Ἡ Ἀποκάλυψις τοῦ Ἰωάννου 28

Ἡ ἀγγλικὴ μεταγραφὴ εἶναι αὐτόματη μετάφραση τῆς πρωτότυπης ἑλληνικῆς διάλεξης. Ἐνδέχεται νὰ περιέχει σφάλματα· ἡ πρωτότυπη ἑλληνικὴ ἠχητικὴ ἐγγραφὴ εἶναι ἡ ἔγκυρη πηγή. Ὁρισμένα ἀποσπάσματα παραλείπονται βάσει ἐκδοτικῆς πολιτικῆς.

The love and forbearance of our Lord has allowed His Divine Word to be heard, and the lockout has not come, that famine of hearing the words of the Lord which the Lord threatens upon men when they refuse His word, to shut the heavens and let His word no longer be heard.

Because of our terrible indifference toward our unrepented sins. Glory, then, to the Holy Triune God, whose love once again wishes to feed us with the heavenly manna of His Divine Word.

There is one sign, however, that I confess astonishes me, and I tell you this sincerely: the hunger and thirst of the people of God. It has not died out. The proof is this very gathering of yours tonight. It astonishes me. The church is packed, all the way out to the door, and this astonishes me, especially since this is our very first gathering today. This can only mean one thing: glory to God once more, this hunger and this thirst for the Word of God still exists.

We can hope that God will not deprive His word from being heard wherever there are faithful. Our lessons this year, lessons, mark you, lessons, not talks, lessons, will again be from the Book of Revelation.

As you will recall, we had stopped at the fifth chapter, and before we proceed to the analysis of the sacred text, it would be good to recall certain fundamental conditions for a fruitful hearing, so that we neither waste our time here, nor stand under judgment when the Lord will say to us, you heard My words, why did you not put them into practice.

Therefore let us attend to certain conditions for, as I said, a fruitful hearing that will bear spiritual fruits. And first of all it must be stressed that we must acquire the spirit of a learner.

This is something we have emphasized many times, and that is why earlier I insisted and said not talks but lessons. From the verb to learn, to be instructed. Let no one think that these talks offered here aim to entertain, to please the ears; they aim to teach, to reveal the truth, the will of the Lord, to awaken consciences, to convict, to console, to strengthen, to reform mistaken and twisted positions, and to point out the path of salvation and of repentance. This is the purpose of the themes and the lessons we will hold here.

Secondly, whatever we receive as a lesson must not simply move us, nor remain at the level of dry knowledge, but what we hear and learn must be transformed into a lived experience, into a change, into a rebirth.

There must develop within us a lived eschatological anxiety. That is, we must live within ourselves, and grow concerned about, the end of our life and the end of history. This must be established in our soul, without this meaning that the optimism of life will depart.

Or that joy will depart, joy as a fruit of the Holy Spirit; it does not mean we will begin to weep. But in our soul there must begin to be established this lived eschatological anxiety, as we await the Last Things.

Let us not say that the Lord delays, as Scripture again puts it, to show us the wicked servant and the foolish believers who say, the Lord delays. Or again, you cannot be bothered, and the Apostle Peter says this too, that people are just like this, that history is just like this, it comes on bravely and it goes away bravely, that is all history is; it never had a beginning, and it will never have an end.

No, my beloved, history had a beginning, just as creation had a beginning, and it will also have an end. And the end is near, because the Lord is near. So when the believer sets the end of history as his goal, when he has placed within himself this eschatological anxiety, then he does not waste his life staring idly about.

Then he does not aim at other goals; rather his goal is one single center, the Second Coming of Christ. We must fight against the morbid curiosity to know the future through the analysis of prophecies.

Because the Book of Revelation is a prophetic book, often we may come here to satisfy this morbid curiosity of ours, to find out what will happen in the future. Someone phoned me yesterday from Thessaloniki, who had heard a certain ascetic on the Holy Mountain saying something about certain calamities that were about to come.

And this man is young, he must be a little over twenty-five years old, and he grew worried about whether there would be a war, and he was seized by such agitation that he had no desire to work, and he phoned me to ask what was going to happen. Nothing, I told him; get on with your work and nothing else.

Many people, my beloved, are seized by this guilty curiosity, this morbid curiosity, morbid curiosity, what will happen tomorrow, what the future will be, whether through some crack in the prophecies we might discover tomorrow's reality.

Prophecy, let us understand, comes to give warning about what is happening at every moment within history, always, with the aim of helping us avoid error. Prophecy also comes to remind us of the Last Things, which is no small matter, as I was saying earlier, so that we do not lose from our field of vision the purpose of history, the purpose of our existence, and the purpose of our struggle.

Prophecy also comes to comfort the faithful in difficult times concerning what will happen, or what is already happening, so that the faithful are not caught off guard by the things that will come to pass, by the particular trials along the way, so that they are not dismayed, so that they do not fall.

This is why the Book of Revelation is preeminently a book of consolation, preeminently a book of comfort, especially for difficult days. It was out of the German Occupation, my beloved, that the commentary came forth, the only one we have in modern Greek, written by Professor Vrasiotis, an academician, now reposed, whose commentary was written during the Occupation.

Because during the Occupation a small circle, as he writes in his preface, were studying, a small circle of people were studying the Book of Revelation, so as to find consolation in those black, dark days, when the future was unknown and we did not know what tomorrow would bring forth or what it would bring about.

Finally, my beloved, prophecy points us to the victory, and the road that leads to that victory is one full of struggle and of fearful temptations. So please, when we come here to listen to the Word of God, when we come to hear these prophecies as they unfold before us, we must not become sterile hunters of prophecies, coming only to satisfy our curiosity about the future. We must come to understand how to stand firm in the face of what is coming, in the face of what already is, so that we may not fall, so that we may not be led astray.

Besides, such extremes have never been lacking. Very often the newspapers print exactly these kinds of extremes. We are in 1981 right now; when we reach the year 2000, you know how many self-appointed false prophets, of course, will come forward to tell us that this will happen and that will happen.

Because the very same thing was repeated, my beloved, in history, when history reached the year 1000 after Christ. The imagination of men will run wild in the year 2000. You will ask me, why the year 2000? Because it is a round number.

It is as simple as that. It is a round number. And to say no more, perhaps the providence of God arranged this deliberately. I am not even certain that we are truly in 1981. Why? Because the date when Christ was born, and do not let what I am about to say strike you as strange, may actually be five to seven years after Christ. In other words, we may be running five to seven years ahead. Holy is God. You see, God wanted to obscure this, to confuse it, to tangle it up, for the very reason that we should not be making calculations, doing the arithmetic.

And now we have computers as well. Yes, I said computers, in America, if you please, the Protestants are using electronic brains to draw their conclusions.

The newspaper Eleftheria wrote, on the twelfth of November 1980, that in Holland twelve families, living with their children, gathered together in one house and would not come out, waiting for the end of the world. People begged them to come out, but nothing; they had barricaded themselves inside one house, twelve families, because they were waiting for the end of the world.

Look at America, the Protestants; the newspaper wrote about this as well, on the fourteenth of April 1980 it wrote it. I have brought these two examples to show you a sample of these extremes, namely, that the Beast with the ten horns described in chapter seventeen of the Apocalypse is supposedly the ten states of the EEC, and they were waiting for the moment Greece would enter as the tenth member of the EEC so that they could declare it the tenth horn of the Beast, and therefore the Antichrist is coming, who, they say, is in fact twenty-seven years old, that is, last year; this year he must be twenty-eight.

And the one saying all this is a pastor, a Protestant, who owns three hundred television and radio stations, privately owned, if you please, in America, and they say such foolish things. So be careful, very careful indeed. This is precisely why our Church was wary of this book from the very beginning, and did not appoint it as a reading in the Church, for the simple reason that it has suffered savage exploitation at the hands of Satan and of men who have given themselves over to morbid curiosity.

Fourth, I have one request to make of some of the brethren, not all of you of course. Do not be absent. Do not say, I came on Sunday, it does not matter, I will skip the coming one, I will come the week after. I beg you, do not be absent.

These subjects form an unbroken sequence. And therefore missing one of them will make it harder to understand the ones that follow. The Apostle Paul writes in his Epistle to the Hebrews, chapter ten, verse twenty-five: do not forsake the assembling of yourselves together, as is the custom of some, but exhort one another, and so much the more as you see the Day drawing near.

They should not abandon, as is the habit of some, he says, the gathering together, the assemblies, and all the more so when we know that the day of the Lord is near. Fifth, let us not remain only listeners here; let us study at home as well.

Let us open Holy Scripture. Read in advance the passage we will be working on this coming Sunday. Know the text, so that when its analysis takes place here, you will understand it better. I will go so far as to say that we ought to have Holy Scripture here with us. The Jehovah's Witnesses hold Holy Scripture in their hands during their gatherings.

I have asked for this many times, and sadly I have not succeeded: that we should have the Scriptures in our hands. And I will ask that we study them at home, Holy Scripture and all our books. With attention, with prayer, and with a pencil. What do I mean by a pencil? That we underline something that made an impression on us. Let no one fault me, those who love their books very clean, for I love that too. Write a note of your own in the margin. Or, if you cannot bear to spoil the book by writing in it, take a little slip of paper and write on it a note of your own, from what you have read, an opinion of yours, a thought of yours, something to add. And place it at that point in the book. So that if you yourself someday return there, or someone else does, you will find a precious piece of information, a precious thought.

Sixth, it is a true expression of love when, in an age of universal loss, we are able to bring a few brothers here to hear the Word of God. We would be doing the very best act of charity. Today people, more or less, have something to eat. Very many of you say to me, tell me, point out to us someone poor. Of course there are poor people, and there always will be. But the poor are not as numerous as they were some years ago. Today, more or less, people have something to eat. We have, however, great poverty, hunger and thirst, a spiritual famine, in people hearing the Word.

The Ascension,

It is the keeping of the commandments, it is the purification of the heart, it is unceasing theoria, divine vision. Let me explain this: theoria means to ruminate continually within myself on those things I have read, to think on them constantly, and when I think on them constantly, then I become a contemplative.

It does not have the meaning we give to the word theoretical in its ordinary sense. A contemplative, in patristic literature, means a person who continually meditates on the mysteries of God; such a one is called a contemplative. We must live this inner theoria, this divine contemplation.

Seventh, we must live again, my beloved, the spirit of the ancient Church, which was continuous sanctification together with eschatological expectation. As I told you at the beginning, I tell you also now, as I conclude these conditions.

We must live sanctification, we must be sanctified, we must become better, and we must live this expectation of the Last Things. In the ancient Church there was the cry, The Lord is near, be anxious for nothing. Is this not what the Apostle Paul writes to the Philippians, the Lord is near, the Lord is close, be anxious for nothing? And be anxious for nothing does not mean do not eat and do not drink, nor do not build your house, do not work, but it means do not forget your purpose and imagine that you will be permanent residents here, and begin to build as if you were going to live a thousand years upon the earth.

This is what it means to live eschatological expectation. The Lord is near; to seek, Lord, when will you come, Lord, come, Lord, yes, come, and the answer is, yes, I am coming quickly. This is also how the Book of Revelation closes: I am coming quickly, I am coming soon, yes, come, Lord.

Lord Jesus, yes, come, come, Lord Jesus. And so, my beloved, with these conditions as a brief introduction, let us begin, with God's help, to analyze the sacred text.

We find ourselves in the sixth chapter. You will remember, to take a very brief look back, you will remember that the Evangelist John, exiled on Patmos for the testimony of Jesus Christ, receives the Word of God who became man, the glorified Jesus, just as Paul also saw Him on the road to Damascus.

The sacred Evangelist is terrified, there in the cave of the Apocalypse on Patmos, according to tradition. He is shaken; it was on the Lord's day, he tells us, and then the Lord says to him: I am the Alpha and the Omega; I hold the Church in My hands.

Write therefore to the seven churches of Asia Minor, and He dictates seven letters to him. These are seven letters to specific historical churches of Asia Minor, whose lampstands, sadly, were extinguished in 1922 and 1923.

These historical churches no longer exist; the church of Smyrna, of Pergamon, of Ephesus, of Philadelphia, they no longer exist, a terrifying fulfillment; repent, otherwise I will move your lampstand; the lampstands were moved, the churches departed from there, there are no longer any Christians in those places.

And when the dictation of the seven letters comes to an end, each letter does not concern only the bishop of each individual church personally, but every bishop, and all seven letters together; they are nothing but a schematic figure of the whole Church.

And consequently, the seven letters to the seven historical churches are nothing other than Christ's warning to His Church for all the ages, for all the eras until the last things. Even if the occasions He takes up are present then, of that time, when He comes to correct the bishops on certain things going wrong in each bishop, to reprove him, to rebuke him, to help him, to praise him.

Whatever it is. All these are elements that, while they begin from a specific occasion, are elements that always concern the Church of Christ. So the seven letters are addressed to the whole Church until the very end of history.

When the seven letters come to a close, the Evangelist then says: I looked toward heaven and saw an open door. This open door is nothing other than heaven opening up to give revelations to humanity.

The bearer of these revelations is the Evangelist John. And he sees, and indeed the description unfolds progressively, he places one element, a throne, and upon it, God. Then he begins to frame the throne; around the throne are the four living creatures, that is, four angelic beings that are six-winged, with six wings, whom the prophet Isaiah also saw in his vision in the sixth chapter.

Then twenty-four elders, with golden crowns, with golden lampstands holding the incense, before the throne. The picture keeps filling out: a book, closed, sealed with seven seals. And then a voice was heard: who will open this book, the one sealed with the seven seals, that is, the symbol of the counsels of God concerning the future of history and of the Church? Who will learn what is to come? And I, says the Evangelist, was weeping and saying, who, who will be found? And one of the elders comes and says to me: do not weep. He has been found, the One who will open it. It is Jesus Christ, the Lamb that was slain, and yet stands; the One who was slaughtered, but stands. This shows three things: that the Son of God became man, since He is a Lamb; secondly, He suffered, He was slain, He was crucified; thirdly, He rose, because He is slain and yet standing; and standing means that He is the Lord of history, Jesus Christ.

He is the One who will begin to open the seals; and so, my dear ones, I link what came before with the sixth chapter, which by God's help we now begin. And I saw, when the Lamb opened one of the seven seals, and I heard one of the four living creatures saying, as with a voice of thunder: Come.

And I looked, and behold, a white horse, and the one seated upon it held a bow; and a crown was given to him, and he went out conquering, and to conquer. From chapter six, verses one to two.

The main theme from here on, as you can sense, is the unsealing of the book sealed with seven seals. The One who unseals it is the Lamb that was slain, Jesus Christ, the Lord, as I have told you, of history, and therefore the only One able to open the future and to make the future known, because He alone, as the One who sees all and knows all, knows what is to come.

We notice, however, that the main theme of the Book of Revelation covers, more or less, a series of revelations made up of three sets of seven visions, apart from those that are inserted as interludes, intermedia, that is, themes that come in the middle of a series of themes, with no direct connection to that series, in order to give a kind of refreshment, a different tone, so as to give the reader some rest from the emotion, the fears and the awe he feels when he sees the seals being unsealed one after the other with their terrible plagues; and these come, as I told you, to change that fearful picture for a moment, and then we return to our sequence so that the remaining seals may be loosed.

We have three sets of seven. The first set of seven is the seven seals. The second is the seven trumpets, and the third is the seven bowls. So we have three times seven, twenty-one openings to take place. Of course, seven openings, the seals; seven trumpet blasts that seven corresponding angels will sound; and seven bowls that will reveal the mysteries of God.

Seven trumpet blasts and seven bowls. Now, during the unfolding of these three times seven, how should they be understood in terms of time? In other words, does one set of seven visions cover a series of events, at the end of which another series of visions of events begins, and then another series of visions of events begins after that? Let me repeat, please, follow me carefully here, because this will help us very much in understanding Revelation.

And you too, when you study, keep hold of this key of interpretation. What is this temporal relationship of the three sets of seven? That is, will one finish and the next begin, and that one finish and the next begin?

Two theories have been put forward. The first theory accepts, and I told you all this last year as well, but I am repeating it nonetheless, the repetition of the same things, the same ideas or the same events along parallel cycles, in these sevenfold images, which are successive visions; and this theory is called the theory of repetition, or of recapitulation, or the cyclical theory.

Let me explain it to you. The first seal comes and shows what is going to happen. That is settled. It is finished. It happened at one moment in the whole history of mankind, and it is finished; we will not return to it. The second seal comes, reveals another event; that one is finished, there is nothing more about it later, we will not return to it.

So this cyclical interpretation means what I am telling you: that the Orthodox interpreters follow the cyclical interpretation, without, however, abandoning the second one that we will mention below. It means that when the seven seals are finished, when they have been unsealed and proven and realized in history, pay attention, they are realized again from the beginning, and again from the beginning, and again from the beginning, and continually from the beginning, until we arrive at a concentration of events at the end of history.

Let me give you an example. From Second Timothy, the Second Epistle to Timothy, chapter 3, verses 1 to 5. The Apostle Paul says to Timothy.

Timothy, know this: that in the last days difficult times will come. For people will be lovers of self, lovers of money, but...

Unruly, boastful, proud; and from these turn away. Please pay attention, I must tell you that this cyclical interpretation is not only in the Apocalypse, it is throughout the whole of Holy Scripture, the Old Testament and the New Testament. That is why I will insist, even though we covered it last October and I analyzed it for you, I will insist on analyzing it again so that we may learn it well.

I translate. He says to Timothy: Know this, that in the last times, in the last days, and which are these last days? They are when the Second Coming of Christ will arrive, that is clear. Difficult times shall set in, harsh times will stand upon us, difficult times, for the people will be lovers of self, lovers of money, boastful, proud, and so on and so forth.

The Apostle Paul gives a corresponding list. All very fine in their grammatical formulation: that in the last days, listen, the future tense, they shall be, the people will be such. And immediately after, he says: and from these turn away. Set them aside, he says. But, my Apostle Paul, you said that in the last days these things will happen. Your disciple Timothy, the Bishop of Ephesus, how long will he still live?

You will not live until the Second Coming of Christ arrives. So how can you tell him to turn these people away, to set them aside, that is, to push them to the margin, not to take them into account? And from these turn away. How do you explain this here now, how do you explain it, my beloved? Very simply.

It is this: the condition of the last days begins from the moment the Apostle Paul is writing. Listen to what I said. Every day is called a last day, and in a special sense the last day is the final one, when Christ will come again into the world.

So first this: the last days are all the days. Now we can say that the days of our time are likewise the last days, and next year again the last days. So the first thing is this, according to the custom of Scripture, because we are moving progressively toward the last days.

It is not an inaccuracy, but it is the mystery of how these things are accomplished. First this; second, since every day is the last days, is the last day, the phenomenon of people drawing away from the faith, because when he writes that the people will be lovers of self, lovers of money, boastful, he is not referring to the idolaters, please, but he is referring to the Christians. How terrible: Christians who are lovers of self, lovers of money, boastful. The Christians, do we not see this? In his time, in the time of Timothy, were there no Christians of this kind?

Please read the two epistles of Saint John the Evangelist, the last two, the Second and the Third, and also the Epistle of Jude, to see how such Christians exist, whom Jude the brother of the Lord calls waterless clouds, waterless clouds; he gives them so many ornamental epithets which do not adorn them at all.

So there were such types, and these were Christians. So these situations begin from the moment the prophecy starts. That is why he tells him, turn away from these as well. Because what I am telling you will happen at the end, but it will already begin from your own time.

And so it will keep repeating itself. Here you have the cyclical interpretation. This is what cyclical interpretation means. That is, this will keep being repeated, and so further on we will hear that a seal is opened, a white horse comes out; what this white horse means, we will see as we go along.

What it means, it means continuously, in every age, back then in the age of the Apostles and after that and after that, and today and tomorrow, until Christ comes again. So the first seal is continuously being loosed, that is, it is repeated within history.

So, I have a cyclical interpretation. You see it. Here is another example, this one not from the Apocalypse. "Little children," says the Evangelist John in his first epistle, chapter two, verse eighteen, "little children, it is the last hour." Again that word, "last." It is the last hour. And just as you heard that the Antichrist is coming, even now many antichrists have arisen, and now many antichrists have come.

From which we know, from where we know, that it is the last hour, since we have many antichrists. You have heard that the Antichrist is coming, but there are many antichrists, well, is it one or many? This is now the important point: the Antichrist will be one.

His forerunners will be many. From when will they begin? From the time when Christ came into the world, or rather, from the moment when Christ ascended into Heaven. The Antichrist is at work within history. There are the many antichrists. They are the forerunners of the Antichrist proper.

Which means a repetition of the phenomenon. Listen to what I said: repetition. Therefore a cyclical case. Therefore a cyclical interpretation. And back then the antichrists, and today the antichrists, and tomorrow the antichrists, until the one Antichrist comes.

This is what we call the cyclical interpretation; imprint it firmly in your minds, it is very important, and with this key we will see many things. So you will not be asking, when will this happen, or has it perhaps happened. It has happened, it is happening, and it will happen.

Listen to what I said: it has happened, as Saint Andrew of Caesarea sees it, it has happened, it is happening, and it will happen, with a particular intensification at the last things, there a little before the Second Coming of Christ. It is very important. Forgive me for tiring you a little, but this introduction we are doing is very interesting.

Next, we have the other method, the second method, the so-called linear method, the chronological, the periodic, which is nothing other than the interpretation of events laid out in a sequence; that is why it is called the chronological theory. What does that mean? Listen to what it means. When the first seal is finished, fulfilled as an event completely, that is it, finished.

The second begins, ends, the third begins, and so on. Well now, is this theory correct? It is not entirely correct, yet it is useful to us at certain points. The conclusion: we will use both the cyclical and the chronological methods. In which case will we use the chronological? Listen to an example. The Lord says, and you will see a remarkable parallel between what Revelation says and what Christ said in the Gospels, in Matthew, Mark, and Luke. The Lord said that the sun will be darkened and the moon as well. This cannot happen every day, nor in every age. It will happen once. Pay attention: it will happen once. Therefore, the interpretation of this passage cannot be done through the cyclical method, but through the chronological, because it will happen only once, unrepeatably, only once.

So, to conclude, in every case we will look at how a passage can be interpreted. As for this "how," if you tell me that a subjective element enters in, I would answer you that we explain nothing of our own; rather, we follow step by step, I tell you, the Fathers of our Church, who interpreted correctly,

Fathers such as Saint Andrew of Caesarea, Oecumenius, Arethas, and more recent commentators who display a sobriety of mind. They are not carried away with enthusiasms, saying, ah, a war has broken out, we heard that such and such, writing in newspapers, Turkey is going to do this, or it will do that.

Let us not approach things this way, my beloved; this does not show sobriety, because the Apocalypse does not confine itself to one particular event, and certainly not to local ones, and certainly not to Greek ones. It is a universal book. It is a universal book. It will not solve our Greek affairs, our Greek-Turkish or Greek-Bulgarian or Greek-Serbian, or I do not know what, our Greek-Gypsy problems. No. It is a universal book.

This means that the interpretation is carried out with sobriety; we try to see the will of God, how it is revealed. To help you understand, this mixed method that we will follow can be pictured as follows.

With a spiral line. We have a mountain, round at its base, and a circle begins from one point. This circle goes around, but as it goes around, in order to climb to the top, as you know, we went round and round the mountain, in a circle, well, you know how a road on a mountain is, we don't go straight up, but we go round and round; so we go round and round, and when we come back to the same point, we have climbed a certain distance.

If, therefore, I trace these circles, I have nothing other than a spring, a helical line. If I look from the summit downward, I see the circles in front of me; from below, in a top-down view, I see circles. These are the cycles of the seven seals, of the seven trumpets, and so on.

But while they are circles, at the same time they all ascend upward. So what do I have? Parallel circles; that is, one circle completes and I move higher, and again and again, and so I have, and I reach the summit, the last things, the Second Coming of Christ. This means a continual repetition of events, a progressive, progressive ascent toward the end, toward the summit, toward the last things, and so I have a line as well. I have both a circle and a line. This is the mixed method, combining the cyclical theory and the chronological theory.

I do not know whether you have understood me, whether I am being so very difficult, but I have tried, even with examples, to help you grasp this. One more point we must make: when does the book of the Apocalypse begin to be fulfilled? When?

There have been various views, and I must tell you that it is naturally not limited only to the era of the sacred writer, nor is it limited only to the last things of history. It begins from the moment the sacred writer, John the Evangelist, is writing, and it does nothing other than continue until the last things.

It does not refer to one age alone, but to every age. Everything that happens, everything that takes place, is nothing other than a prelude to events that follow, with a final outcome that moves toward the Second Coming of Christ.

One more point in our introduction. Orthodox interpreters, such as Saint Andrew of Caesarea, look in the Apocalypse for three elements, three levels. They do this with the other books of Holy Scripture as well.

There is the historical dimension, there is the moral dimension, and there is the mystical dimension. All three dimensions must be present in the interpretation. The historical dimension is what is already happening or about to happen, such as the seven historical churches of Asia Minor, such as the last things, such as the Antichrist, such as the Second Coming of Christ. These are historical elements.

We must not, therefore, do away with the historical element; unfortunately many interpreters do away with the historical element, but it is equally dangerous if we remain only with the historical element. The second is the moral dimension. We must understand that this is the book of the Apocalypse. It does not come merely to tell us a few historical things, but it comes to teach, to correct, to preserve, to reprove, to discipline, to chastise, to console; that is the moral element. And finally, finally, there is the mystical dimension, which we will also see often; it is nothing other than the finding of a deeper meaning, the discovering there of God's message to man, and indeed the unfolding of a personal relationship between man and God.

For example, when the Apocalypse ends, it says: and the Spirit and the Bride say, Come; and let him who hears say, the one who hears the reading of the book, let him say, Come, come; yes, I am coming quickly, says Christ; Amen, even so, come, Lord Jesus, says the faithful one; yes, would that it were, Amen, may it come to pass, come, Lord Jesus. What does this mean? It means that the book of the Apocalypse has moved from the historical level, has moved beyond the moral level, and has entered the mystical level.

It has entered into theology, it has entered into the place where the soul will find its union with Christ. These three elements we will encounter continually: the historical, the moral, and the mystical or theological. And now, my beloved, with the help of God, we enter into the sacred text in the few minutes that remain to us.

"And I saw, when the Lamb opened one of the seven seals, I saw." As I told you, the staging remains the same, the one I described in summary in the fourth and fifth chapters, where heaven stays open, and the throne of God is encircled by the four living creatures, the twenty-four elders, and so on.

And the slain Lamb is the first to open the seals. And I saw that the Lamb opened one of the seven seals, and I heard one of the four living creatures saying with a voice like thunder: Come.

We observe that the living creatures, as liturgical spirits of God, take part in this unfolding drama of the carrying out of God's plan. The first living creature was the lion; we see it a little further on where it says, and the first living creature was like a lion; that is in chapter four, not below but above, and that is why its voice was heard like thunder. You have heard the lion roar; the roar of the lion is like thunder.

But I must tell you that it was not just any random seal that was opened when it says, and one of the seven seals was opened, but the first; when it says one, it has the ordinal meaning, as we have the ordinal numbers in grammar as you know, which means first. So that you understand, I remind you of what Scripture again says: the one of the Sabbaths.

It is the first day of the week, not the numerical sense but the ordinal sense. So the first seal, the word 'first' matters here. When the first seal was opened, a voice was heard, the Lion, the living creature that was like a Lion, which is the angel, the six-winged one.

Come. To whom is this 'Come' addressed, to whom does it say 'Come'? It is addressed to the Horseman who is coming, who sits upon a white horse, who comes as a new vision now within the already existing vision of heaven that the Evangelist sees, of the thrones and so on, the twenty-four elders; a new image is projected.

A horseman upon a white horse. 'And I saw, and behold, a white horse, and he who sat upon him had a bow.' He had a bow, 'and a crown was given unto him.' A crown was given to him. What does the White Horse symbolize? It symbolizes Victory, it symbolizes Triumph; the Crown symbolizes the Kingdom.

Therefore, as we also saw this in the Angel-Bishop of Ephesus, of Smyrna, where it says, 'Be faithful unto death, and I will give thee the crown of life.' Oecumenius writes: 'The white horse is a symbol of the Gospel proclamation, as a benefaction wrought for mankind.'

'And the crown signified power and victory.' That is, who is the one seated upon the white horse? My beloved, it is the Gospel. Pay attention, the Gospel. This is the Horseman of the White Horse; that is, Christianity is being proclaimed to the nations. When the six-winged one, the living creature like a Lion, says to him, 'Come,' the Gospel goes forth into the world, through the mouth of the Apostles.

Therefore the Horseman is the Gospel through the mouth of the Apostles. Saint Andrew writes: 'He means the generation of the Apostles.' It is the generation of the Apostles. 'Bending the Gospel like a bow, the preaching of the Gospel against the demons.' And the bow signifies that they wage war against the demons, against the anti-godly powers, so that the Gospel may prevail upon the earth.

Here we see, we have a beautiful, hope-filled proclamation of the Gospel message, those who call all humanity to return to God and be saved. It is the rising of the Gospel, which is accompanied by the grace of God and the power of Christ's Resurrection, and that is why it bears fruit.

We read in the Gospel according to Mark, yes, the Gospel: 'So then the Lord, after he had spoken unto them, was received up into heaven, and sat on the right hand of God. And they,' the disciples, the Apostles, 'went forth, and preached everywhere.' They preached everywhere. He is the Horseman. They preached, they went out and preached, 'the Lord working with them, and confirming the word with signs following.' The Gospel, the rising of Christianity to the nations. This was the first victory; 'he went forth conquering.' He went forth conquering, and indeed, my beloved, it was a colossal and triumphant victory, the spread of Christianity in the then-known world, as Saint Irenaeus notes, who lived in the second half of the second century after Christ.

He writes: 'The Church has been scattered to the ends of the earth, in the Germanies, in the Iberias, among the Celts, throughout the East, in Egypt, in Libya, throughout the middle of the world.' Everywhere the Church spread. Here it is worth mentioning this cyclical method.

Very well, the Gospel was preached then; is it not preached today? When we have 1,700 to 1,800 languages and dialects with Holy Scripture, with the Gospel, is the Gospel not preached today? That is why I told you, then it is preached, a seal is opened, but we have the recapitulative interpretation, it returns and returns and returns again. Did you grasp that, please, the interpretation of how it is, how it turns again and again.

There is something more here as well. The phrase, he went out conquering and in order to conquer, betrays the cyclical interpretation. He went out to conquer, he went out conquering and in order to conquer. In other words, it leaves room for the future.

But the Evangelist John says regarding this, in First John 5:5: Who is the one who conquers the world except the one who believes that Jesus is the Son of God? If you believe that Jesus is the Son of God, then you have conquered the world.

So now you too are a victor. So you too are a horseman upon a white horse, and you come out as a conqueror. It is not, therefore, merely something owed, a single event. It is all those who believe in the name of Jesus Christ.

But there is also the expression, he went out conquering and in order to conquer. It carries a deeper meaning. Notice carefully, we are dealing with two victories, two conquests. The first victory is the spreading of the Gospel and the return of the world to God.

The second victory is the martyrdom of the faithful at the hands of those who have denied, and who continually deny, the Gospel. That is, the victory of keeping the faith of the Apostles, the heralds of the Gospel, when the unbeliever seizes a man and says to him, will you deny the Gospel?

And he answers, I do not deny it; this is the second victory, martyrdom. This is why Saint Andrew writes so beautifully: the first victory is the conversion of the nations; the second is the voluntary departure of the body through it, accompanied by torments.

He went out, it says, conquering and in order to conquer. The first victory is the spreading of the Gospel. The second victory is martyrdom. But this martyrdom will unfold in the second seal, when it is revealed. God willing, we will analyze the second seal.

In our next homily, on the twenty-fifth of October, here again. May God bless you.

Η φιλανθρωπία και η ανοχή του Κυρίου μας επέτρεψε να ακουστεί ο Θείος του Λόγος και δεν ήλθε ο αποκλεισμός και ο λοιμός του ακούσαι λόγων Κυρίου, που απειλεί ο Κύριος τους ανθρώπους όταν δεν δέχονται τον λόγον του, να κλείσει τον ουρανό και να μην ακούεται ο λόγος ο δικός του.

Ένεκα της φοβεράς αδιαφορίας μας έναντι των αμετανοήτων αμαρτημάτων μας. Δόξα λοιπόν εις τον Άγιον Τριαδικόν Θεόν, που και πάλι η αγάπη του θέλει να μας θρέψει με το ουράνιον μάννα του Θείου του Λόγου.

Πάντως ένα σημάδι και ομολογουμένως με καταπλήσσει, αυτό σας το λέγω ειλικρινά, η πείνα και η δίψα του λαού του Θεού. Δεν εξέλειπε. Απόδειξις αυτή η αποψινή σας σύναξις, με καταπλήσσει, ο ναός είναι κατάμεστος, μέχρι έξω την πόρτα, με καταπλήσσει, και αυτό είναι η πρώτη μάλιστα σήμερα σύναξή μας. Αυτό δεν σημαίνει τι άλλο, παρά δόξα τω Θεώ άλλη μια φορά, υπάρχει αυτή η πείνα και αυτή η δίψα του Λόγου του Θεού.

Μπορούμε να ελπίζουμε ότι ο Θεός δεν θα στερήσει τον λόγο Του να ακούγεται οπουδήποτε υπάρχουν πιστοί. Τα εφετινά μας μαθήματα, μαθήματα, προσέξτε, μαθήματα, όχι ομιλίες, μαθήματα, θα είναι πάλι από το βιβλίο της Αποκαλύψεως.

Όπως θα ενθυμείστε, είχαμε σταματήσει στο πέμπτο κεφάλαιο, και πριν προχωρήσουμε στην ανάλυση του ιερού κειμένου, καλό θα ήταν να θυμηθούμε μερικές θεμελιώδεις προϋποθέσεις για μια γόνιμη ακρόαση, ώστε ούτε τον καιρό μας να χάνουμε εδώ, αλλά ούτε και να υπέχουμε δίκη όταν θα μας πει ο Κύριος, των λόγων μου το ανήκουσες, γιατί δεν τους εφήρμοσες.

Γι' αυτό λοιπόν ας προσέξουμε μερικές προϋποθέσεις για μια, όπως σας είπα, γόνιμη ακρόαση που θα αποφέρει καρπούς πνευματικούς. Και πρώτα πρώτα πρέπει να τονιστεί ότι πρέπει να αποκτήσουμε πνεύμα μαθητή.

Είναι κάτι που πολλάκις τό έχουμε τονίσει αυτό, γι' αυτό προηγουμένως επέμεινα και είπα όχι ομιλίες αλλά μαθήματα. Από το μαθαίνω, μανθάνω. Μη νομιστεί ότι αυτές οι προσφερόμενες ομιλίες σκοπόν έχουν να τέρψουν, να ευχαριστήσουν τα αυτιά· σκοπό έχουν να διδάξουν, να αποκαλύψουν την αλήθεια, το θέλημα του Κυρίου, να αφυπνίσουν συνειδήσεις, να ελέγξουν, να παρηγορήσουν, να ενισχύσουν, να αναθεωρήσουν λανθασμένες, εστρεβλωμένες θέσεις, και να υποδείξουν την οδόν της σωτηρίας και της μετανοίας. Αυτός είναι ο σκοπός των θεμάτων και των μαθημάτων που θα κάνουμε εδώ.

Δεύτερον, ό,τι θα δεχθούμε σαν μάθημα, δεν πρέπει απλώς να μας συγκινήσει ή να μείνει στο επίπεδο μιας ξηράς γνώσεως, αλλά να μεταβάλλεται αυτό που θα ακούμε και θα μαθαίνουμε σε ένα βίωμα, σε μια αλλαγή, σε μια αναγέννηση.

Πρέπει να αναπτυχθεί η βιωματική εσχατολογική ανησυχία. Δηλαδή πρέπει να ζήσουμε μέσα μας και να ανησυχήσουμε για το τέλος της ζωής μας και το τέλος της ιστορίας. Πρέπει να εγκαθιδρυθεί στην ψυχή μας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα φύγει η αισιοδοξία της ζωής.

Ή θα φύγει η χαρά, η χαρά ως καρπός του Αγίου Πνεύματος· δεν σημαίνει ότι θα αρχίσουμε να κλαίμε. Αλλά θα πρέπει στην ψυχή μας να αρχίσει να εγκαθιδρύεται αυτή η βιωματική εσχατολογική ανησυχία, αναμένοντας τα έσχατα.

Μη πούμε ότι ο Κύριος χρονίζει, που λέγει πάλι η Γραφή για να δείξει τον κακόν εργάτη και τους ανοήτους πιστούς οι οποίοι λέγουν· ο Κύριος χρονίζει. Ή ακόμη, δεν βαριέσαι, πάλι το λέγει αυτό ο Απόστολος Πέτρος, οι άνθρωποι έτσι είναι, η ιστορία αυτή είναι, γενναία έρχεται, γενναία φεύγει, έτσι είναι η ιστορία, τίποτα άλλο· ούτε αρχή είχε ποτέ, ούτε τέλος θα έχει.

Όχι αγαπητοί μου, η ιστορία είχε αρχή, όπως και η δημιουργία είχε αρχή, θα έχει και τέλος. Και το τέλος εγγύς, γιατί ο Κύριος εγγύς. Έτσι ο πιστός, όταν βάλει στόχο του το τέλος της ιστορίας, έχει δηλαδή μέσα του βάλει την εσχατολογική ανησυχία, τότε δεν χαζεύει στη ζωή του.

Τότε δεν σκοπεύει σε άλλους στόχους, αλλά ο στόχος του είναι ένα κέντρο, η Δευτέρα του Χριστού Παρουσία. Να πολεμήσουμε τη νοσηρά περιέργεια της γνώσεως του μέλλοντος, διά της αναλύσεως των προφητειών.

Επειδή το βιβλίο της Αποκαλύψεως είναι βιβλίο προφητικόν, πολλές φορές μπορεί να ερχόμαστε εδώ για να ικανοποιήσουμε αυτήν την νοσηράν περιέργεια μας, τι θα γίνει στο μέλλον. Με πήρε τηλέφωνο κάποιος εχθές από την Θεσσαλονίκη που άκουσε κάτι να λέγει κάποιος ασκητής εις το Άγιον Όρος, περί κάποιων επικειμένων δεινών.

Και αυτός είναι νέος, πρέπει να είναι κάτι παραπάνω από 25 ετών, και ανησύχησε αν θα γίνει πόλεμος και τον έπιασε μία ταραχή και δεν είχε διάθεση να δουλέψει, και με πήρε τηλέφωνο να πει τι θα γίνει. Τίποτα, του λέω, στη δουλειά σου και τίποτε άλλο.

Πολλούς ανθρώπους, αγαπητοί μου, τους καταλαμβάνει αυτή η ένοχη περιέργεια, αυτή η νοσηρά περιέργεια, νοσηρά περιέργεια, τι θα γίνει αύριο, ποιο θα είναι το μέλλον, μήπως μπορούμε από καμιά χαραμάδα των προφητειών να ανακαλύψουμε την αυριανή πραγματικότητα.

Η προφητεία, να το ξέρουμε, έρχεται να ειδοποιήσει το τι γίνεται πάντοτε μέσα στην ιστορία, πάντοτε, με σκοπό την αποφυγή της πλάνης. Έρχεται ακόμη η προφητεία να υπενθυμίσει τα έσχατα, δεν είναι μικρό, όπως σας έλεγα προηγουμένως, διά να μην χάνουμε από τον οπτικό μας ορίζοντα τον σκοπόν της ιστορίας και της υπάρξεώς μας, αλλά και του αγώνος μας.

Έρχεται ακόμη η προφητεία να παρηγορήσει τους πιστούς σε δυσκόλους καιρούς για ό,τι θα συμβεί ή ό,τι συμβαίνει, για να μην εθνιδιαστούν οι πιστοί για εκείνα που θα συμβούν, για τις μέρους τις περιπέτειες, να μην πτωριθούν, να μην πέσουν.

Γι' αυτό το βιβλίο της Αποκαλύψεως είναι βιβλίο κατεξοχήν παραμυθητικόν, κατεξοχήν παρηγορητικόν, για δύσκολες μάλιστα ημέρες. Μέσα από την κατοχή, αγαπητοί μου, τη Γερμανική, βγήκε το υπόμνημα, το μοναδικό που έχουμε εξάλλου στη νεοελληνική, που το έγραψε ο καθηγητής Βρασιώτης, ακαδημαϊκός, μακαρίτης τώρα, που το υπόμνημά του μέσα στην κατοχή.

Γιατί μέσα στην κατοχή ένας μικρός κύκλος, όπως γράφει στον πρόλογό του, μελετούσαν, ένας μικρός κύκλος ανθρώπων, μελετούσαν το βιβλίο της Αποκαλύψεως, διά να παρηγορηθούν εκείνες τις μαύρες, τις σκοτεινές μέρες, που το μέλλον ήταν άγνωστο και η αυριανή ημέρα δεν ξέραμε τι θα γεννήσει και τι θα δημιουργήσει.

Τέλος, η προφητεία, αγαπητοί μου, δείχνει τη νίκη, της οποίας ο δρόμος προς αυτήν την νίκη είναι ένας πλήρης αγώνος και φοβερών πειρασμών. Έτσι, παρακαλώ, όταν θα ερχόμεθα εδώ να ακούσουμε Λόγον Θεού, να ακούσουμε τις ανελισσόμενες προφητείες, δεν πρέπει να γίνουμε στείροι κυνηγοί των προφητειών, μόνο και μόνο για να μάθουμε από περιέργεια το μέλλον, αλλά να αντιληφθούμε πώς θα σταθούμε για ό,τι έρχεται, για ό,τι υπάρχει, για να μην πέσουμε, για να μην πλανηθούμε.

Εξάλλου, τέτοιες ακρότητες ποτέ δεν έλειψαν, πολύ συχνά οι εφημερίδες γράφουν τέτοιες ακρότητες. Έχουμε 1981· άμα πάμε στο 2000, ξέρετε πόσοι αυτόκλητοι ψευτοπροφήτες εννοείται θα έρθουν να μας πούν ότι θα γίνει αυτό και θα γίνει εκείνο.

Διότι το ίδιο επανελήφθη, αγαπητοί μου, στην ιστορία, όταν έφτασε η ιστορία στο 1000 μετά Χριστόν. Θα οργιάσει η φαντασία των ανθρώπων το 2000. Θα μου πείτε, γιατί το 2000; Γιατί είναι στρογγυλός αριθμός.

Το απλούστο. Είναι στρογγυλός αριθμός. Για να μην πω κάτι άλλο, ίσως από σκοπού το έκανε η πρόνοια του Θεού αυτό. Δεν είμαι θα σίγουρη αν έχουμε 1981. 1. Διότι η ημερομηνία που γεννήθηκε ο Χριστός, μη σας φανεί αυτό το παράξενο που θα πω, μπορεί να είναι το 5 έως το 7 μετά Χριστόν. Δηλαδή να προηγούμεθα κατά 5 με 7 χρόνια. Άγιος ο Θεός. Βλέπετε ότι ο Θεός ήθελε να το σκοτήσει αυτό, να το συγχύσει, να το μπερδέψει, μόνο και μόνο να μην κάναμε μετρήματα, με λογαριασμούς.

Και τώρα έχουμε και τα κομπιούτερ. Είπα κομπιούτερ, ναι, στην Αμερική παρακαλώ, οι προτεστάντες χρησιμοποιούν ηλεκτρονικούς εγκεφάλους για να βγάζουν συμπεράσματα.

Έγραψε η Ελευθερία, στις 12 Νοεμβρίου του 80, έγραψε ότι στην Ολλανδία 12 οικογένειες, ζούσαν με τα παιδιά τους, μαζεύτηκαν σε ένα σπίτι, δεν έβγαιναν από εκεί περιμένοντας το τέλος του κόσμου. Τους παρακαλούσαν να βγουν, τίποτα· είχαν οχυρωθεί σε ένα σπίτι, δώδεκα οικογένειες, γιατί περίμεναν το τέλος του κόσμου.

Ιδέ την Αμερική, προτεστάντες· το έγραψε και αυτό η εφημερίδα, στις 14 Απριλίου του 1980 το έγραψε. Πήρα αυτά τα δύο για να σας δείξω ένα δείγμα ακροτήτων, ότι το θηρίο με τα δέκα κέρατα που περιγράφεται στο 17 κεφάλαιο της Αποκαλύψεως είναι τα δέκα κράτη της ΕΟΚ, και περίμεναν πότε θα ενταχθεί η Ελλάς ως δέκατον μέλος της ΕΟΚ για να πούν ότι είναι το δέκατον κέρατον του θηρίου και συνεπώς έρχεται ο Αντίχριστος, ο οποίος μάλιστα είναι 27 χρονών, δηλαδή πέρσι· φέτος πρέπει να είναι 28 χρονών.

Αυτός δεν που τα έλεγε ένας πάστορ, προτεστάντης, διαθέτει 300 σταθμούς τηλεοράσεως και ραδιοφωνίας, ιδιωτικός παρακαλώ, στην Αμερική, και λέγουν τέτοιες χαζομάρες. Προσοχή λοιπόν, πάρα πολύ προσοχή· για αυτόν τον λόγο η Εκκλησία μας φοβήθηκε το βιβλίο αυτό από την αρχή, δεν το έβαλε στην Εκκλησία ως αναγνώσματα, μόνο και μόνο γιατί έτυχε αγρίας εκμεταλλεύσεως εκ μέρους του σατανά και των ανθρώπων που διέθεταν νοσηράν περιέργεια.

Τέταρτο, μια παράκληση έχω να σας κάνω σε μερικούς αδελφούς, όχι σε όλους φυσικά. Μην απουσιάζετε, μη πείτε πήγα την Κυριακή, δεν πειράζει, δεν θα πάω την ερχομένη, την παραπάνω θα πάω. Σας παρακαλώ, μην απουσιάζετε.

Τα θέματα αποτελούν μίαν αδιάσπαστον συνέχεια. Και συνεπώς η απώλεια θεμάτων θα δυσκολέψει την κατανόηση των επομένων. Γράφει ο Απόστολος Παύλος στην προς Εβραίους Επιστολή του, 10,25· μη εγκαταλείποντες την επισυναγωγὴν ἑαυτῶν, καθὼς ἔθος τισίν, ἀλλὰ παρακαλοῦντες, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ βλέπετε ἐγγίζουσαν τὴν ἡμέραν.

Να μην εγκαταλείπουν, όπως είναι συνήθεια, λέει, σε μερικούς, την επισυναγωγή, τις συγκεντρώσεις, κατά λόγο μείζονα όταν ξέρουμε ότι η μέρα του Κυρίου είναι κοντά. Πέμπτο, μην μένουμε μόνο ακροατές εδώ, να μελετούμε και στο σπίτι μας.

Να ανοίγουμε την Αγία Γραφή, διαβάστε το κείμενο το παρακάτω που έχουμε να κάνουμε την ερχομένη Κυριακή. Να ξέρετε το κείμενο, ώστε όταν θα γίνεται εδώ η ανάλυσή του, να το κατανοείτε καλύτερα. Για να μην πω ότι πρέπει να έχουμε εδώ την Αγία Γραφή· οι χιλιαστές τις συγκεντρώσεις τους κρατάν στα χέρια τους την Αγία Γραφή.

Γιατί πολλές φορές το παρεκάλεσα, δυστυχώς δεν το επέτυχα. Να έχουμε τη γραφή στα χέρια μας. Και θα παρακαλέσω να τη μελετούμε στο σπίτι μας, στην Αγία Γραφή, κι όλα τα βιβλία. Με προσοχή, με προσευχή και με μολύβι. Τι εννοώ με μολύβι. Να υπογραμμίσουμε κάτι που μας έκανε εντύπωση. Μη με κακίσουν μερικοί που αγαπάνε πολύ την καθαριότητα των βιβλίων, κι εγώ την αγαπώ. Να γράψουν στο περιθώριο μια παρατηρήσή τους. Ή αν λυπούνται το βιβλίο να το χαλάσουν γράφοντας κάτι, ένα χαρτάκι, να το γράψουν, μια παρατηρήσή τους. Από αυτό που διάβασαν, μια γνώμη τους, μια σκέψη τους, μια συμπλήρωση. Και να το βάλουν σε εκείνο το σημείο του βιβλίου. Οι ίδιοι αν κάποτε ξαναγυρίσουν εκεί ή κάποιος άλλος θα βρει μια πολύτιμη πληροφορία, μια πολύτιμη σκέψη.

Έκτον, είναι αληθινή έκφραση αγάπης, όταν σε μια εποχή απωλείας των πάντων, μπορούμε να φέρουμε μερικούς αδελφούς εδώ, να ακούσουν τον Λόγο του Θεού. Θα κάναμε την καλυτέρα ελεημοσύνη μας. Σήμερα οι άνθρωποι λίγο ή πολύ έχουν να φάνε. Πάρα πολλοί από εσάς μου λέτε, πείτε μου, υποδείξατέ μας κάποιον φτωχό. Βέβαια φτωχοί υπάρχουν και θα υπάρχουν πάντοτε. Αλλά δεν είναι πάρα πολλοί οι φτωχοί όπως ήταν πριν μερικά χρόνια. Σήμερα λίγο πολύ οι άνθρωποι έχουν να φάνε. Έχουμε όμως μεγάλη φτώχεια, πείνα και δίψα, λιμός πνευματικός, στο να ακούσουν οι άνθρωποι.

Ανάληψη,

Είναι η τήρηση των εντολών, είναι κάθαρση της καρδιάς, είναι η διαρκής θεωρία. Να το εξηγήσω αυτό· θεωρία θα πει να αναχαράζω διαρκώς μέσα μου εκείνα τα οποία διάβαζα, να τα σκέπτομαι διαρκώς, και όταν διαρκώς τα σκέπτομαι, τότε γίνομαι θεωρητικός.

Δεν έχει την σημασία που λέμε θεωρητικός άνθρωπος με την τρέχουσα έννοια· θεωρητικός στην πατερική φιλολογία θα πει ο άνθρωπος ο οποίος σκέπτεται διαρκώς τα μυστήρια του Θεού· αυτός λέγεται ότι είναι θεωρητικός. Πρέπει να ζούμε αυτή την εσωτερική θεωρία.

Έβδομον, πρέπει να ξαναζήσουμε, αγαπητοί μου, το πνεύμα της Αρχαίας Εκκλησίας, που ήταν ο συνεχής Αγιασμός αλλά και η Εσχατολογική Προσδοκία. Όπως σας είπα και στην αρχή, σας το λέγω και τώρα κατακλείοντας αυτές τις προϋποθέσεις.

Πρέπει να ζήσουμε τον Αγιασμό, να αγιαζόμαστε, να γινόμαστε καλύτεροι, και να ζούμε αυτήν την προσδοκία των Εσχάτων. Στην Αρχαία Εκκλησία υπήρχε το ο Κύριος Εγγής, μη δεν με ρυμνάτε, έτσι δεν γράφει στους Φιλιππισίους Απόστολος Παύλος, ο Κύριος Εγγής, ο Κύριος Κοντά, μη δεν με ρυμνάτε Και το «μηδὲν μεριμνᾶτε» δεν έχει την έννοια μη φάτε και μη πιείτε, ούτε μη χτίσετε το σπίτι σας, μη δουλέψετε, αλλά έχει την έννοια το να μην ξεχνάτε τον σκοπό σας και νομίζετε ότι εδώ θα είστε μόνιμοι κάτοικοι και αρχίζετε να φτιάχνετε, ως να πρόκειται να ζήσετε χίλια χρόνια πάνω στη γη.

Αυτό θα πει ζω την εσχατολογική προσδοκία. Ὁ Κύριος ἐγγύς, να ζητώ, Κύριε πότε θα έρθεις, Κύριε ἔρχου, Κύριε ναι ἔρχου, ναι ἔρχομαι ταχύ η απάντηση. Έτσι εξάλλου και κατακλείει το βιβλίο της Αποκαλύψεως· ἔρχομαι ταχύ, έρχομαι γρήγορα, ναὶ ἔρχου, Κύριε.

Κύριε Ἰησοῦ, ναί, ἔρχου, έλα, Κύριε Ἰησοῦ. Έτσι, με αυτές τις προϋποθέσεις, σαν μια μικρή εισαγωγή, αγαπητοί μου, ας ξεκινήσουμε με τη βοήθεια του Θεού να αναλύσουμε το Ιερό Κείμενο.

Ευρισκόμεθα στο έκτο κεφάλαιο. Θα ενθυμείστε, κάνοντας μια πάρα πολύ σύντομη αναδρομή, θα ενθυμείστε ότι ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, εξόριστος στην Πάτμο, διά την μαρτυρίαν του Ιησού Χριστού, δέχεται τον Θεόν Λόγον που ενηνθρώπησε, τον δεδοξασμένον Ιησούν, όπως τον είδε και ο Παύλος προς Δαμασκόν.

Τρομάζει ο Ιερός Ευαγγελιστής, είς το, από την παράδοση, κατά την παράδοση, σπήλαιο της Αποκαλύψεως στην Πάτμο. Ταράσσεται· εν ημέρα Κυριακή μας λέγει ήταν αυτό, και τότε του λέγει ο Κύριος· Εγώ είμαι το Α και το Ω, εγώ κρατώ την Εκκλησία στα χέρια μου.

Γράψε λοιπόν προς τις επτά εκκλησίες της Μικράς Ασίας, και του υπαγορεύει επτά επιστολές. Αυτές οι επτά επιστολές προς συγκεκριμένες ιστορικές εκκλησίες της Μικράς Ασίας, οι οποίες δυστυχώς το 1922-1923 οι λυχνίες των έσβησαν.

Δεν υπάρχουν πια αυτές οι ιστορικές εκκλησίες· η εκκλησία της Σμύρνης, της Περγάμου, της Εφέσου, της Φιλαδελφίας, δεν υπάρχουν πια, δεν υπάρχουν, φοβερή πλήρωση· μετανοήσατε, ει δε μη, θα σου κινήσω την λυχνία· μετεκινήθησαν οι λυχνίες, έφυγαν οι εκκλησίες από εκεί, δεν υπάρχουν πια χριστιανοί εκεί.

Και όταν τελειώνει η υπαγόρευση των επτά επίστολων που δεν αφορά η κάθε επίστολη μόνο προσωπικά των επίσκοπων της κάθε εκκλησίας αλλά των κάθε επίσκοπων και οι επτά επίστολες και δεν είναι παρά ένα σχηματικό σαρφρός που είναι η όλη εκκλησία

Και συνεπώς οι επτά επιστολές προς τις επτά ιστορικές εκκλησίες δεν είναι τίποτε άλλο παρά η προειδοποίηση του Χριστού διά την εκκλησία του για όλους τους αιώνες, όλες τις εποχές έως τα έσχατα. Έστω κι αν οι αφορμές που παίρνει είναι παρούσες τότε, τοτινές, του καιρού εκείνου που έρχεται να διορθώσει τους επισκόπους για μερικά κακώς έχοντα στον κάθε επίσκοπο, να τον μαλώσει, να τον επιπλήξει, να τον βοηθήσει, να τον επαινέσει.

Ό,τι είναι. Όλα αυτά είναι στοιχεία που ναι μεν ξεκινούν από μια αφορμή συγκεκριμένη, αλλά είναι στοιχεία που απασχολούν πάντοτε την Εκκλησία του Χριστού. Έτσι, οι επτά επιστολές αποτείνονται προς όλη την Εκκλησία έως εσχάτης της ιστορίας.

Όταν κλείνει η Επτά Επιστολές, τότε λέγει ο Ευαγγελιστής να κοίταξα προς τον ουρανό και είδα θύρα ανοιχτή. Αυτή η ανοιχτή θύρα δεν είναι τίποτε άλλο παρότι ανοίγει ο ουρανός για να δώσει αποκαλύψεις στην ανθρωπότητα.

Φορέας αυτών των αποκαλύψεων είναι ο Ευαγγελιστής Ιωάννης. Και βλέπει, μάλιστα η περιγραφή γίνεται προοδευτικά, τοποθετεί ένα στοιχείο, θρόνον επ' αυτού δε ο Θεός. Κατόπιν αρχίζει να πλαισιώνει τον θρόνον, γύρω από τον θρόνον είναι τα τέσσερα ζώα, δηλαδή τέσσερις αγγελικές υπάρξεις που είναι εξαπτέρυγα, με έξι πτέρυγες που είδε και στο όραμά του ο προφήτης Ησαΐας στο έκτο κεφάλαιο.

Κατόπιν 24 πρεσβύτεροι, με τα χρυσά στεφάνια, τις χρυσές λυχνίες με τα θυμιάματα, προ του θρόνου συμπληρώνεται διαρκώς η εικόνα, ένα βιβλίο, κλεισμένο, σφραγισμένο, με 7 σφραγίδες. Και τότε ακούστηκε μια φωνή, ποιος θα ανοίξει το βιβλίο αυτό, το σφραγισμένο με τις 7 σφραγίδες, δηλαδή το σύμβολο των βουλών του Θεού δια το μέλλον της Ιστορίας και της Εκκλησίας, ποιος θα μάθει τι θα γίνει στο μέλλον, και εγώ λέγει ο Ευαγγελιστής έκλαιγα και έλεγα ποιος, ποιος θα βρεθεί, και έρχεται και μου λέγει ένας εκ των πρεσβυτέρων· μὴ κλαῖε, Ευρέθηκε Εκείνος ο οποίος θα το ανοίξει. Είναι ο Ιησούς Χριστός, το εσφαγμένον αρνίον, το και εστηκός, αυτό το οποίον εσφάγη, αλλά στέκεται, που δείχνει τρία πράγματα, ότι ο Υιός του Θεού έγινε άνθρωπος, αφού είναι αρνίον, δεύτερον, έπαθε, εσφάγη, εσταυρώθη, τρίτον, ανέστη, γιατί είναι εσφαγμένον και εστηκός, δεύτερον, στέκεται, που είναι ο Κύριος της ιστορίας ο Ιησούς Χριστός.

Αυτός θα αρχίσει να ανοίγει τις σφραγίδες και έτσι αγαπητοί μου συνδέομαι τα προηγούμενα με το έκτο κεφάλαιο που συν Θεώ αρχίζουμε. Καὶ εἶδον, ὅτε ἤνοιξε τὸ ἀρνίον μίαν ἐκ τῶν ἑπτὰ σφραγίδων, καὶ ἤκουσα ἑνὸς ἐκ τῶν τεσσάρων ζώων λέγοντος ὡς φωνὴ βροντῆς· ἔρχου.

Καὶ εἶδον, καὶ ἰδοὺ ἵππος λευκός, καὶ ὁ καθήμενος ἐπ' αὐτὸν ἔχων τόξον· καὶ ἐδόθη αὐτῷ στέφανος, καὶ ἐξῆλθε νικῶν καὶ ἵνα νικήσῃ. Ἐκ τοῦ κεφαλαίου ἕκτου, στίχοι ἕνα ἕως δύο.

Το κύριο θέμα όπως αντιλαμβάνεστε εφεξής είναι η αποσφράγιση του εσφραγισμένου με επτά σφραγίδες βιβλίου. Ο Αποσφραγίζων είναι το εσφαγμένον αρνίον, ο Ιησούς Χριστός, ο Κύριος όπως σας είπα της Ιστορίας και συνεπώς ο μόνος δυνάμενος να ανοίξει το μέλλον και να γνωστοποιήσει το μέλλον διότι αυτός μόνο γνωρίζει ως παντεπόπτης και παντογνώστης το μέλλον.

Παρατηρούμε όμως, ότι το κύριο θέμα του βιβλίου της Αποκαλύψεως, σχεδόν καλύπτει μια σειρά αποκαλύψεων από τρεις επτάδες οραμάτων, εκτός εκείνων που παρεμβάλλονται ως διαψάλματα που σημαίνει intermedio, δηλαδή σαν θέματα που έρχονται σε μια σειρά θεμάτων, μη έχοντας σχέση με τη σειρά των θεμάτων, να δώσουν μία αναψυχή, έναν τόνο διαφορετικό για να ξεκουράσουν τον αναγνώστη από την συγκίνηση των φόβων και το δέος που αισθάνεται όταν βλέπει να αποκαλύπτονται η μια μετά την άλλη οι σφραγίδες με τις φοβερές πληγές και έρχονται για να αλλάξουν όπως σας είπα την φοβερή εικόνα και πάλι να επανέλθουμε στην σειρά μας για να λυθούν οι υπόλοιπες σφραγίδες.

Έχουμε τρεις επτάδες. Η πρώτη επτάς είναι οι επτά σφραγίδες. Η δευτέρα είναι οι επτά σάλπιγγες και η τρίτη είναι οι επτά φιάλες. Έχουμε λοιπόν 3 επί 7, 21 ανοίγματα να γίνουν. Βεβαίως 7 ανοίγματα οι σφραγίδες, 7 σαλπίσματα που θα κάνουν 7 αντίστοιχοι άγγελοι και 7 φιάλες που θα αποκαλύψουν τα μυστήρια του Θεού.

7 σαλπίσματα και 7 φιάλες. Δηλαδή κατά τη διάρκεια εκθέσεως αυτών των 3 επί 7 πως πρέπει να εννοηθούν χρονικά; Με άλλα λόγια, η μία επτάδα οραμάτων καλύπτει μια σειρά γεγονότων, με το τέλος των οποίων γεγονότων αρχίζει μια σειρά οραμάτων γεγονότων, αλλά αρχίζει δε σειρά οραμάτων γεγονότων, δηλαδή επαναλαμβάνω παρακαλώ προσέξτε με εδώ γιατί αυτό θα μας χρησιμεύσει πάρα πολύ για να κατανοήσουμε την αποκάλυψη.

Αλλά και εσείς άμα μελετάτε να κρατάτε αυτό το κλειδί της ερμηνείας. Ποια είναι αυτή η χρονική σχέση των τριών επτάδων; Δηλαδή θα τελειώσει η μία και θα αρχίσει η άλλη, θα τελειώσει η άλλη και θα αρχίσει η άλλη;

Έχουν διατυπωθεί δύο θεωρίες. Η πρώτη θεωρία δέχεται, σας τα έχω πει και πέρσι αυτά, αλλά τα επαναλαμβάνω όμως, την κατά παραλλήλους κύκλους επανάληψη των αυτών πραγμάτων, των αυτών ιδεών ή των αυτών γεγονότων, εις αυτάς τας επταδικάς εικόνας, που είναι αλλεπάλληλες οράσεις, και αυτή η θεωρία καλείται θεωρία της επαναλήψεως ή της ανακεφαλαιώσεως ή θεωρία κυκλική.

Να σας το εξηγήσω. Έρχεται η πρώτη σφραγίδα και δείχνει τι θα γίνει. Ξόφλησε αυτό. Τελείωσε. Έγινε σε μία χρονική στιγμή της όλης ιστορίας της ανθρωπίνης και τελείωσε, δεν θα επανέλθουμε. Έρχεται η δεύτερη σφραγίδα, αποκαλύπτει ένα άλλο γεγονός, τελείωσε αυτό, δεν έχουμε τίποτα άλλο παρακάτω, δεν θα επανέλθουμε.

Λοιπόν, αυτή η κυκλική ερμηνεία σημαίνει τούτο που σας λέγω, ότι οι ορθόδοξοι ερμηνευτές ακολουθούν την κυκλική ερμηνεία, χωρίς όμως να αφήνουν και τη δεύτερη που θα αναφέραμε παρακάτω, που σημαίνει όταν τελειώσουν οι επτά σφραγίδες να έχουν λυθεί και να αποδειχθούν και να πραγματωθούν στην ιστορία, προσέξτε, ξαναπραγματώνονται από την αρχή και πάλι από την αρχή, και πάλι από την αρχή και διαρκώς από την αρχή έως ότου φτάσουμε σε μια πύκνωση γεγονότων εις το τέλος της ιστορίας.

Δηλαδή, θα σας πω ένα παράδειγμα. Από το Β΄ Τιμόθεον, Δευτέρα επιστολή προς Τιμόθεον, 3 κεφάλαιο 1 έως 5. Λέγει ο Απόστολος Παύλος εις τον Τιμόθεον.

Τιμόθεε, τούτο δε γίνωσκε, ότι εν εσχάταις ημέραις ενστήσονται καιροί χαλεποί, έσονται γαρ άνθρωποι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλλά...

Ανάγωγοι, αλαζόνες, υπερήφανοι, και τούτους αποτρέπου. Παρακαλώ προσέξτε, πρέπει να σας πω ότι αυτή η ερμηνεία η κυκλική δεν είναι μόνο στην Αποκάλυψη, είναι εις ολόκληρη την Αγία Γραφήν, Παλαιάν και Καινήν Διαθήκην. Γι' αυτό θα επιμείνω, παρότι την κάναμε πέρσι τον Οκτώβριο, σας την ανέλυσα, θα επιμείνω στην ξανά ανάλυσή της για να την εμάθομε.

Μεταφράζω, λέει στον Τιμόθεον· Αυτό να γνωρίζεις, ότι στους εσχάτους καιρούς, στις εσχάτες μέρες, και ποιες είναι αυτές οι εσχάτες μέρες; Είναι όταν θα έρθει η Δευτέρα του Χριστού Παρουσία, είναι φανερό. Ενστήσονται καιροί χαλεποί, θα σταθούν δύσκολοι καιροί, δύσκολοι καιροί, έσονται γάρ, διότι θα είναι, θα είναι οι άνθρωποι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, υπερήφανοι, και τα λοιπά και τα λοιπά.

Αντίστοιχο κατάλογο ο Απόστολος Παύλος. Όλα πολύ ωραία στη συντακτική τους διατύπωση, ότι στις εσχάτες μέρες θα, ακούστε, μέλλον, έσονται, θα είναι οι άνθρωποι. Και ευθύς παρακάτω λέει, και τούτους αποτρέπου. Βάλ' τους στην άκρη λέει αυτούς. Μά, γιε Απόστολε Παύλε, είπες ότι στις εσχάτες μέρες θα συμβούν αυτά. Ο μαθητής σου, ο Τιμόθεος, ο Επίσκοπος Εφέσου, πόσο θα ζήσει ακόμα;

Δεν θα ζήσεις μέχρι που να έρθει η Δευτέρα του Χριστού Παρουσία. Πώς του λες λοιπόν αυτούς να τους αποτρέπει, να τους βάζει στην άκρη, δηλαδή να τους βάζει στο περιθώριο, να μην τους λογαριάζει; Και τούτους αποτρέπου, πώς το εξηγείτε, εδώ τώρα, πώς το εξηγείτε αγαπητοί μου, απλούστατα.

Είναι το εξής, η κατάσταση των εσχάτων ημερών αρχίζει από τη στιγμή που γράφει ο Απόστολος Παύλος. Ακούστε τι είπα, εσχάτη μέρα λέγεται η κάθε μέρα, με ειδική δε έννοια εσχάτη μέρα η τελευταία που θα έρθει ο Χριστός ξανά στον κόσμο.

Πρώτον λοιπόν αυτό, εσχάτες μέρες είναι όλες οι ημέρες, τώρα μπορούμε να λέγουμε ότι είναι ομοίως εσχάτες οι ημέρες, του χρόνου πάλι εσχάτες μέρες. Το πρώτο λοιπόν είναι αυτό, κατά την συνήθεια της Γραφής, διότι πηγαίνουμε προοδευτικά προς τις εσχάτες μέρες.

Δεν είναι ανακριβολογία, αλλά είναι το μυστήριο του πώς επιτελούνται αυτά τα πράγματα. Πρώτον αυτό, δεύτερον, αφού κάθε μέρα είναι οι εσχάτες ημέρες, είναι η εσχάτη ημέρα, το φαινόμενο του να απομακρύνονται από την πίστη οι άνθρωποι, γιατί όταν γράφει ότι θα είναι οι άνθρωποι φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, δεν αναφέρεται στους ειδωλολάτρας παρακαλώ, αλλά αναφέρεται εις τους χριστιανούς, φοβερόν, οι χριστιανοί φίλαυτοι, φιλάργυροι, αλαζόνες, οι χριστιανοί, δεν το βλέπουμε αυτό; Στην εποχή του, του Τιμοθέου την εποχή δεν υπήρχαν χριστιανοί τέτοιοι;

Διαβάστε τις δύο επιστολές, παρακαλώ, του Αγίου Ιωάννου του Ευαγγελιστού, τις δύο τελευταίες, τη Δευτέρα και την Τρίτη, να δείτε και του Ιούδα, να δείτε πώς υπάρχουν τέτοιοι χριστιανοί, τους οποίους ο αδελφόθεος Ιούδας τους αποκαλεί νεφέλες άνυδρες, νεφέλες άνυδρες, τους λέγει τόσα κοσμητικά επίθετα που καθόλου δεν τους κοσμούν.

Υπήρχαν λοιπόν οι τέτοιοι τύποι και σαν Χριστιανοί αυτοί. Οπότε λοιπόν αρχίζουν αυτές οι καταστάσεις από τη στιγμή που ξεκινά η Προφητεία. Γι' αυτό του λέει και τούτους αποτρέπου. Που συμβαίνει ότι αυτό που σου λέω θα συμβεί στο τέλος, Αλλά θα αρχίσει όμως από την εποχή σου.

Και συνεπώς θα επαναλαμβάνεται. Να η κυκλική ερμηνεία. Αυτό θα πει κυκλική ερμηνεία. Δηλαδή, αυτό θα επαναλαμβάνεται, έτσι θα ακούσουμε παρακάτω ότι ανοίγει μια σφραγίδα, βγαίνει ένας λευκός ίππος, τι σημαίνει αυτός ο λευκός ίππος, θα το δούμε στη συνέχεια.

Αυτό που σημαίνει, διαρκώς σημαίνει σε κάθε εποχή, και τότε επί της εποχής των Αποστόλων και μετά ταύτα και μετά ταύτα και σήμερα και αύριο μέχρι που να έρθει ξανά ο Χριστός. Ώστε η πρώτη σφραγίδα διαρκώς λύεται, δηλαδή επαναλαμβάνεται μέσα στην ιστορία.

Άρα, έχω κυκλική ερμηνεία. Το καταλάβατε. Ένα άλλο παράδειγμα. Όχι από την Αποκάλυψη. Παιδεία, λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης στην πρώτη του επιστολή 2,18. Παιδεία, εσχάτη ώρα εις τι. Πάλι το εσχάτη. Είναι εσχάτη ώρα. Και καθώς ακούσατε ότι ο αντίχριστος έρχεται, και είναι αντίχριστη πολύ η γεγόναση και τώρα έχουν γίνει πολύ αντίχριστη.

Ὅθεν γινώσκομεν, από όπου ξέρουμε, ότι είναι ἐσχάτη η ώρα, αφού έχουμε πολλούς Αντίχριστους. Ακούσατε ότι έρχεται ο Αντίχριστος, αλλά υπάρχουν πολλοί Αντίχριστοι, μα ένας ή πολλοί; Αυτό είναι τώρα το σπουδαίο, ένας θα είναι ο Αντίχριστος.

Η πρόδρομή του θα είναι πολύ Από πότε θα αρχίσουν; Από την εποχή που ο Χριστός ήρθε στον κόσμο ή καλύτερα, από τη στιγμή που ο Χριστός ανελήφθη στον Ουρανό. Ο Αντίχριστος ενεργεί μέσα στην ιστορία. Είναι η πολύ Αντίχριστη Είναι οι πρόδρομοι του κυρίως Αντιχρίστου.

Που σημαίνει επανάληψη του φαινομένου. Ακούστε τι είπα, επανάληψη. Άρα κυκλική περίπτωση. Άρα ερμηνεία κυκλική. Και τότε οι Αντίχριστοι και σήμερα οι Αντίχριστοι και αύριο οι Αντίχριστοι μέχρι που να έρθει ο ένας Αντίχριστος.

Αυτή λέγεται κυκλική ερμηνεία, να την τυπώσετε καλά, είναι πολύ σπουδαία, με το κλειδί αυτής θα δούμε πολλά. Οπότε δεν θα πείτε άραγε αυτό πότε θα συμβεί ή μήπως συνέβη, και συνέβη και συμβαίνει και θα συμβεί.

Ακούστε τι είπα, και συνέβη, όπως το βλέπει ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας, και συνέβη, και συμβαίνει, και θα συμβεί, με ιδιαίτερη πύκνωση, εις τα έσχατα, εκεί λίγο πριν τη Δευτέρα του Χριστού Παρουσία. Είναι πολύ σπουδαίο, με συγχωρείτε λίγο που σας κουράζω, αλλά αυτό το εισαγωγικό που κάνουμε είναι πολύ ενδιαφέρον.

Εν συνεχεία, έχουμε την άλλη μέθοδο, είναι η δευτέρα μέθοδος, η λεγομένη ευθύγραμμος, αυτή η χρονολογική, η περιοδική, η οποία δεν είναι τι άλλο παρά η ερμηνεία σε μια παράταξη των γεγονότων, γι' αυτό λέγεται χρονολογική θεωρία, τι σημαίνει αυτό, ακούστε τι σημαίνει, όταν τελειώσει η πρώτη σφραγίδα, πραγματωθεί ως γεγονός, τελείως αυτή, τέρμα, τέρμα.

Αρχίζει η δεύτερη, τέρμα, αρχίζει η τρίτη, ε λοιπόν, αυτή είναι σωστή η θεωρία, δεν είναι σωστή, εντούτοις μας είναι χρήσιμη σε ορισμένα σημεία, συμπέρασμα, θα χρησιμοποιήσουμε και την κυκλική και την χρονολογική, σε ποια περίπτωση θα χρησιμοποιήσουμε την χρονολογική, ακούστε ένα παράδειγμα, λέγει ο Κύριος, διότι θα δείτε σε μια θαυμαστή παραλληλότητα τα όσα λέγει η Αποκάλυψη με εκείνα που είπε ο Χριστός στα Ευαγγέλια, Ματθαίος, Μάρκος, Λουκάς, είπε ο Κύριος, ο ήλιος θα σκοτιστεί και η Σελήνη, αυτό δεν μπορεί να γίνεται κάθε μέρα, ούτε σε κάθε εποχή, θα γίνει μια φορά, προσέξτε, θα γίνει μια φορά, συνεπώς, η ερμηνεία αυτού του σημείου δεν μπορεί να γίνει με την κυκλική ερμηνεία, αλλά με την χρονολογική, γιατί θα γίνει μόνο μια φορά, ανεπανάληπτα, μόνο μια φορά.

Συνεπώς, συμπέρασμα, σε κάθε περίπτωση θα βλέπουμε πώς μπορεί να ερμηνευτεί ένα χωρίο. Αυτό το πώς, αν μου πείτε ότι θα μπαίνει υποκείμενο, θα σας έλεγα, δεν εξηγούμε τίποτα δικό μας, παρά έχουμε κατά πόδα, σας λέγω, τους πατέρες της Εκκλησίας μας, οι οποίοι ερμήνευσαν ορθά,

Όπως ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας, ο Οικουμένιος, ο Αρέθας και νεότεροι που δείχνουν μια νηφαλιότητα. Δεν έχουν ενθουσιασμούς να πούν, αααα, γίνεται πόλεμος, ακούστηκε ότι, να γράφουν εφημερίδες, η Τουρκία, ξέρω που θα κάνει αυτό ή θα...

Μη προσπαθούμε αγαπητοί μου έτσι, αυτό δεν δείχνει νηφαλιότητα, διότι η Αποκάλυψη δεν μένει σε ένα συγκεκριμένο γεγονός και μάλιστα τοπικών και μάλιστα ελληνικών. Είναι παγκόσμιο βιβλίο. Είναι παγκόσμιο βιβλίο. Δεν θα λύσει τα ελληνικά μας θέματα και τα ελληνοτουρκικά μας ή ελληνοβουλγαρικά μας ή ελληνοσερβικά μας, δεν ξέρω τι, ελληνογυφτιακά μας προβλήματα. Όχι. Είναι παγκόσμιο βιβλίο.

Αυτό θα πει ότι μετά νηφαλιότητος γίνεται η ερμηνεία, προσπαθούμε να δούμε το θέλημα του Θεού, πως αποκαλύπτεται. Δηλαδή για να καταλάβετε, αυτή η μέθοδος, η μεικτή που θα ακολουθήσουμε, παριστάνεται ως εξής.

Με μία ελικοειδή γραμμή. Έχουμε ένα βουνό, στρογγυλό στη βάση του, και ξεκινάει ένας κύκλος από ένα σημείο. Αυτός ο κύκλος γυρίζει γύρω, αλλά όπως γυρίζει γύρω για να ανεβούμε στην κορυφή, όπως ξέρετε, κάναμε γύρω γύρω το βουνό, κύκλο, ε, ξέρετε πως είναι ο δρόμος πάνω στο βουνό, δεν πάμε κατευθείαν, αλλά πάμε γύρω γύρω, λοιπόν πάμε γύρω γύρω, όταν επανέλθουμε στο ίδιο σημείο, έχουμε ανεβεί σε κάποια απόσταση.

Αν λοιπόν κάνω αυτούς τους κύκλους δεν έχω παρά ένα ελατήριο, μία ελικοειδή γραμμή. Αν κοιτάξω από την κορυφή βλέπω μπροστά μου, από κάτω βλέπω τους κύκλους, κάτοψη βλέπω κύκλους. Είναι οι κύκλοι των 7 σφραγίδων, των 7 σαλπίγγων κλπ.

Αλλά ενώ είναι κύκλοι, ταυτοχρόνως ανεβαίνουν και όλα προς τα πάνω. Συνεπώς τι έχω, παραλλήλους κύκλους, δηλαδή γίνεται ένας κύκλος και πάω πιο πάνω και ξανά και ξανά και έτσι έχω και φτάνω στην κορυφή, στα έσχατα, στη Δευτέρα του Χριστού Παρουσία, που σημαίνει διαρκής επανάληψη των γεγονότων, προοδευτική, προοδευτική άνοδος προς το τέρμα, προς την κορυφή, προς τα έσχατα και έχω συνεπώς και μια γραμμή, έχω και κύκλο και γραμμή, είναι η μεικτή μέθοδος της κυκλικής θεωρίας και της χρονολογικής θεωρίας.

Δεν ξέρω αν με καταλάβατε, αν είμαι τόσο πολύ δύσκολος, αλλά προσπάθησα και με παραδείγματα να σας δώσω να το καταλάβετε αυτό. Ακόμα ένα σημείο πρέπει να πούμε, πότε αρχίζει το βιβλίο της Αποκαλύψεως να πληρούται, πότε;

Υπήρξαν διάφορες αντιλήψεις, πρέπει να σας πω ότι δεν περιορίζεται φυσικά μόνο στην εποχή του Ιερού Συγγραφέως, ούτε ακόμη περιορίζεται εις τα έσχατα της ιστορίας. Αρχίζει από την στιγμή που γράφει ο Ιερός Συγγραφέας, ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, και δεν είναι τίποτα άλλο παρά να συνεχίζεται έως τα έσχατα.

Δεν αναφέρεται σε μια μόνη εποχή, σε όλες τις εποχές. Παν, ό,τι πραγματούται, πραγματοποιείται, δεν είναι παρά ένα προανάκρουσμα επομένων γεγονότων, με μια τελική έκβαση που τείνει προς την Δευτέρα του Χριστού Παρουσία.

Ακόμη ένα σημείο στην εισαγωγή μας. Ορθόδοξοι ερμηνευτές, όπως είναι ο Άγιος Ανδρέας Καισαρείας, αναζητούν εις την Αποκάλυψη τρία στοιχεία, τρία επίπεδα. Όπως αυτό το κάνουν και στα άλλα βιβλία της Αγίας Γραφής.

Είναι η ιστορική διάσταση, είναι η ηθική διάσταση, είναι και η μυστική διάσταση. διάσταση. Πρέπει και οι τρεις διαστάσεις στην ερμηνεία να αναφέρονται. Η ιστορική διάσταση είναι εκείνο που ήδη συμβαίνει ή πρόκειται να συμβεί, όπως είναι οι επτά ιστορικές εκκλησίες της Μικράς Ασίας, όπως είναι τα έσχατα, όπως είναι ο Αντίχριστος, όπως είναι η Δευτέρα του Χριστού Παρουσία. Αυτά είναι ιστορικά στοιχεία.

Θα πρέπει λοιπόν να μην εξαφανίσουμε το ιστορικό στοιχείο, δυστυχώς πολλοί ερμηνευτές εξαφανίζουν το ιστορικό στοιχείο, αλλά εξίσου επικίνδυνο είναι εάν μείνουμε μόνον εις το ιστορικό στοιχείο. Το δεύτερο είναι η ηθική διάσταση. Θα πρέπει να καταλάβουμε ότι το βιβλίο είναι της Αποκαλύψεως. Δεν έρχεται να μας πει μόνο μερικά ιστορικά πράγματα, αλλά έρχεται να διδάξει, έρχεται να επανορθώσει, να διατηρήσει, να ελέγξει, να παιδέψει, να τιμωρήσει, να παρηγορήσει, να το ηθικό στοιχείο. Και τέλος, τέλος, είναι η μυστική διάσταση, που θα τη βλέπουμε και αυτή συχνά, δεν είναι τίποτε άλλο παρά η εύρεση ενός βαθυτέρου νοήματος, είναι να ανακαλύψουμε εκεί το μήνυμα του Θεού προς τον άνθρωπο και ακόμη που θα αναπτυχθεί μια προσωπική σχέση του ανθρώπου με τον Θεό.

Όταν έχει παραδείγματι, λέει, και τελειώνει έτσι η Αποκάλυψη, και το πνεύμα και η νύμφη λέγουσιν, έρχου, και ο ακούων ειπάτω, αυτός που ακούει την ανάγνωση του βιβλίου, ας πει, έρχου, έλα, έλα, ναι, έρχομαι ταχύ, λέγει ο Χριστός, αμήν, ναι, έρχου Κύριε Ιησού, λέγει ο Πιστός, ναι, μακάρι, αμήν, ήρθε να γίνει, έλα Κύριε Ιησού. Αυτό τι σημαίνει; Σημαίνει ότι το βιβλίο της Αποκαλύψεως έφυγε, από το ιστορικό επίπεδο, έφυγε και από το ηθικό επίπεδο και μπήκε στο μυστικό επίπεδο.

Μπήκε στη θεολογία, μπήκε εκεί που θα βρει η ψυχή την ένωσή της με τον Χριστό. Αυτά τα τρία στοιχεία θα τα συναντούμε συνεχώς, το ιστορικό, το ηθικό και το μυστικό ή θεολογικό στοιχεία. Και τώρα αγαπητοί μου με τη βοήθεια του Θεού μπαίνουμε στο ιερό κείμενο, τα λίγα λεπτά που μας μένουν.

Και είδον, ότε ήνοιξε το αρνίον μίαν εκ των επτά σφραγίδων, είδον. Όπως σας είπα, η σκηνοθεσία παραμένει η ίδια, η οποία ανεφέρθη, εμπεριληπτικῶς ανέφερα, εις το τέταρτον και πέμπτο κεφάλαιο, όπου ο ουρανός μένει ανοιχτός, ο θρόνος του Θεού κυκλούται υπό των τεσσάρων ζώων, των 24 πρεσβυτέρων, κλπ.

και το Εσφαγμένον Αρνίον πρώτου βιβλίου που ανοίγει τις σφραγίδες. Και είδον ότι ήνοιξε το αρνίον μίαν εκ των επτά σφραγίδων, και ήκουσα ενός εκ των τεσσάρων ζώων λέγοντος ως φωνή βροντής· έρχου.

Παρατηρούμε ότι τα ζώα ως λειτουργικά του Θεού πνεύματα συμμετέχουν εις αυτό το εκτυλισσόμενο δράμα της εκτελέσεως του σχεδίου του Θεού. Το πρώτο ζώον ήτο το λέον, το βλέπουμε λίγο πιο κάτω που λέγει και το ζώον το πρώτον όμοιον λέοντι, είναι στο τέσσερα κεφάλαιο, όχι πιο κάτω, πιο πάνω, γι' αυτό και ακούστηκε η φωνή του ως βροντή, έχετε ακούσει το λεοντάρι να βρυχάται, ως βροντή είναι ο βρυχισμός του λεονταριού.

Αλλά πρέπει να σας πω ότι δεν ηνοίχθη μία τυχαία σφραγίδα όταν λέγει και ανοίχθηκε μία εκ των 7 σφραγίδων, αλλά η πρώτη, όταν λέει μία με την τακτική σημασία, να έχουμε τους τακτικούς αριθμούς στη γραμματική όπως τα γνωρίζετε, που σημαίνει πρώτη. Για να το καταλάβετε, σας θυμίζω αυτό που λέγει πάλι η Γραφή, η μία των Σαββάτων.

Είναι η πρώτη των Σαββάτων, η πρώτη της Εβδομάδας, είναι δηλαδή όχι η αριθμητική, αλλά η τακτική σημασία. Συνεπώς η πρώτη σφραγίς, έχει σημασία η πρώτη, όταν ηνοίχθη η πρώτη σφραγίς, ακούστηκε η φωνή, ο Λέων, το ζώο που ήταν ως Λέων, που είναι ο Άγγελος, εξαπτέρυγο.

Έρχου, έλα. Πού αποτείνεται αυτό το έρχου, σε ποιον το λέει το έρχου; Το λέγει προς τον ερχόμενον Ιππέα, κάθεται πάνω σε ένα λευκό άλογο, που έρχεται ως σαν μια καινούργια τώρα οπτασία μέσα στην ήδη υπάρχουσα οπτασία του ουρανού που βλέπει ο Ευαγγελιστής, των θρόνων και τα λοιπά, τους 24 πρεσβυτέρους, προβάλλεται μια καινούργια εικόνα.

Ένας ιππεύς επάνω σε ένα άσπρο άλογο, και είδον και ιδού, ίππος λευκός και ο καθήμενος επ' αυτόν έχων τόξον, είχε ένα τόξο και εδόθη αυτώ στέφανος, του εδόθηκε στεφάνι. Τι συμβολίζει ο Λευκός Ίππος; Συμβολίζει την Νίκη, συμβολίζει τον Θρίαμβον, το Στεφάνι, την Βασιλεία.

Συνεπώς, όπως εξάλλου το είδαμε αυτό και στον Άγγελο Επίσκοπο της Εφέσου, της Σμύρνης, που λέγει γίνου πιστός άχρι θανάτου και δώσω σοι τον στέφανον της ζωής. Γράφει ο Οικουμένιος, ο μεν Λευκός Ίππος, σύμβολον Ευαγγελισμού τυγχάνει, ως ευεργεσίας πραττομένης τοις ανθρώποις.

Ο δε γε στέφανος, κράτος και νίκη ενίττετο. Δηλαδή, ποιος είναι ο καθήμενος στο λευκό άλογο; Είναι αγαπητοί μου, το Ευαγγέλιο. Προσέξατε, το Ευαγγέλιο. Αυτός είναι ο Ιππέας του Λευκού Ίππου, δηλαδή, ο Χριστιανισμός εξαγγέλλεται εις τα έθνη. Όταν του λέγει το εξαπτέρυγον, το ζώον, ως λέων, έλα, βγαίνει το Ευαγγέλιο εις τον κόσμο, διά στόματος των Αποστόλων.

Συνεπώς ο Ιππεύς είναι το Ευαγγέλιο με το στόμα των Αποστόλων. Γράφει ο Άγιος Ανδρέας· την των Αποστόλων εννοεί στε γενεάν, είναι η γενεά των Αποστόλων, Καθάπερ τόξον το Ευαγγέλιο, Ευαγγελικών κήρυγμα κατά δαιμόνων εντύναντες Και το τόξον που σημαίνει πολεμούν τους δαίμονες, τις αντίθεες δυνάμεις, για να επικρατήσει το Ευαγγέλιο εις την γη.

Εδώ βλέπουμε, έχουμε μια ωραία, ελπιδοφόρο εξαγγελία του Ευαγγελικού μηνύματος, αυτοί που καλούν σύμπασαν την ανθρωπότητα να επιστρέψει στον Θεόν και να σωθεί. Είναι η Ανατολή του Ευαγγελίου, η οποία συνοδεύεται με τη Χάρη του Θεού και τη δύναμη της Αναστάσεως του Χριστού, γι' αυτό και καρποφορεί.

Διαβάζουμε στο καταμάρκο, Στη γνάμη στο καταμάρκο, Ναι, Ευαγγέλιο, Ομένου Κύριος μετά το λαλί σε αυτής, Ανελήφθη στον Ουρανών, Και κάθισαν εκ δεξιών του Θεού, Εκείνη δε ποιοι οι μαθητές, Οι Απόστολοι, Εξελθώντες, Εκήρυξαν πανταχού, Εκήρυξαν παντού, Είναι ο Ιπεύς, Εκήρυξαν, βγήκαν και κήρυξαν, Του Κυρίου συνεργούντος, Και των λόγων βεβαιούντος, Δια των επακολουθούντων σημείων, Ευαγγελίου, η Ανατολή του Χριστιανισμού εις τα έθνη. Αυτό ήτο η πρώτη νίκη, εξήλθε νικών, εξήλθε νικών και πράγματι ήτο αγαπητοί μου μια κολοσσιαία και θριαμβευτική νίκη η εξάπλωσις του Χριστιανισμού εις τον τότε γνωστόν κόσμον, σημειώνει ο Άγιος Ειρηναίος που είναι στο δεύτερο ήμισυ του δευτέρου αιώνος μετά Χριστόν.

Γράφει η Εκκλησία έως περάτων της γης διασπαρμένη εστί, εν Γερμανίαις, εν Ιβηρίαις, εν Κελτοίς, κατά Ανατολάς, εν Αιγύπτω, εν Λιβύη, κατά μέσα του κόσμου. Παντού η Εκκλησία εξηπλώθη, εδώ αξίζει να αναφέρουμε αυτή την κυκλική μέθοδο.

Καλά το Ευαγγέλιο κηρύχθηκε τότε, σήμερα δεν κηρύσσεται; Όταν έχουμε 1700-1800 γλώσσες και διαλέκτους, την Αγία Γραφή, το Ευαγγέλιο, δεν κηρύσσεται σήμερα το Ευαγγέλιο; Γι' αυτό σας είπα, τότε κηρύσσεται, ανοίγει σφραγίδα, αλλά έχουμε την επαναληπτική ερμηνεία, ξαναγυρίζομαι και ξαναγυρίζομαι και ξαναγυρίζομαι, το αντιληφθήκατε παρακαλώ, την ερμηνεία του πως είναι, πως γυρίζει ξανά και ξανά.

Εξάλλου, έχουμε και κάτι εδώ. Εκείνο που λέγει, εξήλθε νικών και ίνα νικήσει, προδίδει την κυκλική ερμηνεία. Βγήκε να νικήσει, εβγήκε νικώντας και για να νικήσει. Αφήνει δηλαδή περιθώρια δια το μέλλον.

Αλλά λέει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης πάνω σε αυτό, Α' Ιωάννου 5-5: τίς ἐστιν ὁ νικῶν τὸν κόσμον εἰ μὴ ὁ πιστεύων ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ; Αν πιστεύεις ότι ο Ιησούς είναι ο Υιός του Θεού τότε νίκησες τον κόσμο.

Άρα λοιπόν είσαι και εσύ τώρα νικητής. Άρα είσαι και εσύ ένας ιππεύς επάνω σε ένα λευκό άλογο και βγαίνεις νικητής. Δεν είναι λοιπόν μόνο απλώς κάτι το οφειλημένο, ένα γεγονός. Είναι όλοι εκείνοι που πιστεύουν εις το όνομα του Ιησού Χριστού.

Αλλά υπάρχει και η έκφρασις και εξήλθε νικών και ίνα νικήσει. Έχει μία βαθυτέρα σημασία. Προσέξατε, πρόκειται περί δύο νικών, δύο νίκες. Η πρώτη νίκη είναι η διάδοσις του Ευαγγελίου και η επιστροφή του κόσμου προς τον Θεό.

Η δευτέρα νίκη είναι το μαρτύριο των πιστών εκ μέρους των αρνησαμένων και αρνουμένων διαρκώς το Ευαγγέλιο. Δηλαδή, η νίκη να διατηρηθεί η πίστις των Αποστόλων, των Εξαγγελέων του Ευαγγελίου, όταν τον πιάνει ο Άπιστος και του λέγει, θα αρνηθείς το Ευαγγέλιο;

Και εκείνος λέγει, δεν το αρνούμαι, είναι η δεύτερη νίκη, το μαρτύριο. Γι' αυτό, πολύ ωραία γράφει ο Άγιος Ανδρέας, πρώτη νίκη η των εθνών επιστροφή, δευτέρα η του σώματος δι' αυτήν εκούσιος μετά κολάσεων έξοδος.

Εξήλθεν λέγει νικών και ίνα νικήσει. Η πρώτη νίκη η διάδοσις του Ευαγγελίου. Η Δευτέρα Νίκη είναι το Μαρτύριον. Αλλά αυτό το μαρτύριον θα ξεδιπλωθεί στην Δευτέρα Σφραγίδα, όταν θα αποκαλυφθεί. Πρώτα ο Θεός, όμως θα αναλύσουμε την Δευτέρα Σφραγίδα.

Στην προσεχή μας ομιλία στις 25 Οκτωβρίου πάλιν εδώ Ο Θεός να σας ευλογεί