Ἡ Ἀποκάλυψις τοῦ Ἰωάννου 36

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

We have certainly finished the first interlude at the opening of the sixth seal, and we are entering the second interlude, again at the loosing of the sixth seal. But I will briefly suspend the subject to tell you something extraordinary that is referred to in the Apocalypse, something I only learned of the day before yesterday. I would not want to wait until we reach those passages, moving through the historical signs, before analyzing what I have learned, because this thing I have learned belongs to the thirteenth chapter, verses 16 to 18.

Since we are still in the seventh chapter, you understand that perhaps next year we will take up that chapter, the thirteenth, if we live. And because it weighs upon me and I want to tell you, that is why I am briefly setting aside today's subject in order to mention it to you, since it also relates to a previous topic of ours, the sealing of the faithful, the 144,000 who will be sealed by God, by the angel, at God's command. That seal will be nothing other than the mystical seal of the Precious Cross. They will remain standing, those who truly receive the uncreated energy of the Precious Cross, and they will rejoice when they see, as it says in the first chapter of the Apocalypse, when they see the sign of the Son of Man, which is the Precious Cross, in the heavens.

Whereas those who stood as persecutors of Christ will truly shudder, and then they shall look upon him whom they pierced. They will see the One they thrust through with the spear, and they will shudder, because by then for them the matter will have been made entirely clear; the question of faith will be gone from the middle of things, and there will now be the knowledge that the One whom through the ages they pierced and crucified, continually re-crucifying the Son of God, this One was indeed the Son of God, the Son and the Word (Logos) of God.

But the devil too will seal his own, my beloved; or rather, the Antichrist will also seal his own people. The sealing carried out by the Antichrist will of course take place when the Antichrist comes.

He will do it on behalf of the Antichrist, who is called the first Beast. It will be done by the second Beast, who will be a kind of herald and forerunner of the first Beast, who is the Antichrist. But note that this sealing will be nothing other than the Antichrist's attempt to shut the faithful out of life, those whom he will relentlessly persecute, and one way to accomplish this will be to impose an economic exclusion upon them.

But how will the Antichrist know, my beloved, that one person is a believer and another is not? The book of Revelation tells us this in its thirteenth chapter. It says the following: the second beast, the forerunner of the first, who is the Antichrist, makes the earth and those who dwell in it to worship the first beast, whose mortal wound was healed, and so on. He causes all, both small and great, both rich and poor, both free and slave, to be given a mark on their hand. And so, small and great, rich and poor, free and slave, rulers and subjects, whatever they are, they will hold out their right hand.

Here we come to the Antichrist. The sealing will be made on the right hand, or on their foreheads, upon their foreheads. Notice that little word of choice, this "or." And Scripture says, "that no one may buy or sell, except the one who has the mark, the name of the beast, or the number of its name." And this is so that no one can buy and sell, that is, so that no one can carry on any financial dealings at all, except only the one who will bear the mark of the name of the beast, the name of the Antichrist, or the number that corresponds to his name, and this set upon his hand or upon his forehead.

And the Evangelist John notes, here is wisdom; let him who has understanding calculate the number of the Beast. The one who has a wise intellect, let him work out from the number, that is, let him decipher, the number of the Beast, meaning of the Antichrist, and from this learn his name. But this is impossible to do now, because the Antichrist has not yet come; it is impossible. This will happen when he comes, and when he carries out these actions, then people will see with astonishment, the faithful, of course, that the name of the Antichrist will be the number that has already been handed down to us by the Apocalypse.

For it is the number of a man, that is, it is the name of a man, and his number is chi xi stigma, that is, 666. So you may understand, we will speak of these things again of course when we come to the proper place, but now, with the case I have mentioned to you: take the number, Athanasios; I write A, number one; Th, the second letter, number nine; again A, number one; N, Athanasios, N, fifty; again A, one; S, two hundred. So you see: I, ten; Omicron, seventy; Sigma, two hundred. So if I add these up, I get the name Athanasios, if I add them.

Consequently, my name corresponds to a number, and this number, here we are given the number, but we do not know the name. The name will be revealed then, when the Antichrist comes, as Saint Andrew of Caesarea clearly says, and the faithful will apply the number to his name and will see it come out. What is the number? 666.

This, my beloved, is what Saint John the Evangelist tells us. That he will impose an economic exclusion. Something, that is, which touches the pocket, touches the belly, the stomach, the food. Not that someone cannot eat, but he cannot sell and buy.

He may indeed eat something. He will go to the grocer, he will go to the bank. Note this, and I underline it. He will go to the bank, and he will not be able to withdraw money, or to take, or to give. Nothing. They will tell him, we neither want your deposits, nor do we give you money to take from here.

Nothing. It seems strange. Pay attention. Mr. Sotiropoulos, the theologian, the editor of the journal The Cross, had gone to the United States for a short tour he made there, giving some talks.

A very devout hieromonk, a Greek, Father Nektarios, who is in Astoria, New York, and they have a small monastery there. These men also wear their cassocks, because it is known that in America the Greek Orthodox do not wear their cassocks, while, unfortunately for us, that is, but fortunately for the Russians, the Russian Orthodox wear their cassocks in America. We have taken them off.

He said this to him: have you noticed that here in Greece, too, the so-called national cards appeared not long ago? They are simply cards that you take with you to do your shopping, so that you don't have to carry money around; you do your shopping with them.

They themselves, the banks in America, have been studying since 1960 the issuing of certain cards. These cards, of course, will no longer be a piece of paper, but just as it is inside banknotes. We have the so called watermark. If you hold a banknote up to the light, you will see inside the head of Hermes, or some other design, in any case; but this does not appear unless we put it to the light. This is called a watermark.

In a similar way, they are planning that there will exist an analogous identification, indelible, on each person, which will be achieved by means of laser rays. The laser rays are an invention; that is, they discovered these rays, and they have put them into application both for purposes of war and for purposes of peace.

So every person will place his hand on a special machine which emits laser rays, and like a watermark a registry number will be written here on the hand. The numbers will be two. The one will be a general number, and the other will be a personal number, just as we say, Tau Zeta are the cars of Larisa. When someone sees it, he says, this car belongs to Larisa.

And after the Tau Zeta, which is the general designation, comes the specific one, which is the number of the car. In a similar way, then, here too the general number and the specific one will be placed. The general one, do you know what it will be? It will be 666. That is why I tell you this with astonishment. And the personal one will be the registry number of each person.

The banks are the ones who are proposing the system. You will go, then, to the bank, if you are a customer of it, you have shares, transactions, whatever it is. You will want to withdraw money, to do business, whatever it is. You no longer have any need to show your identity card.

You will place your hand again on a special machine, and the machine will decode, on something like a television screen, on a dial, it will decode your registration number, so there is no possibility of forgery and the like.

By this means people will conduct their transactions. Does it strike you, my beloved, that the number 666 will be placed on the right hand, the very number the Book of the Apocalypse tells us about here, that the Antichrist, for economic reasons, the banks will introduce the matter, for economic reasons, this mark will be placed on the right hand?

But it says here, or upon their foreheads. It will be upon the hand, but suppose the hand has some injury, for some reason, then the mark will be made upon the forehead, exactly as the Book of the Apocalypse says. This astonishes you, it is truly astonishing. Or if you should ask, well, the number 666, we all know it is the number of the Antichrist, of the name of the Antichrist.

These people, really, do they not grasp certain things? Let someone go and tell them that this number is the number of the Antichrist. And even if you do not believe in Christ, still, you will be serving a plan that is not in your own interest.

You will have this question very much on your mind. Well, I had it too. But listen, I think it will be resolved as follows. I spoke to you last year, again on these topics, in the interpretation of the Apocalypse, about Masonry. How exactly the highest degrees of Masonic initiation come to worship the devil, Baphomet, Satan. They have his statue, it is exactly as the god Pan is represented in ancient mythology, a man with a goat's head, with horns, with goat's legs, with human hands.

A brief parenthesis. If you ask me why many ancient statues, especially of deities of the East, of the early millennia before Christ, appear this way; if you open an archaeological book you will find many such things. By coincidence, I had opened the encyclopaedia yesterday and I saw there many such figurines, that is, small idols, that had horns and so on.

It is because the devil appears to people in this way, and that is why they depicted him so. Even to this day the devil appears in this manner, with a goat's snout, a goat's face, with horns, and so forth. That is how they saw him, and that is how they depicted him.

They depicted him. Let us close the parenthesis. So these people come to worship Baphomet, the devil. Hence your question, why? Recall what I read to you last year, that they hate God, Yahweh, the Lord, because He is not the introducer of civilisation, but the protector of Seth, whereas Cain had been cursed by God, and yet Cain is the introducer of civilisation.

And indeed the Book of Genesis tells us that all the inventions come from the line of Cain and not from the descendants of Seth. So then, reading this Scripture, they see that since they wish to steer science, so they say, so they maintain, they have no need of Yahweh, of the Lord, whom they condemn.

They condemn Him. But that is another matter now: that God would not have wanted a vast civilization to develop upon the earth, because we have in fact been harmed by it. And then, you have seen the results of that civilization. At the very core of civilization there truly lies demonic possession, mutual destruction, or better still, self-destruction. Could it ever be possible for something to come from God and yet have self-destruction at its very core?

Within civilization there is self-destruction. It does not take much philosophy to see that it is evolving toward precisely this. We see it with complete clarity. We live it; we do not merely observe it, we live it. We are inside this civilization, we cannot step outside of it, and we are destroying ourselves.

Day by day we destroy ourselves. The atmosphere, our food, everything. Everything, including the wars we organize in such a way that we annihilate one another. And in this way the line of Cain serves civilization, the line that was cast out by God. That is why you should recall what I read to you last year, some very heavy expressions directed against God, against the Lord, against Yahweh the Lord.

Well then, my beloved, they turn toward the devil. So if Scripture itself informs them that the Antichrist, and therefore not Christ whom they hate with a deadly hatred, will come, then out of reaction they want to worship as their lord precisely the person who will turn against Christ. And this is the Antichrist.

So they take up the number 666. They know very well what they are doing. But this is what they want, and at the same time they are serving the designs of prophecy. Or rather, they are giving expression to those very things which prophecy has already warned us would come to pass.

Every day I tell you this truly. More and more I am convinced that the book of the Apocalypse can no longer be interpreted as it was in earlier times, allegorically, spiritually, anagogically. My beloved, the greater part of it, this is my suspicion, this is what I see, the greater part of the book of the Apocalypse, it seems to me, we will now begin to understand it according to the letter. According to the letter, from now on.

Because this description, just as I read it to you, together with what has already begun to happen in America, is according to the letter. So tell me, does one not fall into this temptation, so to speak, into this provocation, to perceive and to say, what is going on here, what is happening?

I told you this as a small parenthesis to our subject, but it does not matter, because it does have some bearing on the subject, since the last time I spoke to you about the sealing of the faithful. We will of course delay before speaking of the sealing of the impious, but because I had this recently in mind and it sincerely weighs upon me, that is why I mentioned it to you.

Until next year, we do not know what will happen. Saint Cyril of Jerusalem says, you have friends, you have spiritual children, you have acquaintances, secure them, warning them about the Antichrist. And now, my beloved, we come to our main subject, to the analysis of the Second Interlude, at the opening, as I told you, of the sixth seal.

In the first interlude, the condition of the militant Church was shown, through the sealing of the 144,000 faithful. And we explained what that is. Now, in the second interlude, which stands side by side with the first and is linked to it by the little phrase 'after these things I saw,' we see the liturgy of the Triumphant Church coming into view.

It is a scene, the second interlude, that shows what the future is for the faithful who will be sealed upon the earth, with the seal of the Precious Cross, and who will endure the deception of the Antichrist and the great tribulation of the last things.

This interlude, as you will see, is one of the most beautiful pages of Holy Scripture, and it is the crowning point of the Apocalypse.

It gives the impression that what is being shown is a heavenly liturgy of the whole Church, of angels and of human beings. I will read the sacred text. After these things I saw, and behold, a great multitude, which no one could number, that no one was able to count, from every nation and tribe and people and tongue, standing before the throne and before the Lamb, clothed in white robes, dressed in white robes, with palm branches in their hands, and they cry out with a loud voice, saying, Salvation belongs to our God, who sits upon the throne, and to the Lamb.

And all the angels stood, took their stand, around the throne and the elders and the four living creatures, and they fell before the throne upon their faces, they knelt down, and they worshipped God, saying, Amen.

Blessing and glory and wisdom and thanksgiving and honour and power and might be to our God unto the ages of ages, Amen. And one of the elders answered, saying to me, These who are clothed in the white robes, who are they, and from where have they come? These who are dressed in the white robes, who are they, and where have they come from? And I said to him, I answered him, I said to him, My Lord, you know, My Lord, you are the one who knows. And he said to me, he told me, These are those who come out of the great tribulation, and they washed their robes, and made them white in the blood of the Lamb.

Therefore are they before the throne of God, and they worship Him day and night in His temple, and He who sits upon the throne will spread His tabernacle over them. They shall hunger no more, they will not hunger again, neither shall they thirst any more, they will not thirst again, neither shall the sun beat upon them, nor any heat, the sun will not scorch them, for the Lamb who is in the midst of the throne shall shepherd them and shall lead them to springs of living waters, and God shall wipe away every tear from their eyes.

This, my beloved, is the text of the Second Interlude, which is a heavenly image. Who is this innumerable multitude that no one can count? It is the entire Triumphant Church of Israel, but also of all peoples and nations and tongues, of all the ages and of all the eras.

This innumerable multitude stands in contrast to the specific number of the faithful in the first vision, the 144,000. There is no contradiction here, nor any error, but as someone says, it is called innumerable from the human side.

The divine side, the defined number, 144, from the divine perspective, that is, who those are who will be saved, God knows them. How is a man going to see them? An innumerable multitude. But here I need to point out something I mentioned last time as well, for the chiliasts claim that the 144 are those who will not take on human flesh, that they will exist only as souls and will be in heaven; woe to them.

Here you can see that they deny even the Resurrection. Here you can see that the multitude in heaven is innumerable, so the number 144,000 does not carry the meaning of a specific number, as we already analysed last time.

All these, this multitude of the innumerable, were, as the sacred text says, standing before the throne and before the Lamb. This upright posture of the saints is characteristic. It is done for the sake of honour and reverence.

They stand upright; they do not sit. Our Church was inspired by this heavenly liturgical image, so that within our Church we do not sit. Although seats are not forbidden. And in the ancient Church there were always seats.

Always, always, the pews; we see that even the very form and structure of the Divine Liturgy presupposes seats. When the deacon says 'Wisdom,' there, 'Wisdom,' 'Wisdom,' we place a period, or a semicolon, then 'Stand upright,' which means, 'Stand upright,' the Gospel is wisdom. Or at the end, until all the faithful had received Holy Communion, those whose turn had not yet come would be seated.

And those who had received Holy Communion would sit to wait for the rest to finish. So then, when all had finished, the deacon would proclaim, 'Stand upright,' period, 'having partaken,' not 'Stand upright, having partaken' as we now say continuously, as we have taken it up indiscriminately.

Not indiscriminately. 'Stand upright,' period, that is, 'Stand upright' as a command, it is a technical command, 'Stand upright,' 'Stand upright, having partaken of the divine, holy, most pure, immortal, heavenly and life-giving Mysteries of Christ,' since we have received Holy Communion, and so on. So that this very structure of the Divine Liturgy presupposes seats.

However, in our worship we rise at certain points, and we must rise, my beloved. I see it many times: the priest comes out to say 'Peace be to all,' from whom you receive the blessing, my brother, and you sit there in your seat and look at the priest, and he says to you 'Peace be to all,' and you remain seated. It is unseemly, it is improper.

Furthermore, whenever any prayer is said within the Liturgy, we always, as a rule, rise; as a rule. And because we do not hear the prayers themselves, alas, unfortunately, we should at least rise at the concluding words of the prayers, the exclamations. We will rise for the exclamations.

Such as: 'For to Thee belong all glory, honor, and worship,' 'For Thine is the dominion,' and so on. At these concluding exclamations of the prayers, we shall rise; we shall make the sign of the Cross. There, where the name of the Holy Triadic God is also heard.

So then, here we see the angels, forgive me, this multitude, the people, the faithful, the saints, are standing, standing upright before the throne and before the Lamb. So they stand both before the throne and before the Lamb; this shows an equality of honor between the Father and Jesus Christ.

Which means that before both the Father and Jesus Christ, the saints stand, they stand in worship. They do not merely stand; they stand in worship, in a posture of worship. In the Divine Liturgy we do not simply stand; it is worship, do not forget this.

It is the unique privilege we have been given by God, to worship Him during the Divine Liturgy. Vespers is not worship in this sense, nor is Matins, nor Compline. The Divine Liturgy is worship because it is sacrifice.

All the other services are given to us as prayer. But the Divine Liturgy is something far beyond prayer; it is worship. The white robe which this innumerable multitude wears is the garment of the martyrs.

All the saints are martyrs, whether of blood or of conscience, but the important thing is that they are witnesses of the ascetic spirit of the Gospel, because this ascetic spirit, my beloved, is what runs through the whole Gospel, the whole of it.

Anyone who would take no pleasure in hearing this ascetic spirit, in the prayer we offer, that person is truly outside the spirit of the Gospel. Outside the meaning of the Cross. The palm branches are a sign of the joy and gladness that the saints have over their salvation.

If there is, my beloved, one great joy, it is the joy of salvation. I will say it once more. If there is one great joy, it is the joy of salvation. We have many joys in this world, but none of them can be compared with the joy of salvation. If I know that I am saved, there is no greater joy. If I have the certainty that I am saved, if I see my existence within the realm of the Kingdom of God, what else could I want? What else could I want?

Furthermore, if there is one great gratitude, the gratitude of a saved person, it is the one which the faithful, the saved man, feels toward God who granted it to him. This is why the saints cry out to God: salvation belongs to our God who sits upon the throne, and to the Lamb.

Our salvation belongs to our God who sits upon the throne, and to the Lamb. Here we see that the Father sends the Son into the world so that the world may be saved. The greatest doxology of God is precisely the attribution to God of the salvation of the world.

The world was saved because God willed it. The Father, together with the Son and the Holy Spirit, sent the Son into the world so that the world might be saved. And when we say this to God, when we tell Him, 'Lord, You are our Savior,' then we are offering God the greatest and most magnificent glory of all.

And all the angels stood around the throne and around the elders and the four living creatures, and they fell before the throne upon their faces and worshipped God, saying. Here we have a clear distinction between the saints and the elders on the one hand, and the angels and the four living creatures, who are again angels, on the other.

Perhaps here the elders, as they are mentioned, are distinguished saints, just as the four living creatures are distinguished heavenly beings, the Cherubim. Saint Andrew writes the following: behold, seeing this image of angels and human beings, he says, behold, one Church of angels and human beings.

Standing in a circle, they show by their posture the greatness of the honour. Standing as they do in a circle around the throne of the One who sits there and of the Lamb, they show by this posture the greatness of the honour, so that there is one Church. The whole Church is the presence of God and of all His created creation.

Of the angels, of human beings, and therefore of the non-rational created order as well, of the entire universe. I will say it again: the angels, human beings, and the whole material world. All of these together make up the Church. The Church, then, is something tremendous.

My beloved, the Church is not the Metropolis, nor the parish, nor the priest, nor the Archbishop, nor the monk. If these people sin, we cannot identify their person with the Church. There is a very impoverished understanding at work here.

When some people say, did you see what the Church is doing? Which Church? They mean certain representatives. If I am a scoundrel, I, I, I, I, Father Athanasios, am a scoundrel, is the Church to blame? When I, by my own life, bring the Church into disrepute, is the Church the one at fault?

My beloved, let us learn at last to make the distinction. The Church is the communion of God with His creatures, within the blessedness of His Kingdom. That is what the Church is. The priest of our parish or the bishop of our diocese is not to be identified, in his person, with the Church.

That this priest, too, is a member of the Church, yes. But if there are unworthy members of the Church, what should be done? Should we condemn the Church because there are these unworthy members?

That is, should we follow the old recipe: if the eye hurts, gouge out the eye; if the head hurts, cut off the head? No. All the angels: what are the angels like? I have told you before, you know this. As many as their number, says Saint John of Damascus.

As many as their number. Put down a one, and put zeros behind it, and keep drawing out the zeros. Keep writing, writing, writing, writing. What are the angels like? Babai, to put it in the ancient tongue. Oh, oh, astonishing.

So you can see all these angels, and in what majesty they move. It is truly an image that calls forth contemplation. It is worth noticing that the angels, too, stand just as the saints do, out of honor and reverence.

But it is also worth noting that the saints are before the One seated upon the throne and before the Lamb, before Him, in front of Him. Whereas the angels are around, around in a circle. As the Epistle to the Hebrews tells us, the angels are ministering, liturgical spirits, sent out for service, while the human being is not a liturgical person sent out for service. That is why human beings stand opposite God, while the angels are around the throne of God.

The worship offered by the holy angels is very moving. They fall upon their faces and worship God, and at the same time they render doxology to God. First of all they say the Amen. This Amen comes in response to the thanksgiving of the saints.

Just as the priest says the prayer and the chanter responds with the Amen. So when the saints had finished their doxology, declaring that salvation belongs to God, the angels say: Amen. Notice the harmony here.

There is an absolute concord of doxologies between the saints and the angels, as you will see. And what is the doxology of the angels? Blessing and glory and wisdom and thanksgiving and honor and power and might be to our God unto the ages of ages.

Amen. Here we have a sevenfold doxology, and the nouns are set with the definite article: the glory, the wisdom, the thanksgiving, the honor, the power. All of this is meant to show that wisdom belongs exclusively to God, power belongs exclusively to God, honor belongs exclusively to God.

In other words, he wants to show that here we are dealing with something absolute. It is what the Apostle Paul says about God: the only Sovereign, the only one who possesses immortality, dwelling in unapproachable light, and so on. So that we truly meet this honor, in the full sense of these terms, in God alone.

And all these things that are ascribed to Him, the honor, the wisdom, the power, and the rest, all of this is unto the ages of ages, not unto the age, but unto the ages of ages. And I have told you before, the expression 'unto the age' shows something that is within time and that will come to an end. Someone may ask, does the earth remain unto the age? Who is it that says this? The Chiliasts? They say, God founded the earth and it remains unto the age. Yes, but Scripture makes a distinction. When it says 'unto the age,' it means the age of history, whereas eternity is expressed by this formulation, 'unto the ages of ages.' So yes, the earth remains unto the age, in the sense that it will remain until history comes to an end, when it will be shaken.

You see how the Chiliasts interpret things. Now, what do you think is the main cause of the doxology of the angels? When they sing praise, after the hymn and doxology of the saints, at the very end of which the saints place the Amen, what does Amen mean? So be it, just so, we agree, that is, that salvation belongs to God.

But the angels too, my beloved, have been saved, do not forget this. And do you know what the salvation of the angels is owed to? The salvation of the angels is owed once again to the Incarnation, for it is there that their virtue and their holiness are stabilized and made firm, and from then on they no longer wish to sin.

There is no longer the changeability whereby they could and can fall away from the truth; rather, they never again wish to sin, and their virtue is made firm. Their holiness, together with everything else, is fixed through the Incarnation of the Son of God; we have the consolidation of their holiness.

But salvation, here now, is not only their own, but also that of human beings. And as a conclusion, it is the salvation of the whole created order. The Holy Angels love human beings and glorify God for the salvation of human beings.

But of course, since angels are sent for our ministry, their service in ministering to us is not only to guard us from some misfortune, though the angels do that too, they truly do that. You saw it: Hagar weeps, Hagar weeps, what will become of my child who has no water and will die of thirst, and Ishmael weeps too, who is thirsting, and then an angel appears and says to her, look, over there is water, a well, a spring, go and drink, you and your child. Certainly, the angels are concerned with our daily life as well, in those places where perhaps we could not attend to ourselves, but their chief work, my beloved, is our salvation. The angels are sent for our salvation, to guide us into our salvation. For this reason, when we are saved, they rejoice and hymn God and glorify God when we human beings are saved.

From here on, in the vision, at this interlude, the meaning of the spectacle, of this innumerable multitude of the righteous, is explained in dialogue form. Let us follow along. And one of the elders answered, saying to me: These who are clothed in the white robes, who are they and where did they come from?

These who were found there, who were clothed in these white robes, who are they and where did they come from? It is worth noting that in this vision, which is an image of the Kingdom of God, the holy Evangelist John, the seer of the vision, does not remain a mere spectator; he participates in the life of the vision, he participates actively, he is a living member, he is somewhere off to the side, yet he takes part in this vision. And so a twofold question is put by one of the elders to John.

It concerns the identity of those clothed in white, who they are and where they come from. Who they are and where they come from. The answer Saint John gives to the Elder is a gracious one, when he says to him: "And I said to him, my lord, you know." I said to him, I had said to him, word for word, I said to him, my lord, you know.

The answer of Saint John is truly gracious, because the elder prompts Saint John with the question, but he prompts him perhaps because he sees the perplexity on the face of John, who wants to ask, rather than be asked.

And the elder steps in. With this simple "My lord, you know," by this very posture Saint John shows tremendous reverence toward this elder, who is the perfected elder, who is now a heavenly being, while John is the one still in the flesh and among earthly things, the one who dwells within the world.

This form of address, "lord," is relative, just as we say "the Lady Theotokos" and it does not refer to God; it is entirely relative. The addition of "my," "my lord," shows here a certain familiarity which Saint John possesses, and he has already become at home with the inhabitants of heaven.

You see that the saints, whether they are here or there, wherever they are, have their adjustment; they are in their own proper climate, they are in their own place, in the place where they feel they belong. The answer that will be given by the elder to Saint John constitutes, and pay close attention to this, an interpretive key.

It will help us a great deal, because it gives us the understanding not only of this vision, but of many other passages of Holy Scripture as well. We have many such interpretive keys. When the Lord, for example, tells the parable of the Sower and then interprets it, He gives us the key for interpreting a parable.

And this is no small matter; it is a very important thing indeed. And he said to me: These are they who come out of the great tribulation, and they washed their robes and whitened them in the blood of the Lamb.

These are that innumerable multitude, these are the ones who came and who come out of the great tribulation, who washed their robes white, made them white, in the blood of the Lamb. Strange, peculiar, that you should wash a robe in the blood of the Lamb and it should turn out white. These then are the martyrs.

But the present tense is noteworthy: he says, 'these are the ones who are coming.' Those who are coming, which shows a continual filling of this heavenly scene with new Saints. With new Saints. That is, he sees that this scene is not only static in terms of the movement of the Saints, but the number also grows.

In the Divine Liturgy this morning, when I was serving, that is why I noted it down to tell you: as soon as the Mystery of the Holy Eucharist is completed, that is, the sealing of the Mystery, we say there, the priest says, after he has said, 'and make this bread the precious Body of Thy Christ,' and so on, so that, after the completion of the Mysteries, we have Christ lying upon the Holy Table, the priest says to God, he addresses God the Father, 'that it may be unto those who partake,' that it may become the Body and Blood of Thy Christ for those who will receive Holy Communion.

Unto watchfulness of soul, for the purity of their soul; unto remission of sins; unto communion of Thy Holy Spirit. All these are particular purposes of the Mystery of the Holy Eucharist for those who receive the Holy Gifts. And he continues.

Unto the fullness of the Kingdom of Heaven, and so on. The faithful commune unto the fullness of the Kingdom of Heaven, in order to constitute the fullness, to fill up the fullness, the filling of Thy Kingdom, that is, that Thy Kingdom may be populated. Therefore, very rightly, most precisely, Saint John notes and says, they are 'those who are coming,' not those who came, those who are continually coming.

Therefore, my beloved, just as John is in a corner of the vision and beholds its majesty, we too are within the space of these things. And from here we are called to become Saints, to find ourselves in the place of the Saints and the Martyrs.

If you tell me, this seems too much for us, I would tell you, then why do we say these things here? Then why do we say them, and why should I labor and you labor to listen to me? And for what reason? For this we say them here: that we may find ourselves in that world, in that place of the Saints.

Yes, my beloved, so the number keeps growing; it is the multitude that is forever coming. And how did they arrive there? Out of the great tribulation, that great affliction. Daniel speaks of this great tribulation and says: and there shall be a time of tribulation, such tribulation as has not been since there was a nation upon the earth until that time. It has never happened, nor will it happen again. Daniel 12:1. And the Lord Himself confirms this and says that there shall then be great tribulation, such as has not been, nor ever shall be. It has never happened, nor will it happen.

But clearly, these are the tribulations of the last days, from the great temptations of the coming of the Antichrist; it is quite evident. But still, my beloved, the tribulations will be, and are, of many kinds: economic ones, dwelling far from the cities. People, when the Antichrist comes, why not also today, and always, remember, remember, until the three centuries after Christ, what did people, the Christians, do?

They fled to the desert. And the Apocalypse says it: the woman with the child going to the desert, this is the Church. The Church will flee to the desert; she will flee to the mountains; she will flee to the holes of the earth. The Church takes refuge, she does take refuge; through the ages she continually takes refuge. The Divine Liturgy is celebrated today in countries and regions where it is not permitted to be served, in the forests, in houses, in basements, in the holes of the earth. So these tribulations are of many kinds: economic, far from the cities, in the mountains; they are the imprisonments, they are the tortures, but tortures whose savagery we perhaps cannot grasp.

If you read a martyrology, of course, there a description is given of a torture. Today we have modern methods of torture. I must tell you the following. In that period when the Saints were tortured, in the first centuries, or up until now, until recently, the torture refers to the body.

Now we also have psychological torments. We have torments that shatter the personality. Back then you could endure with your soul intact and keep your self-awareness. Today, my beloved, when they subject you to drug treatment inside special psychiatric wards and make you insane, you lose your personality, what can you do then?

When you no longer hold on to your own self, all these things are well known, well-known methods, well known. So what must we say? Truly today the torments are both bodily and psychological, with the ultimate aim of shattering the human person.

In any case, this tribulation corresponds to the one the Lord mentions to the Bishop of Philadelphia in the Apocalypse, where He says to him: because you have kept the word of My patient endurance, I also will keep you, I will guard you, that is, from the hour of trial which is about to come upon the whole inhabited world, to try those who dwell upon the earth.

That is, when God sees that we have love for His commandments and for His person, He will guard us from this great temptation. And how did the saints who are in heaven stand firm against these trials?

Here is how they stood firm: they washed their robes and made them white in the blood of the Lamb. They washed their robes and whitened them in the blood of Christ. As I told you, it does sound strange, the blood of Christ, of course, my beloved.

The propitiatory blood always stands on behalf of all human beings. But when it says that the saints made white and washed, these two active verbs, washed and made white, it means that the blood stands somewhere there, and I go and take my tunic and wash it in the blood of Christ.

What does this mean? It means that the blood of Christ has been deposited, and I must act actively in order to appropriate salvation. Salvation does not come in a magical way; I must appropriate salvation myself.

And now comes the reward: for this reason they are before the throne of God. For this reason, He says, they are before the throne of God. Did man, my beloved, ever conceive that he could one day find himself before the throne of God? And yet these are the good things that God has prepared for those who love Him, which the human eye has not seen, the human ear has not heard, and which have not arisen upon the heart of man, as the Apostle Paul says.

And there the saints worship Him day and night in His temple. They worship God day and night. What does day and night mean? It is the eternal worship of God, now as priests; it is the royal priesthood. This expression day and night shows that which is unceasing, that which is eternal. The whole of heaven, or better, the whole created creation, will be and will become the temple of God; it is the realm of the Kingdom of God, it is this temple of God, as Saint Andrew of Caesarea writes. And the temple is all, listen, all, the renewed creation, those who will be the sun and the moon, as we might say, and the creation will become new,

through the Spirit, indeed, or rather, those who have kept the pledge of the Spirit whole and unquenched, has been promised as a place for Him to dwell in and walk about in, which God has promised, to dwell in and to walk about within.

In this Temple, God is not only seated but also walking. This shows the dynamic position of God toward His creation, and especially toward human beings. That is why the holy Evangelist notes and says, 'And He who sits upon the throne will dwell among them.' He who is seated upon the throne will pitch His tent, will dwell among them.

This is the promise given by God Himself. In Second Corinthians 6:16, the Apostle Paul says, 'You are a temple of the living God.' You are a temple of the living God. As God said, 'I will dwell in them and walk among them, and I will be their God, and they shall be My people.'

This, my beloved, is the highest communion of God and human beings within His Kingdom. The consequence of this relationship is both positive and negative, in contrast, as it were, to an image drawn from earthly life, during which the martyrs suffered grievously. Specifically, 'They shall hunger no more,' they will hunger no more, 'neither thirst any more,' they will thirst no more, 'nor shall the sun strike them, nor any scorching heat.'

This shows that life upon the earth was the so-called natural life, full of hardships. Now they live again the life of Paradise. Now the saints are restored to Paradise or, if you will, by the same token to the Kingdom of God, from which Kingdom of God the so-called natural needs are absent, and absent too is every misery that exists in this heavy life, such as tribulations, illnesses, death.

That is why he adds, 'And God will wipe away every tear from their eyes.' God will wipe away from their eyes every tear, and something else of great importance. 'For the Lamb in the midst of the throne will shepherd them and will guide them to springs of living waters.'

What a beautiful image, a truly paradisal scene: the Lamb is presented as a shepherd, and He shepherds the faithful in pastures of eternal refreshment. This calls to mind the Lord's own words, when He says, "I am the good shepherd, and I know My own and My own know Me." "I am the door; if anyone enters through Me, he will be saved, and will go in and go out and find pasture." And the psalmist says, "The Lord shepherds me, and I shall lack nothing; in a place of green pasture, there He has made me dwell; beside the water of rest He has nourished me." This taste of the Kingdom of God strengthened all the Saints to remain faithful even unto martyrdom.

If we live a pure and cleansed life, then we too will have a foretaste of this blessedness, and consequently we will remain faithful to God despite all the trials the Antichrist forges against us.

Βεβαίως τελειώσαμε το πρώτο διάψαλμα κατά το άνοιγμα της έκτης σφραγίδος και εισερχόμεθα εις το δεύτερο διάψαλμα πάλι κατά τη λύση της έκτης σφραγίδος. Αλλά θα κάνω μια μικρή αναστολή του θέματος για να σας πω κάτι έκτακτο που αναφέρεται εις το βιβλίο της Αποκαλύψεως και που μόλις προχθές το επληροφορήθην και δεν θα ήθελα να περιμένω των καιρών εκείνων που θα φτάσω ανά μέσον ιστορικών σημείων για να κάνω την ανάλυση των όσων έμαθα, διότι αυτό το κάτι που έμαθα ανήκει εις το 13ον των κεφαλαίων, στίχοι 16-18.

Επειδή ακόμα βρισκόμεθα εις το 7ον των κεφαλαίων, αντιλαμβάνεστε ότι μήπως και του χρόνου κάνουμε το κεφάλαιο, το 13ον, εάν ζήσουμε. Και επειδή με συνέχει και θέλω να σας το πω, γι' αυτό κάνω μία μικρή αναστολή του θέματός μου σήμερα, ώστε να σας το αναφέρω, διότι έχει σχέση και με ένα προηγούμενο θέμα που κάναμε, σχετικά με την σφράγιση των πιστών, των 144.000 που θα σφραγιστούν από τον Θεό, από τον Άγγελον, κατά εντολή του Θεού, δεν θα είναι τι άλλο παρά η μυστική σφραγίς του Τιμίου Σταυρού, που θα μείνουν όρθιοι, εκείνοι οι οποίοι πραγματικά θα δεχθούν την άκτιστον ενέργεια του Τιμίου Σταυρού, που και θα χαρούν όταν θα ίδουν, όπως λέγει στο πρώτο κεφάλαιο της Αποκαλύψεως, όταν θα ίδουν το σημείο του Υιού του Ανθρώπου που είναι ο Τίμιος Σταυρός εις τους Ουρανούς,

ενώ θα φρίξουν πραγματικά εκείνοι οι οποίοι στάθηκαν διώκται του Χριστού και τότε όψονται εις ον εξεκέντησαν, θα ίδουν εκείνον τον οποίον ελόγχησαν και θα φρίξουν διότι τότε πια για αυτούς θα έχει φανεί ολοκάθαρα, θα έχει φύγει το θέμα της πίστεως από τη μέση, θα υπάρχει πλέον η γνώση ότι εκείνον τον οποίον εις τους αιώνας ελόγχιζαν και σταύρωναν, ανασταυρώνοντας διαρκώς τον Υιόν του Θεού, αυτός ήτο πράγματι ο Υιός του Θεού, ο Υιός και Λόγος του Θεού.

Θα σφραγίσει όμως και ο διάβολος αγαπητοί μου, καλύτερα ο Αντίχριστος θα σφραγίσει και εκείνος τους δικούς του. Η σφράγιση που θα γίνει από τον Αντίχριστον, θα γίνει φυσικά όταν θα έρθει ο Αντίχριστος.

Θα την κάνει διά λογαριασμό του Αντιχρίστου που λέγεται το πρώτο θηρίον. Θα την κάνει το δεύτερον θηρίον που θα είναι ένα είδος διαγγελέως και προδρόμου του πρώτου θηρίου που είναι ο Αντίχριστος. Σημειώσατε όμως ότι αυτή η σφράγιση δεν θα έχει τι άλλο παρά την προσπάθεια του Αντιχρίστου να αποκλείσει από την ζωή τους πιστούς ανθρώπους τους οποίους απηνώς θα διώκει και ένας τρόπος για να το επιτύχει θα είναι να επιφέρει οικονομικόν αποκλεισμόν.

Πώς θα γνωρίζει όμως ο Αντίχριστος, αγαπητοί μου, ότι ένας είναι πιστός και ένας δεν είναι πιστός; Αυτό μας το λέγει το βιβλίο της Αποκαλύψεως στο 13ον κεφάλαιο. Λέγει το εξής: Το δεύτερον θηρίον, ο πρόδρομος του πρώτου που είναι ο Αντίχριστος, ποιεῖ τὴν γῆν καὶ τοὺς ἐν αὐτῇ κατοικοῦντας ἵνα προσκυνήσωσι τὸ θηρίον τὸ πρῶτον, οὗ ἐθεραπεύθη ἡ πληγὴ τοῦ θανάτου αὐτοῦ κ.λπ. Ποιεῖ πάντας, τοὺς μικροὺς καὶ τοὺς μεγάλους, καὶ τοὺς πλουσίους καὶ τοὺς πτωχούς, καὶ τοὺς ἐλευθέρους καὶ τοὺς δούλους, ἵνα δώσωσιν αὐτοῖς χάραγμα ἐπὶ τῆς χειρὸς αὐτῶν. Συνεπώς, μικροί μεγάλοι, πλούσιοι φτωχοί, ελεύθεροι δούλοι, άρχοντες υπήκοοι, ό,τι είναι, θα δώσουν το δεξί τους χέρι.

Εδώ ο Αντίχριστος. Στο δεξί χέρι θα γίνει η σφράγιση, ή επί των μετώπων αυτών, ή επάνω στα μέτωπά τους. Προσέξτε αυτό το διαζευκτικό, «ή», και «ή να μη δύναταί τις αγοράσαι ή πωλήσαι, ει μη ο έχων το χάραγμα, το όνομα του θηρίου, ή τον αριθμόν του ονόματος αυτού». Και τούτο, για να μην μπορεί κανείς να αγοράσει και να πουλήσει, να έχει οικονομική δηλαδή δοσοληψία, παρά μόνον εκείνος ο οποίος θα έχει το χάραγμα του ονόματος του θηρίου, του Αντιχρίστου, ή τον αριθμόν που αντιστοιχεί στο όνομά του, και αυτό αποτεθειμένο επάνω στο χέρι του ή στο μέτωπό του.

Και σημειώνει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, ὧδε ἡ σοφία ἐστίν, εδώ είναι η σοφία, ὁ ἔχων νοῦν ψηφισάτω τὸν ἀριθμὸν τοῦ θηρίου, αυτός που έχει σοφό νουν, ας βγάλει από το νούμερο, να αποκρυπτογραφήσει δηλαδή, τον αριθμόν του θηρίου, λέει του Αντιχρίστου, και εξ' αυτού να μάθει το όνομά του, αδύνατον όμως αυτό να γίνει τώρα, γιατί ακόμη δεν ήρθε ο Αντίχριστος, είναι αδύνατον, αυτό θα γίνει τότε που θα έρθει, και όταν θα σημειώνει αυτές τις ενέργειες τότε οι άνθρωποι με έκπληξή τους, η πιστοί εννοείται, θα δουν ότι το όνομα του Αντιχρίστου θα είναι ο αριθμός που ήδη μας παραδίδεται από το βιβλίο της Αποκαλύψεως.

Αριθμός γαρανθώπου, εστί, δηλαδή είναι όνομα ανθρώπου και ο αριθμός αυτού χίξη σίγματα, δηλαδή 666. Για να καταλάβετε, θα τα ξαναπούμε βεβαίως αυτά όταν θα έρθουμε στην οικεία θέση, αλλά τώρα ένα ένα του περιστατικού που σας ανέφερα Αριθμός, Αθανάσιος, γράφω, Α, νούμερο 1, Θ, το δεύτερο γράμμα, νούμερο 9, πάλι Α, νούμερο 1, Ν, Αθανάσιος, Ν, 50, πάλι Α, 1, Σ, 200 Καταλάβατε λοιπόν, Ι 10, Ωμικρον, εβδομήντα, Σίγμα, διακόσια Οπότε, αν προσθέσω αυτά, βγάζω το όνομα Θανάσιος, αν τα προσθέσω.

Συνεπώς, το όνομά μου αντιστοιχεί με έναν αριθμό, ο αριθμός αυτός Εδώ μας παραδίδεται ο αριθμός, αλλά δεν γνωρίζουμε το όνομα. Το όνομα θα φανερωθεί τότε, όταν θα έρθει ο Αντίχριστος, όπως λέγει σαφώς ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας και οι πιστοί θα εφαρμόσουν στο όνομά του τον αριθμό και θα δουν να βγαίνει. Ποιος είναι ο αριθμός; 666.

Αυτά μας λέει αγαπητοί μου ο Άγιος Ιωάννης ο Ευαγγελιστής. Ότι θα ασκήσει οικονομικόν αποκλεισμόν. Κάτι δηλαδή που αφορά την τσέπη, αφορά την κοιλιά, το στομάχι, το φαΐ. Όχι ότι δεν μπορεί κάποιος να φάει, αλλά δεν μπορεί να πουλήσει και να αγοράσει.

Μπορεί βέβαια να φάει κάτι, θα πηγαίνει στον μπακάλικο, θα πηγαίνει στην τράπεζα. Σημειώστε αυτό και υπογραμμίζω. Θα πηγαίνει στην τράπεζα και δεν θα μπορεί να σηκώσει χρήματα ή να πάρει, να δώσει. Τίποτα, θα του πουν ούτε θέλουμε καταθέσεις, ούτε δίνουμε να πάρεις από εδώ χρήματα.

Τίποτα, μοιάζει περίεργο, προσέξτε. Είχε πάει ο κύριος Σωτηρόπουλος, ο Θεολόγος, επιμελητής του περιοδικού Ο Σταυρός, είχε πάει στις Ηνωμένες Πολιτείες για μια μικρή περιοδεία που έκανε, μερικές ομιλίες εκεί.

Ένας πολύ ευλαβής ιερομόναχος, Έλληνας, πατήρ Νεκτάριος, που είναι στην Αστόρια της Νέας Υόρκης και έχουν ένα μικρό μοναστήρι εκεί. Οι άνθρωποι αυτοί φορούν και τα ράσα τους, γιατί είναι γνωστό ότι στην Αμερική οι Έλληνες Ορθόδοξοι δεν φορούν τα ράσα τους, ενώ δυστυχώς για εμάς δηλαδή, ευτυχώς όμως για τους Ρώσους, οι Ρώσοι οι Ορθόδοξοι φορούν τα ράσα τους στην Αμερική, εμείς τα έχουμε βγάλει.

Του είπε το εξής: έχετε προσέξει και εδώ στην Ελλάδα που κυκλοφόρησαν πρότινος οι λεγόμενες εθνοκάρτες; Δεν είναι παρά κάποιες κάρτες που πηγαίνεις και ψωνίζεις και να μην κουβαλάς μαζί σου χρήματα, ψωνίζεις με αυτές.

Μελετούν οι ίδιοι από το 1960 τόσο να εκδώσουν κάποιες κάρτες στην Αμερική, οι τράπεζες. Οι κάρτες αυτές δεν θα είναι βεβαίως πια ένα χαρτί, αλλά όπως ακριβώς μέσα στα χαρτονομίσματα. Έχουμε την λεγόμενη υδατογραφία, αν θα δείτε στο φως το χαρτονόμισμα, θα δείτε μέσα να υπάρχει η κεφαλή του Ερμού ή κάποιο άλλο σχέδιο τέλος πάντων, πάντως αυτό δεν φαίνεται αν δεν το βάλουμε στο φως, αυτό λέγεται υδατογραφία.

Κατά παρόμοιο τρόπο σχεδιάζουν να υπάρξει μια ανάλογη ταυτότητα, ανεξίτηλη, στον κάθε άνθρωπο, η οποία θα επιτυγχάνεται με τις ακτίνες λέιζερ. Οι ακτίνες λέιζερ είναι μια επινόηση, δηλαδή ανεκάλυψαν αυτές τις ακτίνες και τις έχουν βάλει σε εφαρμογή και δια πολεμικούς σκοπούς αλλά και δια ειρηνικούς σκοπούς.

Έτσι θα βάζει ο κάθε άνθρωπος το χέρι του σε ένα μηχάνημα ειδικό που εκπέμπει ακτίνες λέιζερ και σαν υδατογραφία θα γράφεται εδώ στο χέρι ένας αριθμός μητρώου. Οι αριθμοί θα είναι δύο, ο ένας θα είναι γενικός αριθμός και ο άλλος θα είναι ατομικός αριθμός, όπως ακριβώς λέμε, Ταυ Ζήτα είναι τα αυτοκίνητα της Λάρισας, άμα δει κάποιος λέει αυτό το αυτοκίνητο ανήκει στη Λάρισα.

και μετά το Ταυ Ζήτα που είναι ο γενικός χαρακτηρισμός έρχεται ο ειδικός που είναι ο αριθμός του αυτοκινήτου, κατά παρόμοιο τρόπο λοιπόν και εδώ θα μπει ο γενικός αριθμός και ο ειδικός. Ο γενικός, ξέρετε ποιος θα είναι; Ο 666, γι' αυτό σας το λέω, με κατάπληξη, ο δε ατομικός θα είναι ο αριθμός μητρώου του κάθε ανθρώπου.

Το σύστημα το εισηγούνται οι τράπεζες, θα πηγαίνεις λοιπόν στην τράπεζα, αν είσαι πελάτης της, έχεις μετοχές, δοσοληψίες τέλος πάντων. Θα θες να σηκώσεις χρήματα, να εμπορευτείς, ό,τι είναι, δεν έχεις ανάγκη να δείχνεις πλέον την ταυτότητά σου.

Θα βάζεις το χέρι σου πάλι σε ένα ειδικό μηχάνημα και θα αποκρυπτογραφεί το μηχάνημα σε ένα, όπως είναι η τηλεόραση, μέσα σε ένα καντράν, θα αποκρυπτογραφεί τον αριθμό μητρώου σου, οπότε δεν υπάρχει και η περίπτωση εκεί να γίνει πλαστογραφία κτλ.

Με τον τρόπο αυτόν θα συναλλάσσονται οι άνθρωποι. Σας κάνει εντύπωση αγαπητοί μου ότι θα μπει στο δεξί χέρι ο αριθμός 666 που μας λέει εδώ το βιβλίο της Αποκαλύψεως ότι ο Αντίχριστος δια οικονομικούς λόγους, οι τράπεζες θα εισηγηθούν το θέμα, δια οικονομικούς λόγους, θα υπάρχει αυτό το χάραγμα στο δεξί χέρι.

Λέει όμως εδώ, ή επί των μετώπων αυτών, θα είναι επί του χεριού, αλλά εν υποτεθεί ότι το χέρι έχει κάποια βλάβη, για κάποιο λόγο, τότε θα γίνεται το χάραγμα εις το μέτωπο, όπως ακριβώς το λέει το βιβλίο της Αποκαλύψεως, σας καταπλήσσει αυτό, είναι πραγματικά καταπληκτικό, ή αν θα ρωτήσετε, καλά, ο αριθμός 666, ξέρουμε όλοι, ότι είναι ο αριθμός του Αντιχρίστου, του ονόματος του Αντιχρίστου.

Αυτοί οι άνθρωποι, επιτέλους, δεν αντιλαμβάνονται μερικά πράγματα, να πάει κάποιος να τους πει, ότι αυτός ο αριθμός είναι του Αντιχρίστου. Και αν ακόμα δεν πιστεύετε στον Χριστό, όμως, θα υπηρετήσετε ένα σχέδιο που για σας δεν συμφέρει.

Θα έχετε πολύ την απορία αυτή, ε, την είχα και εγώ, αλλά, ακούστε, θα λυθεί, νομίζω, ως εξής. Σας είχα πει πέρυσι, στα θέματα, πάλι, στην ερμηνεία, στην Αποκάλυψη, για τον μασονισμό. Πώς ακριβώς φτάνουν οι τελευταίες βαθμίδες μυήσεως του μασονισμού να λατρεύουν τον διάβολο, τον Μπαφομέτ, τον Σατανά, έχουν το άγαλμά του, είναι όπως ακριβώς παριστάνεται από την αρχαία μυθολογία ο Θεός Παν, είναι άνθρωπος με τράγιο κεφάλι, με κέρατα, με πόδια τράγισια, με χέρια ανθρώπινα.

Με μικρή παρένθεση, αν μου πείτε γιατί παρουσιάζουν πολλά αρχαία αγάλματα, ιδίως θεοτήτων της Ανατολής, πολλοί πρωτοχίλια π.Χ. Αν θα ανοίξετε ένα βιβλίο αρχαιολογικό θα βρείτε πολλά τέτοια, συμπτωματικά είχα ανοίξει χθες την εγκυκλοπαίδεια και είχα δει εκεί, πολλά τέτοια ειδώλια, δηλαδή μικρά είδωλα, που ήταν με κέρατα κλπ.

διότι ο διάβολος έτσι εμφανίζεται στους ανθρώπους, γι' αυτό τον αποτύπωσαν έτσι, όπως και μέχρι σήμερα εμφανίζεται ο διάβολος με αυτόν τον τρόπο, με τράγισια μουτσούνα, πρόσωπον, με κέρατα κλπ, γι' αυτό έτσι τον έβλεπαν και έτσι τον αποτύπωσαν.

Τον αποτύπωσαν. Κλείνουμε την παρένθεση. Φτάνουν οι άνθρωποι να λατρεύουν τον Μπαφομέτ, τον διάβολο, στην απορία σας. Γιατί; Ενθυμηθείτε που σας διάβασα πέρυσι, ότι μισούν τον Θεόν, τον Γιαχβέ, τον Κύριον, επειδή δεν είναι ο εισηγητής του πολιτισμού, αλλά ο προστάτης του Σηθ, ενώ τον Κάιν τον είχε καταραστεί ο Θεός, ενώ ο Κάιν είναι ο εισηγητής του πολιτισμού.

Και πράγματι το βιβλίο της Γενέσεως μας λέγει ότι όλες οι επινοήσεις είναι από τη γενεά του Κάιν και όχι από τους Σηθ. Έτσι λοιπόν διαβάζοντας αυτή τη γραφή βλέπουν ότι εφόσον θέλουν να χειραγωγούν την επιστήμη, έτσι λέγουν, έτσι διατείνονται, δεν τους χρειάζεται ο Γιαχβέ, ο Κύριος, τον οποίον καταδικάζουν.

Καταδικάζουν. Άλλο τώρα, ότι ο Θεός δεν θα ήθελε να αναπτυχθεί ένας ευρύς πολιτισμός πάνω στη γη, διότι και έχουμε βλαβεί από αυτόν. Ύστερα τα αποτελέσματα του πολιτισμού τα είδατε. Μέσα στον πυρήνα του πολιτισμού υπάρχει πράγματι ο δαιμονισμός, η αλληλοκαταστροφή, ή καλύτερα, η αυτοκαταστροφή. Θα ήταν δυνατόν ποτέ να προέρχεται κάτι από το Θεό και να υπάρχει μέσα στον πυρήνα του η αυτοκαταστροφή;

Στον πολιτισμό υπάρχει η αυτοκαταστροφή. Δεν θέλει πολλή φιλοσοφία ότι εξελίσσει για αυτό το πράγμα. Το βλέπουμε ολοκάθαρα αυτό. Το ζούμε, τι το βλέπουμε, το ζούμε. Είμαστε μες στον πολιτισμό, δεν μπορούμε να βγούμε από αυτό και αυτοκαταστρεφόμεθα.

Καθημερινά αυτοκαταστρεφόμεθα. Και η ατμόσφαιρα και οι τροφές μας και τα πάντα. Τα πάντα και οι πόλεμοι που οργανώνουμε με τον τρόπο που έχουμε να αλληλοεξοντωθούμε. Και έτσι υπηρετεί τον πολιτισμό η γενεά του Κάιν, η οποία έτυχε αποπομπής από τον Θεό. Γι' αυτό ενθυμηθείτε πέρυσι που σας είχα διαβάσει κάτι βαριές εκφράσεις εναντίον του Θεού, εναντίον του Κυρίου, του Γιαχβέ του Κυρίου.

Ε, λοιπόν, αγαπητοί μου, στρέφονται προς τον διάβολο. Αν, λοιπόν, η Γραφή ίδια τους πληροφορεί ότι ο Αντίχριστος, συνεπώς όχι ο Χριστός, τον οποίον μισούν θανασίμως, από αντίδραση θέλουν να λατρεύσουν ακριβώς σε κύριο το πρόσωπο που θα στραφεί εναντίον του Χριστού. Και αυτός είναι ο Αντίχριστος.

Έτσι παίρνουν τον αριθμό 666. Γνωρίζουν πολύ καλά τι κάνουν. Αλλά αυτό θέλουν και ταυτοχρόνως υπηρετούν τα σχέδια της προφητείας. Ή καλύτερα εκφράζουν εκείνα τα οποία ήδη η προφητεία μας ειδοποιεί τι θα γίνει.

Κάθε μέρα σας το λέγω αλήθεια. Περισσότερο και περισσότερο βεβαιώνομαι ότι το βιβλίο της Αποκαλύψεως δεν μπορεί πια να ερμηνεύεται όπως παλαιότερα αλληγορικά, πνευματικά και τα λοιπά, αναγωγικά. Αγαπητοί μου το μεγαλύτερο μέρος της, έτσι το υποψιάζομαι, το βλέπω, το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου της Αποκαλύψεως, μου φαίνεται ότι πια θα αρχίσουμε να το καταλαβαίνουμε, κατά γράμμα. Κατά γράμμα πλέον.

Διότι αυτή η περιγραφή, όπως σας τη διάβασα, με εκείνο το οποίο ήδη ξεκινάει να γίνεται στην Αμερική, είναι κατά γράμμα. Πέστε μου λοιπόν, μπαίνει κανείς σε αυτόν τον πειρασμό, τρόπον τινά, σε αυτή την πρόκληση, να αντιληφθεί και να πει τι γίνεται εδώ, τι γίνεται εδώ;

Σας το είπα σαν μια μικρή σφήνα στο θέμα μας, δεν πειράζει όμως, διότι έχει και λίγο σχέση με το θέμα, αφού σας είπα την περασμένη φορά τη σφράγιση των πιστών. Θα αργήσει βεβαίως να πούμε τη σφράγιση των ασεβών, αλλά επειδή το είχα πρόσφατο αυτό και ειλικρινά με συνέχει, γι' αυτό και σας το ανέφερα.

Μέχρι του χρόνου δεν ξέρουμε τι γίνεται. Λέει ο Άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, έχεις φίλους, έχεις πνευματικά παιδιά, έχεις γνωστούς, ασφάλιζέ τους, ειδοποιώντας τους για τον Αντίχριστον. Και τώρα αγαπητοί μου, ερχόμεθα στο κύριό μας θέμα, στην ανάλυση του Δευτέρου Διαψάλματος, κατά την λύση, όπως σας είπα, της έκτης σφραγίδας.

Στο πρώτο διάψαλμα, εφάνη η κατάσταση της στρατευομένης εκκλησίας, με την κατασφράγιση των 144.000 πιστών. Και εξηγήσαμε τι είναι αυτό. Τώρα, στο δεύτερο διάψαλμα, που είναι το ένα πλάι στο άλλο και συνδέονται με την φρασούλα μετά ταύτα είδον, βλέπουμε να φαίνεται η λειτουργία της θριαμβευούσης εκκλησίας.

Είναι μια σκηνή, το δεύτερο διάψαλμα, που δείχνει ποιο είναι το μέλλον των πιστών που θα σφραγιστούν επί της γης, με την σφραγίδα του Τιμίου Σταυρού. και θα αντέξουν εις την πλάνη του Αντιχρίστου και εις την μεγάλη θλίψη των εσχάτων.

Το διάψαλμα αυτό αποτελεί μία από τις ωραιότερες σελίδες της Αγίας Γραφής, όπως θα το είδετε, και είναι το αποκορύφωμα του βιβλίου της Αποκαλύψεως.

Δίνει την εντύπωση ότι πρόκειται περί ουρανίου λειτουργίας, η όλης της Εκκλησίας, Αγγέλων και Ανθρώπων, και διαβάζω το Ιερό Κείμενο. Μετά ταύτα είδον, και ιδού όχλος πολύς, ον αριθμήσαι αυτόν ουδείς εδύνατο, που δεν μπορούσε κανείς να τον αριθμήσει, εκ παντός έθνους και φυλών και λαών και γλωσσών, εστώτες, στεκούμενοι, ενώπιον του θρόνου και ενώπιον του αρνίου, περιβεβλημένους στολάς λευκάς, ντυμένοι με στολές λευκές, και φοίνικες εν ταις χερσίν αυτών, και κράζουσι φωνή μεγάλη, λέγοντες, Η σωτηρία τω Θεώ ημών, τω καθημένω επί του θρόνου και τω αρνίω.

Και πάντες οι άγγελοι ειστήκεισαν, στάθηκαν, κύκλω του θρόνου και των πρεσβυτέρων και των τεσσάρων ζώων, και έπεσαν ενώπιον του θρόνου επί τα πρόσωπα αυτών, γονάτισαν κάτω, και προσεκύνησαν τω Θεώ λέγοντες αμήν.

Η ευλογία και η δόξα και η σοφία και η ευχαριστία και η τιμή και η δύναμις και η ισχύς τω Θεώ ημών εις τους αιώνας των αιώνων, αμήν. Και απεκρίθη εις εκ των πρεσβυτέρων λέγων μοι, ούτοι οι περιβεβλημένοι τας στολάς τας λευκάς τίνες εισίν και πόθεν ήλθον, αυτοί που είναι ντυμένοι με τις λευκές στολές, ποιοι είναι, και από πού ήλθαν, και είρηκα αυτώ, του απήντησα, του είπα, Κύριέ μου συ οίδας, Κύριέ μου συ γνωρίζεις, και είπέ μοι, μου είπε, ούτοι εισίν οι ερχόμενοι εκ της θλίψεως της μεγάλης, και έπλυναν τας στολάς αυτών, και ελεύκαναν αυτάς εν τω αίματι του αρνίου.

Διά τούτο εισίν, είναι ενώπιον του θρόνου του Θεού και λατρεύουσιν αυτώ ημέρας και νυκτός εν τω ναώ αυτού, και ο καθήμενος επί του θρόνου σκηνώσει επ' αυτούς. Ου πεινάσουσιν έτι, δεν θα πεινάσουν πια, ουδέ διψήσουσιν έτι, δεν θα διψάσουν πια, ουδ' ου μη πέση επ' αυτούς ο ήλιος ουδέ παν καύμα, ούτε θα τους συγκάψει ο ήλιος, ότι το αρνίον το ανά μέσον του θρόνου ποιμαίνει αυτούς και οδηγήσει αυτούς επί ζωής πηγάς υδάτων, και εξαλείψει ο Θεός παν δάκρυον εκ των οφθαλμών αυτών.

Αυτό είναι το κείμενο αγαπητοί μου του Δευτέρου Διαψάλματος που είναι μια ουρανία εικόνα. Ποιος είναι αυτός ο αναρίθμητος όχλος που δεν μπορεί κανείς να τον αριθμήσει; Είναι άπασα η θριαμβεύουσα εκκλησία του Ισραήλ, αλλά και όλων των λαών και των εθνών και των γλωσσών, όλων των αιώνων και όλων των εποχών.

Αυτό το αναρίθμητον πλήθος ομοιάζει εν αντιθέσει προς τον συγκεκριμένον αριθμό των πιστών της πρώτης οπτασίας, των 144.000. Δεν πρόκειται περί αντιφάσεως, ούτε περί λάθους, αλλά όπως λέγει κάποιος, αναρίθμητον λέγεται από πλευράς ανθρωπίνης.

Το θείον, ο ορισμός αριθμός, 144, από πλευράς θείας, δηλαδή ποιοι είναι αυτοί που θα σωθούν, ο Θεός τους ξέρει. Ένας άνθρωπος πώς θα τους δει αυτούς; Αναρίθμητον πλήθος. Αλλά εδώ έχουμε να σημάνω κάτι που το είπα και την περασμένη φορά, ώστε οι χιλιαστές λέγουν ότι 144 είναι αυτοί που δεν θα πάρουν ανθρωπίνη σάρκα, θα είναι μόνο ως ψυχές και θα είναι στον ουρανό, αλλοίμονό τους.

Εδώ βλέπει κανείς, αρνούνται δηλαδή και την Ανάσταση, εδώ βλέπει κανείς ότι το πλήθος είναι στον ουρανό αναρίθμητον, ώστε ο αριθμός 144.000 δεν έχει την σημασία του συγκεκριμένου αριθμού όπως ήδη αναλύσαμε την περασμένη φορά.

Όλοι αυτοί, το πλήθος αυτό των αναρίθμητων, ήσαν όπως λέγει το Ιερό Κείμενο, ήσαν εστώτες ενώπιον του θρόνου και ενώπιον του αρνίου. Είναι χαρακτηριστική αυτή η ορθία στάσης των Αγίων. Τούτο τιμής ένεκεν και σεβασμού.

Στέκονται όρθιοι, δεν κάθονται. Από αυτήν την ουρανίαν λειτουργικήν εικόνα. Ενεπνεύστηκε η Εκκλησία μας ώστε στην Εκκλησία μας μέσα να μην καθόμαστε. Παρότι τα καθίσματα δεν είναι απαγορευμένα. Και πάντοτε στην Αρχαία Εκκλησία υπήρχαν καθίσματα.

Πάντοτε, πάντοτε, τα έδρανα, βλέπουμε ακόμη και αυτός ο τύπος, η δομή της Θείας Λειτουργίας, προϋποθέτει τα καθίσματα, όταν λέγει σοφία, εκεί σοφία, σοφία, βάζομε τελεία, ή άνω τελεία, ορθοί, που θα πείτε, που θα πει, ορθοί, το Ευαγγέλιο είναι η σοφία, ή στο τέλος, ώσπου να κοινωνήσουν όλοι οι πιστοί, εκάθεντο εκείνοι που θα ήρθε η σειρά τους.

Και εκείνοι που κοινώνησανε κάθοντο για να περιμένουν τους υπόλοιπους να τελειώσουν. Έτσι λοιπόν, όταν τελείωναν όλοι, ο διάκονος εκφωνούσε, ορθοί, τελεία, μεταλαβόντες, όχι ορθοί μεταλαβόντες που το λέμε εμείς τώρα συνέχεια, το πήραμε σβάρνα.

Όχι σβάρνα, ορθοί, τελεία, δηλαδή, ορθοί, παράγγελμα, είναι τεχνικό παράγγελμα, ορθοί, ορθοί, μεταλαβόντες των Θείων, Αγίων, Αχράντων, Αθανάτων, Επουρανίων και Ζωοποιών, Χριστού Μυστηρίων, αφού κοινωνήσαμε και τα λοιπά, ώστε και αυτή η δομή της Θείας Λειτουργίας προϋποθέτει καθίσματα.

Όμως στη λατρεία μας σηκωνόμαστε σε κάποια σημεία και πρέπει να σηκωνόμαστε, αγαπητοί μου, το βλέπω πολλές φορές, βγαίνει ο ιερέας να πει ένα Ειρήνη Πάσι, που δέχεσαι την ευλογία αδελφέ μου και κάθεσαι στο κάθισμά σου και τον βλέπει στον ιερέα και εκείνος σου λέει το Ειρήνη Πάσι και εσύ κάθεσαι, είναι άσχημο, είναι απρεπές.

Ακόμη όταν λέγουμε οποιαδήποτε ευχή, μέσα στη λειτουργία, πάντα κατά κανόνα σηκωνόμαστε, κατά κανόνα. Και επειδή τις ευχές δεν τις ακούμε, αλίμονο δυστυχώς, αλλά το ακροτελεύτιο των ευχών ή τις εκφωνήσεις, θα σηκωθούμε τις εκφωνήσεις.

Όπως είναι, ότι πρέπει, σοι πάσα δόξα, τιμή και προσκύνησις, ότι σον το κράτος και ούτω καθεξής. Αυτές τις εκφωνήσεις ακροτελεύτιες των ευχών, θα σηκωθούμε, θα κάνουμε το σταυρό μας. Εκεί που ακούγεται και το όνομα του Αγίου Τριαδικού Θεού.

Ώστε λοιπόν, εδώ οι Άγγελοι βλέπουμε, συγγνώμη, αυτό το πλήθος, οι άνθρωποι, οι πιστοί, οι Άγιοι, στέκονται, στέκονται όρθιοι ενώπιον του θρόνου και ενώπιον του αρνίου. Οπότε στέκονται και ενώπιον του θρόνου και ενώπιον του αρνίου, αυτό δείχνει μια ισοτιμία μεταξύ Πατρός και Ιησού Χριστού.

Που σημαίνει ότι ενώπιον και του Πατρός και του Ιησού Χριστού, οι Άγιοι στέκονται, στέκονται λατρευτικά. Όχι απλώς στέκονται, αλλά στέκονται λατρευτικά, σε στάση λατρείας. Στην Θεία Λειτουργία δεν στεκόμαστε απλώς, είναι λατρεία, μην το ξεχνάτε.

Είναι το μοναδικό προνόμιο που έχουμε από τον Θεό να τον λατρεύουμε κατά την Θεία Λειτουργία. Ο Εσπερινός δεν είναι λατρεία, ούτε ο Όρθρος, ούτε το απόδειπνο. Η Θεία Λειτουργία είναι λατρεία γιατί είναι θυσία.

Όλες οι άλλες οι ακολουθίες δίνονται να υποθούν προσευχή. Αλλά η Θεία Λειτουργία είναι κάτι πολύ πέρα από προσευχή, είναι λατρεία. Η Λευκή Στολή την οποία φορούν τον αναρίθμητον αυτό πλήθος είναι το ένδυμα των μαρτύρων.

Όλοι οι Άγιοι είναι μάρτυρες είτε αίματος είτε συνειδήσεως, αλλά το σπουδαίο είναι ότι είναι μάρτυρες του ασκητικού πνεύματος του Ευαγγελίου, διότι αυτό το ασκητικό πνεύμα αγαπητοί μου, είναι εκείνο που διακατέχει ολόκληρο το Ευαγγέλιο, ολόκληρο.

Όποιος δεν θα του ήρεσε να ακούσει αυτό το ασκητικό πνεύμα με τη δέηση που ασκούμε, τότε αυτός είναι έξω πραγματικά από το πνεύμα του Ευαγγελίου. Από το νόημα του Σταυρού. Τα βάϊα είναι ενδεικτικά της χαράς και της αγαλλιάσεως που έχουν οι Άγιοι για τη Σωτηρίαν των.

Αν υπάρχει αγαπητοί μου, μια μεγάλη χαρά, αυτή είναι η χαρά της Σωτηρίας. Θα το πω άλλη μία φορά. Αν υπάρχει μια μεγάλη χαρά, αυτή είναι η χαρά της σωτηρίας. Πολλές χαρές έχουμε στον κόσμο αυτόν, καμιά όμως δεν δίνεται να συγκριθεί με την χαρά της σωτηρίας. Αν ξέρω ότι εγώ είμαι σεσωσμένος, δεν υπάρχει πιο μεγάλη χαρά. Αν έχω τη βεβαιότητα ότι είμαι σεσωσμένος, αν δω την ύπαρξή μου μέσα στον χώρο της Βασιλείας του Θεού, τι άλλο θα ήθελα; Τι άλλο θα ήθελα;

Ακόμη, αν υπάρχει μια μεγάλη ευγνωμοσύνη, ενός σεσωσμένου είναι αυτή την οποία αισθάνεται ο πιστός, ο σωσμένος άνθρωπος προς τον Θεό που του την εχάρισε. Γι' αυτό οι Άγιοι κράζουν προς τον Θεό η σωτηρία τω Θεώ ημών τω καθημένω επί του θρόνου και τω αρνίω.

Η σωτηρία μας ανήκει εις τον Θεόν μας που κάθεται εις τον θρόνον και εις το αρνίον. Εδώ βλέπουμε ότι ο Πατήρ αποστέλλει τον Υιόν εις τον κόσμο ίνα σωθεί ο κόσμος. Η μεγαλύτερη δοξολογία του Θεού είναι η απόδοση ακριβώς εις τον Θεόν της σωτηρίας του κόσμου.

Ο κόσμος σώθηκε γιατί ο Θεός θέλησε. Ο Πατήρ μαζί με τον Υιόν και το Πνεύμα το Άγιον απέστειλε τον Υιόν εις τον κόσμον για να σωθεί ο κόσμος. Αν αυτό του το πούμε του Θεού, του το πούμε ότι Κύριε είσαι ο Σωτήρας μας, τότε αποδίδομεν την μεγαλυτέραν και μεγαλοπρεπεστέραν δοξολογίαν προς τον Θεό.

Και πάντες οι άγγελοι ειστήκεισαν κύκλω του θρόνου και των πρεσβυτέρων και των τεσσάρων ζώων, και έπεσαν ενώπιον του θρόνου επί τα πρόσωπα αυτών και προσεκύνησαν τω Θεώ λέγοντες. Εδώ έχουμε μια σαφή διάκριση των Αγίων και των πρεσβυτέρων από τους αγγέλους και τα τέσσερα ζώα που πάλι είναι άγγελοι.

Ίσως εδώ οι Πρεσβύτεροι, όπως αναφέρονται, να είναι διακεκριμένοι Άγιοι, όπως και τα τέσσερα ζώα, είναι διακεκριμένες ουράνιες υπάρξεις, τα Χερουβίμ. Γράφει ο Άγιος Ανδρέας το εξής: Ιδού, βλέποντας την εικόνα αυτή, Αγγέλων και Ανθρώπων, λέγει, ιδού, μία Εκκλησία, Αγγέλων και Ανθρώπων.

Κύκλω εστώτες εμφαίνουσι, διά τι στάσεως το της τιμής μέγεθος. Όπως είναι κύκλω από τον θρόνο του καθημένου και του αρνίου, δείχνουν με τη στάση τους αυτοί το μέγεθος της τιμής, ώστε μία Εκκλησία. Όλη η Εκκλησία είναι η παρουσία του Θεού και όλης της κτιστής δημιουργίας του.

Των Αγγέλων, των Ανθρώπων, άρα και αυτής της Αλόγου Κτιστής Δημιουργίας, ολοκλήρου του Σύμπαντος. Θα το ξαναπώ, των Αγγέλων, των Ανθρώπων και όλου του υλικού κόσμου. Όλα αυτά αποτελούν την Εκκλησία. Η Εκκλησία λοιπόν είναι σπουδαίο πράγμα.

Αγαπητοί μου, η Εκκλησία δεν είναι η Μητρόπολη, ούτε η Ενορία, ούτε ο Παπάς, ούτε ο Αρχιεπίσκοπος, ούτε ο Μοναχός. Αν αμαρτήσουν αυτοί, δεν μπορούμε να ταυτίσουμε το πρόσωπό τους με την Εκκλησία. Υπάρχει πολύ πτωχή αντίληψη.

Όταν μερικοί λέγουν, είδες τι κάνει η Εκκλησία; Ποια Εκκλησία; Κάποιοι εκπρόσωποι. Αν εγώ είμαι παλιάνθρωπος, εγώ, εγώ, εγώ, εγώ ο πατήρ Αθανάσιος, είμαι παλιάνθρωπος, του φταίει η Εκκλησία; Όταν εγώ με τη ζωή μου τη δυσφημίζω την Εκκλησία, του φταίει η Εκκλησία;

Αγαπητοί μου, ας μάθουμε κάποτε να κάνουμε τη διάκριση. Η Εκκλησία είναι η κοινωνία του Θεού μετά των κτισμάτων Του, μέσα στη μακαριότητα της Βασιλείας Του. Αυτό είναι η Εκκλησία. Και όχι ο παπάς της ενορίας μας ή ο επίσκοπος της επισκοπής μας ταυτίζονται το πρόσωπό του με την Εκκλησία.

Ότι και αυτός, ο ιερεύς, είναι μέλος της Εκκλησίας, ναι. Αλλά αν υπάρχουν ανάξια μέλη της Εκκλησίας, τι θα πρέπει να γίνει; Θα πρέπει να καταδικάσουμε την Εκκλησία επειδή υπάρχουν αυτά τα ανάξια μέλη;

Δηλαδή κατά την παλαιάν εκείνη συνταγή, πονάει μάτι, βγάζει μάτι, πονάει κεφάλι, κόβει κεφάλι; Ε όχι. Πάντες οι άγγελοι, πώς είναι οι άγγελοι, σας είχα πει κι άλλοτε, το ξέρετε, όσος ο αριθμός, λέει ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός.

Όσος ο αριθμός. Βάλτε μια μονάδα και βάλτε από πίσω μηδενικά και τραβάτε τα μηδενικά. Γράφετε, γράφετε, γράφετε, γράφετε. Πώς είναι οι Άγγελοι, βαβαί, να το πω έτσι με την αρχαία γλώσσα. Πω, πω, φοβερό.

Μπορείτε να δείτε λοιπόν αυτούς όλους τους Αγγέλους σε τι μεγαλοπρέπεια κινούνται. Είναι πραγματικά μία εικόνα που προκαλεί θεωρία. Είναι αξιοπρόσεκτον ότι και οι Άγγελοι ίστανται όπως και οι Άγιοι, τιμής και σεβασμού ένεκεν.

Αλλά ακόμη είναι αξιοπρόσεκτον ότι οι Άγιοι είναι ενώπιον του καθημένου επί του θρόνου και ενώπιον του αρνίου, ενώπιον, μπροστά. Ενώ οι Άγγελοι είναι κύκλω, είναι κύκλω. Όπως μας λέει η προς Εβραίους επιστολή, ότι οι άγγελοι είναι υπηρετικά λειτουργικά πνεύματα, εις διακονίαν αποστελλόμενα, ενώ ο άνθρωπος δεν είναι λειτουργικόν πρόσωπον εις διακονίαν αποστελλόμενον, δι' αυτό οι άνθρωποι είναι κατέναντι του Θεού, οι άγγελοι είναι γύρω από τον θρόνο του Θεού.

Η προσκύνηση των Αγίων Αγγέλων είναι πολύ συγκινητική. Πίπτουν κατά πρόσωπον και προσκυνούν τον Θεόν, ενώ ταυτοχρόνως αποδίδουν εις τον Θεόν δοξολογία. Καταρχάς λέγουν το Αμήν. Αυτό το Αμήν είναι εις την ευχαριστία των Αγίων.

Όπως ακριβώς ο ιερεύς λέγει την ευχή και ο ψάλτης λέει το Αμήν. Όταν τελείωσαν λοιπόν και η δοξολογία τους, οι Άγιοι, ότι εις τον Θεό ανήκει η σωτηρία μας, οι άγγελοι λέγουν. Αμήν Προσέξτε να δείτε τι αρμονία εδώ.

Δηλαδή υπάρχει μια απόλυτη συμφωνία δοξολογιών και των Αγίων και των Αγγέλων. Όπως θα δείτε. Και ποια είναι η δοξολογία των Αγγέλων; Η ευλογία και η δόξα και η σοφία και η ευχαριστία και η τιμή και η δύναμις και η ισχύς τῷ Θεῷ ἡμῶν εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.

Αμήν Εδώ πρόκειται για μία επταπλή δοξολογία, η οποία τίθεται· τα ουσιαστικά της εν άρθρῳ, δηλαδή με άρθρα, όπως η δόξα, η σοφία, η ευχαριστία, η τιμή, η δύναμις, όλα αυτά θέλουν να δείξουν ότι κατά αποκλειστικότητα ανήκει η σοφία εις τον Θεόν, κατά αποκλειστικότητα ανήκει η δύναμη εις τον Θεόν, κατά αποκλειστικότητα ανήκει η τιμή στον Θεόν.

Θέλει να δείξει δηλαδή ότι εδώ έχουμε μία απολυτότητα. Είναι εκείνο που λέει ο Απόστολος Παύλος για τον Θεόν. Ο μόνος δυνάστης, ή ο μόνος έχων αθανασίαν, φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον και ούτω καθεξής. Ώστε πραγματικά συναντούμε αυτήν την τιμή, κατά πλήρη των εννοιών, μόνον εις τον Θεόν.

Πάντα δε αυτά τα αποδιδόμενα, η τιμή, η σοφία, η ισχύς και τα λοιπά, αυτά όλα εις τους αιώνας των αιώνων, όχι εις τον αιώνα, εις τους αιώνας των αιώνων. Κι άλλοτε σας έχω πει, η έκφραση «εις τον αιώνα» φανερώνει κάτι που είναι μέσα στον χρόνο και θα τελειώσει· θα ρωτήσει κάποιος, η γη μένει εις τον αιώνα; ή τα λέει, ποιοι; χιλιαστές; ή τα λέει, λέγουν αυτοί, ο Θεός εθεμελίωσε τη γη και μένει εις τον αιώνα. Ναι, αλλά διακρίνει η Γραφή· όταν λέει «εις τον αιώνα», εννοεί τον αιώνα της ιστορίας, ενώ η αιωνιότητα εκφράζεται με την εξής διατύπωση, «εις τους αιώνας των αιώνων». Συνεπώς, ναι, η γη μένει εις τον αιώνα, με την έννοια θα μείνει μέχρι που τελειώσει η ιστορία, θα σαλευθεί.

Βλέπετε πως ερμηνεύουν οι χιλιαστές. Η κυρία αιτία της δοξολογίας των Αγγέλων, ποια είναι λέτε; Όταν εκείνοι υμνούν, μετά από τον ύμνο και τη δοξολογία των Αγίων, του οποίου ύμνου των Αγίων, ακροτελευταίως, βάζουν το αμήν, τι θα πει αμήν; Έτσι να είναι, έτσι είδε, έτσι συμφωνούμε, δηλαδή, ότι η σωτηρία ανήκει στον Θεό.

Μα και οι Άγγελοι, αγαπητοί μου, έχουν σωθεί, μην το ξεχνάτε. Και η σωτηρία των Αγγέλων ξέρετε που οφείλεται; Η σωτηρία των Αγγέλων οφείλεται πάλι στην ενανθρώπιση, που εκεί σταθεροποιείται πλέον και παγιώνεται η αρετή τους και η αγιότητά τους και πλέον δεν θέλουν να αμαρτήσουν.

Δεν υπάρχει πια η μεταβολή ότι μπορούσαν και μπορούν να πέσουν εκ της αληθείας, αλλά ουδέποτε πλέον θέλουν να αμαρτήσουν και παγιώνεται η αρετή τους. Η αγιότητά τους, συν τω παντί, με την ενανθρώπιση του Υιού του Θεού έχουμε την παγίωση της αγιότητός των.

Αλλά η σωτηρία, τώρα εδώ, δεν είναι μόνο δική τους, αλλά και των ανθρώπων. Είναι και ολοκλήρου της κτιστής δημιουργίας, συμπέρασμα. Οι Άγιοι Άγγελοι αγαπούν τους ανθρώπους και δοξολογούν τον Θεό για τη σωτηρία των ανθρώπων.

Μα βέβαια, εφόσον άγγελοι στέλνονται για την διακονία μας, και η υπηρεσία τους στη διακονία μας δεν είναι μόνο να μας φυλάξουν από ένα δυστύχημα, και αυτό το κάνουν οι άγγελοι, και αυτό το κάνουν. Είδατε, κλαίει, κλαίει η Άγαρ, κλαίει η Άγαρ, τι θα γίνει το παιδί μου που δεν έχει νερό και θα πεθάνει από τη δίψα, κλαίει και ο Ισμαήλ που διψάει, και τότε εμφανίζεται άγγελος και της λέγει, να, εκεί πιο πέρα είναι νερό, ένα πηγάδι, μια πηγή, πήγαινε να πιεις, και εσύ και το παιδί σου. Βεβαίως, οι άγγελοι ενδιαφέρονται και για τη ζωή μας την καθημερινή, εκεί που εμείς ίσως δεν θα μπορούσαμε να ασχοληθούμε, αλλά το κύριο έργο των, αγαπητοί μου, είναι η σωτηρία μας. Αποστέλλονται οι άγγελοι για την σωτηρία μας, να μας καθοδηγήσουν στην σωτηρία μας. Γι' αυτό το λόγο, όταν σωθούμε, χαίρουν και υμνούν τον Θεόν και τον δοξάζουν τον Θεόν όταν εμείς οι άνθρωποι σωθούμε.

Εφ' εξής, στην οπτασία, στο διάψαλμα, εφ' εξής, επεξηγείται διαλογικά το νόημα του θεάματος, αυτού του αναριθμήτου όχλου των δικαίων. Ας παρακολουθήσουμε. Καὶ ἀπεκρίθη εἷς ἐκ τῶν πρεσβυτέρων λέγων μοι· οὗτοι οἱ περιβεβλημένοι τὰς στολὰς τὰς λευκὰς τίνες εἰσὶν καὶ πόθεν ἦλθον;

Αυτοί οι οποίοι περιευρέθησαν, ντύθηκαν αυτές τις λευκές στολές, ποιοι είναι και από πού ήρθαν; Είναι αξιοσημείωτον ότι σε αυτήν την οπτασία, που είναι μια εικόνα της Βασιλείας του Θεού, ο Ιερός Ευαγγελιστής Ιωάννης, ο οπτασιαστής, δεν μένει ένας απλός θεατής, αλλά μετέχει την ζωή της οπτασίας, μετέχει ζωντανά, είναι ένα ενεργό μέλος, είναι κάπου στην άκρη, αλλά μετέχει αυτής της οπτασίας. Έτσι λοιπόν, τίθεται μία διπλή ερώτηση από έναν Πρεσβύτερον προς τον Ιωάννη.

Περί της ταυτότητος των περιβεβλημένων, ποιοι είναι αυτοί και από πού προέρχονται. Ποιοι είναι και από πού προέρχονται. Είναι μια χαριτωμένη η απόκριση του Αγίου Ιωάννου προς τον Πρεσβύτερον, όταν του λέγει: «Και είρηκα αυτώ, Κύριέ μου, συ οίδας». Του είπα, του έχω πει, κατά λέξιν, του είπα, Κύριέ μου, συ γνωρίζεις.

Είναι πραγματικά χαριτωμένη η απάντηση του Αγίου Ιωάννου, διότι προκαλεί με την ερώτηση τον Άγιον Ιωάννη ο Πρεσβύτερος, αλλά τον προκαλεί γιατί ίσως βλέπει την απορία εις το πρόσωπο του Ιωάννου, ο οποίος Ιωάννης θέλει να ερωτήσει, δεν να ρωτά.

και επεμβαίνει ο Πρεσβύτερος. Με αυτό το Κύριέ μου σὺ οἶδας και μόνο, αυτή τη στάση δείχνει έναν πάρα πολύ σεβασμό ο Άγιος Ιωάννης προς αυτόν τον Πρεσβύτερον, ο οποίος είναι ο τελειωθείς Πρεσβύτερος, είναι ουρανία πλέον ύπαρξις, ενώ ο Ιωάννης είναι ο ενσάρκως ευρισκόμενος και των κοσμικῶν, αυτός που κατοικεί μέσα στον κόσμο.

Αυτή η προσφώνηση Κύριε είναι σχετική, όπως λέμε η Κυρία Θεοτόκος και δεν αναφέρεται εις τον Θεόν, είναι εντελώς σχετική. Η προσθήκη του Μου, Κύριέ Μου, δείχνει εδώ μια οικειότητα την οποία έχει ο Άγιος Ιωάννης και έχει ήδη προσαρμοστεί με τους κατοίκους του ουρανού.

Βλέπετε ότι οι Άγιοι, είτε εδώ είναι, είτε εκεί είναι, όπου είναι, έχουν την προσαρμογή τους, είναι στο οικείον κλίμα, είναι στη θέση τη δική τους, εκεί που αισθάνονται ότι είναι. Η απάντηση η οποία θα δοθεί από τον Πρεσβύτερον προς τον Άγιο Ιωάννη, αποτελεί, και προσέξτε το αυτό, ένα ερμηνευτικό κλειδί.

Θα μας χρησιμεύσει πάρα πολύ διότι μας δίνει την κατανόηση όχι μόνο τούτου του οράματος, αλλά και πολλών άλλων σημείων της Αγίας Γραφής. Τέτοια ερμηνευτικά κλειδιά έχουμε πολλά. Όταν ο Κύριος φερ' ειπείν λέει την παραβολή του Σπορέως και την ερμηνεύει, μας δίνει το κλειδί της ερμηνείας μιας παραβολής.

Και αυτό δεν είναι μικρή σημασία, είναι πάρα πολύ σπουδαίο πράγμα αυτό. Καὶ εἶπέν μοι· οὗτοί εἰσιν οἱ ἐρχόμενοι ἐκ τῆς θλίψεως τῆς μεγάλης, καὶ ἔπλυναν τὰς στολὰς αὐτῶν καὶ ἐλεύκαναν αὐτὰς ἐν τῷ αἵματι τοῦ ἀρνίου.

Αυτοί είναι αυτό το αναρίθμητον πλήθος, αυτοί οι οποίοι ήρθαν και προέρχονται από τη θλίψη τη μεγάλη, που έπλυναν τις στολές τους άσπρες, λευκές, μέσα στο αίμα του αρνίου. Περίεργο, παράξενο, να πλύνεις μια στολή στο αίμα του αρνίου και να είναι λευκή. Πρόκειται λοιπόν περί μαρτύρων.

Αλλά είναι αξιοσημείωτος ο Ενεστώς που λέει οὗτοί εἰσιν οἱ ἐρχόμενοι. Αυτοί που έρχονται, που δείχνει μια διαρκή πλήρωση αυτής της επουρανίου σκηνής με νέους Αγίους. με νέους Αγίους. Δηλαδή βλέπει η σκηνή αυτή να μην είναι μόνο στατική από πλευράς κινήσεως των Αγίων, αλλά και να μεγαλώνει ο αριθμός.

Στη Θεία Λειτουργία σήμερα το πρωί που λειτουργούσα, γι' αυτό και το σημείωσα να σας το πω, μόλις τελειώσει το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, δηλαδή η σφράγιση του μυστηρίου, λέμε εκεί, λέει ο Ιερεύς, αφού είπε το «καὶ ποίησον τὸν ἄρτον τοῦτον τίμιον σῶμα τοῦ Χριστοῦ σου» κλπ., ώστε αφού η τελείωσις των μυστηρίων, έχουμε τον Χριστόν ανακείμενον επί της Αγίας Τραπέζης, λέει ο Ιερεύς προς τον Θεόν, προς τον Θεόν Πατέρα αποτείνεται, ώστε γενέσθαι τοῖς μεταλαμβάνουσιν, ώστε να γίνει το σώμα και το αίμα του Χριστού σου, σε εκείνους οι οποίοι θα μεταλάβουν.

Εις νῆψιν ψυχῆς, για την καθαρότητα της ψυχής των, εις άφεσιν αμαρτιών, εις κοινωνίαν του Αγίου Σου Πνεύματος. Όλα αυτά αποτελούν σκοπούς επιμέρους του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας για εκείνους οι οποίοι μεταλαμβάνουν. Και συνεχίζει.

Εις Βασιλείας ουρανών πλήρωμα, και λοιπά. Εις Βασιλείας ουρανών πλήρωμα κοινωνούν οι πιστοί, διά να αποτελέσουν πλήρωμα, πληρώσει πλήρωμα, γέμισμα της Βασιλείας σου, δηλαδή να επανδρωθεί η Βασιλεία σου. Συνεπώς, πολύ σωστά, ακριβέστατα, ο Άγιος Ιωάννης σημειώνει και λέγει, είναι οἱ ἐρχόμενοι, όχι αυτοί που ήλθαν, αυτοί που διαρκώς έρχονται.

Συνεπώς αγαπητοί μου, όπως ο Ιωάννης είναι σε μια γωνιά του οράματος και βλέπει την μεγαλοπρέπειά του, και εμείς είμαστε μέσα στον χώρον αυτών. Και από εδώ καλούμεθα, Άγιοι να γίνομαι, να βρεθούμε στον χωρόν των Αγίων και των Μαρτύρων.

Αν μου πείτε, σαν πολύ δεν μας πάει, θα σας έλεγα, τότε γιατί τα λέμε αυτά τα πράγματα εδώ; Τότε γιατί τα λέμε, και εγώ να κουράζομαι και εσείς να κουράζεστε να με ακούτε; Και ποιο λόγο, γι' αυτό τα λέμε εδώ, για να βρεθούμε εις εκείνον τον κόσμον, σε εκείνον τον χώρον των Αγίων.

Ναι αγαπητοί μου, άρα ο αριθμός διαρκώς μεγαλώνει, είναι η διαρκώς ερχόμενη. Και πως έφτασαν εκεί, εκ της θλίψεως της μεγάλης, μεγάλης θλίψης, ο Δανιήλ ομιλεί για αυτή τη μεγάλη θλίψη και λέγει: και έσται καιρός θλίψεως, θλῖψις οἵα οὐ γέγονεν ἀφ' οὗ γεγένηται ἔθνος ἐν τῇ γῇ ἕως τοῦ καιροῦ ἐκείνου. Ούτε έγινε, ούτε θα ξαναγίνει. Δανιήλ 12,1. Αλλά και ο Κύριος βεβαιώνει και λέγει ότι ἔσται τότε θλῖψις μεγάλη οἵα οὐ γέγονεν οὐδ' οὐ μὴ γένηται. Ούτε έγινε, ούτε θα γίνει.

Αλλά, σαφώς, είναι οι θλίψεις των εσχάτων, από τους μεγάλους πειρασμούς, της παρουσίας του Αντιχρίστου, είναι ευφανερόν. Αλλά ακόμα αγαπητοί μου, θλίψεις θα είναι, και είναι, ποικίλες, οικονομικές, διαμονή μακράν των πόλεων. Οι άνθρωποι, όταν θα έρθει ο Αντίχριστος, γιατί όχι και σήμερα, και πάντα, θυμηθείτε, θυμηθείτε, μέχρι τους τρεις αιώνες μετά Χριστόν, τι έκαναν οι άνθρωποι, οι χριστιανοί.

Ετρέποντο προς την έρημον. Το λέει όμως της Αποκάλυψης, η γυναίκα με το παιδί να πάει στην έρημο, είναι η Εκκλησία. Η Εκκλησία θα καταφύγει στην έρημον, εις τα βουνά θα καταφύγει, εις τις τρύπες της γης θα καταφύγει. Η Εκκλησία καταφεύγει, δεν καταφεύγει, μες στους αιώνες διαρκώς καταφεύγει, που τελείται σήμερα η Θεία Λειτουργία σε χώρες και περιοχές που δεν επιτρέπεται να λειτουργήσουν, στα δάση, σε σπίτια, σε υπόγεια, στις τρύπες της γης. Είναι λοιπόν ποικίλες αυτές οι θλίψεις, και οικονομικές, είναι μακριά από τις πόλεις, στα βουνά, είναι οι φυλακίσεις, είναι τα βασανιστήρια, αλλά βασανιστήρια που ίσως δεν μπορούμε να συλλάβουμε τη βιαιότητά τους.

Αν διαβάσετε βέβαια ένα μαρτυρολόγιο, τότε γίνεται μια περιγραφή ενός βασανιστηρίου. Σήμερα έχουμε συγχρόνους μεθόδους βασανιστηρίων. Πρέπει να σας πω το εξής. Τη εποχή εκείνη που εβασανίζονται οι Άγιοι, τους πρώτους αιώνες ή μέχρι τώρα, μέχρι πότινος, ο βασανισμός αναφέρεται στο σώμα.

Τώρα έχουμε και ψυχολογικά βασανιστήρια. Έχουμε βασανιστήρια τα οποία καταρρακώνουν την προσωπικότητα. Μπορούσες τότε να σου βγαίνει ψυχή και να έχεις αυτοσυνείδηση. Σήμερα αγαπητοί μου, όταν σε υποβάλλουν σε φαρμακευτική αγωγή, μέσα σε ειδικά ψυχιατρεία, και σε κάνουν τρελόν, χάνεις την προσωπικότητά σου, τι να κάνεις πια;

Όταν δεν διατηρείς ίδιον εγώ, είναι γνωστά αυτά όλα, γνωστές μέθοδοι, γνωστές. Τι πρέπει λοιπόν να πούμε, πραγματικά σήμερα τα βασανιστήρια, είναι και σωματικά, είναι και ψυχολογικά, με απώτερο σκοπό την καταρράκωση της ανθρωπίνης προσωπικότητας.

Πάντως αυτή η θλίψης ισοδυναμεί με εκείνη που αναφέρει ο Κύριος, εις τον Επίσκοπο της Φιλαδελφίας, στον Φιλίον της Αποκαλύψεως και του λέγει: ὅτι ἐτήρησας τὸν λόγον τῆς ὑπομονῆς μου, κἀγώ σε τηρήσω, σε φυλάξω δηλαδή, ἐκ τῆς ὥρας τοῦ πειρασμοῦ τῆς μελλούσης ἔρχεσθαι ἐπὶ τῆς οἰκουμένης ὅλης, πειράσαι τοὺς κατοικοῦντας ἐπὶ τῆς γῆς.

Δηλαδή, όταν ο Θεός δει να έχουμε αγάπη στις εντολές Του και στο πρόσωπό Του, θα μας φυλάξει από αυτόν τον μεγάλο πειρασμό. Και πως εστάθησαν οι Άγιοι που είναι στον Ουρανό έναντι αυτών των πειρασμών;

Να πως εστάθησαν, έπλυναν τας στολάς αυτών και ελεύκαναν αυτάς εν τω αίματι του Αρνίου. Έπλυναν τις στολές τους και τις ελεύκαναν στο αίμα του Χριστού. Σας είπα, περίεργο είναι, το αίμα του Χριστού ασφαλώς αγαπητοί μου.

Στέκεται πάντοτε το ιλαστήριον αίμα υπέρ πάντων ανθρώπων. Αλλά όταν λέγει ότι οι Άγιοι ελεύκαναν και έπλυναν, αυτά τα δύο ενεργητικά ρήματα, έπλυναν και ελεύκαναν, σημαίνει ότι το αίμα στέκεται κάπου εκεί και πάω εγώ και βάζω το χιτώνα μου και τον πλένω μέσα στο αίμα του Χριστού.

Τι σημαίνει αυτό, σημαίνει ότι το αίμα του Χριστού είναι κατατεθειμένο, εγώ πρέπει ενεργητικά να ενεργήσω, διά να οικειωθώ την σωτηρία. Η σωτηρία δεν έρχεται κατά μαγικόν τρόπον, πρέπει εγώ να οικειωθώ την σωτηρία.

Και τώρα έρχεται ο μισθός, διά τοῦτό εἰσιν ἐνώπιον τοῦ θρόνου τοῦ Θεοῦ. Γι' αυτό το λόγο λέει, είναι μπροστά εις τον θρόνον του Θεού. Διενοήθη ποτέ ο άνθρωπος, αγαπητοί μου, ότι μπορεί ποτέ να βρεθεί ενώπιον του θρόνου του Θεού; Και όμως αυτά είναι τα αγαθά που ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που τον αγαπούν, που ανθρώπινο μάτι δεν είδε, ανθρώπινο αυτί δεν ήκουσε και επί καρδίαν ανθρώπου ουκ ανέβη, όπως λέγει ο Απόστολος Παύλος.

Και εκεί οι Άγιοι λατρεύουσιν αυτῷ ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἐν τῷ ναῷ αὐτοῦ. Τον λατρεύουν τον Θεόν μέρα νύχτα. Τι σημαίνει αυτό μέρα νύχτα; Είναι η αιωνία λατρεία του Θεού, ως ιερέων πια, είναι το Βασίλειον Ιεράτευμα. Αυτή η έκφραση ημέρας και νυκτός δείχνει αυτό το διηνεκές, αυτό το αιώνιον. Όλος ο ουρανός ή καλύτερα ολόκληρη η κτιστή δημιουργία, θα είναι και θα γίνει Ναός του Θεού, είναι ο χώρος της Βασιλείας του Θεού, είναι αυτός ο Ναός του Θεού, όπως γράφει ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας. Ναός δε, πᾶσα μεν, ακούστε, οι πᾶσα μεν, οι ανακαινιζόμενοι κτίσεις, εκείνοι που θα είναι ο ήλιος και η σελήνη που θα λέγαμε, και θα γίνει καινούργια η κτίσις,

διά του Πνεύματος, μάλιστα, δε, ή τον αρραβώνα του Πνεύματος, σώον και άσβεστον φυλάξαντας, εἰς ἐνοικήσιμον καὶ ἐμπεριπατήσιμον ἐπήγγελται, που έχει υποσχεθεί ο Θεός, να ενοικήσει και να εμπεριπατήσει.

Εις αυτόν τον Ναόν ο Θεός, τον Ναόν Του, δεν είναι μόνο καθήμενος, αλλά και περιπατών. Αυτό δείχνει αυτή τη δυναμική θέση του Θεού έναντι της κτίσεώς Του και ιδιαιτέρως έναντι των ανθρώπων. Γι' αυτό σημειώνει ο Ιερός Ευαγγελιστής και λέγει, καὶ ὁ καθήμενος ἐπὶ τοῦ θρόνου σκηνώσει ἐπ' αὐτούς. Αυτός που κάθεται πάνω στον θρόνο, σκηνώσει, θα κατασκηνώσει ανάμεσά τους.

Είναι η υπόσχεση που εδόθη από αυτόν τον ίδιο τον Θεόν. Λέει Β' Κορινθίους 6,16, εμείς, λέει ο Απόστολος Παύλος, ναὸς Θεοῦ ἐστε ζῶντος, είσαστε ναός του Θεού του Ζώντος. Καθώς εἶπεν ὁ Θεὸς ὅτι ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω καὶ ἔσομαι αὐτῶν Θεὸς καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι λαός.

Είναι αυτή, αγαπητοί μου, η υψίστη κοινωνία του Θεού και των ανθρώπων μέσα στην Βασιλεία Του. Επίπτωσις αυτής της σχέσεως είναι θετικός και αρνητικός ό,τι αναφέρεται σαν σε μια εικόνα από τη γήινη ζωή, κατά τη διάρκεια της οποίας γίνει η ζωή, οι μάρτυρες εδεινοπάθησαν. Συγκεκριμένα, οὐ πεινάσουσιν ἔτι, δεν θα πεινάσουν πια, οὐ διψήσουσιν ἔτι, δεν θα διψάσουν πια, οὐδ' οὐ μὴ πέσῃ ἐπ' αὐτοὺς ὁ ἥλιος, οὐδὲ πᾶν καῦμα.

Αυτό δείχνει ότι η ζωή επί της γης ήταν αυτή η λεγομένη φυσική, γεμάτη ταλαιπωρίες. Τώρα ξαναζούν την ζωή του παραδείσου. Τώρα οι Άγιοι αποκαθίστανται εις τον Παράδεισον ή, αν θέλετε, με τα ταύτα εις την Βασιλείαν του Θεού, από την οποία Βασιλεία του Θεού λείπουν οι λεγόμενες φυσικές ανάγκες, αλλά λείπει και κάθε δυστυχία που υπάρχει σε αυτή τη βαρεία ζωή, όπως είναι οι θλίψεις, οι ασθένειες, ο θάνατος.

Γι' αυτό συμπληρώνει και εξαλείψει ο Θεός παν δάκρυον εκ των οφθαλμών αυτών Θα εξαλείψει ο Θεός από τα μάτια τους κάθε δάκρυο, και κάτι ακόμα σπουδαίο. Ὅτι τὸ ἀρνίον τὸ ἀνὰ μέσον τοῦ θρόνου ποιμαίνει αὐτοὺς καὶ ὁδηγήσει αὐτοὺς ἐπὶ ζωῆς πηγὰς ὑδάτων.

Ωραία εικόνα, αληθινά παραδείσια σκηνή, το αρνίον φέρεται ως ποιμήν και ποιμαίνει τους πιστούς εις νομάς αναψυχής αιωνίου. Αυτό υπενθυμίζεται από τον Κύριο που λέγει, Εγώ είμαι ο ποιμήν ο καλός, και γινώσκω τα εμά και γινώσκομαι υπό των εμών. Εγώ είμαι η θύρα· δι' εμού εάν τις εισέλθη, σωθήσεται και εισελεύσεται και εξελεύσεται και νομήν ευρήσει. Ο δε ψαλμωδός λέγει, Κύριος ποιμαίνει με και ουδέν με υστερήσει· εις τόπον χλόης εκεί με κατεσκήνωσεν, επί ύδατος αναπαύσεως εξέθρεψέ με. Αυτή η γεύσις της Βασιλείας του Θεού ενίσχυσε όλους τους Αγίους να μείνουν πιστοί μέχρι του μαρτυρίου.

Εάν ζήσουμε καθαρή και κεκαθαρμένη ζωή, τότε και εμείς θα προγευτούμε αυτή τη μακαριότητα, και συνεπώς θα μείνουμε πιστοί στον Θεό για όσα δεινά μας χαλκεύει ο Αντίχριστος εναντίον μας.