Έλεος Θέλω Α

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

Tonight, as our first meeting together, I would like to speak about a subject I would raise with Christians who are, in a certain way, advanced. Not for beginners, not that it doesn't concern them too; it concerns them, and it concerns the whole world, but chiefly the advanced Christians, who perhaps think they may already be fulfilling their calling on this very point we are going to discuss. And if it is examined from the right side of the matter, we will find that even we who are religious do not do so much of what we ought to do.

The subject could be put like this: Does God have mercy on man, or does He not? And the confession of most people is that God does have mercy on man, and that He shows him mercy in many ways.

The human person consists of two things. There is the body, which is what we usually see, and there is also the soul. And God has mercy on the human person both bodily and spiritually. If God were to cease showing mercy to the human person, woe to him.

Do not be misled into thinking that we exist, live, move, succeed, and conduct our lives all on our own. That is a mistake. Everything comes from Him, and woe to the man who does not place his trust in Him, and woe to the man who does not wait upon Him.

So God has mercy on man even while he sleeps; even then He has mercy on him. For if God does not will it, a man does not wake up, even if five alarm clocks go off. Even if you put the alarm clock inside a pot and there is an earthquake, still you will not wake.

If God does not will it... You breathe; you breathe because God wills it. You find water and drink, it is because God wills it. You find food and eat, it is because God wills it.

There is nothing that God's mercy does not give you. You have a doctor who measures your blood pressure so that you may stay in the baths; that too is from God.

God has the doctor, and God has the medicines. You come here to do your body good, because you ruined it with too much eating. It is God's mercy. You do not make these healing waters, not in a thousand years, neither here nor anywhere else.

God makes them. It is God's mercy. All these people who bustle about and bring you fresh food every morning so that you may eat, that is God's mercy. Yet you never prayed for them, to say, 'My God, protect them, and their possessions, and their homes, because they show me mercy.' Or do you think that because you have money you can eat? You cannot eat; eat your money, then! I do not give to you, I do not bring to you, so what will you do? But we do not think about these things.

That God has mercy on us; and since God has mercy on us, I think that we too ought to show mercy.

We must not have a big hand for taking and a small one for giving.

Let us be quick to receive and slow to offer.

A person must show mercy in order to become like the merciful God. If someone does not show mercy, then he does not resemble the merciful God. Sadly, as you yourselves know, today, with few exceptions, even those of us who are religious are not merciful. We have no heart of compassion for the world.

We say 'Our Father,' yet toward those outside we show nothing; and consequently we do not have the attributes of God. For when you see a beautiful fruit, it comes from a beautiful, healthy tree, and if you see a poor fruit, it comes from a spoiled, rotten tree.

So if I want to say 'Our Father in Heaven' and truly be a child of God, then I too must have bowels of compassion and mercy toward those outside.

We are among those to whom our Christ once said, to the Hebrews, 'I desire mercy and not sacrifice.' Quick with candles, quick with offerings, quick with everything. But mercy toward our fellow man, no.

We fail to do our duty, not out of malice, but out of ignorance. We do not understand that, if we are to receive mercy, we too must show mercy. If I want God to be long-suffering toward me, I too must be long-suffering toward others.

For Him to give to me, I must give; for me to receive, I must give. This we do not know. We do not have it in our life, in our religious program. For many religious people, mercy toward those outside is not counted as a duty.

And when God sees that a person has no heart of compassion for others, then, in a manner of speaking, He too closes Himself off and does not show compassion toward us. Of course, He waits for us and gives us time. But if we do not act as He acts, then things will not go well for us on the Day of Judgment.

So I would like to speak on this subject of man's mercy toward his fellow man. For since he receives mercy, he must show mercy. And when God sees that a man shows mercy, then He has mercy on him, then He gives to him.

There is a beautiful image in the feeding of the five thousand. Christ had before Him twenty-five thousand people. Because when we say five thousand men, that is without the women and children. And we know the proportion; the proportion of religious women compared to men is one to five.

So we must have twenty-five thousand people. And to feed those twenty-five thousand people we had five loaves and two fish. Where do you turn, what do you do for all those mouths? How do you satisfy so many stomachs? And yet. And I read it, and I remind you, that Christ gave the command for them to sit down in groups of fifty.

They sat on the grass, and there is a place there which to this day recalls this event.

And the disciples come to Christ to receive so that they can give. And Christ lifts up His hands, He prays, and He begins to multiply. He multiplies loaves, He multiplies fish. Where He found the flour, who kneaded it and who baked it, I do not know.

Who cleaned the fish, who fried them and handed them out, I do not know. Jesus is God. The Apostles receive them and run to give to those who are seated. They hand them out. They come back again with empty hands.

With empty hands, they came back and received more, went to the others, returned again with empty hands, and once again their hands were filled. As long as they kept giving, He kept giving to them. When they stopped giving, He stopped giving to them. That is the point. I am saying this to Christians; I am not speaking about others. Others do not know what almsgiving means. They do not understand these things; to them, they are foreign, like an unknown language. But I am saying this to those in charge.

for the so-called Christians who have no organized charity toward their neighbor. They settle for certain false, superficial things, but not for laborious charity, where you will go without something in order to give it, where you give from what is your own, where you give out of your own need, where it will cost you weariness.

That kind of charity does not exist among us. What does exist is another kind: charity that costs us nothing. “These shoes do not fit us, so throw them out. What would a junk dealer give us for them anyway? Give them away for the sake of your soul.” Yet they do not fit anyone else either. They are in such a state that no one can wear them.

So you give, and you imagine that in heaven you will find all those discarded things you sent there as acts of charity. But that is not the point. If a person knew what it truly means to show mercy to his fellow human being, he would do nothing else but show mercy, mercy alone.

And not only that. He would even thank the person he gives to. He would not wait to be told thank you, which is what we do, rubbing the other person's nose in it. If we gave him a piece of bread, gave him a garment we no longer wanted, gave him a scrap, or found him some work, we expect him to keep proclaiming it and thanking us forever.

To keep wagging his tail before us, like the little dog that is obliged to. I don't know, I am speaking about how such people think and what they do. A person ought to thank the other one when that other says, 'thank you very much.' It is what foreigners do, for example: someone serves you, and on top of it he says thank you. Instead of you thanking him, he thanks you. 'Thank you,' he says to you at once. Before you can say a word, he says, 'thank you.' Why are you thanking me, when I am the one who was served and I am the one who ought to say thank you to you? And this has a deep meaning: that a person holds a surplus beyond what he needs for his daily necessities.

It becomes a load for him, a burden. It is like meeting someone on the road while you are trudging along, laden with bags and drenched in sweat. That is how people who possess wealth are: weighed down. Yet they neither see it nor understand it. They see that they have lost their sleep, but all they think about is their dollars, their drachmas, and their properties, and how to secure them. They do not realize that all this is a burden.

It is a burden. So when someone comes along and takes that burden off your shoulders, when he lightens your load, what will you say to him? You will kiss his feet and thank him, because he has taken away your burden. This is exactly the same. Many people have not understood this. When they give a single drachma, they want to hear words of thanks proclaimed to them for a million years. If they offer something to a church, they expect to see their name on the list of benefactors or donors, or to read in the newspaper that such and such a thing was done. That is not almsgiving. That is not charity. We are doing it for ourselves, merely polishing our own image. And many people often say, “I want to give, but I want to be sure it will count.” Be sure, then; go on, be sure. He wants to see the man naked and barefoot; he will even inspect his hand.

His hand is clenched there day and night, and he has to think twice before he will give.

He was not speaking about the commandment; he was speaking about satisfying his own self.

What I am telling you is something very subtle, and I do not know, with God's help, how we will grasp it and how we will put it into practice. In any case, the general watchword is this: since God shows me mercy, He waits for me to show mercy too.

And the person who shows no mercy receives no mercy from God.

That is, what does it mean that he receives no mercy? 'But I lack nothing,' you say. You lack the grace of God. He gives you health, He gives you bread, He gives you children, He gives you people around you, not because He loves you, but because He has mercy on you.

It is what we say at Compline: 'who loves the righteous and has mercy on sinners.' It is as a sinner that He has mercy on you and helps you and waits for you. We have not grasped this as deeply as we should. Almsgiving has great power.

Almsgiving can draw a person even out of Hell. It may seem strange to you, as though we are about to abolish repentance. As though we are going to abolish confession, abolish Holy Communion, abolish the Church, abolish the clergy.

No, we do not abolish any of these; but if you do all of them and at the same time show no mercy, then these wither and grow faint. 'I go to confession, I receive Holy Communion, but I do not give.'

Then you accomplish nothing. You must give along with all of these; and only when you also give are the rest of the things you do made fruitful as well. If in this you stay closed up and clenched, then those things too are rendered useless, because Christ does not want a dry Christianity; He wants right faith, but also enough praxis, real active works.

'Show me your works, and I will tell you your faith.' Insofar as you do not prove your faith through your works, you are therefore not accepted by God.

There are certain incidents in the life of the Church that give a great deal of color to what I'm telling you right now. Let me tell you one. Once there was a very poor man, a poor Christian, and wanting to do good to a hard, tightfisted, unbelieving man, he kept going to him and asking.

This man, we should know, had a bakery, and the poor man would ask him to give him a little bread. And not only would he not give him any bread, he would also drench him with a thousand and one filthy words, the kind that unbelieving and godless people use.

This beggar, however, kept going back and bothering him, though always discreetly. Then one day the baker lost his temper, grabbed a loaf of bread, and hurled it at his head. The beggar pretended not to realize that the man had thrown it in anger, intending to strike him.

He took the loaf, gave thanks, and left. But he never went back there again.

Now it is said that the time came, as it comes for all of us, for this man too to die in his turn. Demons who were passing by at the toll-houses reckoned him as their own. "Bring him here, he's ours. In our books he's written down at the very bottom; there's nothing at all in his favor."

When he arrived, so it is said, at the balance, at the scales of God that show no partiality to anyone, the demons kept piling his hardness, all his deeds, onto this side of the scales, and so on. The angels, downcast, could find nothing to put on.

At one moment an angel says, "I've found something," and he had found a note that told of the loaf thrown at the poor man's head. And he takes this note, that he had given a loaf of bread, even a thrown one, and he sets it on the scale.

But the scale kept tipping toward the other side.

The demons search and search, rubbing their hands: "He's ours, we'll take him," and so on. In a little while an angel arrives with a handkerchief soaked in tears, and he places this handkerchief on the scale together with the note that mentioned the bread.

And then at once the scale tipped toward this side, and the Angels took the man for their own. What had happened was this: after quite some time had passed, this man had come to his senses, as we say. He began to understand that he had been a hard man.

He saw other people who lived their lives differently.

This man wept and wept and wept, and the tears of repentance, you know, are the most precious tears of all. We shed rivers of tears: his girlfriend left him, so he cries; or his friend abandoned him, so he cries; or he lost his fortune; or he failed to throw the other man out onto the street so he could rent the apartment out for more.

We weep out of spite and self-interest, but we do not weep out of repentance. Yet these tears of repentance carry great weight in the justice of God. That is why Saint Gregory, the brother of Basil the Great, says that a single falling tear is equal to the baptismal washing. One tear of repentance—“Yes, my God, I did this. Please forgive me. I repent”—and a tear falls from your eyes: it is as though you were baptized again. And you know what Baptism does! It cleanses every sin, including ancestral sin; it purifies a person and makes him white as snow.

And a single tear, he says, falling drop by drop, has the same power as the washing of Baptism.

Just imagine: a loaf that was merely thrown was taken into account in the justice of God at the judgment. Think what it would have been if he had given it from his heart. Think if he had given still more. They would have had plenty to spare. Dry crusts, he says, that would have gone to waste.

He would surely have thrown them to the dog. Because there are people like that too. Don't let it seem strange to you. And don't measure it by your own tender feelings, your own sentiment.

I know a man who is still living and who had set out to become a cleric. And his own sisters would rather throw the bread to the dog and the hens, and they wouldn't give him even the stale crusts, even though he asked them for nothing else but the very things they were throwing away.

"Give them to me," and they wouldn't give them to him, and they are alive today, and they are Christians, and they hold a candle at the Resurrection, and they have their children baptized, and yet they would throw the stale crusts to the dog and the hens rather than give them to their own brother, because their brother had gone off to become a cleric.

So then, where does a person really stand, and how?

So this is something that can help a person, if he is willing, and I tell you this: if God takes even the opposite side into account, how much more when a person truly gives. I remember another story too, which also has its bearing on this.

There were, it is said, two neighbors. One was very rich, and the other was a beggar.

By God's providence both men died on the very same day, and they found themselves before the sorting of where each of them would go. Saint Peter, who holds the keys, tells the rich man that he belongs in this hut here, so that the rich man stands there to hear where the other one, his neighbor the beggar, will be sent.

'You,' he tells the beggar, 'go to that two-story house over there.' At this the rich man rose up in protest. 'Saint Peter, forgive me,' he says. 'What do you want?' he asks. 'I think you've made a mistake.' 'A mistake about what?' 'This man is my neighbor. He lived in a hut, and I lived in a tall house.' 'Yes, on earth,' he tells him. 'But here the scenery changes. Things are not the way they are on earth, the way you people have them.'

Here, whatever materials each person sends on ahead, that is what we build for him.

Did you send anything? What did this man send? I am asking you: did you send anything?

Now wait, the rich man had never given a single penny. 'Doesn't it make you curious,' he tells him, 'how we managed to build you even this hut?'

'Sit down, then, and let me explain it to you, so that you won't be scandalized. This hut was built for you by your servant girl, who used to steal food and pass it out the back window to a widow with four children.'

'And because it came from your own sweat, God in His providence granted that this hut be built for you. You did not give it yourself, so it is not stone, it is only wood. But it is from you, and God is just.'

And so, by divine economy — by God's own providential arrangement — He had this one built for you. And that is exactly how it was. Behind the house was the widow, just as he had said. 'Don't you want to know,' he says to him, 'how that other man built his?'

He used to beg on a bridge, he told him. “Yes.” On the other side of the bridge there was a blind man. “Yes.” “Do you know what he used to do? Every day at noon, when he had finished, he would slowly make his way over and see whether the blind man had collected anything.”

For this man had his sight, yet he too knew hardship; and the blind man, you know, since he cannot see us, we simply pass him by. You have to carry much light in your soul to go and seek out the blind man yourself.

'So he would go,' he says, 'and look, and if he saw that the blind man had not gathered enough for a loaf that day, then out of what he himself had gathered he would show him mercy.' Do you understand? The beggar was helping the beggar; and with that, he tells him, we built this house for him.

Strange things, these, and who stops to take them into account? There is nothing God will not help with, no one He will not show mercy to, once a person gives Him the occasion. God wants an occasion. And the moment a person gives Him that occasion, God is ready to turn the one into a thousand.

He saw the Prodigal Son returning; the son took one step, and God took nine hundred and ninety-nine. But if a person will not move, will not will it, then God cannot help him.

The Most Holy Theotokos became the Most Holy Theotokos. How did this happen? Did the angel say to her, “Just say yes, and I will make you the Mother of God; I will make you a queen”? No. He spoke with her and waited until she freely said yes. And behind that yes lay such great mercy.

A whole heaven! A glory that will never be repeated! Something — I don't know what to call it. We say it here in church, and it leads us toward Holy Communion. We say it here, and we say: "Let Your mercy, O Lord, be upon us, according as we have hoped in You."

As much as we do, that much He will give us; and so long as we do nothing, God will give us nothing. So a plate, so to speak, is needed for God to fill. That plate we ourselves must offer. Let us not wait for God to supply everything.

We ourselves will set out the plate; we ourselves must will it. So let us think seriously about this: since we are shown mercy by God, we too are bound to show mercy to others. And as much as we show mercy to others, that much will God show mercy to us.

I said earlier that almsgiving can draw a person even out of Hell. And many times, without even meaning to, we become the occasion, on account of others, for mercy to be shown to us. As I told you earlier, that girl became the reason he has his little hut there.

I will tell you something else now, which has to do with what happens beyond the grave.

There was a lady, a woman of means, who had lost her husband. She was, as we might say, a Christian, but a Christian of outward forms. So she did not cease, as she had been taught, to make her offering and send it to the Church through her servant.

And indeed a fair sum of money as well, every Saturday going into Sunday, for the departed man. She herself did not go to church; she sent to church. And so one Saturday evening, the girl who took the offering, the bottle of oil and the money to carry to the church, did not go by the usual road, but followed another road through a neighborhood that also came out at the church.

And by God's providence, as she was passing through a narrow lane, she heard on the one hand the crying of a small child, heart-rending cries, and on the other she heard the groaning of someone plainly ill, a grown person. It made her wonder: what is this, something is happening here.

And there was a little house that went down inside by five or six steps. Without hesitating, in her simplicity, with the gifts still in her hands as they were, she goes down the stairs to see what it was about. And she sees a mother, a widow, no, not a widow; the husband was alive, but he was sick in a broken-down bed, and another little child in an old broken cradle, crying, with four more little children kneeling. And the mother was praying, asking God in her own improvised prayer to have mercy, to send them a piece of bread, for the children had gone a week hungry, truly as in the Gospel, and to send them some doctor for her husband, to have mercy on them.

And when she found herself in the midst of all this, she set the things aside and took part in the prayer herself. When the prayer for the mother had ended, she did not stir at all, even though the stranger had come in; she finished the prayer, and then they had a brief conversation.

What is it, what is happening to you, the baby is crying, the man is ill, and so on; and in a few words the mother told her the state they were in.

The girl was so moved that she says: Please, accept this offering, so that you and your children may eat a little tonight. And accept this money too. And you have my promise that I will not forget you.

You understand, the mother squeezed her hands, she covered the girl with kisses, and so on; and, empty out the oil for me too, empty out the oil, she takes the cloth from the offering, she takes the bottle of oil, and she returns home, without saying anything to the lady about what she had done with the offering bread.

That night God so arranged it that her husband appeared to the lady, and he says this to her: Thank you very much for remembering me and sending me a prosphoron, an offering loaf after so long a time since I departed from your side.

They had this exchange. “But I send you a prosphoron every Sunday,” she told him. “No, I received a prosphoron yesterday.” Her maid, the young woman, knew what had happened. In any case, she woke up and could not bring herself to sleep until morning. Then, in the morning, she called the young woman and questioned her closely, to find out what she knew concerning the dream she had seen that night.

Tell me, my child, she says. Did Sakis give you the prosphora to take to church? Of course. You gave the money too? Of course. Yesterday the offering went to church? Of course. You gave the money? She gave it.

Listen, he says to her, I saw this dream, and from it I gather that something is going on. Tell me what it is about; what did you do with the other offerings?

When the young woman heard that the matter had somehow come to light, she said to the lady, “Madam, listen to what I have to say, and then you can have my head. I delivered all the other prosphora, but I did not deliver this one. And I too am amazed that he received the one I did not deliver, but did not receive those I did.”

That is what amazes me. They also entrusted the matter to a spiritual man, and he explained it to them: “In this case, someone received the offering and prayed for that person, and God accepted the offering made by this woman. But when you sent offerings there, you were giving orders to God: ‘I am sending You prosphora; take care of things with my husband.’ You were not praying, nor would you get up and go to Church yourself.” This teaches us both how people beyond the grave are helped, and what they lose when they have left no one behind on this side of the grave. A simple woman sent this offering over there. The woman herself did not send it; another woman prayed for her.

And the man received it; thank you, he says, it was most sweet. For the departed too are waiting, beyond the grave, for the mercy that a person ought to do from here; it reaches them beyond the grave. For the Church takes the person from the moment he falls from his mother's womb, and delivers him up to the Second Coming.

Not only until he dies; she watches over him afterward as well. Through the memorial services, through the liturgies, through the almsgivings, through this and this and this. Until the day the Second Coming of that person comes, the file stays open.

And now, in proportion to the people who plead for that person, that person receives; and the one who acts here on his behalf takes his share as well. I am passing on to you a part of what exists within the tradition of our Church that bears on our subject.

And I say this now: if the people who showed mercy only under compulsion, or showed mercy without really meaning to, were taken into account by God, and God opened His mercy and showed mercy, how much more, if a person does the thing with determination, with passion, what will that be.

I know a family that has seven children. They never have their fill of bread, they never have their fill of oil; and what do the father and mother say?

One spoonful of oil less from all our meals for the whole week, so that oil is left over within the month, that we may burn the vigil lamp at least, he says, twice, on Wednesday and on Friday, because on Wednesday Christ was betrayed and on Friday He was crucified; and whatever is left over, let us give it to the brothers of Christ.

How much was it? Fifty grams, a hundred grams — this little bottle. He would deprive his own children of things they needed, just so he could give something away. Because in that house it was unthinkable — a house that receives God's mercy — that even when things were lacking at home, they should give nothing at all. This, I tell you, is what is missing even in the most cultivated Christians. They don't carry it in them as a passion, that they must show mercy, must give alms, and that behind this mercy lies the fact that they themselves will receive mercy.

Because if, for example, I receive a thousand drachmas as my pension, and I immediately set a hundred aside and say I am taking nine hundred, do you know what I am doing? With the hundred I will give, I bless the nine hundred; I bless what remains. So we know that we bless what remains, and that we are not going to lose anything of what we give.

...what we give is converted. You see, when you travel to a foreign country, you exchange your money for the appropriate currency. If you want to go to America, you go to the bank and exchange it for dollars. If you want to go to Russia, you exchange it for rubles. If you want to go to Turkey, you exchange it for Turkish lira. If you go to Italy, you exchange it for lire. If you want to go to Germany, you exchange it for marks. So that your money will be accepted there, you convert it. This is exactly what happens.

You see, when you give something away, you transform material goods into spiritual treasure. What did Abraham say to the rich man when he asked him to dip the tip of his finger in water and cool his tongue? He said, “You received your good things, while Lazarus received his suffering. Now you are in torment, and he is comforted. You sent us nothing here, so we have nothing to give you. You consumed everything and spent it on pleasure. You were indifferent; you trampled everyone underfoot. You dishonored people and bought them off; you stole and built up your wealth; you became puffed up and cast people aside.”

Wherever you passed through, you left tears scattered behind you. So what do we owe you? What are we in your debt for? You sent nothing on ahead to us here. Blessed are the people who manage to do it, even though people have nothing that is truly their own. They brought nothing in their hands when they came into this world, and when they leave it they hold nothing in their hands either.

People are stewards of God's material goods. And yet God is so open-handed that, when He sees a person who has bowels of compassion and who says, Oh, if only I could help him, oh, if only I could do this, if only I could stand by him,

this is what God wants. And when He sees a person with such bowels of compassion, He mercies him at once. God is rich. Never let Satan deceive you and trick you into thinking that God is tight-fisted, that He is a miser, that He is poor.

God is rich. There is a beautiful account about Alexander the Great, when he found himself down there in those lands, in Africa, where he had conquered so many cities.

It is told that once they held a great celebration, a victory celebration for all these conquests. They set up a golden throne, raised up high, and Alexander the Great mounted it with a staff, a golden staff, and he was gleaming.

Amid all this splendor, all this pomp and ceremony, there suddenly appeared a poor man. We do not know how he slipped past the security, as we would call it, and the guards, but he made his way all the way to the throne of Alexander the Great.

And there, a bony, feeble hand was begging for alms. I do not know if you have been down to Arabia, or over that way, to see it. The little Bedouins and the Arabs, all of them beg, every one, with bony hands, and all of them beg.

They want sweets, fruit peels—whatever he has in his hands, they want to take it away with them. And so a hand reaches out. The crowd was shocked when, at that solemn moment, this ragged beggar appeared and asked the king for a few coins.

Pennies — because of course he wasn't asking him for a fortune. He's asking him to have mercy on him, to give him — I don't know — some coin, something. And Alexander the Great turns, so the story goes, with a kind and cheerful look, and he looks at him, at this poor man who had stretched out that bony hand of his — that filthy hand — and he says to him: 'What do you want?' He says: 'Some small assistance.' 'This city,' he says to him, 'is yours.'

And the king gave him an entire city. When the man heard this, he stood frozen there, his hand still outstretched, dumbfounded. Could you receive such an answer, could you expect such an answer? He had asked for a single coin, and the king gave him a city. The king says to him, what has come over you, what is it? He says, I am not worthy, O king, I am not worthy. I am a worthless man; I am not worthy, he says, of such a gift.

But I don't show mercy, he says, on the basis of how low you've fallen. I don't measure my mercy by your wretched state. I show mercy on the basis of my own greatness, out of my own openhandedness, he says. And a great man, a king, does great things. His gifts are great. What he gives is great. The city is yours, he says. And I think to myself now, as I read this and pass it on to you: if a man like that — a man who, king though he was, surely had his own passions as well, surely had his own demons — if he can make a gesture like that, then what can God do for a human being?

Because, you see, along comes that other one — you know who I mean, the one with the horns and the tail — and he puts the thought in us: "You are not worthy." But when were you ever worthy, and when will you become worthy, so that you could receive these things from God by right? God is open-handed; He is a lavishly generous God, and He wants this person of His to receive mercy — and, if it can be done, He wants him to take his innermost self and his material things as well, and, apart from what he will actually need here, to take everything left over, everything surplus, and turn it into foreign currency and deposit it in the bank of God.

There are many people who are considered shrewd and know how to live, who keep their deposits in foreign banks, fearing the collapse of the currency here in this poor, wretched land. And they have done it: some have turned it into gold, others into I do not know what. They secure it. So why, if you are a sensible person and you are awaiting this journey of departure, to leave one day, would it not serve you to have a deposit in the bank of God as well?

And it is so easy to find. And yet man, advanced as he is today, having achieved so many things, grasped so many things, gone so far in so many things, in this he stays behind. He does not become a depositor in that bank. Our Christ said somewhere, I do not know if you remember it. He says, see that you deposit where rust and moth do not destroy them, where there are neither moths to ruin them nor mouse to eat them. Whatever that bank holds does not perish. For many people, I remember one, in the years of the first occupation.

During the occupation, a man had five hundred thousand drachmas in banknotes hidden in his chest, yet if anyone asked him for even a penny, he would not give him the slightest thing. Then a mouse got in and shredded it all. It reduced the whole five hundred thousand to scraps. The man went mad. He went mad. But whatever you deposit there is never lost. “And where am I to find God’s bank?” someone asks. There are bankers right here.

Poverty is God's bank. Those who are in need, the widow, the orphan, and other good works — homes for the aged, homes for infants, holy churches, holy monasteries, and other institutions that help people and stand by them in the needs of this world — these are savings, they are converted, God writes it down, He writes it all down. And yet people look for other ways to please God. God is not pleased. Let me give you an example that Saint Basil the Great gives. There is virginity, he says, there is fasting, there is sleeping on the ground. Do you know what it means for a person to sleep on the ground?

These, he says, are good virtues, but they are, he says, private ones. If you are a virgin, you have kept yourself a good virgin for yourself alone. If you fast, you benefit only yourself. If you sleep on the ground, you sleep and benefit only yourself. But if you give alms, you help others as well. Virginity is nothing, fasting is nothing, sleeping on the ground is nothing, prayer is nothing, if you do not show mercy to those who deserve it.

These private things you do are for your own benefit. I want you to do something out of love for the other person. It must weigh on you now, that these people should have a fire, for it is cold. That they should have a little fuel. So many children are over there.

They're elderly people. Has anyone brought them any firewood? That's what should be on your mind. And even as you sit there by your own fire, you should feel as though you're sitting on a pillar of ice, as long as you haven't also made sure of the one who's in need.

For we think ourselves clever: we stocked up. You had the foresight to stock up, and winter found you prepared. But do you ask whether that other person had the means to stock up, whether he had anything left over to buy firewood, heating oil, gas, or whatever else?

Let me give an example. Suppose I have one, two, three, five, ten suits. Isn't there someone else out there with nothing to wear? I have five, six, ten blankets. Couldn't one of those blankets go to that family with five little children, who have them all lying on the floor on a makeshift bed, or tucked away in the chest of drawers, one child in one drawer, another in the next, and another in the next, and another's in the next?

And what if, meanwhile, your own darling, your only son, gets a beating over the head tomorrow, precisely because he never thought of the others? You keep him pampered and cared for over here, and so on. This is a testing from God.

And an account will be demanded of the manner in which we have conducted ourselves in this very matter I am speaking to you about, the matter of good works and of mercy. Take care. And truly, at this point I would like to say to you that we should not tell lies, but should also speak the truth.

Namely, that there are many needs in the world that we cannot remedy or satisfy on our own. What can I do about it, I say to myself. So much is needed there, what can I do, when all I can offer is a hundred drachmas, maybe two hundred, fine.

But perhaps someone else can add another hundred as well, could they not? You cannot show him mercy entirely out of your own wallet, but perhaps you can through a word from you. Go and phone that certain lady you know.

Set aside a hundred drachmas this week, there is a great need, and let us tell someone else too, and so on, so that together we gather a thousand drachmas, and we must send it over there. And you will see that God will bless this spiritual mercy you show on behalf of someone else.

You'll put in a hundred, I'll put in a hundred, the next person will put in a hundred — ten of us together will chip in. I can't lift that beam by myself; it's heavy. The rent is too much, the medicine, let's say, is too much, the doctor is too much — I can't do it alone.

But perhaps ten of us together can carry him, perhaps fifteen of us together can carry him. And this because he has no standing, he has neither money nor standing. For you know, a person does not have only what he has deposited in the savings bank, or in his pocket, or in foreign currency.

A person also has the credit his name carries. I pick up the phone and say, “Mr. Andreas, send that over there, and I’ll stand behind it.” “All right, Panagopoulos.” I may not have the money right then, but he goes ahead and does the job, and a month later I go and pay him.

I have credit in my name, Panagopoulos tells me over the phone, he is no swindler, at least not up to now. So this poor man has nothing, neither in his pocket, nor does anyone even know who he is. So you will step forward, you and I will put our own name on the line.

And whatever you have in your pocket, and if you have nothing in your pocket, then whatever you have in your good name, you will put it to work as a child of God for the child of God. You will put it to work. And so, many times, because Satan says, what can you do there, drop it, go on your own way, some Onassis will turn up who will sort all this out.

Or take the parish charity fund. Even though we've never once given a dime to the charity fund, we expect the charity fund to cover the needs of all those parishioners who are in need. So if we ourselves never give anything, then we have an obligation to speak up right away wherever else we think we can, to knock on whatever door we think might open.

And then, all of us together, to shoulder this need.

This is the most beautiful offering. Do you remember the paralytic of old, who could not make his own way to Christ? But eight hands and eight feet joined together, four men. And they took him up and brought him to Christ, and Christ showed him mercy.

Human misery, the paralytic and those who are in need,

held up by human compassion, he is carried to Christ, and he is rewarded by Christ — both he himself and the men who brought him there. Seeing their faith, He said: «Child, your sins are forgiven you.»

The first one ever to be shown mercy through organized charity was Christ — He was the first. He is the One who gave the command to Peter and says to him: “Go to the sea and cast in your hook, and the first fish you catch, pull it up and open it; inside it, whatever you find, you will find. A stater,” He tells him — “a silver coin — go and pay it for you and for Me.”

He who can bring money out of the sea by a miracle nevertheless accepts to be served by certain women who had received mercy and who came near, and He and His company were provided for, fifteen or twenty people continually, out of these women's own possessions.

Organized charity shows a heart of tender compassion, because it gets many people involved. But with us — if the bear isn't in our own yard, we don't pay it any mind. The pain is far away. The need is someone else's. Destitution, persecution — far off.

As Paul says: who is in pain, and I am not in pain? Who is made to stumble, and I do not burn within? Who is tormented, and I do not suffer with him? The need of the other person must become your own need. That is when you bear a likeness to Christ.

Otherwise, you bear no likeness to Christ. As you can understand and see, this matter is a very great one. It does not stay within narrow limits. I will toss out a couple of coins so I'll be left in peace; I'll give a hundred-note, a thousand-note, and be done with it. It is not that.

It is like a drill boring into you. God will set that drill upon you. You will find yourself thinking about the other person's need as well. And when God sees that you are troubling yourself and have bowels of compassion toward your neighbor, then God too will trouble himself on your behalf.

As long as you care for the other person, within the limits of your strength and your means, you show that you love Christ, and Christ will love you and will act. But the hour does not allow us more, and God willing, we will continue tomorrow evening.

Απόψε το βράδυ, σαν πρώτη συνάντηση μαζί, θα ήθελα να μιλούσα για ένα θέμα που θα είχε θέσει με τους προχωρημένους κατά κάποιων τρόπων χριστιανούς. Όχι για τους αρχαρίους, όχι ότι δεν τους ενδιαφέρει και αυτούς, και αυτούς τους ενδιαφέρει και όλο τον κόσμο τον ενδιαφέρει, αλλά ως επί το πλείστον τους προχωρημένους χριστιανούς οι οποίοι νομίζουν ότι πιθανόν να επιτελούνε τον προορισμό τους σε αυτό το σημείο που θα μιλήσουμε που εάν εξεταστεί από τη σωστή πλευρά του πράγματος θα βρούμε ότι κι εμείς που θρησκεύουμε δεν κάνουμε τόσο αυτό που πρέπει να κάνουμε.

Το θέμα θα μπορεί να τεθεί ως εξής: Ο Θεός ελεεί τον άνθρωπο ή δεν τον ελεεί; Και η ομολογία είναι των περισσότερων ανθρώπων ότι ο Θεός ελεεί τον άνθρωπο και τον ελεεί ποικιλοτρόπως.

Ο άνθρωπος είναι δύο πράγματα. Είναι σώμα, που αυτό βλέπουμε εμείς ως επί το πλείστον, είναι και ψυχή. Και ο Θεός ελεεί τον άνθρωπο και σωματικώς και πνευματικώς. Εάν παύσει ο Θεός να ελεεί τον άνθρωπο, αλίμονο στον άνθρωπο.

Μην κοιτάτε που εμείς νομίζουμε ότι εμείς υπάρχουμε, ζούμε, κινούμεθα, επιτυγχάνομεν, πολιτευόμεθα στη ζωή αφ' εαυτού μας. Αυτό είναι λάθος. Τα πάντα είναι από Αυτόν και αλίμον από τον άνθρωπο ο οποίος δεν έχει την εμπιστοσύνη του σε Αυτόν και αλίμον από τον άνθρωπο ο οποίος δεν περιμένει από Αυτόν.

Ο Θεός λοιπόν ελεεί τον άνθρωπο και την ώρα που κοιμάται ακόμη και τότε τον ελεεί. Διότι αν ο Θεός δεν θέλει, ο άνθρωπος δεν ξυπνάει, έστω κι αν χτυπήσουν πέντε ξυπνητήρια. Έστω κι αν το ξυπνητήρι το βάλεις μέσα σε κατσαρόλα και κάνει σεισμός και πάλι δεν ξυπνάς.

Εάν ο Θεός δεν θέλει, αναπνέεις, αναπνέεις διότι το θέλει ο Θεός. Βρίσκεις νερό και πίνεις, είναι γιατί το θέλει ο Θεός. Βρίσκεις τροφάς και τρως, είναι γιατί το θέλει ο Θεός.

Τίποτα δεν είναι εκείνο το οποίο δεν στο δίδει έλεος ο Θεός. Έχεις γιατρό και σου μετράει την πίεση για να μείνεις μέσα στο μπάνιο, είναι από τον Θεό.

Ο Θεός έχει το γιατρό και ο Θεός έχει τα φάρμακα. Έρχεσαι εδώ για να καλοσυνέψεις τον οργανισμό σου, διότι τον χάλασες από τη μάσα την πολλή. Είναι έλεος του Θεού. Δεν τα φτιάχνεις εσύ χιλιάδες χρόνια τα νερά αυτά τα ιαματικά, ούτε εδώ ούτε πουθενά αλλού.

Τα φτιάχνει ο Θεός. Είναι έλεος του Θεού. Όλος αυτός ο κόσμος που κινείται και σου κουβαλάει κάθε πρωί φρέσκα και τρως, είναι έλεος του Θεού. Δεν προσευχήθησες ποτέ όμως για αυτούς να πεις Θεέ μου φύλαξέ τους αυτούς και τα υποστατικά τους και το σπίτι τους διότι με ελεούν ή διότι έχεις χρήματα μπορείς να φας, δεν μπορείς να φας, να φας τα χρήματα, δεν σου δίνω, δεν σου φέρνω, τι θα κάνεις, αλλά δεν τα σκεπτόμεθα αυτά τα πράγματα.

Ότι ο Θεός μας ελεεί και εφόσον ο Θεός μας ελεεί, νομίζω ότι κι εμείς θα πρέπει να ελεούμε.

Δεν πρέπει να είμεθα με μεγάλο χέρι στο να παίρνουμε και με μικρό στο να δίδουμε.

Να είμεθα εύκολοι να λαμβάνουμε και δύσκολοι να προσφέρουμε.

Το έλεος πρέπει να γίνεται εκ μέρους του ανθρώπου, για να μοιάζει ο άνθρωπος του ελεήμονος Θεού. Εάν ο άνθρωπος δεν κάνει έλεος, τότε δεν μοιάζει του ελεήμονος Θεού. Δυστυχώς, όπως ξέρετε και εσείς, σήμερα, εκτός ορισμένων, και από τους θρησκευωμένους ακόμη δεν είμεθα ελεήμονες. Δεν έχουμε σπλάχνα οικτιρμών προς τον κόσμο.

Πάτερ ημών προς τους έξω και κατά συνέπεια δεν έχουμε ιδιότητες του Θεού, διότι όταν βλέπεις ένα ωραίο φρούτο είναι από ένα ωραίο υγιές δέντρο, αν βλέπεις ένα άσημο φρούτο είναι από ένα χαλασμένο σάπιο δέντρο.

Αν λοιπόν θέλω να λέγω Πάτερ ημών στον Ουρανό και πραγματικά να είμαι παιδί του Θεού, θα πρέπει κι εγώ να έχω σπλάχνα οικτιρμών και ελέους προς τους έξω.

Εμείς είμεθα μεταξύ εκείνων που είπε κάποτε ο Χριστός μας στους Εβραίους, Έλεον θέλω και ου θυσίαν. Εύκολοι για κεριά, εύκολοι για προσφορές, εύκολοι για τα πάντα. Όμως, έλεος προς τον συνάνθρωπο, όχι.

Δεν κάνουμε το καθήκον μας, όχι από κακία, από άγνοια. Δεν ξέρουμε ότι και εμείς πρέπει, για να λαμβάνουμε έλεος, πρέπει να κάνουμε έλεος. Για να μακροθυμήσει ο Θεός επάνω μου, πρέπει να μακροθυμήσω κι εγώ προς τους άλλους.

Για να μου δώσει πρέπει να δώσω, για να λάβω πρέπει να δίδω. Αυτό δεν το ξέρουμε. Δεν το έχουμε μέσα στη ζωή μας, μέσα στο πρόγραμμά μας το θρησκευτικό. Δεν αποτελεί καθήκον για πολλούς θρησκευόμενους ανθρώπους το έλεος προς τα έξω.

Και όταν ο Θεός δεν βλέπει τον άνθρωπο να έχει σπλάχνα οικτιρμών προς τους έξω, τότε κι αυτός κουμπώνεται κατά κάποιον τρόπο και δεν έχει σπλάχνα οικτιρμών προς εμάς. Μας περιμένει βέβαια, μας δίδει τράτο, αλλά εάν εμείς δεν κάνουμε όπως Αυτός κάνει, τότε τα πράγματα δεν θα είναι καλά εν τη ημέρα της Κρίσεως.

Θα ήθελα λοιπόν να μιλήσω για αυτό το θέμα του ελέους του ανθρώπου προς τον συνάνθρωπο. Διότι εφόσον ελεείται πρέπει να ελεεί. Και όταν βλέπει ο Θεός ότι ο άνθρωπος ελεεί, τότε τον ελεεί, τότε του δίδει.

Υπάρχει μια ωραία εικόνα στον χορτασμόν των Πεντακισχιλίων. Είχε μπροστά του ο Χριστός 25.000 ανθρώπους. Διότι όταν λέμε 5.000 άνδρες, άνευ γυναικών και παιδίων. Και ξέρουμε το ποσοστό, το θρησκευόμενο των γυναικών εν σχέση με των αντρών είναι 1 προς 5.

Πρέπει να έχουμε 25.000 ανθρώπους. Και με βάση τους 25.000 ανθρώπους είχαμε 5 ψωμιά και 2 ψάρια. Πού να βγεις, τι να κάνεις αυτά τα στόματα; Πώς να χορτάσεις τόσες κοιλιές και εντούτοις. Και διαβάζω και σας το υπενθυμίζω ότι ο Χριστός έδωσε εντολή να καθίσουνε 50-50.

Εκάθισαν στα χόρτα και υπάρχει το μέρος εκεί το οποίο μέχρι τις σήμερον υπενθυμίζει αυτό το γεγονός.

Και έρχονται οι μαθητές στον Χριστό να πάρουν για να δώσουν. Και ο Χριστός σηκώνει τα χέρια Του, προσεύχεται και αρχίζει και πολλαπλασιάζει. Πολλαπλασιάζει ψωμιά, πολλαπλασιάζει ψάρια. Πού το βρήκε το αλεύρι, ποιος εζύμωσε και ποιος έψησε δεν ξέρω.

Ποιος τα καθάρισε τα ψάρια, ποιος τα τηγάνισε και τα έδωσε δεν ξέρω. Θεός ο Ιησούς. Παίρνουν οι Απόστολοι και τρέχουν να δώσουν στους καθημένους. Τα δίνουν. Ξαναγυρίζουν με άδεια χέρια.

Άδεια χέρια, ξαναπαίρνουνε καινούρια, πηγαίνουνε στους άλλους, ξαναγυρίζουνε με άδεια χέρια, ξαναγυρίζουνε, ξανά τους τα γεμίζουνε. Όσο έδιναν, τόσο τους έδινε. Έπαυσαν να δίδουν, σταμάτησε να τους δίνει. Αυτό είναι το θέμα. Αυτό, ο χριστιανός, λέγω, δεν μιλώ για τους άλλους. Οι άλλοι δεν ξέρουν τι πάει να πει η ελεημοσύνη. Δεν καταλαβαίνουν αυτά, είναι ξένα, είναι κινέζικα για τους άλλους. Αλλά το λέγω για τους διευθυντές.

για τους λεγόμενους χριστιανούς, οι οποίοι δεν έχουν οργανωμένη την φιλανθρωπία προς τον συνάνθρωπο. Στέκονται σε ορισμένα ψεύτικα επιπόλαια πράγματα, αλλά όχι σε βασανισμένη φιλανθρωπία, που θα σου λείψει κάτι για να το δώσεις, που θα το δώσεις από δικό σου, που θα το δώσεις από το υστέρημά σου, που θα κουραστείς.

Αυτή δεν υπάρχει. Υπάρχει άλλη, η Ανέξοδος Φιλανθρωπία. Δεν μας πάνε τα παπούτσια αυτά, πέτα τα, γιατί ποιος παλιατζής, τι θα μας δώσει; Δώσ' τα για την ψυχή σου. Και δεν του πάνε ούτε του αλλουνού. Είναι τέτοια που δεν φοριούνται από κανέναν.

Δίδεις λοιπόν και νομίζεις τώρα εσύ όσα βρεις από τα πεταμένα πράγματα που έστειλες στον ουρανό από φιλανθρωπία. Δεν είναι αυτό το θέμα. Αν ήξερε ο άνθρωπος τι είπα να πει έλεος προς τον συνάνθρωπο, δεν θα έκανε τίποτα άλλο, μόνο και μόνον έλεος.

Και όχι μόνο αυτό. Αλλά θα ευχαριστούσε και τον άνθρωπο που του δίνει. Δεν θα περίμενε να του πει ευχαριστώ. Πράγμα που κάνουμε εμείς και του το βγάζουμε από τη μύτη του αλλουνού. Που αν του δώσαμε ένα κομμάτι ψωμί, του δώσαμε ένα ρούχο που δεν μας πήγαινε, του δώσαμε ένα κομμάτι, ξέρω, μια δουλειά, και του το περιμένουμε να μας το φωνάζει πάντοτε και να μας ευχαριστεί.

Να κουνάει πάντοτε την ουρά του μπροστά μας, σαν το σκυλάκι που είναι υποχρεωμένο Δεν ξέρω λέω για αυτούς πώς σκέφτονται και τι κάνουν Ο άνθρωπος πρέπει να ευχαριστεί τον άλλον όταν του λέει σε ευχαριστώ πάρα πολύ Όπως κάνουν οι ξένοι παραδείγματι Σε εξυπηρετεί και σου λέει και ευχαριστώ από πάνω Αντί να του πεις εσύ ευχαριστώ, σου λέει αυτός σε ευχαριστώ Thank you σου λέει αμέσως Περίμενε να του πεις τίποτα Σε ευχαριστώ Γιατί με ευχαριστείς, όσον εγώ εξυπηρετήθηκα και πρέπει εγώ να σου πω ευχαριστώ Και τούτο έχει βαθιά έννοια αυτό Ότι ο άνθρωπος έχει περίσσευμα παραπάνω από εκείνο που του είναι αναγκαίο καθημερινό

Του είναι φόρτωμα, του είναι βάρος. Και όπως όταν σε συναντήσει ένας στο δρόμο και εσύ είσαι φορτωμένος με τα σακούλια σου και ιδρωμένος συ πηγαίνεις, γιατί έτσι είναι οι άνθρωποι που έχουν, φορτωμένοι δεν το βλέπουνε, δεν το ξέρουνε, το βλέπουν ότι χάσανε τον ύπνο τους, το βλέπουν, κοιτάζουν τα δολάρια, κοιτάζουν τη δραχμή, κοιτάζουν τα ακίνητα, πώς να στερεώσουν, δεν το καταλαβαίνουν ότι είναι βάρος.

Είναι βάρος. Όταν, λοιπόν, βρεθείς τώρα, ο άλλος να σου πάρει το βάρος από πάνω σου, να σε ξαλαφρώσει, τι θα του πεις; Θα του φιλήσεις τα πόδια, θα του πεις ευχαριστώ, διότι σου πήρε το βάρος. Έτσι ακριβώς είναι και αυτό. Πολλοί δεν το έχουν πιάσει αυτό και θέλουν, όταν δώσουν μια δραχμή, να τους το φωνάζουν το ευχαριστώ ένα εκατομμύριο χρόνια. Αν προσφέρουν κάτι σε μια εκκλησία, περιμένουν να δουν το όνομά τους στον πίνακα των ευεργετών ή στον πίνακα των δωρητών ή να το γράψουν στην εφημερίδα, ότι αυτό και αυτό έγινε. Αυτή δεν είναι ελεημοσύνη. Αυτή δεν είναι αγαθοεργία. Αυτό είναι για τον εαυτό μας. Ξεσκονίζουμε τον εαυτό μας. Και πολλές φορές πολλοί λένε: «Θέλω να δώσω, να πιάσει». Να πιάσεις, να πιάσεις. Θέλει να τον δει γυμνό, θέλει να τον δει ξυπόλυτο, θα του δει το χέρι.

το χέρι του μέρα νύχτα εκεί και θα το σκεφτεί εάν δώσει.

Δεν έλεγε για την εντολή, λέει για να ικανοποιήσει τον εαυτόν του.

Είναι κάτι το πολύ λεπτό αυτό που σας λέγω και δεν ξέρω με τη βοήθεια του Θεού πώς θα το πιάσουμε και πώς θα το ενεργήσουμε. Πάντως, το γενικό σύνθημα είναι εφόσον ο Θεός με ελεεί, περιμένει κι από μένα να ελεήσω.

Και ο άνθρωπος που δεν ελεεί, δεν ελεείται από τον Θεό.

Δηλαδή τι είπα να πει δεν ελεείται. Μα εγώ δεν μου λείπει τίποτα, σου λείπει η χάρις του Θεού. Σου δίδει υγεία, σου δίδει ψωμί, σου δίδει παιδιά, σου δίδει ανθρώπους στο περιβάλλον σου, όχι γιατί σ' αγαπάει, γιατί σε ελεεί.

Είναι εκείνο το οποίο λέγει στο απόδειπνο, ο τους δικαίους αγαπών και τους αμαρτωλούς ελεών. Ως αμαρτωλόν σε ελεεί και σε βοηθάει και σε περιμένει. Δεν το έχουμε πιάσει αυτό όσο πρέπει. Έχει μεγάλη δύναμη η ελεημοσύνη.

Μπορεί να βγάλει άνθρωπο από την κόλαση η ελεημοσύνη. Ίσως να σας φανεί παράξενο, ότι θα καταργήσουμε τη μετάνοια. Θα καταργήσουμε την εξομολόγηση, θα καταργήσουμε τη Θεία Κοινωνία, θα καταργήσουμε την Εκκλησία, θα καταργήσουμε τον κλήρο.

Όχι, δεν τα καταργούμε αυτά, αλλά αν όλα αυτά τα κάνεις, δεν κάνεις ταυτόχρονα έλεος, αυτά μαραζώνουν και ατονούν. Εγώ εξομολογούμαι, εγώ κοινωνώ, αλλά δεν δίδω.

Δεν κάνεις τίποτα. Θα πρέπει και να δίδεις με εμένα αυτά όλα, αλλά και να δίδεις τότε αξιοποιούνται και τα υπόλοιπα τα οποία κάνεις. Αν σε αυτά είσαι κουμπωμένος τότε και αυτά αχρηστεύονται, διότι δεν τον θέλει τον χριστιανισμό ξηρόν ο Χριστός, θέλει σωστή πίστη αλλά και αρκετή πράξη.

Δείξε μου τα έργα σου για να σου πω την πίστη σου. Όσον δια των έργων δεν αποδεικνύεις την πίστη σου, άρα δεν είσαι δεκτός εις τον Θεό.

Υπάρχουν ορισμένα περιστατικά στη ζωή της Εκκλησίας, τα οποία δίδουν πολύ χρώμα σε αυτά τα οποία σας λέγω αυτή την ώρα. Ας σας πω ένα περιστατικό. Κάποτε ήταν ένας πολύ πτωχός, χριστιανός πτωχός, και θέλοντας να κάνει καλό σε έναν σκληρόν, σε ένα σπάγκο, σε έναν άπιστον πήγαινε πάντοτε και του ζητούσε.

Αυτός δε, θα πρέπει να γνωρίζουμε, είχε αρτοποιείο και του ζητούσε να του δώσει λίγο ψωμί. Και όχι μόνο ψωμί δεν του έδινε, αλλά τον περιέλουζε και με χίλιες δυο βρώμικες λέξεις των απίστων και των αθέων ανθρώπων.

Αυτός όμως ο επαίτης πάντοτε πήγαινε και τον οχλούσε, με διακριτικό τρόπο. Κάποτε λοιπόν αυτός εθύμωσε και βουτάει ένα καρβέλι ψωμί και το πετάει στο κεφάλι. Αυτός έκαμε ότι δεν κατάλαβε ότι αυτό ήταν οργή να τον χτυπήσει.

Το πήρε το καρβέλι αυτός, ευχαρίστησε και έφυγε. Δεν ξαναπήγε από εκεί όμως.

Λέγεται λοιπόν τώρα ότι ήρθε εποχή, όπως συμβαίνει σε όλους μας, να πεθάνει κι αυτός με τη σειρά του. Σατανάδες που περνούσαν στα Τελώνια τον είχαν για δικό τους. Φέρτε, δικός μας. Στα χαρτιά μας είναι γραμμένος κάτω-κάτω, δεν υπάρχει τίποτα υπέρ του.

Όταν έφτασε, λέγεται, στην μπαλάντζα, στη ζυγαριά του Θεού που δεν ντρέπεται κανέναν, έβαναν οι σατανάδες τη σκληρότητά του τα πράγματα πάνω από εδώ στη ζυγαριά κλπ. Οι άγγελοι μαραμένοι δεν βρίσκαν τίποτα να βάλουν.

Σε μια στιγμή κάποιος άγγελος λέει, βρήκα κάτι, και βρήκε μια σημείωση που έλεγε για το καρβέλι που πέταξε στο κεφάλι του Ανίου και την παίρνει αυτή τη σημείωση ότι έδωσε ένα καρβέλι έστω και πεταχτό και το βάζει στην παλάντζα.

Αλλά η παλάντζα συνέχιζε να γέρνει προς τα εκεί.

Ψάχνουνε, ψάχνουνε οι σατανάδες τρίβοντας τα χέρια τους, δικός μας είναι, θα τον πάρουμε και λοιπά. Σε λίγο φτάνει ένας άγγελος με ένα μαντήλι βρεγμένο σε δάκρυα και το βάζει αυτό το μαντήλι στο μέρος μαζί με το σημείωμα που ανέφερε για το ψωμί.

Και τότε αυτομάτως η παλάντζα έγειρε προς τα εδώ και τον πήρανε των άνθρωπων αυτών οι Άγγελοι. Τι είχε γίνει, όταν πέρασε καιρός αρκετός, αυτός ο άνθρωπος ήρθε στα συγκαλά του που λέμε. Άρχισε να καταλαβαίνει ότι ήταν σκληρός άνθρωπος.

Έβλεπε άλλους ανθρώπους που πολιτεύονται διαφορετικά.

Αυτός ο άνθρωπος και έκλαψε και έκλαψε και έκλαψε και τα δάκρυα ξέρετε της μετανοίας είναι τα πιο πολύτιμα δάκρυα. Έχουμε εμείς δάκρυα ποτάμια, την άφησε η φιλενάδα του και κλαίει αυτός ή τον άφησε ο φίλος και κλαίει ή έχασε την περιουσία ή δεν κατώφερε να βγάλει τον άλλον έξω στον δρόμο και να το νοικιάσει ακριβότερα το διαμέρισμα.

Κλαίμε εμείς από κακία, από συμφέρον, από μετάνοια δεν κλαίμε και τα δάκρυα αυτά της μετανοίας έχουνε, μετράνε πολύ στη δικαιοσύνη του Θεού γι' αυτό λέγει και ο Άγιος Γρηγόριος, ο αδελφός του Μεγάλου Βασιλείου και δάκρυον λέει στάξαν ισοδυναμεί το λουτρό ένα δάκρυο μετανοίας, ναι Θεέ μου το έκανα εγώ αυτό σχόρεσέ με σε παρακαλώ, μετανοώ και σου φύγει ένα δάκρυο, είναι σαν να ξαναβαφτίσκες Και ξέρετε τι κάνει το βάπτισμα, ε! Καθαρίζει όλα τα αμαρτήματα, τα προπατορικά αμαρτήματα και καθαρίζει τον άνθρωπο και τον κάνει ολόλευκον.

Και ένα δάκρυ, λέει, στάζοντας σταγόνα σταγόνα, έχει τη δύναμη του λουτρού του Βαπτίσματος.

Φανταστείτε, πεταχτό καρβέλι, ελήφθη υπόψη κατά τη δικαιοσύνη του Θεού στην κρίση. Σκεφτείτε να το έδινε με την καρδιά του. Σκεφτείτε να έδινε κι άλλα. Θα το περίσσευαν. Κομμάτια που λέει Ξερά που θα πήγαιναν χαμένα.

Ασφαλώς θα τα πέταγε στο σκύλο. Γιατί υπάρχουν και τέτοια. Μην σας φαίνεται παράξενο. Και μην κοιτάτε το συναισθηματικό κόσμο. Το δικό σας.

Γνωρίζω έναν ο οποίος ζει και είχε πάει για κληρικός. Και οι αδελφές του προτιμούσαν και πέταγαν στο σκύλο και τις κότες το ψωμί και δεν του έδιναν ούτε τα ξεροκόματα, γιατί δεν τους ζητούσε τίποτα άλλο, αυτά που πετάτε.

Δώσε τα σε μένα και δεν του τα έδιναν και ζουν σήμερα και είναι χριστιανές και κρατάνε λαμπάδα στην Ανάσταση και έχουν παιδιά βαφτισμένα και πετούσαν στο σκύλο και στις κότες τα ξεροκόματα και αν τον δίνανε στον αδερφό τους, γιατί ο αδερφός του είχε πάει για κληρικός.

Δηλαδή, πού βρίσκεται ο άνθρωπος και πώς;

Είναι λοιπόν κάτι που μπορεί τον άνθρωπο να τον βοηθήσει αν θέλει και σας το λέγω αυτό, εάν λέγω από την αντίθετη πλευρά λαμβάνει ο Θεός υπόψη, πόσο μάλλον όταν ο άνθρωπος πραγματικά δώσει. Θυμούμαι και ένα άλλο, το οποίο και αυτό έχει τη σχέση του.

Ήσαντε, λέγεται, δύο γείτονες. Ο ένας πολύ πλούσιος και ο άλλος επαίτης.

Πέθαιναν κατά οικονομίαν Θεού και οι δύο άνθρωποι την ίδια ημέρα και βρέθηκαν μπροστά στην ταξινόμηση που θα πάει ο καθένας. Ο Άγιος Πέτρος που κρατάει τα κλειδιά λέγει στον πλούσιον σε αυτήν την καλύβην «Στέκεται ο πλούσιος, να ακούσει που θα πάει ο άλλος, ο γείτονάς του, ο επέτυσης».

Συ του λέει σε αυτό το διόρροφο εκεί, εξανέστη ο πλούσιος, λέει Άγιε Πέτρε με το συγνώμη, τι θέλετε του λέει, πως κάνατε κάνω λάθος, λέει σε τι να κάνω λάθος, αυτός είναι γείτονάς μου, λοιπόν αυτός λέει έμενε σε καλύβα και εγώ έμενα σε ψηλό, ναι στη γη του λέει, εδώ αλλάζουν τα σκηνικά Δεν είναι τα πράγματα του λέει όπως είναι στη γη, τα έχετε εσείς οι άνθρωποι.

Εδώ ό,τι υλικά στέλνει ο καθένας, αυτό και του χτίζουμε.

Έστειλες τίποτα; Αυτός τι έστειλε; Εσένα σε ρωτάω, έστειλες τίποτα;

Στάσε, δεν είχε δώσει δεκάρα ποτέ. Δεν σου κάνει, του λέει, περιέργεια το πώς σου φτιάξαμε κι αυτή την καλύβη;

Κάτσε λοιπόν να σου ερμηνεύσω, για να μην σκανδαλίζεσαι. Αυτή την καλύβη σου την έφτιαξε η υπηρέτριά σου, η οποία έκλεβε φαγητό και το έδιδε από το παράθυρο στο πίσω μέρος, που ήταν μια χήρα με τέσσερα παιδιά.

Και διότι ήταν από το δικό σου τον ιδρώτα εκείνο, ο Θεός έδωσε οικονομία να σου φτιάξουν αυτή την καλύβη. Δεν το έδωσες εσύ για να είναι πέτρινο, είναι ξύλινο. Όμως είναι από σένα, και ο Θεός είναι δίκαιος.

Και σου την έφτιαξε κατ’ οικονομίαν αυτή. Και έτσι ήταν πραγματικά. Πίσω από το σπίτι υπήρχε η χήρα, ακριβώς όπως τα είπε. Δεν θες να μάθεις, του λέει, κι αυτός πώς το ’φτιαξε;

Αυτός, του λέει, επαιτούσε σε μια γέφυρα. Λέει ναι. Στην άλλη μεριά της γέφυρας υπήρχε ένας τυφλός. Λέει ναι. Ξέρεις, λέει, τι έκανε αυτός; Κάθε μεσημέρι που τελείωνε, επήγαινε σιγά σιγά και κοίταγε, έχει μαζέψει τίποτα ο τυφλός;

Γιατί αυτός ανοιχτομάτης, είχε την πάθηση, αλλά τον εκλιπαρούσε ο καθένας. Ο τυφλός, ξέρετε, άμα δεν μας βλέπουν, εμείς περνάμε· πρέπει να έχεις πολύ φως στην ψυχή σου για να πας να βρεις εσύ τον τυφλό.

Αυτός λοιπόν πήγαινε, λέει, και κοιτούσε, και αν έβλεπε ότι δεν είχε μαζέψει αρκετά για το καρβέλι την ημέρα εκείνη, από εκείνα που είχε μαζέψει αυτός, έκανε έλεος, του λέει, σε αυτόν. Καταλάβατε; Ο επέτης βοηθούσε τον επέτη, και με αυτό, του λέει, του φτιάξαμε αυτό.

Παράξενα πράγματα αυτά, ποιος θα λαμβάνει υπόψη του, τι είναι εκείνο το οποίο δεν βοηθάει ο Θεός και δεν ελεεί ο Θεός όταν ο άνθρωπος του δώσει την αφορμή· θέλει αφορμή ο Θεός. Και από τη στιγμή που θα δώσει την αφορμή ο άνθρωπος, είναι έτοιμος ο Θεός, το ένα να του το κάνει χίλια.

Είδε τον Άσωτο που γύριζε, έκαμε ένα βήμα, έκαμε 999. Αν ο άνθρωπος δεν κινηθεί, δεν θελήσει, ο Θεός δεν τον μπορεί.

Έγινε η Παναγία Παναγία. Πώς έγινε η Παναγία; Της είπε ο άγγελος ότι πες το ναι και εγώ θα σε κάνω τη μητέρα του Θεού, θα σε κάνω βασίλισσα. Όχι. Μίλησε μαζί της. Περίμενε. Μέχρι που αυτή θεληματικά είπε το ναι, και πίσω από εκείνο το ναι εκρυβόταν ένα τέτοιο έλεος.

Ένας ουρανός, μια δόξα ανεπανάληπτος, ένα πράγμα δεν ξέρω τι. Το λέμε εδώ στην Εκκλησία και μας βάζει προς τη Θεία Μετάληψη. Το λέμε εδώ και λέμε «Γένοιτο το έλεός σου Κύριε εφ' ημάς καθάπερ ηλπίσαμεν επί σε».

Όσο κάμαμε εμείς τόσο να μας δώσεις, και εφόσον εμείς δεν κάνουμε δεν θα μας δώσει ο Θεός. Χρειάζεται λοιπόν ένα πιάτο, ούτως ειπείν, για να βάλει ο Θεός. Το πιάτο αυτό θα το προσφέρουμε εμείς. Μην το περιμένουμε να τα βάλει όλα ο Θεός.

Θα το βάλουμε εμείς το πιάτο, θα θελήσουμε εμείς. Θα το σκεφτούμε λοιπόν εμείς σοβαρά ότι πρέπει, εφόσον ελεούμεθα από τον Θεό, να κάνουμε και εμείς έλεος προς τους άλλους. και όσο κάνουμε έλεος προς τους άλλους, τόσο ο Θεός θα κάνει έλεος προς εμάς.

Είπα γρηγορότερα ότι κι άνθρωπο από την κόλαση ακόμη μπορεί να βγάλει η ελεημοσύνη. και πολλές φορές χωρίς να το θέλουμε εμείς γινόμαστε αιτία, από λογαριασμό άλλων, να ελεούμεθα. Και σας είπα γρηγορότερα, η κόρη αυτή έγινε αιτία αυτός να έχει ένα καλυβάκι εκεί.

Θα σας πω κάτι άλλο που έχει σχέση με τα γεγονότα πέραν του τάφου.

Ήταν μια κυρία, πολύφερνος κυρία, η οποία εστερήθη το σύζυγό της. Ήταν όμως η κυρία, όπως θα λέγαμε, χριστιανή, αλλά των τύπων χριστιανή. Δεν έπαυσε λοιπόν, όπως είχε ακούσει, να κάνει προσφορά και να στέλνει στην Εκκλησία με την υπηρεσία της.

Μάλιστα και ένα αρκετό χρηματικό ποσόν κάθε Σάββατο προς την Κυριακή για το μακαρίτη. Αυτή δεν πήγαινε στην Εκκλησία, έστελνε στην Εκκλησία. Αποτέλεσμα, ένα βράδυ Σάββατο, η κόρη που πήρε την προσφορά, το μπουκάλι με το λάδι και τα λεφτά για να τα πάει στην εκκλησία, δεν επήγε από τον συνηθισμένο δρόμο, αλλά ακολούθησε κάποιον άλλον δρόμο μιας γειτονιάς που κι αυτός έβγαζε στην εκκλησία.

Και κατά οικονομίαν Θεού, εκεί που περνούσε σε ένα στενό, άκουσε κλάματα μικρού παιδιού αφενός, σπαραχτικά, αλλά άκουσε και βογγητά ασθενούντος προφανώς μεγάλου ανθρώπου. Της έκανε περιέργεια, τι είναι αυτό, κάτι γίνεται εδώ.

Και ήταν ένα σπιτάκι που κατέβαινε με 5-6 σκαλιά μέσα. Χωρίς να χάσει, με την απλότητά της, με τα δώρα στο χέρι όπως ήταν, κατεβαίνει τη σκάλα κάτω να δει περί τίνος πρόκειται. Και βλέπει μια μητέρα, χήρα, μια μητέρα, όχι χήρα, ο σύζυγος ζούσε, ο οποίος ήταν άρρωστος σε ένα χαλασμένο κρεβάτι, και ένα άλλο παιδάκι σε μια σπασμένη παλιά κούνια και έκλαιγε, με τέσσερα ακόμη παιδάκια γονατιστά, και προσηύχετο και ζητούσε με αυτοσχέδιο προσευχή από τον Θεό να κάνει έλεος, να του στείλει ένα κομμάτι ψωμί που είναι τα παιδιά μια βδομάδα νηστικά, ευαγγελικά, να τους στείλει κάποιο γιατρό για τον σύζυγο, να τους ελεήσει.

Και όταν βρέθηκε σε αυτό το περιβάλλον, άφησε τα πράγματα στην άκρη και πήρε μέρος στην προσευχή. Όταν τελείωσε η προσευχή για τη μητέρα, δεν κουνίζει καθόλου παρότι ήρθε η ξένη, τελείωσε η προσευχή, κάμαν μια πρόχειρο συζήτηση.

Τι είναι, τι σας συμβαίνει, το μωρό κλαίει, ο κύριος είναι ασθενής κλπ. και είπε αυτή μέσα σε λίγα λόγια την κατάστασή της.

Τόσο συγκινήθηκε το κορίτσι που λέει, δεχτείτε σας παρακαλώ την προσφορά αυτή, να φάτε λιγάκι εσείς απόψε και τα παιδιά σας. Και δεχτείτε και τα χρήματα αυτά. Και έχετε την υπόσχεσή μου ότι δεν θα σας ξεχάσω.

Καταλαβαίνετε, της έσφιξε τα χέρια, το κατεφίλησε το κορίτσι, και λοιπά, άδειασέ μου και το λάδι, αδειά και το λάδι, παίρνει την πετσέτα από την προσφορά, παίρνει την μπουκάλα από το λάδι και γυρίζει στο σπίτι, χωρίς να πει τίποτα στην κυρία, το τι το είχε κάνει το πρόσφορο.

Το βράδυ εκείνο οικονόμησε ο Θεός και παρουσιάστηκε ο σύζυγός της στην κυρία και της λέγει το εξής, Σε ευχαριστώ πάρα πολύ που με θυμήθηκες και μου έστειλες ένα πρόσφορο έπειτα από τόσο καιρό που έχω φύγει από κοντά σου.

Του κάνει μια στιχομυθία. «Εγώ», του λέγει, «κάθε Κυριακή σου στέλνω πρόσφορο». «Όχι, χθες έλαβα πρόσφορο». Και περί αυτού του πράγματος να γνωρίζει η υπηρέτριά της, η κόρη, τι γίνεται. Ξύπνησε εν πάση περιπτώσει, δεν της έκανε κουράγιο να κοιμηθεί μέχρι το πρωί, μέχρι που το πρωί εκάλεσε την κόρη να εκμαιεύσει τι ξέρει επάνω σε αυτό το όνειρο που είδε αυτή το βράδυ.

Πες μου, παιδί μου, λέγει, ο Σάκης σου έδωσε πρόσφορο το πήγαινε στην εκκλησία, βέβαια, έδινε και χρήματα, βέβαια, χθες πήγε στην εκκλησία το πρόσφορο, βέβαια, έδωσε τα χρήματα, τα έδινε.

Άκουσε τσι λέει, είδα αυτό το όνειρο και από αυτό βγάζω ότι κάτι συμβαίνει. Πες μου περί τίνος πρόκειται, τι τα έκαμε στα άλλα πρόσφορα.

Όταν άκουσε η κοπέλα ότι ξεσκεπάστηκε κατά κάποιον τρόπον η υπόθεση, της λέει της κυρίας, κυρία λέει άκουσε να σου πω και πάρε, μου λέει, το κεφάλι. Όλα τα πρόσφορα τα άλλα τα πήγα, αυτό δεν επήγα. Και απορώ, λέει, κι εγώ πως αυτό που δεν πήγα το έλαβε και αυτά που επήγα δεν τα έλαβε.

Αυτό απορώ. Το ενεπιστεύθησαν το θέμα και σε έναν πνευματικό άνθρωπο. Και τους ερμήνευσε ο πνευματικός άνθρωπος: Εδώ έλαβε και προσευχήθηκε για το πρόσωπο εκείνο. Και δέχτηκε ο Θεός την προσφορά αυτή, της γυναικός αυτής. Εσύ εκεί έστελνες και διέτασσες τον Θεό: Σου στέλνω πρόσφορο, κανόνισε με τον άντρα μου. Δεν προσευχόσουνα, δεν σηκωνόσουνα εσύ να πας στην εκκλησία. Είναι ένα μάθημα αυτό το πώς βοηθούνται αφενός οι άνθρωποι πέραν του τάφου, αλλά και τι χάνουν όταν δεν έχουν αφήσει ανθρώπους εντεύθεν του τάφου. Και αυτό μια γυναικούλα το έστειλε εκεί πέρα. Δεν το έστειλε αυτή η ίδια, μια άλλη γυναίκα προσευχήθηκε.

και έλαβε ο άνθρωπος, ευχαριστώ, λέει, γλυκύτατο ήτανε. Διότι οι άνθρωποι περιμένουνε και αυτοί πέραν του τάφου το έλεος που πρέπει να κάνει ο άνθρωπος από εδώ, έρχεται πέραν του τάφου. Διότι η Εκκλησία τον άνθρωπο τον παραλαμβάνει από τη στιγμή που θα πέσει από την κοιλιά της μάνας του και τον παραδίδει στη Δευτέρα Παρουσία.

Όχι όταν πεθάνει, τον παρακολουθεί και μετά. Δια των μνημοσύνων, δια των λειτουργιών, δια των ελεημοσυνών, διά, διά, διά. Μέχρι την ημέρα που θα γίνει η Δευτέρα Παρουσία του ανθρώπου ο φάκελος μένει ανοιχτός.

Και κατά αναλογία τώρα των ανθρώπων που παρακαλούν για τον άνθρωπο, λαμβάνει ο άνθρωπος εκείνος και παίρνει και το ποσοστό του αυτός ο οποίος ενεργεί από εδώ. Σας μεταφέρω ένα μέρος από αυτά τα οποία υπάρχουν μέσα στην παράδοση της Εκκλησίας μας που έχουν σχέση με το θέμα μας.

Και λέγω τώρα εγώ, εάν οι άνθρωποι οι οποίοι με το ζόρι ελέησαν ή χωρίς να το θέλουν ελέησαν ελήφθη υπόψη από τον Θεό και ο Θεός άνοιξε το έλεός του και έκαμε έλεος, πόσο μάλλον, εάν γίνει με πείσμα, με πάθος κάνω ένα πράγμα, τι θα είναι.

Γνωρίζω μια οικογένεια που έχει 7 παιδιά. Δεν χορταίνουν το ψωμί, δεν χορταίνουν το λάδι και τι λέγει ο πατέρας και η μητέρα;

Μια κουταλιά λάδι λιγότερο από το φαγητό μας όλον την εβδομάδα, να περισσεύει λάδι μέσα στο μήνα, να καίμε το καντήλι τουλάχιστον λέει δυο φορές, Τετάρτη και παρασεβεί, διότι τάρτη πολύφοι ο Χριστός και την παρασεβεί εσταυρώθη, και ό,τι υπόλοιπο να το δίνουμε στους αδελφούς του Χριστού.

Πόσο, πενήντα γραμμάρια, εκατό γραμμάρια, αυτό το μπουκαλάκι. Εστερούσε τα παιδιά του τα αναγκαία για να δώσει, διότι δεν εννοείτο και από το σπίτι εκείνο το οποίο ελεείται από τον Θεό, παρότι λείπαν τα υπάρχοντα, να μην δίδουν κάτι. Αυτό λείπει λέγω και από τους πιο καλλιεργημένους χριστιανούς. Δεν το έχουν σαν πάθος ότι πρέπει να κάνουν έλεος και ότι πίσω από το έλεος αυτό θα ελεηθούν οι ίδιοι.

Διότι εάν παραδείγματι εγώ παίρνω χίλιες δραχμές σύνταξη έτσι και βγάλω αμέσως τις 100 στην άκρη και πω παίρνω 900, ξέρετε τι κάνω; Ευλογώ τα 900 με τα 100 που θα δώσω, ευλογώ τα υπόλοιπα. Ξέρουμε λοιπόν ότι ευλογούμε τα υπόλοιπα και δεν πρόκειται να χάσουμε τίποτα από εκείνα που δίδουμε.

...που δίζουμε, ότι μετατρέπονται. Είδατε, για να ταξιδεύσετε σε ένα ξενοκράτος, κάνετε το ανάλογο χαρτονόμισμα. Θες να πας στην Αμερική, θα πας στην τράπεζα να κάνεις δολάριο. Θες να πας στην Ρωσία, θα πας να κάνεις ρούβλια. Θες να πας στην Τουρκία, θα πας να κάνεις μπαγκανώτες. Πας στην Ιταλία, να κάνεις λιρέτες. Θες να πας στην Γερμανία, θα κάνεις μάρκα. Για να περνάνε εκεί, τα μετατρέπεις. Αυτό τούτο γίνεται.

Βλέπετε όταν δίνεις κάτι, μετατρέπεις τα υλικά σε πνευματικά. Τι του είπε του ποτέ πλουσίου ο Αβραάμ, όταν του ζήτησε λιγάκι λέει να βρέξει το δάχτυλό του να μου καταψύξει τη γλώσσα μου, τι του είπε, απέλαβες του λέει τα αγαθά σου, αυτός λέει τα άσχημά του, εσύ υποφέρεις και αυτός παρηγορεί, δεν μας έστειλες τίποτα εδώ να έχουμε να σου δώσουμε, τα έφαγες, τα γλέντησες, αδιαφόρησες, ποδοπάτησες τους πάντας, ατίμασες και επλήρωσες, έκλεψες και έφτιαξες, έφυσες και απόλυσες.

Όπου πέρασες, δάκρυα εσκορπίστησαν. Τι σου χρωστάμε, τι σου οφείλουμε, δεν έστειλες τίποτα εδώ πέρα. Χαρά στους ανθρώπους που θα κατορθώσουν, παρότι οι άνθρωποι δεν έχουν τίποτα δικό τους. Δεν έφεραν τίποτα στα χέρια τους όταν ήρθαν, ούτε όταν φεύγουν κρατάνε τίποτα στα χέρια τους.

Οι άνθρωποι είναι διαχειριστές των υλικών αγαθών του Θεού. Και εντούτοις ο Θεός είναι τόσο ανοιχτοχέρης, που όταν τον άνθρωπο τον δει να έχει σπλάχνα οικτιρμού και να πει «Αχ, να μπορούσα να το βοηθάω, αχ, εγώ να μπορούσα να το έκανα αυτό, να μπορούσα να του παρασταθώ».

Αυτό θέλει ο Θεός. Και όταν δει τον άνθρωπο να έχει τέτοια σπλάχνα οικτιρμών, αμέσως τον ελεεί. Είναι πλούσιος ο Θεός. Μη σας γελάσει ο σατανάς ποτέ και σας κομπώσει. Αυτός είναι καστιδιάρης, αυτός είναι τσιγκούνης, αυτός είναι φτωχός.

Ο Θεός είναι πλούσιος. Υπάρχει μια ωραία διήγηση για τον Μέγα Αλέξανδρο. Όταν βρέθηκε εκεί κάτω στα Σούνδια, στην Αφρική, που είχε κατακτήσει τόσες πόλεις.

Αναφέρεται ότι κάποτε έκαναν μία τελετή μεγάλη, επινίκιον τελετή για όλες αυτές τις κατακτήσεις. Φτιάξαν έναν χρυσό θρόνο, επηρμένο, και ανέβη ο Μέγας Αλέξανδρος επάνω με ένα ραβδί, με μια ράβδο χρυσή, απάστραπτε.

Μέσα σε αυτόν όλον τον διάκοσμο, μέσα στην τόση φαντασία και λοιπά, να σου και ένας φτωχός. Και δεν ξέρουμε πώς διέλαθε εκεί από τις ασφάλειες, όπως τα λέει, και από τις φρουρές, και έφτασε μέχρι του θρόνου του μεγάλου Αλεξάνδρου.

Και να σου λοιπόν ένα κοκαλιάρικο αδύνατο χέρι ζητούσε ελεημοσύνη από το Θεό. Δεν ξέρω αν έχετε πάει κάτω στην Αραβία, στην Αμερική και λοιπά, να δείτε. Τα Βεδουινάκια και οι Άραβες όλοι ζητάνε, όλοι, κοκαλιασμένα χέρια, και όλοι ζητάνε.

Καραμέλες θέλουν, φλούδες θέλουν, ό,τι έχει στα χέρια του να το πάνε. Βγαίνει λοιπόν ένα χέρι, ο κόσμος σοκαρίστηκε όταν είδε σε αυτή τη μεγάλη στιγμή να παρουσιάζεται αυτός ο κουρελιάρης εκεί πέρα και να ζητάει από τον βασιλιά δεκάρες.

Δεκάρες, γιατί ασφαλώς δεν του ζήταγε καμιά περιουσία· του ζητάει να τον ελεήσει, να του δώσει, ξέρω εγώ, κάποιο νόμισμα, κάτι. Γυρίζει, λέγεται, με ιλαρό βλέμμα ο Μέγας Αλέξανδρος και τον κοιτάζει, αυτόν τον καημένον που είχε το κοκαλιάρικο χέρι του τεντώσει, το βρώμικο, και του λέει: «Τι θέλεις;» Λέει: «Μια μικράν τινα βοήθειαν». «Αυτή», του λέει, «η πόλις είναι δική σου».

Εκείνος του, μια ολόκληρη πόλη. Όταν τα άκουσε αυτός, έμεινε κοκαλωμένος εκεί, με το χέρι τεντωμένο, τα 'χασε. Μπορείς να πάρεις μια τέτοια απάντηση, να περιμένει μια τέτοια απάντηση; Αυτός σου ζήτησε ένα γρόσι και αυτός σου ζήτησε μια πόλη. Του λέει, τι έπαθες, τι; Λέει, δεν αξίζω, λέει, βασιλιά, δεν αξίζω. Εγώ είμαι μηδαμινός άνθρωπος, δεν αξίζω, λέει, αυτό το δώρο.

Μα δεν ελεώ, λέγει, με βάση την κατάντια σου. Δεν ελεώ με βάση την κατάντια σου. Ελεώ με βάση τη μεγαλοσύνη μου, με την κουβαρντοσύνη μου, λέει. Κι ένας μεγάλος άνθρωπος, ένας βασιλιάς, κάνει μεγάλα έργα. Είναι μεγάλα τα δωρήματά του. Είναι μεγάλα τα δώρα του. Δικιά του, λέει, η πόλη. Και σκέφτομαι εγώ τώρα που το διαβάζω αυτό και σας το μεταφέρω: αν ένας άνθρωπος που, παρότι ήταν βασιλιάς, δεν θα είχε κι αυτός τα δικά του πάθη, δεν θα είχε τους διαβόλους τους δικούς του, κάνει τέτοια χειρονομία, ένας Θεός τι μπορεί να κάνει σε έναν άνθρωπο;

Γιατί βλέπετε έρχεται ο άλλος ο λεγάμενος με τα κέρατα και με την ουρά και μας βάζει, λέει, δεν είσαι άξιος Και πότε ήσουν άξιος ή πότε θα γίνεις άξιος ώστε δικαιωματικά να τα λάβεις από τον Θεό; Ο Θεός είναι ανοιχτοχέρης, είναι κουβαρντάς Θεός και θέλει τον άνθρωπό του να ελεηθεί και, ει δυνατόν, και το εσώτατό του και τα υλικά του πράγματα, εκτός από αυτά που θα του είναι αναγκαία εδώ, τα υπόλοιπα τα περιττά να τα μετατρέψει σε συνάλλαγμα και να τα καταθέσει στην τράπεζα του Θεού.

Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που θεωρούνται μυαλωμένοι και ξέρουν να ζήσουν Που έχουν τις καταθέσεις τους σε ξένες τράπεζες Φοβούμενοι την πτώση του νομίσματος εδώ της ψωροκόστανας, σε παραδείγματι Και το έχουν κάνει, άλλοι τα έχουν κάνει χρυσό, άλλοι δεν ξέρω τι τα έχουν κάνει Τα εξασφαλίζουν Γιατί λοιπόν, αν είσαι σώφρων άνθρωπος και περιμένεις αυτό το ταξίδι της μεταναστεύσεως Να φύγεις κάποια μέρα, δεν θα σε συνέφερε να βρεθεί στην τράπεζα του Θεού και σε σένα κατάθεση;

Και που είναι τόσο εύκολο να βρεθεί Και εν τούτοις, ο άνθρωπος παρότι είναι τόσο φτασμένος σήμερα, τόσα πράγματα κατόρθωσε, τόσα πράγματα έπιασε, τόσα πράγματα, σε τόσα πράγματα επροχώρησε Σε αυτό μένει πίσω Και δεν γίνεται καταθέτης της τραπέζης εκείνης Είπε ο Χριστός μας σε ένα μέρος, δεν ξέρω αν το ενθυμείστε Λέει, φροντίσετε να καταθέσετε εκεί όπου σης και βρώσις δεν τα χαλάει Και που δεν υπάρχουν, λέει, ούτε σκόροι να τα χαλάσουνε, ούτε ποντικός να τα φάει Ό,τι καταθέσει η τράπεζα εκείνη δεν χαλάει Γιατί πολλοί άνθρωποι, θυμούμαι έναν, στα χρόνια της πρώτης κατοχής

Κατοχής είχε πεντακόσια χιλιάρικα χάρτινα μέσα στο μπαούλο του, κι αν του ζητούσε άνθρωπος δεκάρα, τη θέρμη του δεν έδινε. Και πήγε ποντικός και του τα άλεσε όλα. Του τα έκαμε πούπουλα όλα, και τα πεντακόσια χιλιάρικα. Τρελάθηκε. Τρελάθηκε. Εκεί όμως ό,τι καταθέσεις δεν πηγαίνει χαμένο. «Και πού να τη βρω την τράπεζα», λέει, «του Θεού;» Υπάρχουν εδώ τραπεζίτες.

Η πτωχεία είναι τράπεζα του Θεού. Οι έχοντες ανάγκη, η χήρα, το ορφανό, άλλα αγαθά έργα, γηροκομεία, βρεφοκομεία, ιεροί ναοί, ιερές μονές, άλλα ιδρύματα τα οποία βοηθούν τους ανθρώπους και τους παραστέκονται στις ανάγκες του κόσμου τούτου, είναι αποταμιεύσεις, μετατρέπονται, ο Θεός γράφει, όλα τα γράφει. Και εν τούτοις οι άνθρωποι αλλιώς κοιτάζουν να ευχαριστήσουν τον Θεό. Δεν ευχαριστείται ο Θεός. Θα σας πω ένα παράδειγμα που φέρνει ο Μέγας Βασίλειος. Υπάρχει, λέει, παρθενία, υπάρχει νηστεία, υπάρχει χαμευνία. Ξέρετε τι θα πει να κοιμάται ο άνθρωπος κάτω;

Αυτά, λέγει, είναι καλές αρετές, αλλά είναι, λέει, ατομικές Αν είσαι παρθένος, διατηρήθηκες αγαθός παρθένος για τον εαυτό σου μόνο Αν νηστεύεις ωφελείς μόνο τον εαυτό σου Αν κοιμάσαι κάτω κοιμάσαι και ωφελείς μόνο τον εαυτό σου Αν όμως κάνεις ελεημοσύνη, βοηθάς και άλλο κόσμο Τίποτα δεν είναι η παρθενία, τίποτα δεν είναι η νηστεία, τίποτα δεν είναι η χαμευνία, τίποτα δεν είναι η προσευχή Εάν δεν κάνεις έλεος προς τις άξιες.

Αυτά ατομικά δικά σου θα κάνουν για το συμφέρον σου. Θέλω να κάνεις κάτι από αγάπη προς τον άλλο. Πρέπει να σε απασχολεί τώρα. Να έχουν φωτιά αυτοί, κρύο κάνει. Να έχουν λίγο πετρέλαιο. Τόσα παιδιά είναι εκεί πέρα.

Ηλικιωμένοι άνθρωποι είναι. Τους πήγε κανένας κανένα ξύλο; Να σε απασχολεί εσένα. Και εκεί που κάθεσαι στη φωτιά σου, να νιώθεις ότι κάθεσαι πάνω σε κολόνα με πάγο, εφόσον δεν έχεις εξασφαλίσει και εκείνον ο οποίος έχει την ανάγκη.

Διότι εμείς παρουσιαζόμεθα έξυπνοι: βάλαμε μέσα. Εσύ είχες μυαλό και έβαλες μέσα και ο χειμώνας σε βρήκε οπλισμένο. Αυτόν τον ρωτάς αν είχε να βάλει μέσα, αν του περίσσευε για να βάλει ξύλα, να βάλει πετρέλαιο, να βάλει γκάζι, να βάλει, ξέρω εγώ.

Εγώ ένα παράδειγμα φέρνω. Έχω εγώ ένα, δύο, τρία, πέντε, δέκα κουστούμια. Μήπως κάποιος άλλος είναι γυμνός. Έχω πέντε, έξι, δέκα κουβέρτες. Μήπως κάποια κουβέρτα μπορεί να πάει και στην οικογένεια εκείνη που έχει πέντε κουτσούβελα και τα έχει κάτω όλα στρωματσάδα ή τα έχει μέσα στον κομό σε ένα συρτάρι το ένα, σε άλλο συρτάρι το άλλο, σε άλλο συρτάρι το άλλο.

Ε, μήπως συμβαίνει και ο Κανακάρης ο δικός ο μοναχογιός που θα φας ξύλο από το κεφάλι αύριο γιατί δεν έκαμε και τους άλλους Θα σου τον έχεις περιποιημένο εκεί πέρα και λοιπά. Είναι έλεγχος αυτός από τον Θεόν.

Και θα ζητηθεί λόγος τω τίνι τρόπω επολιτεύθημεν επάνω στο θέμα αυτό που σας λέγω, της αγαθοεργίας και του ελέους, προσέξου. Είναι αλήθεια, θα ήθελα να σας πω στο σημείο αυτό να μην λέμε και ψέματα, να λέμε και την αλήθεια.

Ότι υπάρχουν πολλές ανάγκες στον κόσμο που δεν μπορούμε εμείς μόνοι να τις θεραπεύσουμε, να τις ικανοποιήσουμε. Τι να του κάνω λέω εγώ, εκεί λέει χρειάζονται πολλά, τι να κάνω εγώ, πού μπορώ να προσφέρω 100 δραχμές, μπορεί 200, σύμφωνα.

Μήπως και κάποιος άλλος μπορεί να βάλει ένα κατοστάρικο ακόμα, θα μπορούν; Δεν μπορείς εσύ εξ ολοκλήρου να τον ελεήσεις με το πορτοφόλι, μήπως με το λόγο σου, για πάρε ένα τηλέφωνο την κυρία Τάδε που ξέρεις.

Κάμε οικονομία την εβδομάδα 100 δραχμές, είναι μια μεγάλη ανάγκη, και να πούμε και σε κανένα άλλον και λοιπά, να μαζέψουμε 1000 δραχμές, πρέπει να στείλουμε εκεί πέρα. Και θα ειδείς ότι ο Θεός αυτό το πνευματικό έλεος που κάνεις για λογαριασμό κάποιου άλλου θα το ευλογήσει.

Και θα βάλεις εκατό εσύ, θα βάλω εκατό εγώ, θα βάλει εκατό ο άλλος, θα βάλουμε 10 μαζί. Δεν μπορώ να το σηκώσω εγώ το ξύλο μόνος μου, είναι βαρύ, είναι πολύ το νοίκι, είναι πολύ ξέρω εγώ το φάρμακο, είναι πολύ ο γιατρός, δεν μπορώ.

Μήπως δέκα μαζί τον μπορούμε, μήπως δεκαπέντε μαζί τον μπορούμε; Και διότι αυτός δεν έχει πρόσωπο, δεν έχει ούτε χρήματα, δεν έχει ούτε πρόσωπο. Γιατί ξέρετε ο άνθρωπος δεν έχει μόνο αυτά που έχει στην κατάθεση στο ταμιευτήριο ή στη τσέπη του ή σε συνάλλαγμα.

Έχει και ό,τι έχει στο πρόσωπο. Εγώ πιάνω το τηλέφωνο και λέω, κύριε Ανδρέα στείλε αυτό εκεί και εγώ είμαι πίσω. Εντάξει ρε Παναγόπουλε, δεν έχω τώρα, εντάξει, εντάξει, κάνει δουλειά εκεί και εγώ με ένα μήνα πάω και πληρώνω.

Έχω στο πρόσωπό μου, σου λέει ο Παναγόπουλος μου τηλεφωνεί, δεν είναι απατεών, μέχρι τώρα τουλάχιστον. Άρα αυτός ο καημένος δεν έχει ούτε σε τσέπη ούτε το ξέρουνε ποιος είναι. Θα βγεις λοιπόν εσύ μπροστά, θα βάλεις εσύ και εγώ το πρόσωπο μπροστά.

Και ό,τι έχεις και στη τσέπη, και αν δεν έχεις στη τσέπη, ό,τι έχεις στο πρόσωπο, θα το ενεργήσεις σαν παιδί του Θεού για το παιδί του Θεού. Θα το ενεργήσεις. Αν λοιπόν πολλές φορές, γιατί ο Σατανάς λέει, τι μπορεί να κάνεις εκεί, μπόλα εκεί πέρα, τράβα στο δρόμο σου, θα βρεθεί κάποιος ο Νάσης που θα τα κανονίσει αυτά.

Ή το φιλόπτωχο, παρότι δεν δώσαμε δεκάρα μία ποτέ στο φιλόπτωχο, περιμένουμε το φιλόπτωχο να βγάλει τις ανάγκες τόσων ενοριτών που έχουν ανάγκη. Αν λοιπόν λέγω ποτέ μας, έχουμε υποχρέωση αμέσως να μιλήσουμε όπου αλλού νομίζουμε, να κρούσουμε κάποια πόρτα που κάπου νομίζουμε.

Και όλοι μαζί τότε να σηκώσουμε την ανάγκη αυτή.

Είναι η ωραιότερη προσφορά. Θυμόσαστε τον ποτέ παράλυτο, δεν μπορούσε να πάει στον Χριστό; Ενώθηκαν όμως οχτώ χέρια και οχτώ πόδια, τέσσερις άνθρωποι. Και τον επήρανε και τον φέραν στον Χριστό, και ο Χριστός τον ηλέησε.

Η ανθρωπίνη δυστυχία, ο παράλυτος που έχουν ανάγκη,

υποβασταζόμενος υπό της ανθρωπίνης ευσπλαχνίας, μεταφέρεται στον Χριστό και αμείβεται από τον Χριστό, και αυτός και εκείνοι που τον πήγαν. Ιδών την πίστιν αυτών είπε: «Τέκνον, αφέωνταί σοι αι αμαρτίαι σου».

Ο πρώτος ο οποίος ελεήθη από οργανωμένη φιλανθρωπία ήταν ο Χριστός, ο πρώτος. Αυτός που έδωσε εντολή στον Πέτρο και του λέει: «Πήγαινε στη θάλασσα και ρίξε το αγγίστρι, και το πρώτο ψάρι που θα πιάσεις βγάλ’ το επάνω και άνοιξέ το· μέσα στα σπαράγνα του, ό,τι βρεις θα βρεις. Στατήρα», του λέει, «ένα τάληρο, να πας να πληρώσεις για σένα και για μένα».

Αυτός που μπορεί να βγάλει από τη θάλασσα θαυματουργικώς λεφτά δέχεται από ορισμένες κυρίες που είχαν ελεηθεί και πηγαίνανε κοντά και διακονείτο αυτός και η συντροφιά του, 15-20 άνθρωποι μονίμως εκ των υπαρχόντων αυτών.

Η οργανωμένη φιλανθρωπία δείχνει σπλάχνα οικτιρμών, γιατί απασχολεί πολλούς ανθρώπους. Αλλά εμάς, άμα δεν είναι η αρκούδα η δικιά μας στην αυλή, δεν την λογαριάζουμε. Μακρύς ο πόνος, ξένη η ανάγκη, μακριά η ανέχεια, ο διωγμός.

Πρέπει, όπως λέει ο Παύλος, ποιος πονεί και δεν πονώ. Ποιος σκανδαλίζεται και ου πυρούμαι, ποιος βασανίζεται και δεν υποφέρω. Και του άλλου η ανάγκη πρέπει να είναι δικιά σου ανάγκη. Τότε έχεις ομοιότητες με το Χριστό.

Διαφορετικά δεν έχεις ομοιότητες με το Χριστό. Το θέμα όπως καταλαβαίνετε και όπως βλέπετε είναι πολύ μεγάλο. Δεν είναι σε στενά όρια αυτά. Θα δώσω δυο δεκάρες και να μ' αφήσει ήσυχον, να δώσω ένα κατοστάρικο, ένα χιλιάρικο και να μ' αφήσει. Δεν είναι αυτό.

Είναι το τριβέλι. Θα σε βάλει μέσα στο τριβέλι. Θα σκέπτεσαι και την ανάγκη του άλλου. Και όταν ο Θεός σε δει ότι εσύ απασχολείσαι και έχεις σπλάχνα οικτιρμών προς τον άλλον, θα απασχοληθεί και ο Θεός για σένα.

Όσο εσύ θα φροντίζεις για τον άλλον, μες στο πλαίσιο των δυνάμεών σου και της οδότητός σου, δείχνεις ότι αγαπάς τον Χριστό και ο Χριστός αγαπήσει εσένα και θα ενεργήσει. Όμως η ώρα δεν μας παίρνει και Θεού θέλοντας θα συνεχίσουμε αύριο βράδυ.