Διατί τόση αμαρτία;

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

It is common knowledge that sin has overflowed and increases every single day.

There is no one who can claim that he does not see sin around him, beside him, near and far. And I would like to ask: have we ever given thought to what the cause of this increase is, of this sin that has multiplied beyond measure?

Who is responsible? Has this question ever occupied you: who exactly are the ones responsible, who will give an account for this sin? Do we, the so-called Christians, bear any responsibility for this sin that is being committed around us and next to us? Perhaps some would say no.

But the judgment of Scripture and of the Fathers is different.

If this sin exists and multiplies day by day, it comes from our own indifference.

When a body begins to smell, rot, and decay, it means it has not been properly salted. You did not salt it well, and so it began to smell.

And if we accept that He gave Christians to be salt, that the salt has been set in place within life itself,

how can the salt claim it has no part in this, when it does not salt, when it was given precisely in order to salt and it does not salt? How can it be free of responsibility? And if we are Christians, and therefore the salt of the earth, how is it possible for us to be free of responsibility for the sin that is being committed right before our eyes?

We have said on other occasions that in the Old Testament the prophecy of Ezekiel, the third chapter, tells us that a person is bound up with the sin of his neighbor and is obliged to admonish him as far as he is able, so that the other may turn back from his lawless way. And if the other will not listen to you, you have saved your own soul; but if you do not speak to him, his blood will be required of you.

So we are bound together with the sin of the other, and we have an obligation, using the ways that Scripture and the Fathers point out to us, to conduct ourselves rightly toward this sin that exists around us. And John Chrysostom, on this very thought, on this responsibility of ours, says the following.

He says: we say these things, brothers, and we show a certain concern, though we are obliged to care for our brothers. And I say this, that if all of us who are present here wished to take up the salvation of those who live in this city, our debt would be swiftly discharged. If we were willing, he says, we who are here, and Chrysostom is speaking to the congregation in church, if we were willing to move out into the city, each one of us within the limits of what he can do, to admonish, to serve, to stir others up, and if he has the standing, to rebuke sin, then I tell you, he says, I am of the opinion that we could set the whole city right.

So let us care for the salvation of our brother. One man, set on fire with zeal, is enough to set a whole people right. One man is enough, he says — provided he carries hidden within him a zeal that is burning — to take a whole community, a whole people, a whole city, and rekindle it and save it.

But as it is, he says, we are not one, and we are not two, nor three; we are such a great multitude of people who are able and capable of setting things right, and yet nothing is corrected, from no other cause than our own sloth. We are not one, we are not two, we are this many people, he says.

So why is nothing corrected? Because of our own indifference, because of our own sloth, and not because of any weakness of ours, and this is why so many are lost and fall away.

So the fault is with us, he says, and this is my prayer. For how is it not absurd, he says, that when we see a fight breaking out in the marketplace we run over and pull the fighters apart? When we see someone in the marketplace whom we do not even know coming to blows with another, being struck or striking, we step into the middle to make peace and to calm them down.

And why do I speak of a fight, he says: when we see a donkey that has fallen, if we should see a donkey fall in the road, at once we all run and want to help the animal get up. Yet when our brothers are perishing, he says, when people are lying fallen in sins of every kind, we are indifferent? Think carefully about these words.

And let each one consider where he stands before these words of this divine Father on the one hand, and of Ezekiel, that is, of the Holy Spirit, on the other.

How much goes on right before our eyes, how much do we hear about every single day,

how much could we have prevented,

How many people could we reach in time, counsel, and remind? And yet, for reasons that will leave us without excuse before the Lord on that day, we fail to intervene, and the results are tragic. Sin must not be staged in all its splendor while we remain indifferent. Do we realize that...

and so we bear the same responsibility as those who commit the sin, since we take no part in setting them right. Does anyone realize this?

The same responsibility. However much the one who sinned will be punished, just as much will I be punished, I who was indifferent to that sin.

...a sin about which I could have said something, which I could have denounced, brought to someone’s attention, prevented, or helped to heal. Perhaps what I am telling you seems strange. Whoever knows that a sin is being committed in his surroundings, or that a sin is about to be committed, must act. The first classic example is the one that says...

Consider what I am saying. We have this God: when the first human beings sinned, did he remain indifferent? Who were the first human beings who sinned? Adam and Eve. Did he remain indifferent? Did he not come to help them repent, to find their way, to see that what they had done was not right? Did he come? Was he indifferent?

And what came of it? For His part, He did what He had to do. No one can accuse Him of being indifferent. He did not neglect them, He did not help them to fall, and He did not cover up the sin and leave it unpunished.

First, He warned them by means of a commandment: “On the day you eat from the tree, you shall surely die.” Second, when they did not listen and sinned, He called them to repentance. They would not accept that either. Then, at last, they saw the consequences of their actions. He took them by the ear and cast them out.

But he acted; he did not simply wash his hands of it. And did he not do the very same thing with Cain? Did he not work on Cain so that he would not sin, and when he had sinned, did he not again call him to repent, both before and after? So I ask: do we know nothing from our own surroundings, that here a sin is about to happen, or that here a sin is happening?

What is our position, before and afterward? We have some sense of it: you see, a sin is being committed. And what do you do? What is this sin, after all, that you are so indifferent about? It is a fire. If only it were merely a fire.

A fire that burns material bodies but does not burn souls is no fire at all; it is something far worse. What do you do when faced with a fire? “There is smoke,” someone says. “It has not broken out yet. There is a smell of something burning, but the fire has not broken out yet.” And you take measures to prevent a fire. Can I not sense that disgrace is about to occur, that there will be fornication, that adultery will be committed, that children will be left orphaned, that marriages will be torn apart?

Did you understand nothing? And what did you do about any of it? What could I have done? I am only a man. Am I the one who is going to pull the snake out of its hole? Who will come and pull it out? Will Christ come again to pull it out? Who will come and pull it out? We have an obligation, we are bound, we are fellow sinners. Why do we forget this? We are the cause; we feed and we nurse, by our silence and by our tolerance,

all this sin that is going on. We never spoke, we never gave a reminder, we never brought the sin into the light. Where am I supposed to go, you say, am I to go out in public? But you would be exposing yourself. I did not tell you to go out in public. Go to the priest, go to the bishop, go to your spiritual father, quietly, discreetly.

Father, this is happening. I do not know how he will act, I do not know what you will do. How many such cases there are: a theft is reported, others are reported who have no homeland and so on, I do not know who; how many people report these things, and often secretly, and often anonymously, and the culprits are caught, and a great evil is prevented, and rightly so.

But here, why is there no such concern? To the men who hold the sword of the Spirit, who are appointed both to rebuke and to excommunicate, he does not go. At the very least he should lift the responsibility off his own shoulders. How they will act, what they will do, I do not know.

Have we done, for our part, what we ought to have done in the face of sin, and sin was still not contained? No, it spread, and quickly, and it has conquered us. We are in danger now.

We share in it. That is what they say here; I do not know whether you see it the same way. God acted like this, he still acts like this, and he calls people to act like this. What did God do with David when he sinned? Did he not send him a man? Did Nathan not speak to him in the third person? Did he not call the man to come back to himself?

So if I do not do this, if you do not do it, if the next person does not do it, who will do it? The one who thinks along with the sinner, who is right there with the one committing the sin, someone else has to take it up. But we have either egotism or faint-heartedness.

Egotism, that they absolutely must listen to us, otherwise our words were wasted. Our words are so precious. Christ's words were not treated as precious; they told him he had a demon. And we demand to be listened to, and to have people fall at our feet and tell the story everywhere and regard us as great benefactors and great pillars.

No: why did this happen, why do you think this way? Speak your word, if possible with tears, because he who sows in tears will reap in gladness. Not dryly, not like a schoolmaster, not like a policeman, but as a brother who hurts, who weeps, who feels for this soul that is held captive; and you go not to execute her with your own hands, because captives are not executed, they are captives of Satan, captives are not executed, they are sacred persons in that condition. And then you will see how God will bless your words, how they will bear fruit, how it will begin with this very soul.

To the priest I say this: "Out of a hundred attempts you make, ninety of them you will win. Without a doubt." But the attempts were never made on our side. Some are defeatist: they are afraid, they feel embarrassed, they calculate — what if I lose someone's good will, what if I lose my position, what if I lose their backing — and so they never want to bring the matter up and speak. But you are doing it for Christ. You are doing it for that person's immortal soul.

So then, do you love him? If you take no interest in his soul, if you do not show him where the danger lies, because that is what reminds him where the true authority is. No, it is not possible: you do not love him, you do not love him, and what is more, you do not love Christ either, who shed his blood for him.

It is a responsibility — an immense responsibility — and it is guilt; in fact, it is complicity. A person cannot look at sin and say nothing. Now, remember Joseph the Betrothed: "being a righteous man, and not wanting to make a public example of her, he resolved to divorce her quietly."

What does "being a righteous man" mean? It means a man who keeps the laws of God. Could he keep Mary in his house, pregnant, when he had no proof that she was pregnant of the Holy Spirit? He could not. Could Joseph cover up such a lawless thing under his own roof? Of course he thought about it, because a struggle was going on inside him: if he exposed her publicly and declared that he had no part in this pregnancy, Mary would be stoned. He could not do that either. So he thought of sending her away quietly, somewhere far off — in any case to get her out of the house, so that the sin would leave his house. He could not cover up sin; he feared God, being a righteous man — and God arranges by His providence whatever He arranges. And seeing this inner struggle, God sent an angel and brought him out of that difficult situation. The angel explained—

The angel spoke to him and assured him that the matter was not what he thought. The child truly is of the Holy Spirit — and indeed, the prophet himself says so in Isaiah 7:14: «Behold, the Virgin shall conceive.» And in this way he set the man's heart at rest.

We're not that open-handed. Do you think this sin and this corruption that we have would even exist? If there were no friends to cover for us, no girlfriends to cover things up, to cover for the hours we're gone and make excuses for us, to hand us money and their rooms, their cars and their phones, their lies and their corruption — would we have the situation we have today? Would we have this corruption, this galloping corruption? Would we? No, we wouldn't. We wouldn't.

But we have no fear of God — we Christians, we Orthodox, we are people with no fear of God. And that is exactly why it keeps multiplying like this. How many things we do not know, how many things we do not know. If only there were a way for it to be revealed to each one of us what we really know, and what is going on around us.

Every one of us would go up in flames, every single one.

A few days ago a demon-possessed woman exposed a certain guard, and another woman as well.

It happened in the church of the Most Holy Theotokos. And the demon said to the woman who stepped in to try to set things right: You, it said, get out of the way. Go and find that guard, and take your friend with you, since the two of you share him between you.

And each one covers for the other. The woman went white as wax. The demon called him a scoundrel and reeled off a whole list of things, I do not know what it reeled off, and the guard was left utterly exposed.

If these things were brought to light, if we were willing to bring out into the open what each of us knows about the other and keeps covered up, do you imagine we are doing anyone a service by hiding it? A service for which one day we will be made to pay, and not the principal only, not even principal and interest, but interest upon interest, and that payment will be Hell.

We would see how many things we know about, things we will be called to give an account for, if we are not willing to go about it in some quiet, gracious, roundabout way, to counsel, to stir the person's conscience, to rebuke if that is possible, or else to inform those who have been appointed to step in.

Whoever has the power to prevent something and does not prevent it, that person is the one who does it. Let me say it once more: whoever has the power to prevent — to stop a sin — and does not stop it, that person is the one who does it; that person, it says, is the one committing the sin. The seventy-first canon of Basil the Great assigns a penance of ten years to the fornicator, to the adulterer, to the murderer — and the very same penance to the one who gives consent to it in their own mind.

The seventy-first canon of Basil the Great, which assigns penance to the fornicator, the adulterer, the murderer, and so on.

It also places under penance the person who knows and remains silent. Whoever kept silent—whether about fornication, adultery, murder, or anything connected with murder—is placed under the same penance. This is the seventy-first Canon of Saint Basil the Great.

The man who hides the sin, who covers the sin over, is with his own hands preparing that person's death. You are doing nothing else; you are simply helping death along. And not the death of the flesh, as I said, but the death of the spirit.

And Saint Basil the Great says: «The sting of death is sin. It is the one who keeps quiet who is without compassion, not the one who rebukes — like a man who leaves the venom inside the person who has been bitten, instead of drawing it out.» As he says, if sin is the sting of death, then the one without compassion is the man who sits back at ease and doesn't care about the sin that is going to happen, or that is happening right now. He doesn't draw the venom, the poison, out of the wounded man, out of the one whom the snake, Satan, has bitten. He leaves it in him. That is the kind of man he is.

And the twenty-fifth canon of Ancyra, of Ancyra, assigns ten years of penance to the man who knows of the sin and does not report it. Not report it to a public prosecutor. Report it to the bishop. This is no matter for a prosecutor; the courts have no business with sins of this kind. The bishop is there, the priest is there, the spiritual father is there, and it is necessary that he be told, that some way be found, one person, two, three, five together, so that they may act and heal that sin.

He also mentions a particular case there, as follows. Suppose, he says, that a man is betrothed to a woman who has a sister, and he gets the sister pregnant. Then, instead of marrying the woman with whom he sinned, he goes on to marry his betrothed. If I know this and do not report it, I am excommunicated for ten years.

Or again, in a monastery, if one nun knows that other nuns, or another nun, is living in fornication, and she does not tell the abbess so that the abbess can step in, prevent it, and heal it, she is condemned and excommunicated in exactly the same way.

John Chrysostom says that if we know of someone who is living in fornication and still receiving Holy Communion, we are to make it known to the spiritual father, because if we cover for him we bear the very same sin and come to the very same end as the one who is sinning, since we know of the sin and stay indifferent or keep silent.

How many people's lives do we know about. We have an obligation to speak, to let the spiritual father who gives the Holy Gifts know, so that he can get there in time, help the person, and save him. Our aim is not to accuse; our aim is to heal. And yet again and again, when there is so much we could do, we do nothing.

And that is precisely why the responsibility rests on us. Chrysostom says that if we know of someone who is living in fornication and still receiving Holy Communion, we are to make it known to the spiritual father, because if we cover for him we bear the very same sin and come to the same end as the one who is sinning, since we know of the sin and stay indifferent or keep silent. How many people's lives do we know about. We have an obligation to speak, to let the spiritual father who gives the Holy Gifts know, so that he can get there in time and help the person, so that he may be saved.

Our aim is not to accuse; our aim is to heal. And yet again and again, when there is so much we could do, we do nothing. And that is precisely why the responsibility rests on us.

There is responsibility. If you see someone among those gathered with you living in fornication and approaching the Mysteries, tell the one who is ministering and distributing the Holy Gifts: “This man is unworthy of the Mysteries; restrain his profane hands.” For if you do not declare him unworthy when he truly is, you are leading him toward condemnation when he touches the sacred Table. And it is not only he who bears responsibility, but also those who cover for him. He is not the only one responsible; responsibility also belongs to the person who shields him, conceals what he is doing, and does not bring it to light. For the man himself may, in some way, have been swept away. You have an obligation to run to his aid.

It's true: whatever we come to know, whatever we find out, we talk about it. "Sit down, let me tell you something" — "Come here, wait till you see this." But why do you talk about it afterwards? To accuse the person; that's the aim, not to heal him.

It is forbidden to discuss another person's weakness with someone else. That is only for a bishop, or a priest, or a spiritual father. And when I say spiritual father, I do not always mean the priest who hears confessions.

I also mean an older man or an older woman who bears the Spirit, who has discernment, who can guide you rightly. "Sit down, let me tell you; I think this and this is going on. What do you say we do? How should we act there, how should we handle it in the best way, without humiliating him, without crushing him, but so that this sin stops?"

I feel sorry for their soul. In that sense, yes, you can talk it over with someone who is a spiritual person, and share your thinking with one another — but not in order to accuse anyone, not to take pleasure in another person's fall, but to find a way, so that God may enlighten you, two of you together, three of you together, and so that you may ask God for the strength to do this for this person, who is held captive, bound in the hands of Satan.

You have no right simply to spread it around. You have no right to accuse.

As for accusing him publicly—no. A person should cover for him.

A person often shares in another’s sin, first of all, when he helps the other person to sin. Am I helping with this sin, or am I even helping to make it happen?

Second, when he consents to it in his own mind. He likes what the other one is doing, and if it were up to him he would do the same. Or if he did not do it himself, his mind never opposed it. He consents to it being done.

"He's young; what do you expect? When he gets old he'll be like the rest of us. Well, if he doesn't have a girlfriend now, when will he, when he's an old man?" That is consenting; that is finding excuses. Such a person is an accomplice, and he will be punished in the same way as the one who committed the sin.

The third case is our responsibility when we know the evil and we cover it up. No prayer, no reaction, keep everything peaceful, let it happen, let no word be spoken about it, nothing. That will not do. Someone has to speak up, so that on that Day the other person is not found saying, "Was there not even one person to tell me no?"

Our Christ must not be found reproached. "The word that goes out of my mouth shall not return to me empty." It will bring either salvation or condemnation. I remind you, I tell you; if you are willing and you receive it, you are saved. If you pay no attention and reject it, you are condemned, but I have freed myself. I said it, and you were not willing. You have no right to pull out a pistol.

God did not force it on Adam, He did not force it on Cain, He did not force it on David; He simply reminded them. Self-determination, that is, the freedom of the human person, has been given to us and cannot be taken away, for all ages; it is never strangled. Man is free; and since he is free, he is also responsible.

And a man is free to remind the other, to say to him what John the Forerunner said: "It is not lawful for you," it is not permitted for you to have your brother's wife. That is what he said to him.

And I too will say to the other, what you are doing is not permitted. But unfortunately we pay no attention to this, and by our silence we give our approval. That is exactly why we are guilty. We know what is going on with the cousin, with the niece, with the daughter and the head of the house, with the son, with the lady, with the neighbour, and we are indifferent, as though nothing were happening at all.

"I consider there to be communion in the deed itself, when people join together for the same purpose in carrying it out." That is, when one supports the deed, as the divine Chrysostom says. And communion in mind, when a person consents to it with his mind.

When he consents to the disposition of the one doing it and is pleased along with him. But there is another kind of communion, which harms many and which comes to light through the exactness of the God-inspired Scripture: when a man neither works together with the sinner nor consents to his disposition, and his intellect stands apart from the evil of that intention, yet he keeps quiet and does not rebuke it.

So a person, he says, is guilty of another's sin whether he helps with it, or agrees with it in his own mind, or gives it cover. In Psalm forty-nine, verse eighteen, it says: "If you saw a thief, you ran along with him, and you cast your lot in with adulterers."

You are guilty, he says.

Do you grasp what this is, to watch another person in sin? To watch the young girl, or the other woman, or the other man about to be caught in a trap, and to remain indifferent? Because these things happen right under our eyes.

John Chrysostom gives an example. He says that when traps have been set, we are guilty if we do not raise the alarm, but remain silent so that the birds will not fly away and will be caught. Thank you. In the same way, we are guilty when Satan has set a trap to catch a woman, a girl, a young man—this person or that—and you say nothing, you raise no alarm, even though you know what is happening, and so that person is caught in the trap.

You will give an account. You will give an account. You should have given a reminder, you should have stepped in first. Do not say, "They cannot prevent my evil." Because if you know that your neighbour's girl is about to be led astray, or already has been, why do you not somehow inform the mother, the father, who are sleeping the sleep of the just?

Watch over your fellow villager. Watch over the one who goes in and out of your house. Watch over your nephew. Watch over that little rascal of a child your cousins have. Watch over him, because this is the greatest ruin of all, the one carried deep inside the breast, and so on.

Pay attention to this — and they know it, they see it, and then they shut the door and go inside. Do you suppose you have no part in it? You have every part in it. If only I were given one chance to preach throughout all of Greece — in the schools, in the middle schools, in the high schools — so that these corrupted girls of thirteen, of fourteen, of fifteen, and the other corrupted ones as well, could hear about this collusion and this shared guilt, this covering up for one another and the help they offer each other in these matters.

Do you know how many things would be prevented? Many things. And blessed are those schoolteachers, the men and the women, who have developed a courage on the inside, so that together with their own girls and their own young men they go into the circles of the others; and when things go badly and trouble starts, the teacher steps in as he ought, and the woman teacher steps in, into the personal problems of the young girl, into the personal problems; and many are saved, many are saved, and afterwards they have this to confess, that 'he saved me, my nous, my spiritual intellect, was opened; they had told me these things differently, otherwise I would have seen things differently, otherwise it was presented to me,'

and today they thank them and call them blessed for having stood in their path and set them right. There are so many things we could prevent, but unfortunately we do not do it. That is why Christ will demand an account from every person who is indifferent to sin.

Sin. And sin has a subtler branch to it as well: complicity, that is. That is what I mean by sin. I don't mean the one who commits the sin. I mean me, the one who stands off to the side and boasts that the sinner will pay for it and I am not guilty. Well, I am guilty, if I have a share in that sin. Because we do have cases like this. Others commit the sin, but we are the ones who reap the fruits of it. Just listen: what is that man doing? Could it be that you are guilty too? Go ahead and write it down on a slip of paper. Second, I am an accomplice if I push someone toward that sin. How many old men, how many elderly women, or other so-called mature ladies and gentlemen, sit and talk, and carry on, and lay bare the filthy chapters of their own lives, while the others, the young people who know nothing of such things...

The young people, who know nothing, hear it and are swept along into living this kind of life or that. Do you really think I have no part in this? You're walking down the street, you peel an orange, and it never crosses your mind that you ought to keep the peels and toss them somewhere out of the way, just in case one person in a million comes along and slips and gets hurt.

And a month later somebody did come by, and took a fall. Well, I'm sorry — you do have a part in it, since you never got around to it, and since, through your own indifference, that trap out there is yours. I'm simply making an argument here.

You, madam, shook out your cloth there where you were sewing, and needles and pins fell to the floor, and somebody else is pricked and a person suffers because of it. Well, forgive me if you think you are uninvolved. You should have been careful. You are guilty.

A corrupt magazine—you have indecent pictures in it, and who knows what else. And when you covered it up, you did not throw it away or burn it. Then someone found it, because Satan brings all these things to light. Someone may dig them up again.

And someone was scandalized by it; someone was dragged down. You will find those sins waiting for you tomorrow, at the very moment when you think you are going before God with clean hands, and suddenly promissory notes and bills come due that you never expected. The sin of other people is no laughing matter. Sin happens inside us, within us, and very often through us.

We give someone an order that leads him into sin. I am the manager of the shop, and I say: you will lie in order to sell. You will cheat on the weight, you will cheat on the measure, you will cheat on the price. You give the order; you are guilty of the sin.

The other man is the one who carries it out. Both of you are accomplices.

He gave the order to Joab to send Uriah to a front line of that kind so that he would be killed. And Joab kills him. He is an accomplice. Should he not have questioned why he was being given such an order? Should he not have acted in some other way? He is a general, he bears responsibility. He is an accomplice.

An account will be demanded of us further still, if we ourselves are the inventors of sin. And it is true. We, unfortunately, have learned to blame the devil. 'Satan put me up to it, Father. The evil one put me up to it, Father,'

as though we ourselves were not, in many things, further advanced than the evil one. Many things are inventions of Satan, since Satan, being free and being cunning, invented them. And in the same way we too, being free, invent many sins. If you read carefully the prayer of the divine John Chrysostom that he used to say every day, in one place he says: the inventors of every kind of lewdness.

The inventors of every kind of lewdness. We are the ones who find every way that not even Satan could imagine, so as to indulge the flesh still more, the men as much as the women. And it is not a satanic invention; it is a human one.

And there's an amusing little story here — I've probably told you before, and you may well know it yourself — that once, in a monastery, the abbot noticed that a certain monk's cell was lit up until late at night.

It made him curious. He went and looked through the opening to see what the man was doing. Was he at prayer, as always? The prayers were already over.

So what was he doing? He had a candle lit, and he was holding something above it, as though something were boiling. And it was the season of Great Lent. What had he done? He had a large key, the kind they have for the courtyard gates of monasteries, the kind with a hole in it. Into that hole in the key he had set an egg, and underneath it he had a candle, and he was cooking it.

And he caught him in the act. He put him through a council, the way they usually do. When he came before the elders to give his defense,

“Why did you do this—first, eating such rich food, and second, doing so during a fasting period?” He replied, “Father, Satan put me up to it.” Then Satan himself appeared, fully visible, and said, “He is lying.”

“I myself,” he says, “didn’t know about this one. And now I’m taking it from him, and I’ll pass it on to others as well.” We are not such innocent little doves. That phrase, “innocent as doves,” is not about us. It’s the truth. If it were possible for all the inventions of man to be laid bare, you would shudder — and you would see that Satan has been taught a great many things by us.

He must have introduced them. Many of us, then, are inventors of sin, and we pass it on to others as well. Once, we went to a mountain village in the Kyparissia region, where I was to speak, while a priest who came with me was to hear confessions. I asked him, “Father, what weaknesses do you see here in the village?” “My child,” he said, “there is blasphemy, there are lawsuits, and there is childlessness.” “What are you saying?” I replied. “Childlessness here in the village?” “Yes,” he told me. “Do you know how? A lady from Athens came here last summer...”

A young woman had come to the neighbouring village, and she passed on there the sin of the methods of contraception, and it spread through the whole region.

Look at how sin circulates, how it travels. And she is uninvolved? Every child that was thrown into the rubbish bin hangs on her back, hangs around her neck, all of them.

And when she goes up there, she will find them all waiting. So we are complicit. Another kind of sin, another way of being an accomplice, is when we praise the sin, as I said a little earlier: he is young, she is young, good luck to him, that is just how things are.

"She'll run off with this old man, he'll run off with that old woman" — and we have cases like this among Christians too. And those people don't even realize that they may be praising what is called this natural state, because they don't know Christianity, that it is supernatural — that it goes beyond nature.

So we praise the one who sins. Then there is the case where a person consents to the sin, gives his approval to an evil that is being done. He consents. Paul says in one place, if I remember rightly, at the stoning of Stephen, that he was one who consented.

Others were throwing the stones, but he was pleased with what was being done. The one who consents is an accomplice, and he answers for what was done.

You're an officer. Why do you let him off, and why do you allow him to go on stealing? You're a father, you're a manager, you're someone in authority, and you know that this man is sinning. Why don't you step in forcefully? Why don't you punish him, for the good of his soul? You have a duty to stop the evil before it happens.

You must not give it your blessing; you must not give in to evil. You have an obligation to step in. For a teacher, negligence is forbidden; they have no right to it. You have to step in. People who do not step in are accomplices in the other person's weakness.

For when I take measures to keep you from sinning, I am helping you and protecting myself as well. But when I try to appear kind, leave you free to do as you please, and the devil gets you into his clutches, then I too will be guilty for having left you unchecked. I remember one case. I was speaking with a gentleman who had become entangled in a dispute with his tenant. “Why didn’t I put it in writing? Why didn’t I get a receipt? And now, look—we’re going to court.”

Insurance papers, oaths, things taken on behalf of some unbeliever, enmities, and all of it so that you can get your work done. You share the responsibility for everything that is done. You are obliged, brother, to keep things straight: papers are papers, signatures are signatures, the receipts will prove what happened. Because the devil is in the middle of it all, and he will catch you out, and no one will be able to get you off; no one will save you for what is done under your own name, though you knew.

The one who bears the sword does not receive it by chance. The laws and all governing authorities are intended to prevent such situations, because you are obliged to forestall them. It is good when matters can be handled without written agreements and remain unwritten. But ours is not a society of angels. You are obliged to take precautions and establish safeguards so that sin does not occur. You must prevent it. Unfortunately, we display our kindness but take no precautions, and afterward we become indignant. Then we give cause for Christ to be blasphemed and for the Gospel to be attacked; we ourselves have to bring in witnesses and put pressure on people, all because we did not handle matters properly. Thus we find ourselves facing a situation that we could have prevented but did not. The most serious case is when we remain silent about sin. When we see sin being committed, or see that it is about to be committed, we must not remain silent. If I were to ask a certain group...

Some say that when they did act in some way against sin, it brought no result. My own view is that ninety percent of the time it does bring a result, especially if they acted rightly. Why do you hide yourself when you see that others are about to go and kill your child? Why do you hide?

What are you covering up, when you know that the young woman next door is pregnant and that, in a way, she is going to end up at the slaughterhouse? Why don't you step in, so that ways can be found, so that her needs can be met, and so that the soul may be saved, and her own life, and the life she is carrying in her womb?

Why do you do it? There are so many things we could do. Unfortunately these things are never discussed. Christianity gets talked about in other terms, the responsibilities are placed elsewhere, and yet it is precisely in these details that everything is bound together most tightly.

And if we stood before discerning spiritual fathers who truly knew how to hear our confessions, many of us should have been barred from the Chalice until our deathbed, because we ourselves are the ones who fostered and sheltered sin.

«For when the sinner sees that everyone is turning away from him, he will conclude that he has been a worker of great evils» — that is what Chrysostom says. And here is one last point about the things I am speaking of: what does that mean? It means that with such a person, with the sinner, at the end of the day, as we would put it, people will cut off his bread, they will not welcome him into their home, and they will not go to his home.

"When the one who has sinned sees everyone turning away from him, he will consider himself a worker of great evils." That is, so that people may be on their guard, so that they may see that they are doing something wrong. And if we are not only displeased with them, if we do not show our displeasure to them, but instead by our silence we make them into monsters.

We are to have nothing to do with them, so that they see us indignant and upset, so that they see us unwilling and hard toward them. But that's not what we do. We keep company with many people, and we get mixed up in many things, when we know that they live against God's law, that they act against God's law, that they sin.

There are women who are adulteresses, and other women, Christian women, keep going to their houses and in one way or another make things easy for them out of weakness. You think you are offering something noble. Nothing of the sort happens; it is quite the opposite.

Paul tells us.

John the Theologian once worked there, helping at a public bathhouse.

We are told that Cerinthus, an impious man, a heretic, came into the baths, and the Apostle left at once with those who were with him, saying: let us go, in case the place falls in and collapses and we are destroyed along with him. So how is it that when you see a man sinning, a man whose whole life you know to be corrupt, you sit down right beside him and feel no fear that you may be destroyed along with him?

Be careful that the wrath of God doesn't reach you too. What does the devil say about Christ? Have you ever read the Wisdom of Solomon? What does it say? “He keeps away from our ways as from uncleanness.” The Christian keeps away from the ways of Satan and of his instruments, as from uncleanness.

Είναι παγκοίνως γνωστό ότι η αμαρτία έχει ξεχειλίσει και καθημερινώς αυξάνει.

Δεν είναι κανένας αυτός ο οποίος θα μαθεί ότι δεν βλέπει γύρω του, δίπλα του, κοντά και μακριά, αμαρτία. Και θα ήθελα να ερωτήσω, έχουμε να απασχοληθεί ποτέ ποια η αιτία αυτής της αυξήσεως και της υπερπληθυνομένης αμαρτίας;

Ποιοι ευθύνονται; Θα σε έχει απασχολήσει ποτέ το θέμα αυτό, ποιοι άραγε να είναι οι υπεύθυνοι, ποιοι θα δώσουν λόγο για αυτή την αμαρτία; Εμείς οι λεγόμενοι χριστιανοί έχουμε καμιά ευθύνη για την αμαρτία αυτή, η οποία γύρω μας και πλησίον μας συντελείται; Ίσως που είναι ορισμένοι όχι.

Η γνώμη όμως της Γραφής και των Πατέρων είναι διάφορος.

Εάν υπάρχει αυτή η αμαρτία και πληθύνει καθημερινώς, είναι εκ της αδιαφορίας της δικής μας.

Ένα σώμα μυρίζει, σαπίζει, χαλάει, πάει να πει ότι δεν είναι καλά αλατισμένο. Δεν το αλάτισες καλά και μύρισε.

Και αν παραδεχτούμε ότι τους χριστιανούς τούς έδωσε ως άλας, στήθηκε το άλας στη ζωή,

πώς θα πει ότι είναι αμέτοχος, εφόσον δεν αλατίζει, εφόσον το αλάτι έχει δοθεί να αλατίσει και δεν αλατίζει; Πώς μπορεί να είναι ανεύθυνο; Και αν εμείς είμαστε χριστιανοί και κατά συνέπεια άλας της γης, πώς είναι δυνατόν να είμαστε ανεύθυνοι για την αμαρτία η οποία συντελείται μέσα στα μάτια μας;

και άλλοτε έχουμε πει ότι στην Παλαιάν Διαθήκη η διεκριμένωση των Ζεϊκίν, το τρίτο κεφάλαιο, αναφέρει ότι ο άνθρωπος είναι συνυπασμένος με την αμαρτία του άλλου και είναι υποχρεωμένος να νουθετήσει τον άλλον μέχρι του σημείου που μπορεί, ή να επιστρέψει ο άλλος από την οδόν την άνομον και αν δεν τον ακούσει εγκέρδησε ψυχήν εξανά του, εάν δεν του ακούσει αυτό τηλεφέρωσε τη θυσική του.

Είμαστε λοιπόν συνδεδεμένοι με την αμαρτία του άλλου και έχουμε υποχρέωση, με τους τρόπους που υποδεικνύει η Γραφή και οι πατέρες, να πολιτευόμεθα έναντι αυτής της αμαρτίας η οποία υπάρχει γύρω μας. Ο οποίος χρηστός όμως για αυτή τη σκέψη, την ευθυνότητά μας λέγει το εξής

Ταύτα λέγομε, αλλά την πρέφερσα αδελφοί κυδαιμονία επιδεικνύμεθα με τα υποχρεωμένη να κυδαιμονεύσουμε τους αδελφούς Εγώ δε τούτο με τα πάθη υποσχουνούμε της ακριβίας και γιόμε πάθην ημίν Ότι ή ημί μου λυήθηκε πάντες οι παρόντες εν τάφτα, διαν είμαστε την σωτηρία των την πόλη νικούντων, τα χέος ημίν άπαθα διορκούνται Αν θα θέλαμε, λέει, εμείς που είμαστε εδώ, ομιλεί στο ακροατήριό της Εκκλησίας ο Χρυσόστομος, να κινηθούμε για να ξεκινήσουμε μέσα στην πόλη, ο καθένας μας με το πλαίσιο που μπορεί, να νουθετήσει, να διακονήσει, να υπερκινήσει και αν έχει και θέση να ελέγξει την αμαρτία, εγώ λέω ότι ολόκληρη την πόλη, λέει, έχω τη γνώμη ότι θα μπορούσαμε να διορθώσουμε.

Κηδόμεθα τοίνυν τῆς τοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν σωτηρίας. Ἀρκεῖ εἷς ἄνθρωπος ζήλῳ πεπυρωμένος ὁλόκληρον διορθῶσαι δῆμον. Είναι, λέει, ικανός ένας άνθρωπος, να έχει όμως κρυφό μέσα του ζήλο πεπυρωμένο, ολόκληρον δήμον, ολόκληρον, λέει, λαό, πόλη, να αναζωπυρήσει και να σώσει.

Όταν δε μην είσαι, και δεν είμαστε ένας, μηδέ δύο, και δεν είμαστε δύο, μηδέ τρεις, αλλά τοσούτον πλήθος των δυναμένων, των ημερημένων διορθώσεως, άφησε, ουδαμώθεν ετέρωθεν, αλλά παρά την ημετέραν ραθυμίαν. Δεν είμαστε ένας, δεν είμαστε δύο, είμαστε τόσος κόσμος, λέει.

Πώς το διορθώνετε; Από την αδιαφορία τη δική μας, από τη ραθυμία τη δική μας, ου παρά την ασθένειαν, ου πλείους απόλλυνται και καταπίπτουν.

Σε εμάς λοιπόν λέγει, είναι η ευχή μου, πούς γάρ, ούκ άτοπον, ημέν μάχην ήδη μεν έτσι της αγοράς προσένεε και καταλάβει τους μακουμένους. Όταν δούμε, λέει, κάποιον στην αγορά που δεν τον γνωρίζουμε να έρθει στα χέρια με κάποιον, ή να κτυπιέται ή να κτυπά, και μπαίνουμε στη μέση να ειρηνεύσουμε και να ησυχάσουμε αυτούς.

Και τι λέγω Μάκη, οι καταπεστών τα είδαμε όνον, έναν όνον λέει να είδουμε να πέσει στον δρόμο. Κύριε ο Ρέγιος και στην ανοιχτή σας θέλουμε να βοηθήσουμε το ζώο να σηκωθεί, λέγει, των δε αδελφών απολυμμένων, αμενίν, τους ανθρώπους που είναι πεσμένοι, λέει, κάτω, σε πάσης φύσεως αμαρτίες, αδιαφορούμε; Για σκεφτείτε τα λόγια αυτά.

Και ας σκεφτεί ο καθένας τη θέση του έναντι αυτών των λόγων του Θείου Αυτού Πατρός αφενός και του Ιεζεκιήλ, δηλαδή του Πνεύματος του Αγίου αφετέρου.

Πόσα δεν γίνονται γύρω στα μάτια μας, πόσα δεν ακούμε καθημερινώς,

πόσα δεν θα μπορούσαμε να προλάβουμε,

Προλάβουμε πόσους δεν θα μπορούσαμε να συμβουλεύσουμε και να υπενθυμίσουμε. Και επίσης, για λόγους που δεν θα έχουν δικαιολογία ενώπιον του Κυρίου εν εκείνη τη ημέρα, δεν επεμβαίνουμε και τα αποτελέσματα είναι οικτρά. Μη σκηνοθετείται εν πάση μεγαλοπρεπία η αμαρτία κι εμείς αδιαφορούμε. Γνωρίζουμε άραγε ότι

ότι υπέχομεν την ιδίαν ευθύνη εκείνων που αμαρτάνουν, εφόσον δεν παίρνουμε μέρος για την διόρθωση αυτών. Το ξέρει κανείς αυτό το πράγμα;

Την ιδίαν ευθύνη· όσο θα τιμωρηθεί αυτός ο οποίος ημάρτησε, άλλο τόσο θα τιμωρηθώ και εγώ ο οποίος αδιαφόρησα για την αμαρτία.

...αμαρτία, που μπορούσα κάτι να πω, που μπορούσα κάτι να καταγγείλω, που μπορούσα κάτι να υπενθυμίσω, που μπορούσα κάτι να προλάβω, που μπορούσα κάτι να θεραπεύσω. Ίσως να σας φαίνονται παράξενα αυτά που σας λέγω. Όποιος γνωρίζει αμαρτία η οποία ενεργείται στο περιβάλλον του ή ότι πρόκειται να ενεργηθεί αμαρτία, πρέπει να ενεργήσει. Πρώτο κλασικό παράδειγμα από τον που λέει...

Αυτό που λέγω, έχουμε αυτόν τον Θεό· έναντι των πρώτων ανθρώπων που ημάρτησαν, έμεινε αδιάφορος; Τι είναι οι πρώτοι άνθρωποι που ημάρτησαν; Ο Αδάμ και η Εύα. Έμεινε αδιάφορος; Δεν έφτασε να τους βοηθήσει να μετανοήσουν, να βρούνε το δρόμο τους, να βρούνε ότι δεν έκαναν καλά; Έφτασε; Αδιαφόρησε;

Ποια τα αποτελέσματα; Από την πλευρά του έκαμε το καθήκον του, δεν μπορεί κανένας να τον κατηγορήσει ότι αδιαφόρησε, δεν ολιγώρησε, δεν τους βοήθησε να πέσουν, ούτε συγκάλυψε την αμαρτία και την άφησε ατιμώρητη.

Τους απείλησε το πρώτον διά νόμου· «ᾗ δ’ ἂν ἡμέρᾳ φάγῃς ἀπὸ τοῦ ξύλου, θανάτῳ ἀποθανῇ». Δεύτερον, εφόσον δεν ήκουσαν και ημάρτησαν, τους υπενθύμισε να μετανοήσουν. Ούτε αυτό το δέχθηκαν· είδαν τότε πλέον τις συνέπειες των πράξεών τους. Τους έπιασε από το αυτί και τους έβγαλε.

Ενήργησε όμως, δεν εκάστηνε στα βρωμαία τα χέρια Δεν έκανε το ίδιο άραγε και εις τον Κάιν; Τον Κάιν δεν ενήργησε να μην αμαρτήσει και όταν ημάρτησε πάλι δεν τον βόησε να μετανοήσει, και προ και μετά; Ερωτώ, εμείς δεν έχουμε τίποτα υπόψη από το περιβάλλον μας ότι εδώ πρόκειται να γίνει αμαρτία ή ότι εδώ συμβαίνει αμαρτία;

Ποια είναι η θέση μας, προ και μετά; Εισητινήσαμε κατά κάποιον τρόπο· βλέπεις, γίνεται αμαρτία. Τι κάνει; Τι είναι άλλωστε η αμαρτία για την οποία αδιαφορείς; Πυρκαγιά είναι· μακάρι να ήταν πυρκαγιά.

Πυρκαγιά να κάψει σώματα υλικά και να μην κάψει ψυχές δεν είναι πυρκαγιά, είναι κάτι παραπάνω. Τι κάνεις έναντι μιας πυρκαγιάς; Καπνός, λέει, βγαίνει, δεν έχει εκδηλωθεί ακόμη, κάτι μυρίζει, δεν έχει εκδηλωθεί ακόμη, και παίρνεις μέτρα για να μην γίνει πυρκαγιά. Εγώ δεν μυρίζω ότι θα γίνει ατιμία, ότι θα γίνει πορνεία, θα συντελεστεί μοιχεία, θα μείνουν ορφανά, θα διαλυθούν αντρόγυνα;

Δεν κατάλαβες τίποτα; Και τι έκανες έναντι όλων αυτών; Τι μπορούσα να κάνω εγώ, άνθρωπος είμαι, εγώ θα πάω να βγάλω το φίδι από την τρύπα; Ποιος θα έρθει να το βγάλει, θα έρθει ο Χριστός πάλι να το βγάλει, ποιος θα έρθει να το βγάλει; Έχουμε υποχρέωση, είμαστε δεσμευμένοι, είμαστε συναμαρτωλοί, τι το ξεχνούμε αυτό, εμείς είμαστε η αιτία που τρέφουμε και θάλπουμε με τη σιωπή μας, με την ανοχή μας

όλη αυτήν την αμαρτία η οποία γίνεται. Δεν μιλήσαμε ποτέ, δεν υπενθυμίσαμε ποτέ, δεν ξεσκεπάσαμε ποτέ την αμαρτία. Πού να πηγαίνετε πάλι, να βγω έξω; Μα εκτίθεσαι· δεν σου είπα να βγεις έξω, να πας στον ιερέα, να πας στον αρχιερέα, να πας στον πνευματικό, με κρυφό τρόπο.

Πάτερ μου, αυτό γίνεται, δεν ξέρω πώς θα ενεργήσει, δεν ξέρω τι θα κάνεις. Πόσοι γίνονται, καταγγέλλεται ένα κλέψιμο, πόσοι καταγγέλλονται άλλοι που δεν έχει πατρίδα και λοιπά, δεν ξέρω ποιον· πόσοι καταγγέλλουν αυτοί, και κρυφοί ωσπολλάκις, και ανωνύμως ωσπολλάκις, και συλλαμβάνονται, και προλαμβάνουν ένα κακό μεγάλο, και πολύ καλά κάνει.

Αλλά εδώ πώς δεν ενδιαφέρεται; Στους ανθρώπους που έχουν τη μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι δεκτοί και να ελέγξουν και να αφορίσουν, δεν πηγαίνει. Τουλάχιστον να βγάλει την ευθύνη από πάνω του. Πώς θα ενεργήσουν, δεν ξέρω τι θα κάνουν.

Εκάναμε εμείς από τη πλευρά μας αυτό που έπρεπε έναντι της αμαρτίας και η αμαρτία δεν περιορίστηκε; Όχι, επεξετάθη, όχι, γρήγορα, και μας κατέκτησε. Κινδυνεύουμε τώρα.

Εμείς συμμετέχουμε. Έτσι λέγουν εδώ, δεν ξέρω εσείς αν το βλέπετε σωστά. Ο Θεός έτσι ενήργησε, έτσι ενεργεί και έτσι καλεί τους ανθρώπους να ενεργήσουν. Τι έκανε στον αμαρτήσαντα Δαβίδ ο Θεός; Δεν του έστειλε άνθρωπον, δεν του μίλησε σε τρίτο πρόσωπο ο Νάθαν, δεν τον βόησε τον άνθρωπο να έρθει στον εαυτόν του;

Αν λοιπόν εγώ δεν το κάνω αυτό, αν εσύ δεν το κάνεις, αν ο άλλος δεν το κάνει, ποιος θα το κάνει; Αυτό που σκέφτονται μαζί, σαν αυτόν που πράττει την αμαρτία μαζί, κάποιος άλλος πρέπει να το πάρει. Αλλά εμείς έχουμε ή τον εγωισμόν ή την ητοπάθεια.

Τον εγωισμόν ότι πρέπει οπωσδήποτε να μας ακούσει, ήταν χαμένα τα λόγια μας. Είναι τόσο ακριβά τα δικά μας. Του Χριστού δεν ήταν ακριβά, που του έλεγαν ότι και σατανά έχει μέθοδη. Εμείς έχουμε την αξίωση να μας ακούσουν και να πέφτουν τα πόδια μας και να τη διηγηθούν και να μας θεωρήσουν ως ευεργέτες μεγάλους και τοπίρες μεγάλους.

Όχι, γιατί έγινε αυτό, γιατί σκέφτεσαι έτσι, να πεις το λόγο του, με δάκρυα η δυνατότητα, διότι ο Σπύρον εν δάκρυση, αυτός με αγαλία της θα ταιρίσει, όχι ξηρά, όχι σαν δάσκαλος, Υπότιτλος, ο Γεφαλασσινόμος, κ' αν αδελφό που πονά, που κλαίει, που τη ζει στην πηγή αυτή η οποία είναι αιχμάλωτη, θα πάρεις όχι να την εκτελέσεις με το σώμα σου, διότι οι αιχμάλωτοι δεν εκτελούνται, είναι αιχμάλωτοι σαν κατανά, οι αιχμάλωτοι δεν εκτελούνται, είναι ιερά πρόσωπα στην περιπερφή, και τότε θα δεις πώς ο Θεός θα σε λέει στα λόγια, πώς θα καποφορήσει, πώς άρχισε με αυτόν του αυτό το πρόσωπο.

Ο πρεσβύτερος, που του λέγω: «Σε εκατό προσπάθειες που θα κάνεις, τις ενενήντα θα τις κερδίσεις. Οπωσδήποτε». Δεν έγιναν όμως εκ μέρους μας προσπάθειες. Άλλοι έχουν ηττοπάθεια, φοβούνται, ντρέπονται, υπολογίζουν μη χάσουν εύνοια, μη χάσουν θέση, μη χάσουν υποστήριξη και δεν θέλουν να έρθουν στα λόγια. Μα για τον Χριστό έρχεστε. Για την αθάνατη ψυχή του έρχεστε.

Όχι, τον αγαπάς; Εφόσον δεν διαφέρεσαι για την ψυχή του, εφόσον δεν του αποκαλύψεις πού είναι ο κίνδυνος, διότι τον θυμίζει πού είναι το διοικητήριο. Όχι, είναι δυνατόν, αλλά δεν τον αγαπάς, δεν τον αγαπάς, και μπρος, ούτε τον Χριστόν αγαπάς, που έχει αίμα γι' αυτόν.

Είναι μια ευθύνη, απέραντος ευθύνη, και είναι ενοχή, συνενοχή μάλιστα. Δεν μπορεί ο άνθρωπος να βλέπει την αμαρτία και να σιωπά. Τώρα, ενθυμηθείτε τον μνήστορα Ιωσήφ: «δίκαιος ὢν καὶ μὴ θέλων αὐτὴν παραδειγματίσαι, ἐβουλήθη λάθρα ἀπολῦσαι αὐτήν».

Τι θα πει «δίκαιος ων»; Άνθρωπος που εφαρμόζει τους νόμους του Θεού. Μπορούσε να κρατήσει τη Μαρία έγκυο, εφόσον δεν είχε αποδείξεις ότι είναι εκ Πνεύματος Αγίου έγκυος; Δεν μπορούσε. Θα μπορούσε ο Ιωσήφ στο σπίτι του να σκεπάσει αυτήν την ανομία; Εσκέφτετο βέβαια, διότι μέσα του γινόταν μια σύγκρουση, ότι αν την εξέθετε έξω, ότι αυτός είναι αμέτοχος της εγκυμοσύνης αυτής, θα λιθοβολείτο η Μαρία. Ούτε αυτό μπορούσε να το κάνει, και σκέφτηκε λάθρα να τη διώξει κάπου μακριά, να τη βγάλει πάντως από το σπίτι, να φύγει η αμαρτία από το σπίτι. Δεν μπορούσε να σκεπάσει την αμαρτία, φοβόταν τον Θεό, δίκαιος ων, και ο Θεός οικονομεί ό,τι οικονομεί. Και βλέποντας αυτή την εσωτερική σύγκρουση, ο Θεός έστειλε άγγελον και τον έβγαλε από τη δύσκολη περίπτωση, ερμήνευσε

Είπε, βεβαιώνοντάς του, ότι δεν έχει έτσι το θέμα. Είναι πράγματι εκ Πνεύματος Αγίου, και μάλιστα αναφέρει και ο προφήτης στο Ησαΐας 7:14, «ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει». Και έτσι τον ησύχασε τον άνθρωπο.

Εμείς δεν είμαστε τόσο ανοιχτοχέρηδες. Έχετε γνώμη ότι θα υπήρχε αυτή η αμαρτία και η διαφθορά η οποία υπάρχει; Αν δεν υπήρχαν φίλοι να καλύψουν, φιλενάδες να σκεπάσουν, να καλύψουν ώρες και να μας δικαιολογήσουν ώρες, να μας δώσουν χρήματα και τα δωμάτιά τους, τα αυτοκίνητά τους και τα τηλέφωνά τους, τα ψέματά τους και τη διαφθορά τους, θα είχαμε την κατάσταση που έχουμε σήμερα; Θα είχαμε αυτή τη διαφθορά, αυτήν την καλπάζουσαν διαφθορά; Θα είχαμε; Δεν θα είχαμε, δεν θα είχαμε.

Αλλά είμαστε αθεόφοβοι, εμείς οι χριστιανοί, οι ορθόδοξοι, είμαστε αθεόφοβοι. Γι' αυτό ακριβώς έχουμε αυτόν τον πολλαπλασιασμό. Πόσα πράγματα δεν ξέρουμε, πόσα πράγματα δεν ξέρουμε. Αν υπήρχε τρόπος να αποκαλυφθεί για τον καθένα μας τι ξέρουμε και τι γίνεται γύρω μας.

Έτσι να πάμε φούντα όλοι, φούντα όλοι.

Προημερών μια δαιμονισμένη απεκάλυψε ενός χωροφύλακος και μια άλλη

Στον Ιερό Ναό της Παναγίας, πατροτάτη. Και είπε τη γυρή αυτή η οποία επενέβη να τακτοποιήσει τα πράγματα. Εσύ, τη λέει, να πας στην άκρη. Και να πας να βρεις το φύλλο μαζί με τη φιλανάδα που τον έχετε έναν.

Και καλύπτει μία την άλλη. Έγινε σαν το κερί. Γιατί του λέει παλιάνθρωπε και του αράδιασε, δεν ξέρω τι που αράδιασε, και έγινε τόσο σάφρο φύλαξε.

Αν αποκαλυψούν, αν θελήσαμε να τα βγάλουμε έξω στα αυτά που ξέρει ο ένας για τον άλλον και τα σκεπάζουμε, νομίζετε ότι προσφέρουμε υπηρεσία; για την οποία μάλιστα θα ζητήσουμε μίαν ημέρα, όχι αμυδίν και τόκον, αλλά και επιτόκια, και αυτά θα είναι κόλαση.

Πολλά πράγματα θα βλέπαμε ότι ξέρουμε, για τα οποία θα μας ζητηθεί λόγος, εάν δεν θελήσουμε με έναν πλάγιο τρόπο, όμορφο, να συστήσουμε, να υπερκινήσουμε, να ελέγξουμε εάν είναι δυνατόν ή να αποκαλύψουμε τους εντεταλμένους να επέμβουν.

Ὁ δυνάμενος κωλύσαι καὶ μὴ κωλύων, αὐτός ἐστιν ὁ ποιῶν. Να το πω άλλη μια φορά: ὁ δυνάμενος κωλύσαι, να εμποδίσει μια αμαρτία, καὶ μὴ κωλύων, δεν την εμποδίζει, αὐτός ἐστιν ὁ ποιῶν· αυτός, λέει, κάνει την αμαρτία. Ο εβδομηκοστός πρώτος κανών του Μεγάλου Βασιλείου κανονίζει δέκα έτη τον πόρνο, τον μοιχό, τον φονέα, και το ίδιο εκείνον που συγκατατίθεται με τη γνώμη του.

Ο εβδομηκοστός πρώτος κανών του Μεγάλου Βασιλείου που κανονίζει τον πόρνο, τον μοιχό, τον φονέα κλπ.

Κανονίζει και τον γνωρίζοντα και σιωπώντα. Αυτόν που σιώπησε, είτε για μια πορνεία, είτε για μοιχεία, είτε για φόνο, για οτιδήποτε γύρω από τον φόνο, κανονίζει και αυτόν το ίδιο. Ο εβδομηκοστός πρώτος κανόνας του Μεγάλου Βασιλείου.

Το ότι κατακρύψει την αμαρτία, τον ακαλύψει την αμαρτία και κατασκευάζει εσύ τον θάνατο. Δεν κάνεις τίποτα άλλο, είναι μόνο βοηθάς στο θάνατο. Και όχι θάνατο, όπως είπα, σαρκός, αλλά θάνατος, θάνατον πνεύματος.

Ο δε Μέγας Βασίλειος λέγει: «Είναι το κέντρον του θανάτου η αμαρτία. Ἄσπλαχνος ἐστὶν ὁ ἐφησυχάζων, οὐχὶ ὁ ἐλέγχων, ὡς ὁ τὸν ἰὸν ἐναφεὶς τῷ δηχθέντι, οὐχ ὁ ὑφαιρῶν». Όπως λέγει, αν η αμαρτία είναι το κέντρον του θανάτου, τότε είναι άσπλαχνος εκείνος, ο οποίος εφησυχάζει και αδιαφορεί για την αμαρτία, που θα γίνει ή που γίνεται, δεν βγάζει τον ιόν, το δηλητήριο, από τον πληγέντα, από αυτόν που έχει δαγκώσει το φίδι, ο Σατανάς, αλλά του το αφήνει. Τέτοιος είναι αυτός.

Ο δε 25ος κανών της Αγκύρας, την Άγκυρα, δέκα έτη κανονίζει τον γνωρίζοντα την αμαρτία και μη καταγγέλλοντα. Όχι τον εισαγγελέα, τον αρχιερέα, δεν το εισαγγελεύει, δεν έχει καμιά δουλειά με τις φυσικές αμαρτίες, ο αρχιερεύς είναι εκεί, ο ιερεύς είναι εκεί, ο πνευματικός έτσι, και είναι ανάγκη να το πληροφορηθεί, να ευρεθεί ένας τρόπος, ένα, δύο, τρεις, πέντε μαζί, και ενεργήσουν και θεραπεύσουν την αμαρτία αυτή.

Αναφέρει δε εκεί και ένα περιστατικό που είναι το εξής. Αν κάποιος, λέγει, έχει μνηστευτεί μία και αυτή η μία έχει αδελφή, και αφήσει έγκυον αυτός την αδελφήν, αλλά έπειτα δεν πάρει την αμαρτήσασαν αλλά πάρει την αρραβωνιασμένη αυτός, και εγώ το ξέρω αυτό και δεν το πω, δέκα χρόνια έχει αφορισμό.

Αν πάλι σε ένα μοναστή, μια καλοβρέα γνωρίζει ότι καλοβρέες άλλες ή καλοβρέα άλλοι, πορνεύει η Μιχαίλη και δεν το μαρτυρήσει στην ηγουμένη να επέμβει, να προλάβει, να θεραπεύσει, το ίδιο κολάζεται και αφορίζεται.

Ο ιερός Χρυσόστομος λέγει, αν γνωρίζουμε κάποιον που πορνεύει και μεταλαμβάνει, να το φανερώνουμε εις τον πνευματικόν, διότι αν τον σκεπάσουμε έχουμε την ιδίαν αμαρτίαν και κατάληξη ιδίαν και ο αμαρτάνων, όταν γνωρίζουμε την αμαρτίαν και αδιαφορούμεν ή σιωπώμεν.

Πόσοι άνθρωποι δεν ξέρουμε την ζωή των άλλων. Έχουμε υποχρέωση να το πούμε, να το υπενθυμίσουμε εις τον πνευματικόν που δίνει τα Άγια, για να τον προλάβει, να τον βοηθήσει, για να σωθεί. Ο σκοπός μας δεν είναι να κατηγορήσουμε, ο σκοπός μας είναι να θεραπεύσουμε και εντούτοις πολλάκις που θα μπορούσαμε πολλά πράγματα να κάνουμε, δεν τα κάνουμε.

Γι' αυτό λοιπόν ακριβώς υπάρχει η ευθύνη. Ο οποίος Χρυσόντομος λέγει αν γνωρίζομεν κάποιον που πορνεύει και μεταλαμβάνει, να το φανερώνομεν εις τον πνευματικό, διότι αν τον σκεπάσωμεν έχουμε την ιδία αμαρτία και κατάληξη ή αν και ο αμαρτάνων, όταν γνωρίζομεν την αμαρτία Και αδιαφορώμεν ή θεοπόμεν Πόσοι άνθρωποι δεν ξέρουμε την ζωή των άλλων. Έχουμε υποχρέωση να το πούμε, να το υπενθυμίσουμε εις τον πνευματικόν που δίνει τα Άγια και να τον προλάβει, να τον βοηθήσει για να σωθεί.

Ο σκοπός μας δεν είναι να κατηγορήσουμε, ο σκοπός μας είναι να θεραπεύσουμε και εντούτοις πολλάκις που θα μπορούσαμε πολλά πράγματα να κάνουμε δεν τα κάνουμε. Γι' αυτό λοιπόν ακριβώς υπάρχει η ευθύνη.

Ευθύνη, αν τι μην είδης ποινά των μεταστού αγελαζομένων, πορνεύωτα και μυστηρίης προσερχόμενων, υπέ το διακονουμένο τίσπουτο διανομή. Ο δίνα ανάξιος των μυστηρίων, κόλληστον τα ζεβίλους χείρας, Η γάρμη δεν διηγήσε τα δικαιώματα άξιος, ενώ εισόν ή προβίβασε τα της κολάσεως αυτό, όταν και τη σιερά άπτιζε τραπέζι. Ούτε αυτό δεν μόνο, αλλά και το συσκιάζονται. Δεν είναι μόνος αυτός ο υπεύθυνος, αλλά αυτός και αυτός που τον σκεπάζει, που τον σκιάζει, δεν τον αποκαλύπτει. Διότι αυτός μπορεί να έχει κατά κάποιον τρόπον φορωθεί. Έχεις υποχρέωση να τρέξεις να τον βοηθήσεις.

Είναι αλήθεια: ό,τι γνωρίζουμε, ό,τι ξέρουμε, τα συζητούμε. «Κάτσε να σου πω, άντε να δεις». Γιατί τα συζητείς ύστερα; Για να κατηγορήσεις· αυτός είναι ο σκοπός, όχι να θεραπεύσεις.

Απαγορεύεται να συζητήσεις με τον άλλον την αδυναμία του άλλου. Είναι μόνο με αρχιερέα ή ιερέα ή πνευματικών κοινά. Όταν λέγω πνευματικών δεν εννοώ πάντοτε τον ιερέα που εξομολογεί.

Εννοώ και έναν ηλικιωμένον ή μια ηλικιωμένη, η οποία είναι πνευματοφόρος, που έχει διάκριση, που μπορεί να σε οδηγήσει σωστά. Κάτσε να σου πω, νομίζω ότι αυτό και αυτό γίνεται. Τι λες να κάνουμε, εκεί πώς να ενεργήσει καλύτερα, πώς να ενεργήσουμε χωρίς και αυτόν να τον εξευτελίσουμε, χωρίς να τον στίψουμε, αλλά να σταματήσει και αυτή η αμαρτία.

Λυπάμαι την ψυχή τους. Κατά αυτήν την έννοια δύνασαι να το συζητήσεις με κάποιον που είναι πνευματικός άνθρωπος, να αλλάξετε τη γνώμη σας, όχι για να κατηγορήσετε όμως, όχι για να χαρείτε με την πτώση του άλλου, αλλά για να βρείτε έναν τρόπο, να σας φωτίσει ο Θεός, δύο μαζί, τρεις μαζί, να ζητήσετε από τον Θεό δύναμη να το κάνετε αυτό για τον άνθρωπο αυτόν, ο οποίος είναι δέσμιος στα χέρια του σατανά.

Δεν έχει δικαίωμα μόνο να το διαφωντεύσετε, δεν έχει δικαίωμα να κατηγορείτε.

Στην κατηγορία της έξω, όχι, θα καλύψει ο άνθρωπος.

Είναι συγκοινωνός της αμαρτίας πολλάκις του άλλου, πρώτον όταν βοηθεί στην αμαρτία του άλλου. Μήπως βοηθώ στην αμαρτία αυτή ή μήπως βοηθώ ακόμη και να γίνεται αυτή η αμαρτία;

Δεύτερον, όταν με γνώμη συγκατατίθεται, του αρέσει αυτό που κάνει ο άλλος κι αν θα περνούσε από το χέρι του θα το έκανε κι αυτός. Ή αν δεν το έκανε αυτός, δεν αντιτάχθηκε η γνώμη του. Συγκατατίθεται ότι το κάνει.

Εσμέως είναι αυτός, τώρα τι περιμένει; Αν γεράσει αυτός θα γίνει σαν και εμάς. Ναι, αν δεν έχει αυτή ένα φύλλο τώρα, πότε θα είναι, όταν γεράσει; Που συγκατατίθεται, που βρίσκει ελαφρυντικά. Ο άνθρωπος αυτός είναι συνένοχος και θα τιμωρηθεί το ίδιο όπως θα τιμωρηθεί αυτός που δεν καταλήθηκε την αμαρτία.

Τρίτη περίπτωση είναι η ευθύνη μας, να τον γνωρίζουμε το κακό και το σκεπάζουμε. Ευχή, αντίδρασης, ειρηνική, θα γίνει, ουδείς λόγος θα βγει, τίποτα, δεν μπορεί, πρέπει κάποιος να διαμαρτυρηθεί, ώστε εκείνη την ημέρα να μην βρεθεί και να πει, μα δεν βρισκότανε κι ένας να μου πει όχι.

Ο Χριστός μας να βρεθεί μικρολογημένος, ο λόγος ο εξερχόμενος από του στόματός μου ου μη επιστρέψει κενός, θα φέρει ή σωτηρία ή κατάκριση. Σου υπενθυμίζω, σου λέγω, αν θελήσεις και το λάβεις, σώζεσαι· εάν δεν το προσέχεις, το απορρίψεις, κολάζεσαι, αλλά εγώ ελευθερώνω τον εαυτόν, το είπα και δεν ηθέλησες. Δεν έχεις δικαίωμα να βγάλεις το πιστόλι.

Δεν το επέβαλε ο Θεός στον Αδάμ, δεν το επέβαλε στον Κάιν, δεν το επέβαλε στον Δαβίδ· υπενθύμισε. Το αυτεξούσιον, η ελευθερία του ανθρώπου, έχει δοθεί αναφαίρετη για τον αιώνα, δεν στραγγαλίζεται. Είναι ελεύθερος ο άνθρωπος· εφόσον είναι ελεύθερος, είναι και υπεύθυνος.

Ο αυτούς είναι ελεύθερος να του υπενθυμίσει του άλλου, για να του πει αυτό που είπε ο Ιωάννης ο Πρόδρομος. Ουκ έξεστί σοι, δεν είναι συγκεχωρημένο να έχεις τη γυναίκα του αδελφού σου, είπε σε εκείνος.

Και εγώ θα πω του άλλου, δεν είναι συγκεχωρημένο αυτό που κάνει, αλλά εμείς δυστυχώς δεν το προσέχουμε αυτό και συνηγορούμε με τη σιωπή μας, γι' αυτό ακριβώς είμαστε ένοχοι, γνωρίζουμε το τι γίνεται στην εξαδέλφη, στην ανεψιά, στην κόρη του και τον οικοκύρη, στο γιο, την κυρία, τη γειτόνισσα, και αδιαφορούμε, σαν να μην συμβαίνει τίποτα.

Κοινωνίαν ηγούμαι κατά το έργον, όταν αλλήλαις τιμές επί το αυτό σκοπό συλλαμβάνονται προς την ενέργεια. Όταν συνηγορεί της το έργον, λέγει ο Θείος Χρυσόστομος. Κατά δε γνώμην, όταν με τη γνώμη συγκατατίθεται.

Όταν συγκατατίθεται της τη διαθέσει του ποιούντος και συναρευθεί, ετέρα δε κοινωνία τους πολλούς βλάπτουσα εν φαίνεται, τη ακριβολογία της θεοπνεύστου γραφής, όταν μήτε συνεργαζόμενός τις, μήτε συγκατατιθέμενος τη διαθέσει, ο νους δε την κακίαν της γνώμης, αφίσταται, εφησυχάσει και μη ηλέξει.

Ο άνθρωπος λοιπόν, λέγει, είτε με βοήθεια είτε με γνώμη είτε με σκέπη, αναφορικώς με την αμαρτία του άλλου, είναι ένοχος. Στον Ψαλμόν μθ΄, δεκαοκτώ, λέγεται: «Ἐὰν ἐθεώρεις κλέπτην, συνέτρεχες αὐτῷ, καὶ μετὰ μοιχῶν τὴν μερίδα σου ἐτίθεις».

Είσαι ένοχος, λέγει.

Αντιλαμβάνεστε τι είναι αυτό, να βλέπεις τον άλλον στην αμαρτία; Να βλέπεις τη μικρή ή την άλλη ή τον άλλο που θα παγιδευτεί και εσύ να αδιαφορείς, διότι κάτω από τα μάτια μας γίνονται αυτά.

Μάλιστα ο Χρυσόστομος όμως φέρνει ένα παράδειγμα, ότι είμαστε, λέγει, ένοχοι όταν έχουν στήσει παγίδες και δεν θορυβούμε, σιωπούμε για να μην φύγουν τα πουλιά, να πιαστούν. Ευχαριστούμε. Έτσι είμεθα ένοχοι και όταν ο σατανάς έχει στήσει την παγίδα για να πιάσει την κυρία, την κόρη, τον νέο, τον άλφα, τον βήτα, και εσύ δεν μιλάς, δεν θορυβείς, ότι γνωρίζεις, ότι ξέρεις, και πιάνεται στην παγίδα.

Θα δώσεις λόγο, θα δώσεις λόγο. Έπρεπε να υπενθυμίσεις, έπρεπε να προλάβεις. Ούτε όχι, λέγει, δεν προλαμβάνουν το κακό μου. Γιατί, εφόσον γνωρίζεις ότι η κοπελίτσα του γείτονά σου μέλλει να παρασυρθεί ή παρεσύρθη, γιατί κατά κάποιον τρόπο δεν ειδοποιείς τη μητέρα, τον πατέρα, οι οποίοι κοιμούνται οι άνθρωποι τον ύπνο του δικαίου;

Προσέξτε τον χωρίτη σας, προσέξτε αυτόν που βγαίνει στο σπίτι, προσέξτε τον ανεψιό σας, προσέξτε τον κοπρίδι αυτό των εξαδέλφων σας. Προσέξτε το, γιατί αυτή είναι η μεγαλύτερη διαφορά μέσα στα στήθια και λοιπά.

Προσέξτε το, και το ξέρουνε, το βλέπουν και κλείνουν την πόρτα και πάνε μέσα. Έχεις τη γνώμη ότι είσαι αμέτοχος; Δεν είσαι καθόλου αμέτοχος. Να μου δίδεται μια ευκαιρία να κάνω ένα κήρυγμα στο Πανελλήνιο, στα σχολεία, στα γυμνάσια, στα λύκεια, να ακούσουν αυτές οι διεφθαρμένες των δεκατριών, των δεκατεσσάρων, των δεκαπέντε και τα διεφθαρμένα τα άλλα, αυτήν τη σύμπνοια και τη συνενοχή, το σκέπασμα και το βοήθημα που προσφέρει το ένα στο άλλο επάνω στα θέματα αυτά.

Ξέρετε πόσα πράγματα θα προλαμβάνονταν; Πολλά πράγματα. Και χαρά στους δασκάλους αυτούς και στις δασκάλες, οι οποίες έχουν αναπτύξει μία ανδρεία εσωτερική, ώστε με δικές τους κοπέλες και με δικούς νέους εισέρχονται στους κύκλους των άλλων και φτάνουν τα παρατράγουδα και η διαφορά, και επεμβαίνει ο καθηγητής δεόντως και επεμβαίνει η καθηγήτρια στα ατομικά προβλήματα της νεαράς και στα ατομικά προβλήματα, και πολλοί σώζονται, πολλοί σώζονται και έχουν να το ομολογήσουν εκ των υστέρων, ότι με έσωσε, διηνοίγη ο νους μου, αλλιώς μου τα είχαν πει, αλλιώς θα έβλεπα τα πράγματα, αλλιώς μου παρουσιάζετο το,

και σήμερα τους ευχαριστούν και τους μακαρίζουν που ευρέθηκαν στον δρόμο τους και τους έφτιαξαν. Πολλά πράγματα θα μπορούσαμε εμείς να προλάβουμε, δυστυχώς όμως δεν το κάνουμε εμείς. Γι' αυτό θα ζητηθεί λόγος από τον Χριστό για κάθε άνθρωπο ο οποίος αδιαφορεί για την αμαρτία.

Την αμαρτία. Η αμαρτία έχει και κάποια πιο λεπτή διακλάδωση: τη συνενοχή, δηλαδή. Αυτό εννοώ αμαρτία. Δεν εννοώ τον αμαρτάνοντα. Εννοώ εμένα που μένω απέξω και καυχώμαι ότι ο αμαρτάνων θα πληρώσει και εγώ δεν είμαι ένοχος. Είμαι, λοιπόν, ένοχος εάν έχω μερίδιο από την αμαρτία. Γιατί έχουμε και τέτοιες περιπτώσεις. Άλλοι αμαρτάνουν, αλλά εμείς καρπούμεθα τα αποτελέσματα της αμαρτίας. Για άκουσε: τι κάνει αυτός; Μήπως είσαι ένοχος; Και ας το γράψεις σ’ ένα χαρτάκι. Δεύτερον, είμαι συνένοχος εάν παρακινώ εις αυτήν. Πόσοι γέροντες, πόσες ηλικιωμένες ή άλλες ώριμες λεγόμενες κυρίες ή κύριοι δεν συζητούν, δεν πολιτεύονται, δεν αποκαλύπτουν βρώμικες πτυχές της ζωής των, που τ’ άλλα, τα ανίδεα νιάτα...

Ανίατα ακούουν και παρασύρονται να ζήσουν τη ζωή αυτή ή αυτή. Έχετε τη γνώμη ότι είμαι αμέτοχη στο σημείο αυτό; Πηγαίνεις στον δρόμο και καθαρίζεις ένα πορτοκάλι και δεν σκέφτεσαι ότι τους φλοιούς πρέπει να τους κρατήσεις και να τους ρίξεις σε ένα μέρος, μήπως ένας στο εκατομμύριο περάσει, ένας άνθρωπος, και γλιστρήσει και χτυπήσει.

Και πέρασε ένας έπειτα από ένα μήνα και χτύπησε. Ε, συγγνώμη, δεν είσαι αμέτοχος εφόσον δεν πρόλαβες, και εφόσον εσύ έχεις την παγίδα αυτή εν τη αδιαφορία σου. Απλώς ένα επιχείρημα είναι αυτό.

Επίναξες εσύ η κυρία την πετσέτα σου εκεί που έραδες και κρέμισες κάτω δελώνες και καρχίσες, και ένας άλλος σε τρυπήσει και υποφέρει άνθρωπο στην κυρία του. Ε, συγγνώμη μου ότι είσαι αμέτωπος, ας πρόσεχε, είσαι ένοχος.

Περιοδικό διεφθαρμένο, έχεις φωτογραφίες άσεμνες, έχεις δεν ξέρω τι. Και όταν το κάλυψες, δεν το πέταξες και δεν το έκαψες. Και το βρήκε κάποιος, γιατί ο Σατανάς όλα αυτά τα βγάζει στην επιφάνεια. Μπορεί να τα ξεθάψει κάποιος.

Κι ένας σκανδαλίστηκε, ένας παρασύρθηκε. Θα τις βρεις μπροστά σου αύριο, που θα νομίζεις ότι πηγαίνεις καθαρός, και να σου βγουν γραμμάτια και συναλλαγματικές που δεν τις περίμενες ποτέ. Δεν είναι παίξε γέλασε η αμαρτία των άλλων. Μέσα σε εμάς, εντός ημών και πολλάκις δι’ ημών γίνεται η αμαρτία.

Διατάσσομεν κάποιον εις αμαρτία. Λέγω εγώ που είμαι ο διευθυντής του καταστήματος, θα λέγεις ψέματα να πουλάμε. Θα κλέβεις το ζήτη, θα κλέβεις το μέτρο, θα κλέβεις τη τιμή μου. Διατάσσου, είσαι ένοχος της αμαρτίας.

Ο άλλος την πράττει. Συνένοχοι είστε και οι δύο.

Έδωσε εντολή στον Ιωάβ να στείλει τον Ουρία σε μέτωπο οτιούτων για να φονευτεί. Και φονεύει. Είναι συνένοχος. Δεν έπρεπε να ελέγξει γιατί τον διατάζει; Δεν έπρεπε να το κάνει και ως έτσι; Είναι στρατηγός, έχει υπευθυνότητα. Είναι συνένοχος.

Θα μας ζητηθεί λόγος ακόμη εάν είμαστε και εμείς οι εφευρέται της αμαρτίας. Και είναι αλήθεια. Εμείς δυστυχώς μάθαμε να κατηγορούμε τον διάβολο. Με έβαλε ο σατανάς, πάτερ μου, με έβαλε ο πονηρός, πάτερ μου,

ώστε εμείς δεν είμαστε πολλά και στα ανώτερη του πονηρού. Πολλά εφευρήματα του σατανά, όπως ο σατανάς ελεύθερος και πονηρός εφευρίστηκε. Έτσι και εμείς ελεύθεροι, πολλά θα μαρτίες. Αν διαβάσετε την προσεκτική του θείου Χρυσοστόμου που έλεγε καθημερινώς, λέγει και σε ένα μέρος, τους εφευρέτας πάσης λαγνείας.

Τους εφευρέτας πάσης λαγνείας. Εμείς που ευρίσκουμε κάθε τρόπο που δεν μπορεί να το φανταστεί ούτε ο σατανάς, για να απολαύσουμε περισσότερο τη σάρκα, τόσο οι άρρενες όσο και οι θήλεις. Και δεν είναι εφεύρεσις σατανική, είναι ανθρωπίνη.

Και υπάρχει ένα ιλαρόν που θα στο έχω πει άλλοτε, θα το ξέρεις κι εσύ, ότι κάποτε σε ένα μοναστήρι ο ηγούμενος είδε ότι το κελί ενός μοναχού ήταν φωτισμένο ως αργά.

Του έκανε περιέργεια. Πήγε και κοίταξε από την τρύπα τι κάνει αυτός. Προσέρχεται η ίδια βάση. Τη προσευχή έγινε.

Τώρα τι κάνει; Ότι είχε ένα κερί αναμμένο και κάτι κρατούσε από πάνω σαν κάτι να έβραζε. Ήτανε δε περίοδος Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Τι είχε κάνει αυτός; Είχε ένα κλειδί μεγάλο από αυτά που έχουν στις αυλόπορτες των μοναστηριών, το οποίο έχει μια οπή. Επάνω εδώ στην οπή του κλειδιού είχε βάλει ένα αυγό και από κάτω είχε ένα κερί και τόψανε.

Και τον έπιασε επ’ αυτοφώρω. Τον πέρασε από συμβούλιο, όπως περνούν συνήθως. Όταν ήρθε ενώπιον της Γεροντίας για να απολογηθεί,

Γιατί το έκανες αυτό, και μάλιστα αφενός να φας τόσο πλούσιο φαγητό και αφετέρου σε περίοδο νηστείας; Είπε: «Πατέρα, ο Σατανάς με έβαλε». Και παρουσιάζεται ο Σατανάς ολόκληρος, ολόσωμος, και λέει: «Ψεύδεται».

«Εγώ», λέει, «αυτό δεν το ήξερα. Και τώρα το παίρνω από αυτόν και θα το υποδείξω και σε άλλους». Δεν είμαστε τόσο αθώα περιστεράκια. Το «αθώα περιστεράκια» δεν είναι για μας. Είναι αλήθεια. Αν ήταν δυνατόν να αποκαλυφθούν οι εφευρέσεις του ανθρώπου, θα φρίττατε και θα βλέπατε ότι ο Σατανάς πολλά πράγματα διδάχθηκε.

Θα τα ένταξε. Πολλοί μας, λοιπόν, είμεθα εφευρέται της αμαρτίας, την οποία διοχετεύουμε και στον άλλο. Πήγαμε κάποτε σε ορεινή Κυπαρισσία να μιλήσω εγώ και ένας πατήρ μαζί μου να εξομολογήσει. Και τον ερώτησα: «Πάτερ, τι βλέπεις εδώ ως αδυναμίες στο χωριό;» «Παιδί μου», μου λέει, «βλασφημία υπάρχει, δικαστήρια υπάρχουν και ατεκνία υπάρχει». «Τι λες;» του λέω. «Ατεκνία εδώ στο χωριό;» Μου λέει: «Ναι. Ξέρεις», μου λέει, «πώς; Μια κυρία, λέει, εξ Αθηνών, το καλοκαίρι πέρσι...»

Ευχή είχε έρθει στο διπλανό χωριό και μετέδωσε εκεί την αμαρτία στων τρόφων της προφυλάξεως και διεδότησης και ολόκληρον της περιοχής.

Ιδού η κυκλοφορία της αμαρτίας πώς πηγαίνει. Είναι αμέτοχος, ε! Όσα παιδιά πεταχθήκανε στον τενεκέ είναι στην πλάτη της, στο λαιμό της κρεμασμένα όλα.

Και όταν πάει εκεί απάνω θα τα βρει. Διπλανόμενοι. Αν η επίσης αμαρτία που είναι θα συνένοχη είναι όταν επενόμεν την αμαρτία, όπως είπα γρηγορότερα, νέος είναι αυτός, νέα είναι αυτή, χαλάλι του, έτσι είναι.

Θα λακάξει με αυτόν τον γέρο, θα λακάξει με αυτή τη γριά· έχουμε και τέτοιες περιπτώσεις μεταξύ χριστιανών. Και εκείνοι δεν ξέρουν καν ότι μπορεί να επαινούν τη φυσική αυτή λεγόμενη κατάσταση, γιατί δεν γνωρίζουν τον χριστιανισμό, ότι είναι υπερφυσικός.

Ευχή, Αμαρτάνοντος. Η περίπτωση όταν συνευδοκεί στην αμαρτία, σε ένα κακό που γίνεται, συνευδοκεί, λέγει σε ένα μέρος τελευταίο αν θυμήσε, ο Παύλος ή το συνευδοκών λέγει, στον λιθοβολισμό του Στεφάνου.

Άλλοι τον λιθοβολούσαν, όμως του άρεσε αυτού που έγινε το αυτό. Συνευδοκών είναι συνένοχος του δυτική λόγου για αυτό το οποίο έκανε. Μια άλλη περίπτωση σπάλαια αμαρτίας είναι όταν δύναται της να τιμωρήσει, να προλάβει δια της τιμωρίας και δεν τιμωρεί και δεν προλαμβάνει ενδιάφερη πτώση την αμαρτία.

Είσαι αξιωματικός. Γιατί τον συγχωρείς και γιατί του επιτρέπεις να συνεχίσει να κλέβει; Είσαι πατέρας, είσαι διευθυντής, είσαι κάποιος και γνωρίζεις ότι αυτός αμαρτάνει. Γιατί δεν επεμβαίνεις δυναμικά; Γιατί δεν τιμωρείς, να του βελτιώσεις την ψυχή; Είσαι υποχρεωμένος να προλάβεις το κακό.

Δεν πρέπει να το ευλογείς, δεν πρέπει να ενδίδεις στο κακό. Έχεις υποχρέωση να επέμβεις. Σε εκπαιδευτικό, η ολιγωρία απαγορεύεται· δεν έχει δικαίωμα. Πρέπει να επέμβεις. Οι άνθρωποι που δεν επεμβαίνουν είναι συνένοχοι στην αδυναμία του άλλου.

Διότι όταν παίρνω μέτρα να μη σε αφήσω να αμαρτήσεις, εσένα σε βοηθάω και τον εαυτό μου ασφαλίζω. Όταν όμως δείχνω ότι είμαι ο καλός και σε αφήνω ελεύθερον και σε βάζει στο χέρι ο διάβολος, και εγώ θα είμαι ο ένοχος που σ' άφησα ελεύθερον. Θυμάμαι μια υπόθεση. Μιλούσα με έναν κύριο, ο οποίος τα έμπλεξε με τον νοικάρη του. «Γιατί να μην έκανα χαρτί, να μην έπαιρνα απόδειξη; Να, και τώρα δικαστήρια».

Εμφύρια, Όρκη, εκ μέρους αυτού του απίστου, έχθρες, γιατί, για να κάνεις τη δουλειά σου, είσαι συνηθεύτερος για όλα αυτά τα οποία γίνονται, είσαι υποχρεωμένος και αδελφός του ανήτως, τα χαρτιά χαρτιά, υπογραφές υπογραφές, οι αποδείξεις θα αποδείξουν, γιατί υπάρχει και διάβολος στη μέση, και θα σας βάλει στο χέρι και ας σε βγάζει κανένας, δεν θεσώνει κανείς, για ό,τι γίνεται ενιστολεμώ το δικό σου, που ήξερε, που έχει πει ο Πρός, ότι ο Φέρον

Ο φέρων την μάχαιραν δεν την παίρνει τυχαία. Οι νόμοι, όλες οι εξουσίες, σκοπόν έχουν γι’ αυτές τις περιπτώσεις να προλάβουν. Γιατί είσαι υποχρεωμένος να τα προλάβεις. Καλά είναι να γίνονται άγραφα και να είναι από τα άγραφα. Αλλά δεν έχουμε κοινωνία αγγέλων. Γιατί είσαι υποχρεωμένος να προλάβεις. Γιατί είσαι υποχρεωμένος να δεσμεύσεις, να μην γίνει αμαρτία. Θα προλάβεις. Εμείς, δυστυχώς, με την καλοσύνη μας δείχνουμε, δεν προλαμβάνουμε και έπειτα δυσανασχετούμε. Και έπειτα γινόμαστε αιτία να βλασφημηθεί ο Χριστός, να πολεμήσουν το Ευαγγέλιο, και εμείς οι ίδιοι να φέρουμε μάρτυρας και να εκβιάσουμε ανθρώπους, γιατί δεν κάναμε τη δουλειά μας σωστά. Είμαστε, λοιπόν, μέσα στην κατηγορία αυτή, την οποία μπορούσαμε να προλάβουμε και δεν προλάβαμε. Και η σοβαροτέρα περίπτωση είναι όταν σιωπώμε την αμαρτία. Βλέπουμε την αμαρτία ενεργουμένη ή βλέπουμε την αμαρτία ότι θα ενεργηθεί, και μη σιωπώμε. Αν ρωτήσω μια μερίδα

Μια μερίδα εξιμών. Όταν ενήργησαν κατά κάποιων τρόπων σε αμαρτίες, δεν φέραν αποτελέσματα. Εγώ έχω την γνώμη, το 90% φέραν αποτελέσματα, αν μάλιστα ενήργησαν σωστά. Τι κρύβεσαι όταν βλέπεις ότι οι άλλοι πρόκειται να πάνε να σκοτώσουν το παιδί σου; Τι κρύβεσαι;

Τι σκεπάζεις, όταν ξέρεις ότι η γειτονοπούλα σου είναι έγκυος και κατά κάποιον τρόπο θα φτάσει στο σφαγείο; Γιατί δεν επεμβαίνεις, να βρεθούν τρόποι, να μπορέσουν να καλυφθούν και να σωθεί η ψυχή, και η δική της ζωή, και η ζωή που κυοφορεί;

Γιατί το κάνεις; Πολλά πράγματα θα μπορούσαμε να κάνουμε. Αυτά τα πράγματα δυστυχώς δεν συζητούνται. Περί άλλων ο χριστιανισμός, αλλού οι ευθύνες, και δούτης είναι σε αυτές τις λεπτομέρειες που είναι τα υπερισσότερο συνδεδεμένες.

Και αν βρισκόμαστε μπροστά σε διακριτικούς πνευματικούς που ξέραν να μας εξομολογήσουν, έπρεπε να μας απαγορέψουν το ποτήριο μέχρι επιθανατίου κλίνης σε πολλούς ανθρώπους, διότι εμείς είμαστε εκείνοι οι οποίοι υποθάλψαμε και περιθάλψαμε την αμαρτία.

«Όταν γὰρ ὁ ἁμαρτωλὸς πάντας ἀποστρεφομένους αὐτὸν ἴδῃ, μεγάλων πονηρῶν ἡγήσεται ἐργάτης», λέει ο Χρυσόστομος. Και ένα που είναι το τελευταίο επάνω σε αυτά που μιλώ: τι θα πει; Τον άνθρωπο, τον αμαρτωλό, στο κάτω-κάτω όπως θα λέγαμε, θα του κόψει την αρτοτροφή, δεν θα τον δεχτεί στο σπίτι, δεν θα πάει στο σπίτι.

Ο ημαρτικός, πάντα σ' αποστρογωμένους αυτών, μεγατοί πονηρώνοι γύσατε, εργάζεστε, για να φυλάγονται αφήπα να πει κάτι κακό κάνουν. Αν δε μη μόνον αγαναπτούνταν, αν δε μαζί τους και αγαναπτούνταν, αλλά ψιωπηρώνουνα τους κάνουμε τέρας.

Να μην έχουμε σχέση μαζί τους, για να μας δούνε να αγανακτούμε και να δυσχεραίνουμε, να μας δούνε απρόθυμους και δύσκολους απέναντί τους. Δεν το κάνουμε αυτό το πράγμα εμείς. Έχουμε σχέση με πολλούς και με πολλά που γνωρίζουμε ότι ζουν παρανόμως, ότι ενεργούν παρανόμως, ότι αμαρτάνε.

Έχουμε κυρίες οι οποίες είναι μοιχαλίδες και άλλες κυρίες χριστιανές εξακολουθούν και στο σπίτι τους πηγαίνουν και τα διευκολύνουν κατά κάποιον τρόπο σας αδυναμίαστον. Νομίζετε ότι προφέρουν υπερηθεία. Ούτε δεν συμβαίνει και η Σουθάρεμα.

Ο Παύλος λέει.

Ο Ιωάννης ο Θεολόγος, κάποτε που έκανε την εργασία εκεί, βοηθούσε σε ένα λουτρό.

Πληροφορούμεθα ότι πήγε ο Κήρινθος, ένας ασεβής, ένας αιρετικός, στα λουτρά, και έφυγε αμέσως ο Απόστολος με τους συνοδούς του, μήπως πέσουν, λέει, και χαθούν και συναπολεστούμε. Πώς, όταν βλέπεις αυτόν που αμαρτάνει, αυτόν που ξέρεις ότι όλη του η ζωή είναι φαύλη, κάθεσαι κοντά του και δεν φοβάσαι μήπως συναπολεσθείς;

Η οργή του Θεού μήπως επεκταθεί και σε σένα. Τι λέει ο διάβολος για τον Χριστό; Διάβασες ποτέ σου τη Σοφία Σολομώντος; Τι λέει; «Απέχεται των οδών ημών ως από ακαθαρσιών». Ο χριστιανός απέχεται των οδών του σατανά και των οργάνων του, ως από ακαθαρσιών.