Γεννήματα Εχιδνών

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

God has granted us to enter the new year as well. I pray that He will bless it for us, and that we, for our part, will choose to make better use of this time, because He has shown us mercy many times.

The justice of God has often demanded that we depart from this world, because we accomplish nothing of real worth. But, as you see, Christ intercedes and says, “Leave him for this year also; leave her for this year also, so that they may do something where, until now, they have done nothing.”

And although this kindness, this forbearance of God, gives us additional time and helps us finish what must be done and put our affairs in order, we still do not make use of it as we should. I do not know whether, during these days, you noticed what John the Forerunner said to the Sadducees and the others who came to the place where he was preaching. At one point it says: “When he saw many of the Pharisees and Sadducees coming to his baptism, he said to them, ‘Brood of vipers! Who warned you to flee from the wrath to come? Therefore bear fruit worthy of repentance, and do not presume to say among yourselves, “We have Abraham as our father.”’”

"For I say unto you, that God is able of these stones to raise up children unto Abraham." He preaches repentance. And then someone says, "I'll go to confession. God is good. I'll do whatever I have to do, and then I'll go and tell it all" — and that's how we settle our accounts.

But here the preacher of repentance thinks otherwise. He says: “Brood of vipers! Who told you that you could put yourselves right with God in this easy way, through a barren repentance, simply by entering the Jordan, let us say, and confessing whatever you have to confess? Bear,” he says, “fruits worthy of repentance.”

It is not enough to say, “Forgive me,” to someone you have harmed and wronged, when at the same time you have drained the very blood from him. You are obliged to give that blood back. If you have treated someone unjustly, you are obliged to restore what was unjustly taken from him.

If you killed your child and threw it into the rubbish, then you, whether man or woman, are obliged to bring another child into the world. If you stole, you are obliged to return what you stole. If you committed an injustice, you must make restitution for it. If you falsely accused someone, if you blasphemed, if you did this, if you did that...

In other words, you must prove through your deeds that your metanoia, your repentance, is truly sincere. I know people who, because they intend to go to confession at Christmas or Pascha, say, “Let us commit this sin as well.”

And many of them never lived to reach confession. This is a grave offense, and God is greatly angered when a person takes advantage of His forbearance.

Two young men here in Athens had arranged to go to the Church of the Panagia Chrysospiliotissa for confession.

One of them went, made his confession, and waited for the other. But the other never arrived. When the first young man came outside, he telephoned the house. “Has George left?” “Of course; he left at four.” It was now eight in the evening. “Where has he been for four hours? Who is this?” “It is me, John.”

“He left and was coming to meet you. You were going somewhere together.” “Yes, that is why I was waiting for him. But he never came.” Who knew what had happened to him? What was discovered afterward? Since he was planning to go to confession, he had first stopped by his girlfriend’s house to get his dose.

As he was going down the stairs, he fell and broke his back. I do not know whether he is still paralyzed at KAT Hospital. This happened two years ago, do you understand? We trade upon grace. “Let us do this too; God is good. Of course we have time. We have time.”

This is where a person goes astray and blasphemes God. It is blasphemy against God, who grants him more time so that he may repent, return, enter the right path, and take care to set things right, or at least beseech God to grant him enough time to complete his repentance.

For a person’s repentance is not a barren confession in words; it is a confession demonstrated in deeds. “May God help me to live long enough to return to you what I took from you. May God help me to live long enough to have those children whom I killed.”

“May I put this right, and that as well.” This is confession in deeds and repentance in deeds, the repentance that Christ preaches. Therefore, although He made salvation readily available to man through repentance, the Saint warns them in advance at this point. When he saw many people coming, he understood that they were going merely out of routine, just as we might go to confession at Christmas.

Christmas. Not that they're going to change their lives. From that point on they do exactly the same things. They just went because it was Christmas. Others go for Pascha, others for the fifteenth of August, the feast of the Dormition. But their life stays the same life. No change. Because repentance means a turn-around, a complete change of direction. Repentance. It's as if someone gives you an order, the way officers give orders to their soldiers: "About face!" You were heading this way, and now you have to turn around and go the other way.

You must turn and go in the completely opposite direction. Not halfway, not a little to the right or the left, but a full turn of exactly one hundred and eighty degrees. If you did one thing, you must now do its complete opposite. As I said, this applies to the whole succession of sins people commit. The honorable Forerunner said to them, “Brood of vipers,” because he discerned their wickedness. They had come calculating how little they could do; they had not come with simple and sincere hearts.

“Who told you that you would escape the wrath of God?” And he called them a “brood of vipers.” You know, it is said that the viper gives birth to her young in this way:

The young pierce through her belly, and in the process the viper dies. Her belly is torn open; from within, the young eat through their mother’s belly and emerge, while she perishes. That is how he described them—the Sadducees and those others from among the Pharisees who had gone there. They did not go with broken and contrite hearts, in metanoia and repentance, determined to change their lives from that moment onward. They went merely as a formality, just as we do.

The churches have emptied. Why? Where are the people who came at Christmas? Where are those who filled the churches and even stood outside? Where are all those people now? They are not even inside. If there were two thousand people in a church then, now only one hundred attend.

Where are the other 1,900? These are people who attend church merely as a formality and are religious only in outward appearance. God grants them still more time, so that they may be left without excuse. Yet they continue doing the same things.

So he tells them: It is not enough to say, as we would today, “I am a Christian.” They claimed Abraham as their father and therefore believed they were entitled to salvation and an inheritance, and that God should regard them as Abraham’s descendants and consequently as His own children. But he says that God has no need of you.

"God is able," he says, "to raise up children for Abraham out of these stones." Out of these stones! He has no need of you. Because many of us often boast about such things: "You know, we had a nun in our family. Bishop So-and-so is a friend of ours, he was our uncle; Archimandrite So-and-so," and so on.

These things may well be true — and they may indeed be. But they don't save you. Just as your own works don't save you — Christ is the one who saves you — in exactly the same way, none of this saves you either. It's just a big label: that you come from a line of priests, that you come from a line of monks and nuns, that you're I don't know what.

What is needed is metanoia—true repentance—and a sense of fear within us: “My God, how do You still put up with me? My God, why did You not cut the thread of my life in ’78? How did You grant me the grace to enter ’79?”

“Help me, then, to make good use of this treasure called time, so that Your blood may not have been shed for me in vain.” Behind every soul stands a great capital sum, a binding guarantee. People speak of a dollar clause, supposedly as a safeguard.

But here the guarantee is the blood of Jesus Christ. Every soul has, as it were, a deposit in the bank of God: the blood of Jesus, the blood of Christ. A person must take this into account, though of course he is free to dispose of his soul as he wishes.

But if a person stops to think that their soul does not belong to them, that someone else has been sacrificed for that soul and has paid the price for it, then they ought not to live the way they are living. These words passed by unnoticed, and I am setting this subject down here as a kind of side note, because of course what we have been hearing are certain pieces about the life of the Honourable Forerunner, and above all about the work that he had to offer in those days of Jesus who became man, the incarnate Lord.

He was counted worthy to baptize Him, to speak with Him at the moment of His Baptism, to experience all that he experienced, and to hear from Christ what he heard—and what the people also heard—about who John was, where he came from, and how highly he was regarded in the eyes of God. For you remember what the Lord said: “Among those born of women, no one is greater than John the Forerunner.”

“What did you go out to see him as? A reed shaken by the wind, moved by the slightest breeze?” No, I tell you. What do you take him for? A prophet, and more than a prophet. That is what Christ says. He also made a distinction between John, the greatest man of the Old Testament, and the person of the New Testament.

For although John is the greatest man of the Old Testament, even the least person in the New Testament is greater than he is, greater even than John the Forerunner. In other words, those who come to believe in Christ are placed above the honored Forerunner.

Christ makes this distinction with regard to that time. These matters were left aside as incidental points, and so, by the grace of God, I am bringing them to light, in order to connect these events for you and to let us hear John’s preaching as well.

John's preaching was real fire, and it struck every single person right where it hurt, as the saying goes. «Even now the axe is laid to the root of the trees», he says. The axe is the justice of God, which, as we have said at some other time when we were speaking about this,

is usually depicted in the icon of the honored Forerunner as an axe, a hatchet. A hatchet has no other purpose or function: it is made to cut down and clear away.

to cleanse it. Yet for the axe to cut, it cannot cut by itself; someone must take it up and use it. This is the justice of God that lies at the root of the tree. The tree is the human person, and each person has many withered branches upon him; someone must take up this axe and clear away those dead branches. The Honorable Forerunner, of course, thought that the time had then come for this to happen. But that was not yet the time.

Proof of this is that Christ left the honored Forerunner in prison and departed for Galilee, going to Capernaum, as you know. Yet this justice of God has not yet operated or been employed, even to this day.

It remains at the root of the tree. God has not yet taken this axe, this hatchet, into His hands to clear things away. It does act, of course, in the case of particular people who die, because whoever has already died has been judged and has no further opportunity. The final image has captured him covered with dead, withered branches, and therefore the justice of God will be inexorable toward that person.

But in general, the justice of God will judge. On that day. "God having provided something better for us, so that they would not be made perfect apart from us." "They subdued kingdoms," it says; by faith they did this, by faith they did that. "They shut the mouths of lions, they quenched the power of fire," they did...

Women received their children back through resurrection, and so forth.

And so on. Yet neither the reward nor the punishment has been given to mankind. God has appointed another day, a very great day, and everyone—those of the Old Testament and those of the New Testament—awaits it, so that all may be judged together: some to receive their crown, and others to receive their sentence of condemnation and depart to that place where they will lament their fate for all eternity. This axe, then, is the justice of God, which is not acting today; it remains still, at rest. For if the justice of God were acting, no human being could remain in the world. If God's justice appeared every time we sinned and cut off one of our hands, or took out one of our eyes, or cut off one of our ears, we would have nothing left.

We have none of these achievements to our credit, yet God watches over us and postpones judgment. He shows forbearance and waits. If we repent, all is well. If we do not repent, His justice will act one day. This is also shown when He saw the fig tree that bore no figs and gave the command that it be removed, because, He said, it was even wasting the ground.

The shade of the fig tree is heavy; nothing will grow underneath a fig tree. And if you even happen to fall asleep under it, you get up with a headache. That is what many people in this world are like. Not only do they offer nothing, they also become a harm to others.

They bring ruin upon others through their conduct, their ideas, their words, and their whole way of life. The justice of God demands that such fruitlessness be removed. But Christ intervenes, as I told you at the beginning.

and he asks that this person be given more time. “Leave it,” he says, “this year also, and let us put manure at the root.” And if they do not act, if they do not repent — if they bear no fruit worthy of repentance — then: “But if not, you shall cut it down in the future.” Then, he says, cut it down. Christ is the one who steps in for each one of us.

And we are given more time; it does not come from us. That is why each person must reflect on this preaching of John and attend to his repentance, making it concrete, truly concrete. It must not be merely saying, “Forgive me,” but also putting right the wrong that was done.

Not merely, “Forgive me,” but also returning what was stolen and making restitution to those who were wronged. Indeed, we must put right the whole disorderly and lawless life we have lived. This is why He gives us more days. “But how am I supposed to find where they are?” There are countless ways.

If a person truly wants to, he can put many things right. How can you be sure that what you possess really belongs to you?

It is someone else’s sweat, someone else’s share, someone else’s blood and labor. By what right will you keep it? “But I have nothing.” Then give it back in full, just as it is. Take what you have, sell it, and give back the full amount; replace what was taken. Set this injustice right. It will not be put right with a simple apology. What good is an apology? This has happened—what can be done now? Can it be otherwise? Yes, it certainly can. Do you know what the Fathers say? Let me dwell for a moment on this point.

This is what it means to perform works worthy of repentance, works that prove: “Yes, I repented, and I put this matter right.” Do you know what they say? Suppose, for example, that one spouse in a married couple dies. Suppose I myself were to die,

and then, after some time, rise from the dead. I would no longer be my wife’s husband, nor would she still be my wife, because death separated me from her and released me from those obligations and duties.

But if I die after having wronged someone over money, property, or anything else, and then rise from the dead, I am still obliged to repay whatever I took from him unjustly. I still owe him those things. Not even death settles such debts for us.

You have heard of labor laws which say, “These are wages owed to a worker, and you will pay them even if you die.” You are not released from the debt. There is a law under which nothing releases you from what you owe someone who worked for you.

You will pay it even after death. It is exactly the same with the matters I am speaking to you about.

Therefore, make good use of the time we have. Whatever belongs to someone else, a spoon, a fork, a book, a tool, whatever it may be, return it to its proper place as quickly as possible.

Years ago, I gave a talk among secular people who were also quite wealthy. I said something along these lines, and the next day a young woman came to my house and said, “Mr. Panagopoulos, take this package and send it to Switzerland, to this address.

Here is the money as well. Pack it and prepare it however you think best, so that it arrives safely. It is from Mrs. So-and-so.” “But why,” I asked, “should I send it? What is this?” “I do not know what is inside,” she said. “Just send it yourself. That is what she told me.” I telephoned the woman because the whole matter seemed strange to me, and I wanted to learn what was going on.

What business did I have with such things? What connection did they have with sending something abroad? They had money and sometimes traveled there themselves, so why should I take responsibility for it? I opened the package to see what it contained and found small serving dishes and fine silver cutlery, all bearing the name of a hotel.

These people had stolen them from that hotel, and now they wanted me to pack them and send them back, with my own recommendation, to the hotel from which they had been taken.

They had been convicted in their conscience by what they heard in the talk.

Do you know how many things like this there are? Not merely one or two. And what we owe is not limited to knives, forks, serving dishes, books, or tools. It concerns children, children whom we owe to God.

On my way here just now, a driver was bringing me, and I do not know how the conversation came up, but we began talking about abortion.

“At two months,” he said, “we threw it away. We killed it.

My wife aborted it when it was two months old.” “Why did you throw it away?” I asked. “What had it done to you?” He said, “I do not know from how many months onward it can be considered a living being.” “It is a living being from the moment it is conceived. If it was not alive, what were you afraid of?

So it was alive, and that is why you were afraid of it. Because it was alive, you feared it. If it had been dead, you would not have feared it. If it were not a living being, why would you go and tear it out? It is a living being from the moment it is conceived. They threw it away at two months.”

By the time this man had driven me here from Pangrati, he no longer wanted to leave. “What do you think?” he asked me. “Have we committed a crime?” “What else have you done?” I said. “Do you think you have performed an act of charity? Take care to go to Holy Confession, and now, while you are still young, see to it that you bring the child here before us.”

Have that child again, as it were. If you are going to have two, three, or five children, then give us ten, so that this deed may also be blotted out and we may begin to put the matter right. Unfortunately, many people do not take this seriously.

They make a dry, perfunctory confession and receive a prayer on top of it. Then the person goes and receives Holy Communion, imagining that he is a friend of God and a Christian, although he is far removed from the truth, as the honorable Forerunner tells us here.

Because the justice of God does not act today, we deceive ourselves, since He does not punish us. The man I was speaking with, the one I mentioned to you, told me about that monstrosity born up there. “Could that have been a punishment from God?” he asked. “Because God does not seem to appear anywhere.”

Of course, I said whatever I could to help the man. But woe to us when God does appear. For when God appears, He will not come holding a bouquet of flowers or carrying a feather.

Woe to the person who asks for the day of God to come. So the prophet Amos says: Woe unto him who seeks the day of the Lord to come. Because the day of the Lord is a harsh day, a day of vengeance, a day of justice.

Who can stand before the justice of God? What does David say? “If You, O Lord, should mark iniquities, O Lord, who could stand?” Who can stand before You if You apply Your justice?

We presume upon His goodness, saying, “God is good.” And who ever said that He is evil? But God is also just, and He loves righteousness.

He does not love the person who persists in sin.

He does not blame the person; He blames the sin, and it is the sin He wants to set right, so long as the person is still here in this life. That is why repentance always has to be something daily, something for every single moment. And a person should live in fear even while they are on the road, once they have set out to go to their confessor.

He goes to cleanse himself of everything he carries within him. Even then he must be afraid and entreat Christ: “My Christ, I beg You, let me arrive and make my confession. Let me reach him; do not let me perish on the way.” You do not know whether you will arrive. A person holds nothing in his hands as a guarantee, nothing but the mercy of God.

And when God sees humility, a humble disposition, and fear of sin, He grants more time and creates the conditions for that person to bring his life to completion, to settle the matter of his sins in this world, and not to fear the axe lying at the root of the tree.

Within the Church there are two things that remind us of the justice of God, even though it has not yet acted. One is the axe mentioned by the honorable Forerunner, lying at the foot of the tree. The other is the bishop’s throne, which I have spoken to you about before. No vigil lamp burns there. Before all the icons in the Church, those of our Lord and of the Theotokos, oil lamps burn beautifully. But no lamp burns at the bishop’s throne, even though the Lord is depicted there seated upon His throne.

Because that icon depicts the Judgement. And because the Judgement is without mercy — there is no mercy there. There the justice of God is at work. So the Church reminds us of it already here, in this life. And that is why she lights no lamp there. It is as if she is saying, "Be careful that you don't end up here." If you do come here, to the Judgement, woe to you. There is no room for pleading here.

There will be no room to say, “You know, I did not know,” or, “You know, I did not have enough time.” There you will be judged. So whenever we see that axe at the root of the tree, it should remind us of the justice of God.

“Every tree,” meaning every person, “that does not bear good fruit,” every person who does not do what is right,

It is cut down — it is cut down and thrown into the fire. "Depart from Me into the eternal fire." And he goes on with his mission, so that he may point out and commend the One for whose sake he came. "I indeed baptize you with water unto repentance." Because you who are coming here — you Pharisees, you Sadducees and the rest — you are people who come simply for a simple act of repentance.

But this repentance by itself does not save you. I am preparing you; my task is different. “He who comes after me is mightier than I, whose sandals I am not worthy to carry.” You may not know the significance of this detail. Among the peoples of the East, in addition to the other household duties with which we are familiar, there was another particular service.

There is also another service. A servant waited at the door. When the master arrived, the servant removed his shoes, whether they were stained, muddy, dusty, or whatever their condition might be. He took them away and gave the master clean slippers to wear as he walked through the house.

When the master went out again, he left the slippers there, and the servant put his outdoor shoes back on him before he departed. This was considered the lowliest service, because it dealt with footwear that had trodden upon every kind of filth and uncleanness.

“Compared with the One who is coming after me,” he says, “the One whom I wish to introduce to you, I am nothing. I am not worthy even to untie the strap of His sandal. I am not worthy to perform even this service for Him.”

But He is the One who will baptize us with the Holy Spirit and with fire. The water of the Jordan was simply a type, pointing ahead to the coming of grace. For the grace that truly cleanses a person’s sins to come, the One coming after John had to appear. Elsewhere John says of Him, “He who comes after me has come before me.” He would come after John, six months later, for that was the difference in age, humanly speaking, between the honorable Forerunner and the Lord.

That was the difference between them.

They are different. And yet, “He has come to be before me” — He existed before I did. In other words, this One is not only man; He is also God. This passage is a doctrinal one. The One who comes after me as a man, six months after me, is before me, because He is also God; He is not only man. So then, I have neither the strength nor the worthiness to untie His sandals or to carry them for Him.

Am I the one to carry those dusty sandals of his? He will baptize you with the Holy Spirit and with fire. All I am doing is giving you a preparatory training, a first lesson. And here I would like to say a few words about the baptism of our Lord and the baptism of John.

You often hear people, especially heretics, Protestants, Jehovah’s Witnesses, and others, speaking to us about Christ’s Baptism. “Why do you baptize children?” they ask. “Why did my father have me baptized? Did he ask me? When was Christ baptized? Was He not baptized at the age of thirty?” But was Christ baptized with the same Baptism as yours?

Was Christ baptized with the saving Baptism, or with a baptism of repentance? John administered a baptism of repentance. Today, if we are baptized, even as adults, are we baptized with John’s baptism or with Christ’s Baptism?

Into the baptism of Christ. What John was doing was a type, a foreshadowing. He was preparing a people for Christ. The one who is coming after me — he will cleanse you, with the Holy Spirit and with fire. The baptism of repentance is one thing; the baptism of salvation is another.

Baptism is called regeneration. Do you know that, gentlemen? Repentance before Baptism is not required when a person has never been baptized.

Someone who has not been baptized does not first go to Holy Confession and then proceed to Baptism. He goes and is baptized, and Baptism washes everything away. Holy Confession concerns sins committed after Baptism.

Our Christ, knowing that a person would sin even after Baptism, gave him a second baptism: that of metanoia, repentance, and Holy Confession. This is why Saint Gregory of Nyssa, the brother of Basil the Great, says, “Even a single falling tear is equal to the laver.”

That is, if a single tear of repentance falls, it is as though you were baptized anew. It does not follow that an unbaptized person is saved merely by confessing. He is not saved. Holy Confession is for those who have been baptized and for sins committed after Baptism, whether they are young or old.

John’s baptism has nothing in common with the Baptism of our Lord and with our own Baptism. Our Baptism, especially infant Baptism, is related to circumcision. They claim that a person must personally confess the faith before being baptized.

Did the child who was circumcised make a confession of faith? A child only eight days old?

Yet if he was not circumcised, he could be cut off, even put to death by stoning, though he belonged to the people of God. The uncircumcised person corresponded to what we would today call the unbaptized person. Just as the parent, the priest, and those present then confessed their faith in God’s commandment on the child’s behalf, so it is here as well.

Why is the sponsor called a sponsor? Because the sponsor receives the child, assumes responsibility for him, and confesses the faith on behalf of this little one. Through their faith, the child becomes a friend of God, a little saint, who thereafter.... After all, what harm was done to you? You were given a bath, a warm one at that, and with oil!

If you do not want to believe it, cast it aside and deny it. Why become enraged over it? “Did anyone ask me?” he says. No, they did not ask you. But did they harm you? If you dislike it now that you are a grown man and think you know everything, can you not renounce it?

You can cast it aside. Does Baptism impose something upon you that you cannot reject? What is it that troubles you? It is not troubling you; it troubles the devil within you. He is the one who dislikes it. He does not like Baptism.

Satan is afraid of baptism. Saint John of Bostra once laid hold of Satan, just as Saint Anthony the Great did, and he questioned him. "I adjure you," he says to him, "tell me what it is about Christians that you are afraid of." And the devil said that there are three things he fears.

“First of all,” he said, “Baptism.”

Baptism, then the Precious Cross, and third, Holy Communion. “These are the three things,” he says, “that I fear in Christians. And if Christians kept their Baptism undefiled and their Holy Communion pure, none of us could come near you.” Do you understand? But we believe these things, and yet we do not truly believe them. That is why, when another unbeliever heard about our teaching—our faith, he had no desire at all to live it.

An unbeliever stood up in the middle of the group and said this to the company: “If I believed the things you say, I would go out into the middle of the street, right onto the main road, and I would stop the traffic and shout:

“Repent, change your lives, turn back. This is the truth.” But I do not believe these things. “You who do believe them,” he says, “what are you doing?”

We simply take the Agiasmos, the blessing of water, from the Church courtyard and go home to bless the men’s trousers worn by the women. That is what we do. And we go to bless beds that bear no children, but serve only for fornication.

We go to bless shopkeepers who steal and lie from morning until night. What exactly are we going to bless? This is what we have become. And yet the axe still lies at the root of the tree. As long as the axe remains there, a person has both consolation and fear, because he does not know the hour. You do not know, it says, when the Lord will return from the wedding feast. No one knows.

When a person seriously considers that there is no present moment for him, as we have said many times, but only the past and the future, he realizes that he controls nothing. His past has gone, his future does not belong to him, and he possesses no present, because the present belongs to God alone.

Man has no present. His soul must free itself from fear as soon as possible, because he does not know at what hour God will cut off the light of his life. And then what happens, my children? Where do we go then? What excuses will we find? What will we say?

A man of ninety-three died a few days ago. Another Christian told me, “Father, at the very last moment he asked for a priest, but none could be found.” How could a priest be found at the last moment, when he had not sought one for ninety-three years?

For ninety-three years he shut out the grace of God, which was waiting for him, and this gentleman trafficked in it and made a mockery of it. He would sit in the café telling me obscenities and boasting of his youthful exploits in Chicago and elsewhere.

And he corrupted the boys and girls who were there. Should this new Pharaoh and new Herod also happen to have a priest beside him at the final moment? And is God to blame? “I gave you ninety-three years to come to your senses, and you treated them with contempt. Now must I also keep a feather ready to dust you off?”

Everything has its limits.

A person becomes hardened through his own doing, and then we come along—we “super-Christians”—and say, “Well, why shouldn’t a priest have been there? He should have put one in his basket and kept him close at hand, so that whenever he needed him, he could take him out and go to Confession.” When those others went up to the moon, they took an oxygen tank with them. They had the foresight to bring it; they did not simply go as they were.

“God is good; He will receive us.” It is absurd for anyone to say such things today, when people know so much more than in earlier times. So John says, “He who comes after me will baptize you in water, in the Holy Spirit, and in fire.” And you see that today our Church has joined these two baptisms together: John’s baptism in water and the baptism in the Spirit, proclaimed in the words, “The seal of the gift of the Holy Spirit.”

As soon as the child is baptized, the priest anoints him with Holy Chrism and gives him the grace of the Holy Spirit.

He anoints the child’s feet, head, eyes, hands, and every part of him, arming them all with the grace of the Holy Spirit, so that whatever he touches may be sanctified, whatever he handles may be blessed, and whatever he does may be right.

But as we grow older, we cast these things aside, often with the help of our own mother, father, sponsor, godmother, and the rest. And so we become what we become.

John’s baptism, then, has nothing to do with waiting until we are thirty years old. If we die before then, where will we go? That is the question. When that good man Nicodemus went by night to speak with Christ, what did Christ say to him as soon as he entered?

“All this is well and good, Nicodemus. You made a sacrifice by coming here to Me. If they see you, you will lose your position.” That is why he went by night to meet Christ. “But this alone will not save you. You need to be born again.”

“Unless you are born of water and the Spirit, unless you are born from above,” He told him, “you can accomplish nothing.” Nicodemus thought that he would have to enter his mother’s womb again and be born. So he said, “How is it possible for me, now that I am an old man, to enter my mother’s womb and be born again?”

“I am not speaking of that womb. I mean birth of water and the Spirit. There is another womb, called the baptismal font. You will enter there. Just as I remained in the tomb for three days, you will be immersed there three times.” For we are not baptized with John’s baptism; we are baptized into the burial of Christ and the Resurrection.

I do not know how many of you have ever given thought to this subject, but since it has come before us, allow me to explain it.

We are often present at this Mystery of Baptism, and they pin a little token here on our lapel. Do you know what it is? Take care not to wear it there.

One day Christ will pull you up by the hair and call you to account. This is called a martyrikon. You were a witness. Just as witnesses are needed when a will is drawn up or a contract is signed, so you were present as a witness to a confession: that the child renounces Satan and joins himself to Christ. Take heed!

You are taking responsibility for this child. Tomorrow, besides the godparent, you too must speak to the child. You too must speak. All who were present will one day be witnesses for the prosecution. You too will be called to account for having been there.

You are duty-bound to pray for that child, to counsel him, and to remind him. My child, I was standing right there when we gave our promise to God that you renounce Satan and unite yourself to Christ. Have you ever come back to yourself? These are dangerous things; these are serious responsibilities. It is not simply that a sponsorship happened to come along — what the sponsor was wearing, what gifts she gave, whether people were half-dressed. That is not what this is.

Listen to what it says: “As many of us as were baptized into Christ Jesus were baptized into His death. Therefore, through Baptism, we were buried with Him into death.” Just as Christ died, was buried, and rose on the third day, so we too, being dead because of ancestral sin, are buried. The baptismal font is a tomb. There are no ifs or buts here, no voting and no canvassing for votes.

It is a tomb. The child who was dead is buried and rises again. “Therefore, through Baptism, we were buried with Him into death, so that, just as Christ was raised from the dead through the glory of the Father, we too might walk in newness of life.”

The child is a new human being, with a new heart. The heart that was black has become white, then red, like a burning coal. It is no longer a black, lifeless coal as it was before. The child is no longer a little dragon, but a little saint.

Then it says: “For if we have been united with Him in the likeness of His death, we shall also share in His Resurrection.” If, then, we have been united with Him in the likeness of His death, this does not mean that we were buried exactly as Christ was. It was in His likeness, in a similar way, not in precisely the same way.

For if we were buried in a tomb in exactly the same way, beneath the earth, we would die. But we are buried in a like and similar way. We enact the form of burial; we make the confession that we are entering a tomb, but without dying.

That is why the Church places us in water. We can endure it and enact the type without dying. This is why it says, “in the likeness of the death of Jesus,” meaning in a similar way. Is a likeness the person himself? No. It is his likeness; it resembles him perfectly, but it is not the person himself.

That is exactly what happened there. Therefore, whenever we see the baptismal font, we should see the tomb, the tomb of Christ. The human being is buried within it and comes out a new human being. But this is not what happened the other day at the Jordan. Christ did not go there to receive the Baptism of salvation.

He is the one who instituted the baptism of salvation. “Go and make disciples of all nations, baptizing them in the name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit.” And Himself. He put His own self in there too.

There they would confess their sins. They would enter the water, and while they were held in the water, they would confess their sins. But our Christ had no sins to confess. I do not know whether you noticed what the Evangelist said.

"Immediately," he says, "He came up out of the water." Well then, why didn't He stay down in the water like the others? Because He had nothing to confess. He was only fulfilling the type — going through the outward form, the pattern of it — as the man that He truly was. And He too had to show that He is obedient to God; He is not one who goes against what God says.

That is why He corrected the honorable Forerunner, saying to him, “Permit it now, for thus it is fitting for us to fulfill all righteousness.”

“To fulfill all righteousness.” Since I became man and was circumcised, I too will submit to this. And the Most Holy Theotokos, my mother, will submit to purification as though she were unclean, and I will do what God has commanded you to do. Did God not send you, John, to baptize? Yes. Therefore I too, since I am now man, will be baptized. And so He was baptized with a baptism of repentance, not a Baptism of salvation. One baptism, then, differs from the other. You should know how to answer on these matters. The two have nothing in common. The infant Baptism that we perform is the counterpart of circumcision. Paul writes this in Colossians. Indeed, this is the Apostle reading appointed for the day of the Circumcision: circumcision was replaced by infant Baptism. That is precisely why, in the sequence of services for a child from birth until the day of Baptism, there is a special service in the Euchologion for the eighth day.

In the Euchologion, the Church's book of prayers, there is the service of the naming, in which the child is given its name. The prayers for the new mother are a different thing: those are said right after she has given birth, when she comes to receive the prayers of the Church. And the service in which the child is given its name before it is baptized is yet another thing, because these are two separate occasions.

The naming is one thing, and Baptism is another. Yes, they are two separate occasions. As you have seen, the naming takes place at the back, in the narthex, during the catechesis. Baptism is something else. It takes place inside the Church, in a separate service.

And how does he baptize him? It begins, «Blessed is the Kingdom of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit...» The one is one thing, the other is something else entirely. But people don't know this. Sadly, the Church today doesn't remind them of it, people don't ask for it, and so it simply doesn't happen. So let no one ever get tangled up and say, «Christ was baptized back then.»

At that time Christ made the confession in its outward form; He did not receive the Baptism that we receive. John’s baptism was a baptism of repentance, in which people confessed their sins to John. Christ, having no sins, fulfilled only its formal aspect. We are baptized with the Baptism of Christ. John teaches these things as a necessary complement. His teaching lies between the two Gospel readings concerning the Baptism, the reading for the feast itself and the one for the preceding day of preparation, the two events we have heard about.

The intervening passage, containing the severity of John’s words, is left out; it is not presented in the Church, and the people do not know it. For this reason, by the grace of God, I thought I should say a few words about it this evening, to bridge the two readings and present the whole person of John and the fullness of his teaching. That is all, by the grace of God, for this evening. Amen.

Επέτρεψε ο Θεός να περάσουμε και στον καινούργιο χρόνο. Και σας εύχομαι να μας ευλογήσει, αλλά και εμείς να θελήσουμε να τον αξιοποιήσουμε αυτόν τον χρόνο κάπως καλύτερα, διότι έχει κάνει πολλές φορές έλεος επάνω μας.

Η δικαιοσύνη του Θεού πολλές φορές μας έχει ζητήσει να φύγουμε από τον κόσμο αυτόν, διότι δεν επιτελούμε τίποτα το σοβαρό. Αλλά, βλέπετε, ο Χριστός μπαίνει στη μέση, ο οποίος λέγει: «Άφησέ τον και αυτό το έτος, άφησέ την και αυτή αυτό το έτος, ώστε κάτι να κάνει εκεί που δεν έχει κάνει μέχρι σήμερα».

Και παρότι προστίθεται αυτή η χρηστότης, η μακροθυμία του Θεού, η οποία μας βοηθάει να ολοκληρώσουμε, να τακτοποιήσουμε, εντούτοις δεν την εκμεταλλευόμεθα όπως ακριβώς πρέπει. Δεν ξέρω εάν προσέξατε μέσα στις ημέρες αυτές αυτό που είπε ο Ιωάννης ο Πρόδρομος στους Σαδδουκαίους και στους άλλους αυτούς, οι οποίοι επήγανε εκεί που αυτός εκήρυττε. Λέει σε ένα μέρος εδώ το εξής: Λέγει: «πολλους των φαρισαιων και σαδδουκαιων ερχομενους επι το βαπτισμα αυτου ειπεν αυτοις· γεννηματα εχιδνων, Τις υπέδειξε νημίν φυγήν από τις μελούσις οργείς, ποιήσατε ούν καρπόν άξιον της μετανοίας και μην διώξετε λέγην εναι αυτής πατέρα έχωμεν τον Αβράμ.

«Λέγω γαρ υμίν ότι δύναται ο Θεός εκ των λίθων τούτων εγείραι τέκνα τῷ Αβραάμ». Κηρύττετε μετάνοια. Λέγει ο άλλος: «Θα πάω να εξομολογηθώ. Ο Θεός είναι καλός. Θα κάνω ό,τι έχω να κάνω και θα πάω να τα πω», και έτσι τα τακτοποιούμε.

Εδώ όμως ο κήρυξ της μετανοίας έχει άλλη γνώμη. Λέγει: «Γεννήματα εχιδνών, ποιος σας είπε ότι θα μπορείτε, δι’ αυτού του τρόπου, του εύκολου τρόπου, μιας μετανοίας ξηράς, που θα μπείτε, φερ’ ειπείν, μέσα στον Ιορδάνη και θα πείτε ό,τι έχετε να πείτε, ότι ήδη ετακτοποιήθητε με τον Θεό; Ποιήσατε», λέγει, «έργα άξια της μετανοίας».

Το να πεις στον άλλον που τον έβλαψες, που τον αδίκησες, «συγγνώμη», δεν είναι αρκετό, εφόσον ταυτόχρονα του έχεις πιει το αίμα. Είσαι υποχρεωμένος να επιστρέψεις το αίμα αυτό. Εφόσον αδίκησες τον άλλον, είσαι υποχρεωμένος να επιστρέψεις τα αδικηθέντα.

Εφόσον σκότωσες το παιδί σου, το πέταξες στον τενεκέ, είσαι υποχρεωμένος, υποχρεωμένη, να φέρεις άλλο στην πραγματικότητα. Εφόσον έκλεψες, είσαι υποχρεωμένος να επιστρέψεις τα κλεμμένα. Εφόσον αδίκησες, πρέπει να επιστρέψεις τα αδικημένα. Εφόσον κατηγόρησες, εφόσον βλασφήμησες, εφόσον, εφόσον...

Πρέπει, δηλαδή, να αποδείξεις διά των έργων σου ότι πράγματι είναι ειλικρινής η μετάνοιά σου. Και γνωρίζω ανθρώπους οι οποίοι, με την προοπτική ότι θα πάνε να εξομολογηθούν διά τα Χριστούγεννα ή το Πάσχα, «ας κάνουμε και αυτή την αμαρτία».

Και πολλοί δεν έφτασαν στην εξομολόγηση. Είναι μεγάλο το έγκλημα και πολύ οργίζεται ο Θεός όταν ο άνθρωπος εκμεταλλεύεται τη μακροθυμία του.

Δύο νεαροί εδώ στας Αθήνας είχαν ραντεβού να πάνε στη Χρυσοσπηλιώτισσα να εξομολογηθούν.

Επήγε ο ένας, εξομολογήθηκε, επερίμενε και τον άλλον. Ο άλλος δεν έφτασε. Όταν βγήκε έξω, τηλεφώνησε στο σπίτι. «Ο Γιώργος έφυγε;» «Πώς, έχει φύγει από τις τέσσερις». Οκτώ τώρα το βράδυ ώρα. Τέσσαρες ώρες που είναι. Ποιος είναι. Εγώ ο Γιάννης.

«Έφυγε και θα ερχόταν για σένα. Κάπου θα πηγαίνατε μαζί». «Ναι, μα γι’ αυτό τον περίμενα. Αλλά δεν ήρθε». Ποιος ξέρει τι του συνέβη; Τι απεκαλύφθη εκ των υστέρων; Ότι αυτός, με την προοπτική ότι θα πήγαινε να εξομολογηθεί, πέρασε και από τη φιλενάδα του να πάρει τη δόση του.

Και κατεβαίνοντας τη σκάλα έπεσε και κόπηκε η μέση του μες στη μέση, και δεν ξέρω αν είναι ακόμη παράλυτος στο ΚΑΤ. Είναι μια υπόθεση δύο ετών αυτή που σας λέγω, καταλάβατε; Εμπορευόμεθα την χάριν. Ας κάνουμε και αυτό και ο Θεός είναι καλός. Έχουμε καιρό βέβαια, έχουμε καιρό.

Και εκεί ο άνθρωπος πλανάται, βλασφημεί τον Θεό. Είναι βλασφημία αυτή προς τον Θεό, ο οποίος του προσθέτει τον χρόνο για να μετανοήσει, να επιστρέψει και να μπει στον δρόμο τον σωστό, να φροντίσει ή να παρακαλεί τον Θεό να του προσθέτει χρόνο να ολοκληρώσει τη μετάνοιά του.

Διότι η μετάνοια του ανθρώπου δεν είναι μια ξηρά ομολογία, είναι έμπρακτος ομολογία. Να με βοηθήσει ο Θεός να ζήσω, να σου τα επιστρέψω αυτά που σου πήρα. Να με βοηθήσει ο Θεός να ζήσω, να τα κάνω τα παιδιά αυτά τα οποία εσκότωσα.

Να το κάνω εκείνο, να το κάνω το άλλο. Αυτή είναι η έμπρακτος ομολογία και η έμπρακτος μετάνοια, την οποίαν κηρύσσει ο Χριστός. Γι' αυτό λοιπόν ακριβώς, παρότι τόσο εύκολα ετοποθέτησε τη σωτηρία του ανθρώπου δια της μετανοίας, ο Άγιος τους προλαμβάνει στο σημείο αυτό και λέγει, όταν είδε πολλούς να ήρχοντο και τους έβλεπε ότι σαν ρουτίνα επηγαίνανε, απλώς σαν και μας, να εξομολογηθούν για τα Χριστούγεννα.

Χριστούγεννα. Όχι ότι θα αλλάξουνε ζωή. Κάνουνε τα ίδια από εδώ και κάτω. Απλώς για τα Χριστούγεννα επήγαιναν. Άλλοι πάνε για το Πάσχα, άλλοι για το 15 Αύγουστο. Αλλά η ζωή, ζωή η ίδια. Όχι αλλαγή. Γιατί μετάνοια πάει να πει μεταβολή. Μετάνοια. Σαν να σου δίνει κάποιος ένα παράγγελμα, όπως δίνουν οι στρατιωτικοί στους στρατιώτας: «Μεταβολή». Πηγαίνεις προς τα εδώ, να γυρίζεις να πηγαίνεις.

Θα πηγαίνεις τελείως αντίθετα, προς τα εδώ, όχι η μισή, η δεξιά, η αριστερά, μεταβολή, ακριβώς εκατόν ογδόντα μοίρες. Έκανες το Α, θα κάνεις το τελείως αντίθετο. Όπως είπα, τη σειρά τόσων αμαρτημάτων που γίνονται, και ο Τίμιος Πρόδρομος λέγει: «Γεννήματα εχιδνών», τους είπε, γιατί διέκρινε την πονηρία τους, ότι επήγανε με υπολογισμό, δεν πήγανε με απλή καρδιά εκεί, απλώς επήγανε.

Ποιος σας είπε, θα γλιτώσετε από την οργή του Θεού; Και τους είπε «γεννήματα εχιδνών». Ξέρετε, λέγεται ότι η έχιδνα, η οχιά, γεννάει τα παιδιά της,

εφόσον τα παιδιά της τρυπήσουν την κοιλιά και ψοφάει εν τω μεταξύ η Έχιδνα. Ανοίγει η κοιλιά, από μέσα τα παιδιά τρώνε την κοιλιά της μάνας, βγαίνουν στην επιφάνεια, αυτή αποθνήσκει. Έτσι τους χαρακτήρισε, τους Σαδουκαίους και τους άλλους αυτούς οι οποίοι πήγανε εκ των Φαρισαίων εκεί. Δεν επηγαίνανε συντετριμμένοι, μετανοημένοι, προκειμένου να αλλάξουν ζωή από εδώ και κάτω, αλλά απλώς τυπικά, όπως εμείς.

Οι εκκλησίες άδειασαν. Γιατί; Πού είναι οι άνθρωποι των Χριστουγέννων; Πού είναι οι άνθρωποι που εγέμισαν οι εκκλησίες και έμειναν κι απ' έξω; Πού είναι οι άνθρωποι αυτοί; Τώρα ούτε μέσα. Αν ήσασταν δυο χιλιάδες σε μια εκκλησία, πηγαίνουνε εκατό.

Πού είναι οι 1.900; Είναι οι τυπικώς εκκλησιαζόμενοι και οι τυπικώς θρησκευόμενοι άνθρωποι αυτοί. Τους προσθέτει τον χρόνο και πάλι, για να τους καταστήσει αναπολόγητους. Όμως εξακολουθούν να κάνουν τα ίδια.

Αυτούς, λοιπόν, τους λέγει: δεν είναι αρκετό, όπως θα λέγαμε σήμερα εμείς, «Εγώ είμαι χριστιανός». Και αυτοί έλεγαν ότι έχουνε πατέρα τον Αβραάμ και, κατά συνέπεια, δικαιούνται σωτηρίας και κληρονομίας και θα πρέπει να τους βλέπει, δηλαδή, ο Θεός σαν απογόνους του Αβραάμ και, κατά συνέπεια, παιδιά δικά Του. Δεν σας έχει, λέει, ανάγκη.

«Δύναται», λέει, «ἐκ τῶν λίθων τούτων ἐγεῖραι τέκνα τῷ Ἀβραὰμ ὁ Θεός». Ἐκ τῶν λίθων τούτων. Δεν σας έχει ανάγκη. Γιατί πολλοί σεμνυνόμεθα πολλές φορές: «Ξέρετε, εμείς είχαμε καλογραία στο σπίτι μας. Ο Δεσπότης ο τάδε είναι γνωστός μας, ήταν θείος μας, ο Αρχιμανδρίτης ο τάδε», κ.λπ.

Μπορεί να είναι σωστά αυτά, και μπορεί να είναι. Όμως εσένα δεν σε σώζουν. Όπως και τα έργα σου δεν σε σώζουν, ο Χριστός σε σώζει. Έτσι ακριβώς και αυτά δεν σε σώζουν. Μια ετικέτα μεγάλη, ότι είσαι από παπαδόσογο, είσαι από καλογερόσογο, είσαι ξέρω εγώ τι.

Χρειάζεται μετάνοια, πραγματική μετάνοια, και ένας φόβος στον άνθρωπο. Θεέ μου, πώς με ανέχεσαι ακόμη; Θεέ μου, πώς δεν μου έκοψες το νήμα το ’78, πώς μου επέτρεψες να περάσω στο ’79;

Επίσης, βοήθησέ με αυτό το κεφάλαιο που λέγεται χρόνος να το αξιοποιήσω, ώστε το αίμα Σου να πάει χαλάλι, διότι πίσω από κάθε ψυχή υπάρχει ένα κεφάλαιο, υπάρχει μία ρήτρα. Εδώ λένε ρήτρα δολαρίου, ασφάλεια δήθεν.

Εδώ είναι ρήτρα αίματος Ιησού Χριστού. Η κάθε ψυχή έχει στην τράπεζα του Θεού, έχει αίμα Ιησού, αίμα Χριστού, και πρέπει να το λογαριάσει ο άνθρωπος. Μπορεί βέβαια να διαθέσει την ψυχή του όπως θέλει.

Αν σκεφτεί όμως ότι δεν του ανήκει και κάποιος άλλος έχει θυσιαστεί για αυτή την ψυχή και την έχει πληρώσει, δεν θα πρέπει να πολιτεύεται όπως πολιτεύεται. Αυτά τα λόγια πέρασαν απαρατήρητα και το τοποθετώ αυτό το θέμα σαν ένα παρελκόμενο, διότι βέβαια εμείς ακούσαμε ορισμένα κομμάτια από την ύπαρξη του Τιμίου Προδρόμου και από την εργασία κατεξοχήν που είχε ούτος να προσφέρει αυτές τις ημέρες του ενανθρωπήσαντος Ιησού.

Αξιώθη να τον βαπτίσει, να κάνει διάλογο μαζί του την ώρα του βαπτίσματος και να ζήσει αυτά που έζησε και να ακούσει από τον Χριστό αυτά που ήκουσε και ήκουσαν και οι άνθρωποι, από τι είναι ο Ιωάννης και πόθεν προέρχεται και τι εκτίμηση έχει στα μάτια του Θεού. Διότι θυμόσαστε εκείνο που είπε, «ουδείς μείζων γεννητοίς γυναικών Ιωάννου του Προδρόμου», ο Κύριος λέγει.

Αυτόν για ποιον τον έχετε; Για κάνα καλάμι που το κουνάει ο άνεμος, το παραμικρό αεράκι; Όχι, λέγω εγώ. Γιατί τον έχετε; Για προφήτη και παραπάνω από προφήτη. Και λέγει αυτό. Βέβαια έκαμε και τη διάκριση μεταξύ του Ιωάννου, του μεγαλυτέρου ανθρώπου της Παλαιάς Διαθήκης, αλλά και του ανθρώπου της Καινής Διαθήκης.

Γιατί, παρότι ο Ιωάννης είναι ο μεγαλύτερος άνθρωπος στην Παλαιά Διαθήκη, ένας μικρότερος άνθρωπος είναι μεγαλύτερος της Καινής Διαθήκης. Είναι μεγαλύτερος του Ιωάννου του Προδρόμου. Δηλαδή οι άνθρωποι που θα πιστέψουν στον Χριστό είναι ανώτεροι από τον Τίμιο Πρόδρομο.

Για την εποχή εκείνη τούς κάνει και διάκριση. Αυτά έμειναν στην άκρη, σαν παρελκόμενα, και γι' αυτό, με τη χάρη του Θεού, τα βγάζω στην επιφάνεια, να σας συνδέσω τα περιστατικά αυτά και να ακούσουμε και το κήρυγμα του Ιωάννου.

Το κήρυγμα του Ιωάννου ήταν φωτιά πραγματική και τον καθέναν τον χτυπούσε στο ψαχνό, κατά το δη λεγόμενον. «Ἤδη δὲ καὶ ἡ ἀξίνη πρὸς τὴν ρίζαν τῶν δέντρων κεῖται», λέγει. Η αξίνη είναι η δικαιοσύνη του Θεού, την οποία, όπως έχουμε πει κάποτε άλλοτε που μιλούσαμε,

συμβολίζεται εις την εικόνα συνήθως του Τιμίου Προδρόμου ως μια αξίνη, ένα τσεκούρι. Το τσεκούρι δεν έχει άλλον σκοπόν και προορισμόν. Είναι να κόψει, να καθαρίσει.

να καθαρίσει. Για να κόψει, όμως, το τσεκούρι δεν κόβει αφ' εαυτού του· πρέπει κάποιος να το πάρει για να κόψει. Αυτή είναι η δικαιοσύνη του Θεού που κείται στη ρίζα του δέντρου. Το δέντρο είναι ο άνθρωπος και έχει πολλά ξερά απάνω του ο άνθρωπος, και πρέπει το τσεκούρι αυτό κάποιος να το πάρει να καθαρίσει τα ξερά αυτά. Ο Τίμιος Πρόδρομος, όμως, βέβαια, ενόμισε ότι ήταν τότε η εποχή να γίνει αυτό το πράγμα. Δεν ήταν τότε, όμως, η εποχή.

Απόδειξη είναι ότι τον άφησε τον Τίμιο Πρόδρομο στη φυλακή και έφυγε ο Χριστός μας και πήγε στη Γαλιλαία, όπως ξέρετε, στην Καπερναούμ. Όμως η δικαιοσύνη αυτή του Θεού μέχρι σήμερα δεν έχει λειτουργήσει, δεν έχει χρησιμοποιηθεί.

Παραμένει στη ρίζα του δέντρου. Δεν την επήρε ακόμη στα χέρια του ο Θεός, αυτή την αξίνη, αυτό το τσεκούρι, να καθαρίσει. Ενεργεί βέβαια για ορισμένους ανθρώπους που πεθαίνουν, γιατί ένας άνθρωπος που πέθανε ήδη εκρίθη, δεν έχει περιθώριο πλέον. Ο φωτογραφικός φακός τον ευρήκε με ξεράδια επάνω και, κατά συνέπεια, η δικαιοσύνη του Θεού θα είναι αμείλικτος επάνω στον άνθρωπον αυτόν.

Γενικά όμως η δικαιοσύνη του Θεού θα κρίνει. Εν εκείνη τη ημέρα. Κρείττον τι προβλεψαμένου, ίνα μη χωρίς ημών τελειωθώσιν. Κατηγωνίσαντο βασιλείας, λέει, έκαμαν αυτό, διά πίστεως εκείνο, διά πίστεως εκείνο. Έφραξαν στόματα λεόντων, έσβεσαν δύναμιν πυρός, έκαμαν...

Γυναίκες έλαβαν εξ αναστάσεως τα παιδιά αυτών και λοιπά.

Και λοιπά. Όμως δεν εδόθη ακόμη το βραβείο ούτε η τιμωρία στους ανθρώπους. Έχει κάποια άλλη ημέρα ο Θεός τάξει, μια πολύ μεγάλη ημέρα, και περιμένουν όλοι, και οι της Παλαιάς Διαθήκης και της Καινής Διαθήκης, για να κριθούν όλοι μαζί· οι μεν να λάβουν το στέφανό τους, οι δε να πάρουν το κατηγορητήριό τους και να αποσυρθούν εκεί που θα κλαίνε τη μοίρα τους στην αιωνιότητα. Η αξίνη, λοιπόν, αυτή είναι η δικαιοσύνη του Θεού, η οποία σήμερα δεν ενεργεί· είναι εν ηρεμία, αναπαύεται. Διότι, αν ενεργούσε η δικαιοσύνη του Θεού, δεν έπρεπε να υπάρχει κανένας άνθρωπος στον κόσμο. Αν η δικαιοσύνη του Θεού παρουσιάζεται ανά πάσα στιγμή εκεί που αμαρτάνομε και μας έκοβε από ένα χέρι, μας έκοβε από ένα μάτι, μας έβγαζε από ένα μάτι, μας έκοβε από ένα αυτί, δεν έπρεπε να έχουμε τίποτα.

Δεν έχουμε τίποτα επάνω μας, όμως μας παρακολουθεί και αναβάλλει, μακροθυμεί, περιμένει. Αν μετανοήσουμε, έχει καλώς. Εάν δεν μετανοήσουμε, θα ενεργήσει κάποια μέρα. Το λέγει άλλωστε εκεί που είδε τη συκιά, η οποία δεν είχε σύκα, και στράφηκε και έδωσε εντολή να φύγει η συκιά από τη μέση, γιατί καταργεί, λέει, και τη γην.

Ο ίσκιος της συκιάς είναι βαρύς, δεν γίνεται τίποτα από κάτω από τη συκιά. Και αν κοιμηθείς ακόμη καμιά φορά, σηκώνεσαι με πονοκέφαλο. Έτσι είναι πολλοί άνθρωποι στον κόσμο τούτο. Όχι μόνο δεν προσφέρουν τίποτα, αλλά γίνονται και ζημιά και στους άλλους.

Καταστροφή και στους άλλους με τη διαγωγή τους, με τις θεωρίες τους, με τα λόγια τους, γενικά με τη ζωή τους. Η δικαιοσύνη του Θεού ζητάει την εξάλειψη αυτού. Και επεμβαίνει, όπως σας είπα στην αρχή, ο Χριστός.

και ζητάει για τον άνθρωπον αυτόν πίστωση χρόνου. «Άφες», λέει, «και τούτο το έτος, να βάλουμε κόπριαν επί την ρίζαν». Κι αν δεν ενεργήσει, κι αν δεν μετανοήσει, δεν κάνει καρπόν άξιον μετανοίας. «Εἰ δὲ μήγε, εἰς τὸ μέλλον ἐκκόψεις αὐτήν», τότε λέει να το κόψεις αυτό. Ο Χριστός είναι εκείνος που μπαίνει για τον καθένα μας στη μέση.

Και μας προστίθεται ο χρόνος, δεν είναι αφ' εαυτού μας. Και γι' αυτό πρέπει ο καθένας να σκέπτεται αυτό το κήρυγμα του Ιωάννου. Και να φροντίσει τη μετάνοιά του, να την κάνει έμπρακτον, έμπρακτον. Να μην είναι απλώς συγγνώμη, αλλά και τακτοποίηση του σφάλματος.

Όχι «με συγχωρείτε», αλλά και η επιστροφή των κλαπέντων, των αδικηθέντων. Και γενικά όλης της ζωής της ατάκτου και της ανόμου που έχουμε κάνει. Γι' αυτό μας προσθέτει τις ημέρες. «Μα πού εγώ να βρω πού είναι;» Μύριοι οι τρόποι.

Αν ο άνθρωπος θέλει, μπορεί να τακτοποιήσει πολλά πράγματα. Πόσο ξέρεις ότι αυτό που κατέχεις δεν είναι δικό σου;

Είναι ιδρώς, είναι μερίδιον, είναι αίμα, είναι εργασία κάποιου άλλου. Συ με ποιο δικαίωμα θα το κατέχεις; Μα, δεν έχω. Να το δώσεις ολόκληρο όπως είναι. Πάρ' το, πούλησέ το και να το δώσεις ολόκληρο όπως είναι, να το αντικαταστήσεις. Να τακτοποιήσεις την αδικίαν αυτήν. Δεν θα τακτοποιηθεί με μίαν συγγνώμη. Πώς συγγνώμη; Έγινε αυτό το πράγμα τώρα, τι γίνεται; Μπορεί να γίνει διαφορετικά; Γίνεται και παραγίνεται. Ξέρετε τι λένε οι πατέρες; Για να σταθώ σε αυτό που λέγει.

Αυτό που λέγει, να κάνουν έργα άξια της μετανοίας, που να αποδεικνύεται: ναι, μετενόησα και το τακτοποίησα το θέμα αυτό. Ξέρετε τι λέγουν; Αν ένας άνθρωπος, ένα ζεύγος παραδείγματι, αποθάνει ένας από το ζεύγος, πέθανα εγώ παραδείγματι, έτσι,

και έπειτα από καιρό αναστηθώ, δεν είμαι άντρας της γυναικός μου, ούτε η γυναίκα μου είναι γυναίκα μου. Ούτε της γυναικός μου είμαι άντρας της, διότι ο θάνατος με διαχώρισε, με απήλλαξε των υποχρεώσεων και των καθηκόντων.

Αν όμως εγώ πεθάνω, εν τω μεταξύ έχω αδικήσει έναν, χρήματα, κτήματα, δεν ξέρω τι, κι αναστηθώ, είμαι υποχρεωμένος να πληρώσω εκείνα που έχω αδικήσει εκείνον. Αυτά του τα οφείλω ακόμη. Ούτε ο θάνατος δεν μας τακτοποιεί αυτά.

Έχετε ακούσει που λέμε ότι υπάρχουν νόμοι εργατικοί, που λέει: αυτά είναι εργατικά, θα τα πληρώσεις έστω και αν αποθάνεις. Δεν απαλλάσσεσαι. Υπάρχει ένας νόμος που, όταν οφείλεις σε κάποιον που σε εργάστηκε, δεν σε απαλλάσσει τίποτα.

Θα τα πληρώσεις έστω και πεθαμένος. Έτσι ακριβώς είναι αυτά τα θέματα που σας λέγω.

Γι’ αυτό εκμεταλλευτείτε τον χρόνο μας. Τι έχετε ξένο πράγμα, ένα κουτάλι, ένα πιρούνι, ένα βιβλίο, ένα εργαλείο, τι έχετε ξένο πράγμα, να πάει το γρηγορότερο στη θέση του.

Μιλούσα προ ετών σε ένα περιβάλλον, κοσμικό περιβάλλον και ανώτερο χρηματικώς περιβάλλον. Κάτι παρεμφερές, και την άλλη μέρα έρχεται στο σπίτι μου μια κοπέλα και μου λέει: «Κύριε Παναγόπουλε, πάρετε αυτό το πακέτο και θα το στείλετε στην Ελβετία, στη διεύθυνση αυτή.

Πάρετε και αυτά τα χρήματα, συσκευάστε το, φτιάξτε το όπως νομίζετε, να φτάσει ασφαλές. Είναι από την κυρία τάδε». «Και γιατί», λέω, «να το στείλω εγώ; Τι είναι αυτό το πράγμα;» «Δεν ξέρω», λέει, «τι έχει μέσα. Στείλτε το εσείς. Έτσι μου είπε». Τηλεφώνησα τότε, να δείτε πώς έχει το θέμα. Εμένα μου φάνηκε παράξενο.

Τι δουλειά έχω εγώ σε αυτά τα πράγματα; Τι έχουν σχέση με το εξωτερικό; Χρήματα έχουνε, ήδη πηγαίνουν ενίοτε, τι να τα αναλάβω; Ανοίγω λοιπόν μέσα να δω τι είναι και βλέπω λοιπόν ότι ήσαν πιατελάκια, ότι ήσαν μαχαιροπίρουνα, εκλεκτά, ασημένια, με φίρμα ενός ξενοδοχείου επάνω.

Τα είχαν κλεμμένα αυτοί οι κύριοι, τα είχαν κλεμμένα από το ξενοδοχείο εκείνο, και με έστελναν τώρα εμένα να τα αμπαλάρω εγώ, να τα στείλω στο ξενοδοχείο εκείνο, με τη σύσταση δικιά μου να πάνε στο ξενοδοχείο εκείνο.

Γιατί ελέγχθησαν από αυτό που άκουσαν στην ομιλία.

Ξέρετε πόσα τέτοια είναι; Όχι ένα και δύο. Και δεν είναι σε μαχαίρια που χρωστάμε. Και δεν είναι σε πιρούνια. Και δεν είναι σε πιατέλες, και δεν είναι σε βιβλία, και δεν είναι σε εργαλεία. Είναι σε παιδιά, παιδιά που οφείλουμε στον Θεό.

Ερχόμουνα τώρα, με έφερνε ένας σοφέρ, και δεν ξέρω πώς ήρθε η συζήτηση και λοιπά. Και έγινε συζήτηση πάνω στο θέμα της εκτρώσεως.

«Δύο μηνών», λέει, «το πετάξαμε εμείς, το σκοτώσαμε.

Το πέταξε η γυναίκα μου δύο μηνών». Γιατί, λέει, το πετάξατε; Τι σας έκανε; Λέει, μα δεν νομίζω από πόσο μηνών και έπειτα, μου λέει, μπορεί να είναι, μου λέει, ύπαρξη. Από την ώρα που συνελήφθη. Γιατί, αν δεν ήταν ζωντανό, τι φοβόσουνα;

Άρα ήταν ζωντανό και το φοβόσουνα. Διότι ήταν ζωντανό, το φοβόσουνα. Αν ήταν νεκρό, δεν το φοβόσουνα. Αν δεν ήταν ύπαρξη, είναι ύπαρξη από την ώρα που συνελήφθη. Και πας και ξυλώνεις μια ανύπαρξη Δύο μηνών το επέταξε.

Και ήρθαμε μέχρι εδώ, που με έφερε ο άνθρωπος από το Παγκράτι, και δεν ήθελε να φύγει έπειτα. Τι λες, μου λέει, έχουμε κάνει έγκλημα; Αμ τι έχετε κάνει, του λέω; Αγαθοεργία έχετε κάνει; Πρόσεξε να πάτε να εξομολογηθείτε και να φροντίσετε τώρα που είστε νέοι να το φέρετε το παιδί μπροστά εδώ.

Ξανά το παιδί αυτό να κάμετε, αν είναι να κάμετε δύο, τρία, πέντε. Δώστε μας δέκα, να το εξαλείψουμε και αυτό το πράγμα, να μπορέσουμε να το τακτοποιήσουμε το θέμα αυτό. Δυστυχώς, δεν λαμβάνεται υπόψη από πολλούς ανθρώπους αυτό το πράγμα.

Με μίαν ξηράν εξομολόγηση και με μίαν ευχή επιπροσθέτως. Πηγαίνει ο άνθρωπος και κοινωνεί και νομίζει ότι είναι και φίλος του Θεού και ότι είναι και χριστιανός. Εφόσον πόρρω απέχει από την πραγματικότητα, όπως μας τα λέγει άλλωστε εδώ ο Τίμιος Πρόδρομος.

Η δικαιοσύνη, λοιπόν, του Θεού δεν ενεργεί σήμερα και πλανόμεθα, διότι δεν μας τιμωρεί. Μου είπε ο άνθρωπος αυτός που μιλούσα, που σας λέγω, για αυτό το τέρας το οποίο γεννήθηκε εκεί επάνω. Αυτό, μου λέει, να ήταν τιμωρία, μου λέει, του Θεού, διότι ο Θεός, μου λέει, δεν φαίνεται, μου λέει, πουθενά.

Του μίλησα, βέβαια, ό,τι μπορούσα του ανθρώπου, να τον βοηθήσω. Αλλοίμονο αν φανεί ο Θεός. Γιατί ο Θεός, όταν θα φανεί, δεν θα φανεί με καμιά ανθοδέσμη στο χέρι ούτε με κανένα πούπουλο.

Αλίμονο στον άνθρωπο που ζητάει να έλθει η ημέρα του Θεού. Έτσι λέγει ο προφήτης Αμώς. Ουαί εις τον ζητούντα ελθείν την ημέρα του Κυρίου. Γιατί η μέρα του Κυρίου είναι σκληρή ημέρα, ημέρα εκδικήσεως, ημέρα δικαιοσύνης.

Ποιος μπορεί να σταθεί μπροστά στη δικαιοσύνη του Θεού; Πώς λέει εκεί πέρα ο Δαβίδ; Ἐὰν ἀνομίας παρατηρήσῃς, Κύριε, Κύριε, τίς ὑποστήσεται; Ποιος μπορεί να σταθεί μπροστά σου, αν πάρεις τη δικαιοσύνη;

Εμείς πάμε πάνω του με το καλό, είναι καλός ο Θεός. Και ποιος είπε ότι είναι κακός; Αλλά είναι δίκαιος ο Θεός και δικαιοσύνας ηγάπησε.

Δεν αγαπά τον άνθρωπο ο οποίος εμμένει στην αμαρτία.

Δεν κατηγορεί τον άνθρωπο, κατηγορεί την αμαρτία και την αμαρτία θέλει να την τακτοποιήσει, εφόσον ο άνθρωπος βρίσκεται εδώ. Γι’ αυτό πάντοτε η μετάνοια του ανθρώπου είναι καθημερινή και ανά πάσα στιγμή και πρέπει να φοβάται ο άνθρωπος και στον δρόμο που ξεκίνησε να πάει στον εξομολόγο.

Να καθαρίσει ό,τι έχει. Και εκεί πρέπει να φοβάται και να παρακαλεί τον Χριστό: Χριστέ μου, σε παρακαλώ, να φτάσω και να εξομολογηθώ, να φτάσω, μη χαθώ στον δρόμο. Δεν ξέρεις αν φτάσεις. Δεν κρατάς τίποτα, δεν έχει τίποτα ο άνθρωπος στο χέρι του Σαν εγγύηση ή μόνο το έλεος του Θεού.

Και όταν ο Θεός βλέπει ταπείνωση, φρόνημα ταπεινό και φόβο της αμαρτίας, τότε προσθέτει τον χρόνο και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να ο άνθρωπος ολοκληρωθεί, τακτοποιηθεί με το θέμα των αμαρτιών του στον κόσμο τούτον και να μην φοβάται την αξίνη, η οποία κείται στη ρίζα του δέντρου.

Μέσα στην Εκκλησία υπάρχουν δύο περιστατικά, τα οποία υπενθυμίζουν τη δικαιοσύνη του Θεού μη ενεργούσαν. Η αξίνη, αυτή που λέγει ο Τίμιος Πρόδρομος, που είναι κάτω σε ένα δέντρο, εκεί στα πόδια του, του, το ένα, και το Δεσποτικόν το άλλο, που σας έχω πει κάποια άλλη φορά, όπου στο Δεσποτικόν δεν καίει καντήλι. Όλες οι εικόνες μέσα στην Εκκλησία, και του Κυρίου μας και της Θεοτόκου, καίουν έλαιον, έμπροσθεν κανδήλα, ωραία, πλην του Δεσποτικού. Παρότι και εκεί υπάρχει ο Κύριος καθήμενος επί θρόνου, εκεί δεν καίει καντήλι.

Διότι απεικονίζει την κρίση. Και διότι η κρίσις είναι ανέλεος, δεν έχει έλεος εκεί. Ενεργεί η δικαιοσύνη του Θεού. Το υπενθυμίζει από εδώ. Και δεν βάζει καντήλι. Και λέγει: «Πρόσεξε μην έρθεις εδώ». Άμα θα έρθεις εδώ στην κρίση, αλίμονό σου. Δεν χωράει παρακάλια εδώ.

«Ξέρεις, δεν ήξερα» και «ξέρεις, δεν πρόφτασα». Δεν χωράει εδώ. Εδώ θα δικαστείς. Αυτή, λοιπόν, είναι η περίπτωση που, όταν τη βλέπουμε, αυτή την αξίνη στη ρίζα των δέντρων, εκεί του δέντρου, πρέπει να μας υπενθυμίζει τη δικαιοσύνη του Θεού.

Παν δέντρον, κάθε λοιπόν άνθρωπος, μη ποιούν καρπόν καλόν, που δεν κάνει τα σωστά,

Ἐκκόπτεται, ἐκκόπτεται καὶ εἰς πῦρ βάλλεται· «Πορεύεσθε ἀπ’ ἐμοῦ εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον». Και συνεχίζει την αποστολή του, για να προβάλλει και να συστήσει εκείνον για τον οποίον ήρθε. «Ἐγὼ μὲν βαπτίζω ὑμᾶς ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν». Γιατί εδώ που έρχεστε εσείς, Φαρισαίοι, Σαδδουκαίοι και λοιποί, είσαστε οι άνθρωποι που ερχόσαστε απλώς για μια απλή μετάνοια.

Αλλά αυτή η μετάνοια δεν σας σώζει απλώς. Εγώ σας προετοιμάζω. Είναι άλλη δουλειά. Ο δε οπίσω μου ερχόμενος ισχυρότερός μου εστίν, Ούκοι μη ικανός τα υποδήματα βαστάσε Δεν ξέρετε αυτή τη λεπτομέρεια. Εκεί μέσα στον λαόν αυτόν της Ανατολής, μέσα στα άλλα διακονήματα που υπάρχουν στο σπίτι, όπως λέμε εδώ,

υπάρχει και μια άλλη υπηρεσία. Υπάρχει ένα πρόσωπο το οποίο περιμένει στην πόρτα. Και όταν έρχεται ο κύριος, του βγάζει τα παπούτσια. Λερωμένα είναι, λασπωμένα είναι, σκονισμένα είναι, ό,τι είναι, του τα βγάζει, του τα παίρνει αυτά και του σερβίρει άλλες παντούφλες, τις οποίες θα γυρίσει μέσα στο σπίτι του, καθαρές και λοιπά.

Και όταν ξανά φύγει προς τα έξω, θα αφήσει τις παντούφλες εκεί και θα του φορέσει τα άλλα και θα φύγει. Αυτή βέβαια η υπηρεσία εθεωρείτο η πλέον ευτελής υπηρεσία, διότι είχε σχέση με τα υποδήματα, τα οποία πατούν σε πάσης φύσεως ακαθαρσίες και τα τοιαύτα.

Εγώ, λέει, εν σχέσει με αυτόν που έρχεται πίσω μου, τον οποίο θέλω να σας συστήσω, δεν είμαι τίποτα. Δεν είμαι ικανός τον ιμάντα του υποδήματός του να λύσω. Αυτή την υπηρεσία δεν είμαι ικανός να την κάνω.

Αυτός όμως είναι που θα βαπτίσει εμάς εν Πνεύματι Αγίω και πυρί. Γιατί, για να έρθει η χάρις, το νερό του Ιορδάνου ήτο απλώς ένας τύπος, για να έρθει η χάρις η οποία θα καθαρίσει πραγματικά τις αμαρτίες του ανθρώπου, έπρεπε να έρθει ο πίσω αυτού ερχόμενος, που λέγει σε ένα άλλο μέρος: ο πίσω μου ερχόμενος εμπροσθέν μου γεγονέ παρότι θα έρθει πίσω, έπειτα από έξι μήνες, γιατί τόσο διαφέρουν ανθρωπίνως κατά την ηλικία ο Τίμιος Πρόδρομος από τον Κύριο.

Τόσο διαφέρουν.

Διαφέρουν. Όμως «έμπροσθέν μου γέγονεν»· έχει υπάρξει προ εμού. Αυτός δεν είναι, δηλαδή, μόνο άνθρωπος· είναι και Θεός. Είναι δογματικό το χωρίο αυτό. Αυτός που έρχεται μετά από μένα σαν άνθρωπος, σε έξι μήνες, είναι προ εμού, γιατί είναι και Θεός, δεν είναι μόνο άνθρωπος. Αυτού, λοιπόν, εγώ δεν έχω τη δύναμη ούτε την αξία να του λύσω τα παπούτσια του ή να του τα κρατήσω.

Εγώ θα του κρατήσω τα σκονισμένα του αυτά παπούτσια. Αυτός θα σας βαπτίσει εν Πνεύματι Αγίῳ και πυρί. Εγώ μια προπαιδεία σας κάνω τώρα και εδώ θα ήθελα να σας πω δυο λόγια αναφορικώς με το βάπτισμα του Κυρίου μας και το βάπτισμα του Ιωάννου.

Ακούτε πολλές φορές, κατ' εξοχήν από τους αιρετικούς, από τους προτεστάντες, από τους Ιεχωβάδες και τους άλλους, να μας μιλάνε για το βάπτισμα αυτό του Χριστού. Γιατί βαφτίζετε λέει τα παιδιά, γιατί με βάφτισε λέει ο πατέρας μου, με ρώτησε εμένα Πότε βαφτίστηκε ο Χριστός, δεν βαφτίστηκε 30 ετών Μα ο Χριστός εβαπτίσθη το βάπτισμα το δικό σου;

Βάπτισμα σωτηρίας ή βάπτισμα μετανοίας εβαπτίσθη ο Χριστός; Ο Ιωάννης εβάπτιζε βάπτισμα μετανοίας. Εμείς σήμερα, έστω και μεγάλοι, αν βαπτιστούμε, θα βαπτιστούμε στο βάπτισμα του Ιωάννου ή στο βάπτισμα του Χριστού;

Στο βάπτισμα του Χριστού. Ο Ιωάννης έκανε έναν τύπο. Επροετοίμαζε λαόν για τον Χριστό. Αυτός που θα έρθει πίσω μου, αυτός θα σας καθαρίσει, εν Πνεύματι Αγίω και πυρί. Άλλο το βάπτισμα μετανοίας και άλλο το βάπτισμα σωτηρίας.

Λέγεται παλιγγενεσία το βάπτισμα, το ξέρετε, κύριοι; Δεν χρειάζεται η μετάνοια μπροστά στο βάπτισμα, όταν ο άνθρωπος είναι αβάπτιστος.

Προκειμένου ένας που δεν έχει βαπτιστεί, δεν εξομολογείται πρώτα για να πάει να βαπτιστεί. Πάει και βαπτίζεται και το βάπτισμα τα παίρνει όλα μπροστά. Η εξομολόγηση είναι για τα αμαρτήματα τα μετά το βάπτισμα.

Γνωρίζοντας ο Χριστός μας ότι ο άνθρωπος θα αμαρτάνει και μετά το βάπτισμα, του έφτιαξε το δεύτερο βάπτισμα, το της μετανοίας και της εξομολογήσεως. Γι' αυτό λέγει ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης, ο αδελφός του Μεγάλου Βασιλείου: και δάκρυον στάξαν ισοδυναμή το λουτρό.

Δηλαδή, αν ένα δάκρυο μετανοίας στάξει, είναι σαν να εβαφτίστης ξανά. Δεν έπεται ένας άνθρωπος μη βαπτισμένος, αν εξομολογηθεί, σώζεται. Δεν σώζεται. Η εξομολόγηση είναι για τους ανθρώπους τους βαπτισμένους και για τα αμαρτήματα που γίνονται μετά το βάπτισμα, είτε μικροί είτε μεγάλοι.

Δεν έχει καμία σχέση το βάπτισμα του Ιωάννου με το βάπτισμα του Κυρίου μας και με το βάπτισμα το δικό μας. Το βάπτισμα το δικό μας, το νηπιοβάπτισμα κατ' εξοχήν, έχει σχέση με την περιτομή. Λένε αυτοί ότι ο άνθρωπος πρέπει να ομολογήσει για να βαπτιστεί.

Το παιδί το οποίο περιετέμνετο ομολογούσε; Οχτώ ημερών παιδί;

Εάν δε δεν περιετέμνετο, ο φίλος του Θεού μπορούσε και να εξολοθρευτεί, να λιθοβοληθεί. Ο μη περιτετμημένος, δηλαδή ο μη βαφτισμένος, όπως θα λέγαμε σήμερα. Όπως λοιπόν εκεί ο γονεύς, ο ιερεύς και οι παριστάμενοι ομολογούσαν πίστην στην εντολή του Θεού, έτσι και εδώ.

Ο ανάδοχος γιατί λέγεται ανάδοχος; Αναδέχεται, αναλαμβάνει, ομολογεί για λογαριασμό αυτού του μικρού και για την πίστη αυτών το παιδί αυτό γίνεται φίλος του Θεού. Ένας μικρός άγιος, που στη συνέχεια... Άλλωστε, τι κακό σου έκανε; Που σου έκαμε ένα μπάνιο, και ζεστό μάλιστα, και με λάδι;

Δεν το θέλεις να το πιστεύεις, πέταξε το αρνήσου το Τι είναι αυτό που σε κάνει θηρίο; «Με ρώτησε», λέει, «εμένα;» Δεν σε ρώτησε. Σου έκαμε κακό; Εσύ δεν μπορείς να το αποβάλεις αυτό, εφόσον δεν σ' αρέσει τώρα που είσαι λεβέντης ή τα ξέρεις όλα;

Το αποβάλλεις. Σου βάζει τίποτα που είναι ανεξίτηλο; Τι είναι αυτό; Εσένα πειράζει; Δεν πειράζει εσένα, πειράζει το διάβολο που έχεις μέσα σου. Αυτουνού δεν του αρέσει αυτό το πράγμα, δεν του αρέσει το βάπτισμα.

Το φοβείται το βάπτισμα ο Σατανάς. Ο Άγιος Ιωάννης ο Βοστρινός, κάποτε που έπιασε τον σατανά, σαν τον Μέγαν Αντώνιο, τον ερώτησε: «Σε εξορκίζω», του λέγει, «να μου πεις τι φοβάσαι από τους χριστιανούς». Και είπε ότι φοβάμαι τρία πράγματα.

Πρώτο πρώτο, είπε, το βάπτισμα.

Το βάπτισμα, έπειτα τον Τίμιο Σταυρό και τρίτον τη Θεία Κοινωνία. Αυτά τα τρία, λέει, φοβάμαι στους χριστιανούς. Και αν οι χριστιανοί, λέει, κρατούσαν το βάπτισμά τους καθαρό και τη Θεία τους Κοινωνία καθαρή, κανένας από εμάς δεν μπορούσε να πλησιάσει κοντά σας. Καταλαβαίνετε; Αλλά εμείς τα πιστεύουμε και δεν τα πιστεύουμε. Γι' αυτό και ένας άλλος άπιστος, όταν άκουσε τη δικιά μας θεωρία, την πίστη τη δικιά μας, τότε δεν είχε καμιά διάθεση να τη ζήσει.

Ένας άπιστος εστάθη στη μέση και είπε το εξής στη συντροφιά: «Αν αυτά που λέτε εσείς τα πίστευα εγώ, θα πήγαινα μέσα στη μέση, στο δρόμο, στη λεωφόρο, και θα σταματούσα την κίνηση και θα φώναζα:

“Μετανοήστε, αλλάξτε ζωή, γυρίστε πίσω. Αυτή είναι η αλήθεια”. Δεν τα πιστεύω όμως. Εσείς», λέει, «που τα πιστεύετε, τι κάνετε;

Απλώς παίρνουμε αγιασμό από την εκκλησία, από τον περίβολο, και πάμε να αγιάσουμε τα αντρικά παντελόνια που τα φορούσανε οι γυναίκες στο σπίτι. Αυτό κάνω. Και πάμε να αγιάσουμε τα κρεβάτια, τα οποία δεν κάνουν παιδιά, μόνο κάνουν την παλλακείαν αυτή.

Πάμε να αγιάσουμε τους μπεζαχτάδες που κλέβουν και ψεύονται από το πρωί μέχρι το βράδυ. Τι πάμε να αγιάσουμε; Αυτοί είμεθα εμείς. Και εντούτοις η αξίνη μένει στη ρίζα του δέντρου ακόμη. Και εφόσον η αξίνη μένει στη ρίζα του δέντρου, ο άνθρωπος έχει μια παρηγοριά, αλλά και ένα φόβο, διότι δεν ξέρει ποια ώρα είναι. Δεν ξέρεις, λέγει, πότε επιστρέφει εκ των γάμων ο Κύριος, δεν το ξέρει ο άνθρωπος.

Και όταν ο άνθρωπος σκεφτεί στα σοβαρά ότι δεν υπάρχει παρόν, όπως έχουμε πει πολλές φορές, αλλά παρελθόν και μέλλον και, κατά συνέπεια, ο άνθρωπος δεν εξουσιάζει τίποτα. Το παρελθόν του έφυγε, το μέλλον δεν του ανήκει, παρόν δεν έχει, γιατί το παρόν είναι μόνο στο Θεό.

Ο άνθρωπος δεν έχει παρόν. Πρέπει να βγει η ψυχή του μια ώρα γρηγορότερα από το φόβο, διότι δεν ξέρει τι ώρα θα κάνει και θα του κόψει το φως ο Θεός. Και τότε τι γίνεται, παιδιά; Πού πάμε τότε; Τι δικαιολογίες θα βρούμε; Τι θα πούμε;

93 χρονών πέθανε ένας προ ημερών. Ζητούσε, μου έλεγε ένας άλλος χριστιανός: «Παπά μου», λέει, «την τελευταία στιγμή», μου λέει, «αλλά δεν ευρέθη». Πού να βρεθεί την τελευταία στιγμή, εφόσον δεν ευρέθη 93 χρόνια;

Εφόσον 93 χρόνια τη χάρη του Θεού, που τον περίμενε, την έκλεισε έξω και την εμπορεύεται και την καπηλεύεται ο κύριος αυτός. Και καθόταν στο καφενείο και έλεγε μου βωμολοχίες και τα κατορθώματά του, τα νεανικά, που έκανε στο Σικάγο κ.λπ.

Και διέφθειρε τα παιδιά και τα κορίτσια που υπήρχαν εκεί πέρα. Θα λάχει και στην τελευταία στιγμή αυτού του νέου Φαραώ και του νέου Ηρώδου να του έχει και παπά; Και φταίει ο Θεός; Σου προσθέτω 93 χρόνια για να έρθεις στον εαυτό σου και τα γράφεις στα παπούτσια σου, και τώρα θα σου έχω πούπουλο να σε σκουπίσω;

Έχουν όρια όλα τα πράγματα.

Μόνος του ο άνθρωπος σκληρύνεται και επερχόμαστε εμείς εδώ οι σούπεροι χριστιανοί και λέμε: «Να, γιατί να μην βρεθεί εκεί πέρα; Έπρεπε να βάλει έναν στο ζεμπίλι του και να τον έχει κοντά, τον παπά, και όποτε τον χρειαστεί αυτός, να τον βγάλει από μέσα να εξομολογηθεί». Πήγανε και οι άλλοι στο φεγγάρι, που πήγανε πάνω εκεί, αλλά πήραν το τσουβάλι κοντά με το οξυγόνο. Είχαν πρόνοια και πήραν, δεν πήγαν έτσι.

Καλός είναι ο Θεός, θα μας δεχτεί. Αυτά είναι πολύ αστεία να τα λέει ένας άνθρωπος σήμερα, που τέλος πάντων γνωρίζει πολλά πράγματα σε σχέση με άλλες εποχές. Το λοιπόν λέει που θα έρθει πίσω μου θα σας βαπτίσει εν ύδατη, εν πνεύματι, Αγίο και Πυρή Και βλέπετε, σήμερα η Εκκλησία μας έχει ενώσει τα δύο βαπτίσματα αυτά, και το βάπτισμα του Ιωάννου εν ύδατι και το εν Πνεύματι: «Σφραγίς δωρεάς Πνεύματος Αγίου».

Αμέσως, όταν το παιδί βαπτιστεί, το χρίει, του δίδει χάριν Πνεύματος Αγίου.

Περνάει τα πόδια του από κάτω και το οπλίζει. Περνάει το κεφάλι του, τα μάτια του, τα χέρια του, τα πάντα του, τα εξοπλίζει με χάριν Πνεύματος Αγίου. Ό,τι πιάνει να αγιάζεται και ό,τι πιάνει να είναι ευλογημένο και ό,τι πράττει να είναι σωστό.

Αλλά όταν μεγαλώνουμε εμείς, απεμπολούμε αυτά τα πράγματα, τη βοηθεία πολλές φορές και αυτής της μάνας μας και αυτού του πατέρα μας και αυτής της αναδεκτής μας, της νονάς μας, και λοιπά. Και γινόμαστε αυτοί οι οποίοι γινόμαστε.

Δεν έχει λοιπόν καμιά σχέση το βάπτισμα του Ιωάννου, που θα περιμένουμε εμείς να γίνουμε 30 ετών. Αν πεθάνουμε εν τω μεταξύ, πού θα πάμε; Αυτό είναι το θέμα. Όταν ο καλός εκείνος Νικόδημος επήγε και μιλούσε με τον Χριστό μας τη νύχτα, Τι του είπε ο Χριστός μας μόλις μπήκε στην πόρτα;

Όλα καλά και ωραία, Νικόδημε. Θυσία έκανες που ήρθες εδώ σε μένα. Αν σε ιδούνε, θα χάσεις τη θέση σου. Γι' αυτό και πήγε νύχτα να συναντήσει τον Χριστό. Αλλά δεν σώζεσαι μέχρι εδώ. Έχεις ανάγκη αναγεννήσεως.

Αν δεν γεννηθείς εξ ύδατος και πνεύματος, αν δεν γεννηθείς άνωθεν, του λέει, δεν πρόκειται να κάνεις τίποτα. Και αυτός νόμισε ότι πρόκειται να ξαναμπεί στην κοιλιά της μάνας του και να γεννηθεί. Και λέει, πώς είναι δυνατόν, λέει, εγώ τώρα, λέει, γέρος ων, λέει, να μπω στην κοιλιά της μάνας μου και να ξαναγεννηθώ;

Δεν λέω γι' αυτή την κοιλιά. Εξ ύδατος και Πνεύματος. Υπάρχει μια άλλη κοιλιά που λέγεται Κολυμβήθρα. Θα μπεις εκεί. Όπως εγώ τρεις μέρες έμεινα στον τάφο, και εσύ θα βυθιστείς τρεις φορές εκεί. Γιατί εμείς δεν βαπτιζόμαστε στο βάπτισμα του Ιωάννου, αλλά βαπτιζόμαστε στην ταφή του Χριστού και την Ανάσταση.

Δεν ξέρω πόσοι έχετε απασχοληθεί ποτέ με αυτό το θέμα, αλλά μια και είναι μπροστά μου, επιτρέψτε μου να σας το πω,

γιατί και σε αυτό το μυστήριο του βαπτίσματος παρευρισκόμεθα πολλές φορές και μας κρεμάνε και ένα πραγματάκι εδώ, στο πέτο. Τι είναι εκείνο, το ξέρετε; Φροντίστε αυτό να μην το βάζετε εκεί πέρα.

Θα σας τραβήξει από το μαλλί ο Χριστός μια μέρα. Αυτό λέγεται μαρτυρικόν. Ήσουν μάρτυρας. Όπως χρειάζεται μάρτυρας να συνταχθεί μια διαθήκη, όπως να γίνει ένα συμβόλαιο, χρειάζονται μάρτυρες. Έτσι παρευρέθης μάρτυς σε μια ομολογία που είπανε ότι αποτάσσεται τον σατανά και συντάσσεται τω Χριστώ. Πρόσεχε!

Αναλαμβάνεις ευθύνη του παιδιού αυτού. Θα του μιλήσεις και εσύ αύριο, εκτός από τον νονό. Θα του μιλήσεις και εσύ αύριο. Όλοι αυτοί θα είναι μάρτυρες αύριο κατηγορίας. Θα σου ζητηθεί και σένα λόγος που παρευρέθηκες εκεί.

Είσαι υποχρεωμένος και να προσευχηθείς και να νουθετήσεις και να υπενθυμίσεις. Παιδί μου, ήμουν μπροστά εγώ, όταν δίναμε υπόσχεση στον Θεό, ότι αποτάσσεσαι τον Σατανά και συντάσσεσαι με τον Χριστό. Γύρισες στον εαυτό σου; Είναι επικίνδυνα πράγματα αυτά, είναι υπεύθυνα πράγματα αυτά. Δεν είναι απλώς έτυχε κουμπαριές, τι φορούσε η κουμπάρα και τι δώρα έκαμε, κι αν ήταν γυμνοί. Δεν είναι αυτό.

Ακούστε τι λέγει: όσοι εβαπτίσθημεν εις Χριστόν Ιησούν, εις τον θάνατον αυτού εβαπτίσθημεν· συνετάφημεν ούν αυτώ διά του βαπτίσματος εις τον θάνατον. Όπως ο Χριστός απέθανε και ετάφη και ανέστη τριήμερος, έτσι κι εμείς, νεκροί όντες λόγω του προπατορικού αμαρτήματος, θαπτόμεθα. Είναι τάφος η κολυμβήθρα. Δεν έχουν μπάρια, ούτε ψηφοφορία, ψηφοθηρία.

Είναι τάφος. Θάπτεται το νεκρό παιδί και ανίσταται. Συνετάφημεν ούν αυτώ διά του βαπτίσματος εις τον θάνατον, ίνα, ώσπερ ηγέρθη Χριστός εκ νεκρών διά της δόξης του Πατρός, ούτως και ημείς εν καινότητι ζωής περιπατήσωμεν.

Το παιδί είναι καινούριος άνθρωπος, καινούρια καρδιά. Από μαύρη που ήταν έγινε λευκή, έγινε κόκκινη, έγινε κάρβουνο πυρακτωμένο. Δεν είναι μαύρο κάρβουνο όπως ήταν νωρίτερα, δεν είναι δράκος πλέον, δεν είναι δρακούλα πλέον, είναι άγιος μικρός.

Λοιπόν, ει γαρ σύμφυτοι γεγόναμεν τω ομοιώματι του θανάτου αυτού, αλλά και της Αναστάσεως εσόμεθα. Αν λοιπόν εγίναμε σύμφυτοι εν ομοιώματι του θανάτου, δεν ετάφημεν όπως ο Χριστός, εν ομοιώματι, κατά όμοιον τρόπον, όχι κατά ίδιον τρόπον.

Διότι, αν θαπτόμεθα σε τάφο κατά ίδιο τρόπο, μέσα στο χώμα, θα πεθαίναμε. Αλλά κατά όμοιον, κατά παρόμοιον τρόπο. Ετάφημεν, έκαμαμε το σχήμα δηλαδή. Έκαμαμε την ομολογία. Ότι μπαίνουμε σε τάφο μέσα, αλλά χωρίς να πεθάνουμε.

Γι' αυτό μας βάζει στο νερό μέσα. Που το αντέχουμε, να κάνουμε τον τύπο αλλά να μην πεθάνουμε. Γι' αυτό λέει «εν ομοιώματι του θανάτου του Ιησού». Κατά όμοιον τρόπο. Αυτός είναι ο ίδιος; Όχι, ομοίωμά του είναι, του μοιάζει, είναι φτυστός, αλλά ο ίδιος δεν είναι όμως.

Έτσι ακριβώς συνέβηκε εκεί. Γι' αυτό, όταν βλέπουμε την κολυμβήθρα, να βλέπουμε τον τάφο, του Χριστού τον τάφο. Και εκεί μέσα θάπτεται ο άνθρωπος και βγαίνει καινούργιος άνθρωπος. Αυτό δεν έγινε προχτές. Ο Χριστός δεν πήγε εκεί πέρα για βάπτισμα σωτηρίας.

Αυτός εθέσπισε το βάπτισμα της σωτηρίας. «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος». Και τον εαυτόν. Έβαλε και τον εαυτόν του μέσα.

Εκεί εξομολογούντο. Μπαίνανε μέσα στο νερό. Τους κρατούσε μες στο νερό και εξομολογούντο τας αμαρτίας των. Ο Χριστός μας, μη έχων αμαρτίας να εξομολογηθεί. Δεν ξέρω αν προσέξατε τον Ευαγγελιστή τι είπε.

Ευθέως, λέει, ανήλθε εκ του ύδατος. Καλά, γιατί δεν κάθισε μέσα αυτός; Δεν είχε να εξομολογηθεί. Έκαμε τον τύπον μόνον. Σαν άνθρωπος που ήταν. Και έπρεπε και αυτός να δείξει ότι είναι υπήκοος του Θεού. Δεν είναι κατ' Αυτόν που λέγει ο Θεός.

Γι' αυτό και διόρθωσε. Τον Τίμιο Πρόωμο Λεγοντάς του αφεσάρτη Ας τα καταμέρωσα αυτά τώρα Και πρέπει να πείσουμε

«Να πληρώσουμε πάσαν δικαιοσύνην». Εφόσον έγινα άνθρωπος και περιετμήθην, θα δεχθώ. Και η Παναγία, η μητέρα μου, ως ακάθαρτη θα δεχτεί, και εγώ θα κάνω αυτά τα οποία έχεις εντολή από τον Θεό. Δεν σε απέστειλε ο Θεός, Ιωάννη, να βαπτίζεις; Ναι, λοιπόν, και εγώ, εφόσον είμαι άνθρωπος τώρα, θα βαπτιστώ. Και βαπτίστηκε, λοιπόν, με βάπτισμα μετανοίας, όχι βάπτισμα σωτηρίας. Διαφέρει, λοιπόν, το ένα βάπτισμα από το άλλο. Και να ξέρετε να απαντάτε σε αυτά τα πράγματα. Δεν έχουν καμία σχέση. Το δε νηπιοβάπτισμα που κάνουμε εμείς είναι η περιτομή. Το γράφει, άλλωστε, στους Κολοσσαείς ο Παύλος. Και είναι ο Απόστολος που διαβάζεται την ημέρα της περιτομής, ότι αντικατεστάθη η περιτομή διά του νηπιοβαπτίσματος. Γι’ αυτό και, ακριβώς, στην ακολουθία των γεγονότων του παιδιού που έρχεται μέχρι την ημέρα που θα βαπτιστεί, την ογδόη ημέρα υπάρχει ειδική ακολουθία στο Ευχολόγιο.

Στο Ευχολόγιο της Εκκλησίας υπάρχει η ακολουθία της ονοματοδοσίας, κατά την οποία δίδεται το όνομα του παιδιού. Άλλες είναι οι ευχές της λεχώνας, μόλις γεννήσει, όταν θα πάει να λάβει τις ευχές της Εκκλησίας. Άλλη είναι η ακολουθία κατά την οποία θα δοθεί το όνομα του παιδιού πριν βαπτιστεί, γιατί είναι δύο ξεχωριστά περιστατικά.

Άλλο η ονοματοδοσία και άλλο το βάπτισμα. Ναι, δύο ξεχωριστά περιστατικά. Και είδατε, η ονοματοδοσία γίνεται πίσω στον νάρθηκα, την ώρα της κατηχήσεως. Και άλλο το βάπτισμα. Το βάπτισμα γίνεται μέσα, σε ακολουθία ξεχωριστή.

Πώς τον βαπτίζει; «Εὐλογημένη ἡ Βασιλεία τοῦ Πατρός...» Άλλο το ένα, άλλο το άλλο. Αλλά ο κόσμος δεν τα ξέρει. Δυστυχώς, η Εκκλησία σήμερα δεν τα υπενθυμίζει, οι άνθρωποι δεν τα επιδιώκουν και δεν γίνεται. Μην μπλέξει, λοιπόν, ποτέ κανείς και πει: «Ο Χριστός βαπτίστηκε τότε».

Ο Χριστός εξομολογήθηκε τότε, όχι βαφτίστηκε τότε. Βάφτισμα μετανοίας, δηλαδή εξομολογήθηκε στον Ιωάννη· μη έχοντας, όμως, έκαμε το τυπικό μέρος. Εμείς βαφτιζόμαστε στο βάφτισμα του Χριστού. Αυτά διδάσκει ο Ιωάννης συμπληρωματικά και είναι μεταξύ των δύο κειμένων της βαπτίσεως, τόσον την ημέρα όσον και προ της προετοιμασίας, αυτά τα δύο περιστατικά τα οποία εμείς ακούσαμε.

Το ενδιάμεσο αυτό, της σκληρότητος των λόγων του Ιωάννη, μένει κενό, δεν παρουσιάζεται στην Εκκλησία και ο κόσμος δεν το ξέρει. Γι' αυτό ακριβώς νόμισα απόψε το βράδυ, με τη χάρη του Θεού, να έλεγα δύο λόγια γι' αυτά, να γεφυρώσω τα δύο κείμενα και να ολοκληρωθεί ολόκληρο το πρόσωπο του Ιωάννου και η διδασκαλία του Ιωάννου. Αυτά, με τη χάρη του Θεού, και για απόψε το βράδυ. Αμήν.