Περί των δεξιών λογισμών

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

In our last talk, you may remember, we spoke in connection with a verse from a psalm read at Great Compline, a verse concerning temptations and, more generally, the logismoi—the intrusive thoughts that come from the right and from the left.

The verse in particular is from Psalm 90, verse 7, which says: «A thousand shall fall at thy side, and ten thousand at thy right hand.» And we said that a person receives temptations and thoughts both from the left and also from the right.

The ones that come from the right are more numerous and more fearsome. As the Psalmist says here, on the one side we are struck with a thousand thoughts, and on the other with ten thousand. And so we are called, always with the help of God, to keep guard over ourselves and to seek the discernment of thoughts.

For if a person cannot discern whether a logismos comes from the good one or from the evil one, one day he will fall into the nets of Satan. A so-called right-hand logismos is a lure, the bait Satan sets before a person so that later he may bring him under his control.

He presents him with the Gospel; he speaks to him about good works and good conduct. Yet behind all this lies his ultimate purpose: to bring that person under his control, so that he becomes resentful, blasphemes, and, in general, is won over by the enemy.

That is why, as I read to you the other day, one of the simpler Fathers says: “The devil, knowing that many people do not accept the assault of naked and manifest sins, begins by waging war against them through motives that appear good, and in the end casts them down from there into his manifest evils.”

I repeat, this is something most of us have not watched carefully. Afterwards we repent and sometimes say things like, “May my hand be cut off! May my tongue be cut out! May my legs be cut off!” We speak like this in resentment and bitterness over something good we did, because we never examined whether we ought to have done it in the first place.

For a person to succeed in avoiding these falls from the right—falls which, unfortunately, he does not even recognize as something to confess—he must possess the virtue that, sadly, most of us lack: discernment. Otherwise, he must have the humility to ask, to put his own opinion to a vote, so to speak, and see whether someone else agrees with it. He should ask someone with discernment, a Spirit-bearing person, someone who possesses a spiritual gift.

Men of the Spirit would not exercise a spiritual gift without also seeking the counsel of someone they believed to possess holiness. Someone may now ask, “But how am I to recognize such a person?” Listen, and I will tell you: if you humbly ask someone for counsel, even though that person has nothing more than his own judgment, God will enlighten him and he will give you an answer.

and who, in this sense, will benefit him. It does not matter if that person has no learning. God will speak through him, provided there is humility and you do not place your trust in your own opinion, even if it happens to be correct. Submit it to examination; submit it to judgment.

You will never lose by doing so. If no exceptionally discerning person is available, God will illumine the person you ask, so that he may answer you correctly and either prevent you from falling or guide you.

Whoever, out of pride, refuses to ask and instead acts on his own logismos will meet with bad results and become resentful. He will suffer material loss and perhaps spiritual loss as well.

We spoke about one aspect of this matter: what generally happens to parents in relation to their children and family, and how Satan, in a certain sense, brings them under his control, so that they come to belong more to Satan and less to God.

This evening I would like to speak about something else—something that, even if you do not believe it, you will certainly have observed.

A person cannot be saved by himself. He cannot be saved in his home alone, nor in his shop, nor on the road, nor alone on a mountain. Beyond all these things, he also needs the Church; he needs the inn.

Because there is no salvation by works, and no salvation by self; there is salvation by Christ. And Christ took the man who had fallen among the robbers, lifted him onto his shoulder, and brought him to the inn. He handed him over to the innkeeper and left him there for the innkeeper to take care of him.

Every soul has fallen among thieves: unknowingly when a person is small, bearing ancestral sin, and knowingly when he is grown. Therefore, every soul needs this inn. Christ did not entrust our salvation to the coffeehouse, the road, the marketplace, the seashore, the mountain, or the sea.

He has entrusted it to the Church. To understand what is right, a person should also see what opposition arises against that right course, and then act accordingly.

You know how many difficulties and obstacles the enemy places before us to prevent us from attending church. Perhaps most of us today, because we have taken a step forward, overcome him in a certain sense: we no longer listen to him, but go to church.

Some still do not attend church because of a right-hand logismos telling them that they have no need of anything more: “You are fine. You have a pure heart. That is what matters. Do not talk to me now about churches.” In this way he deceives them. But I do not wish to speak about such a person first.

I'll speak about that person a little later on. But first of all, let me speak about the one who does go to church. Because even inside the church, he tricks him. Many people, for example, inside the church... The service has already begun, and you see one of them standing there with a little prayer book in his hand, for example, a booklet on the Divine Eucharist, and he's reading the Service of Preparation for Holy Communion.

What are you doing in that situation? To whom are you offering your attention—to Satan? The service is going on: “Blessed is the Kingdom...” and “In peace, let us pray to the Lord,” while the whole congregation is praying together. What business do you have reading the prayers of thanksgiving after receiving the Holy Gifts at that moment? Why are you reading them in the Church during the service?

Evangelia. They have received Communion, and the rest of the service is being said. “We have seen the true Light, we have received the heavenly Spirit”; “always, now and ever”; “Let us stand upright! Having partaken of the divine, holy, most pure Mysteries...” And there he is, off in a corner, set apart as though he were under excommunication — “I’m not like the others” — and, just like me, he reads the prayers of thanksgiving after Holy Communion out of the priest’s service book.

It is as though the rest of the service were not for you, as though it had nothing to say to you and the Divine Liturgy were already over. Who puts this logismos into your mind? Christ? His angel? No—Satan. He deceives you. And you imagine and imagine, coining one notion after another, but every one of them is counterfeit.

“So I should not read the prayers before receiving the Holy Gifts? I should not read the thanksgiving prayers afterward?” Of course you should. But these prayers are not isolated fragments; they belong within the proper order of prayer.

Yes, it is part of the service, but you should read it at home, not in church—at home. If you have time, get up earlier, or in the evening read together with Compline the portion of the service that you are supposed to read.

The preparatory prayers and the thanksgiving prayers should be read at another time, when they do not conflict with the service. If you want to read the thanksgiving prayers, wait until the service has ended and the priest has given the dismissal and distributed the antidoron. Then sit down and read them.

Go home, stand before the holy icon in your icon corner, and read the thanksgiving prayers there. But while the service is being celebrated, you must be a member of the worshipping assembly. You must say “Amen,” “Lord have mercy,” and “So be it.”

If you do not take part in this way, you have no real connection with the Church’s worship. The evil one deceives you into thinking that you are doing something, when in fact you are doing nothing. These are among the right-hand falls—the seemingly good deceptions—I have noted down and am now describing to you.

There are also many people who work while the service is being celebrated.

Sometimes there are legitimate reasons. I may be a driver and unable to leave the wheel. It may be my shift. I may be serving in the military, working at a pharmacy or a hospital, or be required to remain at some other place of work. That is necessity beyond my control, and it excuses me.

I am free, I must be in the Church.

If I am free, I must be in the Church. Whatever other work I undertake while the service is being celebrated is not blessed by God, whether during Vespers or during Matins.

Regarding Vespers, I want to relate something to you. I have mentioned it before, but I will repeat it for those who do not know it and for those who need to be reminded: an incident from the life of Saint Seraphim of Domvou.

There in Livadeia there is a men's monastery — one that in fact keeps the avaton, the rule that women may not enter — and it is dedicated to Saint Seraphim. A great saint. His feast is kept on the sixth of May, together with Job the Long-suffering, the man of many trials.

He had a close connection with Athens and performed many miracles there; on many occasions his holy relics were brought here. If you have his life, read it. At his monastery he gave this command: when the bell rings on Saturday evening or on the eve of a feast, the monks must stop every kind of handiwork, wherever they may be.

Anything done after the bell has rung is not blessed by God.

Once the monks were working in a field far from the monastery. When the bell rang, they were harvesting and only a small section remained. They thought that if they stayed another three quarters of an hour, or perhaps an hour, they could finish it. Then they would not need to return to that field for a single hour on Monday, but could go directly to another large field that also needed harvesting.

So they reasoned among themselves that the sensible and economical thing was not to leave that small section unfinished and lose part of Monday returning to it. When they came back that evening, the elder asked why they had not come to Vespers.

They told him where they had been and what had happened. In fact, they thought he ought to give them a prize for it. "I am very sorry," he says, "very sorry indeed, for your disobedience. But tomorrow morning, one of you will take the mule and go out — now, while it is still fresh in your minds and you remember where you were at the moment the bell rang — and set up boundary stones, to mark that part of the field off separately."

“That portion must not be mixed with the rest of the wheat. It is accursed and has no place among the blessed crop for which God gave you health and strength throughout the day.” I imagine that the next morning one of them went and marked the boundary with stones, as best he could remember, around the place where they had been when the bell rang for Vespers.

...Vespers. Both plots of wheat grew. When harvest time came, the abbot went along as well. He took out some matches, tossed them to a monk, and said to him, “Set fire to what was sown after Vespers, and let it burn.” It was the height of summer, at the end of the harvest season. Everything was completely dry. How could the monk dare strike a match? The whole region of Boeotia would have burned. “Set fire to this and burn it.” But the monk did nothing; he would not light it.

It would not catch fire. The elder insisted, “Set fire to it.” Then he took the matches himself and lit it. What do you think happened? The fire moved as though it were alive, feeding only on that small triangular corner of the field which had been harvested during Vespers. It burned that entire portion, but did not spread to the rest of the crop or to the surrounding dry brushwood, even though it was summertime.

It burned that part, as though someone had commanded the fire, and the field has remained known as “the monk’s field.” The road passes through it; when someone travels from Chostia toward the Saint’s monastery, he passes right through that field, and it remains there to this day. Among the other miracles of the Saint in that region, there is also this field of the monk.

So no one can tell me otherwise. It makes no difference that God bears with us, that He is long-suffering. Let us realize that it is like a drop of ink that a person lets fall into their work — that beautiful, clear, sparkling work of the whole week.

Whatever a person gains during that time is not according to God’s commandment. In the twelfth chapter of Matthew it is written: “He who does not gather with Me scatters.” It seems strange: whatever is not gathered with Me—that is, with My blessing—does not bear My signature; in reality, it scatters.

But we cannot see. We lack the discernment to recognize the harm we suffer and the blows we receive in various ways. We regard everything as chance, coincidence, and so forth, although these things are the consequences of such misconduct.

There is also the following account in the life of Saint Parthenios of Chios. I mentioned it to you on another evening, in another lesson. A woman who knew the elder’s weariness and holiness thought she would prepare a warm plate of food for him, so that when he finished the service, he too would find something to eat.

So she made him a plate of macaroni and brought it covered in a bowl, as we would say. “Geronta, I brought you a little food.” “For me? What did you bring me?” “I boiled a little macaroni for you.” “You brought me worms.” “Oh no, Geronta.” “You brought me worms, because you cooked them while the service was being celebrated, when you should have come to the Church; instead, you were cooking macaroni for me. You were cooking worms for me.” And when she uncovered it, the macaroni had become worms.

Take these things as you wish, and disbelieve them if you wish. But know this: however good such a logismos may appear, it is not justified by God. A person must know what he ought to do.

He must have discernment and, when necessary, humbly ask another person, “What do you think?”

People crossed ravines and deserts to find someone to whom they could reveal their logismos: “I have a logismos.” And logismoi, as you know, often pursue us for entire years. For example, a logismos of fornication pursued one elder persistently for fifty-five whole years, using different means and various devices.

The logismos will make its suggestion, but when it is plainly a demonic logismos, a logismos of fornication, you recognize it. Yet if it were to say, “Why not go down to the village and see how your elderly parents are doing? Does God not want that? Did He not say, ‘Honor your father and your mother’? Go and give them some joy,” then he would slip on that banana peel, and the logismos would bring him down from his place.

Remember another incident I told you about. The devil once appeared to a monk who had spent sixty-five years in ascesis. What did he say to him? He stood before him and said, “Just a little longer. Where can you escape from me? You still have thirty years to live. I will catch you. I did not catch you during the sixty-five years you have been here, but I will catch you during those thirty years.”

That was enough to set a logismos in motion within him. “Thirty more years, then? I have been here sixty-five years; I am eighty-five now, since I came here at twenty. Another thirty years! Could any of my parents still be alive? Could any of my uncles still be alive? Could there be anyone left in the village?”

“Thirty years, then? Why should I not go down there? Why not go tomorrow and see? Then I shall return, since I still have thirty years ahead of me.” The devil had been unable to draw him out by any other means, so he drew him out in this way. All night long, the thought of “thirty years” remained with him; it had become fixed in his nous. In the morning, he took his little bag and set off down toward the village for two or three days, intending to see whether any of his relatives were still alive and then return.

He fully meant to come back. And what was the result? Christ saw the delusion he was under, and how he had been taken in by that thought from the right — that seemingly good thought of love for his own kin — and He sent the angel out onto the road and stopped him. "Bless," he says to him. "Where are you going, my child?" "Well," he says, "I'm just going as far as the village."

"Turn back," the angel tells him, "because the devil has tricked you." And when he heard that — an experienced man, mind you, a seasoned monk — it hit him like a bolt from the blue. He turned back weeping, and three days later he died. The thirty years Satan was after came to only three days in God's plan.

And God had pity on him, so that he lost only three days. But this thought of love for one's relatives is a thought that comes from the right — a temptation dressed up as something good — and it arrives beautifully garnished: "God wants this too, that you give people joy. Joy comes from God," and so on.

But it is death; it is disobedience. And once it takes you out of your appointed place, it will also take you away from your way of life.

This seemingly good thought, since we confuse it with love for our relatives, can take hold of fine people—especially those who, in one way or another, have dedicated themselves to God.

I remember the earthquake in Kefalonia in 1953. There was an earthquake.

In the earthquakes everything was destroyed. There was extensive damage, with loss of property and loss of life and bodily injury. Some men from Kefallonia had come to the Holy Mountain and become monks. When they learned from the newspapers and the radio of the destruction of their homeland, they did not respond as another monk had done when he was told that he had inherited—I do not know how many millions—from a relative who had died in America. That monk had no intention of going to claim the inheritance. “Oh, he died and left it to you?” someone said. “When did he die?”

One would say, “It has been a year.” Another would say, “I have been dead to the world for forty-five years; why should I leave now and go to claim the inheritance, no matter how many millions it was worth before the war?” They did not leave on their own, but asked the elder for a blessing and pressured him to grant them permission to go to their village and see whether their relatives were still alive.

And they came down from there. If I remember correctly, I clearly remember two, but I think there was also a third. Yes, three came down and arrived in Kefalonia. One returned; the other two did not. It took many years for the second one to return, and he has now reposed there.

He stayed out here in the world for many years, working away — as the saying goes — with great philotimo, with real wholehearted zeal, for Satan, caught up in the affairs of the world out here. And the other one, indeed, got married in Piraeus.

These are tricks. The devil could not draw them out in any other way. Now the opportunity had come. Affection for relatives is a powerful thing: “I should go and see what his parent says.” The father of the one who returned immediately said this: “My child, your task is not here with us.

Your task is there, where you went. Leave, return to your home there, and pray for us.” So the next day he left Athens and departed. The other two remained here. One of them married and is still married now.

The other remained outside for five or six years, if I remember correctly—perhaps longer, seven years. Eventually he returned, and there he reposed. These, then, are logismoi—deceptive intrusive thoughts—which a person cannot recognize unless he watches them as carefully as he should.

So, when the devil does not succeed in keeping a person from going to Church, attending the service, and taking part in all these things, he consoles him by showing him all the bad people who attend Church: “Why go to Church and become like that man over there?

Or like that priest, or that sacristan, or the other man on the fundraising committee? Or like the man on the parish council? What are you to do? Or like that woman who goes to Church without her child, or like that man who behaves in such a way and is in court every day?”

He calls up every unworthy Christian he can find in order to provide an answer. For the voice of conscience cries out within the person and demands an answer, so he marshals every unworthy example to give it one.

He works through tricks. Satan has eight thousand years of experience. And now the person rests content with the thought: “I am better than the man who goes there. I am better than he is. Never mind that I do not fast, go to Holy Confession, or receive Holy Communion. If we judge us simply as human beings, I am far better than he is.”

But that is merely a matter of outward conduct. It is not a question of whether he was there or not. There may be business dealings and a thousand other things involved. Yet the person feels reassured because he has taken an aspirin. These excuses are like aspirin for a toothache: they do not cure the toothache; they soothe the conscience, which is rebelling and seeking some rest, some consolation.

And so people remain outside, far away, because of the right-hand temptation—the seemingly virtuous thought that they are better than those within. That is what compelled us to write, “A Good Person Is One Thing, and a Christian Is Another.”

For many people do not understand that the wickedness and weakness of others will not save them. Your purpose in going to Church is not to become like that person, but to become better than he is. That is what you must do: go to Church without becoming like him.

Since you see that the person who goes to Church is not what he ought to be, you must not follow the same course. For outside the Church there is no salvation. However many good works a person may present, unless he seeks God’s mercy in the way God offers it and directs him to receive it, there is no salvation.

Here, too, some people entertain a deceptive thought and point to good people who belong to heretical groups. They say, for example, “Have you not met a Protestant to see what he is like? Have you not met a Jehovah’s Witness to see what an angel he is?” Here lies the secret; here is the right-hand temptation.

They show me a person who behaves impeccably, gives alms, and possesses virtue after virtue; he has a mouth but never speaks—he is an angel. Agreed. But is he a Christian? That is the question. He may be an angel in his conduct, but is he a Christian?

For the Christian life is higher even than the angelic life. A Christian possesses something more.

It is precisely because he is a heretic that he appears to you like an angel: the enemy does not attack one who is already on his side. Satan does not tempt any heretic. He does not arouse desire for a woman in a man, desire for a man in a woman, love of money, or desire for worldly things.

Nothing! He does not put temptations into his nous, his spiritual mind. He keeps such a person like a model on display and presents him outwardly to the world. He does not tempt him. But let him say that he wants to become an Orthodox Christian; let him say that he believes in the Saints, in the Most Holy Theotokos, in the three Persons of the Godhead, and in Orthodox dogmas. Then you will see what happens, what temptations that person will face, and whether he himself can put into practice everything he demands to see in someone else.

And since when did they become such angels, displayed before the world as though in shopwindows? Since the time they denied the faith. This is why some people are deceived and go to listen to them or read their writings.

What is their delusion? They see an impressive human exterior. But they do not seek to discover what lies beneath it or what faith the person holds. Once the matter of dogma is examined, all the rest of that unstable structure collapses.

Take Protestantism as an example: isn't it zealous for Christ? It tells you, "Christ, and Christ alone" — and in exactly that way it rejects Christ, by an indirect route and an indirect means: it does not acknowledge the Theotokos, the one who gave birth to God, as Theotokos.

For if the Theotokos is not Theotokos, then Christ is not God for you. Because if Christ is God, then she who gave birth to Him is the Theotokos.

Therefore, if you deny that the Theotokos is Theotokos, it follows that Christ is not God. There is the deceptive thought from the right, catching you by another route. And according to Gregory the Theologian, whoever does not acknowledge Mary as Theotokos is anathema.

What are these logismoi, these intrusive thoughts, that deceive people and keep them away from the Church? “I am all right.” All right by your own standards, perhaps. But unless you become a child of the Church, you are not a child of God. You cannot say, “Our Father.”

Unless you become a brother of Christ, you cannot be a child of God. Your thinking must be put in order and directed toward this truth, so that it may take hold of things rightly and walk on the right path.

That is why we see many people who, because of those inside the Church who fall short, are the ones who stay outside, and they believe they are better than those who are inside. While we are on the subject, let me tell you — as I have in fact written in my book «Churches of Europe»,

that what I am telling you is an answer to this deceptive thought from the right: the Church is a hospital.

Let us take it in this way. The Church is a hospital that cares for the sick, some gravely ill and others less seriously. The Church is not for people who are already saints; she is for the sick.

In a hospital, people who were sick outside are received, cared for, and treated. They enter, take medicine, follow a prescribed diet, undergo operations, and receive all sorts of other treatments.

They remain there for a long time, so that they may recover and be freed from their illnesses. The very same thing happens in the Church. She is an immense hospital. So do not be scandalized by what happens inside the hospital. Within it there will be sick people with many different conditions, at many different stages and degrees of illness.

This is why we will meet people with faults inside the Church. Many times even the doctor—or rather, the instrument, the scalpel, not the medicine itself, but the one who administers it—may also be sick.

Yet the medicine heals the patient. The operation performed by a sick doctor still heals the patient. Let us not be deceived, and let us not search for excuses to remain far from the Church.

Let us not accept this deceptive thought from the right, that we are better than those outside. The Church is not concerned merely with producing good human beings; she makes Christians. There are many people in the world who display great courtesy and deep sentiment.

But that does not make them fit for Paradise. Consider the Pharisee: by every outward measure, he was a perfect man. Consider the elder brother of the prodigal son: by every outward measure, he too was a perfect man. Yet both remained outside. Why? Heaven asks something different of us. Therefore, let us not be deceived by being “better” and remain outside.

I would also like to say something here about those who decide for themselves how they should approach the Holy Eucharist.

One deceptive thought from the right says that a person is unworthy. Yet if someone remains far from Holy Communion, he will never become worthy.

If he does not receive the medicine that, with God’s help, will one day make him worthy, how can he ever become worthy? In this way, the thought keeps him outside. Another deceptive thought from the right says, “I have sought advice; I have listened to this person, that person, and another.”

And who are these people, this one and that one and the other one? Are they saints? Do they say anything different from what the Saints say? Anyone at all can say whatever they like.

That, too, is something we must consider.

For everyone asks, “Who is Panagopoulos to say this? What is Panagiotis? Is he a professor? Here, a professor is the one saying these things.”

So let us listen neither to Panagopoulos nor to the professor, but to the Saint; we are capable of doing that. Yet our pride makes us more willing to listen to the learned professor and not to Panagopoulos—even though the teaching is not Panagopoulos’s, but the Saint’s.

So what happens? "This professor said it, this preacher said it — so it agrees." But here's the trouble: the professor and the preacher don't agree with the Saint.

And if the Church teaches otherwise, what's going to happen now? The second thought, the thought of egotism, says: science cannot possibly be inferior to grace. That is what keeps him at a distance, and so his conscience falls asleep. And Satan brings him down through thoughts like these.

A person must humble himself and, as we say, “Through the prayers of our Holy Fathers,” listen to our Holy Fathers and do what they say, rather than what Mr. So-and-so, Mrs. So-and-so, Father So-and-so, or anyone else may say.

He must do what the Saints teach. And when Father So-and-so or Mr. So-and-so becomes a Saint, let someone inform you, and then you may listen to him. Glory to God, we have Saints who can help us, so that we may turn to them and be healed.

A great many people, then, remain outside because Father So-and-so or Mr. So-and-so said something. But does what Father So-and-so or Mr. So-and-so said agree with the mind of the Church and of the Fathers? Does it agree? If it does, blessed be it! Kiss their feet and bow three times.

But if it does not agree, then your proud, deceptive “right-hand” thought is misleading you. It keeps you far away, while somehow declaring you worthy only at certain times. For how can you be worthy three times a year, yet not become worthy sooner? Clearly, unworthiness is not the real reason; there is another reason.

So all those who think themselves unworthy refuse to receive the medicine. But we receive the medicine so that we may become worthy. I enter the hospital to be healed. I undergo treatment and follow the prescribed diet so that I may recover and perhaps one day become worthy. Does anyone claim to be worthy? Even the centurion says, “I am neither fit nor worthy that You should enter under my roof.” How, then, can you or I say that we are worthy?

The prayer says it plainly: “How, then, shall I become worthy? I am neither worthy nor fit. Yet, trusting in Your mercy, I approach You, for You have said: ‘He who eats My flesh and drinks My blood abides in Me, and I in him.’ For this very reason I come, lest by remaining far from You for too long I become the prey of the spiritual wolf.”

The devil draws me away from You; that is why I come—not because I am worthy. There is only one way a person might be called worthy: by recognizing that he is unworthy. For the moment a person considers himself worthy, he has already become unworthy.

Even as he stands there, he should say what the Office of Preparation for Holy Communion expresses so beautifully: “I stand before the doors of Your temple, yet I do not turn away from my evil thoughts.” Although I am standing here before You, my nous still contains dark and powerful impulses.

I look for a way to get ahead of someone else; I try to enter first; I look for some other advantage. “I do not turn away from my evil thoughts”—even here, at this very moment. This is why I say that many deceptive “right-hand” thoughts mislead people.

He takes the antidoron — and let me tell you something really funny — he takes the antidoron, the blessed bread, and he's eating the big piece, and his thought from the right, that pious-sounding thought, says to him: "Careful with that, don't let it fall on the floor." So he bends his head down, and a crumb drops right onto the top of the head of this head professor in front of him. And as he tries to pick it off, because he thinks it's burning the man's head, he almost knocks him over. Do you see how ridiculous this becomes?

With enormous difficulty he retrieves the crumb and consumes it. Is that not a deceptive “right-hand” thought? The devil has countless methods. After receiving Holy Communion, one person kisses the priest’s hand, another venerates the icon—and people begin inventing all sorts of rules until confusion is created. Sometimes we even see a priest who has celebrated the Divine Liturgy refuse to let people kiss his hand, saying, “By the grace of God, I have been cleansed through receiving Holy Communion.” But you received Holy Communion precisely so that you might be cleansed.

What more do you possess now? You received Holy Communion. You did not receive sooner or more fully than I did. What is the difference? We both received Holy Communion. You received within the altar and from your own hands, while I received outside the altar from the spoon. Did we not both receive Holy Communion? Do we not both have Christ within us? You have nothing more than I have.

So then, you say that you have the charism, the gift, of the priesthood. Fine — I venerate that grace. Give me your hand. Didn't you get it? He's tricking him, then, so he won't have to kiss it. The Papists kiss the priest's hand because they say it's a matter of his special standing.

It carries sanctification; it's one of the things we gain. Why do I kiss the priest's hand? Because I am venerating the grace of the priesthood, the sacredness of the priesthood. I look at that hand and I see that a moment ago, inside the altar, it was giving out Christ Himself. That hand has blood on it, the Blood of Christ, and I want to kiss it.

Why will you not give it to me? Will Christ somehow leave you? Since I have been cleansed, how could He leave? These are deceptive “right-hand” thoughts, these over-clever ideas people invent. The heart lacks simplicity; the person is deceived and, as I said, remains far from the Church, far from the Mysteries. Here is another deceptive “right-hand” thought.

A confessor tells this story to both young and old. A certain man fell into the sin of fornication, but afterward he would rise, go to Confession, weep, grieve over his sin, and receive forgiveness. He did this once, twice, three times. One day he fell again, and when he was about to return, Satan came and said to him, “With what face will you dare to stand before Christ again?” Satan made himself Christ’s advocate, as it were. Do you understand? “With a face like yours,” he said, “how can you go before Christ?”

“He forgave you once, He forgave you twice, He forgave you three times.” What a fine-sounding thought, is it not? Yet its purpose is to drive the man into discouragement, to drive him to suicide and despair, so that he will not return and will feel too ashamed to go.

When he was on his way to commit the sin, the devil did not say to him, “Where are you going? Will you do it again? How will you have the face to go back again?” But now that you have returned to Christ to ask forgiveness, now you set yourself up as Christ’s advocate, as though protecting Christ from being defiled.

And it is said that at that very moment Christ spoke from the icon, at whose feet the man had fallen, and said to Satan: “Thrice-accursed one! When he was coming toward you, you did not hinder him. But now that he is coming toward Me, now you try to stop him.”

And He says to him: “Don’t you know what the Scripture says — ‘Wherever I find you, there I will also judge you’?” And the man died at that very hour. “I found him in repentance; and so I save him right there where I found him.” So the devil will come and keep telling a person that there is no salvation for him, that he is going to fall again, that he simply can’t do it, and so on.

And who told you that you will fall again? Who told you that this evening? Who told you that you will live another hour? Who told you that you will even walk out of the confessional? That is not your concern, nor is it mine. What concerns both of us is that we go and cling to the mercy of God. I must strive—not necessarily to cut off the sin all at once, but first to reduce it.

And when Christ sees that I am going to Him with this intention, even though everything is pulling against me—the world, the flesh, my ego, my own interests, and so much else—He sees that I am still moving toward Him. I refuse to listen to that deceptive right-hand thought which tells me that I will never succeed, that it is shameful to keep going back, and that I must not make a mockery of God.

I will come, of course, no matter how many times I fall. And if I sin ten times a month, I'll make it nine. And if I sin eight, I'll make it seven. And if I sin seven, I'll make it six — with help, so as to cut it off, to stop.

Then the sin begins to come under control. But if a person sits there and listens to that thought, where will it lead him? What will happen? He will not go to Confession. That is a right-hand thought, especially because his showing that he feels offended provokes God all the more.

Then there are others who don't go to confession at all, because of a thought like this: "Are these things you can even say out loud? Really? Aren't you ashamed? Have you no shame left in you at all? How are you going to confess things like that?" That is a thought from the right hand — a temptation that comes dressed up as something good. But if that's how it is, then how do you go and do it, since it can't even be spoken? How do you do something that you can't bring out into the open, that you can't lay before a doctor? How do you do it? Why don't you stop and think about it back there, at the moment itself? Back there it isn't like this at all. He doesn't say a word to you, he doesn't put that thought in your head. Instead he says to you: "This is nothing. It doesn't matter. There's an excuse for everything." Now you can see how these things get excused.

He will not shame you while he is trying to get you into his grasp. Once he has you in his hands, however, he brings shame upon you from the right, so that you will never reach Holy Confession. Remember what I told you one evening when we were speaking about Confession and this very matter.

Many people remain beneath Satan’s heel, caught fast in his claws, because of shame. A priest was once hearing someone’s confession when he saw, among the people waiting outside, a tall figure distributing something to them.

He interrupted the confession, stood up, and asked the figure what he was doing there.

The others could see no one, and they thought the priest’s behavior very strange. “What is he doing? Who is he speaking to? Whom does Father see there?” But the priest persisted: “You there, the tall one—what are you doing?” Still they could see nothing. “Something has happened to the priest,” they thought. But nothing had happened to him.

“In the name of Jesus Christ the Crucified, what are you doing there?” And at that moment they see a tall man standing right there among them, and they crossed themselves. “Where was he all this time? How is it that we couldn’t see him?” He kept his head down and said nothing. “I adjure you in the name of Christ — tell us what you are and what you want here.”

And what do you think he said? "I am Satan." Christ and the Panagia! Satan in the confessional! Well, where else would he go — up into the mountains to burn charcoal? Of course he'll come to the confessional; that's where the sins are. "What are you doing here?" "I came to give something back." "To give what back?" "Something I had taken from them." "What had you taken from them?" "I had taken away their sense of shame." "Why?" "So that they would sin." "And now what are you doing?" "I've come to give it back to them, so that they won't confess those sins to you, and they'll stay with me." Do you understand?

Do you know how many people have walked away from outside the confessional because of some other thought—that Father should have received them immediately, that everyone else should have stepped aside so that they could go first, and so forth? And this happens right outside the confessional.

Do you know how many right-hand thoughts there are that inflate a person’s ego—his little bit of education, his social position, and so on—and leave him in Satan’s hands? A person, too, must want to break these bonds.

Unless he makes a new beginning, he will remain in the devil’s hands with all these right-hand thoughts: “The priest should have done this; he should have done that; he imposed a canon on me,” and all the rest. Even if he imposes a canon of five hundred years, accept it.

Even if he gives you a canon lasting until your deathbed, accept that canon. In this way you will defeat the thought that tries to keep you from Confession. You went there to receive the prayer of absolution, not congratulations.

These days, people seem to expect Father to say: “Congratulations, my child, for living in fornication all these years. Congratulations, my daughter, for throwing your children into the rubbish bin. Come forward and receive Holy Communion.”

«Congratulations, young man, for starting so early in life.» «Step up and receive Communion.» «Congratulations, young lady, on your life of immorality. Step up and receive Communion.» Congratulations — that's what people are waiting for. Not the prayer of absolution, the prayer that forgives, but a prayer of congratulations.

That's exactly why they stay away — because the priest they found wasn't like that.

But even if he gives you a penitential canon of twenty years, there are sins for which the canon is twenty years—eighteen years, twenty years, canons of that kind. Holy Communion is permitted only on your deathbed, when you are about to die. There are sins like that, sins which are even fashionable nowadays; but these things are written in the Canons.

The clergy do not have an abridged confessor’s manual in their hands; they have not read what Saint John the Faster says, and so they have not imposed canons of this kind. Yet when God sees that a person is repenting, He finds a way and orders things by His economy.

Because many people say: «If he gives me a fifteen-year penance, I'm finished.» But think about it: you were already outside for some forty years, and now you're fifty years old, and all that time you were without Holy Communion anyway. So what difference do another fifteen make? Or another ten, or another twenty? And besides, accept it yourself with thanksgiving, and admit that you deserve it.

Let yourself be punished, at least in that sense, and God will arrange the rest by His own economy, His own providence. Because God knows how to plan it out. He has the power to say to you what He said to the Prodigal Son: without a single hour of penance, to seat him straight down at the fatted calf. He has that power. But this excommunication too, this cutting off, this penalty, is now given as medicine. Because before this you were already cut off, but you went on sinning, so it never even registered with you that you were cut off. Now you are cut off, and she gives you a penance, but the Church gives you that penance as medicine. She gives it to you as a diet, as training, as a wrestling match, and once you show fruits worthy of your repentance, you will come forward to the Mystical Supper, to Holy Communion.

But if you accept it and say, “You are giving me twenty years, Father? You should give me a hundred; that is what I deserve,” then know that you will receive Holy Communion very soon. How soon? In a few years, a few months, or even a few days.

When God sees real repentance. I was involved in a case that happened here at Chrysospiliotissa. Someone brought along a man who, as we were saying, was a hardened offender when it came to sins, and led him by the hand to the confessor. And the confessor laid on him a canon — a penance — of twenty years.

He told him, “I am combining the canons and giving you twenty years. Not even a hundred years would be enough to put right everything you have done.” When the man left, he found the person who had brought him and said, “What has he done to me? I am going to kill myself.”

“Be quiet,” the other man told him. “I am going to kill myself,” he repeated. “How can I possibly endure waiting twenty years?” The other replied, “For all those years you did not receive Holy Communion, and it did not trouble you. Why does it trouble you now? This comes from the evil one. Show patient endurance. Accept what your spiritual father has told you, and we will go back to him.”

And if there is true metanoia—real repentance—within you, God will speak to him, and He may turn those twenty years into twenty days for you, he told him. In this way, he offered him some comfort. He had never seen that priest before, and the priest had never seen him before either.

But the man could not sleep. Throughout the whole week he kept saying, “What has he done to me?” The other man could not console him. Then one day, as he was passing outside the Church of Panagia Chrysospiliotissa, by God’s economy the priest was coming out of the church at that very moment.

The priest saw him and called out, “Hey, you there! Come here, come here, come here.” The man felt as though a thunderbolt had fallen from heaven. He turned back. “Come here,” the priest said. “I have been looking for you. Prepare yourself, and come there to receive Holy Communion.”

He had given him a twenty-year canon. How did he remember him? How did he know him? The priest had not even met the other man who had brought him. Yet he called him over and said, “You, come here. Prepare yourself and come next Sunday to receive Holy Communion.” The very man to whom he had given a twenty-year canon was now told, “Come and receive Holy Communion. You have repented.”

And he received Holy Communion within fifteen days—within thirteen days. God sees. But we look only at our pride, our education, and our own importance; we do not see our sin. All these things prevent us from thinking rightly and humbly, and from leaving everything in the hands of God.

Today, it is all clever talk and excuses, and that is why we are suffering these terrible consequences. We will bring tonight’s talk to a close here, and, God willing, we will speak about one more subject another day.

Στην περασμένη μας ομιλία θα ενθυμούνται ότι μιλήσαμε επ' αφορμής ενός εδαφίου, ενός ψαλμού του Μεγάλου Αποδείπνου, που έχει σχέση με τους πειρασμούς και γενικότερα με τους λογισμούς, τους εκ δεξιών και εξ αριστερών.

Το εδάφιο συγκεκριμένως είναι από τον ενενηκοστόν Ψαλμό, εδάφιο 7, που λέγει: «Πεσεῖται ἐκ τοῦ κλίτους σου χιλιὰς καὶ μυριὰς ἐκ δεξιῶν σου». Και είπαμε ότι ο άνθρωπος δέχεται πειρασμούς και λογισμούς και εξ ευωνύμων αλλά και εκ δεξιών.

Οι εκ δεξιών είναι περισσότεροι και φοβερότεροι. Εάν, όπως λέγει εδώ ο Ψαλμωδός, από το ένα μέρος μας βάλλει με χίλιους λογισμούς, από το άλλο μέρος μας βάλλει με δέκα χιλιάδες λογισμούς, και ο άνθρωπος καλείται, τη βοηθεία πάντοτε του Θεού, να φρουρήσει τον εαυτό του και να ζητάει την διάκριση των λογισμών.

Διότι, εάν δεν διακρίνει ο άνθρωπος αν ο λογισμός του είναι εκ του αγαθού ή εκ του πονηρού, θα πέσει μια ημέρα στα δίχτυα του σατανά. Ο δεξιός λογισμός ο λεγόμενος είναι δέλεαρ, είναι το δόλωμα που βάζει ο σατανάς μπροστά για να βάλει τον άνθρωπο πιο κάτω στο χέρι.

Του παρουσιάζει το Ευαγγέλιο, του μιλάει για καλά έργα, του ομιλεί για καλή συμπεριφορά, εφόσον πίσω από όλα αυτά έχει απώτερον σκοπό να τον βάλει στο χέρι, να δυσανασχετήσει, να βλασφημήσει, γενικά να κερδίσει αυτός.

Γι' αυτό, όπως σας διάβασα και προχθές, μια γνώμη ενός πατρός εκ των απλουστέρων λέγει: Ο διάβολος, εξεύροντας ότι πολλοί άνθρωποι δεν δέχονται την προσβολή των γυμνών, των φανερών αμαρτιών, για τούτο αρχίζει μεν και τους πολεμεί από κάποια αίτια φαινόμενα καλά, τελευταίον δε από εκεί να τους κρημνίζει εις τα φανερά του κακά.

Είναι κάτι που οι περισσότεροί μας, επαναλαμβάνω, δεν τα έχουμε προσέξει αυτά και μετανοούμε εκ των υστέρων και καμιά φορά «να μου κοπεί το χέρι, να μου κοπεί η γλώσσα, να μου κοπούν τα πόδια» και κάτι τέτοια λέμε, δυσανασχετώντας, βαρυγκωμώντας επάνω σε κάτι καλό που κάναμε, διότι δεν το εξετάσαμε εάν θα έπρεπε να το κάναμε.

Για να επιτύχει ο άνθρωπος και να προλάβει αυτές τις εκ δεξιών πτώσεις, τις οποίες δεν βλέπει ούτε να εξομολογηθεί, δυστυχώς, θα πρέπει να έχει την αρετή η οποία λείπει, δυστυχώς, από τους περισσοτέρους μας, τη διάκριση, ή θα πρέπει να έχει την ταπείνωση να ρωτήσει, να θέσει δηλαδή υπό ψήφον τη γνώμη του, εάν και κάποιος άλλος συνηγορεί επάνω σε αυτό, να ρωτήσει τον διακριτικόν, να ρωτήσει έναν πνευματοφόρον άνθρωπο, έναν άνθρωπο που έχει χάρισμα

Χάρισμα δεν το ενεργούσαν οι άνθρωποι του πνεύματος, εάν δεν έπαιρναν και τη γνώμη ενός ανθρώπου που ενόμιζαν ότι έχει αγιασμό. Θα πει κανείς τώρα: «Και πού να τον διακρίνω εγώ αυτόν;» Ακούστε να σας πω· εάν με ταπείνωση ζητήσεις από έναν άνθρωπο γνώμη, παρότι ο άνθρωπος αυτός δεν έχει γνώμη παρά τη γνώμη του, ο Θεός θα τον φωτίσει και θα του απαντήσει κάτι.

κατ' αυτήν την έννοια, που θα σε ωφελήσει. Αδιαφόρως αν αυτός δεν έχει γνώση. Θα μιλήσει ο Θεός δι' αυτού, αρκεί να υπάρχει ταπείνωση, να μην υπάρχει εμπιστοσύνη στο δικό σου, έστω και αν είναι αλήθεια. Να το θέτεις εις έλεγχον, να το θέτεις εις κρίσιν.

Δεν έχεις να χάσεις ποτέ. Ο Θεός θα φωτίσει τον άνθρωπον εκείνον, εφόσον δεν υπάρχει ο τόσο διακριτικός, να σου απαντήσει σωστά και να σε προλάβει ή να σε χειραγωγήσει.

Όποιος εν τω εγωισμώ του δεν καταδέχεται να ρωτεί, αλλά θα ενεργεί μόνος του το λογισμό του, θα έχει άσχημα αποτελέσματα, θα δυσαρεστηθεί. Θα χάσει υλικώς, ίσως χάσει δε και πνευματικώς.

Μιλήσαμε μία πλευρά του πράγματος, τι συμβαίνει απάνω γενικά στους γονείς, αναφορικώς με τα παιδιά και την οικογένεια. Και πώς τους βάζει στο χέρι ο Σατανάς, κατά κάποιον τρόπο, και γίνονται περισσότερο του Σατανά και λιγότερο του Θεού.

Απόψε το βράδυ θα έλεγα κάτι άλλο, που και εσείς, αν δεν πιστεύετε σ' αυτό, θα το έχετε παρακολουθήσει αυτό.

Για να σωθεί ο άνθρωπος δεν μπορεί μόνος. Ούτε στο σπίτι του μπορεί να σωθεί, ούτε στο εμπορικό του μπορεί να σωθεί, ούτε στον δρόμο μπορεί να σωθεί, ούτε στο βουνό μόνος του μπορεί να σωθεί. Χρειάζεται, επί πλέον από όλα αυτά, και η Εκκλησία, χρειάζεται το Πανδοχείο.

Γιατί ούτε εργοσωτηρία ούτε αυτοσωτηρία υπάρχει· Χριστοσωτηρία υπάρχει. Και ο Χριστός τον περιπεσόντα εις τους ληστάς τον πήρε στον ώμο του και τον πήγε στο πανδοχείο. Τον παρέδωσε στον πανδοχέα και τον άφησε εκεί πέρα να επιμεληθεί αυτού.

Κάθε ψυχή έχει περιπέσει του Λιθάν Και ένα γνία όταν ήταν μικρή, φέρουσαν τον προπατορικό να μάρτουν και εν γνώση όταν είναι μεγάλος. Έχει την ανάγκη, λοιπόν, αυτού του Πανδοχείου. Τη σωτηρία ο Χριστός δεν την έχει αφήσει στο καφενείο, ούτε στον δρόμο, ούτε στην αγορά, ούτε στην ακρογιαλιά, ούτε στο βουνό, ούτε στη θάλασσα.

Με έχει αφήσει η συνεκριθία. Για να καταλάβει ο άνθρωπος ποιο είναι το σωστό, θα δει τι αντίδραση υπάρχει επάνω σε αυτό το σωστό, για να το πράξει ο άνθρωπος.

Θα γνωρίζετε πόσα δεν μας προβάλλει, δύσκολα πράγματα και εμπόδια, για να μην εκκλησιαστούμε. Ίσως σήμερα οι περισσότεροι, διότι κάναμε ένα βήμα, κατά κάποιον τρόπο τον νικούμε και δεν τον ακούμε, αλλά εκκλησιαζόμεθα.

Ορισμένοι ακόμη δεν εκκλησιάζονται. Με τον δεξιόν λογισμό, ότι δεν έχουν την ανάγκη άλλα ή μετάλλα «Είσαι εντάξει, έχεις καθαρή καρδιά, αυτό είναι.» Μην λέτε τώρα για εκκλησίες μας Τον ξεγελάει. Αλλά τώρα δεν θα ήθελα πρώτα να μιλήσω γι' αυτόν.

Να μιλήσω πιο κάτω γι' αυτόν. Αλλά να μιλήσω πρώτα-πρώτα γι' αυτόν ο οποίος πηγαίνει στην εκκλησία. Αλλά τον ξεγελάει μέσα στην εκκλησία. Πολλοί άνθρωποι, παραδείγματι, μέσα στην εκκλησία... Έχει ξεκινήσει η εκκλησία και τον βλέπεις με το εγκόλπιο, παραδείγματος χάριν, στο χέρι, της Θείας Ευχαριστίας, και διαβάζει την ακολουθία της Θείας Μεταλήψεως.

Τι κάνεις σ' αυτή την περίπτωση; Σε ποιον προσφέρεις; Στον Σατανά προσφέρεις; Η ακολουθία γίνεται, σε ευλογητό σε δώσει, κρίνη του Κυρίου Λαϊθών ανεκκλησιμένη. Τι δουλειά έχεις τώρα με τη Θεία Ευχαριστία; Τι δουλειά που διαβάζεις την ακολουθία της Θείας Μεταλήψεως μες στην εκκλησία;

Ευαγγελία. Εκοινώνησαν, λέγονται τα υπόλοιπα. «Είδομεν το φως το αληθινόν, ελάβομεν Πνεύμα επουράνιον», «πάντοτε, νυν και αεί»· όρθιοι μεταλαμβάνονται. Αυτός σε μια άκρη, ξεχωριστά σαν αφορισμένος, «δεν είμαι σαν τους άλλους», όπως εγώ, διαβάζει από το εγκόλπιο τη Θεία Ευχαριστία.

Δηλαδή αυτά τα υπόλοιπα δεν γίνονται για σένα, δεν έχουν λόγο για σένα, η Θεία Λειτουργία τελείωσε. Ποιος σου βάζει το λογισμό αυτό; Ο Χριστός; Ο Άγγελός του; Όχι, ο Σατανάς. Και σε ξεγελάει. Και νομίζει. Και νομίζει και νομίζει και κόβει νομίσματα και κόντρα νομίσματα και όλα είναι κίβδηλα.

Ώστε να μη διαβάσω την ακολουθία της Θείας Μεταλήψεως; Ώστε να μη διαβάσω την ευχαριστία της Θείας Μεταλήψεως; Δεν είναι αποσπάσματα, δεν είναι κομμάτια αυτά της ιδίας ακολουθίας.

Στην ακολουθία, ναι, αλλά στο σπίτι σου όμως, όχι στην εκκλησία, στο σπίτι. Αν έχεις χρόνο, θα σηκωθείς πιο πρωί ή θα διαβάζεις μαζί μαζί με το Απόδειπνο το βράδυ το μέρος που πρέπει να διαβάζεις από την ακολουθία.

Ευχή, Ευχησία. Αυτά θα τα κάνει σε ώρα άλλη που δεν έχει θέση με την ευχησία. Θέλανε να διαβάσει για ευχαριστία. Όταν τελειώσει η εκκλησία, ο Πάτερ των Λιεχών πάρει και το αντιδερό του, κάθοσε και διάβασε και την ευχαριστία.

Υπήγαινε σπίτι και σας μπροστάζει την Αγία Εικόνα, το άγιο εκεί πέρα το προσιμητάρι σου και διάβασε την ευχαριστία. Κάποια ώρα γίνεται η ακολουθία, πρέπει να είσαι μέλος της ακολουθίας. Να λες το αμήν, να λες το Κύριε ελέησον, να λες το γένοιτο.

Αν αυτά δεν υπάρχουν, δεν έχεις σχέση με την εκκλησία. Σε γελάει ο πονηρός και νομίζεις ότι κάτι κάνεις, όταν δεν κάνεις τίποτα. Είναι εκ των δεξιών πτώσεων αυτές που σας λέγω, που έχω σημειώσει και θα σας τις μεταφέρω.

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι επίσης, κατά την ώρα της ακολουθίας, που εργάζονται.

Υπάρχουν εύλογες αιτίες πολλές φορές. Είμαι οδηγός. Δεν μπορώ να κατέβω από το τιμόνι. Είναι η βάρδιά μου. Είμαι στρατιωτικός. Είμαι στο φαρμακείο. Είμαι στο νοσοκομείο. Είμαι κάπου στην εργασία και λοιπά. Είναι ανωτέρα βία, με καλύπτει.

Είμαι ελεύθερος, πρέπει να είμαι στην εκκλησία.

Είμαι ελεύθερος, πρέπει να είμαι στην εκκλησία. Οποιαδήποτε άλλη εργασία και αν κάνω κατά την ώρα που γίνεται η ακολουθία, δεν είναι ευλογημένη από τον Θεό. Είτε στον Εσπερινό είτε στον Όρθρο.

Αναφορικά με τον Εσπερινό έχω να σας μεταφέρω, αυτό θα το πω κι άλλο κι αυτό, αλλά για ορισμένους που δεν το ξέρουν και για ορισμένους που θα πρέπει να τους το υπενθυμίσω. Ένα περιστατικό από το βίο του Οσίου Σεραφείμ της Δομβούς.

Στη Λιβαδειά εκεί υπάρχει ένα μοναστήρι ανδρών, που έχει μάλιστα το άβατον, που τιμάται στο όνομα του Οσίου Σεραφείμ. Μεγάλος Άγιος· γιορτάζει στις 6 του μηνός Μαΐου μαζί με τον πολύαθλο Ιώβ.

Μεγάλη σχέση με την Αθήνα, πολλά θαύματα έχει κάνει στην Αθήνα και πολλές φορές έφερε με τα παιχτήτα Άγια Λυστανάκη εδώ. Όσο έχετε το συναξάρι, να το διαβάσετε. Αυτός δημιουργεί εδώ την εξής εντολή. Όταν θα χτυπήσει η καμπάνα, Σαββατόβραδο ή παραμονή εορτής βράδυ, θα σταματήσουν οποιοδήποτε εργόχειρο και οπουδήποτε αν ευρίσκονται οι μοναχοί.

Ό,τι γίνεται μετά το χτύπημα της καμπάνας δεν είναι ευλογημένο από τον Θεό.

Μία εποχή, ευρέθησαν οι μοναχοί μακριά από το μοναστήρι, σε ένα χωράφι, και έφυγαν. Εκεί που θέριζαν, τους έμενε ένα υπόλοιπο κομμάτι, που αν έμεναν τρία τέταρτα περίπου, μια ώρα, θα το θέριζαν κι αυτό και δεν θα βρίσκονταν στην ανάγκη τη Δευτέρα να πάνε για μια ώρα ξανά σε αυτό το χωράφι· θα πήγαιναν σε ένα άλλο μεγάλο χωράφι που είχαν για να θερίσουν.

Έτσι και σκέφτηκαν, έτσι ψυχολογισμός τους, ότι η οικονομία είναι να μην το αφήσουν και χάσουν την ημέρα όπως θα λέγαμε τη Δευτέρα Όταν επέστρεψαν το βράδυ, ερώτησε ο Γέροντας γιατί δεν ήρθαν στον Εσπερινό.

Πού ήταν, είπαν, και τι είχε γίνει. Και το θεώρησαν, μάλιστα, ότι θα έπρεπε να τους δώσει το βραβείο. «Λυπούμαι», λέει, «πάρα πολύ για την παρακοή σας. Όμως, αύριο το πρωί, ένας εξ υμών θα πάρει το μουλάρι και θα πάει, τώρα που είναι φρέσκο και ενθυμείσθε πού ήσασταν την ώρα που χτύπησε η καμπάνα, να βάλει σύνορα, να χωρίσει το χωράφι αυτό».

Αυτό, διότι αυτό δεν πρέπει να πέσει μέσα στο άλλο σιτάρι. Είναι κατηραμένο και δεν έχει καμιά θέση μέσα στο ευλογημένο, που σας έδωσε ο Θεός υγεία για όλη την ημέρα». Φαντάζομαι ότι την άλλη μέρα σηκώθηκε ένας και πήγε και έβαλε με πέτρες σύνορα, όρια όπως τα λέγαμε, περίπου εκεί που φανταζόταν, που ενθυμείτο ότι ήταν την ώρα που χτύπησε ο Εσπερινός.

...τον εσπερινό. Έγινε το στάρι και το ένα και το άλλο. Όταν ήρθε η ώρα του θερισμού, επήγε και ο ηγούμενος μαζί. Και βγάζει τα σπίρτα και τα ρίχνει σ’ έναν μοναχό και του λέει: «Βάλε φωτιά να καεί αυτό που είναι σπαρμένο μετά τον εσπερινό». Κατακαλόκαιρο. Θέρος, τέλος. Όλα κατάξερα. Πού τολμούσε ο μοναχός να ανάψει σπίρτο; Θα εκαίετο ολόκληρη η περιοχή της Βοιωτίας. «Βάλε φωτιά να κάψεις αυτό». Τίποτα, δεν έκαιγε.

Δεν έβαζε. Επέμενε: «Βάλε φωτιά». Και παίρνει μόνος του τα σπίρτα και βάζει φωτιά σ' αυτό. Τι λέτε ότι έγινε; Η φωτιά, σαν να ήταν κάτι τι το ζωντανό, άρχισε να πηγαίνει βόσκοντας στο κομμάτι εκείνο, το τρίγωνο της γωνίας του χωραφιού που είχε θεριστεί κάτω από τον Εσπερινό. Το έκαψε όλο αυτό, δεν μετέδωσε στο άλλο το υπόλοιπο, ούτε έξω προς τον λόγγο των ξερών, παρότι ήταν θέρος.

Καίει αυτό και έγινε σαν κάποιος να την διέταξε. Και έχει μείνει το χωράφι του καλόγερου. Περνάει ο δρόμος από εκεί, όταν πηγαίνει κανείς από τα Χώστια προς τον Άγιο, περνάει μέσα από το χωράφι αυτό, και έχει μείνει μέχρι σήμερα. Μαζί με τα άλλα θαύματα που έχει στην περιοχή ο Άγιος, έχει αυτό το χωράφι του καλόγερου.

Δεν μπορεί, λοιπόν, να μου πει κανείς το αντίθετο. Αδιαφόρως αν ο Θεός υπομένει, μακροθυμεί. Να γνωρίζουμε ότι είναι σαν ένα μελάνι, το οποίο στάζει ο άνθρωπος μέσα στο έργο του, το ωραίο, το γάργαρο, όλης της βδομάδος.

Εκείνο το οποίον κερδίζει καθ' ην ώραν δεν είναι εντολή του Θεού. Στο δωδέκατο κεφάλαιο του Ματθαίου υπάρχει γεγραμμένο το εξής: Δεν συνάσχει με τεμού σκορπί, είναι παράξενο, όσοι δεν συνάσχει με τεμού, δηλαδή με την ευλογία μου, δεν έχει την υπογραφή μου αυτό που συνάσχει, την πραγματικότητα σκορπί.

Αλλά εμείς δεν μπορούμε να δούμε, δεν έχουμε τη διάκριση να δούμε τις ζημιές που παθαίνουμε, τα σκαμπίλια που τρώμε κατά διαφόρους τρόπους. Όλα τα θεωρούμε τυχαία, συμπτώσεις και λοιπά, εφόσον είναι απότοκα αυτών των ατασθαλιών.

Στον βίο, επίσης, του οσίου Παρθενίου του Χίου — μας το είπα και ένα άλλο βράδυ, σε ένα άλλο μάθημα, αυτό — υπάρχει το εξής. Μία που γνώριζε την κόπωση του Γέροντος και την αγιότητά του σκέφτηκε να του κάνει ένα πιάτο φαγάκι ζεστό, όταν θα τελείωνε από την ακολουθία, να βρει κι αυτός ένα πιάτο φαγάκι.

και του έκανε ένα πιάτο μακαρονάκια. Και το πήγε σκεπασμένο, όπως τα λέγαμε, σε ένα μπολ. και ξέρει Γέροντα σου έφερα λίγο φαγητό «Εγώ; Τι δηλαδή μου έφερες;» «Λίγα μακαρόνια σου έβρασα». «Σκουλήκια μου έφερες». «Ε, όχι, Γέροντα». «Σκουλήκια μου έφερες, εφόσον τα μαγείρευες την ώρα που γινόταν η ακολουθία, που έπρεπε να έρθεις στην εκκλησία, και εσύ μου μαγείρευες εμένα μακαρόνια. Σκουλήκια μου μαγείρευες». Και το ξεσκεπάζω και ήρθαν τα σκουλήκια.

Όπως θέλετε πάρτε τα αυτά και, όπως θέλετε, να μην πιστεύετε. Πάντως, να γνωρίζετε ότι ο λογισμός αυτός, οσοδήποτε αγαθός και αν είναι, δεν δικαιολογείται από τον Θεό. Ο άνθρωπος πρέπει να γνωρίζει τι θα πράξει.

Να είναι διακριτικός και, στην ανάγκη, να ρωτάει με ταπείνωση τον άλλον. Τι λες εσύ

Οι άνθρωποι διέσχισαν φαράγγια και ερήμους, να πάνε να βρούνε ανθρώπους να πούνε τον λογισμό τους. «Έχω έναν λογισμό». Και οι λογισμοί, όπως ξέρετε, πολλές φορές μας παρακολουθούν χρόνια ολόκληρα. Ο λογισμός, σαν παράδειγμα, της πορνείας, έναν γέροντα 55 ολόκληρα χρόνια τον παρακολουθούσε, και επίμονα, με διαφόρους τρόπους και με διάφορες τέχνες.

Ο λογισμός θα βάλει, αλλά τον λέτε αυτόν είναι εξεβονίμων, είναι φορνίας λογισμός, πω Εάν και έλεγε όμως ο λογισμός: «Δεν κατεβαίνεις μέχρι το χωριό να δεις τι γίνονται οι γέροντες γονείς; Δεν το θέλει ο Θεός; Δεν είπε “τιμα τον πατερα σου και την μητερα σου”; Να τους κάνεις μια χαρά», θα την πάταγε την πεπονόφλουδα, θα τον κατέβαζε από εκεί.

Θυμηθείτε ένα άλλο περιστατικό που σας έλεγα, που παρουσιάστηκε κάποτε ο διάβολος σε έναν μοναχόν, ο οποίος είχε 65 χρόνια άσκηση. Τι του είπε; Παρουσιάστηκε μπροστά του και του είπε το εξής: «Λίγα λόγια ακόμη. Πού θα μου πας; 30 χρόνια ζωή έχεις ακόμη. Θα σε πιάσω. Δεν σε έπιασα τα 65 χρόνια που έχεις εδώ· θα σε πιάσω τα 30 χρόνια».

Αυτό ήταν αρκετό να τον βάλει σε λογισμό. «30 χρόνια ακόμη, ε; Έχω 65, είμαι 85, 20 χρονών ήλθα εδώ πέρα. 30 χρόνια ακόμα, να υπάρχει κανένας από εκεί τους γονιούς δικούς Κανένας από τους θείους μου να υπάρχει; Να υπάρχει κανένας στο χωριό;

30 χρόνια, ε; Δεν κατεβαίνω μέχρι... Δεν πάω αύριο κάτω εκεί να δω; Και ξαναγυρίζω, εφόσον έχω 30 χρόνια μπροστά μου». Δεν μπορούσε να τον βγάλει με άλλους τρόπους. Τον έβγαλε με αυτόν τον τρόπο, και όλη τη νύχτα τον λογισμό «τα 30 χρόνια» είχε· είχε κολλήσει στον νου του. Και το πρωί πήρε το σακουλάκι του και κατηφόρισε για να πάει στο χωριό για δυο-τρεις ημέρες, να δει αν υπάρχει κανένας από τους δικούς του και να ξαναγυρίσει.

Δεν είχε καμιά πρόθεση να μην ξαναγυρίσει. Το αποτέλεσμα ποιο ήταν; Ο Χριστός είδε την πλάνη του και πώς εξεγελάστηκε από τον δεξιόν αυτόν λογισμόν της φιλοσυγγενείας και έστειλε τον άγγελο στον δρόμο και τον σταμάτησε. «Ευλόγησον», του λέει. «Πού πηγαίνεις, παιδί μου;» «Να», λέει, «μέχρι το χωριό πηγαίνω».

«Γύρισε», του λέει, «πίσω, γιατί σε γέλασε ο διάβολος». Όταν άκουσε, έτσι έμπειρος άνθρωπος τώρα, έπεσε από τα σύννεφα. Και γύρισε πίσω κλαίγοντας· στις τρεις ημέρες απέθανε. Τα τριάντα χρόνια του σατανά έγιναν τρεις ημέρες στο σχέδιο του Θεού.

Και τον λυπήθηκε ο Θεός, για τρεις ημέρες να χάσει. Όμως ο δεξιός αυτός λογισμός της φιλοσυγγενείας έρχεται όμορφα γαρνιρισμένος: «Το θέλει και ο Θεός αυτό το πράγμα, να δώσεις χαρά. Χαρά είναι από τον Θεό» κ.λπ.

Είναι ο θάνατος, ανυπακοή. Και όταν σε βγάλει εκ του τόπου σου, θα σε βγάλει και εκ του τρόπου σου.

Ο εκ δεξιών λογισμός αυτός, μια και τον συγχέουμε με τη φιλοσυγγένεια, ωραίους ανθρώπους θα καταλάβει. Και μάλιστα ανθρώπους οι οποίοι, κατά κάποιον τρόπο, έταξαν εαυτούς εις τον Θεόν.

Ενθυμούμαι τον σεισμό της Κεφαλληνίας το 1953. Έγινε σεισμός.

Στους σεισμούς κατεστράφη το παν, έγιναν μεγάλες ζημιές, απώλειες υλικές και σωματικές. Κεφαλλήνες ήρθαν στο Όρος και εμόναζαν. Και όταν έμαθαν από τον Τύπο και από τα ραδιόφωνα την καταστροφή της πατρίδας, αντί να πούνε εκείνο που είπε ένας άλλος μοναχός, όταν του εγνώρισαν ότι κληρονομεί μια κληρονομία, δεν ξέρω πόσων εκατομμυρίων, από κάποιον που πέθανε, συγγενή του στην Αμερική, ο οποίος δεν πήγαινε να την πάρει την κληρονομία. «Α, πέθανε», λέει, «και σου άφησε; Πότε πέθανε;»

Έχει, λέει, ένα χρόνο. Εγώ έχω 45 χρόνια πεθαμένος, έτσι απήδησε, και δεν πήγαινα να την πάρω την κληρονομία, ξέρω πόσα εκατομμύρια προπολεμικά. Δεν ετράπηκαν αφ’ εαυτών, αλλά ζήτησαν ευλογία από τον γέροντα και τον εξεβίασαν να τους δώσει άδεια να πάνε στο χωριό τους να δούνε αν υπάρχουν οι συγγενείς.

Και κατέβηκαν από εκεί, αν καλώς ενθυμούμαι, δύο θυμούμαι καλά, αλλά νομίζω είναι και τρίτος. Τρεις κατέβηκαν, ναι, και ήρθαν στην Κεφαλληνία. Ο ένας επέστρεψε, οι δύο δεν επέστρεψαν. Χρειάστηκαν πολλά χρόνια να επιστρέψει ο δεύτερος, ο οποίος και απέθανε τώρα εκεί.

Έμεινε πολλά χρόνια έξω εδώ, που δούλεψε δηλαδή, κατά το λεγόμενο, με πολύ φιλότιμο στον σατανά, στα έργα εδώ έξω. Ο άλλος επαντρεύτηκε στον Πειραιά, μάλιστα.

Είναι τεχνάσματα αυτά. Δεν μπορούσε να τους βγάλει αλλιώς. Τώρα είναι ευκαιρία. Η φιλοσυγγένεια, μεγάλο πράγμα. Θα να δω τι λέγει ο γονιός του. Του ενός ο πατέρας, ο οποίος επέστρεψε αμέσως, είπε το εξής: «Παιδί μου, η δουλειά σου δεν είναι εδώ με εμάς.

Η δουλειά σου είναι εκεί που πήγες. Φύγε και πήγαινε ξανά στο σπίτι σου εκεί και προσεύχεσαι για μας». Και έφυγε την άλλη μέρα από την Αθήνα και ανεχώρησε. Οι άλλοι δύο μείναν εδώ. Ο ένας παντρεύτηκε, είναι παντρεμένος τώρα.

Και ο άλλος έμεινε 5-6 χρόνια, αν καλώς ενθυμούμαι, έξω, περισσότερα, 7. Και τελευταίως ξαναπήγε, όπου και κοιμήθηκε εκεί. Είναι λογισμοί, λοιπόν, αυτοί, τους οποίους δεν μπορεί να πιάσει ο άνθρωπος εάν δεν τους προσέξει όσο πρέπει.

Όταν, λοιπόν, τον άνθρωπο δεν κατορθώσει να μην τον αφήσει να πάει στην εκκλησία, στην ακολουθία, σε όλα αυτά τα πράγματα, τον παρηγορεί, του παρουσιάζει όλους τους κακούς, τους εκκλησιαζομένους. Τι να κάνεις να πας στην εκκλησία και να είσαι σαν κι εκείνον εκεί πέρα;

Ή σαν τον παπά αυτόν, ή σαν τον νεωκόρο εκείνον, ή σαν τον άλλον που είναι στην Ερανική Επιτροπή; Ή σαν τον άλλον που είναι σύμβουλος; Τι να κάνεις; Ή σαν την τάδε που πηγαίνει στην εκκλησία και χωρίς το παιδί της, ή σαν τον τάδε που κάνει αυτό και κάθε μέρα στα δικαστήρια;

Επιστρατεύει όλους τους σκάρτους, τους χριστιανούς, για να δώσει μια απάντηση. Διότι η φωνή μέσα της συνειδήσεως φωνάζει, θέλει αυτή μια απάντηση. Και επιστρατεύει όλο το σκάρτο για να δώσει μια απάντηση.

Με τεχνάσματα. Έχει εμπειρία ο Σατανάς, με 8.000 ετών. Και επαναπαύεται τώρα ότι εγώ είμαι καλύτερος από αυτόν που πηγαίνει εκεί πέρα. Είμαι καλύτερος από αυτόν. Μην με κοιτάς που δεν νηστεύω, δεν εξομολογούμαι, δεν κοινωνώ. Σαν άνθρωπο να το πάρουμε και να το εξετάσουμε, πολύ καλύτερος από αυτόν.

Συμπεριφορά είναι αυτή. Δεν είναι ζήτημα να ήταν εκεί πέρα. Επιχείρησις είναι. Χίλια δυο πράγματα. Και ο άνθρωπος επαναπαύεται, διότι δίνει μία ασπιρίνη. Αυτές είναι ασπιρίνες στον πονόδοντο. Δεν θεραπεύουν τον πονόδοντο, καθησυχάζουν την ίδια στιγμή, η οποία επαναστατεί, η οποία ζητάει κάποια ανάπαυση, κάποια παρηγορία.

Και κάθονται οι άνθρωποι έξω, μακριά, από τον δεξιό λογισμό ότι είναι καλύτεροι αυτοί. Εκείνο μας ανάγκασε και γράψαμε το «Άλλο καλός άνθρωπος και άλλο χριστιανός».

Γιατί πολλοί δεν γνωρίζουν ότι δεν τους σώζει η κακία και η αδυναμία των άλλων. Ο σκοπός σου δεν είναι να πας στην εκκλησία να γίνεις σαν κι αυτόν· να γίνεις καλύτερος από αυτόν. Αυτό θα κάνεις εσύ, και στην εκκλησία θα πας και σαν κι αυτόν δεν θα έρθεις.

Εφόσον βλέπεις ότι αυτός που πηγαίνει στην εκκλησία δεν είναι αυτός που θα έπρεπε να είναι, εσύ δεν θα ακολουθείς αυτήν την πολιτική, διότι έξω της Εκκλησίας σωτηρία δεν υπάρχει. Όσα έργα και αγαθά αν παρουσιάσει ο άνθρωπος, εάν δεν ζητήσει το έλεος του Θεού με τον τρόπο που αυτός το σερβίρει και αυτός το υποδεικνύει, σωτηρία δεν υπάρχει.

Εδώ έχουν και τον λογισμό τους ορισμένοι, οι οποίοι μας παρουσιάζουνε ανθρώπους καλούς εκ μέρους της αιρέσεως. Παραδείγματι, μα δεν ευνησίασες έναν πρωτοιστάτη να δεις πως είναι, δεν ευνησίασες έναν νεοχωβίτη να δεις τι άγγελος είναι, δεν ευνησίασες έναν τάζι, εδώ το μυστικό και εδώ είναι ο δεξιός λογισμός.

Μου παρουσιάζει έναν άνθρωπο, τώρα, ο οποίος έχει συμπεριφορά, ο οποίος έχει ελεημοσύνη, ο οποίος έχει, έχει, έχει, έχει, στόμα έχει και μιλιά δεν έχει, είναι άγγελος, σύμφωνοι. Χριστιανός είναι; Αυτό είναι το θέμα. Άγγελος είναι· χριστιανός είναι;

Γιατί ο Χριστιανός είναι ανώτερος από την αγγελική ζωή. Ο Χριστιανός έχει κάτι παραπάνω.

Διότι είναι αιρετικός, γι' αυτό σου παρουσιάζεται άγγελος. Μη βαλλόμενος από τον συνέταιρο, από τον εχθρό. Ο Σατανάς δεν πειράζει κανέναν αιρετικό. Ούτε επιθυμία γυναικός του βάζει, ούτε επιθυμία ανδρός της βάζει, ούτε επιθυμία χρημάτων βάζει, ούτε επιθυμία κόσμου βάζει.

Τίποτα! Δεν του βάζει πειρασμούς απ' τον νου. Αυτόν τον έχει σαν φιγουρίνι και τον παρουσιάζει απ' έξω. Δεν τον πειράζει. Ας πει να γίνει Χριστιανός Ορθόδοξος, ας πει να πιστεύει σε Αγίους, να πιστεύει στην Παναγία, να πιστεύει στο Τρισυπόστατο της Θεότητος, να πιστεύει σε δόγματα ορθόδοξα, να δείτε τι θα γίνει, τι πειρασμούς θα έχει ο άνθρωπος αυτός και αν μπορεί να τα εφαρμόσει όπως τα ζητάει να τα βρει στον άλλον.

Και από πότε έγιναν αυτοί τόσο άγγελοι, που παρουσιάζονται έξω στον κόσμο στις βιτρίνες; Από τότε που αρνήθηκαν. Γι' αυτό και πλανώνται ορισμένοι, οι οποίοι πηγαίνουν και τους ακούνε ή τους διαβάζουν.

Τι είναι η πλάνη τους; Ότι βλέπουν μια μόστρα ανθρώπινη, λένε. Δεν ζητούν όμως να βρούνε εάν υπάρχει και ποιον, κι μέχρι και ο άνθρωπος κοντά στο δόγμα ασχολήθηκε, όλο το άλλο το σαθρό, το οποίο υπάρχει, απέτυχε.

Πάρε παράδειγμα τον Προτεσταντισμό· δεν κόπτεται διά τον Χριστόν; Σου λέει το «και μόνον τον Χριστόν», και ούτως τον Χριστόν τον απορρίπτει δι’ ενός πλαγίου τρόπου και ενός πλαγίου μέσου: το ότι δεν παραδέχεται την Θεοτόκον ως Θεοτόκον.

Εφόσον λοιπόν η Θεοτόκος δεν είναι Θεοτόκος, άρα ο Χριστός δεν είναι Θεός για εσένα. Διότι, εάν ο Χριστός είναι Θεός, αυτή η οποία τον έτεκε είναι Θεοτόκος.

Εφόσον λοιπόν αρνείσαι ότι η Θεοτόκος είναι Θεοτόκος, κατά συνέπεια ο Χριστός δεν είναι Θεός. Ιδού ο δεξιός λογισμός που σε φέρνει καπάκι από κει. και όσοι την Μαριάμ Θεοτόκος του έχει απολαμβάνει, άνεσε εσείς πιο όσον κατά των γρηγόρων των θεολόγων.

Τι είναι οι λογισμοί που ξεγελούν τον άνθρωπο και τον κρατούν μακριά από την Εκκλησία; Εγώ είμαι εντάξει. Εντάξει όσον αφορά στις μέρες μου. Εάν δεν γίνεις παιδί της Εκκλησίας, δεν είσαι παιδί του Θεού. Το «Πάτερ ημών» δεν μπορείς να το λες.

Εάν δεν γίνεις αδελφός του Χριστού, παιδί του Θεού δεν μπορεί να είσαι. Και χρειάζεται ο λογισμός σου να τακτοποιηθεί και να κατευθυνθεί προς το σημείο αυτό, για να πιαστεί σωστά και να βαδίσει σωστά.

Γι' αυτό βλέπουμε πολλούς ανθρώπους, εξαιτίας των ανθρώπων που χωλαίνουν μέσα στην Εκκλησία, να μένουν απέξω αυτοί και να πιστεύουν ότι είναι καλύτεροι από αυτούς που είναι μέσα. Επ' ευκαιρία να σας πω, όπως άλλωστε έχω γράψει και στο βιβλίο «Εκκλησίες της Ευρώπης»,

είναι απάντηση αυτό που σας λέγω, του λογισμού αυτού της εκ δεξιών, ότι η Εκκλησία είναι νοσοκομείο.

Ρωτάτε έτσι, το παραλαμβάνουμε. Η Εκκλησία είναι νοσοκομείο που περιποιείται ασθενείς, άλλους βαριά και άλλους ελαφρότερα. Η Εκκλησία δεν είναι Εκκλησία για αγίους· για ασθενείς.

Μέσα σε ένα νοσοκομείο θάλπονται και περιθάλπονται και περιποιούνται άνθρωποι οι οποίοι ήταν ασθενείς έξω. Και εισήλθαν και παίρνουν φάρμακα και κάνουν δίαιτα και κάνουν εγχειρήσεις και χίλια δυο άλλα πράγματα.

και μένουν επί πολύ καιρό για να κατορθώσει να αεροπολίσουν και να απαλλαγούν στις ασθενείες τους. Αυτό τούτο συμβαίνει και στην Εκκλησία. Παρουσία. Ένα απέραντο μεγάλο νοσοκομείο είναι. Μην κοιτάς, λοιπόν, τι γίνεται μέσα στο νοσοκομείο. Στο νοσοκομείο μέσα θα υπάρχουν άρρωστοι διαφόρων ποιοτήτων, διαφόρων βαθμών, διακλαδώσεων και ούτω καθεξής.

Γι' αυτό θα συναντήσουμε και ανθρώπους με ελαττώματα μέσα στην Εκκλησία και πολλές φορές και ο γιατρός, το μέσον μάλλον, το νυστέρι, όχι το φάρμακο, ο προσφέρων, αυτός που δίνει, πιθανόν είναι και αυτός άρρωστος.

Όμως το φάρμακο κάνει καλά τον ασθενή. Η εγχείρηση που γίνεται εκ μέρους του ασθενούς ιατρού κάνει καλά τον ασθενή. Μην πλανώμεθα και μην ζητούμε να βρούμε δικαιολογίες για να μείνουμε μακριά από την Εκκλησία.

Με τον δεξιόν αυτόν λογισμό ότι εμείς είμαστε καλύτεροι απ' έξω. Η Εκκλησία δεν ενδιαφέρεται να φτιάξει ανθρώπους· να κάνει χριστιανούς. Άνθρωποι υπάρχουν πολλοί. Με μεγάλη ευγένεια και μεγάλο συναισθηματισμό έξω για τον κόσμο.

Όμως για το παράδεισο δεν κάνω Κοιτάξτε την περίπτωση του Φαρισαίου. Κατά πάντα τέλειος άνθρωπος. Κοιτάξτε την περίπτωση του μεγάλου αδελφού του Ασώτου· κατά πάντα τέλειος άνθρωπος. Έμειναν έξω οι άνθρωποι. Γιατί; Παράξενα πράγματα ζητάει ο ουρανός. Γι' αυτό ακριβώς μην μας ξεγελάσει το «καλύτερο» και μείνουμε έξω.

Ακόμη θα ήθελα να πω στο σημείο αυτό: οι άνθρωποι οι οποίοι με τον δικό τους τρόπο τακτοποιούν το θέμα του να προσέλθουν εις τη Θεία Ευχαριστία.

Ένας λογισμός δεξιός είναι ότι δεν είναι άξιος και, όταν ο άνθρωπος μένει μακριά από τη Θεία Κοινωνία, ουδέποτε θα γίνει άξιος.

Εφόσον δεν παίρνει το φάρμακο που θα τον κάνει κάποια μέρα, συν Θεώ, άξιον, πώς είναι δυνατό να γίνει άξιος; Και με τον τρόπον αυτόν τον αφήνει προς τα έξω. Άλλος δεξιός λογισμός είναι ότι εγώ έχω συμβουλευτεί, έχω ακούσει τον Α, τον Β, τον Γ.

Τι είναι αυτός ο Α, ο Β, ο Γ; Μήπως είναι άγιοι οι άνθρωποι; Μήπως ο Α, ο Β, ο Γ λέει διαφορετικά από όσα λένε οι Άγιοι; Οποιοσδήποτε μπορεί να λέει ό,τι θέλει.

Είναι και αυτό κάτι.

Γιατί ο καθής ρωτάει, ποιος θα λέει ο Παναγόπλος, και τι είναι ο Παναγώτης, είναι καθηγητής, εδώ τα λέει καθηγητής.

Ας μην ακούσουμε, λοιπόν, ούτε του Παναγοπούλου ούτε του καθηγητού. αλλά ας ακούσουμε του Αγίου, έχουμε την δύναμη. Ο εγωισμός μας μάς βοηθάει περισσότερο να ακούσουμε του κυρίου καθηγητού. Και να μην ακούσουμε του Παναγοπούλου, που δεν είναι του Παναγοπούλου, αλλά είναι του Αγίου.

Τι γίνεται; «Το είπε ο κύριος καθηγητής αυτός, το είπε ο κύριος ιεροκήρυκας αυτός· συμφωνεί». Όμως έλα που δεν συμφωνεί ο κύριος καθηγητής και ο κύριος ιεροκήρυκας με τον Άγιο.

Και αν διδάσκει η Εκκλησία, τι θα γίνει τώρα; Ο δεύτερος λογισμός, ο εγωισμός, είναι ότι δεν μπορεί η επιστήμη να είναι κατωτέρα της χάριτος. Εκεί τον κρατάει μακριά και κοιμάται η συνείδησή του. Και ο σατανάς τον ρίχνει από αυτούς τους λογισμούς.

Πως ο άνθρωπος πρέπει να ταπεινωθεί και, πως το λέει, «δι' ευχών των Αγίων Πατέρων ημών», να ακούσει τους Αγίους Πατέρες ημών και να πράξει εκείνο που λένε οι Άγιοι Πατέρες και να μην πράξει εκείνο που λέει ο κύριος Τάδε ή η κυρία Τάδε ή ο πατήρ Τάδε κ.λπ.

Να πράξει εκείνο που λένε οι Άγιοι. Και όταν ο πατήρ Τάδε και όταν ο κύριος Τάδε γίνει Άγιος, να σε πληροφορήσουν και να τον ακούσουν μεταγενέστερα. Εμείς, δόξα τω Θεώ, έχουμε Αγίους να μας βοηθήσουν και να γυρίσουμε κοντά τους και να γιάνουμε.

Μένει, λοιπόν, μια μεγάλη μερίδα έξω, γιατί το είπε ο πατήρ Τάδε ή το είπε ο κύριος Τάδε. Συμφωνεί αυτό που είπε ο πατήρ Τάδε ή ο κύριος Τάδε με αυτό το φρόνημα της Εκκλησίας ή των Πατέρων; Συμφωνεί; Αν συμφωνεί, ευλογημένο. Να τους φιλήσετε τα πόδια και να κάνετε τρεις δίπλες.

Αν δεν συμφωνεί, σε ξεγελά ο εγωιστικός σου δεξιός λογισμός. Και σε βαστάζει μακριά και σε φτιάχνει άξιον κατά καιρούς. Γιατί, πώς είσαι άξιος τρεις φορές το χρόνο και δεν γίνεσαι γρηγορότερα; Άρα δεν είναι αυτός ο λόγος, είναι άλλος λόγος.

Όλοι, λοιπόν, με τον λογισμό ότι δεν είναι άξιοι, δεν λαμβάνουν το φάρμακο. Μα παίρνουν το φάρμακο για να γίνονται άξιοι. Μπαίνω στο νοσοκομείο για να γίνω καλά. Κάνω τη θεραπεία, κάνω τη δίαιτα για να γίνω καλά, για να γίνω κάποτε άξιος. Ο άνθρωπος λέει πως είναι άξιος; Εδώ ένας εκατόνταρχος λέει: «Ούτε είμαι ικανός, ούτε άξιος, ίνα μου υπό την στέγην εισέλθης». Πώς εσείς και εγώ θα πούμε ότι είμαστε άξιοι;

Λόγος Μαγκαλφασίδιος λέει, έριμος και καταπετούσα έτσι. Πώς εγώ θα γίνω λοιπόν άξιος. Δεν είναι άξιος, ούτε ικανός είμαι άξιος, αλλά παρόμπρος έχω μέχρι, ο τρώγω μου τη σάρκα και πίνω μου το αίμα, ελε μη με νυθαγώ εναυτό, για αυτό ακριβώς έρχομαι και να μην αφουστάμενος, μείνω μακριά από σένα, κυριάλοτος υπό του νοητού λυχουγέννων.

Με πάει ο διάβολος μακριά σου, γι' αυτό έρχομαι, όχι ότι είμαι άξιος. Αλλή μόνο από τον άνθρωπο αν θέλουμε να γίνει άξιος, αλλή μόνο το αντιστέδιο ότι είναι άξιος. Διότι ο άνθρωπος, από τη στιγμή που θα θεωρεί ότι είναι άξιος, είναι ήδη ανάξιος.

Και την ώρα ακόμα που θα στέκεται εκεί πέρα, θα λέγει εκείνο που λέγει ωραία η ακολουθία της Θείας Μεταλήψεως. Βρω των φυρών του Ναού Του παρέχθουμε και των δεινών λογισμών ού καθίσταμε. Παρότι είμαι μπροστά εδώ, και ακόμη αυτό το μυαλό μέσα έχει κάτι κάτω και τα δυνατά του.

Και κοιτάζω να υποσκελίζω τον άλλον και κοιτάζω να μπω από εδώ εγώ πρώτος και κοιτάζω να κάνω το άλλο. Των δεινών λογισμών ού καθίσταμε εδώ, εδώ μέσα σε αυτή τη στιγμή τώρα. Γι' αυτό λέγω, πολλοί δεξιοί λογισμοί τους ανθρώπους τούς ξεγελούν.

Παίρνει το αντίδωρο —θα σας πω ένα πολύ αστείο— παίρνει το αντίδωρο, έτσι, τρώγει το μεγάλο και ο δεξιός λογισμός του λέει: «Πρόσεξε αυτό, μη σου πέσει κάτω». Έτσι σκύβει το κεφάλι, πέφτει ένα ψίχουλο στην κορφή του κεφαλιού αυτού του αρχικαθηγητού και, προσπαθώντας να το πάρει επειδή νομίζει πως καίει το κεφάλι του, παραλίγο να τον ρίξει κάτω. Καταλαβαίνετε πόσο γελοίο γίνεται αυτό;

Φαλατός και το πατάει με χίλια ζόρια. Δεν είναι δεξιός λογισμός; Έχει μυρίους τρόπους. Κοινώνησε, μία ασπάζεται το χέρι του παπά, μία ασπάζεται την εικόνα. Τι θα γίνει; Κατήργησε τα πετραχήλια, παιχνάτματα δικά του αυτά όλα. Και δημιουργείται κατάσταση. Ο άνθρωπος πολλές φορές, και βλέπουμε και ο λειτουργημένος πατέρας, τον φιλούν, τον φιλάνε το χέρι του, δεν το δίνει να το φιλήσει. «Εγώ καθαρίστηκα, με τη βοήθεια του Θεού, με το ωρά…» Χάριον που μου έδωσες, κοινώνησες και καθαρίζεις.

Τι άλλο, λοιπόν, έχεις τώρα; Μα κοινώνησες. Εσύ δεν κοινώνησες γρηγορότερα από εμένα. Τι; Και οι δύο κοινωνήσαμε. Εσύ κοινώνησες μέσα και με τα χέρια σου, εγώ κοινώνησα έξω και με τη λαβίδα. Δεν κοινωνήσαμε και οι δύο; Δεν έχουμε Χριστό; Εσύ δεν έχεις τίποτα παραπάνω από εμένα.

Λοιπόν, εσείς λέτε πως έχετε το χάρισμα της ιερωσύνης. Λοιπόν, προσκυνώ τη χάρη. Δώστε μου το χέρι. Δεν το κατάλαβες; Τον ξεγελάζει τότε να μη σου το φιλάει. Παπικοί το φιλάνε το χέρι τους γιατί λένε την ειδικότητα.

Έχει αγιασμό· είναι ένα από τα κέρδη μας. Γιατί φιλώ το χέρι; Τη χάρη της ιερωσύνης, την ιερότητα της ιερωσύνης προσκυνώ. Αυτό το χέρι το βλέπω ότι πριν μοίρασε μέσα τον Χριστό. Είναι ματωμένο αυτό το χέρι και θέλω να το φιλήσω.

Γιατί δεν μου το δίνεις; Θα φύγει ο Χριστός; Θα… εφόσον καθαρίστηκα, πώς θα φύγει; Είναι ο δεξιός λογισμός, οι υπερσοφίες αυτές που φτιάχνει ο κόσμος. Δεν έχει απλότητα η καρδιά και ξεγελιέται ο άνθρωπος και μένει μακριά, όπως είπα, από την Εκκλησία, μακριά από τα μυστήρια, μακριά. Άλλος λογισμός δεξιός.

Τι είσαι ένας εξομολογητής, αυτά τα λέει στους νέους, και στους μεγάλους, έκανε ξανα το κάνει, κοροϊδέζει τον Θεό, επιτραπέται, εκείνο που λέγει ότι ένας έφτασε στην αμαρτία της φορνίας, αλλά σκονόταν και πήγαινε ανέσταση και εξομολογήτο και έκλαιε και λυπά και το συγχωρούσε, το έκανε μια, το έκανε δυο, το έκανε τρεις, μια μέρα ξανατέλεσε κάνει και ξαναείχε πάει μπροστά, πάει ο Σατανάς και του λέει, πρέπει λέει στάντα μουτρα στον τον πέραση λέει το χρυσό. Έκανε τον δικηγόρο. Καταλάβατε, σαν τα μούτρα σου λέει τον πέραση ο χρυσός.

Σε συγχώρησε μία, σε συγχώρησε δύο, σε συγχώρησε τρεις. Λογισμός όμορφος αυτός, ε; Για να τον φέρει σε απογοήτευση, να τον φέρει σε αυτοκτονία, να τον φέρει σε απόγνωση, να μην ξαναπάει, να μην έχει πρόσωπο να πάει.

Όταν πήγαινε προς την αμαρτία, δεν του είπε: «Βρε, πού πας; Θα ξαναπάς; Με τι πρόσωπο θα ξαναπάς;» Τώρα που γύρισες στον Χριστό να ζητήσεις συγγνώμη, τώρα παίρνεις εσύ δικηγόρος υπέρ του Χριστού, μη μολυνθεί ο Χριστός.

Και λέγεται ότι εκείνη την ώρα έμεινε στην εικόνα, στα πόδια που είχε πέσει ο άνθρωπος αυτός, και είπε στον Σατανά, του λέει: «Τρισκατάρατε», του λέει. Λένε κορέστης φλέω. Όταν ήρχε το προς εσένα δεν τον εμπόδισε. Τώρα που έρχεται προς εμένα, τώρα λέει τον εμποδίζει.

Άλλος το λέει: «Δεν γνωρίζεις το γραφικόν, “όπου αν σε εύρω, εκεί και θα σε κρίνω”;» Και απέθανε την ώρα εκείνη. «Τον βρήκα εν μετανοία· τον σώζω, λοιπόν, εκεί όπου τον βρήκα». Θα έρθει, λοιπόν, και θα λέει στον άνθρωπο ότι δεν υπάρχει σωτηρία, ότι θα ξαναπέσει, ότι δεν μπορεί, κ.λπ.

Και ποιος σου είπε ότι θα ξαναπέσεις; Ποιος σου το είπε αυτό το βράδυ; Ποιος σου είπε ότι θα ζήσεις την άλλη ώρα; Ποιος σου είπε ότι θα βγεις έξω από το εξομολογητήριο; Το θέμα σου δεν είναι αυτό, ούτε το θέμα μου είναι αυτό. Το θέμα και των δυο μας είναι εμείς να πάμε και να κρεμαστούμε στο έλεος του Θεού και να φροντίσω όχι να κόψω καταρχάς την αμαρτία, αλλά να περιορίσω την αμαρτία.

Και όταν ο Χριστός με δει ότι πηγαίνω με αυτή την πρόθεση, παρότι υπάρχουν οι προϋποθέσεις, Κατά κόσμον, κατά σάρκα, κατά εγώ, κατά συμφέρον, κατά, κατά, κατά, κατά. Εναντίον ότι εγώ πηγαίνω προς τα εκεί και δεν ακούω τον δεξιόν αυτόν λογισμόν, ο οποίος μου λέει ότι δεν θα τα βγάλω πέρα και είναι ντροπή να πηγαίνω και δεν μπορώ να εμπαίζω τον Θεό.

Εγώ θα έρθω, βεβαίως, όσες φορές κι αν πέσω. Κι αν αμαρτώ δέκα φορές το μήνα, θα αμαρτήσω εννέα. Κι αν αμαρτώ οκτώ, θα αμαρτήσω εφτά. Κι αν αμαρτώ εφτά, θα αμαρτήσω έξι, λοιπόν, με τη βοήθεια να το κόψω, να σταματήσω.

Και τότε είναι υπό τον έλεγχό του. Όταν καθίσει και ακούσει, λοιπόν, του λογισμού αυτού, πού πηγαίνει; Τότε τι θα γίνει; Δεν θα πάει. Αν τον έχει αυτός, είναι δεξιός λογισμός αυτός. Και μάλιστα ότι δείχνει πως προσβάλλεται, εξοργίζει περισσότερο τον Θεό.

Άλλοι πάλι δεν πηγαίνουν με τη σκέψη: λέγονται αυτά τα πράγματα; Λέγονται; Μα δεν ντρέπεσαι; Δεν έχεις πέτσα απάνω σου; Πώς θα τα εξομολογηθείς αυτά τα πράγματα; Είναι δεξιός λογισμός αυτός. Άμα είναι έτσι, πώς το πράττεις, εφόσον δεν λέγεται; Πώς πράττεις ένα πράγμα το οποίο δεν μπορείς να το εξωτερικεύσεις, να το παρουσιάσεις σε γιατρό; Πώς το κάνεις; Γιατί δεν σκέφτεσαι εκεί; Εκεί δεν είναι έτσι. Δεν σου μιλάει, δεν σου βάζει τον λογισμόν αυτόν, αλλά σου λέει: «Δεν είναι τίποτα αυτό. Δεν πειράζει. Όλα δικαιολογούνται». Μπορείς τώρα να καταλάβεις πώς δικαιολογούνται αυτά τα πράγματα.

Δεν θα σε εξευτελίσει για να σε βάλει στο χέρι. Όταν σε βάλει στο χέρι, έπειτα σου φέρνει εκ δεξιών την εντροπή, για να μην φτάσεις στην εξομολόγηση. Και θυμηθείτε ένα βράδυ που μιλούσαμε περί εξομολογήσεως, τι σας είπα για το θέμα αυτό.

Γιατί πολλοί άνθρωποι είναι κάτω από το πέλμα του σατανά, στα νύχια του γαντζωμένοι, εξαιτίας της εντροπής. Ότι, ενώ εξομολογούσε έναν, είδε έξω, στους άλλους που περίμεναν, έναν ψηλό, κάτι να διανέμει σ' αυτούς.

Διέκοψε την εξομολόγηση, σηκώθηκε και τον ερώτησε τι κάνει εκεί.

Αυτοί δεν έβλεπαν κανέναν και το θεώρησαν ανακόλουθο αυτό του ιερέως. Τι κάνεις τώρα, ποιος είναι, ποιον βλέπει ο Πάτερ που λέει τι κάνει. Αυτός επιμένει, εσύ του λέει ο ψηλός, τι κάνεις εκεί. Και πάλι δεν έβλεπαν τίποτα. «Κάτι έπαθε ο παπάς». Ο παπάς όμως δεν είχε πάθει τίποτα.

«Στο όνομα του Ιησού Χριστού του Εσταυρωμένου, τι κάνεις εκεί;» Και τότε βλέπουν έναν ψηλό μεταξύ τους και σταυροκοπήθηκαν. «Πού ήταν αυτός και δεν τον βλέπαμε εμείς;» Το κεφάλι κάτω, δεν μιλούσε. «Σε εξορκίζω στο όνομα του Χριστού να πεις τι είσαι και τι θέλεις εδώ».

Και τι λέτε ότι είπε; «Είμαι ο σατανάς». Χριστός και Παναγία! Ο σατανάς στο εξομολογητήριο! Πού θα πάει, στα βουνά για κάρβουνο; Στο εξομολογητήριο θα έρθει, για τις αμαρτίες. «Τι κάνεις εδώ;» «Ήρθα κάτι να δώσω». «Τι να δώσεις;» «Κάτι που είχα πάρει από αυτούς». «Τι τους είχες πάρει;» «Τους είχα πάρει την ντροπή». «Γιατί;» «Για να αμαρτήσουν». «Και τώρα τι κάνεις;» «Ήρθα να τους τη δώσω πίσω, για να μην τα εξομολογηθούν σε εσένα και να μείνουνε σε μένα». Καταλάβατε;

Ξέρετε πόσοι άνθρωποι έχουν φύγει απ' έξω από το εξομολογητήριο με άλλον λογισμό, ότι έπρεπε ο Πάτερ αμέσως να με δεχτεί, ότι έπρεπε όλοι να μεριάσουν, να πάω εγώ κ.λπ.; Απ' έξω από το εξομολογητήριο.

Ξέρετε πόσοι δεξιοί λογισμοί υπάρχουν που φουσκώνουν το εγώ του ανθρώπου και τη λίγη μόρφωσή του και τη θέση του κ.λπ.; Και μάλιστα χέρια του σαντανά. Θα θελήσει και ο άνθρωπος να τα σπάσει τα δεσμά αυτά.

Και να ξεκινήσει διαφορετικά, θα μείνει στα χέρια του διαβόλου με όλες αυτές τις δίπερ σκέψεις. Και θα έπρεπε και θα κάνει και τούτο και μου βάλει κανόνα και τα διάφορα. Πεντακόσια χρόνια να σου βάλει κανόνα.

Και επί θανατίου κλίνης να σου βάλει κανόνα, να τον δεχθείς τον κανόνα. Διότι εσύ θα νικήσεις τον λογισμόν αυτόν που σε έστειλε να εξομολογηθείς, για να λάβεις συγχωρητήριον ευχήν και όχι συγχαρητήριον.

Γιατί τελευταίες μέρες έχω τη γνώμη ότι ο Πάτερ θα πει: «Τα συγχαρητήριά μου, παιδί μου, που είσαι να φόρνω τόσα χρόνια». «Τα συγχαρητήριά μου, κόρη μου, που πέταξες παιδιά στον τενεκέ». «Πέρασε να κοινωνήσεις».

«Τα συγχαρητήριά μου, νεαρέ μου, που άρχισες από τόσο νωρίς». «Πέρασε να κοινωνήσεις». «Τα συγχαρητήριά μου, νεαρά μου, για τη ζωή σου στην ανηθικότητα. Πέρασε να κοινωνήσεις». Συγχαρητήρια περιμένουν οι άνθρωποι, όχι συγχωρητική ευχή, αλλά συγχαρητήρια ευχή.

Γι' αυτό ακριβώς μένουν μακριά, γιατί δεν βρήκαν τον πάτερ να είναι τέτοιος.

Μα αν θα σου βάλει έστω και 20 χρόνια κανόνα, γιατί υπάρχουν αμαρτήματα που είναι για 20 χρόνια κανόνα. 18 χρόνια, 20 χρόνια, τέτοια κανόνα. Επί θανατίου κλίνης, μόνο όταν πρόκειται να πεθάνεις, για Θεία Κοινωνία. Υπάρχουν και τέτοιες αμαρτίες, οι οποίες είναι και της μόδας μάλιστα τώρα, αλλά είναι γραμμένα αυτά.

Δεν υπάρχει εξομολογητάριος επιτομής στα χέρια του κληρικού, δεν έχει διαβάσει τι λέγει ο Άγιος Ιωάννης ο Νηστευτής, δεν έχουν βάλει τέτοιους κανόνες. Και όταν δει ο Θεός τον άνθρωπο και μετανοεί, βρίσκεται και οικονομεί τα πράγματα.

Γιατί πολλοί λένε: «Αν μου βάλει 15 χρόνια κανόνα, εγώ πάω χαμένος». Γιατί ήσουν κάτι 40 χρόνια έξω και τώρα με τα 15, επειδή είσαι 50 χρονών, χωρίς Θεία Κοινωνία. Και τώρα με τα 10 και με τα 20; Άλλωστε, δέξου εσύ με ευχαριστία ότι το αξίζεις αυτό.

Να τιμωρηθείς καν, μ’ αυτήν την έννοια, και ο Θεός θα οικονομήσει. Γιατί ο Θεός βουλεύει. Έχεις τη δύναμη να σου πει, όπως είπε στον Άσωτο Υιό, χωρίς μία ώρα κανόνα, να τον βάλει κατευθείαν στον μόσχο τον σιτευτό. Έχεις τη δύναμη. Αλλά και ο αφορισμός αυτός και η αποκοπή αυτή, η ποινή που δίδεται ως φάρμακο πλέον. Διότι γρηγορότερα ήσουν αποκεκομμένος, αλλά εξακολουθούσες να αμαρτάνεις και, κατά συνέπεια, δεν λάμβανες και υπόψη που ήσουν αποκεκομμένος. Τώρα είσαι αποκεκομμένος, σου βάζει κανόνα, αλλά σου τον βάζει τον κανόνα ως φάρμακο η Εκκλησία. Σου τον βάζει ως δίαιτα, ως προπόνηση, ως πάλεμα και, δείχνοντας καρπούς άξιους της μετανοίας σου, θα προσέλθεις και στο Μυστικό Δείπνο.

Αλλά όταν εσύ το δεχτείς και πεις «20 μου βάνεις, πάτερ; 100 πρέπει να μου βάλεις, το αξίζω», να γνωρίζεις ότι πολύ γρήγορα θα κοινωνήσεις. Πόσο γρήγορα θα κοινωνήσεις; Σε λίγα χρόνια, σε λίγους μήνες, σε λίγες ημέρες μπορεί να κοινωνήσεις.

Όταν δει την πραγματική μετάνοια ο Θεός. Ήμουν με μια περίπτωση που είχε λάβει χώρα εδώ στη Χρυσοσπηλιώτισσα. Κάποιος χειραγώγησε έναν βαρυποινίτη, όπως τα λέγαμε, σε αμαρτίες, στον εξομολόγο. Ο εξομολόγος τού έβαλε 20 χρόνια κανόνα.

Του λέγει κάνω συγχωνέσεις των κανόνων και σου βάζω 20 χρόνια Ούτε 100 χρόνια δεν είναι ικανά να σε τακτοποιήσουν με αυτά που έχεις κάνει». Όταν έφυγε, ήρθε και βρήκε τον άλλον και του λέει: «Τι μου έκανε; Θα αυτοκτονήσω».

Σοπάς του λέει θα αυτοκτονήσω, θα αυτοκτονήσω του λέει «Είναι δυνατόν εγώ να αντέξω 20 χρόνια να περιμένω;» Μα τι του λέει τόσα χρόνια δεν εκοινώνησες και δεν επειράζεσαι, γιατί τώρα πειράζεσαι «Είναι του πονηρού. Κάνε υπομονή, δέξου όπως σου είπε ο πνευματικός σου και θα ξαναπάμε στον πνευματικό.

Και αν υπάρχει μετάνοια δικιά σου μέσα, πραγματική, ο Θεός θα του μιλήσει και τα είκοσι χρόνια μπορεί να σου τα κάνει, του λέει, είκοσι μέρες. Τον παρηγόρησε κατά κάποιον τρόπο. Τον παπά αυτόν πρώτη φορά τον είχε δει και ο παπάς πρώτη φορά τον είχε δει αυτόν.

Όμως δεν μπορούσε να κοιμηθεί ο άνθρωπος. Όλη την εβδομάδα τού έλεγε: «Τι μου έκανε;» Δεν μπορούσε να τον παρηγορήσει. Μια μέρα, λοιπόν, περνούσε απ' έξω από τη Χρυσοσπηλιώτισσα και, κατ' οικονομίαν, έβγαινε ο ιερεύς εκείνη την ώρα από τη Χρυσοσπηλιώτισσα.

Τον βλέπει και του μιλεί: «Ε, ε», του λέει, «εσύ, έλα εδώ, έλα εδώ, έλα εδώ». Αυτός ενόμισε ότι έπεσε κεραυνός από τον ουρανό. Γυρίζει πίσω. «Έλα εδώ», του λέει. «Σε έψαχνα», του λέει, «να σε βρω, να ετοιμαστείς και να έρθεις εκεί να μεταλάβεις».

Του έβαλε 20 χρόνια κανόνα. Πού τον θυμότανε, πού τον ήξερε; Ούτε είχαν συναντηθεί με τον άλλον. Και του λένε, εσύ Ιησίκουλη, έλα εδώ. Την άλλη Κυριακή να ετοιμαστείς, να έρθεις να κοινωνείς. Αυτό έβαλαν 20 χρόνια. Να έρθεις να κοινωνείς. Έχεις μετανοήσει.

Και κοινώνησε μέσα σε 15 ημέρες, σε 13 ημέρες. Βλέπει ο Θεός. Αλλά εμείς, αυτόν τον εγωισμό μας, τη μόρφωσή μας βλέπουμε, την αμαρτία μας δεν τη βλέπουμε, και όλα αυτά τα πράγματα δεν μας αφήνουν να σκεφτούμε σωστά, ταπεινά, και να το αφήσουμε στα χέρια του Θεού.

Όλο εξυπνάδες σήμερα και όλο υπεκφυγές σήμερα, γιατί έχουμε και τα δεινά αποτελέσματα αυτά. Κλείνουμε και απόψε το βράδυ μέχρι εδώ και, αν ο Θεός επιτρέψει, άλλη μέρα να μιλήσουμε ένα θέμα ακόμα.