Ευθύνη των Χριστιανών

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

I would like to say a few words about our responsibility.

You know, as Christians, we too bear a certain responsibility.

Not only I, who am speaking, but also you who are listening and who likewise profess Christianity.

Our days are very evil. We find ourselves living in a very troubled age. It is essential for every person—and above all for every Christian—to take a stand and know exactly who he is and what his mission is.

If one reads the Sermon on the Mount, which is found, as you know, in chapters five, six, and seven of Matthew, one will discover that things are not going so well. We have almost no real connection with Christianity.

As I read this fifth chapter of Matthew, I find in verse thirteen the following description of the Christian, given by Christ Himself:

“You are the salt of the earth; but if the salt loses its savor, how shall it be made salty again? It is then good for nothing but to be thrown out and trampled underfoot by men.”

When your surroundings happen to rot and become foul, do you truly salt them? Or do you bless their rottenness? Or, by glorifying that corruption, do you lend your support to destruction and decay? This is what it means to be a Christian only on paper.

Salt has a purpose. Have you ever seen a kitchen without salt? Have you ever seen a table without salt? Salt seasons food and gives it flavor, but it also keeps it from rotting. You salt something so that it will not begin to smell. If you leave it unsalted, it is ruined. These are the very qualities that Christ gives to the faithful and expects them to possess. Truly, the believer must be, in word and deed, the salt of the world around him.

And yet today we see people coming out of homes that are called Christian who have no communion whatsoever with Christ. This proves that the salt within those homes has lost its savor and no longer seasons anything.

It has gone flat; it has lost its power and effectiveness. I wonder whether the same thing is happening to us. Or do we imagine that salt is meant to remain in the saltshaker? It is not meant for the saltshaker; it is meant to be used.

Meanwhile, others are left to decay and give off their stench, becoming the cause of still others being destroyed as well.

This too is one of Satan’s devices: he confines the Christian and keeps him in his place, telling him not to expose himself, not to cause trouble, not to become upset, not to enter into disputes, and not, supposedly, to hurt people who are in fact spiritually corrupt.

They may not be corrupt according to the world’s judgment, of course, but they are according to Christ’s judgment. For the world reasons falsely about many things. What appears great and glorious to us is very small and foul in the eyes of God.

Do you remember that story of Saint Macarius that I told you about once? The one where the angel and the novice met them on the road. To the novice, what stank was the ripped-open carcass of the animal; but to the angel, what stank was that woman coming along from over there — painted, with her hair cropped short, and bare — literally bare, in the fashion of the world.

God sees things one way, while we human beings see them another. Have we first asked Christ whether He agrees with our way of life? A strange judgment awaits us, my dear.

On that day, you will hear accusations coming from places you never expected.

Take care that you do not become preoccupied with an olive pit, or with whether oil or bean soup appears on the table. Other matters will consume us. The believer is responsible for how he lives and what he does. Christ says, “I came to bring a sword upon the earth.” And again, “I came to set a father against his child.”

“I came to separate,” He says, “the son from his father. I came to separate the daughter-in-law from her mother-in-law.” And someone asks: why would you separate them? You are love. And He answers: I am good love, not bad love — because you human beings have bad loves as well, and bad discords, and good discords, and bad harmonies.

But not like this.

So I ask: why has this society come to such a state?

Isn't it made up of us? Aren't many of them our own people — relatives even, acquaintances, friends? What have we done as salt in the face of this rotten society of today, which day after day no one is able to hold back? Why? Because the faithful make no use of the salt, or else they are not salt. They think they are, when in reality they are not.

In Ezekiel, chapter three, verse eighteen and following, it is written that a person will be judged for another person’s sins if he fails to fulfill his duty of admonition.

If someone does offer admonition but is not heeded—for there are indeed times when we speak and people do not listen—then he is free of blame. But if he does not admonish the other person by his conduct, by his words, or by any of the countless means he could use, then he will be condemned as though he himself had committed the sin. Although he did not commit it, he will nevertheless be condemned.

Christianity goes to the utmost; it is not a middle way, nor is it something bland—neither a little hot nor a little cold, neither lukewarm. It goes to the utmost, and in such cases a person must be prepared to go to the utmost for the name of Christ and the salvation of his soul.

At first, perhaps, they will not understand that you are acting out of love. But later they will see it, and they will call you blessed.

Otherwise, they will say, “A curse on my relative too, who knew something and never told me anything—and on my mother, my father, and my brother.” For many people, out of a misguided kind of love—a passionate attachment, not a love concerned with salvation—do not tell the truth. Often we fail to remind certain people, even when we have the right to do so, and we do not correct them. Instead, we say, “Come, let us keep things pleasant between us,” so that we may have—

Thank you. Let us understand this properly: correction is directed downward, not upward. We do not rebuke those above us; we make an appeal to them. Correction is for those below us, where we have responsibility. We have reversed these principles, and instead of receiving a blessing, we receive the exact opposite—a curse.

So I say that we are not fulfilling the role we ought to fulfill. Satan has confined us within our little selves: ‘Look after yourself and nothing beyond that. Shut your house and let us go inside.’ Yet you would not do that if there were a fire in the neighborhood.

You would not shut yourself inside and go off to rest. You would take an interest, because the fire would spread. A person should be incomparably more concerned when there is a spiritual fire. Yet he must not present himself as a teacher.

Always with tears. Always with prayer. "Give me wisdom, Lord, to say a few words. Open my mouth. Put salt on these words of mine, let them be seasoned with salt, so that even if a person's pride won't let them be heard now, at least in time they may bear some fruit."

Often we do not do this because we are embarrassed and begin calculating: ‘Am I the one who must pull the snake out of its hole?’ Well, who will pull it out? And when you are called upon to pull out the snake, you think that if you go near it, it will devour you.

It will devour you. The aim is to entreat Christ and help the person who is entangled by the serpent understand that he must cast it off. If Christ now permits you, instead of receiving thanks, to suffer some painful consequence—whether in your work, your position, or your ego—do not be surprised. Did Christ conform Himself to that world so that they would not raise Him upon the Cross? No. He went forward and continued all the way to the Cross. And all people...

All those whom we venerate today as Saints found themselves at this crossroads. They came into conflict with the world, with their families, with their parents, with the powerful—with everyone.

They even gave their lives, and yet they entered eternity. How will we be judged, when we were Christians only on paper? I believe that the condition you see around us exists because of us, because we do not care enough and do not love Christ as He commands: with all our soul, all our mind, all our heart, and all our strength.

We love Him only partly and in our own way. We have not offered ourselves to Him. Yet there are countless ways to remind people of these truths when they do not understand how matters really stand.

If you examine Christian homes, you will find that they live one hundred percent according to the world. If you examine Christian homes, you will see things that are opposed to Christ. You will see Satan rejoicing. I remember an incident I heard about the other day.

There was a young woman who wanted to become a nun, but her family and relatives did not want her to go. Her father had dedicated her to the monastic life because she had been gravely ill as a child. Her coffin had even been prepared, and yet she survived.

When they told her about the vow, she said that she wanted to go with all her heart. But the relatives and her mother reacted against it; her mother threatened that she would kill herself, that she would do this and that. So the father went and took a girl from the orphanage, and he raised her and sent her to the monastery he had prayed about. And he himself, later on, went and became a monk. But the daughter, the bride of Christ, is now getting married to a man, and the mother, the father, and two or three of the leading figures among the relatives are watching the bride get ready to leave the house.

There were cars, plenty of money, every kind of fuss and preparation. But at the same time, all sorts of black figures — dogs, mice, and other rulers of the world of darkness — were bowing low before the father, and before the mother, and before the other three.

«Thank you so very much for getting her ready for us, for handing her over to us and not to that other one.» Do you see what happened? There was an uprising. And yet once again they stepped in, and the marriage went ahead. In the end she lost her mind, the poor girl.

Behold the results produced by so-called Christian people, though at least one side of their house was covered with icons. And this is nothing compared with all the things opposed to Christ that are done by Christians.

As I've said before, Christ and the Most Holy Theotokos are nothing more than decorative figures. They have no say; no one asked them how we should live, or how we should live through these things, and what we should do. That is why Christian families today have, for the most part, stopped being salt. The salt has lost its savour, and this world cannot be salted.

Who fills the cinemas? Christians. Who fills the tavernas, with all their corruption? Christians. Who supports today’s beatniks and the others, the long-haired ones? Christian households.

Which homes are these that have girls and ladies dressed in trousers? Christian homes—the very ones whose members hold a lighted candle at the Resurrection service.

Is this salt, then? Does it truly stand against the threat? Does it, or does it not? Yet this is what Christ has appointed man to be: the salt. Today he is no longer salt; the salt has disappeared. Out of a thousand Christians, I dare say, only five or ten are willing to resist.

They disregard everything else and humbly follow the path. We have not even prepared ourselves for what we may have to suffer once Christ chooses to remain close to us—nor for what we or our loved ones may have to suffer when they choose to be united with Christ.

They do not understand these things, and they are lost. Here is another similar incident. At a celebration for the catechism classes, held in the diocesan headquarters, two young girls from the catechism school came with their hair uncovered. The other girls attacked them; they rushed at them like furies, ready to claw their eyes out, simply because they had left their hair uncovered.

They returned home in tears, saying, “We do not know whether we should go anymore. How can we stand against such a situation?” This happened inside the Metropolis itself. How, then, can salt that no longer exists be regarded as salt? How can it preserve society or prevent the destruction taking place every day? It cannot. The salt is not there.

If you look at Christian homes today, you will see those antennae up on the roofs. And you wonder what they are teaching and what teachings they are bringing into the home. The Christian is himself both a transmitter and a receiver: he sends up to Heaven and receives from Heaven. He has no need of those other things, because they are not put to good use. If they were used well, that would be wonderful—but they are not.

And yet this school of Satan is there, although there is no money for medicine, no money for people who have been driven from their homes, and none for those who are hungry. But there is money for those antennae up on the roofs. There is money for them—and these are Christian homes.

I am not speaking in a pagan state; I am speaking in an Orthodox country. Indeed, I am speaking in this very land where Paul first preached and brought the Gospel here to Athens.

This is Athens. You understand whom I am addressing. And yet we so-called Christians dress in certain ways that make us cease to be regarded as Christians. How do we do this? By acting in every way contrary to what our position and calling require of us: to help people. So we are failing in this first responsibility toward them. Indeed, many do not even condescend to concern themselves with the so-called lower classes; they concern themselves with the upper classes, although often those who are outwardly higher are inwardly lower than those considered beneath them. We are called to see souls—whether clothed in rags or in silk, whether dwelling in a palace. We must see souls whom we are appointed and called to enlighten by word and deed. For people are all won from below upward: through our prayer, our patient endurance, our life, and our example.

For example, there was a young man living in the pagan household of a powerful master who owned many slaves. The young man was regarded as a figure of ridicule because he was a Christian and fasted. Yet, through the practical wisdom God granted him after prayer, he became the means by which his master was converted and became a Christian.

The master would say to the boy, “Why do you fast?” And he would answer, “Because I am still subject to evil; I have not died yet. And since I have not died, Satan fights against me, so I must fast.” “Then why does he not fight against me, since I do not believe? Why does Christ not protect you? I neither fast nor believe, so why does Satan not trouble me?” The boy replied, “Because you are dead; that is why he does not trouble you. I am still alive. I have not yet succeeded in dying to myself, and that is why he troubles me.” The master could not understand this.

So one day, when they went hunting—for the master was a hunter—he told the boy, “Take care to gather whatever I shoot.” They came to a lake, and many ducks rose together. The master began firing. “Boy, run! Run!” he cried.

The boy ran and gathered the ducks that had been killed. “You think you are clever?” the master said. “Why are you gathering the dead ones? Run and catch the half-dead ones—the wounded and injured birds. Leave the dead ones; we already have them for certain.”

Anyway, once it was over, he said, “I will deal with you.” He then remembered to seek him out., “Now I will deal with you. Do you think you are clever? You are foolish.” “We are not foolish at all, master,” the boy replied. “We are very wise. I did this to show you why the devil does not trouble you.

You are already dead and securely his, like one of those dead birds. But I am like a wounded duck, still only half-struck, and he must chase after me to catch me.” This wise lesson, together with the boy’s humility and all his words, became the means by which the master was converted and became a Christian.

The great and distinguished could not win him, but the wisdom of this young boy did. Every person can play a part in bringing illumination. Everyone can season a gathering with salt, season the family, and bring wholesome savor to those around them.

But we either keep silent, or we are often worse than they are; and even if we do not fall into the same sin they fall into, we fall into some other sin.

Someone else. I was giving a talk at Saint Andrew’s Church in Kato Patisia, and while I was speaking, I noticed a woman down by the door. I saw her having a heated exchange with one of our own, as we might say, one of the regular sermon-goers. At one point, the woman who had come in said to her, “Go away.” I could not hear the words, but I saw the gesture of her hand. Later I learned what had happened: the woman inside—the religious woman, the Christian—had rebuked her for coming in with short sleeves, with her arms bare.

A woman came into the Church immodestly dressed, and another woman told her, “That is forbidden.” The first replied, “So this is forbidden, but you are permitted to have your hair cut short?” Do not examine what I do while telling yourself that I must not examine what you do. Is there any difference? Is one woman allowed to cut her hair while the other is not allowed to expose herself? Why? Where did you find such a rule? You see, when you yourself are not spiritually whole and in some respect serve as an instrument of the devil, you are in no position to speak a word of correction. Your word has no effect, even though you may claim to have found it in Christ.

You are a Christian—how can you do such a thing? The other day I saw little Nektarios holding his pencil like a cigarette. He was holding it this way. I said to him, “Why are you holding it like that instead of the way the elder taught you?” He asked, “Why?” I told him, “That is how people hold a cigarette, and it is not good.”

“Oh,” he says to me, “Father Nicholas smokes. How can it not be good?” Nektarios is five years old, mind you! Father Nicholas smoked, so it must be good.

What could I say to him? What did that salt accomplish there? We understand what happens: the salt ceases to be salt, and then you cannot speak. How can you go out afterward and admonish anyone? You cannot even admonish your own children, madam.

The other person will answer me back. What will I say then? Do you understand? That is why I do not know which of us can stand before Christ’s declaration: “I make you the salt of the earth.” Christ says, “I know the filth that exists.”

“I know the corruption that will continually eat away at society. But what will you do? How will you stand firm?” And you know that if salt is left exposed and is not carefully preserved—if it falls into water or something else—it loses its strength.

That is why it must remain whole. It must remain pure. It must retain the property God has given it, together with its strength, and it must be used properly if it is to produce results.

If a person does not possess these things, he cannot be called a Christian. This is precisely why prayer today is not heard. This is why we receive no answers, and why we see the things we see.

Our first duty, then, is to be the salt of the earth. Second: “You are the light of the world.” He says that you must be not only salt, but light at the same time. “A city set on a hill cannot be hidden.” Salt, light, and a city.

These are three qualities that have greatly faded in the Christian. The believer waits to see another person—a true believer—so that his own faith may grow and be brought to fullness. The unbeliever looks all around him and reaches out for something to hold on to.

But when he sees someone worse than himself, what can he do? What will he find in us to hold on to, when we make no effort to be brought to fullness, so that we may become true guides and lights of the world?

A woman wanted to speak sternly to her daughter. But the daughter said, “Mother, have you forgotten what you used to do all over Phaleron?” What could the mother answer? What could she do? She had no answer at all. Her mouth was closed, and she was put to shame before her daughter.

Am I not being clear? When we go to Church, we enter a tradition—the Tradition of the Orthodox Church—which has a whole living history behind it. As soon as we enter, we take a candle, some a small one and others a large one, according either to how much money they have or how cunning they are.

Some drop in a five-drachma coin and take three drachmas back in change, and others drop in a little twenty-lepta piece and walk off with twenty drachmas' worth of candles. And some take candles without putting in anything at all. Oh yes, we have those too. And others drop money in there that you can't spend anywhere.

This candle is meant to be kept in a resort. I do not know whether you have noticed it: the candles are not kept standing upright, but lying down.

This is a confession of faith, which a person takes and goes and lights on what we call a manoualion, a candle stand. This dead thing now appears clothed in light. It gives light, it works for the good of everyone around it; and if you actually hold it in your hand and go down into the cellar, you can see. And there it melts away, little by little, on that altar, without leaving anything behind,

and without crying out, “Do you see me giving light?”

It benefits others, offering them everything it has within itself without expecting anything for itself. It melts all the way down. All this is connected. The candle is a symbol and our own confession of faith. Each of us takes a candle and places it on the candle stand, which is a type of Christ, of the Holy Trinity, and of the Incarnation. By doing so, we declare that we who were once dead are now alive, and that we who were once in darkness are now filled with light.

We who were destined for Hell now become a blessing to others, giving them light, and we offer our very selves.

...ourselves at the service of the other. Our daily routine is not what it ought to be. Our remarks, our jokes, our doxologies — the praise we offer God — our gestures, our food, our clothing, the way we walk, our whole life: none of it is luminous. It is dark. And because of us, people cannot become people of God. There was a brother — whose other half, whose spouse, has now fallen asleep — and he had gone somewhere.

This couple had gone one evening to the cinema in Chalandri. Now, there was a widow who had two daughters, and their mother told them not to go to the cinema, and she held up this couple as her example. «Mum, do you know that couple?» «Of course I do, my children,» she says. «Those are fine people, people of real stature.» «Well, yes — but last night they were watching such-and-such a film in Chalandri, at the open-air summer cinema.»

What light are they going to give now? They had become darkness. Were they guiding people, or leading them astray? What use are you to me, even if you go up to the podium? What use are you to me, even if you give talks? What use are you to me? Here you cross yourself with one hand, and with the other you serve the devil, and you become the cause of other people's ruin instead of guiding them.

Because the dear mother would say, "Have you seen a single Christian here, my child? Have you seen one? They're all half-naked, every one of them. But do you see that couple up there?" Those two she would point out to her daughters as the example, as the mark they ought to be aiming at, you know.

And yet that couple became the gravediggers of those two young girls, driving a knife into the poor mother’s heart. The girls had only been waiting for an argument, and now they used that couple against her. Then there is the religious woman who goes about in Christian circles, listens to words about Christ, and later goes to the hairdresser. How can she be an example? How little her religious devotion amounts to! Let her consider how she enters Church. Where have you heard or seen such a thing? Does not the Apostle Paul say that when you come to Church, your head should be covered? “Must I wear a hat?” If you can, wear a hat; otherwise, put a covering over your head.

Cover your head, lest you show irreverence toward the holy things. Cover your head; the Apostle Paul says so. And when you go against Paul, you cannot go to Church or set an example for the other women, whom you cause to stumble.

And you can't be a complete example for your own child either. How can you possibly tell your child not to smoke? When you yourself sit and gamble, how are you going to show your child not to follow the road you're on?

I have set you as a light, He says. You are a light. But no — not only am I not a light, I actually cast darkness over people. Are these things true, or aren't they? They are very true. There was a woman in Athens who belonged to a Christian group. At her daughter's request, she brought back from abroad an indecent record.

It was an immoral record whose importation the state had prohibited. Yet he brought it from abroad and kept it hidden inside his clothing until he had taken it through customs.

This was a friendship from a Christian circle in Athens. «You have to see what I brought you, what I brought you!» Kisses, hugs, the whole thing. And what did your friend bring you? An indecent record from abroad, one that is banned from circulating in Athens.

A Christian mother — there's a dance being thrown in the neighborhood — "Excuse me, but I don't let my girl go just anywhere. I want to see what kind of house it is, because I won't have it. I hear they turn the lights out at night, and so on." "Come and look, ma'am, see the place your girl will be coming to." So she saw the lights on. And then the lady went off with her mind at rest, satisfied that she had checked where her daughter was going. But she never checked where that girl was until morning. "She's my girl," she says. As for the lights — we pulled that trick ourselves once, we know exactly how it works. And what happened? The girl gave in to weakness. And what went on in there, once they were inside? I can't speak of such things from here.

How is this possible, then, when God appointed you to guide your household, to be salt, to give light, and to make that light visible? Where did you struggle for salvation? What did you prevent? What did you heal? What did you do? Tell me.

Would we be seeing the things we see out there in the world, if each of us actually took a stand? Each one of us according to the strength he has — if we stood beside people instead of not caring, and if our silence were not blessing this whole situation. We think it's beneath us, don't we? We look down on them. Yes, but that man has a pearl inside him, and it is called a soul, and it is worth giving yourself for it. All right then — you're not interested in him? But his soul, his immortal soul, the soul I died for — you're not interested in that either? Wasn't it worth to you what it was worth to me? To you it was worth nothing. Many of us could have played a great part, if only we had had the zeal to do something. We didn't do it.

And so we abandon people and allow them to be dragged down by lawlessness, ignorance, and weakness, without intervening in time or doing anything to help. I remember an elderly preacher who pleaded with a prominent man to establish a refuge for homeless children.

It would be for both girls and boys, so that they might receive as much guidance and education as possible. Out of a hundred and twenty, or thirty, or even ten children—whatever the number—surely someone would have changed.

But the man did not say it.

He gave another little smirk. And in the end he said: “I don’t bother myself with those rags.” And the story goes that the other man picked up a clean white sheet of paper and held it out in front of him. And he says to him: “Do you know that this white sheet is made out of those very rags?” Because in those days that is truly how such things were made — out of rags, out of scraps of old cloth.

“Do you understand? It was for these rags that Christ came into the world.”

Into the world. And if we do not do it, we will be condemned one day. Of course, the question comes to each of us: “What can I do?” Perhaps you want to cry out, even as I am speaking now: “What can I do?” I cannot tell you what you are capable of doing; I cannot judge your abilities. I know only one thing: since Christ still allows you to remain here, you have some role to play. Either you must make yourself true salt, true light, a true city—and then you will shine naturally, and others will be illumined—or you must ask what role you can play in someone else’s life. But you must ask: where can you help, and what can you do? Do not be impressed simply because I am speaking at this moment. You too can speak in your own way. And you would have much to say if we spoke privately about the many occasions when you did speak, even though you hesitated, and afterward asked yourself: “Where did I find all those things I said?”

Say these things again and again. You may feel that you do not know how to say them, but still say them. There was once a time when you yourself had fallen so low that you could barely drag yourself along; yet Christ brought you into the Church and enabled you, in turn, to benefit others.

“I did not hear them.” Say them, if only so that the person may hear them. A word is spoken so that it may be heard. That is the whole point.

He may hear the words without truly receiving them. Yet I am deeply struck by what is written in Isaiah 55:11: “It shall by no means return empty.” You must speak the word. Who knows? The person may be saved if he listens; and if he refuses to listen, he leaves himself without excuse. Speak humbly and with supplication. Fall at his feet, weep, and persevere; then you will see how you can reach him.

We do sow; that is true. Many times we say a great many words, but we speak like schoolmasters. That is sinful, and such seed bears no fruit.

“Those who sow in tears shall reap with rejoicing.” They sow the seed, but they also water it with their tears.

Here in Katsipodi, there were two sisters-in-law who had not spoken to one another for fourteen years.

So that they would speak to each other again. And when a certain Christian woman heard about it, it grieved her so deeply — and probably, though this is only my own opinion, it was God who had put that concern in her heart. And she began, all by herself, to do forty Paraklesis services, the service of supplication to our Panagia, with tears, with sobbing. «I'm waiting for it. I'm waiting for it.» And when she had finished the fortieth Paraklesis, she picked up her shopping baskets to go to the market herself, to the open-air market, to do her shopping. And on her way there, she sees the two sisters-in-law.

Yet one day the two of them were seen carrying the same basket together and walking toward the house. Who among us takes an interest in such matters? Who humbles himself to become involved, and who has ever done such a thing? See what miracles Christ works. He has entrusted these things to our hands. “I expect it from you,” He says. “I came down once, and now I have left you to continue the work. As the Father has sent Me, I also send you.”

You will play a part. Think of the father in the Old Testament. I am writing a book about raising children and about relations between husband and wife, and in my research I found this: if a child does not obey his father in matters of faith, the father is to put him to death.

It speaks of the right to put the child to death — yes, that's what it says. But you told the child that fornication is a natural thing, and you went along with it; you found your son with his girlfriend, or your daughter with her boyfriend. Well, that's what the child did. And what did you do? So now you're going to kill the child? You'll take the child outside and put them to death, once it's proven that they won't obey the things of God that you point out to them? Do you understand? That's not what it means — that in order for you to believe in God, you should kill your child. And again, if the child breaks faith with you as well and won't listen to you, whatever you tell them, are you going to kill them? Sit down and think about what you yourself have done. "You must think about it," God says to you. "I made you a higher being, and for things that you consider trivial, I will call you to account."

So for what reason? For what reason? How did this happen? Why? Why? Your wife — what happened there? How did I give her to you, and what became of her? The why of it. And so, while there is still time, we have to admit that we have made a tangled mess of this business of our life.

We haven't taken our stand where we ought to. A Christian is obliged to take a stand. Just as you do: when you see a fire, you take a stand. You pick up the phone, you dial the emergency number, you call the police, you call the fire department. Maybe they're asleep, maybe they don't even have a phone, and the whole neighborhood is burning.

And then he goes on his way. So what should be done when souls are being destroyed? We have an obligation to enlighten people. "Careful, this here isn't right; careful, that isn't right." Whatever we can, we should gather up. If you see them lying around, go and collect them, so that careless and unsuspecting people don't fall into the trap.

Yesterday I was speaking with a friend, and he told me: “I went to a hospital in Kifisia, and as soon as I entered, I saw a Protestant copy of the Gospel. I took it and put it in my pocket. I do not believe I did anything wrong. I have about fifteen of them at home.” He did well to burn them.

For example, one night I went into the hospital where I was staying, and I came across the "Life of Karpos." You probably know it — a Protestant book, an old one, that has resurfaced now. And I quietly gathered them all up, because every single bedside table had a Protestant "Life of Karpos" sitting in it.

I made a whole operation of it, a carefully organized plan for how those books could be gathered up and taken away—to be burned and removed from there, so that innocent souls, knowing nothing and newly arrived from their villages, would not be lost.

Otherwise, they might be caught and destroyed in the nets of Protestantism. Have you ever done anything like that? What have you done? You enter a house and see all manner of false worship. Do you sit down and speak about it? What were you placed there to do? Did you ever admonish those people?

You get into a car and see an image of Christ placed on a horseshoe. You see the good-luck bead. Did you speak to the driver? Did you say anything to him? What did you do? You simply carry on and leave it to others to speak with him. Do you stop? Will you say anything to him?

Why did God place you amid all these different circumstances? What did He appoint you to do in each one? Yet, despite everything, the darkness grows deeper. A leaflet has been circulated announcing that, beginning tomorrow, the newspapers will advertise something.

A dictionary of perversion is being released, translated from abroad—from Sweden and elsewhere. From A to Z, it contains everything connected with the flesh: the young, the old, everyone. And these people have the audacity to write, “An offering to the Greek public.”

All of you who still have some religious concern, all of you who still stand in fear before the throne...

Those of you who have access to those in authority, where you are able to exert some influence, speak with the Prime Minister and the Minister of Education, with the Primate, and with everyone concerned. Gently and humbly, point out the harm—the destruction—that is about to come. You must not remain silent. The evil is about to be brought to completion. Nothing will be left. If you were to see even the indecent photographs that are out there, you would be horrified. You may say to me, ‘Alas, what else is being circulated in secret that we know nothing about?’ That too is true. But at least we must protect unsuspecting people.

...of the Son of Man: it says that this will be released tomorrow, the twelfth, in Athens, and on the nineteenth in the provinces. All who are able, raise your voice before God—graciously, humbly, and with words that enlighten—because this leaves nothing untouched. The ideals of honor, morality, family, homeland, and faith are all growing cold.

We must mobilize, yet no one steps forward. If you rally men and women, you may be able to accomplish something. But the men have become effeminate; they are lost. Nothing remains—we are lost. People say, “Leave it alone; we are not getting involved.”

However high we may rise economically, we will perish morally. Look abroad: people eat with golden spoons, yet they have become like beasts. Nothing sacred or holy remains. That is where we are heading. And we, the so-called Christians, are called to bring light into our own surroundings, each one of us.

A woman visited me the other day. She had made a great effort to help her husband, who is Jewish, become a Christian.

But what have you done about yourself? I see you immodestly dressed. I see your daughter wearing men’s clothing. How is your husband to become a Christian? You yourself are heading toward Hell.

You will go to Hell. You have cut your hair like a man. You are half-naked, and you have cut your child’s hair like a boy’s. Where are you going? Where are we going? What place do such things have among us? Do you understand? If, then, we believe in Christ crucified—if we believe that, whether we like it or not, He will one day bring us to judgment—we must not wait for detailed instructions. Each of us must play our part. I cannot speak to everyone. Could you not go without an ice cream, buy a book instead, and leave it anonymously wherever you think it may help, wherever you feel led to stop?

He keeps quiet for a week, and every bit of money he has he always gives for books. You have this joy of printing books, for everyone, for each and every person, cheap and good. I'll write a few things for that myself. And then there are others — people with plenty of money, but they never put a hand in their pocket.

We ought to ache for them and to love them. We don't love our own people. That word, "Love your enemies," simply isn't happening in us. The man who is still living far from God is an enemy of Christ. What have you done for him? And you yourself are an enemy of that man. What have you done? Nothing on the one side, and nothing on the other. So we do have an obligation, I think, and He is waiting for it from us.

We are not insignificant people. Through our prayer we have the power to prevail over all things. Through our life we have the power to shed light on all things. And to leave without excuse, with no defence at all, every one of those who say that Christianity is nothing.

“Christianity belonged to those times,” they say. “The Gospel and Paul were speaking to that age.” And yet, if even one person keeps the law of God, that person stands as a conviction, a living refutation, of all people in every age — showing that Christianity is true through and through.

Therefore, for our part, just as we are always eager to pursue things that bring financial or worldly benefits, so too in this case we should do everything we can to enlighten others.

Let us enlighten people, organize, make phone calls, send telegrams, write—do whatever we can, so that each person may preserve whatever can still be preserved. The time will come when even these faithful will be in danger of being lost altogether. The truly faithful are only five or ten in a thousand; the rest of us are still lukewarm. Such a spiritual winter and such persecution will come that even those five or ten will face it—but, let us hope, they will become martyrs.

We must become active. Whether we or others will be saved—if we truly desire salvation—is in our hands. Christ is mighty. ?

These are not new things; they have been carefully planned. Evil is organized. The Lord sees, and He will stretch out His hand. Whoever has compassion for their souls, whoever loves Christ, and whoever feels the pain that one ought to feel for every soul, let him act as he is enlightened to do.

I do not intend to stir you up or make you go out shouting, and so forth. No. Let us pray. I only want you to understand that we are not what we imagine ourselves to be, even though we attend Church or listen mainly to edifying words.

Pray — may our Lord enlighten all these people, and may His power be at work in them; and may we ourselves be willing, and be confident that, even though we are few, we will bring about some fruit. So let us pray for one another, and for all. May our Lord help us toward this. Amen.

Θέλω δυο λόγια γύρω από την ευθύνη μας.

Ξέρετε, σαν χριστιανοί, έχουμε κι εμείς κάποια ευθύνη.

Όχι εγώ που μιλώ μόνο, αλλά και εσείς που ακούετε και που επαγγέλλεστε και εσείς τον χριστιανισμό.

Οι ημέρες μας είναι πολύ πονηρές. Έχουμε βρεθεί σε έναν αιώνα πολύ άσχημο. Και είναι ανάγκη ο άνθρωπος, κατ' εξοχήν ο χριστιανός, να πάρει μια θέση και να γνωρίζει ακριβώς ποιος είναι και ποια η αποστολή του.

Εάν κανείς διαβάσει την επί του Όρους ομιλία, που είναι, καθώς φαίνεται, στο 5ο, στο 6ο και στο 7ο κεφάλαιο του Ματθαίου, εκεί θα βρει ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο καλά. Δεν έχουμε σχεδόν καμιά σχέση με τον χριστιανισμό.

Εγώ, διαβάζοντας το πέμπτο αυτό κεφάλαιο του Ματθαίου, βρίσκω στο 13ο εδάφιο τον εξής χαρακτηρισμό του χριστιανού εκ μέρους του Χριστού:

«Υμείς εστε το αλας της γης· εαν δε το αλας μωρανθη, εν τινι αλισθησεται; εις ουδεν ισχυει ετι ει μη βληθηναι εξω και καταπατεισθαι υπο των ανθρωπων».

Όταν τύχει να σαπίσει, να βρομίσει το περιβάλλον, εσείς πράγματι το αλατίζετε; Ή μήπως ευλογείτε τη σαπίλα του; Ή μήπως με τη θεοποίηση συνηγορείτε στην καταστροφή και στην αποσύνθεση; Το να είναι χριστιανός στο χαρτί.

Ρόλον παίζει. Έχετε ιδεί μαγειρείον χωρίς αλάτι; Έχετε ιδεί τράπεζαν χωρίς αλάτι; Το αλάτι είναι αυτό που καρικεύει, που νοστιμίζει, αλλά και που προλαμβάνει τη σήψη. Αλάτισε το να μη μυρίσει. Αν ανάλατο το άφησες, χάθηκες. Έχει τέτοιες ιδιότητες, που τις δίδει και στον πιστόν ο Χριστός, ότι πρέπει να τις έχει. Είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος ο πιστός θα πρέπει να είναι, εν λόγω και έργω, το αλάτι του περιβάλλοντός του.

Και βλέπουμε σήμερα και ανοίγουνε σπίτια, λεγόμενα χριστιανικά, και εξέρχονται άνθρωποι έξω, οι οποίοι δεν έχουν καμία σχέση με την κοινωνία του Χριστού. Και αποδεικνύεται ότι μάλλον εκεί μέσα έχει μωρανθεί το άλας, δεν αλατίζει.

Έχει ξεθυμάνει, δηλαδή, έχει χάσει την αξία του, τη δραστική του αξία, την έχει χάσει. Μήπως, λέγω, συμβαίνει και σε εμάς αυτό; Ή έχουμε τη γνώμη ότι το αλάτι πρέπει να μείνει στην αλατιέρα; Δεν είναι για την αλατιέρα, είναι για τη χρήση.

Και οι άλλοι να σέπονται, να βρωμούν και να γίνονται και αιτία να καταστρέφονται κι άλλοι.

Είναι μια τέχνη και αυτή του σατανά, για να τον άνθρωπον τον περιορίζει, τον χριστιανόν, τον εντοπίζει να μην εκτεθεί, να μην τα χαλάσει, να μην στενοχωρηθεί, να μην έρθει σε λόγια, να μην πικράνει δήθεν ανθρώπους οι οποίοι πράγματι βρωμούν.

Αν όχι, βέβαια, όπως ο κόσμος λογίζεται, αλλά όπως ο Χριστός. Διότι ο κόσμος παραλογίζεται σε πολλά του πράγματα. Αυτά που τα βλέπουμε εμείς ότι είναι μεγάλα και τρανά, είναι πολύ μικρά και βρώμικα στα μάτια του Θεού.

Μήπως θυμάστε που σας έλεγα κάποτε το του Αγίου Μακαρίου; Που συνήντησαν τον άγγελο με τον υποτακτικό. Όσο σ’ αυτόν βρωμούσε το εσχισμένον ζώον, του Αγγέλου τού βρωμούσε αυτή η βαμμένη και η κουρεμένη και η γυμνή, κατά γράμμα, κατά κόσμον, που ήρχετο από εκεί.

Αλλιώς ο Θεός βλέπει κι αλλιώς εμείς οι άνθρωποι. Ρωτήσαμε πρώτα το Χριστό αν συμφωνεί με την πολιτική μας; Μας περιμένει μια κρίση, αγαπητή μου, παράξενη.

Θα ακούσετε κατηγορητήριο από εκεί που δεν το περιμένετε, εν τη ημέρα εκείνη.

Προσέχετε μη σας φύγει το κουκούτσι από την ελιά και η λαδιά ή η φασολάδα επί σκηνής. Είναι άλλα θέματα που θα μας φάνε. Είναι ευθύνη του πιστού πώς πολιτεύεται και τι κάνει. Ο Χριστός λέει ήρθα να βάλω λέει μάστερα στη γη Ήρθα, λέει, να χωρίσω τον πατέρα από το παιδί.

«Ήρθα να χωρίσω», λέει, «τον γιο από τον πατέρα του. Ήρθα να χωρίσω τη νύφη από την πεθερά». Για ποιο λόγο να τους χωρίσεις; Εσύ είσαι αγάπη. Είμαι καλή αγάπη, όχι κακή αγάπη, διότι εσείς οι άνθρωποι έχετε και κακές αγάπες, και κακές διχόνοιες, καλές διχόνοιες, και κακές ομόνοιες.

Αλλά όχι έτσι όμως.

Λέγω, αυτή η κοινωνία γιατί κατάντησε έτσι;

Δεν απαρτίζεται από εμάς; Δεν είναι πολλοί δικοί μας άνθρωποι, ή και συγγενείς μας, ή και γνωστοί μας, ή και φίλοι μας; Τι κάναμε εμείς ως άλας μπροστά σε αυτή τη σάπια κοινωνία τη σημερινή, που καθημερινώς δεν δύναται να την αναχαιτίσει κανείς; Γιατί; Διότι οι πιστοί δεν κάνουν χρήση του άλατος ή δεν είναι άλας. Νομίζουν ότι είναι, εφόσον στην πραγματικότητα δεν είναι.

Στον Ιεζεκιήλ, στο γάμα κεφάλαιο, στίχος 18 και κατωτέρω, είναι γραμμένο ότι ο άνθρωπος θα κριθεί δια τας αμαρτίας του άλλου, εάν δεν παίξει τον ρόλο της νουθεσίας.

Εάν ο άνθρωπος νουθετήσει μεν, δεν ακουστεί δε, διότι έχουμε και τέτοιες περιπτώσεις που λέγομεν και δεν ακουόμεθα, τότε απαλλάσσεται. Εάν όμως δεν νουθετήσει με τη στάση και με τον λόγο ή με μυρίους τρόπους που μπορεί να χρησιμοποιήσει για να νουθετήσει, τότε θα κατακριθεί σαν να έκανε ο ίδιος την αμαρτία, παρότι δεν έχει κάνει αυτός, και εντούτοις θα κατακριθεί.

Ο χριστιανισμός είναι άκρα, δεν είναι μέσος, ούτε γλυκανάλατα γεγονότα, ούτε λίγο ζεστά και λίγο κρύα, χλιαρά. Είναι άκρα και πρέπει, για το όνομα του Χριστού και για τη σωτηρία της ψυχής, ο άνθρωπος να φτάνει στα άκρα στις περιπτώσεις αυτές.

Για την ώρα, πιθανόν, να μην βλέπουν ότι από αγάπη κινείσαι· θα το ιδούνε όμως αργότερα και θα σε μακαρίζουν.

Διαφορετικά θα λένε ανάθεμα και στη συγγένισσά μου, που κάτι ήξερε και δεν μου είπε ποτέ τίποτα, και στη μητέρα μου και στον πατέρα μου και στον αδελφό μου, διότι πολλοί, από μια κακώς εννοούμενη αγάπη, αγάπη πάθους, όχι αγάπη σωτηρίας, δεν λένε την αλήθεια. Πολλάκις σε ορισμένους δεν τους υπενθυμίζομεν, και αν έχουμε βέβαια δικαίωμα, και δεν τους ελέγχομεν, και έλα κοζέ για να έχουμε

Ευχαριστούμε. Καλή συνεννόηση: προς τα κάτω, όχι προς τα πάνω, έλεγχος. Έλεγχος προς τα πάνω δεν γίνεται, παράκλησις γίνεται προς τα πάνω· έλεγχος προς τα κάτω, εκεί που περνάς, γιατί εμείς έχουμε αντιστρέψει τους όρους και, αντί για ευλογία, λαμβάνουμε το τελείως αντίθετον, κατάρα.

Λέγω, λοιπόν, εμείς δεν παίζουμε αυτόν τον ρόλο που πρέπει. Ο Σατανάς μας έχει περιορίσει στον εαυτούλη μας. Κοίτα τον εαυτό σου και τίποτα παραπέρα. Κλείσ' το σπίτι σου, πάμε μέσα. Πράγμα όμως που δεν κάνεις, εάν υπάρχει πυρκαγιά στη γειτονιά.

Δεν κλείνεις να πας να ησυχάσεις. Ενδιαφέρεσαι, διότι θα επεκταθεί, ε! Αυτό τούτο και στο άπειρον ακόμη περισσότερο θα πρέπει να κάνει ο άνθρωπος. Όταν υπάρχει πυρκαγιά πνευματική, δεν θα παρουσιάζεται σαν δάσκαλος.

Πάντοτε με δάκρυα. Πάντοτε με προσευχή. Σόφισέ με, Κύριε, να πω δυο λόγια. Άνοιξέ μου το στόμα. Αλάτισέ μου αυτά τα λόγια, να είναι άλατι ηρτυμένα, ώστε, αν ο εγωισμός δεν αφήσει να εισακουστούν, τουλάχιστον μελλοντικώς να φέρουν έναν καρπό.

Και δεν το κάνουμε πολλάκις, διότι ντρεπόμεθα, διότι υπολογίζουμε: «Εγώ θα βγάλω το φίδι από την τρύπα;» Ε, ποιος θα το βγάλει; Και σε βάζουνε να βγάλεις το φίδι. Άμα πας να το βγάλεις, θα σε φάει.

Θα σε φάει. Ο σκοπός είναι να παρακληθεί ο Χριστός και να καταλάβει αυτός ο οποίος είναι περιτυλιγμένος από το φίδι να αποτινάξει το φίδι. Αν τώρα επιτρέψει, αντί για ευχαριστώ, να έχεις και ένα άσχημο αποτέλεσμα ή στη δουλειά σου, ή στη θέση σου, ή στο εγώ σου, μην εκπλαγείς. Ο Χριστός συνετάχθη με τον κόσμο εκείνον για να μην τον ανεβάσουν στον Σταυρό; Όχι, προχώρησε, έφτασε μέχρι Σταυρού. Και όλοι οι άνθρωποι

Οι άνθρωποι αυτοί, οι οποίοι σήμερα προσκυνούνται παρ' ημίν και είναι Άγιοι, όλοι βρεθήκανε σε αυτό το σταυροδρόμι. Ήρθανε αντιμέτωποι με τον κόσμο, με τις οικογένειες, με τους γονείς, με τους δυνατούς, με τους πάντες.

Και έδωσαν και τη ζωή τους ακόμα. Εντούτοις όμως έμειναν στην αιωνιότητα. Εμείς πώς θα κριθούμε, ότι απλώς υπήρξαμε χριστιανοί στα χαρτιά; Αλλά νομίζω ότι αυτή η κατάσταση που βλέπετε είναι εξαιτίας συμών, διότι εμείς δεν ενδιαφερόμεθα τόσο και δεν αγαπούμε το Χριστό όπως λέει για Αυτός, εξ όλης της ψυχής, εξ όλης της διανίας, εξ όλης της καρδίας, εξ όλης της ισχύως.

Τον αγαπούμε μερικώς και με τον τρόπο μας. Δεν έχουμε διαθέσει τον εαυτό μας γι' Αυτόν. Διότι υπάρχουν μύριοι τρόποι να υπενθυμηθούν πράγματα στους ανθρώπους, οι οποίοι δεν γνωρίζουν πώς έχουν τα θέματα.

Αν ελεγχθούν χριστιανικά σπίτια, θα βρείτε ότι ζούνε κατά κόσμον 100%. Αν ελεγχθούν χριστιανικά σπίτια, θα δείτε ότι είναι αντίχριστα. Θα δείτε τον σατανά να χαίρεται. Θυμούμαι μια περίπτωση που ήκουσα προχθές.

Ήτο μία κόρη η οποία ήθελε να πάει να γίνει μοναχή. Η οικογένεια και οι συγγενείς δεν ήθελαν. Ο πατέρας του είχε τάξει, διότι το παιδί ήταν άρρωστο αυτό, και το είχε τάξει να το δώσει στον μοναχισμό. Και παρότι ήταν έτοιμο το φέρετρό του, αυτό επέζησε.

Αυτή, όταν της είπαν για την ευχή, είπε πως ήθελε να πάει με όλη της την καρδιά. Όμως οι συγγενείς και η μητέρα αντέδρασαν· η μητέρα απείλησε ότι θα αυτοκτονήσει και θα κάνει το ένα και το άλλο. Ο πατέρας τότε πήγε και πήρε ένα κορίτσι από το ορφανοτροφείο, το οποίο ανέθρεψε και έστειλε στη μονή για την οποία είχε προσευχηθεί. Και αυτός εκ των υστέρων πήγε και έγινε μοναχός. Η κόρη, η νύφη του Χριστού, υπανδρεύεται τώρα, και βλέπουν η μητέρα, ο πατέρας και δύο-τρεις παράγοντες από το συγγενολόι τη νύφη να ετοιμάζεται να φύγει από το σπίτι.

Άρματα, πολύ χρήμα, πάσης φύσεως περιποίηση και προετοιμασία. Αλλά όμως, μαύροι διάφοροι, σκύλοι, ποντικοί και άλλοι άρχοντες του μαύρου κόσμου έκαναν υποκλίσεις στον πατέρα και στη μητέρα και στους τρεις άλλους.

«Σας ευχαριστούμε πάρα πολύ που μας την ετοιμάσατε, που τη δώσατε σε εμάς και δεν τη δώσατε σ’ αυτόν τον άλλον». Καταλαβαίνετε το τι έγινε; Έγινε επανάσταση. Ξανά, παρ’ όλα αυτά, επενέβησαν και ο γάμος έγινε. Αυτή στο τέλος τρελάθηκε, η φτωχή.

Ιδού τα αποτελέσματα των χριστιανών λεγομένων ανθρώπων, που τουλάχιστον η μία πλευρά του σπιτιού ήταν γεμάτη από εικονίσματα. Αυτό είναι τίποτα μπροστά σε αυτά τα οποία γίνονται, τα αντίχριστα, εκ μέρους των χριστιανών.

Όπως έχω πει κι άλλοτε, αποτελούν διακοσμητικά πρόσωπα ο Χριστός και η Υπεραγία Θεοτόκος. Γνώμη δεν έχουν, δεν ερωτήθηκαν πώς θα ζήσουμε ή πώς θα τα ζήσουμε και τι θα κάνουμε. Γι’ αυτό οι χριστιανικές οικογένειες σήμερα έπαυσαν ως επί το πλείστον να είναι αλάτι. Έχει μωρανθεί το άλας και δεν μπορεί να αλατιστεί αυτός ο κόσμος.

Ποιοι γεμίζουν τα σινεμά; Οι χριστιανοί. Ποιοι γεμίζουν τις ταβέρνες με όλες τις διαφθορές; Οι χριστιανοί. Ποιοι τρέφουν σήμερα τους γιεγιέδες και τους άλλους, τους μακρομάλληδες; Τα χριστιανικά σπίτια.

Ποια σπίτια είναι αυτά τα οποία έχουν τις πανταλοφορεμένες κοπέλες και κυρίες; Τα χριστιανικά, αυτά που κρατούν στην Ανάσταση τώρα τη λαμπάδα αναμμένη.

Είναι άλας, λοιπόν, αυτό; Είναι αντίθετο πραγματικά εναντίον της απειλής; Είναι, δεν είναι; Όμως ο άνθρωπος έτσι έχει παρθεί από τον Χριστό να είναι το άλας, και σήμερα δεν είναι άλας, εξέλιπε. Στους χιλίους χριστιανούς, τολμώ να πω, οι πέντε ή δέκα είναι αυτοί οι οποίοι αντιτάσσονται.

Αδιαφορούν για τα πάντα και με ταπείνωση ακολουθούν τον δρόμο. Δεν προσανατολίσαμε ούτε τον εαυτό μας τι μέλλει να πάθουμε από τη στιγμή που ο Χριστός θα θελήσει να μείνει κοντά μας. Ούτε εμείς τι μέλλει ή οι δικοί μας τι μέλλει να πάθουν από τη στιγμή που θα θελήσουν να ενωθούν με τον Χριστό.

Αυτά δεν τα ξέρουν. Και χάνονται. Ένα παρεμφερές περιστατικό είναι το εξής: επίσης, μέσα στη Μητρόπολη, σε μια εορτή κατηχητικών, πήγαν και δύο κοπελίτσες με τα μαλλιά τους, κατηχητικοπούλες αυτές, και από τις άλλες δέχτηκαν επίθεση· χύθηκαν τώρα οι φούριες να τους βγάλουν τα μάτια, γιατί είχαν αφήσει τα μαλλιά τους.

Και γύρισαν σπίτι κλαίγοντας και λέγανε: «Δεν ξέρουμε να πηγαίνουμε. Πώς μπορούμε να αντισταθούμε εμείς σε αυτή την κατάσταση;» Μες στη Μητρόπολη έγινε αυτό. Πώς είναι δυνατόν, λοιπόν, το άλας, το οποίο δεν υπάρχει σήμερα, να θεωρείται ότι είναι άλας και να διατηρήσει ή να προλάβει αυτή την καταστροφή η οποία γίνεται καθημερινώς; Δεν υπάρχει.

Αν δείτε τα σπίτια σας σήμερα, τα χριστιανικά, θα δείτε τα κέρατα από πάνω και λες τι διδάσκουνε, τι να φέρουν μέσα να διδάξουν. Ο χριστιανός είναι πομπός και δέκτης. Εκπέμπει στον ουρανό και δέχεται από τον ουρανό. Δεν του χρειάζονται τα άλλα, διότι δεν γίνεται καλή χρήση. Αν γίνεται καλή χρήση, χαράς Ευαγγέλια, αλλά δεν γίνεται καλή χρήση.

Και εντούτοις υπάρχει το διδακτήριο αυτό του σατανά, παρότι δεν υπάρχουν για φάρμακα χρήματα, παρότι δεν υπάρχουν για ανθρώπους εξωσμένους, για ανθρώπους που πεινάνε, υπάρχουν για τα κέρατα αυτά εκεί από πάνω. Υπάρχουν. Και είναι χριστιανικά αυτά.

Δεν ομιλώ σε ειδωλολατρικό κράτος, ομιλώ σε ορθόδοξο κράτος. Ομιλώ στη χώρα, μάλιστα, αυτή που ο Παύλος μίλησε πρώτον και έφερε στην Αθήνα εδώ.

Είναι Αθήνα εδώ. Καταλαβαίνετε σε ποιους ομιλώ. Και εν τούτοις, εμείς οι λεγόμενοι χριστιανοί ενδυόμεθα κατά κάποιους τρόπους που παύουμε να θεωρούμεθα χριστιανοί. Πώς το κάνουμε; Κατά πάντα τα αντίθετα από εκείνα που είναι ως εκ θέσεως και ιδιότητος να κάνουμε, για να βοηθήσουμε τους ανθρώπους. Η πρώτη, λοιπόν, αυτή ευθύνη έναντι των ανθρώπων αυτών δεν είναι. Πολλοί, μάλιστα, δεν καταδέχονται καν να καταπιαστούν με τον κατώτερο λεγόμενο κόσμο· καταπιάνονται με τον ανώτερο, που πολλάκις ο ανώτερος εξωτερικώς, εσωτερικώς είναι κατώτερος του κατωτέρου. Ο άνθρωπος καλείται να βλέπει ψυχές, είτε στο κουρέλι μέσα υπάρχει είτε στο μετάξι υπάρχει και στο παλάτι· ψυχές να βλέπει, για τις οποίες έχει προορισμό και αποστολή να τις διαφωτίσει με το λόγο και με το έργο, που όλοι οι άνθρωποι κερδίζονται εκ των κάτω προς τα άνω με την προσευχή τους, με την υπομονή τους, με τη ζωή τους, με το παράδειγμά τους.

Παραδείγματος. Ένας νέος, μέσα σε ένα ειδωλολατρικό περιβάλλον ενός μεγάλου άρχοντος με πολλούς δούλους, που εθεωρείτο το φαιδρόν πρόσωπον, διότι ήταν χριστιανός και νήστευε, έγινε αιτία, με μια σοφία πρακτική που του έδωσε ο Θεός κατόπιν προσευχής, να μετατρέψει τον αφέντη του και να τον κάνει χριστιανό.

Του έλεγε του μικρού ο αφέντης: «Γιατί νηστεύεις;» Και αυτός του έλεγε: «Διότι είμαι πονηρός ακόμα, δεν έχω πεθάνει, και εφόσον δεν έχω πεθάνει ο σατανάς με πολεμάει και πρέπει να νηστεύω». «Εμένα γιατί δεν με πολεμάει, που δεν πιστεύω; Γιατί δεν σε φυλάει ο Χριστός; Εγώ δεν νηστεύω, δεν πιστεύω. Εμένα γιατί δεν με πειράζει;» Λέει: «Είσαι νεκρός, γι' αυτό δεν σε πειράζει. Εγώ είμαι ακόμη ζωντανός, δεν έχω κατορθώσει να νεκρωθώ, γι' αυτό και με πειράζει». Αυτό δεν μπορούσε να το καταλάβει.

Γι' αυτό, μια μέρα που πήγανε για κυνήγι —ήταν κυνηγός αυτός— του είπε: «Πρόσεχε, ό,τι χτυπώ θα το μαζεύεις». Και φτάσανε σε μια λίμνη που σηκωθήκανε μαζί πολλές πάπιες. Άρχισε να ρίχνει. «Μικρέ, τρέξε, τρέξε».

Και έτρεξε ο μικρός και μαζεύει τις σκοτωμένες. Μου κάνεις τον έξυπνο, αφού λέει μαζεύουν, Αφού είναι μισοσκοτωμένα, του λέει, αυτά τρέξε να μαζέψεις. Τα τραυματισμένα, χτυπημένα και λοιπά· μας δίνουν τα σκοτωμένα, τα έχουμε σίγουρα.

Τέλος πάντων η διαβασιά, αχ να τελειώσουν και θα σου πω εγώ. Θυμόταν τώρα να τον βρει. Είστε έξυπνοι; Κουτοί είστε εσείς. Δεν είμαστε καθόλου κουτοί, του λέει, αφέντη, είμαστε πολύ έξυπνοι. Αυτό το έκανα για να σου δείξω γιατί δεν σε πειράζει ο διάολος.

Γιατί σκοτωμένος θα είσαι, σίγουρος σαν αυτόν. Εγώ είμαι σαν μισοχτυπημένη πάπια και πρέπει να με πιάσει. Αυτόν. Και αυτό έγινε η αιτία, η σοφή του αυτή διδαχή, η ταπείνωσή του, και γενικά τα λόγια του αυτά, να μετατραπεί αυτός και να γίνει χριστιανός.

Και που δεν τον κέρδισαν οι μεγάλοι και τρανοί, να τον κερδίσει η γνώμη του μικρού αυτού. Όλοι οι άνθρωποι μπορούν να παίξουν ένα ρόλο διαφωτιστικό, όλοι οι άλλοι μπορούν να αλατίσουν τη συντροφιά, να αλατίσουν την οικογένεια, να νοστιμίσουν το περιβάλλον.

Αλλά εμείς ή το κλείνουμε ή είμαστε χειρότεροι από αυτούς πολλάκις, ή, αν δεν πέφτουμε σε εκείνο που πέφτουν αυτοί, πέφτουμε σε κάποιον άλλο.

Κάποιος άλλος. Μιλούσα στον Άγιο Ανδρέα των Κάτω Πατησίων και κάποια στιγμή που μιλούσα είδα εκεί κάτω στην πόρτα μία. Είδα ότι έγινε μια συζήτηση με μία δικιά μας, όπως θα λέγαμε, μία του κηρύγματος, ζωηρά συζήτηση, που αυτή που μπήκε μέσα, σε μια στιγμή, της λέγει: «Πήγαινε από δω». Δεν άκουσα τα λόγια, αλλά είδα το χέρι. Έμαθα στο τέλος ότι είχε γίνει το εξής: η μέσα, η θρησκευόμενη, η χριστιανή, παρατήρησε αυτήν γιατί μπήκε με κοντά μανίκια, γυμνή μέσα.

Γυμνή μέσα στην Εκκλησία. Και εκείνη της είπε: «Απαγορεύεται αυτό». Δεν λέει «απαγορεύεται, εσύ να είσαι κουρεμένη επιτρέπεται». Μην εξετάζεις τι κάνω εγώ, ούτε εσύ μην εξετάζεις τι κάνω εγώ. Διαφέρει; Ώστε αυτή μπορεί να κουρεύεται, η άλλη να γδύνεται δεν μπορεί; Γιατί, πού το βρήκες αυτό; Εδώ καταλαβαίνεις, εφόσον δεν είσαι ολοκληρωμένος και δουλεύεις εσύ κάπου ένα εργαλείο του διαβόλου, ότι δεν είσαι εις θέση να πεις ένα λόγο και δεν πιάνει και τον βρήκες στο Χριστό.

Είσαι Χριστιανός, πώς θα το κάνεις αυτό το πράγμα; Είδα τον μικρό προχθές, τον Νεκτάριο τον μικρό. Και κρατούσε το μολύβι του σε θέση τσιγάρου. Το κρατούσε έτσι. Του λέω: «Γιατί το κρατάς έτσι και δεν το κρατάς έτσι όπως σου είπε ο γέροντας;» Γιατί μου λέει Του λέω: «Έτσι κρατούν το τσιγάρο και δεν είναι καλό».

«Α», μου λέει, «ο πάτερ Νικόλαος καπνίζει. Πώς», μου λέει, «δεν είναι καλό;» Πέντε χρονών είναι ο Νεκτάριος, ε! Ο πάτερ Νικόλαος εκάπνιζε. Οπότε είναι καλό.

Τι να του πω εγώ; Τι έκανε το αλάτι αυτό εκεί πέρα; Το καταλαβαίνουμε, τι είναι τρόπο. Το αλάτι παύει να είναι αλάτι. Και δεν μπορείς να μιλήσεις. Τι θα βγεις έξω να πηγαίνεις λίγο μετάρτη; Ούτε τα παιδιά σου, κυρά μου.

Θα μου απαντήσει ο άλλος. Τι θα πω; Καταλάβατε; Γι' αυτό δεν ξέρω ποιοι εξ ημών μπορούμε να σταθούμε μπροστά. Σε αυτό το χαρακτηρισμό που λέει ο Χριστός, ότι εγώ σας καθιστώ το άλας της γης. Γνωρίζω τη βρώμα που υπάρχει, λέει ο Χριστός.

Γνωρίζω τη σήψη που εκάστοτε θα διαβρώσει την κοινωνία. Αλλά εσύ τι θα κάνεις; Πώς θα σταθείς; Και ξέρετε, το αλάτι, αν το εκθέσεις, δεν το προσέχεις, το περιποιηθείς, αν σου πέσει σε νερό ή κάτι άλλο, χάνει τη δύναμή του.

Γι' αυτό πρέπει να μένει ακέραιον. Πρέπει να μένει παρθένον. Πρέπει να έχει την ιδιότητά του αυτή που του έχει δώσει ο Θεός και τη δύναμή του και τη χρήση των ανάλογων, για να έχει τα αποτελέσματα.

Εάν δεν τα έχει αυτά, δεν μπορεί να λέγεται χριστιανός. Γι' αυτό ακριβώς η προσευχή σήμερα δεν ακούγεται. Γι' αυτό απαντήσεις δεν έχουμε και γι' αυτό βλέπουμε αυτά τα οποία βλέπουμε.

Εμείς, λοιπόν, είναι το πρώτο ότι θα πρέπει να είμαστε το άλας της γης. Δεύτερον, εστέ το φως του κόσμου. Όχι μόνο αλάτι, λέει, πρέπει να είσαστε, αλλά και φως ταυτοχρόνως. ου δυναται πολις κρυβηναι επανω ορους κειμενη· άλας, φως, πόλις.

Τρεις ιδιότητες οι οποίες έχουν πολύ ξεθοριάσει στον χριστιανό. Ο πιστός περιμένει να δει τον άλλον, τον σωστό πιστό, να αυξηθεί η πίστη του, να ολοκληρωθεί. Ο άπιστος γυρίζει γύρω του και τείνει το χέρι του κάπου να πιαστεί.

Αλλά όταν βλέπει χειρότερόν του, τι να κάνει; Πού θα βρει να πιαστεί από εμάς; Εφόσον εμείς δεν κάνουμε καμία προσπάθεια να ολοκληρωθούμε, για να είμαστε πραγματικοί οδηγοί, να είμαστε φώτα του κόσμου.

Ήθελε μία κυρία να μιλήσει στην κόρη, και μάλιστα σε αυστηρό ύφος. Και η κόρη είπε: «Μαμά, ξέχασες όταν όργωνες τα Φάληρα;» Τι να απαντήσει, τι μπορούσε να κάνει; Καμία απάντηση. Το έκλεισε και χάθηκε μπροστά της.

Δεν είμαι σαφής; Όταν πηγαίνουμε στην εκκλησία εμείς, έχουμε μία παράδοση, η οποία, η παράδοση της Ορθοδόξου Εκκλησίας, έχει ζωήν πίσω της. Μόλις μπαίνουμε μέσα, παίρνουμε το κεράκι μας. Άλλοι μικρό και άλλοι μεγάλο. Κατ’ αναλογία χρημάτων ή κατ’ αναλογία πονηριάς.

Άλλοι ρίχνουν τάλιρο και παίρνουν τρεις δραχμές, και άλλοι ρίχνουν εικοσαράκι και παίρνουν είκοσι δραχμών κεράκια. Και άλλοι παίρνουν κεράκια χωρίς να δώσουν τίποτα. Έχουμε και τέτοια. Και άλλοι ρίχνουν εκεί μέσα χρήματα που δεν περνούν στις συναλλαγές.

Αυτό το κερί ήθεσε να υπάρχει μέσα σε ένα θέρετρο. Δεν ξέρω αν το έχετε προσέξει. Δεν τα έχουν όρθια, τα έχουν ξάπλα.

Αυτό είναι μια ομολογία, την οποία παίρνει ο άνθρωπος και πάει και την ανάβει επάνω σε ένα μανουάλι λεγόμενο. Το νεκρό αυτό παρουσιάζεται με φως τώρα. Φωτίζει, επιδρά ευεργετικώς στους γύρω του και, αν το κρατήσεις μάλιστα στο χέρι σου και κατέβεις στο υπόγειο, βλέπεις, και λιώνει σιγά σιγά στον βωμόν εκεί, χωρίς να αφήσει κανένα υπόλοιπο,

χωρίς να φωνάζει: «Με βλέπετε που φωτίζω;»

Ευεργετικώς, ό,τι έχει μέσα του το προσφέρει στους άλλους, χωρίς να περιμένει τίποτε για τον εαυτό του. Αυτό λιώνει κάτω κάτω. Είναι συσχετισμένο. Είναι ένα σύμβολο, είναι μια ομολογία δικιά μας, που εμείς το κεράκι ο καθένας το παίρνουμε και πάμε και το βάζουμε στο μανουάλι, που είναι τύπος του Χριστού, της Αγίας Τριάδας και της Ενανθρωπίσεως, και λέμε ότι οι ποτέ νεκροί τώρα είμαστε ζώντες, οι ποτέ σκοτεινοί τώρα είμαστε φωτεινοί.

Εμείς που είμαστε για την κόλαση τώρα είμαστε ευεργετικοί, να βλέπουν οι άλλοι, και διαθέτουμε τον εαυτό μας.

...τον εαυτόν μας εις την υπηρεσία του άλλου. Το πρόγραμμά μας δεν είναι όπως πρέπει. Τα σχόλιά μας, τα αστεία μας, οι δοξολογίες μας, οι χειρονομίες μας, η τροφή μας, η ενδυμασία μας, ο περπατός μας, η ζωή μας δεν είναι φωτεινή. Είναι σκοτεινή. Και δεν μπορούν οι άνθρωποι να γίνουν εξαιτίας μας άνθρωποι του Θεού. Ένας αδελφός, του οποίου το έτερον μέλος έχει αποθάνει σήμερα, είχε πάει κάπου.

Είχε πάει κάποτε το ζεύγος αυτό στο σινεμά, στο Χαλάνδρι, το βράδυ. Μια χήρα είχε δύο κοπέλες και η μητέρα τους είπε να μην πάνε στο σινεμά και έφερε παράδειγμα το ζεύγος αυτό. «Γνωρίζεις, μαμά, το ζεύγος αυτό;» «Πώς, παιδιά μου;» λέει. «Μεγάλοι άνθρωποι αυτοί.» «Μα ναι, το βράδυ χτες παρακολουθούσαν το τάδε έργο στο Χαλάνδρι, στο καλοκαιρινό.»

Τι φως θα δώσουν τώρα; Είχαν γίνει σκοτάδι. Οδηγούσαν ή αποπλανούσαν; Τι να σε κάνω κι αν ανεβαίνεις στην έδρα; Τι να σε κάνω κι αν κάνεις ομιλίες; Τι να σε κάνω; Εδώ σταυροκοπιέσαι, δουλεύεις στον διάβολο με το άλλο χέρι και γίνεσαι αιτία καταστροφής των άλλων, αντί να τους οδηγείς.

Γιατί η μανούλα έλεγε: «Είδες, παιδάκι μου, κάνα χριστιανό; Είδες; Όλοι οι γυμνοί, όλοι αυτοί. Είδες το ζευγάρι αυτό πάνω εκεί πέρα;» Αυτούς τους δύο χαρακτήριζε στις κόρες της ως παράδειγμα, ως τον στόχο που έπρεπε να έχουν, ξέρεις.

Και εντούτοις έγινε νεκροθάπτης των δυο μικρών αυτών κοριτσιών και καταλαβαίνανε το μαχαίρι το δικό τους στην καρδιά της κυρούλας. Τους περίμεναν στους πάρους επιχείρημα, τους φέραν εναντίον. Η κυρία πάει που άνοιξε κύκλο, ακούει το Χριστό σαν έρθει στο κομμωτήριο τη νύχτα. Πώς μπορεί να είναι η κυρία; Τόσο είναι λίγη η κυρία που θρησκεύει. Ας σκεφτεί στην εκκλησία. Πού το άκουσες και πού το είδες; Πώς θα ας σκεφτεί στην εκκλησία; Δεν λέει ο Παύλος, όταν προσέρχεσαι πρέπει να είσαι και καλυμμένη; Επειδή να βάλω καπέλο; Αν μπορείς, βάλε καπέλο, αλλιώς να βάλεις ένα κάλυμμα στο κεφάλι σου, έως καπέλο να έχει δείξει στο κε.

Να σκεπάσεις το κεφάλι σου, μη γίνεις ασεβής στα ιερά. Να σκεπάσεις το κεφάλι σου, το λέει ο Παύλος. Και όταν πας κόντρα στον Παύλο, δεν μπορείς να πας στην εκκλησία, ούτε να αποτελέσεις παράδειγμα για τις άλλες, τις οποίες σκανδαλίζεις.

Ούτε γι’ αυτό το παιδί σου καθ’ ολοκληρίαν μπορείς να αποτελέσεις παράδειγμα. Πώς είναι δυνατό να πεις στο παιδί σου να μην καπνίσει; Όταν εσύ παίζεις, πώς να υποδείξεις στο παιδί σου να μην ακολουθήσει τον δρόμο σου;

Σε έθεσα, λέει, φως. Είσαι φως. Όχι μόνο φως δεν είμαι, αλλά τους σκοτάζω. Είναι αλήθειες αυτές ή δεν είναι; Πολύ αληθινές. Μία Αθηναία ανήκε σε χριστιανικό κύκλο. Έφερε εκ του εξωτερικού, κατόπιν παρακλήσεως της θυγατρός της, δίσκον ανήθικον.

Δίσκον ανήθικον, που απαγορεύει το κράτος την είσοδο αυτού του δίσκου. Και τον έφερε από το εξωτερικό και τον είχε μέσα στον κόρφο του, ώσπου να τον περάσει το τελωνείο.

Χριστιανικού κύκλου Αθηνών η φιλία. «Να ξέρεις τι σου έφερα, τι σου έφερα!» Που φιλιά, που αγκαλιές. Τι σου έφερε; Έναν δίσκον ανήθικον από το εξωτερικό, ο οποίος απαγορεύεται να κυκλοφορεί στην Αθήνα.

Χριστιανή μητέρα — γίνεται χορός στη γειτονιά — «Με συγχωρείτε, εγώ δεν αφήνω το κορίτσι μου να πάει οπουδήποτε. Να δω τι σπίτι είναι, γιατί δεν θέλω. Μαθαίνω ότι σβήνουν τα φώτα τη νύχτα και λοιπά.» «Κοιτάξτε, κυρία μου, πού θα έρθει το κορίτσι σας.» Είδε, λοιπόν, φώτα. Και έπειτα η κυρία έφυγε αναπαυμένη ότι εξέτασε πού πήγε το κορίτσι της. Αλλά δεν εξέτασε πού ήταν μέχρι το πρωί το κορίτσι. «Κορίτσι δικό μου.» Για τα φώτα, τα κάναμε κι εμείς και τα ξέρουμε. Τι έγινε; Ενέδωσε στην αδυναμία. Και τι έγινε εκεί πέρα από μέσα; Δεν μπορώ να τα πω από εδώ.

Πώς είναι δυνατό, λοιπόν, εσένα που σε έθεσε καθοδηγητή του σπιτιού, που σε έθεσε να αλατίζεις, να φωτίζεις και να φαίνεσαι; Πού επάλεψες για τη σωτηρία; Τι επρόλαβες, τι εθεράπευσες, τι έκανες; Για πες μου.

Θα βλέπαμε αυτά που βλέπουμε έξω, αν εμείς παίρναμε μια θέση; Ανάλογα με τη δύναμή του ο καθένας, αν στεκόμασταν δίπλα και δεν αδιαφορούσαμε, και αν η σιωπή μας δεν ευλογούσε αυτή την κατάσταση. Δεν καταδεχόμεθα, ε; Τους βλέπουμε κάτω. Ναι, αλλά αυτός έχει ένα μαργαριτάρι μέσα που λέγεται ψυχή, για την οποία να δοθείς. Καλά, γι’ αυτόν δεν ενδιαφέρεσαι; Για την ψυχή του, όμως, την αθάνατον, για την οποίαν εγώ απέθανα, δεν ενδιαφέρεσαι; Δεν ήταν και για σένα ό,τι ήταν για μένα; Για σένα δεν ήταν τίποτα. Πολλοί μας θα μπορούσαμε να παίξουμε μεγάλο ρόλο, εάν ζηλεύαμε να κάνουμε κάτι. Δεν το κάναμε.

Και αφήνουμε τον κόσμο και άγιο του και φέρεται κάτω από τη δυσνομία του, από την άγνοιά του και τις αδυναμίες του. Χωρίς να προλαμβάνουμε και να μπορούμε τίποτα. Θυμούμαι έναν γεροκήρυκα, ο οποίος παρακαλούσε έναν άρχοντα να κάνει ένα άσυλο αλητοπαίδων.

Κοριτσιών και αγοριών. Μια διαπαιδαγώγηση εκεί μέσα, όσο ήταν δυνατόν. Από τους 120 ή 30 ή 10, ξέρω εγώ, κάποιος θ' άλλαζε.

Και δεν το είπε, λέει, αυτός.

Επιγέλασε και πάλιν. Και στο τέλος είπε: «Εγώ δεν καταπιάνομαι με αυτά τα κουρέλια». Και λέγεται ότι πήρε μια λευκή κόλλα χαρτιού και του την υπέδειξε. Και του λέγει: «Γνωρίζετε ότι αυτή η λευκή κόλλα είναι από αυτά τα κουρέλια φτιαγμένη;» Γιατί πράγματι από ράκη γίνονταν αυτά τα πράγματα.

«Γνωρίζετε; Για αυτά τα κουρέλια ήρθε ο Χριστός στον κόσμο».

Στον κόσμο. Και αν δεν το κάνουμε εμείς, θα κατακριθούμε μίαν ημέρα. Βέβαια, έρχεται στον κάθε έναν άνθρωπο η ερώτηση: «Τι μπορώ να κάνω εγώ;» Να, ίσως φωνάξεις, μιλήσεις τώρα που μιλώ: «Τι μπορώ να κάνω εγώ;» Εγώ δεν μπορώ να σου πω τι μπορείς να κάνεις, δεν κρίνω τις ικανότητες. Ένα μόνο ξέρω, ότι για να σε αφήνει ο Χριστός να υπάρχεις εδώ ακόμη, μπορείς να παίξεις κάποιο ρόλο. Ή τον εαυτό σου να τον φτιάξεις πραγματικό άλας, πραγματικό φως, πραγματική πόλη, και αυτομάτως θα φωτίσει και οι άλλοι θα καταυγάζονται. Ή θα το ρωτήσεις. Θα πρέπει να παίξεις κάποιο ρόλο σε κάποιον άλλον. Θα το ρωτήσεις όμως: πού μπορείς και τι μπορείς να παίξεις; Μην βλέπετε που ομιλώ εγώ αυτή την ώρα. Και εσείς μπορείτε να ομιλήσετε με τον τρόπο σας. Και θα έχετε πολλά να πείτε, αν συζητήσουμε κατ’ ιδίαν, σε πολλές περιπτώσεις που ομιλήσατε, παρότι διστάζατε να ομιλήσετε, και ρωτήσατε τον εαυτό σας εκ των υστέρων και είπατε: «Πού τα βρήκα αυτά που είπα;»

Ξαναπέστα. Δεν ξέρω να τα πεις, γιατί δεν ξέρω να τα πεις. Κάποτε που εισέλιξες να σέρεις τον εαυτό σου, τον εκκλησιμοποιούσε ο Χριστός και ο δεύτερος ευεργετικός.

Δεν τα άκουσα. Όσο τα πες, για να τα ακούσει μόνον. Ένας λόγος που λέγεται, λέγεται για να τον ακούσει μόνον. Αυτή είναι η νόηση του πράγματος.

Μπορεί και να μην τον ακούσει, παρότι τον ακούσει. Εγώ στο εξερχόμενος εκπληκτωματός μου, έγινε στο Ισαΐα 55-11, ουμή επιστρέψει καινός. Εσύ πες το, ποιος σου σώζεται, αν ακούσει και λέει θα ακούσει κολάζεται, καθίσε τον απολόγητο, ταπεινά, παρακριτικά, πέφερ στα πόδια κάτω, κλάψε, επέμενε, να δεις τότε πως θα πιάσεις.

Σπείρουμε, είναι αλήθεια. Πολλά λόγια λέμε πολλές φορές, αλλά ως δάσκαλοι όμως. Αυτή είναι αμαρτωλή και ο σπόρος αυτός δεν φέρει αποτελέσματα.

Οἱ σπείροντες ἐν δάκρυσιν ἐν ἀγαλλιάσει θεριοῦσιν. Αυτοί που σπείρουν, αλλά και τα ποτίζουν με τα δάκρυά τους.

Εδώ, στο Κατσιπόδη, είχανε δυο νυφάδες που είχαν 14 χρόνια να μιλήσουν.

Για να μιλήσουν. Κι όταν το έμαθε μία χριστιανή — πιθανόν, αν και είναι δική μου άποψη — τόσο της κακοφάνηκε, που ο Θεός τής είχε βάλει αυτήν την έγνοια. Και άρχισε να κάνει μόνη της σαράντα παρακλήσεις στην Παναγία μας, με δάκρυα, με αναφιλητά. «Το περιμένω. Το περιμένω.» Και όταν έκανε την τεσσαρακοστή παράκληση, πήρε τα ζεμπίλια της να πάει κι αυτή στην αγορά, εκεί που ήταν η λαϊκή, να ψωνίσει. Πηγαίνοντας προς την αγορά, βλέπει τις δύο νυφάδες.

Υπάρχουν οι πάδες να κρατούνε το ζεμπίλι και οι δύο και να έρχονται προς το σπίτι. Ποιος θα μας ενδιαφέρει για αυτά τα πράγματα; Ποιος το καταδέχεται και ποιος το έκανε αυτό το πράγμα; Να δείτε τι θαύματα κάνει ο Χριστός. Στα χέρια μας τα έχει αναθέσει αυτά. «Από σας το περιμένω», λέει. «Εγώ εκατέβηκα άπαξ και τώρα άφησα εσάς. Καθώς ἀπέσταλκέ με ὁ Πατήρ, κἀγὼ πέμπω ὑμᾶς».

Θα παίξετε ρόλο. Σκεφτείτε τον πατέρα στην Παλαιά Διαθήκη. Γράφω ένα βιβλίο για την παιδοτροφία και τις σχέσεις των ανδρογύνων. Και ψάχνοντας εκεί βρήκα το εξής. Εάν το παιδί δεν υπακούει στον πατέρα αναφορικώς με τα θέματα της πίστεως, να το φονεύει.

Μιλεί για το δικαίωμα να το φονεύσει, σωστά. Του είπες ότι είναι φυσικό πράγμα η πορνεία και συγκατένευσες· τον βρήκες στη φιλενάδα του ή τη βρήκες στον φίλο της. Ε, αυτό έκανε. Τι έκανες εσύ; Να το φονεύσεις, δηλαδή; Θα το βγάλεις έξω και θα το φονεύσεις, όταν αποδειχθεί ότι δεν υπακούει στα του Θεού που του υποδεικνύεις; Καταλαβαίνετε; Δεν το λέγει αυτό, για να πιστέψεις στον Θεό, να το φονεύσεις. Πάλι κι εσένα, αν απιστήσει και δεν σε ακούει, ό,τι του πεις εσύ, να το φονεύσεις; Κάτσε και σκέψου τι έκανες. «Πρέπει», σου λέει, «εγώ σε έκαμα ανώτερον και για πράγματα που εσύ θεωρείς ασήμαντα θα σου ζητήσω λόγο».

Για ποιον λόγο λοιπόν, για ποιον λόγο; Πώς έγινε; Γιατί; Γιατί; Η γυναίκα, τι έγινε; Πώς σου το έδωσα και τι έγινε; Το γιατί. Γι’ αυτό, όσο υπάρχει χρόνος, εμείς θα πρέπει να παραδεχθούμε ότι την έχουμε μπλέξει την υπόθεση της ζωής μας.

Δεν έχουμε τοποθετηθεί εκεί που πρέπει. Έχει υποχρέωση ο χριστιανός να πάρει θέση. Όπως εσείς, όταν δείτε πυρκαγιά, παίρνετε θέση: σηκώνετε το τηλέφωνο, παίρνετε το εκατό, παίρνετε την Άμεσο Δράση, παίρνετε την πυροσβεστική. Πιθανόν αυτοί να κοιμούνται, πιθανόν αυτοί να μην έχουν τηλέφωνο και καίγεται η γειτονιά ολόκληρη.

Και φεύγει. Τι πρέπει να γίνει όταν καταστρέφονται ψυχές; Έχουμε υποχρέωση να διαφωτίζουμε. Πρόσεξε, αυτό δεν είναι σωστό· πρόσεξε, εκείνο δεν είναι σωστό. Ό,τι μπορούμε να μαζεύουμε. Εάν βλέπεις, να έρχεσαι να τα μαζεύεις, για να μην πέσουν άνθρωποι απρόσεκτοι και ανύποπτοι στην παγίδα.

Μιλούσα χτες με ένα φίλο μου και μου λέει: «Είχα πάει στην Κηφισιά, σε ένα νοσοκομείο, και μόλις μπαίνω μέσα βλέπω», λέει, «ένα προτεστάντικο Ευαγγέλιο». «Το πήρα», λέει, «τώρα, αλλά στην τσέπη μου. Δεν πιστεύω να μας καλά κάνε. Έχω», λέει, «κάμια δεκαπενταριά σπίτι». Καλά έκανε να τα κάψει.

Παραδείγματος χάριν, μια νύχτα, πήγα στο νοσοκομείο όπου έμενα και βρήκα τον «Βίο του Κάρπου». Θα το ξέρετε εσείς· προτεσταντικό, παλιό, που επανεμφανίστηκε τώρα. Και τα μάζεψα στα κρυφά, γιατί κάθε κομοδίνο είχε από έναν προτεσταντικό «Βίο του Κάρπου».

Και έκανα ολόκληρη υπόθεση, ένα επιτελικό σχέδιο, τι είναι οι τρόποι που θα μαζευτούν και θα κλαπούν αυτά. Να καούν, να φύγουν από εκεί, μη χαθούν ψυχές αγνές, που δεν γνωρίζουν τίποτα, φερμένες από το χωριό.

Και καταστραφούν στα δίχτυα του προτεσταντισμού. Έκανες τίποτα τέτοιο; Τι έκανες; Μπαίνεις σε ένα σπίτι και βλέπεις πάσης φύσεως λατρεία. Κάθεσαι να μιλήσεις; Πού σε κατέστησες; Πού τους έψεξες, ανθρώπους;

Μπήκες σε ένα αυτοκίνητο μέσα και βλέπεις τον Χριστό βαλμένο πάνω σε ένα πέταλο. Βλέπεις τη χάντρα. Του μίλησες; Είπες τίποτα στον άνθρωπο; Τι έκανες; Προχωρείς και αφήνεις τον διάλογο στους άλλους. Σταματάς; Θα του πεις τίποτα;

Γιατί σε κατέστησε διάφορος περιπτώσεως; Πώς από όλα κατέστησε; Και παρ’ όλα, τόσο αυτό που είναι, τόσο σκοτάζει πάλι. Ένα κυκλοφόρησε, ένα έντυπο, ένα φέιγ βολάν, ότι από αύριο ητογράφηκε οι εφημερίδες.

Κυκλοφορεί ένα λεξικό περί διαστροφής, ένα λεξικό μεταφρασμένο απ’ έξω, από τη Σουηδία και από τα άλλα. Από το Α ως το Ω, όλα ό,τι έχει σχέση με τη σάρκα των νέων, των γέρων, των πάντων. Και έχουν το θράσος οι άνθρωποι να γράφουν: «Προσφορά στο ελληνικό κοινό».

Όσοι έχετε απάνω σας θέμα θρησκευτικό, όσοι ακόμη φοβείστε τον θρόνο,

Στον θρόνο, όπου μπορείτε να επηρεάσετε, μιλήστε και με τον κύριο Πρωθυπουργό και Υπουργό της Παιδείας, και με τον Προκαθήμενο, και με τους πάντας. Όμορφα, ταπεινά, υποδείξετε τη ζημιά, την καταστροφή που έρχεται να γίνει. Δεν πρέπει να μείνετε ήσυχος. Έρχεται να ολοκληρωθεί το κακό. Δεν θα μείνει τίποτα. Αν δείτε τις άσεμνες μόνο φωτογραφίες που υπάρχουν, θα φρίξετε. Θα μου πείτε, τι κυκλοφορεί άλλο στο κρυφό, αλίμονο, το οποίο δεν γνωρίζουμε. Είναι αλήθεια κι αυτό. Αλλά τουλάχιστον για τους ανυπόπτους ανθρώπους.

του Ανθρώπου, δώδεκα αύριο, λέει, κυκλοφορεί στας Αθήνας και στις 19 στην επαρχία. Όσοι μπορείτε, υψώστε φωνή προς τον Θεό, όμορφα, ταπεινά, διαφωτιστικά, διότι αυτό δεν αφήνει τίποτα. Πάγουν τα ιδανικά της τιμής, της ηθικής, της οικογενείας, της πατρίδας, της πίστεως.

Θα κάνουμε επιστράτευση· δεν απλώνεται κανένας. Αν επιστρατεύσεις άντρες ή γυναίκες, θα μπορέσεις να παρουσιάσεις κάτι. Οι άντρες θηλυκοποιήθηκαν πλέον, χάθηκαν. Δεν υπάρχει τίποτα, χαθήκαμε. «Άσ’ τον, δεν πηγαίνουμε μέσα».

Οσοδήποτε και αν ανεβούμε οικονομικώς, θα χαθούμε ηθικώς. Είναι εξωτερικό. Τρώνε με χρυσά κουτάλια, έχουν αποκτηνωθεί. Δεν υπάρχει τίποτα ιερό και όσιο. Εκεί πηγαίνουμε. Και καλούμεθα εμείς, οι λεγόμενοι χριστιανοί, να φωτίσει ο καθένας το περιβάλλον του.

Με επισκέφτηκε μια κυρία προχθές, που έκανε μεγάλο αγώνα να βοηθήσει τον άντρα της, που είναι Εβραίος, να γίνει χριστιανός.

Εσύ τι έκανες για τον εαυτό σου; Σε βλέπω γυμνή. Την κόρη σου τη βλέπω με ανδρικά. Τι να γίνει αυτός χριστιανός, εσύ θα πας στην κόλαση.

Θα πας στην κόλαση. Εσύ μου είσαι κουρεμένη αντρικά. Μου είσαι γυμνή, το παιδί σου το έχεις κουρέψει αντρικά. Πού πηγαίνεις; Πού πηγαίνουμε; Τι δουλειά έχουν αυτά; Καταλάβατε; Αν, λοιπόν, πιστεύουμε εις Χριστόν εσταυρωμένον, αν πιστεύουμε ότι, είτε το θέλουμε είτε όχι, θα μας φέρει σε κρίση μια ημέρα. Για λεπτομέρειες, εμείς δεν τις περιμένουμε. Ο καθένας μας να παίξει ρόλο. Δεν μπορώ να μιλήσω. Να μη φας ένα παγωτό και να πάρεις ένα βιβλίο και να το σκύψεις εκεί που καταλαβαίνεις, ανώνυμο, όπου νομίζεις να σταματήσεις.

Είναι ήσυχος μια βδομάδα και όλα τα χρήματα πάντα τα δίνει για βιβλία. Έχετε αυτή τη χαρά να τυπώνετε βιβλία, για πάντες και για τον καθένα, φτηνά και καλά. Εγώ θα γράψω ορισμένα εκεί πέρα. Άλλοι, υπάρχουν άνθρωποι με πολύ χρήμα, αλλά δεν βάζουν το χέρι στην τσέπη.

Να τους πονέσουμε και να τους αγαπήσουμε. Δεν τους αγαπάμε τους ανθρώπους μας. Το «ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν» δεν συμβαίνει σε εμάς. Είναι εχθρός του Χριστού αυτός που ακόμη ζει μακριά. Τι έκαμες γι’ αυτόν; Είσαι εχθρός του ανθρώπου. Τι έκανες; Ούτε στη μία πλευρά ούτε στην άλλη. Έχουμε λοιπόν υποχρέωση, νομίζω, και περιμένει από εμάς.

Δεν είμαστε αμελητέα πρόσωπα. Έχουμε τη δύναμη με την προσευχή μας να κυρώσουμε τα πάντα. Έχουμε τη δύναμη με τη ζωή μας να διαφωτίσουμε τα πάντα. Και να καταστήσουμε αναπολόγητους όλους αυτούς, οι οποίοι λέγουν ότι ο Χριστιανισμός δεν είναι τίποτα.

«Ο χριστιανισμός ήταν των καιρών εκείνων, και το Ευαγγέλιο και ο Παύλος μίλησαν για τον καιρό εκείνο», λένε. Κι όμως, ένας άνθρωπος, εάν κάνει τον νόμο του Θεού, είναι έλεγχος όλων των ανθρώπων όλων των αιώνων ότι ο χριστιανισμός είναι καθ’ ολοκληρίαν αληθής.

Γι’ αυτό, από την πλευρά μας, όπως είμαστε πάντα πρόθυμοι να επιδιώκουμε πράγματα που έχουν σχέση με οφέλη οικονομικά ή κοσμικά, να κάνουμε και στην περίπτωση αυτή: να διαφωτίσουμε.

Να φωτίσουμε, να στήσουμε, να τηλεφωνήσουμε, να τηλεγραφήσουμε, να γράψουμε, ό,τι μπορούμε να κάνουμε για να μπορέσουμε να κρατήσουμε ό,τι μπορεί να κρατήσει ο καθένας. Θα έρθει η εποχή κατά την οποία και αυτοί οι πιστοί θα έρθουν να χαθούν τελείως. Οι πιστοί, οι οποίοι είναι 5-10 τοις χιλίοις, εμείς οι άλλοι είμαστε νερόβραστοι ακόμα. Οι πιστοί, οι πραγματικοί, θα έρθει τέτοιος χειμώνας πνευματικός και τέτοιος διωγμός, που και αυτοί οι πέντε-δέκα θα έρθουν, αλλά θα γίνουν μάρτυρες αυτοί, ας ελπίζουμε.

Να δραστηριοποιηθούμε. Εμείς ή άλλοι, αν θέλουμε να σωθούμε, στο χέρι μας είναι. Ο Χριστός είναι δυνατός. ?

Είναι τώρα νέα πράγματα, είναι μελετημένα. Το κακό μου οργανωμένο, ο Κύριος βλέπει και φοβάζει το χέρι του στις δεύτερες ασθηνείς, όποιος λυπάται την ψυχή τους, όποιος αγαπά τον Χριστό, όποιος έδερε το όμα που έχετε για κάθε ψυχή, άφ' ενεργήσει όπως τον Φωτής.

Δεν έχω σκοπό να σας εξάψω, να σας βάλω να φωνάξετε κ.λπ. Όχι. Να προσευχηθούμε και να σας δώσω να καταλάβετε ότι δεν είμαστε αυτοί που νομίζουμε ότι είμαστε, παρότι εκκλησιαζόμεθα ή παρότι ακούμε κυρίως τα καλά λόγια μου.

Ευχηθείτε, είθε ο Κύριός μας να φωτίσει όλους αυτούς και να ενεργήσει η δύναμή Του, αλλά και εμείς να θελήσουμε και να είμαστε βέβαιοι ότι, παρότι είμεθα λίγοι, θα φέρουμε κάποια αποτελέσματα. Ευχηθούμε, λοιπόν, υπέρ αλλήλων, υπέρ πάντων. Ο Κύριός μας να μας ωφελήσει προς τούτο. Αμήν.