Κυριακή των Δέκα Λεπρών

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

We are now in the days following the feast. As we said in the talk we gave after Christmas, Christ has now appeared in public life through His Baptism.

The Church showed Him when He was one day old, eight days old, and twelve days old. Now she presents Him in public life. Christ, who became man, is also God.

The prophets said that Christ came into the world as its Redeemer. This is also what the Angel told Joseph in a dream: “He will save His people from their sins.”

He is the Redeemer of the world. He is the One who came to deal with man’s sin. For sin is the heart of the matter. Sin had cut man off from God. It had created what we might call a screen between them.

It was this veil—the veil of the Temple—which, when Christ was crucified outside the camp, was torn in two from top to bottom.

In other words, the barrier of sin was broken, and God once again came into communion with man. Christ accomplished this work. Man must understand this. He must know that he comes into the world as a sinner.

Here in this world, left to himself, all he produces is sin.

The One who makes atonement for the sins of mankind, the One who puts their sins in order, the One who blots them out, is Christ.

By himself, man can do nothing about his sin. And yet, even today, Christians who consider themselves advanced are under the illusion that they can do something about their sins. In reality, however, they can do nothing.

It is the Blood of Christ that cleanses sin.

This is what cleanses us from every sin: the Blood of Christ. That is why those who do not receive the Blood of Christ remain in their sins—some with fewer and others with many—however much they may deceive themselves and claim that they have good works, faith, and so forth.

“The Blood of Jesus Christ His Son cleanses us from every sin.” That is why the Church offers it to man every day, so that he may receive it in Holy Communion and be cleansed of his sins. That is why the forgiveness of sins and eternal life are given.

Christ is the physician of souls and bodies. He heals both the soul and the body, for both are in need of a physician.

Sin harmed them both: it brought death to the body and separated the soul from God. Therefore, it is Christ Himself, through His blood, who restores both to their proper order. And so, as Christ now begins His public ministry, He performs two miracles, which the Church draws upon and presents in sequence on these Sundays.

The first Gospel account concerns the body; the second, from the Sunday just past, concerns the soul. In the Old Testament, sin had a type, a foreshadowing, and that type was leprosy. Leprosy is the type of sin. From the foundation of the world, leprosy has existed as a type of sin.

And leprosy still exists today as a bodily disease, as you know, despite the medicines that render those suffering from it noninfectious. On this Sunday, then, Christ is shown working a miracle upon ten lepers. At the same time, He gives authority to certain persons and to an institution which He Himself has left in the New Testament, so that people may be cleansed from the spiritual leprosy found under the New Testament.

If a person chooses to investigate leprosy, he will discover mysterious things. I have spoken about this subject before, but I speak now for those who have come more recently. New people are always appearing; they come and return to Christ, while others among us forget. That is why we return to these matters.

This is also the purpose of the Church in repeating them. If someone wishes to see how God dealt with leprosy, he will say, “What is happening here?” Mysterious things lie hidden behind this disease.

So if you ever have some quiet time, along with the interest and curiosity, open the Old Testament to Leviticus. Read chapters 13 and 14. Those two chapters, in their entirety, are devoted to the matter of leprosy.

In the Old Testament, this was a disease with which God dealt directly, determining its character and kind—that is, its condition, form, and stage. He did so through His high priest, Aaron at that time, and through His priests. It was a disease He had entrusted not to physicians, but to priests. A strange thing indeed.

We can, of course, understand this today within the dispensation of the New Testament, because leprosy is the type of sin, and sin is not a matter for physicians, nor even for psychiatrists, but for spiritual fathers, priests, and the Church.

This is precisely why God begins preparing them for this matter in the Old Testament. There He explains and teaches, like the serious Teacher He is, the high priests and priests how to discern leprosy and how to deal with lepers.

Once leprosy was confirmed, the lepers were sent into exile. They were driven away; they had to leave their home, their village, and their city, and remain outside. So it was with these lepers: Christ met them outside, and from a distance they cried out to Him for mercy.

Furthermore, if someone wishes to see whether leprosy truly is a type of sin, he must turn to certain incidents in the Old Testament. First, he will come to the dialogue between Moses and God in Exodus. There in Exodus, he will find Moses speaking

with God and refusing the ministry God entrusts to him. God sends him—you may have read this—to deliver the people of Israel from the hands of Pharaoh. Moses thought that he would have to accomplish this by his own strength, resourcefulness, and eloquence, and so he did not want to go. He did not want to go because he was slow of speech; he could not speak well and felt incapable of the task. For that reason, he tried to withdraw.

But God wanted to show him that the deliverance of an entire people—some three million souls—from Pharaoh’s hands was not the work of some capable man, but the work of God. In the same way, for a person to escape from the hands of the devil, the spiritual Pharaoh, is not a matter of human ability, resourcefulness, intelligence, or education; it is the work of God. Therefore, among the other things God instructed Moses to do, He told him to put his right hand inside his cloak and then draw it out again. And Moses did indeed put his hand inside and draw it out.

And when he drew it out, he saw that it was leprous, white as snow, and he was terrified. Where had the leprosy come from? From his bosom. So God tells him again: «Put it back,» He says. And he puts it in again. And by putting it in and drawing it out, it is clean and fair once more, just as it was before.

Where did the leprosy remain? Where it had been all along. What are you, then, Moses? You are a leper; you are a sinful man.

Therefore, you will not bring about the exodus. You will not lead the Israelites out; I will lead them out. You must obey what I tell you. If anyone wishes to read this, he will find it in Exodus, chapter four, verses six and seven.

So it is not a human matter, something you can accomplish yourself, to escape from Pharaoh’s hands; it is a divine matter. And God told him to do this. There, leprosy appears for the first time, and there God first reveals that man carries sin within himself—he carries leprosy.

Until that moment, Moses did not know that he carried it within him. I shall now draw another incident from the Old Testament, one that demonstrates that man is sinful and that his sin is, in a certain sense, represented by leprosy. This also took place within the family of Moses.

The family of Moses, as you know, consisted of three siblings: Aaron, Moses, and Miriam.

Moses married without seeking the opinion of his two siblings, Aaron and Miriam. Miriam in particular took offense, especially because he had married an Ethiopian woman. She felt that this did her no honor. She believed that her brother should have married someone else, that a different bride should have entered their household.

So she and her brother Aaron, the high priest, began talking and grumbling together—gossiping, as we say. Even if they did not speak against her to her face, they did so behind her back. As a result, Miriam became white with leprosy from head to foot.

She realized that she had become leprous because she had spoken against her brother’s wife. She was afraid and ran to Aaron, begging him to pray and also to ask Moses to pray to God, so that she might be delivered from the leprosy.

In any case, the two of them went together to Moses, and Moses saw the terrible condition of his sister. Moses, it seems, was simple in heart, and he prayed to God. But God did not cleanse Miriam immediately; first He imposed a Canon upon her.

The Canon was this: for one week she would taste the wilderness and remain outside the camp, as the other lepers did. And indeed, she remained outside for one week, and after that week Miriam was cleansed of her leprosy.

Those of you who wish to find these things will find them in the twelfth chapter of Deuteronomy—chapter twelve of Deuteronomy. Here we may make a brief aside concerning the person of Aaron.

Aaron. But why, sir, since Aaron also took part in the accusation, was he not struck with leprosy, while Miriam alone was? This is another serious lesson that both the present generation and those to come must learn. As for those who have already passed, whether they learned it or not, that is over now: Holy Orders cannot be defiled. Holy Orders do not sin; the priest sins, but Holy Orders...

But does not the priesthood sin? Why, then, did Aaron not become a leper? This too is a lesson. Yet we deliberately close our eyes to these solemn teachings that come from the Old Testament and from the New Testament, to which Christ Himself gave authority.

For, as you know, when Christ healed the lepers—the passage we shall hear next Sunday—He sent them to show themselves to the priests. Although He Himself is the Lawgiver, He did not abolish the institution. He accepted the judgment of the priests, as though saying: “Whatever they tell you, do it. Go to them, and they will determine how you are to proceed—whether you may freely return to the community or must remain outside for a while longer.”

They are the ones who render the judgment; I do not render it. However much we may wish to close our eyes, however much we may search for wicked priests and condemn wicked high priests, we cannot find an excuse.

Here the matter is clear. Another passage that presents leprosy as an image of sin is found in the Books of Kingdoms. In Fourth Kingdoms, for those who use the Septuagint, or Second Kings, for those who use the paraphrased biblical text, you will find the account of Naaman the Syrian commander, Elisha, and Gehazi, his attendant.

Of course, each of the passages I am now citing has its own lesson. But I am taking the heart of the matter in order to show you that leprosy was a type of sin. There we read that Naaman the Syrian, a great man in Syria who had even played a major part in delivering his nation and was therefore held in very high honor, was a leper.

During his campaigns against Israel, he had captured, among others, several Hebrew women, including a young Hebrew girl whom he took into service in his household. When the girl saw the sorrowful condition of the house—how the commander could not share the table or be with the children and his wife because of his leprosy—she felt compassion for him.

She remembered what happened in Israel: although they could not cure this disease there, there was a man of God who could deal with it. That man was Elisha, and she thought she ought to tell them about him.

One day, while the commander was away, she spoke with his wife and said, “Ah, if only my master were in my homeland, he would be made well.” That was all. When he returned at midday, they told him what the young girl had said. They questioned her about how this could happen and what she meant, and they understood that there truly was someone there who might be able to heal him.

But he did not know how this man healed people. He imagined either that the man did it by his own power or that, if he was a man of the God of Israel, he could command his God to do something about it.

So he arranged, through diplomatic channels, to obtain letters of recommendation—perhaps even letters carrying an implied threat—addressed to the king of Israel, demanding that he make his man well and send him back healed.

Naaman made ready, taking chariots, servants, gold, and other gifts to offer there. He set out for Israel and presented himself before the king. But when the king received the letters and saw that the king of Syria was asking him to heal a leper—a work that belongs to God—he was distressed.

It belonged to God, and they thought the Syrians were using this as a pretext to declare war on them. They were thrown into turmoil. “We are going to have a diplomatic incident.” They were afraid; the entire realm of Palestine was terrified and expected a declaration of war. Word of this fear spread even as far as the hut beyond the Jordan where the Prophet Elisha lived, the successor of the Prophet Elijah.

When the Prophet Elisha learned of this, he sent word to the palace and told the king, “Send this man to me. Do not be afraid; the matter is not as you think. Send him to me, and I will heal him.” Then the king breathed a sigh of relief.

So Naaman was directed toward the Jordan and came as far as Elisha’s humble dwelling. The elder did not come out to meet him, although Naaman had imagined that honors and formal ranks of men would be waiting there to receive him.

Instead, Elisha sent out a humble and plainly dressed attendant and gave Naaman a simple prescription. He instructed this important visitor, who had arrived with his whole retinue, to humble himself, step down, and go to the little river nearby—the Jordan.

He was to immerse himself seven times, and he would be made well. The servant, the attendant named Gehazi, went and said all this. Now the general was a man used to men snapping to attention, to ranks drawn up, to full ceremony. So when he heard these words, and saw that no one had come out to receive him, but instead a bare piece of advice pointing him to some little river there and to a strange way of being healed, he turned his chariot around in anger to leave.

He even muttered to himself, “In my own country we have greater rivers, the Abana and the Pharpar”—great rivers, obviously, compared with the Jordan. “Could I not bathe in those?”

And he became angry. But one of his retinue, apparently a simple and well-disposed servant, stood before him, fell at his feet, and said, “My father, if he had asked you to do some difficult thing—if he had demanded a sack of something, for example, or whatever else—would you not have done it for the sake of your health?”

The servant says that Naaman would have done it. “But now he asks nothing from you. He asks only that you immerse yourself, and you will be healed. Why will you not do it?” Here is something many of us have failed to notice. This man leaves us a lesson.

As I've said, each one of these could be a whole lesson on its own, but since it's come up, let's look at this one too.

“I would rather keep my leprosy and remain in my chariot.” This is human pride.

Many people, because they refuse to let go of their ego, remain with their leprosy—with their sin.

“I would rather give everything away and sell everything, but I will not step down from my chariot.” Yet that was not how he could be healed. He had to step down from the chariot. And yes, in your homeland you have the Abana and the Pharpar, great rivers.

We too have great rivers today. But it is this little river that heals; it is this small river that works miracles—the river with the seven immersions. We have Protestantism with its millions, and Papism with its millions: Abana and Pharpar. Yet neither heals nor removes the leprosy; the same leprosy remains.

But this little river—Orthodoxy, the Jordan with the seven Mysteries—this is what works miracles. This is where you must immerse yourself. So the commander goes down, approaches the river, and immerses himself once, twice, three times, four times, five times, six times.

The seventh time, Scripture says, when he came up, the leprosy was gone, and his skin was like the skin of a little child. Behold the fruits of the Mysteries of the Jordan—that is, of Christ. It did not matter whether the river was large. What mattered was whether it worked miracles.

Whether the river had grace — that was what mattered. And Christ was immersed in this very river, and in this same river you too must be immersed. And this was happening back then, long ago, before Christ, who would later be immersed in that river Himself. In any case, the man was healed. His leprosy stayed behind — the Jordan took it from him.

He came up out of the water, but Elisha was nowhere to be seen—not even to receive his thanks or give him a blessing, nothing. Gehazi saw what had happened. He was still a man with weaknesses, even though he served this great prophet, the successor of the Prophet Elijah, who had received a double portion of the Holy Spirit in relation to the Prophet Elijah.

Naaman offered them gifts. “We want nothing.” “May we leave you something?” “We want nothing.” Naaman even took some earth from that holy land to bring back to his own country. He wanted to stand upon that earth, which he regarded as sanctified, when he prayed to God.

And he was an idolater, you see. It is like us when we visit a holy place and take a little soil from the All-Holy Sepulchre, a small piece of stone from some holy site, or a little oil from a vigil lamp. Naaman carried away earth. Holy Scripture says that he loaded up earth from the Jordan and took it to Syria, so that he could spread it upon the ground, stand upon it, and pray to the God of Elisha, who had cleansed him of leprosy.

In the end, he departed without even seeing Elisha and without leaving anything behind. He took back the gifts he had intended to give, gathered his company, and went away. Gehazi, however, still had the devil within him. He remained there, but the devil had not left him. The servant began to reason in a cunning, all-too-human way.

A seemingly reasonable logismos—an intrusive thought—came to him. Here one needs the eyes of God in order to discern the tracks of the devil. The thought said to him: “We did not ask the man for anything. If we had asked, he might have accused us. But the man himself is offering these things to us. Why should we not take them?” So Gehazi ran after them and caught up with them.

They saw him from a distance and stopped. “Has something happened? Is everything well?” “No,” he said, “everything is fine. But some men have come to us from the wilderness. They have no clothes and no shoes.”

“So we thought this would be an opportunity for you to give us a little of what you had intended to give us, so that we might give it to them.” Naaman had his men dismount, loaded the gifts upon Gehazi and his servants, and they returned toward the hut.

But when they reached the hut—for once one evil is admitted, countless others follow. It begins with a caress and ends in murder; it begins with a kiss and ends in abortion. See where it begins and where it leads. So the man who had told Naaman, “It is nothing,” now lied and said, “You have a long journey ahead of you.”

“Leave the things here, and I will put them away myself. Do not come any farther, lest the elder trouble you. Thank you very much.” They left the gifts there, some distance away, and departed. Gehazi took them quietly, by himself, put them in order, and then appeared before the elder Elisha without outwardly showing any sign of guilt.

The elder sees him and says to him: “Where have you come from?” “When?” he says. “I didn't go anywhere. Why are you asking me where I've come from? Did I ever leave here at all?” “So this is what we're here for?” the elder says to him. “Is that what it's for — to make ourselves vineyards and fields and such? Is that why we left there? The leprosy of Naaman,” he says to him, “will fall upon you and upon your descendants.” And the result is that he went out from his presence a leper, white all over, from head to foot.

The other man cast it off, and now you will take it upon yourself. And he went out from his presence white as snow. Leprosy is the outward sign of punishment, the outward sign of sin. There are three cases which prove that, in the Old Testament, leprosy served as a type of sin, and that the leprosy of the Old Testament prefigured sin.

Let none of us deceive ourselves: if sin remains upon us, then our soul is leprous in the sight of God. However white and presentable we may appear outwardly, in the sight of God the soul is leprous.

Sin must therefore be removed. A person must make use of this Jordan of Christ and of the Mysteries that Christ has given, so that he may be cleansed. There is no other way for a person to be cleansed.

Nothing I have told you is my own invention. Everything I have presented to you comes from the Old Testament; these are events recorded there.

In chapter thirteen, as I told you, the discussion concerns how the priests and Aaron the high priest were to discern the disease and what judgments they were to make. Now, from chapter fourteen, I would like to read to you the manner of cleansing.

What was someone required to do after being healed? There was a special law governing how the person who had been healed was to conduct himself. Listen as I read it to you from the paraphrase. I have both the original text and the paraphrase before me.

I am reading from the fourteenth chapter of Leviticus, verse 1 and following. The Lord spoke to Moses and said: “This is the law concerning the leper who has been healed, for the day of his cleansing. The healed leper must be brought to the priest.” Not to the doctor—to the priest.

The priest shall go out to the entrance of the camp and proceed to the place where the leper is. The priest shall examine him and confirm that he has been healed of the disease of leprosy.

Then the priest shall command that, for the leper who has been healed, two small birds—two young chickens—be brought, alive and clean, together with cedar wood, a band of twisted yarn of a deep red color, and hyssop. These things are typological; each has its purpose and its interpretation.

Then the priest will give the order, and they will slaughter one of the birds over an earthen vessel, a vessel of clay, which holds water drawn from a spring — not water from a well, but water taken from a living spring. After that he will take the living bird, the cedar wood, the twisted thread — that deep scarlet cord — and the branches of hyssop, and he will dip them, together with the living bird, into the blood of the slaughtered bird that is in the spring water. He will gather the blood, and into it he will dip the other bird; he will dip the wood of the cedar; he will dip that woven cloth into it as well.

With this he shall sprinkle the person healed of leprosy. Farther on, the same thing is done again in another way: with two lambs, one lamb is slaughtered and the other is anointed. And for those of lesser means, it is done with two turtledoves.

One turtledove is slaughtered, and the other is anointed with its blood. Then he will sprinkle the healed leper with it seven times, and so the leper will henceforth be clean in the typological sense—that is, according to the Law. Afterward, he will release the living bird—the one stained with blood—and let it fly free over the open countryside.

He shall let it go free. The person healed of leprosy shall wash his clothes, shave off all his hair, and bathe in water; after this he shall be clean according to the Law. He shall also be ritually in order. Then he shall enter the camp, but he must live outside his house for seven days.

On the seventh day, he shall once again shave off all his hair—that is, the hair of his head and beard, his eyebrows, and every other part of his body. He shall wash his garments and bathe in water. After all this, he shall be legally clean and may return to offer sacrifices to the Lord.

That is, sin must not merely be removed in a formal or outward sense; it must be removed from the person in every detail. On the eighth day, the man who has been healed shall take two unblemished male lambs, each one year old—that is, without any bodily defect—like the lamb the Hebrews used to take for the Passover.

One sheep a year old, without blemish, and about twelve kilos of fine wheat flour kneaded with oil for a bloodless offering, and one measure of oil — a container of oil. The cleansing priest, that is, the one who performs the cleansing, will set the person being cleansed and these offerings before the Lord, at the door of the tabernacle of testimony.

The priest shall take one of the lambs and sacrifice it as a guilt offering, together with the measure of oil. He shall pour out the blood of the lamb and also the oil. Mercy is bestowed through the oil. From these offerings he shall also present separately to the Lord the offering of dedication, as it was called.

He shall slaughter the lamb in the place where the animals for the whole burnt offering and the sin offering are slaughtered.

That is, in the holy place, because whatever is left over from the sin offering belongs to the priest, and so does the remainder of the offering for trespass — the guilt offering — and these are most holy. Whatever they slaughter and roast and so on, they are to leave for the priest to eat. The priest takes some of the blood of the guilt offering and puts it on the lower tip of the right ear of the leper who is being cleansed, and on the tip of his right hand, and on the tip of his right foot. Here we have a type of baptism — a foreshadowing that points forward to it.

Baptism. It is not only that sin is cleansed through the Blood of Christ; here we also see the person being anointed—on the ear, the hand, the foot, on every part of him.

The priest will take some of the oil from the log — that small measure of oil. You have seen this: the moment when the priest blesses the oil and anoints the child with the holy chrism and goes over him with it. He will pour the oil into the hollow he has formed with his left hand; he will dip into it, he will pour it out here, into the hollow of the left hand. And then with his right hand he will take his finger and dip it into the oil that is in his left hand, and with that finger he will sprinkle seven times before the Lord.

From the oil remaining in his hand, the priest shall put some on the lower tip of the right ear of the leper who is being cleansed, on the tip of his right hand, and on the tip of his right foot, in the places where the blood of the guilt offering is applied. Then the priest shall put the rest of the oil in his hand upon the head of the one being cleansed.

The rest of it he will pour on his head — and now the man is anointed all over, anointed from head to foot, wholly "christed," made an anointed one. If someone could have looked on at that moment, he would have seen exactly how baptism is performed among us today. Then the priest will offer the whole burnt offering and the other sacrifice before the Lord at the altar.

Thus the priest will make atonement for him for his sin, and the former leper will be declared clean according to the Law. But if the healed leper is poor and cannot afford to offer all these things—that is, lambs and the other costly offerings—he will take only one lamb and sacrifice it in the prescribed manner as an offering for the guilt sacrifice. If he is poorer still, he will take a pair of turtledoves or a pair of pigeons. Again, he will sacrifice one of them and take its blood, and so forth. Thus, an entire sacred rite was performed to cleanse the man from leprosy and to give him the seal certifying that he was now clean.

The blood of the one lamb set the other one free. The blood of the one bird set the other one free. The blood of the one dove made the other one free. The blood of the one turtledove set the other one free. One Lamb was slain, Christ, so that we, the other lambs, the servants of God, might remain free.

All these things are woven together. Saint Theodoret, an interpreter from the early centuries, gives the following concise statement. Listen to what he says about these connections.

"For just as, of these two birds, the one was sacrificed, while the other, dipped into the blood of the one that had been slain, was set free" — as I told you, one of them was slaughtered, and the other, dipped in its blood, was released — "so, for the sake of leprous humanity, Christ the Master was crucified: the flesh received death, while the Godhead made its own the suffering of the humanity" — that is, the divine nature took the suffering of the human nature to itself as its very own.

«Just as with pure water» — because underneath there had to be pure, clean water — «the blood of the bird that had been slain, mixed by means of cedar wood and hyssop and scarlet thread, was sprinkled over the leper, and he was shown to be bright and clean. In the same way, whoever believes in Christ the Savior and is cleansed in the water of Holy Baptism casts off the stains of his sins. The cedar wood is a symbol of the divinity that cannot suffer, the impassible Godhead, for that wood does not rot.» The wood, the cedar, does not decay; and in Christ this stands for the divinity of Christ, which suffers nothing. «And the scarlet thread is a symbol of Christ's humanity, which is made up of soul and body.»

This woven cloth signifies the weaving together of Christ’s soul and body in Jesus, the God-Man. The hyssop, as a fragrant plant, is a symbol of the fragrance of the All-Holy Spirit. Behind and beneath this whole account, then, as you can see, lies a hidden mystery.

It is not casually or by chance that our Holy Church places these great events after the great feast days and after our Lord’s entrance into public ministry—especially this first healing, the healing of the ten lepers. She does so to show what Christ becomes for us, why He came into the world, and how He heals sin.

Next time, of course, we shall have another case. Christ will heal the leprosy of a man who bears it in his soul. That man will be Zacchaeus, another formidable case, who changed within a few moments when he came into contact with Christ.

Yet there is something that causes scandal, as I said earlier, and remains unexplained for many people, even for many Orthodox Christians.

People even suffer great harm because of this. It concerns those words, “Show yourselves to the priests.” Just as, in the Old Testament, Christ entrusted to the priesthood the matter of leprosy—the type, or foreshadowing, of sin—so He has done in the New Testament. Whether we choose to understand it or not, the priesthood is charged with this responsibility.

The evil one is always confusing spirits and confusing matters, so that those who are ignorant, those who do not read, or those who are proud cannot understand the matter clearly.

At this point, then, I would like to remind them that Christ did not say to the lepers, “Go and find good priests.”

“Priests? Be careful which ones you go to. You will choose—oh yes, you will choose—and then you will go to them, because they have My authority. I have given My authority to them.” “But do You not possess that authority Yourself?” “I do, but I am not taking it away from them. No. Go and show yourselves to them. They will give you a certificate allowing you to move freely among the people. I shall be leaving before long, and from then on, it is with them that you will have to deal. For I shall say: ‘Receive the Holy Spirit. If you forgive the sins of any, they are forgiven them; if you retain the sins of any, they are retained.’”

“I shall depart, and I shall return to judge both the stewardship and the way people were treated: how they exercised their stewardship and how you treated them. I shall judge that. I shall leave the matter in your hands.” Many people, therefore, demand sinlessness. Many want purity, intelligence, education, superiority, and so forth, so that they may find someone like themselves—someone who suits them and with whom they feel comfortable speaking.

Others want no priest at all. They reject him and claim to communicate directly with their God. As Saint Nilus the Ascetic says, “Both have missed the truth.” Both sides have made a mistake.

Christ does not order things in person today, but through the clergy; nor does the clergy carry out the ministry on its own. The sin of the presbyter, my beloved, does no harm to the believer. If the believer is harmed, they are harmed only by their own choice, by their own doing. The bad cleric does them no harm.

When circumstances are difficult, the believer’s concern is to discern whether the clergyman has been validly ordained. That is the issue—not whether he has sin, and not whether he is sinless. Those matters do not concern the believer.

If he can find these qualities together without compromising what truly matters, then let him do so. But he must understand this: when he seeks out a saintly priest, kisses his holy hand, and wishes to receive the antidoron or the Holy Gift from that holy hand, he is honoring the priest as an individual rather than the One who is hidden behind the priest.

I do not venerate the priest himself; I venerate the grace of the priesthood.

I venerate the grace within you. And this is where some people go wrong. Many good people remain far from the Church and far from the Mysteries. They are not immersed in the Jordan. They do not partake of the grace of the seven Mysteries and of the seven immersions that Naaman the Syrian commander received, all because of these objections.

They say that the priest is sinful, that he is unclean, that he is this or that. Allow me not to offer clever ideas of my own, but simply to convey the teaching of one Father, the divine John Chrysostom. No one can claim that he had any reason to deceive people, take their money or position, or send them to Hell.

Listen to what he says about these matters.

"God does not ordain everyone." We may shout "Axios!" — "He is worthy!" — but God does not write him down as worthy up above. "Yet He works through them all; even if the man himself is unworthy, God still works through him, so that the people may be saved." Do you hear that? "Since grace works even through unworthy men — not for their sake," that is, not for the clergy's sake, "but for the sake of those who are to receive the benefit." It is for the others that grace works. "It is the grace of God, which works even in one who is unworthy." Not for our sake — he means us, the priests, the clergy — but through us it works. Not because we are worthy, but because you are worthy; that is why it works in you.

And he says something else: “You are not showing contempt for me, but for the priesthood.” If you see me stripped of the priesthood, then show contempt for me, for then I have no right to say anything to you. “But as long as we sit upon this throne,” as long as we remain upon this throne and have not been removed, “as long as we hold this office, we possess its dignity and authority, even if we are unworthy.” Let me repeat it, because it is also timely.

“Upon this throne”—we have not been excommunicated; we have not yet been placed under anathema.

As long as we sit there and hold this office, we possess its dignity and authority, even if we are unworthy. Though we ourselves may be unworthy, as long as we remain upon that throne, we bear the dignity of the office. Try interpreting that! My dear John Chrysostom says these things; they are not my own words.

Listen to another passage.

"For even if the life of the clergy themselves is thoroughly corrupt, you, if you pay attention to yourself, will suffer no harm at all with regard to the things that God has entrusted to their hands." Whatever sort of man he may be, he says, however corrupt he may be, if you watch over your own self, then the things that have been given to him — the Mysteries, the Sacraments that he holds in his hands — these are not going to harm you. On the contrary, they will do you good.

"For a voice was released through a donkey, and through a soothsayer a spiritual blessing was freely given." Here he goes back again to Balaam the diviner and to Balaam's donkey. If, he says, the animals spoke there by the Holy Spirit, and if Balaam the soothsayer uttered prophecies and spoke, and if God "worked through the mouth of a dumb beast, an animal without reason, and through the unclean tongue of Balaam, and did this for the sake of the Jews who had offended Him, then how much more will He do all that belongs to Him for our sake, who are grateful — even if the priests are exceedingly wicked — and He will send the Holy Spirit." If the Holy Spirit worked through animals without reason, he says, then however wicked we ourselves may be, the Holy Spirit will still grant His mercy and will act.

And one more thing, and then I'm finished, is this: "And why am I even speaking about priests? Neither an angel nor an archangel can effect anything in the things that have been given by God; rather, it is the Father and the Son and the Holy Spirit who order and dispense the whole of it." Listen to this: these things that the priest does, he says—

An angel cannot do these things, nor does the priest do them; it is the Father, the Son and the Holy Spirit who do them, he says — they dispense them, they order them by their divine economy. The priest, for his part, “lends his own tongue” — he lends his tongue, he says — “and offers his own hand.” That is what the priest does. Everything else, the whole ministry, is done by the Father, the Son and the Holy Spirit.

"For it would not be right that those who approach the symbols of salvation with faith should be harmed because of another man's wickedness." Because it isn't right at all, he says, that the people who come forward to the mysteries of salvation should themselves suffer harm because of the sin of those others.

That is why God Himself orders and accomplishes these things. He does them Himself; He merely makes use of their hands, their feet, their tongues, and their voices.

Do you understand? There is great dignity and joy for those who grasp this. And today you can see how Satan is trying to remove the clergy from among us. And even if they continue to exist, he wants them to be indistinguishable. He wants to shave off their beards, cut their hair, and put them in neckties so that no one can recognize them.

He does not want the priesthood walking among us and visible. He does not want priests to remind people that they exist. People call them black ravens. Yes—but golden ravens, offering the Kingdom of Heaven. They are like the ravens that brought bread and meat to the Prophet Elijah in the morning, and bread and meat in the evening.

The ravens carried it to him, and Elijah did not drive them away — those ravens, yes. And God had swans, God had doves, God had turtledoves. And even so, Elijah received his food from the hand of ravens, so that God might remind us: look at this raven, this filthy bird. And yet, don't dwell on who the mailman is. Think about who is sending it to you, what He is sending you, and how much you need it.

I pray that we may understand the matter in this way, so that we ourselves may be saved and may help save others. Amen.

Ευρισκόμεθα μετά τα εόρτια. Όπως είπαμε στην ομιλία που κάναμε μετά τα Χριστούγεννα, ο Χριστός εφανερώθη πλέον στο δημόσιο βίο διά του βαπτίσματός του.

Εφανερώθη μιας ημέρας, εφανερώθη οκτώ ημερών, δώδεκα ημερών. Η Εκκλησία τον παρουσιάζει στο δημόσιο βίο. Ο Χριστός, αυτός που έγινε άνθρωπος, είναι και Θεός.

Οι προφήτες είπαν ότι ο Χριστός ήρθε εις τον κόσμο ως λυτρωτής του κόσμου. Αυτό άλλωστε είπε και ο Άγγελος στον Ιωσήφ κατ’ όναρ. Αυτός θέλει σώσει τον λαόν αυτού εκ των αμαρτιών αυτών.

Είναι ο λυτρωτής του κόσμου. Είναι αυτός που ήρθε να επιληφθεί της αμαρτίας του ανθρώπου. Διότι το θέμα είναι το θέμα αμαρτίας. Η αμαρτία ήταν αυτή η οποία είχε αποκόψει τον άνθρωπο από το Θεό. Είχε δημιουργήσει, δηλαδή, αυτό το παραβάν που λέμε.

Αυτό το καταπέτασμα. Το οποίο, όταν ο Χριστός εσταυρώθη έξω της παρεμβολής... Αυτό το καταπετασμα του ναου εσχισθη εις δυο απο ανωθεν εως κατω.

Δηλαδή, η αμαρτία εσπάσθη και ο Θεός ήρθε σε επαφή πλέον με τον άνθρωπο. Αυτή την εργασία την έκανε ο Χριστός. Ο άνθρωπος πρέπει αυτό να το καταλάβει. Πρέπει να γνωρίζει ότι έρχεται αμαρτωλός στον κόσμο.

Εδώ εις τον κόσμο, ως παραγωγή, να έχει μόνο αμαρτίες.

Αυτός που ιλάσκεται τις αμαρτίες των ανθρώπων. Αυτός τακτοποιεί τις αμαρτίες των ανθρώπων. Αυτός ο οποίος εξαλείφει τις αμαρτίες των ανθρώπων είναι ο Χριστός.

Μόνος του ο άνθρωπος δεν μπορεί να κάνει τίποτα για την αμαρτία του. Και εν τούτοις, και σήμερα ακόμη, χριστιανοί προχωρημένοι έχουν την ψευδαίσθηση ότι κάτι κάνουν για την αμαρτία τους. Όμως, στην πραγματικότητα, δεν κάνουν τίποτα.

Την αμαρτία την καθαρίζει το αίμα του Χριστού.

Αυτό είναι που καθαρίζει ημάς από πάσης αμαρτίας. Το αίμα του Χριστού. Γι’ αυτό και όσοι δεν το λαμβάνουν, το αίμα του Χριστού, έχουν τις αμαρτίες των Άλλοι λίγες και άλλοι πολλές. Και ας πλανώνται και ας λέγουν αυτοί ότι έχουν έργα, ότι έχουν πίστη κ.λπ.

Το αίμα Ιησού Χριστού του Υιού αυτού καθαρίζει ημάς από πάσης αμαρτίας. Γι' αυτό και το παρουσιάζει καθημερινώς εις τον άνθρωπο να το μεταλαμβάνει, για να καθαρίζεται από τις αμαρτίες. Γι' αυτό και δίδεται η άφεση των αμαρτιών και η ζωή η αιώνια.

Είναι δε ο ιατρός των ψυχών και των σωμάτων και η ψυχή θεραπεύεται και το σώμα θεραπεύεται, διότι και τα δύο έχουν ανάγκη ιατρού.

Η αμαρτία και τα δύο τα έβλαψε, και το μεν το επέθανε και την ψυχή την ξεχώρισε από τον Θεό. Το αίμα, λοιπόν, του Χριστού, αυτός ο Χριστός είναι εκείνος ο οποίος τακτοποιεί και τα δύο. Στο δημόσιο βίο, λοιπόν, τώρα ο Χριστός φρέσκος βγαίνει και κάνει δύο θαύματα, τα οποία επιστρατεύει, βέβαια, η Εκκλησία και τα παρουσιάζει στη σειρά των Κυριακών.

Είναι επί σώματος. Το δεύτερο της παραπάνω Κυριακής είναι επί ψυχής. Η αμαρτία είχε έναν τύπον στην Παλιά Διαθήκη. Ο τύπος αυτός είναι η λέπρα. Λέπρα είναι ο τύπος της αμαρτίας. Από καταβολής κόσμου υπάρχει η λέπρα ως τύπος της αμαρτίας.

Και η λέπρα υπάρχει και μέχρι σήμερον ως ασθένεια σωματική, όπως ξέρετε κι εσείς, παρά τα φάρμακα που δημιουργούν αρνητικούς τους λεπρούς. Σ' αυτή λοιπόν, λέγω, την Κυριακή παρουσιάζει τον Χριστό να θαυματουργεί επί δέκα λεπρών και ακόμη να δίδει αξία σε πρόσωπα και σε έναν τύπο που αυτός ο ίδιος έχει αφήσει στην Καινή Διαθήκη, για να καθαρίζονται οι άνθρωποι από τη λέπρα της Καινής Διαθήκης.

Αν θελήσει ο άνθρωπος να αναζητήσει τη λέπρα, θα δει μυστήρια πράγματα. Και άλλοτε έχω μιλήσει για το θέμα αυτό, αλλά μιλώ για τους επερχομένους. Νεότεροι έρχονται στη σκηνή, έρχονται, επιστρέφουν στον Χριστό, και άλλοι εξ ημών ξεχνούν, γι' αυτό επανερχόμεθα.

Και αυτός είναι ο σκοπός της Εκκλησίας, που επαναλαμβάνει. Αν θελήσει λοιπόν, λέγω, να δει πώς ο Θεός συμπεριφέρθη, συμπεριφέρθη έναντι της λέπρας, θα πει: «Τι γίνεται εδώ πέρα;» Μυστήρια πράγματα κρύβονται πίσω από αυτή την ασθένεια.

Αν ποτέ λοιπόν έχετε ησυχία και κέφι και περιέργεια, να ανοίξετε στην Παλιά Διαθήκη, στο Λευιτικό. Να ανοίξετε στο 13ο κεφάλαιο του Λευιτικού και στο 14ο κεφάλαιο του Λευιτικού. Τα δύο αυτά κεφάλαια ολόκληρα, εξ ολοκλήρου, έχουν δοθεί στην υπόθεση της λέπρας.

Είναι μια ασθένεια στην οποία είχε επιληφθεί απευθείας ο Θεός στην Παλιά Διαθήκη, για τον χαρακτηρισμό, το είδος, δηλαδή σε ποια κατάσταση, σε ποια μορφή, σε ποιο στάδιο ευρίσκεται. Με τους αρχιερείς του, με τον αρχιερέα του μάλλον, τον Ααρών τότε, και με τους ιερείς του, μια ασθένεια την οποία δεν την είχε αφήσει στους γιατρούς, αλλά στους ιερείς. Παράξενο πράγμα.

Και τούτο βέβαια εμείς το βλέπουμε σήμερα στην οικονομία της Καινής Διαθήκης, διότι η λέπρα είναι ο τύπος της αμαρτίας και η αμαρτία δεν είναι υπόθεση ιατρών, ουδέ ψυχιάτρων ακόμη, αλλά πνευματικών, ιερέων και Εκκλησίας.

Γι' αυτό ακριβώς προπαιδεύει από την Παλιά Διαθήκη αυτή την υπόθεση. Εκεί αναφέρει και διδάσκει, σαν σοβαρός καθηγητής που είναι, τους αρχιερείς και τους ιερείς πώς θα διακρίνουν τη λέπρα και πώς θα συμπεριφερθούν έναντι των λεπρών.

Όταν διαπιστωθεί η λέπρα, θα γίνουν εξόριστοι αυτοί, θα διωχθούν, θα φύγουν από το σπίτι, θα φύγουν από το χωριό, θα φύγουν από την πόλη, θα μείνουν έξω. Όπως αναφέρει και για αυτούς τους λεπρούς, ότι έξω τους συνήντησε ο Χριστός και από μακριά του ζήτησαν έλεος.

Ακόμη, εάν θέλει να δει ο άνθρωπος αν είναι τύπος της αμαρτίας η λέπρα, θα πρέπει να ανατρέξει σε ορισμένα περιστατικά πάλι στην Παλιά Διαθήκη. Το πρώτο, θα φτάσει στον διάλογο μεταξύ Μωσέως και Θεού, θα πάει στην Έξοδο. Εκεί στην Έξοδο θα συναντήσει να ομιλεί

ο Μωσής με τον Θεόν και να αρνείται στον Θεόν τη διακονία την οποία του αναθέτει. Τον αποστέλλει, δεν ξέρω εάν έχετε διαβάσει ποτέ σας, να πάρει τον ισραηλιτικό λαόν από τα χέρια του Φαραώ. Και διότι αυτός ενόμιζε ότι αυτός είναι που με τη δύναμή του, με την ευστροφία του και με τον λόγο του θα κατορθώσει να πάρει τον λαόν από τα χέρια του Φαραώ, δεν ηθέλησε να πάει. Και δεν ηθέλησε να πάει διότι ο Μωσής ήτο βραδύγλωσσος, δεν μπορούσε να μιλήσει, δεν τα κατάφερνε, και γι' αυτόν τον λόγο παρητήθη.

Ο Θεός όμως, για να του αποδείξει ότι το να φύγει ένας ολόκληρος λαός, από τρία εκατομμύρια κόσμο περίπου απαρτιζόμενος, από τα χέρια του Φαραώ, δεν είναι θέμα κάποιου ανθρώπου ικανού, αλλά θέμα Θεού, Θεού, όπως και για να φύγει ο άνθρωπος από τα χέρια του διαβόλου, του νοητού Φαραώ, δεν είναι θέμα ικανότητος ή καπατσοσύνης ανθρώπου ή εξυπνάδας ή μορφώσεως, αλλά είναι θέμα Θεού. Γι’ αυτό ακριβώς, μέσα στα άλλα που του υπέδειξε να κάνει, του υπέδειξε να βάλει και τη χείρα του, τη δεξιάν, εις τον κόλπον του και να την ξαναβγάλει. Και την έβαλε πράγματι ο Μωσής και την έβγαλε.

Και όταν την έβγαλε, την είδε λεπρωμένη και τρόμαξε, ολόλευκη ὡσεὶ χιών. Πού ήταν η λέπρα; Στον κόλπον του. Ξανά του λέγει λοιπόν: «Βάλ’ την πάλι», του λέγει. Και ξανά τη βάζει. Και βάζοντάς την και βγάζοντάς την, ξανά καθαρή και λευκή ως το πρότερον.

Πού έμεινε η λέπρα; Εκεί που ήταν. Τι είσαι εσύ λοιπόν, Μωσή; Είσαι λεπρός, είσαι άνθρωπος αμαρτωλός.

Δεν θα την κάνεις εσύ λοιπόν την έξοδο. Δεν θα τους βγάλεις εσύ τους Ισραηλίτας. Θα τους βγάλω εγώ. Εσύ να υπακούσεις σε εκείνο το οποίο εγώ σου λέγω. Αυτό, αν κανείς θελήσει ποτέ του να το διαβάσει, θα το βρει στην Έξοδο, στο Δέλτα κεφάλαιο, στίχοι 6-7.

Δεν είναι λοιπόν θέμα δικό σου, ανθρώπινο, να γλιτώσεις από τα χέρια του Φαραώ· είναι θεϊκό θέμα. Και του είπε να κάνει αυτό. Εκεί πρώτον φαίνεται η λέπρα και εκεί πρώτον δείχνεται από τον Θεό ότι ο άνθρωπος εις εαυτόν φέρει αμαρτία, φέρει λέπρα.

Την οποία δεν την εγνώριζε μέχρι εκείνη τη στιγμή, ότι την έφερε μαζί του. Ένα άλλο περιστατικό το ανασύρω πάλι από την Παλιά Διαθήκη, που αποδεικνύει ότι ο άνθρωπος είναι αμαρτωλός και ότι η αμαρτία του εξισούται κατά κάποιον τρόπο, δηλαδή παρουσιάζεται με τη λέπρα, είναι εκείνο το οποίο συνέβη στην οικογένεια επίσης του Μωσέως.

Η οικογένεια του Μωσέως, ξέρετε, αποτελείται από τρία πρόσωπα: Ααρών, Μωσής, Μαριάμ, οι αδελφοί.

Ο Μωσής επανδρεύθη, χωρίς να πάρει τη γνώμη των δύο αδελφών, του Ααρών και της Μαριάμ. Της Μαριάμ κατ' εξοχήν κακοφάνηκε. Και τούτο ακόμη διότι πήρε μία γυναίκα Αιθιόπισσα. Και δεν της περιποιεί τιμή. Θεωρούσε ότι θα έπρεπε να πάρει κάποια άλλη ο αδελφός της, κάποια άλλη νύφη έπρεπε να μπει στο σπίτι τους.

Και άρχισε τώρα με τον αδελφό της, τον Ααρών, τον αρχιερέα, να τα λένε, να αντιγλωσσοτρώγουν, όπως λέμε στη γλώσσα μας. Αν όχι μπροστά της, πίσω της, να αντιγλωσσοτρώγουν. Αποτέλεσμα είναι ότι η Μαριάμ έγινε ολόλευκος από λέπρα, από το κεφάλι μέχρι τα πόδια.

Αντελήφθη ότι εξαιτίας της κατηγορίας της συζύγου του αδελφού της έγινε λεπρή. Εφοβήθη, τρέχει στον Ααρών, παρακαλεί τον Ααρών να προσευχηθεί, να παρακαλέσει επίσης και τον Μωσή να προσευχηθεί στον Θεό να την απαλλάξει της λέπρας.

Οι δύο μαζί, εν πάση περιπτώσει, επισκέφτηκαν τον Μωσή και είδε κι ο Μωσής τα χάλια της αδελφής του. Ο Μωσής, ως φαίνεται, ήταν απλούς στην καρδία, προσευχήθηκε στον Θεό, μα ο Θεός δεν την εκαθάρισε τη Μαριάμ, αλλά της έβαλε έναν κανόνα πρώτα.

Ο κανών συνίστατο στο εξής, ότι επί μία εβδομάδα θα γευθεί την έρημο, θα μείνει έξω της παρεμβολής, όπως έκαναν κι άλλοι λεπροί. Και πράγματι έμεινε μία εβδομάδα έξω και μετά μία εβδομάδα εκαθαρίσθη από τη λέπρα η Μαριάμ.

Αυτά, όσοι θέλετε να τα βρείτε, θα τα βρείτε στο 12ο κεφάλαιο του Δευτερονομίου, στο ΙΒ του Δευτερονομίου. Εδώ μπορεί να γίνει μια μικρή παρένθεση για το πρόσωπο του Ααρών.

του Ααρών. Γιατί, κύριε, εφόσον στην κατηγορία ήτο και ο Ααρών μέτοχος, γιατί αυτός δεν ελεπρώθη και ελεπρώθη μόνο η Μαριάμ; Αυτό είναι ένα άλλο μάθημα σοβαρό που πρέπει να το μάθουν και οι σύγχρονοι και οι επόμενοι. Όσοι πέρασαν το μάθαν, δεν το μάθαν, πάει τώρα, ότι η Ιεροσύνη δεν λεπρούται. Η Ιεροσύνη δεν αμαρτάνει, ο ιερεύς αμαρτάνει, αλλά η Ιεροσύνη.

Αλλά η ιεροσύνη δεν αμαρτάνει; Γιατί αυτός τότε δεν είναι λεπρός; Και είναι μάθημα. Αλλά εμείς εθελοτυφλούμε έναντι των διδαγμάτων των σοβαρών αυτών, που απορρέουν από την Παλαιάν Διαθήκη και από την Καινήν, στην οποία ο Χριστός έδωσε κύρος.

Διότι, όπως ξέρετε, τους λεπρούς που τους εθεράπευσε, που θα ακούσουμε την ερχομένη Κυριακή, τους έστειλε να επιδείξουν τους εαυτούς τους τοις ιερεύσι. Ωστόσο, ο ίδιος είναι ο νομοθέτης. Εν τούτοις δεν κατήργησε τον θεσμόν, παραδέχτηκε ότι ό,τι πούνε, λέει, αυτοί. Πηγαίνετε εκεί πέρα και αυτοί θα σας κανονίσουν πώς πρέπει να συμπεριφερθείτε, να ελεύθερα επικοινωνήσετε ή να μείνετε ακόμη έξω.

Αυτοί έχουν τη γνώμη, εγώ δεν έχω γνώμη. Όσο να θέλουμε να κλείσουμε τα μάτια μας και όσο να θέλουμε να βρούμε τους κακούς ιερείς, και να κατηγορήσουμε τους κακούς αρχιερείς, δεν μπορούμε να βρούμε δικαιολογία.

Εδώ τα πράγματα είναι σαφή. Μια άλλη επίσης όψη που παρουσιάζει την αμαρτία είναι στη Βασιλέων. Στο Δ' Βασιλέων, όσοι έχετε των Εβδομήκοντα, ή Β' Βασιλέων, όσοι έχετε αυτήν τη βιβλική, την παραφρασμένη, θα βρείτε τα γεγονότα του Νεεμάν, του στρατηγού, του Σύρου, του Ελισέ και του Γιεζή, του υποτακτικού.

Το καθένα, βέβαια, από αυτά που ομιλώ τώρα και επιστρατεύω έχουν το δικό τους μάθημα. Αλλά εγώ παίρνω την ουσία του πράγματος για να σας δείξω ότι τύπος της αμαρτίας ήταν η λέπρα. Εκεί αναφέρεται ότι ο Νεεμάν ο Σύρος, ένας μεγάλος άνθρωπος για τη Συρία, που έπαιξε μεγάλο ρόλο απελευθερωτικό μάλιστα για το έθνος, τον οποίον και είχε τιμήσει κατά πολύ, ήταν λεπρός.

Στις επιχειρήσεις που είχε κάνει κατά του Ισραήλ, είχε πιάσει, συν τοις άλλοις, και μερικές Εβραίες και κάποια Εβραιοπούλα μικρή, την οποίαν επήρε υπηρεσία στο σπίτι του. Η Εβραιοπούλα, όταν είδε το θλιβερόν που συνέβαινε στο σπίτι, ο στρατηγός να μην έχει σχέση με το τραπέζι, με τα παιδιά, με την κυρία εκεί πέρα και λοιπά, εξαιτίας λέπρας, τον ελυπήθηκε.

Και θυμήθηκε το τι συνέβαινε στο Ισραήλ, ότι εκεί, ναι μεν, αυτή την ασθένεια δεν την εθεράπευαν, αλλά υπήρχε κάποιος άνθρωπος του Θεού που επιλαμβάνεται αυτής της ασθενείας. Και αυτός, ο Ελισέ, ενόμισε ότι θα έπρεπε να το πει.

Και κάποια μέρα, εν απουσία του στρατηγού, έκανε μια ομιλία με την κυρία του στρατηγού και της είπε: «Αχ, να ήταν ο κύριός μου στην πατρίδα μου, θα γινότανε καλά». Αυτό ήταν. Όταν ήρθε το μεσημέρι, του ανέπτυξαν τις γνώμες της μικρής, της πήρανε ανάκριση, πώς, τι και λοιπά, και καταλάβανε ότι πράγματι κάποιος υπάρχει εκεί που θα μπορεί να τον κάνει καλά.

Αλλά δεν ήξερε με τι τρόπο αυτός ο άνθρωπος κάνει τους ανθρώπους καλά. Νόμιζε ότι ο ίδιος τους κάνει ή, αν είναι άνθρωπος του Θεού, του Ισραήλ, του δικού του Θεού, πάλι θα διέτασσε τον Θεό να κάνει κάτι απάνω σε αυτό.

Γι' αυτό εφρόντισε, με διπλωματικό τρόπο, να πάρει συστατικά γράμματα, αν όχι και απειλητικά, προς τον βασιλέα του Ισραήλ, και να ζητάει από εκείνον πέρα να κάνει τον άνθρωπό μου καλά και να επιστρέψει καλά.

Ετοιμάζεται ο Νεεμάν, παίρνει άμαξες, παίρνει δούλους, παίρνει χρυσίον και άλλα δώρα να προσφέρει εκεί, και ξεκινά για το Ισραήλ και πηγαίνει και παρουσιάζεται στον βασιλέα. Όταν δίδει αυτές τις επιστολές και βλέπει ότι ζητάει ο βασιλεύς της Συρίας να του θεραπεύσουν λεπρόν, πράγμα το οποίο ανήκει εις τον Θεό.

Εις τόν Θεόν, ενόμισαν ότι είναι μια ευκαιρία και αυτοί ζητούσαν δήθεν, οι Σύριοι, να τους κηρύξουν τον πόλεμο. Αναστατώθησαν. «Διπλωματικόν επεισόδιον θα έχουμε». Εφοβήθησαν, ετρομοκρατήθη το κράτος ολόκληρον της Παλαιστίνης και επερίμεναν κήρυξη πολέμου. Αυτή η διάδοσις του φόβου έφτασε μέχρι και της καλύβης, εκεί πέρα του Ιορδάνη, που έμενε ο προφήτης Ελισσαίος, ο διάδοχος του προφήτου Ηλιού.

Ο προφήτης Ελισέ, όταν το έμαθε αυτό, ειδοποίησε μέσα στα ανάκτορα, στον βασιλιά εκεί: «Να μου τον στείλετε εδώ αυτόν. Μη φοβείστε, δεν έχει έτσι το θέμα. Στείλτε τον σε μένα να τον θεραπεύσω». Ανέπνευσε.

Πράγματι, τον διοχέτευσαν κατά κάποιον τρόπο προς τον Ιορδάνη και έφτασε μέχρι της καλύβης. Ο γέρων δεν εξήλθε εις προϋπάντηση, όπως εφαντάζετο αυτός ότι θα του έκαναν εκεί πέρα τιμές και παρατάξεις για να τον υποδεχθούν.

Αλλά έστειλε έναν υποτακτικό που είχε εκεί, ταπεινόν και απέριττον, και του δίδει μια απλή συνταγή. Υπέδειξε στον κύριο που έρχεται απ' έξω με τη συνοδεία του να καταδεχτεί, να κατέβει, να πάει στο ποταμάκι δίπλα εκεί, στον Ιορδάνη.

Να βυθιστεί εφτά φορές και θα γίνει καλά. Ο υποτακτικός, ο ακόλουθος ονόματι Γιεζή, επήγε και είπε αυτά. Όταν ήκουσε ο στρατηγός, ο οποίος ήταν μαθημένος σε προσοχή και σε παρατάξεις και σε παρουσίαση, αυτά τα λόγια, και δεν είδε κανένα να τον υποδεχτεί, αλλά μια ξηρά συμβουλή τού υποδεικνύει ένα ποταμάκι εκεί και έναν παράξενο τρόπο θεραπείας, γύρισε μετά θυμού την άμαξα να φύγει.

Και μάλιστα μονολόγησε και είπε ότι στην πατρίδα μου έχουμε μεγαλύτερα ποτάμια, τον Αβανά και τον Φαρφάρ. Προφανώς, θα σας λέω, μεγάλα ποτάμια εν σχέσει με τον Ιορδάνη. Αμήν, εκείνα διθυστώ.

Και θύμωσε. Ένας από τη συνοδεία του, απλούς φαίνεται, καλοπροαίρετος δούλος, εστάθη μπροστά του, του έπεσε στα πόδια και του είπε τα εξής λόγια. Πάτερ μου, αν σου έλεγε κάτι το σοβαρόν, θέλω ένα τσουβάλι, παραδείγματι, δεν ξέρω τι, δεν θα το έκανες προκειμένου για την υγεία σου;

Λέει θα το έκαμε. Τώρα που δεν σου ζητάει τίποτα. Σου ζητάει απλώς να βυθιστείς και θα γίνεις καλά. Γιατί δεν το κάνεις; Εδώ είναι κάτι που πολλοί δεν το έχουμε προσέξει. Το αφήνει δίδαγμα αυτός ο άνθρωπος.

Σας είπα, είναι μάθημα ξεχωριστό το καθένα, αλλά μια και τυχαίνει, ας εξετάσουμε κι αυτό.

Προτιμώ τη λέπρα μου και στο άρμα μου. Αυτός είναι ο εγωισμός του ανθρώπου.

Πολλοί, για να μην αφήσουν το εγώ τους, μένουν με τη λέπρα τους, με την αμαρτία τους.

Προτιμώ να δώσω τα πάντα, να πουλήσω τα πάντα, από το άρμα όμως να μην κατεβώ. Και εντούτοις δεν ήταν έτσι το πράγμα. Έπρεπε να κατέβει από το άρμα για να θεραπευτεί. Και ακόμη, έχεις στην πατρίδα σου Αβανά και Φαρφάρ, μεγάλα ποτάμια.

Κι εμείς έχουμε σήμερα μεγάλα ποτάμια. Αλλά αυτό το ποταμάκι, το μικρό όμως, θεραπεύει, αυτό θαυματουργεί. Αυτό με τις 7 βυθίσεις Έχουμε Προτεσταντισμόν, εκατομμύρια, έχουμε Παπισμόν, εκατομμύρια, Αβανά και Φαρφάρ. Τίποτα δεν θεραπεύει, δεν βγάζει λέπρα, έχει την ίδια λέπρα.

Το μικρό αυτό όμως, η Ορθοδοξία, ο Ιορδάνης με τα Εφτά Μυστήρια, αυτό κάνει τα θαύματα. Εκεί θα βυθιστείς. Και κατεβαίνει ο στρατηγός και πηγαίνει ο στρατηγός και βυθίζεται άπαξ, δις, τρις, τετράκις, πεντάκις, εξάκις.

Την εβδόμη, λέει, όταν εξήλθε, πάει η λέπρα, εξήλθε με δέρμα μικρού παιδιού. Να τα αποτελέσματα των μυστηρίων του Ιορδάνου, του Χριστού δηλαδή. Δεν έπαιζε κανένα ρόλο αν είναι μεγάλο το ποτάμι· αν είναι θαυματουργό το ποτάμι, αυτό έπαιζε ρόλο.

Αν έχει χάρη το ποτάμι, αυτό έπαιζε ρόλο. Και ο Χριστός σε αυτό το ποτάμι εβυθίσθη μέσα, σε αυτό το ποτάμι θα πρέπει και εσύ να βυθιστείς. Και αυτό γινότανε παλιά, προ Χριστού, ο οποίος εβυθίσθη εκεί έπειτα. Εν πάση περιπτώσει, ο άνθρωπος εθεραπεύτηκε, έμεινε η λέπρα του, την πήρε ο Ιορδάνης.

Εξήλθε. Ο Ελισσαίος πουθενά, ούτε για ευχαριστώ, ούτε ευλόγησον, τίποτα. Ο Γιεζή βλέπει, άνθρωπος με αδυναμίες ακόμη, παρότι υπηρετεί στο μεγάλο αυτό προφήτη, το διάδοχο του Προφήτου Ηλιού, και στον διάδοχο αυτό, ο οποίος επήρε διπλή μερίδα Πνεύματος Αγίου εν σχέσει με του Προφήτου Ηλιού.

Προσφέρεται να προσφέρει. Τίποτα δεν θέλουμε. Να σας αφήσουμε κάτι; Τίποτα δεν θέλουμε. Αυτός μάλιστα επήρε και χώμα από την αγία εκεί γη για να το βάλει στον τόπο του. Να πατάει απάνω σε αυτό το χώμα, το οποίο θεωρούσε αγιασμένο, για να προσεύχεται στον Θεό.

Ειδωλολάτρης τώρα αυτός, ε; Όπως εμείς πάμε σε ένα μέρος και παίρνουμε λίγο χώμα από τον Πανάγιο Τάφο, λίγη πέτρα από την πέτρα, ξέρω εγώ, από τα Σπάτα, λίγο λαδάκι από το καντήλι. Αυτός κουβάλησε χώμα, πήρε χώμα, γράφει η Γραφή, φόρτωσε χώμα και επήρε από τον Ιορδάνη και το πήγε στη Συρία για να το βάλει κάτω, εκεί απάνω να πατάει, να προσεύχεται στον Θεό του Ελισσαίου, που τον καθάρισε από τη λέπρα.

Και το αποτέλεσμα ήταν να φύγει χωρίς να δει ούτε τον Ελισσαίο και χωρίς να αφήσει τίποτα. Πήρε τα δώρα του που είχε να δώσει, πήρε και τη συνοδεία του και έφυγε. Ο Γιεζή, που έχει ακόμη το διάβολο μέσα του, έμενε εκεί, αλλά δεν τον είχε αφήσει ο διάβολος. Ο υποτακτικός σκέφτεται κάπως πονηρά και ανθρώπινα.

Ο λογισμός, ο ευλογοφανής. Εδώ χρειάζονται τα μάτια του Θεού, για να διακρίνεις τα ποδάρια του διαβόλου. Του είπε το εξής: δεν του ζητήσαμε του ανθρώπου· αν του ζητούσαμε, θα μας κατηγορούσε. Ο άνθρωπος μας τα προσφέρει. Γιατί να μην τα πάρουμε; Και τρέχει κοντά και τους φτάνει.

Αυτοί τον είδαν από μακριά και σταματούν. Σας συμβαίνει τίποτα; Έχετε καλώς; Όχι, λέει, καλά είμαστε. Καλά, ήρθανε, λέει, μερικοί από εδώ, από την έρημο, οι οποίοι και γυμνοί είναι, λέει, και ξυπόλητοι είναι.

Ευκαιρία θεωρήσαμε να μας δώσετε λίγα από αυτά που είχατε να δώσετε σε εμάς, για να τα δώσουμε σε αυτούς. Κατεβάζει ο Νεεμάν τους ανθρώπους του κάτω, φορτώνει και αυτόν, φορτώνει και τους δικούς του και γυρίζουν ξανά στην καλύβη.

Αλλά όταν έφτασαν στην καλύβη, γιατί ενός κακού δοθέντος μύρια έπονται, αρχίζει από το χάδι και φτάνει στο φόνο, αρχίζει από το φιλί και φτάνει στην έκτρωση, αρχίζει από πού αρχίζει και πού φτάνει. Λοιπόν, αυτός που του είπε «δεν είναι τίποτα», τώρα ψεύδεται και λέγει: «Εσείς έχετε να πάτε μακριά.

Αφήστε τα εδώ και εγώ θα τα τακτοποιήσω μόνος μου. Μην πάτε και ο γέρος σας συγχύσει. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ». Τα άφησαν εκεί κάπου μακριά, έφυγαν αυτοί, τα πήρε ήσυχος και μόνος του, τα συγύρισε και, χωρίς να παρουσιάζει δήθεν εξωτερικώς καμία όψη ενοχής, παρουσιάζεται στον Γέροντα Ελισσαίο.

Ο γέροντας βλέπει και του λέει: «Από πού;» «Πότε;» του λέει. «Δεν πήγα πουθενά. Τι με ρωτάς από πού; Πώς, έφυγα από εδώ καθόλου;» «Ώστε γι' αυτό», του λέει, «είμαστε εδώ; Γι' αυτό, για να κάνουμε αμπέλια και χωράφια και τέτοια; Γι' αυτό φύγαμε από εκεί;» «Η λέπρα του Νεεμάν», του λέει, «θα πέσει πάνω σου και επί της γενεάς σου». Και το αποτέλεσμα είναι ότι εξήλθε λεπρωμένος έμπροσθεν αυτού, ολόλευκος από το κεφάλι μέχρι τα πόδια.

Ο άλλος την άφησε κάτω, ε, και εσύ θα την πάρεις απάνω σου. Και βγήκε ολόλευκος από εμπρός του. Αντίκρισμα τιμωρίας είναι, της αμαρτίας είναι αντίκρισμα. Υπάρχουν τρεις περιπτώσεις εκ των οποίων αποδεικνύεται ότι η αμαρτία είχε τύπον τη λέπρα στην Παλιά Διαθήκη και ότι η λέπρα της Παλιάς Διαθήκης ήταν τύπος της αμαρτίας.

Μην γελαστεί κανείς από εμάς ότι, εφόσον υπάρχει αμαρτία επάνω του, δεν είναι λεπρωμένη η ψυχή του στα μάτια του Θεού. Όσοδήποτε και αν λευκαίνεται εξωτερικώς, όσοδήποτε και αν φτιάχνεται, στα μάτια του Θεού είναι λεπρά η ψυχή.

Και θα πρέπει να φύγει η αμαρτία από τη μέση, να χρησιμοποιήσει τον Ιορδάνη αυτόν του Χριστού. Να χρησιμοποιήσει τα μυστήρια αυτά τα οποία έχει ο Χριστός, για να καθαριστεί ο άνθρωπος. Άλλος τρόπος δεν υπάρχει να καθαριστεί.

Αυτά που σας είπα δεν είναι κανένα δικό μου. Όλα αυτά τα οποία σας είπα τα έχω επιστρατεύσει από την Παλαιάν Διαθήκη, είναι περιστατικά που αναφέρονται εκεί.

Στο 14ο κεφάλαιο —στο 13ο σας είπα ότι γίνεται η συζήτηση πώς θα διακρίνουν και τι αποφάσεις θα βγάζουν οι ιερείς και ο αρχιερεύς Ααρών που ήταν τότε— έτσι, τώρα στο 14ο, να σας διάβαζα τον τρόπο της θεραπείας.

Τι θα έπρεπε να κάνει ένας ο οποίος θα εθεραπεύετο. Υπήρχε νόμος ειδικός πώς έπρεπε να συμπεριφερθεί αυτός ο οποίος εθεραπεύετο. Ακούστε από την παράφραση να σας το διαβάσω. Έχω μπροστά μου το κείμενο και την παράφραση.

Διαβάζω στο 14ο κεφάλαιο του Λευιτικού, στίχος 1 και κατωτέρω. Ο Κύριος ομίλησε προς τον Μωυσή και είπε: Αυτός είναι ο νόμος του θεραπευθέντος λεπρού, ώστε κατά την ημέρα την οποία θα καθαριστεί. Θα πρέπει να οδηγηθεί ο θεραπευθείς λεπρός προς τον ιερέα. Όχι στον γιατρό, στον ιερέα.

Ο οποίος θα εξέλθει της κατασκηνώσεως, ο ιερεύς, στην πόρτα. Και θα μεταβεί όπου ευρίσκεται ο λεπρός. Ο ιερεύς θα δει τούτον και θα βεβαιωθεί ότι θεραπεύτηκε η νόσος της λέπρας αυτού.

Έπειτα ο ιερεύς θα διατάξει και θα ληφθούν διά τον θεραπευθέντα λεπρόν δύο ορνήθια, δυο κότες μικρές, ζώντα, καθαρά, ξύλον κέδρινον, ταινία εστριμμένου νήματος, χρώματος βαθέως ερυθρού, και ύσσωπος. Αυτά είναι τυπικά πράγματα, έχουν το λόγο τους και την ερμηνεία τους.

Κατόπιν ο ιερεύς θα διατάξει και θα σφάξουν το ένα ορνήθιον εις πήλινον δοχείον, σε ένα χωματένιο δοχείο, το οποίον έχει ύδωρ εκ πηγής αντλημένον, όχι από πηγάδι, από πηγή βγαλμένον. Θα λάβει κατόπιν το ζωντανό ορνήθιο, το κέδρινο ξύλο, το στριμμένο νήμα, κατακόκκινη κλωστή, και τους κλάδους υσσώπου και θα βουτήξει αυτά και το ζωντανό ορνήθιο εις το αίμα του εσφαγμένου ορνηθίου εντός του πηγαίου ύδατος. Το αίμα θα το μαζέψει και μέσα εκεί θα βυθίσει το άλλο, θα βυθίσει το ξύλο από τον κέδρο, θα βυθίσει το πανί αυτό το υφασμένο μέσα εκεί.

Θα ραντίσει με αυτό τον θεραπευθέντα λεπρόν. Πιο κάτω αυτό υπάρχει, γίνεται πάλι με άλλον τρόπο. Με δύο αμνούς, σφάζεται ο αμνός και αλείφεται ο άλλος αμνός. Γίνεται και με δύο τρυγόνες για τους πιο αδυνάτους σε χρήμα.

Σφάζεται η μία τρυγών και αλείφεται η άλλη τρυγών. Θα ραντίσει με αυτόν, λοιπόν, τον θεραπευθέντα λεπρόν επτά φοράς, οπότε ο λεπρός θα είναι καθαρός πλέον και τυπικώς, δηλαδή νομικώς. Κατόπιν θα αφήσει ελεύθερον το ζωντανόν ορνίθιον, αυτό που είναι βαμμένο, θα το αφήσει ελεύθερον να πετάξει στην πεδιάδα.

Θα το αφήσει να κυκλοφορήσει. Ο θεραπευθείς λεπρός θα πλύνει τα ενδύματά του. Θα ξυρίσει όλας τας τρίχας, θα λουστεί δι’ ύδατος και έπειτα θα είναι και νομικώς καθαρός. Θα είναι και τυπικώς εντάξει. Κατόπιν θα εισέλθει στην κατασκήνωση, θα ζει όμως έξω του οίκου επί επτά ημέρας.

Την εβδόμη μέρα θα ξυρίσει και πάλι όλες τις τρίχες του, ήτοι της κεφαλής και του πώγωνος, των οφρύων και των λοιπών μερών του σώματος, θα πλύνει τα ενδύματά του, θα λουστεί δι’ ύδατος. Και κατόπιν όλων αυτών θα είναι καθαρός νομικώς, για να γυρίσει να προσφέρει θυσίες προς τον Κύριο.

Δηλαδή η αμαρτία δεν είναι τυπικώς απλώς να φύγει, πρέπει να φύγει με κάθε λεπτομέρεια πάνω από τον άνθρωπο. Την ογδόη μέρα θα λάβει ο θεραπευθείς δύο αμνούς, ενός έτους, ενιαυσίους, αμώμους, όπως λέει, άνευ σωματικού ελαττώματος, σαν εκείνο που παίρναν οι Εβραίοι να κάνουν το Πάσχα.

Ένα πρόβατον ενός έτους άνευ ελαττώματος και δώδεκα περίπου κιλά σιμιγδάλι ζυμωμένο μετά ελαίου προς αναίμακτον θυσίαν και μίαν κοτύλην ελαίου, ένα δοχείο με λάδι. Ο καθαριστής ιερεύς, δηλαδή αυτός που καθαρίζει, θα τοποθετήσει τον καθαριζόμενον άνθρωπον και τας προσφοράς ταύτας απέναντι του Κυρίου, εις την θύραν της σκηνής του μαρτυρίου.

Ο ιερεύς θα λάβει τον έναν αμνόν, τον οποίον θα θυσιάσει ως θυσία πλημμελείας, και μίαν κοτύλην ελαίου. Θα χύσει το αίμα από το αρνί και θα χύσει και το λάδι. Γίνεται έλεος διά του ελαίου. Θα προσφέρει δε εκ των θυσιών αυτών και ιδιαίτερα προς τον Κύριον θυσία του αφιερώματος, όπως έλεγε.

Θα σφάξει τον αμνόν όπου σφάζουν τα ζώα προς ολοκάπτωση και τα περί αμαρτίας,

Εις το ιερόν, δηλαδή, χώρον, διότι τα υπολειφθέντα εκ της περί αμαρτίας θυσίας ανήκουν στον ιερέα, όπως και τα υπόλοιπα της θυσίας περί πλημμελείας, τα οποία είναι αγιότατα. Όσα σφάξουν και ψήσουν κλπ., θα τα αφήσουν να τα φάει ο ιερεύς. Ο ιερεύς θα λάβει από το αίμα της θυσίας περί πλημμελείας, θα θέσει στο κάτω άκρον του δεξιού ωτός του καθαριζομένου τότε λεπρού, ως και στο δεξιόν άκρον της χειρός, ως και στο άκρο του δεξιού ποδός. Εδώ είναι τύπος του βαπτίσματος.

Βαπτίσματος. Δεν είναι μόνο πως καθαρίζεται η αμαρτία διά του αίματος του Χριστού· εδώ είναι πως χρίεται τώρα, παρουσιάζεται εδώ, στο αυτί, στο χέρι, στο πόδι, στα πάντα.

Ο ιερεύς θα λάβει εκ του ελαίου της κοτύλης. Έχετε δει, την ώρα που αγιάζει το έλαιον ο ιερεύς και μυρώνει το παιδί και το περνάει. Θα χύσει εις το σχηματισθέν κοίλωμα της αριστεράς χειρός, θα βυθίσει, θα το ρίξει εδώ, στο κοίλωμα της αριστεράς, και θα πάρει με τη δεξιά του τώρα χείρα το δάκτυλο εις το έλαιον της αριστεράς χειρός του και θα ραντίσει διά του δακτύλου επτά φοράς ενώπιον του Κυρίου.

Εκ του εναπομείνοντος ελαίου επί της χειρός του ο ιερεύς θα θέσει στο κάτω άκρον του δεξιού ωτός του καθαριζομένου λεπρού, εις το άκρον της δεξιάς χειρός, εις το άκρον του δεξιού ποδός, εκεί όπου τίθεται το αίμα της θυσίας περί πλημμελείας. Το επί της χειρός του υπόλοιπον έλαιον ο ιερεύς θα θέσει στην κεφαλή του καθαριζομένου.

Το υπόλοιπον θα το βάλει στο κεφάλι, και ολόχριστος όλος. Αν κανείς μπορούσε να δει αυτή τη στιγμή, θα έβλεπε το σημερινό βάπτισμα πώς ακριβώς γίνεται. Ο ιερεύς θα προσφέρει ολοκαύτωμα και την άλλη θυσία ενώπιον του Κυρίου στο θυσιαστήριο.

Ούτως ο ιερεύς θα εξιλεώσει αυτόν από την αμαρτία αυτού, και ο πρώην λεπρός θα καθαριστεί νομικώς. Εάν όμως είναι πτωχός ο θεραπευθείς λεπρός και δεν αντέχει οικονομικώς να προσφέρει ταύτα, δηλαδή αμνούς και λοιπά, χρήματα πολλά, θα λάβει ένα μόνο αμνόν, τον οποίο θα θυσιάσει κατά τον ιδιαίτερο τρόπο του αφιερώματος στη θυσία της πλημμελείας. Εάν όμως είναι ακόμη πτωχότερος, θα πάρει ένα ζεύγος τρυγόνων, ένα ζεύγος περιστερών· πάλι θα θυσιάσει το ένα και θα πάρει το αίμα του ενός κ.λπ. Γινόταν δηλαδή ολόκληρη ιεροτελεστία για να καθαριστεί ο άνθρωπος από τη λέπρα και να πάρει τη σφραγίδα ότι είναι πλέον καθαρός.

Το αίμα του ενός αμνού άφηνε ελεύθερο το άλλο. Το αίμα του ενός ορνιθίου άφηνε ελεύθερο το άλλο. Το αίμα της μιας περιστεράς έκανε ελευθέρα την άλλη. Το αίμα της μιας τρυγόνας άφηνε ελεύθερη την άλλη. Εσφάγη ο ένας αμνός, ο Χριστός, για να μείνουμε ελεύθεροι οι άλλοι εμείς αμνοί, οι δούλοι του Θεού.

Όλα αυτά είναι συνυφασμένα. Ο Άγιος Θεοδώρητος, ένας ερμηνευτής των πρώτων ημερών και αιώνων, έχει τον εξής επιγραμματικό στίχο. Ακούστε, επάνω σε αυτούς τους συνδυασμούς.

«Ὥσπερ γὰρ τούτων τὸ μὲν ἐθύετο, τὸ δὲ εἰς τὸ τοῦ τυθέντος αἷμα βαπτιζόμενον ἀπελύετο», όπως σας είπα, το μεν εσφάζετο, το άλλο, εμβαπτιζόμενο στο αίμα του, απελύετο· οὕτως ὑπὲρ τῆς λεπρώσης ἀνθρωπότητος ὁ Δεσπότης ἐσταυρώθη Χριστός, τῆς μὲν σαρκὸς δεξαμένης τὸν θάνατον, τῆς δὲ Θεότητος οἰκειωσαμένης τὸ τῆς ἀνθρωπότητος πάθος.

«Καθάπερ ὕδατι καθαρῷ» — γιατί από κάτω νερό καθαρό έπρεπε να υπάρχει — «τοῦ σφαγέντος ὀρνιθίου τὸ αἷμα, μεμιγμένον διὰ κεδρίνου ξύλου καὶ ὑσσώπου καὶ κοκκίνου κλωστοῦ, περιρραινόμενος ὁ λεπρός, λαμπρὸς καὶ καθαρὸς ἀπεδεικνύετο. Οὕτως ὁ τῷ Σωτῆρι Χριστῷ πιστεύων καὶ τῷ τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος ὕδατι καθαιρόμενος τὰς τῶν ἁμαρτημάτων ἀποβάλλει κηλίδας. Σύμβολον τὸ μὲν κέδρινον ξύλον τῆς ἀπαθοῦς θεότητος, ἄσηπτον γὰρ τὸ ξύλον». Το ξύλο, το κέδρο, δεν σαπίζει, και είναι εν Χριστώ η θεότης του Χριστού, η οποία δεν παθαίνει τίποτα. «Τὸ δὲ κόκκινον κλωστὸν σύμβολον ἐστὶ τῆς ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ».

Αυτό το πανί που ήταν υφασμένο είναι η ύφανση της ψυχής και του σώματος του Χριστού, ο Θεάνθρωπος Ιησούς. Το δε ύσσωπον ως ευώδες φυτόν είναι σύμβολον της του Παναγίου Πνεύματος ευοσμίας. Πίσω, λοιπόν, και κάτω από όλη αυτή την υπόθεση, όπως βλέπετε, υπάρχει μυστήριο κεκρυμμένο.

Η Αγία μας Εκκλησία όχι έτσι και ως έτυχε τοποθετεί μετά τας μεγάλας ημέρας, μετά την εις δημόσιον βίον έξοδον του Κυρίου μας, αυτά τα μεγάλα περιστατικά και συγκεκριμένως τη θεραπείαν αυτήν, το πρώτον, των δέκα λεπρών, για να δείξει τι ο Χριστός γίνεται και ποιος ο σκοπός του που ήρθε εις τον κόσμο και πώς θεραπεύει την αμαρτία.

Την άλλη, βέβαια, θα έχουμε άλλη περίπτωση. Θα θεραπεύσει τη λέπρα ενός που την έχει στην ψυχή. Που θα είναι ο Ζακχαίος, άλλο μεγάλο θηρίο αυτός, που όταν ήρθε σε επαφή με τον Χριστό άλλαξε μέσα σε λίγες στιγμές.

Εκείνο που σκανδαλίζει, όμως, όπως είπα και προηγουμένως, και μένει για πολλούς ανερμήνευτο και για πολλούς Ορθοδόξους ακόμη,

Ακόμη και παθαίνουνε μεγάλη ζημιά οι άνθρωποι. Είναι το θέμα εκείνο, το «επιδείξατε τους εαυτούς σας τοις ιερεύσι». Ο Χριστός, όπως στην Παλιά Διαθήκη το θέμα του τύπου της αμαρτίας, της λέπρας, είχε αναθέσει στον κλήρο, έτσι και στην Καινή Διαθήκη. Είτε θέλουμε να το καταλάβουμε είτε θέλουμε να μην το καταλάβουμε. Ο κλήρος είναι εκείνος ο οποίος έχει επιφορτιστεί για το θέμα αυτό.

ο πονηρός είναι αυτός που πάντοτε συγχέει τα πνεύματα και τα πράγματα, ώστε για τους αγνοούντας, για αυτούς που δεν διαβάζουν ή για τους έχοντας εγωισμό, να μην μπορούν να εννοήσουν καθαρώς πώς γίνεται το θέμα.

Θα ήθελα, λοιπόν, στο σημείο αυτό να τους υπενθυμίσω ότι ο Χριστός δεν είπε στους λεπρούς: «Πηγαίνετε να βρείτε καλούς παπάδες».

Παπάδες, προσέχτε πού θα πάτε. Θα διαλέξετε. Α, θα διαλέξετε. Και τότε θα πάτε σε αυτούς. Γιατί αυτοί έχουν την εξουσία μου. Σε αυτούς έχω δώσει την εξουσία μου. Μα εσείς δεν την έχετε; Εγώ, αλλά δεν σας την παίρνω. Όχι. Πηγαίνετε να τους δείξετε τον εαυτό σας. Αυτοί θα σας δώσουν χαρτί ελεύθερης επικοινωνίας. Εγώ θα φύγω σε λίγο καιρό. Μα με αυτούς θα έχετε να κάνετε. Γιατί εγώ θα πω: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον. Αν τινων αφήτε αμαρτίας, αφίενται αυτοίς· αν τινων κρατήτε, κεκράτηνται».

Εγώ θα φύγω. Εγώ θα ξαναέρθω να κρίνω τη διαχείριση και τη μεταχείριση. Πώς αυτοί διαχειρίστηκαν και πώς εσείς τους μεταχειριστήκατε. Εγώ αυτό θα το κρίνω. Θα αφήσω σε εσάς το θέμα. Πολλοί, λοιπόν, ζητούν αναμαρτησία, πολλοί θέλουν καθαρότητα, θέλουν διανόηση, μόρφωση, ανωτερότητα κ.λπ., για να βρουν τον όμοιόν τους, αυτόν που τους ταιριάζει, που τους πάει, να σταθούν να μιλήσουν μαζί του.

Άλλοι δε, ότι δεν τον θέλουν καθόλου, τον απορρίπτουν και έχουν απευθείας επικοινωνία με τον Θεόν τους. Όπως λέγει ο Άγιος Νείλος ο Ασκητής, «ἀμφότεροι τῆς ἀληθείας ἀπεσφάλησαν». Λάθος έχουν κάνει και οι δύο.

Δεν ρυθμίζει ο Χριστός τα πράγματα αυτοπροσώπως σήμερα, αλλά διά του κλήρου, ούτε ο κλήρος αφ’ εαυτού του κάνει την διακονία. Η αμαρτία, αγαπητοί μου, του πρεσβυτέρου δεν κάνει ζημιά στον πιστό. Ο πιστός, εάν θέλει, μόνος του θα ζημιωθεί. Δεν τον ζημιώνει ο κακός κληρικός.

Το θέμα του πιστού είναι, σε στιγμή που θα είναι τα πράγματα δύσκολα, να διακρίνει εάν ο κληρικός έχει χειροτονία. Αυτό είναι το θέμα του. Όχι αν έχει αμαρτία, όχι αν είναι αναμάρτητος. Αυτά δεν τον ενδιαφέρουν.

Μπορεί να τα συνδυάσει χωρίς να είναι εις βάρος της ποιότητός του; Ας το κάνει και αυτό. Αλλά να γνωρίζει μόνον ότι, όταν αναζητεί να βρει τον άγιο και να φιλήσει το άγιο χέρι και να πάρει εκ της αγίας χειρός το αντίδωρον ή το δώρο, τότε περιποιείται το υποκείμενο του ιερέως και όχι αυτόν που κρύβεται πίσω από τον ιερέα.

Εγώ δεν προσκυνώ τον παπά, αλλά τη χάρη του παπά.

Προσκυνώ τη χάρη σου. Και εκεί είναι το λάθος ορισμένων. Πολλοί καλοί άνθρωποι μένουν μακριά από την Εκκλησία. Μακριά από τα μυστήρια. Δεν βαπτίζονται στον Ιορδάνη. Δεν απολαμβάνουν της χάρης των επτά μυστηρίων και των βαπτίσεων, Που απέλαβε ο Νεεμάνος Σύρος ο στρατηγός εξαιτίας αυτών των πραγμάτων.

Ότι δήθεν είναι αμαρτωλή, είναι ακάθαρτη, είναι, είναι, είναι. Επιτρέψτε μου να μη σας πω δικές μου εξυπνάδες, να σας μεταφέρω γνώμες μόνον ενός πατρός, του θείου Χρυσοστόμου, ο οποίος δεν μπορεί να πει κανείς ότι είχε λόγους να ξεγελάσει τον άνθρωπο, να του πάρει το πορτοφόλι ή να του πάρει, ξέρω εγώ, τη θέση και τα λεφτά ή να τον στείλει στην κόλαση.

Ακούστε τι λέγει επάνω στα θέματα αυτά.

«Πάντας ο Θεός μεν ου χειροτονεί». Μπορεί να φωνάζουμε «Άξιος», ο Θεός όμως δεν τον γράφει ως άξιον επάνω. «Διά πάντων δε αυτός ενεργεί, ει και αυτός ανάξιος ή, διά το σωθήναι τον λαόν όμως ενεργεί». Ακούτε; «Επειδή και δι’ αναξίων η χάρις ενεργεί, ου δι’ αυτούς, τους κληρικούς, αλλά διά τους μέλλοντας ωφελείσθαι», για τους άλλους ενεργεί η χάρις. «Του Θεού χάρις εστίν, η και εις ανάξιον ενεργούσα». Ου δι’ ημάς, τους παπάδες λέγει, τους κληρικούς, αλλά δι’ ημών ενεργεί. Όχι γιατί είμαστε άξιοι εμείς, αλλά γιατί είστε άξιοι εσείς· γι’ αυτό σε εσάς ενεργεί.

και ακόμη λέει κάτι άλλο, ούκε μου καταφρονείς αλλά της ιεροσύνης, εις εναντίον μου, δεν καταφρονείς λέει εμένα αλλά της ιεροσύνης, αν είδεις ταύτης γυμνών, αν με δεις γυμνών δεν έχω ιεροσύνη, τότε κατεφρόνει, τότε ουδέ εγώ αν έχω με επιτάτην, ούτε εγώ έχω κανένα δικαίωμα να σου πω κουβέντα, «Ἕως δὲ ἂν ἐπὶ τοῦ θρόνου τούτου καθήμεθα», αλλά εφόσον είμεθα στον θρόνο αυτόν, δεν μας έβγαλαν ακόμη, Εως αν την προεδρίαν έχομεν, έχομεν την αξίαν και την ισχύν και ή και αναξιεσμέν Να ξαναπώ, το πω γιατί είναι και επίκαιρο.

«Ἐπὶ τοῦ θρόνου τούτου»· δεν μας έχουν αφορίσει, δεν μας έχουν καταραστεί ακόμη.

Καθήμεθα, έως αν την προεδρίαν έχομεν, έως την αξίαν και την ισχύν, ή και ανάξιες μεν. Έστω κι αν είμαστε ανάξιοι, εφόσον είμαστε στον θρόνο αυτόν απάνω, είμαστε άξιοι. Άντε να το ερμηνεύεις. Χρυσόσου μου τα λέει αυτά, τα λέω εγώ.

Ακούστε άλλο.

Κἂν γὰρ ὁ βίος αὐτῶν τῶν κληρικῶν σφόδρα διεφθαρμένος ᾖ, σὺ δέ, ἂν σεαυτῷ προσέχῃς, οὐδὲν παραβλαβήσῃς εἰς τὰ ἐγκεχειρισμένα αὐτοῖς παρὰ τοῦ Θεοῦ. Οποιοσδήποτε κι αν είναι αυτός, λέει, όσο φαύλος κι αν είναι, αν συ προσέχεις τον εαυτόν σου, αυτά που του είναι δοσμένα, τα Μυστήρια στο χέρι του, εσένα δεν πρόκειται να σε βλάψουν, αλλά θα σε ωφελήσουν.

Ἡ γὰρ δι’ ὄνου φωνὴ ἀφεθεῖσα, καὶ διὰ μάντεως εὐλογία πνευματικὴ ἐχαρίσατο. Πάει πάλι στον μάντη Βαλαάμ και στην όνο του Βαλαάμ. Αν, λέει, τα ζώα μίλησαν εκεί διά Πνεύματος Αγίου και αν ο μάντης Βαλαάμ έκαμε προφητείες και μίλησε, και αν «δι’ ἀλόγου στόματος καὶ ἀκαθάρτου γλώττης τοῦ Βαλαὰμ ἐνεργήσας διὰ τοὺς προσκεκρουκότας Ἰουδαίους, πολλῷ μᾶλλον δι’ ἡμᾶς τοὺς εὐγνώμονας, κἂν σφόδρα φαῦλοι ὦσιν οἱ ἱερεῖς, τὰ αὐτοῦ πάντα ἐργάσεται καὶ πέμψει τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον». Αν διά των ζώων των αλόγων, λέει, ενήργησε το Πνεύμα το Άγιο, οσοδήποτε φαύλοι κι αν είμαστε εμείς, το Πνεύμα το Άγιο όμως θα κάνει το έλεος και θα ενεργήσει.

Και ένα ακόμη, και τελειώνω, είναι το εξής: «Και τι λέγω τους ιερείς; Ούτε άγγελος ούτε αρχάγγελος δύναταί τι ενεργῆσαι εἰς τὰ δεδομένα παρὰ Θεοῦ, ἀλλὰ Πατὴρ καὶ Υἱὸς καὶ Ἅγιον Πνεῦμα τὸ πᾶν οἰκονομεῖ». Ακούτε εδώ αυτά που κάνει, λέει, ο ιερεύτης—

Άγγελος δεν μπορεί να τα κάνει, ούτε ο ιερεύς τα κάνει, αλλά τα κάνει, λέει, ο Πατήρ, ο Υιός και το Πνεύμα το Άγιο, τα οικονομεί. Ο δε ιερεύς «τὴν αὑτοῦ δανείζει γλῶτταν», τη γλώσσα του, λέει, δανείζει, «καὶ τὴν αὑτοῦ παρέχει χεῖρα». Αυτό κάνει ο ιερεύς. Την άλλη, όλη τη διακονία, την κάνει ο Πατήρ, ο Υιός και το Πνεύμα το Άγιο.

Καὶ γὰρ οὐδὲ δίκαιον εἴη διὰ τὴν ἑτέρου κακίαν εἰς τὰ σύμβολα τῆς σωτηρίας μετὰ πίστεως προσιόντας παραβλάπτεσθαι. Γιατί δεν είναι καθόλου δίκαιο, λέει, τους ανθρώπους που προσέρχονται στα μυστήρια της σωτηρίας να παραβλαφτούν αυτοί για την αμαρτία εκείνων.

Γι' αυτό τα οικονομεί ο Θεός και τα κάνει μοναχός του, μοναχός του, αρκεί μόνο που δανείζεται τα χέρια τους, τα πόδια τους, τη γλώσσα τους, τη φωνή τους.

Καταλάβατε; Μεγάλη αξία και χαρά στους ανθρώπους που το πιάνουν το θέμα αυτό. Και σήμερα βλέπετε πώς πάει ο Σατανάς να τους βγάλει τους κληρικούς από τη μέση. Κι αν υπάρχουν πάλι, να μην διακρίνονται. Πάει να τους ξυρίσει, πάει να τους κουρέψει, πάει να τους βάλει γραβάτα, να μην διακρίνονται.

Δεν θέλει βαδίζουσαν και βλεπομένην, δεν θέλει να το υπενθυμίζουν στους ανθρώπους ότι υπάρχουν. Τους λέει μαύρα κοράκια. Ναι, αλλά χρυσά κοράκια, που προσφέρουν βασιλείαν ουρανών. Είναι αυτά που μετέφεραν άρτο και κρέας το πρωί του προφήτου Ηλιού και άρτο και κρέας το βράδυ.

Τα κοράκια το πήγανε και ο Ηλίας δεν τα έδιωξε, αυτά τα κοράκια, ναι. Που είχε κύκνους ο Θεός, είχε περιστεράς ο Θεός και τρυγόνια ο Θεός. Και εντούτοις τα εδέχετο από χειρός κοράκων, για να υπενθυμίσει σε εμάς: βλέπε αυτό το κόρακα, αυτό το βρωμόπουλο. Εντούτοις όμως μη σκέφτεσαι ποιος είναι ο ταχυδρόμος· ποιος το στέλνει, τι σου στέλνει και τι σου χρειάζεται.

Εύχομαι κάπως έτσι να πιαστεί το θέμα και εμείς να σωθούμε και άλλους να σώσουμε. Αμήν.