

Did they not owe it to come and give thanks to God for their healing?" And He commended the thanksgiving of that one man, unlike the ungrateful others. So it is with us. God does us so much good. He counted us worthy and brought us here; He brought us here to labor for our soul. A great blessing. Yet we think we accomplished something. No; it was the mercy of God and the prayers of the elder, the prayers of holy people, that illumined us and brought us here.

And as Abba Dorotheos told us about the cypress trees: the small one, the brother uprooted easily. He went to uproot the bigger one, and it took more toil. He went to uproot the third, the biggest one, and he struggled and wore himself out with much labor. Then for the last he needed help from a brother, because he could not do it alone. So it is with the passions. A logismos comes; a small thing, a small cypress. If we want, we pull it out. How?

We strike the thought, just as Abba Paphnoutios struck it, when the thought told him to condemn those men who were sinning. What did he say? "Oh, I am the wicked one; I am the one who must repent; they will surely do well." There, with that response, you uproot it.

If he had let that thought go and it had sunk down into him, he would have been weaker in soul when he faced the same situation another day. It would come, and it would be harder to crush that thought. Then, even if he overcame this one with twice the toil, a third occasion would come, with still more toil, and then another time would come when he would say, "They are doing right." "They are not doing right; they simply are what they are. Since they are thieves, what do you expect?" That is what the thought tells us. We come to loathe the man; I might say inwardly, "I never liked that fellow."

I know what that thing is. It is gratification given to the passion. Tomorrow the same situation will come again; the lesson will return, and we will have to go back to school and take the test again, because we did not pass it. But since we have not studied, we will have to take it yet again. We will be in a worse state, our opponents will be stronger, and our grade will be lower. And so they end up getting their ticket home. It is the same with every passion.

It is uprooted when it is easy, when it is small; once it has grown, nothing can be done. The Fathers, indeed, call the devil the ant-lion; the devil, that is, the passion. Because temptation comes and gathers strength at every turn, something that makes it stronger against us, they call the passion the ant-lion: it comes like an ant, a tiny little logismos. If we do not kill this ant and we let it be, it will grow, and at some point, when we come to ourselves and say, "How long will this thing overpower me?" , we will meet the strength of a lion.

The passion will be so strong that it is as if I am wrestling with a lion. Whereas at first it was an ant, and I did not take care to kill it, now go and manage to kill a lion. And as Sephen says, you have grappled with a lion; take care it does not crush your ribs.

Abba Dorotheos also speaks about examining ourselves. How beautiful our life would be if we made this examination every day, every night. At the end of the day, I should ask: How did I spend the day? I woke up—what did I do? I went to my assigned task. My task; at once I examine myself: what did I do at my task, did I do it cheerfully, did I grumble,

did I fall out with the brother I work alongside, did I see someone do something and judge him? And if I catch myself having slipped somewhere: "I have sinned, God, forgive me; I judged my brother. I will repent, so I must be more careful." Night comes: how did I pass the night; did I rise eagerly, or did I fall asleep, or turn off the clock when it rang and not wake, and lose an hour of sleep, or two, or not get up at all? Did I not examine myself in the evening? Did I fight my logismoi, the drowsiness?

Did I doze off over my prayer? Did evil thoughts, logismoi, come to me and I did not cast them down, so that my prayer is heavy and has become only half of what it should be? All of this — when someone examines it and holds himself to account, he lives a wonderful life. Through self-examination, through self-scrutiny, through metanoia, through carefulness, through nepsis, watchfulness. It is upon this labor that the heart is cleansed, and the soul is cleansed, so beautifully. And after a while he looks at himself, and he sits and rejoices.

Not rejoicing out of pride and vainglory, as though he had achieved something, puffing himself up; but simply, in humility, he sees that it is by the grace of God, and by his own effort, and by the prayers of the elder who keeps watch over him there, that he comes to feel this. If they had not counseled me like that, if they had not pressed me like that, if they had not opened my eyes, I would not be here. And so, by the grace of God and by the grace of the teaching, I now rest a little.

It is like someone climbing an uphill road who grows worn out by one temptation, then by another, and so on. And then he finds a little tree, and it has a bit of shade and a little water beside it; he washes, he drinks, and he rests, and he forgets his toil. And he says, look how beautiful it is, after toil and hardship, for a man to rest. As the Fathers also say — Sirach says, 'the bread of the laboring farmer' — how sweet the bread seems to a farmer who has toiled in the field and raised so much wheat, and ground it, and made it into bread, and now eats so beautifully and rests.

So too a person, when he begins to take stock of the beauty of his labors, blesses the labors that were done. And so it is here as well: when we toil, my fathers, little by little a great beauty comes to be within the person. A time will come when you will say, “Why, I do not have a single logismos—an intrusive thought. ” You will see the logismoi become still—not through numbness, not through medication, not through any deadening that leaves a person with no life within him and no thoughts,

as though he were dead to them. No; he is fully alive and alert, but the logismoi no longer assail him, because he has struck them down and weakened them. They have all fallen, as though he had a machine gun: one after another, he has laid them all low. And he sits and says, how was I ever able to do this? But one must — as Abba Dorotheos too spoke of the little cypress — now strike every thought as it comes and uproot it. A brother was overwhelmed and said, 'Elder, so many thoughts, so many passions, how will I ever uproot them all?

By all that is holy, I am overwhelmed.' And the experienced abba said, “My child, thoughts do not all spring up together; that is, the passions do not all rise at once to overwhelm you. Now a carnal thought will arise. Cut off the fantasy—the face that causes you to stumble. Drive it away; erase it. How do you erase a demon from your imagination? How do you erase a robber who appears in your imagination and seizes you? I erase him as I would erase something from a board with a sponge. Erase the image and hold fast to the Jesus Prayer.

That settles the matter. He would strangle the thought; and when it came back, he would strangle it again. So when the thought comes to you saying, don't say it, it tells you, go to sleep. No — why should I not sleep? It tells you, speak this word. There, that is how it goes now. This teaching we too had from our elder. Above all he told us — over thoughts, and over acedia, and over conduct, the elder was relentless.

Let me tell something of my own. John was a sickly man and could not do his rule of prayer with a great prostration. He made small little crosses; I too was doing my rule outside, and John was doing his own portion. There was moonlight, so I could see John, and John could see me. Since he was making small little crosses, the thought comes — why doesn't John make a bigger cross? — but the very thing he is doing is a crucifixion for him. I would say to myself: you blind fool, mind your own affairs, John is a sick man.

That little cross he made is worth ten of yours, because you are young, barely a scrap of a thing, while he is a grown man and needs... And cursing myself, I cut it off. Just try to come at me a second time! My thought was the stronger. Once it did that, it went away. Later, when I was with the brothers—at the refectory, or at some obedience where we were stacking wood—my thoughts would say to me, “Say this; share a thought with the brother and see what he has to say. I have

seen that you have a body. Another time, I would be at the woodpile and notice, “Look, he is not stacking the wood properly. ” “What concern is that of yours? Let him put it down as he knows best. ” “No, tell him. ” “No, I will not say anything. Wherever the load narrows, let him place the wood as he sees fit.

He knows what he is doing; he is older than I am. They did not even know how I was struggling; he had only just come in from outside. What did I know, that I should question him? Be quiet. No—I dismissed the intrusive thought and cast it aside. Doing this day after day, again and again, the day and hour came when a logismos, an intrusive thought, said to me, “Why does nothing trouble me anymore? ” Because I had cast everything aside. My own judgments had all proved wrong: this was not right, that had been spoiled, that had been done wrongly; this should not have been done,

that should have been done, this way or that. So I said to myself, “No intrusive thought of mine, not even a single word of my own, is right for me to utter,” no matter what the subject might be. I did not speak. I said the prayer. The elder was watching us too — I said the prayer. And with this beginner’s struggle—which, of course, was nothing much in itself—the elder judged it according to my measure: “Well, he is young; how much can he do?

For him, this is good. ” And the elder would come to me there—where I was walking, where I was going to sleep, or where I was carrying out some obedience—with tears streaming from his eyes. Why were they running? But my soul knew. From the pressure I felt over this logismos (intrusive thought), over that word, as I punished myself, my heart came to feel something else, a grace of God. And even if at the time I couldn't have explained it to you, because I didn't yet know many things,

still my eyes and the sense within me bore witness that this was God's compassion for Yannis. Sometimes there was a natural inclination as well. Because I carried so much conceit in me, and I still do, and pride, imagining that I had attained something, since out in the world we had lived a somewhat heady, speculative life; the devil would raise me up as far as the third heaven, and God alone knew what state I was really in. They had inflated my thoughts and my pride.

But when I came to the elder and passed through the furnace, then I saw that I was nothing but a sieve full of holes. And the thought began to say within me, “What John is doing now—there is a demon inside him. 'It is the demon that produces this line of reasoning.'

I was turned upside down—that is, I became deeply troubled. And that was what gave rise to the tempting thought. But he remained dispassionate and experienced—a wonderful man, smiling all the while.

'Pay it no mind. It doesn't concern you, my child,' he said. 'This thought will tell you this and that; let it go in one ear and out the other.' I didn't yet know then what we later came to learn; I was only just learning it. And I said, 'No, elder, I'll fight it with my own logismos, I'll let it come at me,' as if I were already an elder myself. And he smiled and said, 'the young are like that; they take these things on and struggle.' And what that tempting spirit did to me, a master at it of course: as soon as I woke at sunset,

I would feel it strike at my eyes, and it would hand me the logismos, 'look what Yannis is,' come on. A poisoned thing would come into my heart, cutting at me, a demonic sensation, you see: 'no, it isn't him, it's only...' There it was, only to ruin me. The moment I got up, at once I would strangle that logismos. 'The elder is a general,' I would tell myself, 'a man who presses me hard for my salvation. He doesn't come to this on his own; he is a saint, a saint of God, and this is only natural.'

And where the other voice kept saying 'no, here, ' a second blow would come, and at times something worse, in my thoughts.

And ready as I was to show what was happening to me, since I was throwing off a great deal, a natural urge would come pressing down. We took up this fight while still young, though this kind of open contradiction of the thoughts is really for advanced men. One has to escape through contempt for the thought and be delivered quickly. And by waging this battle it finally wore down, and it took that whole state away from me, and all of it came down to this inner meaning: it is done with unseen, hidden effort, otherwise it cannot be done at all. I too had this struggle,

and I would spring up at once and say, “No, no—not now! ” And when I did that, it was as though a tiny thread had been sliced with a razor—and snap! That warfare was cut off. I never experienced it again. And so with Yannis, now and then, in his natural way, I no longer even carried the thought that I had once been warred against by this thing. So completely did the logismos and the warfare vanish,

as though they had never existed. And I say, look what happens. If I had let that logismos stand back then, it would have been the end of me. It would have thrown me out.

For with Yannis, this second thought would have gone deep into me and held me captive. 'Ah,' I say, 'so that is how it works.' And then, you see, another logismos comes. The time came, and he said, “Look, you see that we have no priest. What are we going to do? We’ll make Charalambos a priest, and I’ll make you a deacon. The priest is a simple man and won’t be able to celebrate the Divine Liturgy, so you must help him somehow. We went and were ordained, and then we came home.

Yiotis said, “What are we going to do? ” “They will read the prayers over you; then, when the Liturgy is over, you will get up and leave—leave this place. ” Father Athanasios immediately spoke up and said, “Why? How can they leave? The bishop there will greet the newly ordained, and so on. And when they greet them, they must give their blessing. After the dismissal they will come here, and you are to congratulate them. Father Athanasios congratulates them, and someone asked where the others were.

Think of it. And one of us was saying, 'I'm leaving, I'm leaving, ' with no one left to give the blessing for us to go, nothing. He said, 'You go; with all these people, guests will be coming.' Yannis set a table for him. We gave no thought at all to rank or honors or anything of the kind. My, I had even forgotten that I had just been ordained, that very day. I came into the sanctuary to serve, to light the little candle, the vigil-lamp, in my evening, and a grace was lifting me up, drawing me toward the last table,

such joy, such saving love was there, and I had forgotten, in my simplicity, that I had been ordained a deacon that very day. Astonishing. Such foolishness was on me. We finally got to sleep after the warfare, after the meal. I got up for Matins to feel within me a graced stillness, and then I remembered again that we had been ordained.

The logismoi and the imagination make us see things and say them — a whole world of them rising up in us. We began to give in to these things. “My thoughts tell me this and that. The devil sets before my imagination a deacon’s vestments, crowds of people, and all sorts of things; and so I am carried away by a certain conceit, as though I were something…” “Did you have thoughts like these before you were ordained? ” And it all arose from that attachment.

I said, “My elder and my father, when did we ever have such things? How could I have been thinking of them, since it was you who told me to be ordained? And whenever I think such things…”

'You are making a proud judgment inside yourself, and God has come to correct you, ' he tells me — from the very things that puff a man up. 'Don't worry,' I say to myself, 'I'll put it in its place. What will this little schemer do now?' I take the thought like a child, I bring it down low, I go into the church, I go before the icon: 'Come here,' I say. The moment I said 'Come here, ' I pulled myself together completely and said: 'When you became a monk, here, on your knees, you gave yourself to God.' And it wants to jump up and argue, reasoning away — 'No,

no, no; you sit here, do not be anxious, my God.' Finished. It is cut off at a single stroke. Never again was I warred against, never again troubled by that demon. And I want to add this: if I had left that thought alone and not strangled it, I would once more have been pulled downward. And so, from personal experience, we saw that to fight an evil passion from the very beginning becomes a deliverance from it forever. But at the start it is no small thing.

It will come once, it will come twice, it will make a third assault, and depending on how we counter it we will have either release or captivity. Once, at the feast of Saint Cosmas, everyone was worn out, and I more than the rest, being sickly and scarcely able to stay on my feet.

The all-night vigil ended, and we reckoned that the Saint's day had passed, and that Saturday evening we would rise again for the Sunday vigil, as we always do, as it comes round in its turn. I set the clock to wake me, I set it earlier, before dawn, so that I would get up. I managed to wake up. I got up—yes, I got up to keep vigil—and as I went along, I would bump into something here, then something there. I was utterly exhausted, dizzy, in a terrible state. I went in, splashed water on my face, and a thought said to me, “Lie down for a little while.

It comes from taking things easy. 'You'll collapse,' it says, 'you'll fall down and do yourself harm; sit here instead.' The Ascension, the Theotokos, the Second Coming, the Annunciation — one feast after another running through my mind. I truly was worn right out; I had even rested during the day, as you know. I did the natural thing and thought, 'I'll just manage it this way now.'

But the standard is set in the service and in what remains of it — that is where you must stand. And I want to say that when a man does it this way, little by little, forcing himself in one thing and forcing himself in another, something begins to form within him — a certain state, a swift and forced state, and how good it is. It is good. And even if we cannot say we have done much, God counts the labour. He counts the labour. Just as, again,

when we were there at the metochion — because I could not rest well, labouring by day, running here and there — we would go to sleep in our huts, and the cells were baking hot, stifling, wretched with the heat: cells fit to die in, that is how I found them. I would wake to rise before dawn with the young brother, to go to the elder, make his little coffee and do such small tasks. And since I was so shaken with sleep, my head was like an idiot's. Once the young one comes and says, 'Look how high the sun is! What am I doing — I'm sinking! Get up!'

He goes to wake the elder and just sits down. That is how tired the poor worn-out fellow was.

So I would rise in the night to keep vigil. Since I could not rest well, I would doze in the heat, and by the time I went to the vigil the hour would come. I would set the clock, wake up, go somewhere, help the elder, pray with the heart, thinking, 'How can I not go? Come now, I'll manage somehow.' I would get up, but sleep would assail me. I would sit down to pray, and tell myself, “Get up! ” I would rise from my prayer rope and go outside. If I sat down in my cell, sleep would seize me again.

So I would go outside and strike myself against the wall, against the wood, trying to wake myself up. But there it was again—sleep. I would see shadows and keep walking, while the demon fought against me for five hours, and I would walk on and on and on. There I would be cut down with exhaustion. I had no room for sleep. Great demons — and I want to say this: after four or five hours of the battle, snap, the war would be cut off, the sleep that had been dragging me down, and my mind would clear right through.

My friends, my mind would become so clear—my thoughts would clear up all at once. My mind was so lucid that it immediately drew me into contemplation. “How did this happen just now? ” I would ask. And then I understood: it was because of the effort, and because of the demon that had been waging war against me. And God allowed it, to give me rest for the labour and to say to me: 'Look, after this toil you have done, look what the fruit is; and see that tomorrow too you do not give way.' And so the experience was formed in me, and I say:

ah, after one hard round of toil, the sky clears. We had our brotherhood at Saint Kosmas. During the day, I would scarcely lie down for half an hour, and even then I might not sleep. I was awake all day and all night, serving the brotherhood, with nothing but toil. And then the time for our services would come. How could I possibly get through them? “You see what lies ahead,” they said to me. “How will you manage it? ” But I said, “I will manage.

” “How can you? Can’t you see the state you are in? ” “No, I will get through it. ” And so, although I labored through all the Hours of the service, before the Divine Liturgy, and during the Divine Liturgy itself, I felt so well—without any sense of weariness, so light and so rested—that I could hardly believe it. I said, “Ah, look! After all that labor, see how God gives a person rest! ” But it does not always happen this way.

I am telling you all these things, brothers. I tell you these things from personal experience, so that you too may know something, some concrete things. Thank you. As I said another time about the Elder — and we read it also in his letters, in the Elder's book — whenever he made the prayer, when he sat at that hour of prayer, it would happen that a certain dryness came over him, this temptation; and if it brought on sleep,

so that the prayer would not take hold, so that the soul found it hard and bore no fruit, what did he do? He would turn it toward theoria: he would begin to chant troparia, the funeral hymns, the troparia of the burial service. “With tears I wished to blot out the written record of my transgressions, O Lord, and to spend the remaining time of my life in metanoia, in repentance,” and so on. And he would say, “My God, give me tears, so that I may blot out the sins written in the record against me. And saying this, the Elder would come to compunction, or he would be moved by the troparia of the funeral service;

he would come to the remembrance of death, or he would call to mind the Second Coming and say how it would be. 'I, most likely, will go to the left.' He remembered his own elder, Elder Ephraim. There again, Elder Ephraim was a simple Arvanite, and let me make an aside here. Elder Ephraim and Elder Arsenios would ask him, "Elder, how do you feel now that you are about to leave this life?" "What should I feel, my child," he says. "My wife and children," he said, for he had been married in the world, "will go to the right.

I will go to the left." "But Elder, why do you say that?" "No, I will go to the left." The monk truly believed this. "I will go to the left." The toil of the monastic life had settled humility and self-reproach firmly within him. No one could shake him from it. They would say to him, "But Elder, after so much toil and all the rest, you will go to the left?"

"Yes, my child, I will go to the left." And the Elder would bring to mind the Second Coming: how Christ will come, how the angels will come, how the dead will rise, how the clouds will take them up. And he would think, the cloud will not take me. It will take the one beside me, it will take the brother in the skete, it will take Elder Arsenios, it will take... But me it will not take. He would sit and weep that he had been left below, that everyone else had gone to the right, and that I, with my fellow sinners, will go to Hell.

A river, a river of fire, will swell and sweep me away now, and here I remain. And as he thought about all these things and turned them over in his mind, he sat there weeping. And he could come out of that state whenever he wished. He did not come out of the prayer, “Lord Jesus Christ”; he came out of contemplation. That was how he prepared himself and made good use of his time. And if we make good use of our time, we too will benefit. But when we squander it in idle talk, on this thing and that, we waste it. Time is like money:

instead of spending it wisely—or using the wealth this time has given us to acquire precious things and present them to God tomorrow, things of gold and silver—we will present counterfeit goods: rusty iron, copper, worthless trinkets, and all sorts of other things. And we will be put to shame, because we will see the others looking so radiant and presenting diamonds, pearls, silver, and gold in their hands, while we—I myself—will have only worthless things to present. At that moment, shame and disgrace will overwhelm me. That is why we must, as Abba Dorotheos also said, keep watch over our logismoi,

our intrusive thoughts, and examine our condition. And once we examine and keep watch over our condition and over the situations that befall us, little by little we will make progress. We must not be taken captive by anything. So, we did not manage it today? Then tomorrow. We did not manage it afterward? Then tomorrow. Effort, effort.

Today ten logismoi came to me. I drove one out, and that is good. And I go on, and once I had driven that one out, they became nine. Good, very good. If I try to turn back these ugly logismoi and gain two, then little by little, just as the devil won me over little by little and devoured me, so little by little I will recover what I had, the ground that was taken from me. But just as the devil gradually devoured these things and took them away from me, so I must gradually win them back again. That is why, when an intrusive thought tells us,

“Pass judgment,” why should I obey it? An intrusive thought comes to me now and says, “Go and tell the brother: ‘Brother, aren’t you the lamp attendant? You left the vigil lamp unlit for so many hours. Ah, but why should I tell him? Does he not see it himself? God will enlighten him, God will enlighten him, do not. What right have I now to interfere in the brother's obedience? And what if it wounds him, and if I do not tell him in the way it needs to be told and I grieve him?

See how careful the Fathers were not to grieve their brother. They held it as a thing of great worth, not to grieve the brother. Even with a word of counsel, with what we might consider a proper suggestion, we must be careful not to grieve our brother. So he would discourage us from intervening, and we would say, “It is better to pray that God may enlighten him; that is far better. ” For when we interfere in our own way—with awkwardness, harshness, or passionate bias—and intrude into the whole of his ministry, then, as you can see, we will harm our brother. He himself knows what he will do.

And if I want to help him, since the thought tells me to help your brother, let me make a prayer and say, come, my God, enlighten your brother, that he may see this thing. Enlighten him, help them in that difficult moment. Prayer will be heard far more than your voice would have been. For of course it may be an ordinary matter, and if he does not hear you and chooses otherwise, or has already resolved it within himself, you do him no harm by leaving your intervention aside. If the good does not come to good, well, even so, yes, it is good.

But if you had not handled the matter well, you would produce no good; you would produce harm. Here it is better to keep silent and let him do his little bit of mischief, and make a prayer that he does it well. As the Saint said here, we go and ask what the cook is doing in the kitchen—whether he prepared the food properly or added something to bother us. So we go and say something to him, and that may well give rise to temptation. Whereas leave it be. Are you God?

Whatever it is, God will bless it. But what does He ask of us? Readiness, and the yielding to the thought. We do not do this out of gluttony, we do not do it out of voracity, we do not do it out of... Or we go to point something out, and in this way they cause harm, both to his own obedience and to the other's obedience; that is how it happens. That is why each one, when he knows his own measure and knows how to keep watch over his thoughts and his speech,

is safe. But if he has no such control, he will cause harm. If he has no control, see, he believes the logismos, the thought falls upon it, his eye tells him something. Then the will comes, I will go here, and an impatience seizes him, to go to the kitchen, I have some work, I do not know what. I tell him, “Look, close the door so you can do your work properly inside. As it is, people keep coming in every day and interfering with everything. How can you do two things at once? ” Then someone else comes and knocks on your door to get his food,

or some water, or whatever else it may be. And the second one says, “Well, come with me; you need to have it by such-and-such a time. ” So we go, he knocks on her door, and then there is a commotion. Is that good? What I mean is, if only the brother would say, since you are closing up, and he does not have his work firmly in hand, do not press your work in so roughly, but make the yielding of a child: fine, I will come another hour. And so the difficulty slips away.

He does no harm, neither to himself nor to the other, because someone inside may be caught up in the work, at the oven and all the rest. You do not have the patient endurance that is needed, and you begin quarreling right there while we speak, shut in together. That is not monastic. It is not even Christian, let alone monastic. This can happen at the refectory table, at the wash-house, and with me as well: someone comes out and you do not even know why you spoke as you did. It is good for me too. Come now, we are friends.

I can yield, and simply, bless, yes. This is our love, for when a man knows what his position is, his own measure, at once he will put love both into his speech and into his thoughts. He will speak of the matter gently and sweetly. When he knows how to strike the right note, he will do so; but if not, he will leave his logismos wild, or he will let it fly loose and let it grow sharp and bitter, and from there he will put in worse things still. And I would say, following Abba Dorotheos, that the struggle for heaven takes place in our thoughts.

If we steer our thoughts rightly, we go straight toward freedom from the passions and the Kingdom of Heaven. But if we do nothing of the kind and fail to command our thoughts well, they will bring us thorns. The logismoi will wound us, and after that go chase them if you can. Sit down and reckon with your own mind how much damage will come to your life. But now, as the logismoi—the intrusive thoughts—are gradually brought into order, God grants peace: peace and tranquility of soul. And within that peace, divine thoughts come. Such thoughts arise, and a single one of them can, by grace,

turn a person’s whole spiritual life upside down within him. Another thought is God Himself. If here God opens the intellect, the nous, and one sees the treasure hidden in these two or three words, a renewal takes place within him. So many luminous things happen that the person cannot measure the grace of God. But as we said, only when a person sets his thoughts in order, the ugly ones, do the good thoughts finally begin to enter.

This is how the monk's struggle must be carried out. The effort must be made with the small thoughts, and in this way I am spared from the big ones and from great falls. Thank you. And we saw the angel, he says, seal the monk who comes down to his service. For the angel, sent from God, to seal with myrrh, with beautiful myrrh, the monk who keeps vigil in church, means that the monk must have wed

himself spiritually to the church. Just as a priest unites two people in the Mystery of Holy Matrimony, where divorce is not permitted and they must live together continually, night and day, so too a monk must live with his church. When you come down to church and we watch the people, you see an old father come down among the first to be in church, and you see a younger one arrive at his own leisurely pace and nothing more. And you sit and say, look now, this aged man who comes down through his own fire and pain.

We were reminded of old Antonis. I once knew an old man from Piraeus whose legs had been amputated, and I said to him, “Grandpa, you can’t stay here now. You can’t manage your little tent, since you can’t get around on foot. "But I cannot," he says, "help me, my child, I cannot bear to lie in bed." "But since you cannot, Father, since you are so afflicted and exhausted, you cannot use your legs." "Oh, but I cannot stay away; I will come down to church." What does this reveal? It reveals that this man had forced himself toward the church from his youth.

He had given himself over to the church. And that is why, even ailing, he could not stay away from church. Then you see another one wavering. Because you gave in to the thought. The thought told him: eh, stay a little longer now; eh, no need for more now; eh, since you are in pain you will only wear yourself down going down there. And for the smallest thing he stays behind; tomorrow the thought will speak to him in another tongue, something else, and little by little he gets used to not coming down to church.

As we said—and as the Angel has just said—when someone is absent from church out of obedience, the Angel seals and keeps his place for him, his stall. If I am ill, then the Angel keeps it for me. But when I stay away for the slightest reason, or out of negligence—because some ache or pain will always arise— There is always some ache or pain, isn’t there? Someone will say, “My nerve started hurting, and I can’t move my leg. ” Well, yes, my leg hurts. You cannot simply live on pills for your legs.

And then you say, “Ah, I’m not going downstairs; my leg hurts. ” What are you saying? “I want to sit down; I’ll have to drag myself along, and I’ll get tired. ” Perhaps you feel a little dizzy, and so on. Well, it will pass. I am going downstairs. Otherwise, today I will not go down because of this dizziness; tomorrow I will not go down because of some little pain. Thank you. this can indeed happen to the monk.

And we see then how greatly the angel, how greatly God, weighs the matter, and He sends His angel to teach us that the one who comes to church from the beginning and stays to the end, him the angel seals with holy myrrh, and he is blessed before God. And further down, in something I read long ago, we see that certain people were brought up in the Holy Land, at the All-Holy Tomb, where there were buried monks and others. When they were dug up, they came out whole and undissolved, and the fathers prayed, asking why they had come out, why they had come out intact.

And it was revealed by God that these people had not been coming down to their services, and that is why they came out this way. God said this to teach that the monk is obligated, that it is his duty to come down to his church, to keep his service, to keep his rule of prayer, because otherwise such things cannot be forgiven. For them to be forgiven, the service must be done over again. But this does not apply to those who are absent because of obedience, as the Saint said here:

since one sits and cooks, he stays in the kitchen and is roasted within the kitchen. How much that person is needed at the service—the one who does this out of obedience! He gives up his place out of love. We will go and find the food ready and enjoy it, while he stays there and prepares it. Or we are in church, here at the service, doing all these compunctionate devotions, while the one assigned to serve goes down to light the oil lamps and the stove, so that we may find the place warm, the lamps beautifully lit, and everything ready when we come in.

But how else will all this be done? That is how it is. He deprived himself—he gave up something of his own. Something does not sit right with me. As for the other brother, you sent him off in the car, or whatever it was, to go fishing. It is something shared by the whole community. The arrangements remain in place there. The semantron strikes, the bell rings, and yet I just sit there,

right beside it, so that my stall is left without any seal at all. It is like that brother, the deacon who was censing, who censed the empty stalls, censed the places of the monks who were not there. And someone asked, what is he censing? A revelation was given right there: the deacon censes the empty stalls, and it is revealed to him that these brothers are away because of their obedience,

and their mind is here in the church and in their monastery. And they were not distracted, with their minds wandering here and there. That is why, invisibly, in thought and intention, they were in the church; and through obedience, the two places were united. Although they were physically elsewhere, in soul they were there, and the deacon, illumined by God, censed their choir stalls. With all these things the fathers left us, and with the various visions, they help us understand that we are monks, and that we ought to have eagerness and not go slack. And I see, among young and old, that from the young ones we have no trouble at all.

This is proven, because all the younger monks are always in church, and in their obediences they carry themselves rightly, and we ought to take great example from them. The diligent ones, you see, are present everywhere: in the church, in the refectory, and at their service. Why is that? Because from the very beginning they laid down a foundation. Why did they come to love the Church? Because they put it into practice, and now it comes to them as second nature. Whereas we go slack and grow lax.

One day a monk falters, another day he weakens, and the elder has to cover over all of this. This is the truth, and we must hurry not to remain lowly. As my elder used to say to me, you saw so-and-so, he says, from his youth he was like that, whether faithful or not, whether consistent or not, from the very start he was that way, and that is how he ended up in this condition. The end of a life is shaped from its beginning. So then, my children, let us press on in our thoughts and in the struggle with the logismoi,

in the Jesus Prayer, and let us be steadfast in our obedience and in our church. And once we are set firmly in this, we will endure through temptation until the day breaks. I am not like the great monks who labored and were counted worthy of grace and of visions; I am poorer than the least of them, poorer am I who stay on here. So let us persevere in what we do, and God is just. He will look upon this labor, He will see what we left behind for love of Him, and of course it was all done with His help. He will see what we offer even in these last years,

when we did nothing great to boast of, but only showed a little readiness and a little holy effort. God will take all this into account; He will reckon it up, and the result will be far greater than we expect. So let us be at peace and not despair because we are not doing anything extraordinary. What we are doing is good too. Let us remain here and continue to struggle in this way until death. We are mortal, and if death finds us engaged in this struggle, God will place us among the Fathers,

because they had examples before them—they had many. We have no examples at all. We have all fallen short, both the elders and we ourselves, and we do not live as we should in order to give you light. So we do what we can, guided by what we read and by whatever light God grants us. Let this reassure us and give us peace, so that we may receive help from what we are taught and place our hope in the grace of God. We trust in the compassion of God, in the Cross of our Christ, in His compassion that He will reign and will save us.

And the one thing I want to repeat again in just two words, and long for, and then finish, is this: let us not forget, let us not neglect the Jesus Prayer, and let us rise and pray. Let us press ourselves, press the hour toward prayer. I want us to bring the nous down within ourselves, so that it stays undisturbed by images and fantasies and the rest, and to give it the golden work of prayer, the 'Lord Jesus Christ, have mercy.'

And having this effort of prayer as our base, as our foundation, this prayer itself will give us the strength and the illumination. illumination, and the courage to struggle against the logismoi—the intrusive thoughts—against our thoughts and reasonings, and little by little to make the good beginning that we desire so deeply and speak about so often. And so, through our own personal effort, together with the great help of God and of our Holy Fathers who pray for us—for just think how many people here in our monastery must have attained holiness.

From a thousand years ago, when our monastery was founded, just think how many thousands of people lived here as monks. So how many and how many of them must have become saints or been saved, and how many, too, did not attain salvation. But we will look to the good case, to the fathers who were sanctified, to the fathers who were saved, and we will say that these people pray for us in this very monastery, as our own kin and fellow monks, and that by their prayers they will help us also to come near them in the life to come.

Ομιλία περί κατακρίσεως και περί νύψεως έγινε στην Ιερά Μονή Φιλοθέου.

Από την γνωερά προσευχή, ερωτώ κι εγώ, βιαστήκαμε, αγωνιστήκαμε πάνω στην προσευχή, σε αυτά που διδαχθήκαμε, βάλαμε κάρτον κόβο να φρούμε λίγο καρπό, μα θα μου πείτε ότι μπορεί κανείς να βρει αμέσως καρπό, εν τω σπύριν άμα και το χαιρίζει, όχι. Αλλά σαν καρπός λογίζεται και το ότι και μία παραμικρή βία πάνω στην προσευχή είναι και αυτός καρπός.

Κυρίως εμείς οι μοναχοί έχουμε πάρα πολύ ανάγκη όχι μόνο της προσευχής που είναι βασικό στοιχείο για πρόοδο πνευματική Αλλά έχουμε ανάγκη πολύ της επιμελίας των λογισμών.

Λέγουν οι πατέρες, ένας λογισμός ανεβάζει τον μοναχό εις τον ουρανό και ένας λογισμός τον κατεβάζει στην κόλαση. Εν τις λογισμοί μας ή ακριούμεθα ή βελτιούμεθα. Ή γινόμεθα χειρότεροι ή καλύτεροι. Ο λογισμός κατακρίσεως σε κάποιον αδερφό που κάτι έκαμε με κατεβάζει στην κόλαση. Όταν πολεμήσω τον λογισμό αυτόν της κατακρίσεως και μεφθώ τον εαυτό μου και δικαιολογήσω τον αδερφό, αυτός ο λογισμός της ατομευσίας με ανεβάζει στον ουρανό.

Όπως το έχουμε πει πολλά και για το παράδειγμα του ΑΒΑΠ Αφνουτίου. Είδατε, ο αδερφός, ο Βάσπα Φλούτιος βάδιζε στον δρόμο και εκεί είδε δύο ανθρώπους να συζητούν κάτι να φτιάχνουν. Του λέει ο λογισμός, αυτοί οι δύο είναι

κακοί άνθρωποι. Ο λογισμός, ο καλός του είπε, αυτοί

οι αδερφοί ό,τι και να κάνουν θα μετανοήσουν. Αλλά εγώ, ο ταλέφωρος και ο ελεηνός, ο αμετανόητος στις αμαρτίες μου, δεν θα μετανοήσω. Κατακρίνοντάς τους, δεν θα μετανοήσω και θα κατακριθώ για την κατάκριση. Θα άξουνε οι καλοί άνθρωποι και έτσι από τον δαίμονα της κατακρίσεως, δείχνοντας τον βάρος σε πάνω του. Δεν πήγε μερικά βήματα, να, και ο Άγγελος του Θεού μπροστά του, Ολόφωτος, κρατώντας ένα μαχαίρι βύστομο, δηλαδή λεπτό και από τις δύο ουρανές, και λέει στον αβά «Επειδή

δεν κατέκρινες αυτούς τους δύο ανθρώπους και επειδή εμέθηκες τον εαυτό σου, γι' αυτό το όνομά σου ο Θεός το έχει γραμμένο εις την βίβλο της αιωνίου ζωής». Όσοι κατακρίνουν τον πλησίον τους με τούτο το μαχαίρι του σπέρνοδο κεφάλι. Εννοείται δηλαδή, εννοούσε την ψυχή, ότι υπομένει θάνατον η ψυχή με την κατάκριση. Ένας λογισμός τον πρόσβαλε αμέσως στον Αββά Παθνούτρια και τον λέει κατάκρινε, μα είδε πράξη πραγματική, όχι φαντασία και υπόμοια που μπορούμε να έχουμε εμείς οι καλέκοες που με τις υπόνοιές μας χίλια δυο πράγματα φτιάχνουμε μέσα στο νου και στην

ψυχή. Αυτός πράγματι είδε δύο ανθρώπους να κάνουν κάποια μαρτία. Μα κλαίβονται, τι κάνατε. Θεός ξέρει. Άλλος στην πράξη δεν τους έφερε. Γύρισε το πράγμα επάνω του και είπε αυτή θα μετανοήσω κλπ. Αλλά εσύ θα σε ξέρωμε. Πα μετανόητος είσαι. Και επομένως σύσφαλης. Δείχνοντας έτσι τον εαυτό του, γράφτηκε το όνομά του στην Ιωάννια ζωή Εμείς οι μύθος οι μοναχοί πανεύουμε τους λογισμούς Όλους τους λογισμούς μας προσβάλλουν τα πάθη από

εδώ από εκεί Και όταν μας βρούν αδύνατος, αμέσως μας προσβάλλουν, μας δηλητηριάζουν Και αμέσως αλλάζει η διάθεση της ψυχής μας και νιώθουμε αμαρτωλά και άγγιοι Διότι οι λογισμοί ή άσχημοι ή αμαρτωλοί αυγιάζουν την ψυχή και την καρδιά του ανθρώπου από τη χάρη του Θεού. Η χάρη του Θεού έρχεται όταν ο άνθρωπος νομίμως αφλεί, όταν αγωνίζεται σωστά. Πότε αγωνίζεται σωστά? Όταν πατάει πατερικά. Τίποτα είναι οι πατέρες και το άλλο. και

οι διδασκαλίες των πατέρ μας είναι απλές αλλά έχουν μέσα τους μεγάλη δύναμη ανατροπής του κακού και ζωογονήσεως του καλού. Και επειδή βρήκα κάτι ωραίο στον Αβάδο Ρώθεο, ο οποίος υπήρξε ένας Άγιος Μοναχός, υπήρξε πρώτα υποτακτικός άριστος με λεπτομέρεια στη ζωή του και στις σκέψεις του και

αφού πρόοδευσε πάρα πολύ έγινε δυνατός με λόγο και έργο σε διδασκαλία και όπως ακούμε που διαβάζουμε ορισμένα κεφάλαιά του στην Γράφησα είναι τόσο πολλοί δυνατά και νιώθω με έλεγχο συνειδήσιος, ο πρώτος είμαι εγώ και επειδή βρήκα κάτι ωραίο θα ήθελα να ξεκινήσω από κάτι δικό του του, γιατί είναι πάρα πολύ ωφέλιμο και επειδή θέλω να σας το πω αυτούσιο, γιατί είναι πιο όμορφο.

Βγήκε πότε κάποιος μέδας γέρον εις κάποιον τόπο με τους μαθητάς του, στον οποίον τόπον ήσαν πολλά κυπαρίσια μικρά και μεγάλα, και λέγε ο γέρον προς ένα από τους μαθητάς Ανάστολος. Ξερίζωσον το κυπαρισσούδι τούτο, ήταν δε πολλά μικρόνο και παρεχθής με το ένα χέρι το εξορίζωσε ο αδερφός και πάλι του έδειξε ο γέρον άλλο μεγαλύτερο από τον πρώτο και λέγητο «Ξερίζωσον και τούτο» και εκείνος το έπιασε με τα δύο χέρια και το εντάραξε με όλη του τη δύναμη και μεταβίας το εξαιρίζουσε και πάλι του τίχνει ο γέρον άλλων μεγαλύτερων και εκείνος πολλά κοπιάσες και ταράξες και υδρός σας δεν εμπινήθη να τον βγάλει

και ως το ίδιο ο Γέρον, ότι δεν μην μπορεί, επρόσταξε και άλλων αδελφών να σηκωθεί να τον βοηθήσει και έτσι με τα βίας ευγενήθησαν να του ξεριζώσουν οι δύο. Τότε λέγει τους ο Γέρον, βλέπετε, έτσι είναι και τα πάθη. Αδελφοί, όσο του είναι μικρά, αν θέλουμε, εύκολα ή μπορούμε να τα κόψουμε Δια να ελεηθούμε, ας σκοπιάσουμε λίγο, δινέβολα μεγάλη ανάπαυση. Οι Πατέρες είπαν, πρέπει να καθαρίζει τενάς του Λόγου Του πάσαν ώραν, για να εξετάζει του Λόγου Του το βράδυ πώς επέρασε την ημέρα και πάλι το πρωί πώς επέρασε τη νύχτα και μετανοεί στον Θεό διότι όσα αμαρτάμε. Κατ' αλήθεια δε εμείς, επειδή αμαρτάμε πολλά, να

μην χρεια να εξετάζουμε του λόγου μας και εις τα σεξής ώρας πώς επεράσαμε και εστία σφάλαμε και να δέχομαι προς του λόγου μας. Τάχα να μην είπα λόγων όπου να σκανελίζει τον γειτονά μου, αράγε να μην είδα τον αδερφό μου όπου έκανε τίποτε

Εις το νου του γογγίζει κανείς αμαρτία είναι και πάλι να λέει, άραγε μήπως μου είπε ο Κανονάρχος ή άλλος ανελφός λόγων και δεν τον ευάσταξα αλλά τον εναντιώθηκα. Έτσι χρειαστούμε να εξετάζουμε του λόγου μας πάσαν ημέρα πως επέρασαμε. Ομοίως πρέπει να εξετάζει κανείς του λόγου του, πώς επέρασε και τη νύχτα, για να σηκώθει με τα προθυμία στην ακολουθία. Να μην ευαρέρει προς εκείνον που τον εξύπνησε ή εγώγγισε εις αυτόν, διότι πρέπει να εξερετεινάς ότι εκείνος όπου τον εξυπνάει στην ακολουθία, Μεγάλος τον Ευεργετή και μεγάλων αγαθών πρόξενος που γίνεται, διότι τον ξυπνά να ομιλεί με τον Θεό και να παρακαλέσει για τις αμαρτίες

του και να φωτιστεί. Πώς λοιπόν δεν χρεωστεί να ευχαριστεί την άστοντιού του και να σας είπω περί τούτου ένα πράγμα θαυμαστό όπου ήκουσα από μεγάλο γέροντος προορατικού ότι στεκάμενος στην εκκλησία, ως έβαλαν οι αδελφοί αρχή να ψάλλουν, έβλεπε ο γέροντ όπου έβγαινε από το βήμα κάποιος λαμπροφόρος. Θόβος. Βαστώντας εις τα χέρια ένα σκουτέλιο όπου είχε μύρο και μία χρυαλίδα και έβρεχε τη χρυαλίδα εκεί εις το μύρο, αλλονόμεν εσφράγιζε τους τόπους και αλλονόμοι όχι, εσφράγιζε όλους τους αδερφούς μέσα στην Εκκλησία και

πάλι εις την απόλυση τον έβλεπε όπου έφυναν και έκαναν ομοίως. Το λοιπόν, εν μία των ημερών, τον έβγεσεν ο γέρον και έπεσε στα πόδια του και τον παρεκάλλει να του δείξει εκείνο όπου έκαμνε και τι είναι. Λέγεται εκείνος ο λαμποφόρος. Εγώ είμαι Άγγελος Κυρίου και προστάθηκα να δίδω τη σφαγή τα τάφην σε εκείνους όπου επίσχονται στην Εκκλησία, στην Αρχή της Ακολουθίας και στέκουν έως της Απφουλήσειας, δι' την προθυμία και την σπουδή και την καλή τους προέρεση. Λέγει το ο Γέρον, και πώς μερικών όπου λείπουν σφαγίζεις τους τόπους τους, Λέγεται ο Άγιος Άντυρος, όσοι από τους αδελφούς είναι σπουδαίοι και καλοί προαρέσεως, διά δεν καμία αναγκαία ασθένεια

απέρμεινα με ευλογία των πατέρων ή διά καμία αναγκαία ασθένεια απέρμεινα με ευλογία των πατέρων ή διά καμία εντολή, διά την υπακοή επίσημα της καμίας υπηρεσίας και δια τούτω λοιπόν ητιούτη, κι αν λοιπόν λαμβάνω τη σφραγίδα τους, επειδή με την προέρεση μετεκίνως όπου ψάλλουσιν είναι. Μόνο εκείνοι όπου εδίνονταν έβρεθουν και από την αμέλειά τους δεν ευρέθησαν, επροστάθηκα να μην τους δείτω τη σφραγίδα, επειδή αυτοί μοναχοί τους κάνουν του λόγου τους αναξίους. Βλέπετε αν ελπί πόσο δωρεόν πρόξενος γίνεται εις τον οδελφόν του εκείνος που τον σηκώνει στην ακολουθία.

Ας σπουδάσουμε λοιπόν, αγαπητοί, να μην ζημιωτούμε ποτέ την σφυγίδα των γέννων. Η δέχεια συνδίκια με λύση τεινάς και τον να θυμήσει άλλος δεν πρέπει να καταρτή αλλά να ευχαριστά εκείνον όπον θα θυμίζει όποιος καιν είναι. Όταν ήμουν στο Κοινόβιο, με έκανε ο ηγούμενος Ξενοδόχων, κατά γνώμη των γερόντων. Ήμουν δε και από μεγάλης αρρωστίας. Ήρχονταν λοιπόν ξένοι και αγρίπλουν μεταυτούς και πάλι καμιλάριοι και τους υπηρέτουν. Πολλάκις δε, όταν επήγαινα να κινηθώ, πάλι με τύχαινε άλλη υπηρεσία και με εξύπνιζαν. και έτσι έφτανε η νοιά της ακολουθίας και μόνο ότι άπαιζα ο λίγον ύπρο έφτανε ο κανονάκος και με εξήγησε και

λοιπόν ευρισκόμουν από τον κόκκο και από την ασθένεια ως ανδυπισμένος και με έκραχε ο ύπρος και ήμουν ως παραλυμμένος και ως ξεχαμένος και έξω από το νούμερο και μόνο τον αποκρινόμουν Καλώς, Κύριε, μέσα στον ύπνο μου, να ενθυμηθεί η αγάπη, ο Θεός να πληρώσει το μισθόν σου, επειδή ορίζεις έρχομαι. Και ως αν επίγινε πάλι από κοιμό μου, ευλυβόμουνται πολλά, πως άρχισα να πηγαίνω στην απολοφία. και επειδή δεν του εβόλει εκείνο να με καρτευεί, έτσι είχα δύο αδελπούς, το ένα να με ξυπνά και το άλλο για να μην με αφήνει να νηστάζω. Και πιστέψατε, αμοιβαίοι, ότι έτσι τους είχα, ότι δι' αυτούς

ήταν η σωτηρία μου και τους είχα μεγάλη ευλάβεια μου. Έτσι πρέπει λοιπόν να βρίσκεστε εκεί εσείς, εισεκίνος όπου σας εικόνουν στην ακολουθία της Εκκλησίας και όπου σας παρακινούν εις κάθε καλό πράγμα. Καθώς έλεγαμε λοιπόν, χρεωστεί να ρευνά κανείς πώς επέρασε την ημέρα και τη νύχτα, αν έρθει και στην εκκλησία με προσοχή και στην προσευχή, ή να μην εχμαλωτίσει από πονηρούς νοικισμούς, αν ακροάζεται τις αναγνώσεις με προσοχή, ή να μην αφήκεται να κολουθεί και βγει και έξω από την εκκλησία και με το ορίζεται. Εάν έρευνα κανείς του λόγου του έτσι κάθε μέρα και σπουδάζει να μετανοεί εις τα όσα έσφανε και να διορθώνει το μόγο του, αρχίζει να ολιγοστεύει την

κακάμνη οκτώ. Και έτσι, με τη βοήθεια του Θεού, προκόπτοντας από λίγο ο λίγο, δεν αφήνει τα πάθη να στερεωθούν εις του λόγου του, διότι μέγας κίνδυνος είναι να συμβήσει κανείς κανένα πάθος, Διότι, καθώς είπαμε, αν θέλει και να μετανοήσει, δεν μπορεί να νικήσει το πάθος μοναχός, εάν δεν έχει και ακότηνας Αγίους βοήθεια.

Βλέπουμε εδώ τον Αβδωρό Θεό, με την έρευνα στους λογισμούς μας, βρίσκομαι που σπάλλουμε και που δεν σπάλλουμε. Αυτό

λέγεται μίψη. Τους

λογισμούς, τις σκέψεις, τα αισθήματά μας και γενικά τη ζωή μας απέναντι τον αδερφό μας. Βλέπετε εδώ ο Αβάς Δωρόν Θεός πως εξυπηρετούσε τους αδελφούς και τους ξένους ως αρχοντάρις και είχε τόσο κόπο όπως είδαμε και από τον κόπο λέμε να διώνοντας εκείνο που ερχόταν και το έλεγε ξύπνα κατέβα στην εκκλησία αλλά το έλεγε ναι Κύριε θα έρθω ο Θεός να πληρώσει την αγάπη Σου Ενώ εμείς πολλές φορές μας ξυπνάει κάποιος, χτυπάει την κόρτα, τον διώχνουμε, μπορεί να πούμε και καμιά οκοβέντα. Γιατί τον

λογιζόμαστε ότι μας χαλάει τον ύπνο ή δεν καταλαβαίνει και με ξυπνάει και τόσα άλλα. Και αυτό είναι διαβολικό. Έπρεπε ένα το νεοφωνομονή που κάνει τον κόπο και έρχεται και του λέει κατέβα κάτω, Να μιλήσεις με το Θεό, να ζητήσεις συγνώμη για τις αμαρτίες σου, να δίνεσαι χρήση ο Άγγελος. Αυτό που είδε ο προορατικός Γέρον είναι πάρα πολύ βοηθητικό να καταλάβουμε ότι η αποσία μας από την εμφυσία, από αμέλεια και αγαθιμία είναι μεγάλο μάρτιμα και ειστερούμεθα της Επλογίας του Θεού Διατών Γέλλου. Ο Άγγελος γράφει εδώ ότι έβγαινε από το ιερό, από την αρχή

της Ακολουθίας και σφράγιζε τους αδερφούς του μέτρου με μύρον οράνιο και όταν τελείωνε η Εκκλησία πάλι τους σφράγιζε και έμπαιναμε. Τους σφράγιζε όμως και εκείνους φεύγουν στα μισά ή έχονται βάζουν μετάλλια των γέροντα και μετά. Λακίζον και φεύγουν, όταν κοινωνούν τα Άγια Μυστήρια, σηκώνονται και φεύγουν και δεν ακούν την Ευχαριστία, όχι για εκείνους που πηγαίνουν στη Διακονία, όχι, αυτοί έχουν μισθό Αγάπης και Διακονίας, αλλά για ποιους εδώ λέμε, για τους αδελφούς που αφού κοινωνήσουν τα Άγια Μυστήρια, σηκώνονται

και φεύγουν από αμέρεια να πάνε εκεί, ενώ δεν υπάρχει ανάγκη. και μπορούν εκείνη την περίπτωση να την κάνουν κατόπινε ή βγαίνουν έξω ή αρχίζουν συζήτηση και αυτή είναι ευχαριστία, ας την ακούσει ο Θεός από εκείνους που κοινωνίστανε μέσα. Τι που εκείνους και βγήκαν έξω για αυτούς δεν χρειάζεται θεία ευχαριστία. Όχι! Έτσι είναι σ' Αντωνιούδα που πήρε κι αυτός εκείνο που ο Χριστός μας πρόσφερε στο τραπέζι του μυστικού δείπνα και σηκώθηκε και τον πρόδωσε τον Ιελίου. Έτσι και αυτός που κοινωνεί, παίρνει την ευλογία, παίρνει την δωρεάν του Θεού, καμία ευχαριστία, σηκώνεται φεύγει Όπως και ο Κύριος μας το αναφέρει στο Ιερόντιο Ευαγγέλιο Εθεράπευσε δέκα λεπτούς Και

από τους δέκα επέστρεψε ένας και λέει Σε ευχαριστώ Κύριε που με έκανες καλά Και του είπε ο Χριστός μας Καλά, εσύ ήρθες Η άλλη έλεγε όπου είναι Εκείνοι δεν χρεωστούσαν να έρθουν να δώσαν ευχαριστία στον Θεό για τη θεραπεία τους και ήλεξε την ευχαριστία αυτόν τον, η αφέντων ανθρώπων. Έτσι και εμείς. Ο Θεός μας κάνει τόσα καλά. Μας αξίωσε και μας έφταρε εδώ το βιάμερ, μας έφταρε εδώ να εργαστούμε για τη ψυχή μας. Μεγάλη ευλογία. Όμως εμείς νομίζετε ότι κάναμε τίποτε. Ούτε, όχι, το έλεος του Θεού και οι ευχές του Ρωμονέου, ευχές Αγίων ανθρώπων, μας φώτισαν και ήρθαμε εδώ. Και όπως μας μίλησε

ο Δάστος Ρόθερος για τα Κυπαρίσια, το ένα το μικρό εύκολα το ξέρειζε ο αδελφός. Πήγαινε να ξεριζώσει το μεγαλύτερο περιστότερο κόπο, πήγαινε να ξεριζώσει το τρίτο το πιο μεγάλο, Λοιπόν, η είδος οικοποίησης κρυμόχθηκε με τα πολλή κόβου. Μετά το άλλο χρειάστηκε βοήθεια από τον αδελφό γιατί μόνος του δεν θα μπορούσε. Λοιπόν, έτσι και τα πάθη. Έρχεται ένας λογισμός. Μικρό πράγμα, μικρό κυπαρίτσι. Τα, άμα θέλουμε το βγάζουμε. Πώς? Το χτυπάνε το λογισμό. Όπως τον τύπησε ο Βάσης Παφνούδιας, όταν του έλεγε ο λογισμός να κατάκρινε τους ευελθούς αυτούς, θα αμαρτάνουν. Τι είπε, ω, εγώ είμαι κακός, εγώ είμαι μετανοή, θα

ντροφίνει καλή. Ε, αυτή θα μετώνεις, ω, το ξηρίζεσαι.

Εάν μας άφηνε τον λογισμό αυτό και κατέβαινε μέσα του, θα ήταν πιο αδύνατος ψυχικά όταν θα αντιμετώπιζε την ίδια περίπτωση μια άλλη μέρα. Θα έρθει και πιο δυσκολία να πατάξει τον λογισμό αυτό. Ύστερα, αν και τούτον τον νικούσε με έναν διπλάσιο κόπο, μετά θα ερχόταν τρίτη περίπτωση, περισσότερο κόπος, και μετά θα ερχόταν μια άλλη πυρ που θα έλεγε καλά κάνουν. Όχι καλά κάνουν, είναι τέτοιοι. Αφού είναι κλέφτες, τι θα κάνουν. Μας λένε ο λογισμός του τους είναι χαζός. Τον συγχαίνουμε, μπορώ να πω μέσα. Δε μου άρεσε ο τύπος αυτός. Ξέρω ότι αυτό το πράγμα τι είναι. Είναι ήλτα. Είναι ικανοποίηση στο πάθος.

Αύριο θα έρθει πάλι η περίπτωση, θα έρθει το μάθημα, θα πάμε στο σχολείο να το δώσουμε το μάθημα, γιατί δεν το περάσαμε. Αλλά αφού δεν έχουμε διαβάσει, θα έρθουμε πάλι να το δώσουμε, θα είμαι με τα πιο δύνατοι χειρότεροι, πιο κάτω η βαθμολογία. Και έτσι καταλήγουν να παίρνουν το εισιτήριο για το σπίτι. Έτσι και στο κάθε πάθος. Ξεριζόμετο όταν είναι εύκολο, όταν είναι μικρό, όταν μεγαλώσει πια δεν γίνεται τίποτε. Ο διάβολος λένε οι πατέρες τον αποκαλούν μάλλον Μυρμιγκολέων και τον διάβολο, δηλαδή το πάθος, γιατί ο πειρασμός έρχεται και ενισχύει σε κάθε δύναμη, ένας που μας την κάνει δυνατότερη, το πάθος το αποκαλούν Μυρμιγκολέων,

έρχεται σαν Μυρμήγκη, ένας λογισμός πάρα μικρός. Εάν δεν το σκοτώσουμε αυτό το μυρμήγκι και το αφήσουμε, θα μεγαλώσει χαζικά και κάποτε που θα αναλέξουμε να πούμε έως πότε θα με καταβάλει αυτό το πράγμα, θα συμμεντήσω δύναμη λέοντος. Τόση δυνατό θα είναι το πάδος που σαν να παλεύω με κάποιον λιντάρι. Ενώ πρώτα ήταν μυρμήγκαρος, δεν το επιμιλήθηκα να το σκοτώσω, τώρα κανόνισε να σκοτώσεις λέοντα. και όπως λέγει ο Σεφέν, με λέω τα καταπιάστηκες, προάσεξε να μην σου συντρίψει τα πλευρά.

Επίσης ο Μιλίδο ο Βαστρόδος είχε την εξάρταση του εαυτού μας. Τι όμορφη θα ήταν η ζωή μας εάν κάναμε αυτή την έρευνα κάθε μέρα, κάθε νύχτα. Την ημέρα, πώς πέρασα την ημέρα, ξύπνησα, τι έκανα, πήγα στο διακόνημα. Διακόνημα, αμέσως εξετάω, τι έκανα στο διακόνημα, το έκανα ευρωθυμία, μήπως βόγγισσα, μήπως παραεξηγήθηκα με τον αδελφό μου που συνεργάζομαι, μήπως είδα κάποιον και έκανε κάτι και τον κατέκρινα, αν τον είδα έτσι και πιάσω τον εαυτό μου κάπου να σκάλεψα, ήμαρτον Θεό, συγχώρεσέ με, τον κατέκρινα τον αδελφό μου, θα μετανοήσω, άρα να προσέξω πιο πολύ.

Εύθεται η νύχτα, πέρασα τη νύχτα, σηκώθηκα με προθυμία ή αποκοιμήθηκα ή έκλεισα το ρολόι το να χτύπησε και δεν ξύπνησα και έχασα μια ώρα ύπνο ή δύο ώρες ή δεν σηκώθηκα καθόλου. Δεν αναγκρίνισα το βράδυ, πολέμησα τους λογισμούς μου, την υπνηλεία, μήπως αποκοιμήθηκα πάνω στην προσευχή, μήπως μου ήρθαν πονηροί λογισμοί και δεν τους έριοξα, γιατί η προσευχή μου να είναι βάρηστη, έγινε μισή. Όλα αυτά, όταν κανείς τα εξετάζει και ελέγχει τον εαυτό του, κάνει μια θαυμάσια ζωή. Με την εξέταση, με τον έλεγχο, με τη μετάνοια, με τη μέρημα, με την ύψη Πάνω

σε αυτή την εργασία γίνεται, καθαρίζεται η καρδιά, καθαρίζεται η ψυχή τόσο όμορφα Και μετά από ένα διάστημα βλέπει τον εαυτό του και κάθεται και χαίρεται Όχι χαίρεται από υπερηφάνεια και ενοδοξία ότι κάτι κατόρθωσε και να φουσκώνει αλλά απλώς εν

ταπεινοφροσύνη βλέπει ότι με τη χάρη του Θεού και με την προσπάθεια και με τις ευχές του γέροντα που κατοχυρώνεται εκεί νιώθει αυτό το πράγμα. Εάν δεν με νοθετούσαν έτσι, εάν δεν με βίαζαν έτσι, αν δεν μου άνοιγαν τα μάτια μου, εγώ δεν θα βρισκόμουν εδώ. Άραγε, στη χάρη του Θεού και στη χάρη της διδασκαλίας, εγώ τώρα ξεχωράζομαι λίγο. Όπως κανείς περπατάει έναν ανήφορο και βλητώνει από τον έναν πειρασμό από τον άλλον κλπ. Και μετά βρίσκει ένα δεντράκι και έχει λίγο ήσιο και λίγο νεράκι δίπλα, πλένεται, πίνει και ξεχωράζεται, ξεχνάει τον κόπο. και λέει κοίταξε τι όμορφο είναι κανείς μετά από έναν κόκο και έναν μόχθο να

ξεχωράζεται. Πώς λέγουν και οι πατέρες, ο Σιβής λέει, ο άρτος το κοπιώδη γεωργό, πόσο γλυκό φαίνεται το ψωμί σε έναν γεωργό που κουπίασε στο χωράφι και έκαμε τόσο σιτάρι και του άλεσε και το έφτιαξε ψωμί και τρώει τόσο όμορφα τώρα και ξεχωράζεται. Έτσι και ο άνθρωπος όταν αρχίζει και στάνεται την ομορφιά των κόπων του, μακαρίζει τους κόπους που έγιναν. Έτσι και εδώ, όταν κοπιάσουμε οι πατέρες μου, σιγά σιγά γίνεται πολύ ομορφιά μέσα στον άνθρωπο. Θα έρθει καιρός που θα λέτε, μα δεν έχω και κανέναν λογισμό. Να βλέπετε μία αγκινησία στους λογισμούς, όχι από νέκρωση, όχι από φάρμακα, όχι από νέκρωση, μετά να μην έχει να ζει μέσα ο άνθρωπος και να έχει λογισμός, σαν εμπεθαμένος στους λογισμούς, όχι, ζωντανότατος

άνθρωπος, ξύπνιος, αλλά δεν τον προσπάλλω λογισμοί, γιατί τους έχει χτυπήσει και έχουν αδυναθείς, έχουν πέσει όλοι κάτω, σαν να είχε νερόκολο, να τον έναν, να τον άλλον, να τους έστρωσε όλους κάτω. Και κάθεται και λέει, πώς μπόρεσα εγώ και το έκανα,

αλλά πρέπει όπως και ο Βασ Ντροβιμος μίλησε για το Κυπαρισσούδη, έρθει τώρα κάθε λογισμό να τον χτυπάμε, να τον ψεριζώνουμε. Είμαστε, ένας αδελφός πελάγωσε και λέει, γέροντα, τόση λογισμή, τόσα πάθη, πώς θα μπορέσω εγώ να ταξιδιζώσω, γι' όλα τα θεία μου, πελάγωσα. Και λέει ο Βάσι, ο έμυρος, παιδί μου, λέει, η λογισμή, δεν ξεπηδάω όλοι μαζωμένοι, δηλαδή, δεν ξεσυκώνουν όλα τα πάθη μόνο μιας να σε πνίψουν. Τώρα θα ξεπηρύσσει ο στάχικος λογισμός. Κόψε τη φαντασία, το πρόσωπο που σε σκανδαλίζει, διώξ' το, σβήσ' το. Πώς σβήνεις έναν διάβολο από τη φαντασία σου. Πώς σβήνεις ένα ληστί που έρχεται στη φαντασία σου και το μάθεις, τον σβήνω, όπως

σβήνω κάτι στον πίνακα με ένα σφουγγάρι. Σβήσ' το την εικόνα και κράτα την ευχή. Τελείως υπόθεσης. Τον στραγγάλιζε στο λογισμό, θα ξαναδεί, στραγγάλιζε τον ξανά. Λοιπόν, έφητε λογισμός να μην λες, λέει, κοιμήσου. Όχι, γιατί δεν κοιμηθώ. Σε λέει, πες αυτό το λόγο. Ορίστε, έτσι γίνεται τώρα. Αυτή τη θεσκαλία την είχαμε κι εμείς το γέροντα. Κυρίως μας έλεγε, πάνω στους λογισμούς και στην αδεικνία και στην ηθική ήταν αμύλητος ο γέροντας.

Ας πω κάτι δικό. Ο

Γιάνντες ήταν ασθενικός άνθρωπος και δεν μπορούσε να κάνει τον κανόνα του με ένα μεγάλο σταυρό. Έκανε μικρά σταυροδάκια, έκανα κι εγώ τον κανόνα μου έξω, και ο Γιάνντες τη δική του περίοδο έπαιρνε να είναι φεγγάρι, να βλέπει τον Γιάνντα, ο Γιάνντες έβλεπε μένα. Με πού έκανε μικρά σταυροδάκια, δεν είναι ο λογισμός, γιατί δεν κάνει μετά άλλο σταυρό ο Γιάνντες, μα σταυρώσεται αυτό που κάνει. Εγώ έλεγα στον εαυτό μου, στραβομάρα σου, κοίτα τα δικά σου, ο γιάντος είναι άδωστος άνθρωπος. Αυτό το μικρό σταυροειτού, το γιάντο έκανε, εισοδιανομή με δέκα δικά σου, γιατί εσύ είσαι νέος, σε μια σταλιά περί και εκείνος θέλει και ένας άνθρωπος. Και βρίζοντας τον εαυτό μου, τον έκοβα.

Πάρε να με προσλάβεις δεύτερη φορά. Ο λογισμός μου ήταν πιο δύνατος. Μια φορά έκανε τέτοιοι, πήγαινε. Στην αστροφά μετά έτσι, με τους αδελφούς, στην τράπεζα, σε κανένα διακόνημα που βάλωσαμε ξύλα, με έλεγε ο Λόκης μας, θες αυτό το λόγο μας, μήπως ένας σκέψης, θες ως τον αδελφό, τι θα πει και αυτός. Με τη δρασκαλία του γέννατος, το πάει μέσα μου. Και να του πω τι θα βγει. Έχει έναν άνθρωπο που πεις. Ναι, πες και το είπα. Και τι έγινε αυτό. Δεν είναι αρκολογία. Είναι ανάγκη το να του το πω. Ω! Με έλεγες εσύ.

Δεν ήρθα καν. Έχω δει να έχεις σώμα. Δεν τον έλεγα. Άλλη ώρα, θα είμαι ποιήνη. Κάνω την παρατήρηση. Κοίταξε, δεν τα βιανέζει τα ξύλα. Τι ενδιαφέρον, ας τον ρούξεις όπως ξέρει. Όχι, πες του, όχι, δεν θα το πω. Όπου στενοπάβει το δίσκος, ας τον ρούξεις τα ξύλα. Αυτός ξέρει, είναι ο μεγαλύτερος από μένα. Δεν μιλούσα. Έλεγα την ευχή. Μας παρακολουθούσε και ο Γέφυς, έλεγα την ευχή. Και με τον αγώνα αυτόν τον αρχαρίτικο, που δεν λέει τίποτε βέβαια αυτός ο αγώνας,

αλλά αυτόν τον μετρούσε κανονικά. Ε, μικρός είναι, πόσο κάνει, γι' αυτόν καλά είναι αυτό. Και έρχοντανε εκεί το γέροντα, έρχοντανε εκεί που περπατούσα, εκεί που φύγηκα να κοιμηθώ, εκεί που έκανα μια διαφορία, τα μάτια να τρέχουνε. Τι τρέχανε, φράκτη. Αλλά η ψυχή ήξερε από την πίεση που αισθανόμουν σε τούτον τον λογισμό, σε εκείνον τον λόγο, τριμώνοντας τον εαυτό μου, η καρδιά έγινε κατά τέτοιο τρόπο που το νιώθει κάτι ξένο, μια χάρη Θεού, που όταν μπορούσατε να με δείξετε κάποια φορά γιατί δεν ήξερα και πολλά πράγματα, αλλά τα μάτια και η αίσθηση μέσα μου αρτηρούσαν ότι ήταν μια αλληλεγία του Θεού για τον Γιάννη.

Καμιά

φορά είχε ένα φυσικό λόξιμο. Ο διάδος, επειδή είχα πολύ εγχωρισμό μέσα μου και έχω, και υπερηφάνεια ότι κάτι ήρθε να φανταζόμουν, επειδή στον κόσμο ζούσαμε λίγο τη σκεπτική ζωή μας, ανεβάζαμε μέχρι το τρίτο ρόλο και ο Θεός ήξερε σε ποια κατάσταση ήμουνα. Με είχαν φουσκώσει το λογισμό μου και την υπερηφανεία μου και όταν ήρθα βέβαια στο γέροντα και πέρασα από το καρμίνι Τότε είδα ότι ήμουν έναν τρίπλο κόσκινο. Και άρχισε ο Μηλεολογισμός. Αυτό που κάνει τώρα ο Γέννης, έχει δαιμόγιο μέσα του. Το δαιμόγιο κάνει αυτό το λόγο.

Γύρισαν άποδα, δηλαδή αναστατώθηκα. Και το γέννα αυτό το λογισμό. Άσχετος, πεπειρωμένος, θαυμάσιος άνθρωπος, χαμογελός.

Καμία σημασία. Δεν έχει την αφορά, παιδί μου, λέγει. Θα σου πει κι άλλα κι άλλα από το ένα αυτή η νοτέρα και από τα άλλα. Εγώ δεν ήξερα αυτό που το μάθαμε, τότε το μάθαινα και λέω όχι γέροντα με το δικό μου λογισμό, θα μου δώσω μάχια, θα τον αφήσω λέω να μπει λογισμό εμένα, για σαν γέροντα, και έως χαμογελούσε, λέτε τους μικρός είναι τέτοιοι που το γίνονται και αγωνίζομαι. και τι μου έκανε ο Διάδοχος, μάστορας αυτός βέβαια, μόλις ξυπνούσα το Βαστίλημα του Ηλίου για την ανθρωπιτμία μου, αισθάνθηκα τα μάτια μου, τσάρ, μου δίνε τον λογισμό, να ο Γεωργίας τι είναι, πάμε, έρχονται μια φορά, ένα φιλετήριο ερχόταν στην καρδιά μου, μου κόβουν τα μόνα σε τηγάνες, μια αίσθηση

δαιμονική ας πούμε, να, δεν είναι αυτός, είναι τι μόνο, εκεί, για να μου χαλάσει να δει, Μόλις σηκωνόμουν, αμέσως στραγγάλιζα το λογικό, ο γέροντας είναι στρατηγός λέει, άνθρωπος που με βιάζει για τη σωτηρία μου, δεν έρχεται μόνο, είναι Άγιος, είναι ο Άγιος του Θεού, αυτό είναι φυσικό. Λέει, ξέρεις εκεί που το άλλο μου λέει, όχι εδώ, λοιπόν, δεύτερο δεδοί, όχι μπόξ και κάτι χειρότερο, ώρες ο λόγος μου.

Και έτοιμον να δείξω τι μου γινόταν, γιατί ρίξα και πολλά πράγματα,

κατήριζε μια τόρμη φυσική. Κάναμε αυτή την πρόβληση, πρώτη μας μικρός, στη Λόφη και εσύ, πήραν να κάνουν αντίρρηση που είναι για μεγάλους ανθρώπους. Θα μπορέσουν πρέπει να ξεφεύγουν με την περιφρόνηση και να γλιτώσουν γλίγορα. Και κάνοντας αυτή τη μάχη λοιπόν, μέρεσε, ή στα πέρα και το ξύλο, Μωυσή ρωτή αυτός σφιδελατούσε και μου πήρε την κατάσταση τελικά και μου πήρε ώρες από την αδεικνία να μάθουμε με αυτό, Αυτό κατέλεγαν στην εντοφέρη έννοια, με άμυστη δράση, αλλιώς δεν γίνεται. Είχα κι εγώ ένα ξύλο, τύπης πλέον γιατί έτσι το πα και να πηδάω ολόκληρο, όχι, όχι, δεν είναι τώρα, ε!

Και κάνοντας έτσι, όμως κόβεται με ένα ξυράφι κάτι, μια κουλστούλα και πάλι τσάν, κόπηκε αυτός ο πόλεμος, δεν τον ξαναγνώρισα ξανά. και έτσι ο Γιώτας κάποτε, κάποτε, το φυσικό του, όχι συμπερισκευόταν, εμένα δεν μου περνούσε ο λογισμός ότι πολεμήθηκα κάποτε από αυτό το πράγμα. Τόσο ξαφανίστηκε ο λογισμός και ο πόλεμος σαν να μην υπήρξε ποτέ. Και λέω κοίταξε τι γίνεται. Αν τον άφηλα τότε ο λογισμός, τέρμα ήταν. Θα με έβγαζε.

Λέγει για τον Γιώτα θα πήγαινε σε μένα μέσα αυτός ο δεύτερος και θα με τηρέψει. Α, λέω, έτσι είναι ο πρόεδρος. Α, που λέτε, άλλος λογισμός. Ήρθε ο καιρός, λέει, κοίταξε, βλέπετε δεν έχουμε παπά, τα κάνουμε, όχι, χαράλαμε τον παπά, εσένα σε κάνω διάκολλη και ο παπάς είναι απλούσικος, δεν θα μπορεί να λυθείς, εσύ να τον βοηθήσεις κάπως. Πήγαμε και ο Τον Ιηθήκαμε, την Αγιά μου, ήρθαμε στο σπίτι, ο Γιώτης τι είμαστε, Θα σας διαβάσουν, θα τελειώσει η λειτουργία και θα σηκωθείτε να φύγετε, να φύγετε εδώ. Ετάγεται ο Πατέρας Αθηνάς και λέμε αγέτον πως θα φύγουν.

Ο Δεσπότης εκεί θα τους χαιρετίσουν, τους νεοχειρωτονημένους κλπ. Όταν θα χαιρετούν πρέπει να ευχηθούν. Με το διευχόν θα έρθουν εδώ και θα τους χαιράσετε εσείς. Τους χαιράζεσαι ο Πατέρας Αθηνάς, τους χαιρονικούς. και είπε ο Μόλιδος, πού είναι ο Γέννας στους Διάδες, η Καθήκη. Σκεφτείτε το ε! Εμείς, είπε ο Γέννας, φεύγω, φεύγω, τι θα πάει, να πούμε δις τον Γέννα, Γέννα, μα! Αυτό που είπε ο Πατερ Θεάσμα, το πούμε εμείς στον Γέννα, Γέννα, ποιος δεν ευχεί τώρα να φύγουμε, τίποτα. Είπε ο Γέννας, τα φύγετε, με τα πολλή, θα

ήρθονται σπότες. Τον έκανε τραπέζι ο Γιάννης και τον Φιάν,

τόσο δεν σκεφτόμασταν αξιώματα και θέακα και τέλεια, φου, είχα ξεχάσει πως είχα χειροτονιωθεί κιόλας, αυτή η μέρα κιόλας, ήρθα μέσα στο ιερό να διακονήσω, να ψηθώ το κεράκι, το καντιλάκι μέσα στο βράδυ μου, μια χάρις με αναπράγωνα, με τραβάει, να με τραβάει προς την τελευταία τράπεζα, μια έτσι, μια χαρά, μια αγάπη σωτησιαστήριο εκεί και ήστα στη μύθια πως είχα χειροτονί Διάγωνος, Εκπληκής, Αυτοδοχής. Τόσο χαζομάρα είχα! Έφτασαν να κοιμηθούμε μετά από το πόλεμμα, μετά το φαγητό. Σηκώθηκα την Βασίλειο Ματουλείο για να νιώσω μέσα μου μια

χαριστή σιωρωσία και τότε θυμήθηκα πάλι ότι μας είχε κατεραιολογηθούνται.

Μας βλέπουν να το λέγουν οι λογισμοί, η φαντασία, οι εκκλησίες, κόσμοι. Στάξαμε να τα προσεγένατε. Οι λογισμοί μου λένε αυτά κι αυτό. Με φαντάζει ο διάβολος διακονικά, άμφωλες και κόσμο και τίποτα Και με τραβάει έτσι μια έξυψη πως κάτι δεν μου... Δήπως είχες τέτοιους λογισμούς προτού να χερτονηθείς και έγινα από το σύνδεσμα Λέω ντά μου και πατέρα μου, που έχαμε τέτοια πράγματα Πώς σκεφτόμουν, αφού εσείς μου είπατε να γίνουμε Κι όταν σκεφτώ τέτοια πράγματα

Κάνω μια περηφανική γνώση μέσα σου και ήρθε ο Θεός να σε διορθώσει μου λέει Από τέτοια πράγματα που υπερβάχθηκαν γεμάτα σήμερα, λέω μην ανησυχείς Γιάννα, θα τον ταυτοποιήσω, σκέψου κάτι, το βάζω στη θέση του λέω, τι θα κάνει τώρα ο σκέφτης αυτός ο μικρός, πάω στο κοιλί με το ξύλο, το βάζω κάτω από το νοστικό, πάω μέσα στην εκπλησία, πάω μπροστά στην Ραϊφή, έλα εδώ, το λέω, μόλις είπα έλα εδώ, σκέφτομαι ολόκληρος, το λέω, όταν έγινες μοναχός, Εδώ, μπροστά από γονάτι, σε στήρις στο Θεό και να πηδάω και να μιλάω λογίζοντας «Όχι, όχι, όχι, είτε κάτσε εδώ, μην ανησυχείς, Θεέ μου», τελειώσει, κόβει και μια φαρά.

Ούτε ξανά πολεμήθηκα, ούτε ξανά ενοχλήθηκα από τον διάβολο αυτό. Και θέλω να πω το άλλο, αν τον άφηναν αυτόν τον λογισμό και δεν τον ψερίζαινα, πάλι θα είχα την βοήθεια προς τα κάτω. Και έτσι και από προσωπική εμπειρία είδαμε ότι η καταπολέμησης ενός κακουένους πάθων από την αρχή γίνεται λύτρωσης για πάντα από τον άνθρωπο. Αλλά στην αρχή δεν είναι λίγο κόκο, θα έρθει μία, θα έρθει δύο, θα κάνει τρίτη κρούση και ανάλογα το πώς θα το αντικρούσουμε θα έχουμε και την απανταγή ή την εχμαλωσία. Αυτές είχαμε το Αγίο Κοσμά την Πανίγυρη, όλοι κουλευθήκαν

και περισσότερο εγώ που είμαι ασθενικός και μπορώ να σταθώ στο πόδιο.

Τελείωσε η αγρυπνία και μετρήκαμε, τέρασε η μέρα του Αγίου, θα σηκωνόμαστε σάββατο το βράδυ για την δραμηνή αγρυπνία. Όπως ξέρουμε, όπως έρχεται κατόπιν και φαίνεται. Χτύπησε το ρολόι να ξυπνήσω, το έβαλα πιο μπροστά από τον Αγιοφύριο, καταπλησινή, να σηκωθώ. Φτύχησε το ξυπνηθείς. Εγώ σηκώθηκα, ε, σηκώθηκα να γνωρίζω και πήγα μια χτυπούσα εδώ, μια χτυπούσα εκεί. Από τον κόπο κομμένος, ζαρισμένος, χάλια. Είπα, μπήκα, έριξα νερό στο προσωπάρο και μένει ο ευλογισμός, ξάπλωσε λίγο. Είναι από την ακριβία. Να στραμωθείς, το λέω, και να πέσεις κάτω και να σκοτωθείς.

Εδώ θα καθίσεις. Ανάληψης της Θεοτόκου, Δευτέρα Παρουσία, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμ που χορούσα. Ήμουν πράγματι κουρασμένος πάρα πολύ. Έχω ξεκουραστεί και την ημέρα, όπως ξέρετε. Την ευλή φυσιολεπτέδη, έκανα, μα θα το κάνω έτσι τώρα. Ναι, όμως, ο στάθμος είναι στην ακολουθία κάτω και στον υπόλοιπο. Εδώ θα βγουν. Και θέλω να πω ότι όταν έτσι κάνει ο άνθρωπος, σιγά-σιγά-σιγά-σιγά,

βιαζόμενος το ένα, βιαζόμενος το άλλο, αρχίζει να γίνεται κάτι μέσα στον άλλον. Κάποια κατάσταση. Τιλάστοι και βιαστική κατάσταση και τι καλ Καλή είναι. Και αν δεν πει ότι έχουμε πολλά πράγματα, ο Θεός μετράει τον κόπο. Μετράει τον κόπο. Όπως και πάλι που είμαστε εκεί στη Μετογέννητα, επειδή δεν ξεκοραζόμουν καλά, κόπο τη μέρα, ευφοδία στο ένα, τάρο, τάρο, πηγαίναμε να κοιμηθούμε μέσα στα καλύβια μας και τα κελιά που ήταν αιγασία και γούχλα και κακό, ζέστα, δηλαδή κελιά μελοθανάτων, έτσι και είδα. Ξυπνούσα για να σηκωθώ το βασίλειο με το παιδίο, να πάω στο γέροντα, να του κάνω το καφεδάκι, τέτοια ζάνικα, αφού συγκονόμουν το θόμα μου ήταν ηλίθιος και κάναμε μια

φορά λίγο, μια φορά έρχεται ο παιδί μου και λέει «Πόσο να έχει το άνοιγμα! Τι κάνω εγώ, υποβρίσκομαι! Σήκω! Παγκάζει το γέροντα και κάθεται. Τόσο κουρασμένος είναι ο ζανισμένος.

Σηκωνόμουνα λοιπόν τη νύχτα να κάνω αγριπή. Αφού δεν σηκωνεζόμουνα καλά, να πάρω υπέροχα στη ζέστα και μέχρι να πάω αγριπές, ερχόταν η ώρα, έβαζα το ρολόι, ξυπνήσω, πάνω κάπου βοήθησε το γέροντα, τον κάποιον καρδιά με το ανθρώπι, πώς θα, μα δεν πάω, άντε θα είμαι έτσι. Σηκωνόμουν, αλλά ο ύπνος να με πολεμάει, πάω να καθίσω να κάνω την προσευχή, σήκω, σηκωνόμουν από το κουμποσχύ, γύριζα έξω, να καθίσω στο κοιλί πάει και βούτυξε τον ύπνο, έξω, πήγαινα, χτυπούσα τον εαυτό μου πάνω στον τουβάρ, ξύλο, πάω να ξυπνήσω, εκεί, εκεί, ύπνος, να βλέπω πιόνια, να περπατώ, και έχει το δαιμόνιο, να κάνω πέντε ώρες,

να με πολεμάει, να πηγαίνω, να πηγαίνω, να πηγαίνω. Εκεί κοβόμουν απ' την κούραση, εκεί. Δεν είχα χωρούς ύπνος. Μεγάλων δαιμόνιων και θέλω να πω το εξής. Μετά που τέσσερις-πέντε ώρες πόλεμο, τσάφ, κοβόταν ο πόλεμος το ύπνο που έτρεπε να ξυλίσταζε, έτρεπε να μεθουλομέρω το μυαλό μέσα. Φίλοι μου, τέτοιο καθαρό μυαλό, ξεστέρνουν μια φορά ο λαιμός του λόγου, ήμουν τόσο καθαρός το μυαλό, πω αμέσως να με τραβάει για θεωρία, πώς έγινε τώρα λέω. Και τότε καταλάβαινα, ήταν και ο κόκκος, ήταν και το δαιμόνιο που με πολεμούσε. Και έφερε στον Θεό να με ξεκοράσει για τον κόκκο, και να μου πει,

κοίταξε, μετά από αυτόν τον κόκκο που έκανες, Κοίταξε ποιο είναι το αποτέλεσμα, κοίταξε κι αύριο να μην υποχωρήσεις. Και έτσι μου γινόταν η πείρα και λέω, α, μετά από έναν κόμπο ξαστερώνει. Εμείς είχαμε την αδελφία, το Άγιο Κοσμέο, την ημέρα ζήτημα να ξάπλωσα μισή ώρα, κι αν κοιμήθηκα μισή ώρα. Όλη την ημέρα άγγιος, όλη τη νύχτα άγγιος στην αδελφία και μόνο τον κόμπο. Και έρχεται η ολοκληρωσία μας, πώς θα τα βγάλεις πέρα.

Σας τα λέγω από προσωπική πείρα, ώστε και εσείς να ξέρετε κάτι, ό,τι συγκεκριμένα πράγματα. Όπως είπα και άλλη φορά για τον Γέροντα, προς τη διαβάζουμε και στις επιστολές του, στο βιβλίο του Γέροντα, όποτε έκανε την προσευχή, καθόταν αυτή την ώρα προσευχή, συνέβαινε ένα άνοικοντας μέρος, αυτό το πειρασμός, και αν το φέρνει ύπνο, να μην μου πιάγει την προσευχή, να έχει δυσκολία στην ψυχή, Να μην πνάζει καρπό, παγιάνοντας τι έκανε, το γύριζε στη θεωρία, άρχισε να ψέρει τροπαράγια, νεκρόσημα ή τροπάρια της κοράς Ήθελον δάκρυση με ξελείψη των εμών τεσμάτων, των χειρόγραφων κύριε και των υπόλοιπων της ζωής μου

εν μετανοία κλπ και έλεγα, Θεέ μου έλεγε, δώσ' μου τα άκρια να εξαλείψω τα μαρτύματα που είναι γραμμένα στο ποινικό μου και λέγοντας έτσι ο Γέροντας ερχόταν σε κατάλληλη ή έπισε με τροπάρια από την εκρόσιμη ακολουθία ερχόταν στη μνήμη του θανάτου ή ενθυμείτο τη Δευτέρα Παρουσία και έλεγε πως θα γίνει έτσι Εγώ μάλλον από τα αριστερά θα πάω. Θυμόταν τον Γέροντα του, τον Γέροντα Εφραίου. Εκεί ως πάλι ο Γέροντας Εφραίου ήταν ένας απλός Αρβανίτης και το είπα, κάνω μια παρέμφηση τώρα, και του έλεγε ο Γέροντας και ο Γέροντας Ασένιος, «Γέροντα πώς νιώθεις τώρα που θα φύγεις από τη ζωή, τι να νιώθω παιδί μου», λέει, «η

γυναίκα μου και τα παιδιά μου» είπε ο Πατρεμένος κατά κόσμο, Θα πάνε, λέει, από τα δεξιά. Εγώ θα πάω από τα ζερβά. Μα γέροντα, γιατί του λες αυτό. Όχι, εγώ θα πάω από τα ζερβά. Ο μοναχικός γραφός το πίστευε αυτό. Θα πάω από τα αριστερά εγώ. Ο κόκκος της μοναχικής της ζωής σταθεροποίησε μέσα την ταπείνωση, την αυτομεμψία. Δεν τον σάλευε κανείς. Του λέει, μα γέροντα μετά από τόσους κόκκους και λοιπά θα πας τα αριστερά στα ζερβά. Ναι παιδί μου, τα ζερβά θα πάω. Και ο Γέροντας φέρνονται στην Δευτέρα Παρουσία, πώς θα έρθει ο Χριστός, πώς θα έρθουν οι άγγελοι,

πώς θα ανεστηθούν οι νεκροί, πώς θα τους πάρουν οι νεφέλες και σκεπτόμουν ότι εγώ δεν θα με πάρει η νεφέλη μένα, θα πάρει τον διπλανό μου, θα πάρει τον Τάνια Σκητή, θα πάρει τον Γέροντα Αρσέλη, θα πάρει... Εμένα δεν θα με πάρει. Καθόταν και έκλειγε ότι έμεινε κάτω και ότι όλοι πήγαν στα δεξιά και ότι εγώ με τους συνομαρτουλούς μου θα πάρω στην κόραση. Ποτάμι, πύριδα θα φορεύσει και θα με παρασύρει τώρα και μένω. Και σκεπτόμενος και λογιζόμενος όλα αυτά, καθόταν και έκλειγε. Και έβγαζε από εδώ θέλει. Δεν βρήκε από τον Κύριο Ιησού Χριστέ, βρήκε από τη θεωρία. Και έτσι ετοιματερευόταν, αξιοποιούσε το χρόνο. και

εμείς άμα αξιοποιούμε το χρόνο, βγάζουμε φαίνη. Όταν το σπαταλούμε στην οργολογία, τον σπαταλούμε εκεί, στο άλλο, χάνουμε το χρόνο και έτσι το χρήμα αντί να το εξοδεύσουμε ή με το χρήμα που μας έδωσε αυτό το χρόνο να εμπορεθούμε πολύτιμα πράγματα και να τα παρουσιάζουμε αύριο στον Θεό, χρυσά πράγματα, αργηρά, ασημέλια κλπ, θα παρουσιάζουμε κίδιλα, σίριο, σκογιασμένο, χαλουχό, γενικούδια, το ένα του άλλου και θα τροφιαστούν γιατί θα βλέπουν τους άλλους να είναι τόσο ωραίοι και να παρουσιάζουν, να έχουν στα χέρια τους διαμάντια και περλάβια και ασήμνια και χρυσάκινα στράχτων και εγώ να πάω να παρουσιάσω άχρηστα

πράγματα και γεννόρα θα με φάει η ντροπή και η καθισχύη. Γι' αυτό πρέπει να έχουμε, όπως είπε και ο Βάς Δωρότερος, να έχουμε προσοχή στους λογισμούς μας, να ελέγχουμε την κατάσταση και έτσι αφού θα ελέγξουμε, θα ελέγχουμε την κατάσταση και τις καταστάσεις που μας συμβαίνουν, σιγά-σιγά θα κάνουμε πρώτη. Δεν πρέπει να αφιευτιζόμαστε με τίποτε. Λοιπόν, δεν κάναμε σήμερα, αύριο. Δεν κάναμε μετά αύριο. Προσπάθεια, προσπάθεια. Σήμερα μου ήταν δέκα λογισμοί, έδιωξα τον έναν και αυτό καλό είναι. Και πηγαίνω από τον έδιο να είδα πώς θα γυρνώ όταν έδιωκα, έγιναν εννιά. Καλή καλά. Αν θα προσπαθήσω να γυρώνω αυτό, οι λογισμοί οι άσχελοι.

και κερδίζω δύο, άντι έτσι σιγά σιγά όπως με κέρδισε ο διάβολος και με κατάφυγε, έτσι σιγά σιγά να επανακτήσω τα πράγματα, τα μέρη τα οποία μου φύγε. Αλλά όπως και εκείνος σιγά σιγά μου τα έφαγε και μου τα πήρε, έτσι πάλι να τα ξανά κερδίσω. Γι' αυτό όταν μας λέει ο λογίλμος κάνει κέντρο, γιατί δεν το κάνω. Έρχεται τώρα ένας προκλήματος και μου λέει, α, πήγαινα, πες τον αδερφό, θα είπε, ξέρω εγώ, αδερφέ, είσαι καντυλανάχτης, τι είσαι, άμεσα τον καντυλχίδι, τόξα, σβηστό. Α, γιατί να του το πω, αυτός δεν το βλέπει και πάντα, θα τον φωτίζει ο Θεός, θα τον φωτίζει αυτόν, μη. Ποιο δικαίωμα τώρα θα επέμβω τώρα στο διαχώριμα του αδερφού, και αν τον πειράξει αυτό, και αν δεν του το πω με τον τρόπο που χρειάζεται, και τον λυπήσω, και πόσο πρόσεχαν οι κατέρες να μην λυπήσουν τον αδερφό τους, σε μεγάλη αξία

το είχαν το πράγμα, μη λυπήσουν τον αδερφό. Και με κανείς συμβουλιακό, με υπόδειξε, ας πούμε σωστή, μη τυχόν γι' λυπηθεί ο αδερφός. Κι έτσι το παρεμπίστηκε και λέγαμε, καλύτερα προσευχή να τον φωτίσει, πιο καλύτερο είναι αυτό. Και έτσι όταν επεμβαίνουμε με τον τρόπο μας, με την ατεξιότητα, με μια τραχύπητα ή με μια εμπάρκεια να δένουμε στον ολούτο διακόλλημα, όπως δείτε, θα τον φίληψουμε τον αδερφό. Αυτός ξέρει τι θα κάνω και αν θέλω να τον βοηθήσω, γιατί μου λέγει βοήθησε από τον αδερφό του, να κάνω προσευχή, να του πω άντε Θεέ μου φώτισε τον αδερφό σου, να τον δει αυτό το πράγμα. Φώτισε, βοήθησέ τους εκείνη τη δύσκολη ένταξη, η προσευχή θα ακούσει πιο πολύ από ό,τι θα ακούσαν τη φωτία, γιατί βέβαια μπορεί να είναι

νορμάλ κατάσταση, να σε βγουν, κι αν δεν σε ακούσει και διλέψει, ή μέσα του σχεδιαστεί, δεν του κάνεις ζημιά εσύ με την επέμβαση, το καλό αν μην καλός γίνεται, ούτε ας τι καλό, ναι καλό είναι, Αν όμως δεν το είχες γυριστήσει καλά το χέμα, δεν θα βγάλεις καλό, θα βγάλεις κακό. Εδώ καλύτερα σιώδησε και άφησέ τον να κάνει το διαβολήματάκι του, κάνε προσευχή να το κάνει καλά. Όπως είπε και ο Άγιος εδώ, πάμε και λέμε γιατί όταν ο μαγειράς τι κάνει μέσα, το έκανε καλά το φαΐ ή προσέβαλε και τον το πράγμα για να μας πειράξει. Και πάμε και του το λέμε και ενδεχομένως να βγει πειρασμός. Ενώ άφησε το, τι είσαι ο Θεός, ό,τι είναι θα το ευλογήσει ο Θεός. Αλλά τι θέλει, την προθέτεια,

την υποχώρηση στο λογισμό. Δεν το κάνουμε από γαστριμαργία, δεν το κάνουμε από λιμαρδία, δεν το κάνουμε από... Ή να δείτε να υποδείξουμε και έτσι κάνουν ζήμια. Άλλω τόσο και στον δικόνιο του διακόλυνα και στο αυτού του διακόλυνα έτσι συμβαίνει. Γι' αυτό κάθε ένας όταν ξέρει τον μέτρο του και ξέρει να ελέγχει τους λογισμούς και τον λόγο, Αν όμως δεν έχει έλεγχο, δε θα κάνει ζήμια. Αν όμως δεν έχει έλεγχο, να ο λογισμός το πιστεύει ή το επιλογισμός πέσει αυτό, το μάκι του του λέει. Έρχεται η θεληπή, πάω εδώ, πιάνει μια νυπομονήσια, να πάω στο μαγείριο, έχω μια δουλειά, δεν ξέρω τι. Λέω, γιατες κοιτάξει, κλείνε την πόρτα, να κάνεις καλά τη δουλειά σου μέσα, γιατί τώρα δεν μπαίνουμε όλες τις μέρες και ανακατέβονται

μέσα στα πόρια, πώς θα κάνεις τον δύο πρόσφατα. Και έρχεται και σου χτυπάει ο Δευτέρας, να πάρει το φαΐτο, ξέρω τι, να πάρει νερό, ξέρω ότι οτιδήποτε. Και λέει ο Δευτέρας, ε, πάτε με να έχεις τέτοια ώρα. Και πάμε, της του χτυπάει στον πόρτα και λοιπόν, και είναι φασανή. Είναι καλό. Θέλω να πω ότι τώρα ο αδερφός δεν έλεγε, ε, αφού κλείνεις άσπρο, χωρίς να έχει την δουλειά του γέννα, δεν θα έχει τη δουλειά σου έτσι στα κοτούλα, ε, κάνε την υποχείρηση του παιδιού. Άσπρο, άλλη ώρα θα πάω. Ω, ξεφεύγει το σκότυλο. Δεν κάνει ζήμια, μήτε στον εαυτό του, μήτε στον άλλον, γιατί εκεί και ένας από μέσα μπορεί να τα ραφτεί πάνω στη βουλιά και στη φούρνη της και νόσο στο ήτο, Δεν έχετε

υπομονή που χρειάζεται και αρχίσετε εκεί όσο μιλάμε, κλειστά. Δεν είναι καλοκληρικό. Ούτε χρησινικό δεν είναι, όχι καλοκληρικό. Αυτό μπορεί να γίνει και στο τραπεζάκι, να γίνει και στο πλυσιαστικό, να γίνει και σε εμένα, να βγει ένας ο οποίος δεν ξέρεις γιατί το δώδευες καλό είναι και εγώ. Έλα φίλοι μας τώρα. Εγώ μπορώ να υποχωρήσω και το μόνο ευλόγησο, ναι. Είναι ο φιλιό μας αυτόν, γιατί όταν κανείς ξέρει τι θέση του ποια είναι, το μέτρο του, αμέσως θα βάλει και στο λόγο του και στις σκέψεις του θα βάλει αγάπη. Θα του γνωστημεύσει το πράγμα. Όταν μπορεί να ξέρει να βάλει το καμπυνικό, θα το κάνει ή θα το κάνει άνοιστο το λογισμό του ή θα το βάλει πουλί και θα του κάνει

οξύδημο και θα βάλει από εκεί χειρότερα πράγματα. και θέλω να πω κατά τον Ουραβά Αμπορόθεο, ο αγώνας για τον Ουραβό έγινε στους λογισμούς. Αν οι λογισμοί τους τιμωνιάζουμε σωστά, πηγαίνουμε ίσια για την απαλλαγή από τα πάθη και για τη βασιλεία των Ουρανών. Αν όμως δεν κάνουμε κάτι τέτοιο και δεν κομμαντάμε καλά στους λογισμούς, θα μας φέρουν αν κάπαρ, Θα μας πλαγώσουν οι λογισμοί και μετά τρέχα γύριμα από εκεί και πέρα βάλε με το λογισμό σου και υπολόγισε πόσες ζημιά θα γίνει στη ζωή σου. Ενώ τώρα σιγά σιγά τακτοποιούμενοι οι λογισμοί χαρίζει ο Θεός ειρήνη. Ειρήνη και γαλήνη ψυχική που μέσα σε αυτή την ειρήνη

έρχονται οι θεϊκοί λογισμοί. Έρχονται λογισμούς, ένας λογισμός έρχεται και κάνει τον άνθρωπο μέσα του πνευματικός, για τις χάρτος, ανω κάτω. Άλλος λογισμός, ο Θεός. Εάν εδώ ανοίξει ο Θεός το νου και δει τον θησαυρό μέσα σε αυτές τις δύο-τρεις λέξεις γίνεται ένας ανακαινισμός μέσα του. Τόσα φωτεινά πράγματα γίνονται που ο άνθρωπος δεν ξέρει το μέτρο της χάριτος του Θεού. Αλλά είπαμε, μόνο όταν

ο άνθρωπος τακτοποιήσει τις λογισμούς του, τους άσχημους αρχίζουν και μπαίνουν οι καλοί λογισμοί πλέον.

Ο αγώνας του μοναχού έτσι πρέπει να γίνεται. Από τους μικρούς λογισμούς να γίνεται η προσπάθεια και έτσι κλειτώνω από τους μεγάλους και από τις μεγάλες τόσες.

Είδαμε δε τον άγγελο να σφαγίζει, λέει, τον μοναχό που κατεβαίνει στην ακολουθία του. Για να σφαγίζει ο άγγελος από Θεού σταλμένος, να σφαγίζει με μύρον, με ωράγιο μύρον, ε, τον μοναχό που αγριβνά στην εκκλησία, σημαίνει ότι πρέπει ο μοναχός να έχει παντρευτεί πνευματικώς την εκκλησία. Όπως παντρεύει ο ιερέας με το μυστήριο των καλδίων ανθρώπους και δεν επιτρέπεται το διαζύγιο και ότι πρέπει να ζήσουν συνέχεια αυτοί οι άνθρωποι μαζί, νύχτα μέρα, έτσι πρέπει και ο μοναχός να ζει με την εκκλησία του. Όταν κατεβαίνεις στην εκκλησία και βλέπουμε ανθρώπους, βλέπεις έναν παφούλι να κατεβαίνει από τους πρώτους στην εκκλησία

και να βλέπεις έναν νεότερο να έρχεται με το πάσο του και τίποτα άλλο. Και κάθεσαι και λες, κοίταξε τώρα, αυτός ο γυρελαίος άνθρωπος που έρχεται μέσα από τη φωτιά του. Είχαμε θυμάσει τον Γιώργο Αντώνη. Είχε κάποτε που είχε συνείδηση, είχε πειραιτό που κανείς κομμένος τα πόλια του και λέω παππούλη, τώρα δεν μπορείς να κάθεσαι εδώ, δεν έχεις το κομμένο σκηνάκι σου. Αφού δεν μπορείς να πας στα πόλια σου. Μα δεν μπορώ να λένε με παιδιά μου στήριξη, δεν μπορώ να νιώσω ότι είμαι στο κρεβάτι. Μα αφού δεν μπορείς παππούλη, αφού είσαι τόσο παιδετό, κόπτηκες το, δεν μπορείς να λειτουργήσεις τα πόδια σου. Ω, μα δεν μπορώ, εγώ θα κατέχω στην Εκκλησία.

Αυτό τι φανερώνει, φανερώνει ότι αυτός υπήρξε βίας της από τα νιάτα του στην Εκκλησία. Είχε αδοθεί στην Εκκλησία. Και γι' αυτό και ασφενημένος δεν μπορούν να μην πάει στην Εκκλησία. Βλέπεις έναν άλλον να κάνει νερά. Γιατί υποχώρησες στο λογισμό. Του είπε ο λογισμός, ε τώρα κάτσε λίγο παραπάνω, ε τώρα δεν θέλει άλλο, ε τώρα αφού πονάς θα πεθαίνεις κάτω. Και για τον παραμικρό κάθεται, αύριο θα του μιλήσει με άλλη γλώσσα κάτι άλλο και σιγά σιγά συνηθίζει να μην κατεβαίνει στην Εκκλησία.

Είπαμε όπως είπε και τώρα και ο Άγγελος, όταν είναι με την υπακοή, η αποσία από την ευησία, τον σφαγίζει τη θέση του, ο Άγγελος, το στασίδι του. Αν είμαι άρρωστος, τότε τον σφαγίζει, όταν όμως είναι με την παραμικρή αιτία, είτε από αμέλεια, γιατί θα φέρει και κάποιον πόνο,

δυνατόν αυτό να γίνει για τον μοναχό. Και βλέπουμε τότε ο άγγελος πόσο, ο Θεός πώς υπολογίζει το πράγμα και στέλνει τον άγγελό του για να μας διδάξει ότι αυτός που έρχεται από την αρχή στην Εκκλησία και μέχρι το τέλος, ο άγγελος τον στραγγίζει με Άγιο Μύρο και είναι ευλογημένος ενώπιον του Θεού. Και βλέπουμε κάτω που είχα διαβάσει πολύ παλαιά ότι βγήκαν άλλοι ό,τι άνθρωποι κάτω στους Αγίους Τόπους, στον Παγκάγιο Τάφο, ήτανε ορισμένα Αγία Ταφήτη κλπ. εκεί και όταν τους ξεθάψανε, τους βγάζανε ακέραιος και κάναν προσευχή, μα γιατί βγήκανε, μα γιατί βγήκανε ακέραιος και αποκαλύπτεται από τον Θεό ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν κατεβαίνουν στην ακολουθία τους και γι' αυτό βγήκανε άλλοι ότι και

αυτό το είπε ο Θεός έτσι για να διδάξει ότι ο μοναχός είναι υποχρεωμένος, Είναι καθήκον του να εγκατεβαίνει στην εκκλησία του, να κάνει την ακολουθία του, να κάνει τον κανόνα του, γιατί αλλιώς δεν γίνεται να συγχωρευτούν κάτι. Για να συγχωρήσουν πρέπει να ξανακάνει ο άλλος. Όχι όμως εκείνοι που γύρονται με την υπακοή, όπως και το είπε ο Άγιος εδώ, εφόσον κάθεται και μαγειρεύε, κάθεται στο μαγειρέο και ψήνεται μέσα στο μαγειρείο. Πώς χρειάζεται αυτός ο άνθρωπος στην ακολουθία, που το κάνει με την υπακοή. Υποχωρή αγάπης, εμείς θα πάμε να βρούμε το φαγητό έθιμο, θα ευχαριστηθούμε, αυτός κάτσει και κάνει εκεί. Ή εμείς είμαστε στην εκκλησία, είμαστε εδώ, κάνουμε τα κατακλήγματα και κατεβαίνει ο κυριολογικός να λάβει τα καντήλια, να λάβει τη σόβα,

να δε βρούνε ζεστά, να μείνουν τα καντήλια, ωραία, να πειράουν, μα πώς θα έγιναν αυτά. Ανάληψη, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελισμός, Ευαγγελ και δεν κάτι αδερφεί, χτυπάει το ξύλο, χτυπάει η καμπάνο και εγώ κάθομαι, όλος δίπλα, να μην υπάρχει καμιά σφαγίδα, όπως και εκείνος ο αδερφός, ο Διάκος που θυμίαζε, θυμίαζε τα σκασίδια, θυμίαζε εκείνοι που δεν υπήρχαν, μοναχοί, και λέει τι θυμιάζουν, αυτός μόνο βάζει μια αποκάλυψη έγινε εκεί πέρα, δεν θυμούν και καλά και αποκαλύπτω ότι θυμίαζε

ο έβριος παδερμός ότι θυμιάζει άδεια στα σίδια, γιατί και τα θυμιάζει ο Διάκος και αποκαλύπτει λέει, οι αδερφοί αυτή λείπουν με την υπακοή και το μυαλό τους είναι στην εκκλησία και στο μοναστήρι τους και δεν είναι ξεχασμένοι εδώ και εκεί, γι' αυτό αοράτος με τη σκέψη και με την κουρένση ήταν στην εκκλησία και με την υπακοή έχουμε μέλωση των χωρών, άς ήταν σωματικός, ψυχικός ήταν εκεί και ο Διάκονος φωτισμένος από τον Θεό θυμίζεται τα σφασίδια τους Με όλα αυτά που μας άφησαν οι πατέρες και οι διάφορες οπθασίες, μας βοηθούν να καταλάβουμε ότι είμαι τα μοναχή και ότι οφείλουμε να έχουμε προθυμία, να μηνάρουμε νερά. Βλέπω, μικροί και μεγάλοι, από τους μικρούς δεν έχουμε πραγμα. Αυτό είναι αποδεδευμένο, διότι όλοι οι νεότεροι μοναχοί, Είναι όλοι

στην Εκκλησία και στα δεγονήματά τους χαιρετιζόνται σωστά και πρέπει πολύ μεγάλη να παίρνουν και παράδειγμα. Δηλαδή οι τρεις αυτοσυνοδοτητές, διότι τους βλέπεις παρόντες να είναι και στην Εκκλησία και στην Τράπεζα και στη Διακονία τους. Γιατί? Γιατί από την αρχή βάζανε μια αρχή. Γιατί λύπησε αυτό η Εκκλησία? γιατί το εφάρμοσα και τώρα πάνε στα χέρια. Ενώ εμείς κάνουμε νερά και αποσιάζουμε. Πότε λιποτώσει, πότε ο άνος σηκεί και το σμέπει ο γέροντας όλα αυτά. Γι' αυτό είναι αλήθεια και πρέπει να βιαστούμε να μην είμαι χαμηλή. Όπως η Ομικριθένα μου λέει, είδες λέει γέρο έτσι και έτσι, από τα νιάτα του ήταν τέτοιος, είτε πρόβλημα, είτε μη, είτε συνεπής, είτε όχι την οικοκύρηση, είτε

σβανάρες, από την αρχή ήταν έτσι και καταλήξα και σε αυτή την κατάσταση. Το τέλος της ζωής στον φαντοδότη ήταν από την αρχή. Για αυτό λοιπόν παιδιά να πηγαστούμε και στους λογισμούς μας και στην πάλη των λογισμών, στην ευχή και να είμαι θα συνεπείς στο διαφωνημά μας και στην εκκλησία μας και έτσι αφού θα βολιστούμε θα διώθουμε στον πειρά μου και ως που διαφάνονται Δεν είμαι σαν το κύριο στους μοναχούς που κάνανε και ρίσκονε χάρη της και οπταζή, είναι σαν πιο φτωχοί των εποικών τους, πιο φτωχός είμαι εγώ που εδώ μένω. Λοιπόν, θα διαισθούμε σε αυτά που κάνουμε και ο Θεός είναι δίκαιος. Θα δει αυτόν τον κόπο, θα δει τι αφήσαμε για την αγάπη Του, με τη βοήθεια Του βέβαια έγιναν όλα, Θα δει το ότι προσφέρουμε και στους τελευταίους χρόνους που δεν κάναμε

σπουδαία να κορδίζουμε, αλλά μια προέρευση και μια μικρή βία. Ο Θεός θα τα εμπλογίσει και θα βάλει ένα λογαριασμό και θα βγάλει πολύ από κάτω. Και έτσι να είναι αγαπαυμένοι και να μην απελπιζόμεθα ότι δεν κάνουμε σπουδαία και αυτά που κάνουμε καλά είναι. Ακεί να μείνουμε εδώ και να αγωνιζόμεθα έτσι μέχρι θανάτου.

Στην εσπλαχνία του Θεού, στον σταυρό του Χριστού μας, στην εσπλαχνία Του Ότι θα βασιλεύει και θα μας σώσει Και

εκείνο που θέλω πάλι να με δύο λέξεις επανταλάβω και επιθυμήσω και να τελειώσω Μην ξεχνούμε να μην παραμελήσουμε την ευχή και να σηκωνόμαστε και να κάνουμε ευχή Να πιέζουμε τον εαυτό μας, να πιέζουμε την ωρά προς ευχή χρειάζομαι το νου μας να τον κατεβάσω μέσα μας να μένει ανενόχλητος από εικόνες και φαντασίες και λοιπά και να του δώσουμε τη χρυσή εργασία της προσευχής το Κύριε Ιησού Χριστέ Ελέσον και έχοντας σαν βάση, έχοντας σαν θεμέλιο αυτή την προσπάθεια της προσευχής αυτή καθεαυτή η προσευχή θα μας δώσει την δύναμη, την φώτιση

Από τότε εδώ και χίλια χρόνια που έχει γίνει το μοναστήρι μας, σκέψου χιλιάδες άνθρωποι μονάσανε εδώ μέσα. Λοιπόν, πόσοι και πόσοι από αυτούς θα γίασαν ή σώθηκαν αλλά και πόσοι δεν θα πέθηκαν σωτηρία. Αλλά εμείς θα κοιτάξουμε την καλή περίπτωση τους Αγιαστένας Πατέρας, τους Σοθένας Πατέρας και θα πούμε ότι αυτοί οι άνθρωποι προσέχονται για μας στο ίδιο το μοναστήρι σαν οικοί άνθρωποι και μοναχοί και με τις προσευχές τους θα μας βοηθήσουν κι εμείς να πάμε κοντά τους στην άλλη ζωή.